Օգնություն խաղողագործին

Անու «ա.

Ե

ո է

Աի

Ւ

Աոա

Մո բ

Պ. Կ.

ԱՅՎԱԶՅԱՆ,

Դ. Լ. ՍԱՖԱՐՅԱՆ

0Գ ՍՈՒԹՅՈՒՆ

ԽԱՂՈՂԱԳՈՐԾԻՆ

ԵՐԵՎԱՆ--1988

42.80--1

ԳՄԴ.

Ա

Գրախուս՝ կենսաբանական

Մ.

Վ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

ԱյվազյանՊ. Կ., Սաֆարյան Դ. 1. Օգնություն եր.։

Ս. 551

գիտությունների դոկտոր

Հայաստան, խաղողագործին»--

էջ, նկ..

1983.--

Գրքումսորված են խաղողի վազի օրգանների արտաքին կազմությունը» վեգնտացիա լի ժամանակաշրջանիառանձին փուլերբ ճամառուո բնութագրումը ն ստարբնբ փուլերում վազերի պաճանջները,մշակության աշխատանքների ճերթականությունըե ժամկետները:

ուշաղրություն է դգարձվածվազերի էտի, ձնավորման։ տնկարկՀատուկ ների լիարժեքության ապա.ովման, շպալերայի «Հիմնադրման,ճողի մշակության, պարարտացման, ոռոգման, կանաչ Ճատումների։ 4Հիվանդությունվնասատուներիգեմ պայքարի միջոցառումնիրի ճիշտ կազմակերպ-

երի ու

ւսնրը:

ր

է դլուլատնտնաական շխատծաված արտադրության ղեկավար ն ղիտաշխատողների,մասնագետ խաղողաղործներիճամար: Աշխատությունից

կարող են օգտվել նան բուշերի

ՅՑ8Ս8030500

20100635"

(թ

ն

ԳՄԴ Տր

պա84

Աճ

խժբագիր՝ Է.

Գ.

Դ.

ԱՇքօօ 1ռքճ16108ոՎ, Շգֆճքաւ 1Ածքօյսու 71125010858Վ

ԱՕՊՕՒԱԵ 8ՌՒԱՕԼՔՃՈՂՑԲ)Օ

թՅ12346Ե6180

բագիր՝Կ.

42.80--4

084.8

«Հայաստան» Որատարակչություն, Ճրտատու

տեխնրկումների ուսանովներըո

քատ

աւ0մ

«ՃԱՅՇՐՒ»

8ՅԵՍՇ) քքօ88ո--1983

տնխն. խըրմՇահնազարյան,գեղ. խմբագիր Մ.Մ. Քաղդասարյան, Մ. ԹՌ. լ. Ս. Գեորգյան, վերաոուդոլ սրբադրիչներ՝ Սաոզսյան,

Կաշապետյան

ԶԱ

Հանձնված է շարվածքի 10. 01. 83 թ.: է տպագրության11. 03. Ստորագրված 845Հ1081/32: Ֆորմատ Թուղթ տսլ. Մ2: դրութլյուն՝ բարձրւ.10,29 պայմ. տպագր.

թ.։

Տառատեսակ՝«Գրբի ռովորական»: Տպամամ.,

ծրատ. 9,84

մամ.:

Գինը՝ 55 կուղ: Պաոիեր՝ Տպաքանակ՝ Տերյան 91, «Հայառոան» ճրատարակչություն, ծրնեան--9, Մ51876766180 «ՃԱՇԻ», Էքօ881-9, 71. ՂՇքճոռ, 91. ՀՍՍՀ Հճրատարակչությունների, պոլիգրաֆիայի ն գրքի առեորի պետական կոմիտեի Հ. Մեղապարոխ անվան պոլիգրաֆկոմբինա՞ո։ երեան--9,Տերյան 97 հ31օուրքոֆաօածումր հպ. Ճոօոճ ԱՐՅՈՅքՂԸ ԼՕՇճօԽխւարօ4 ոօ ոտի ՇՇՔ. 216568, Էքօտո-9, Ճո. ոօտարքոֆոաւտ. աոռաոօն Պօքոօտու Ֆո. Ղօքոքճ, 91. 12:

ՎՖ

06280:

10.000:

ՆԵՐԱՄՈՒԹՅՈՒՆ

Սովետական Միության կոժունիստականկուսակցության 1982 թ. մայիսյան պլննումի կննտրոնականկոմիատնի որոշուժները՝ մինչն թվականն ինկած ժամանակաշրջանիՍՍՀՄ սպարենա-

ին ծրագրի մասին, նոր, ավելի ծավալուն, կննասկան նշանակություն ունեցող խնդիրներ դրեզին դյուղատնանսության Է ամբողջ սդրուսրղյունաբնրական կոմպլեքսի առջե: Դրանցից առաջիկա տարիներում լուծելու ամենաչճրատասառասջաղզրանքը երկրաղործության ն անասնապաճության արդլունավնտության շեշտակի է։ Դարենային ծրադրի իրագործման ուղղությամբ բարձրացումն մեր Հանրապետության Համար սաշճմանված է խաղողի իջին տարեկան արտադրությունը Հասցնել 310--340 Հազար տոննայի:

կոմկուսի կենտկոմի1981 ք. դեկանմբերյա ձալաստանի

պլենումը դյուղատնտեսության աշխատողների առջի լուրջ, սյատասխանատու ն ոնալ խնդիր դրնը՝ «Հեռանկարում խաղողի տարածությունը ճասցնել40--50 ճաղզարՀեկտարի, իսկ ւսյլգիների 600--800 Հազար տոննայի, միջին տարեկան արտադրությունի՝ «ասցնել տնկարկների բերքատվությունը մեկ ճեկտարի աշվով 2150--200

ց:

կողմից սաճմանված առաջաղրանքներիկակուսակցության ուարման ճամար, առանց ուշացման, սլետք է դործի ղնել չօգտադործված բոլոր ռեզերվները: Առաջինճերթին անչճրաժեշտէ Հնտնոդականորնն բարձրացնել այգիների մշակության մակարդակը: խաղողոաչդործության ապագան ամբողջովին կախված է դործին Խվիրված մասնագնաների, ղեկավար նհ գիտական աշրսատովների դիտելիքներիցն կազմակերվչական ունակությունննրից:

Այղ նպատակինղնտոք է ծառայի «Օդնություն իաղողադգործին որտեղ տրված նն խոսղոդը վաղի օրգանների ուշխթատությունը: արոաւատքին կազմությունը, վեգետացիայի ժամանակաշրջանի առանձին փուլերի Համառոտ բնուքաղրումը ն տարբնը փուլերում վազերի վաճանջները»` աշխատանքների «Հերթական հությունը ժամկետները: Հաշվի առնելով մեր Հանրապետության խաղողագործական տարբեր շրջանների առանձնատճատկություններըչ շարադրված են լ տնկանյութի աճնցման եղանակների, ճողամասի ընոորությունը ն տեխնախապատրաստումը, այդու Հիմնադրման ժամկետները հ նիկան, երիտասարդ բնրքատու այգիների խնամքը: Հատուկ ուշադրություն է ղարձված վազերի էտի, ձնավորման, տնկարկների «ողի լիարժեքության ապաճովման, շպալերայի «իմնաղրման, մշակության, պարարտացման, ոռոդման, կանաչ ատումներիչ ճիվանդությունների վնասատուննրի դեմ պայքարի իջոցառումների, բերքաճավաքի։ այդեթաղի ն այլգնրացի աշխառաանքների ճիշտ կազմակերպմանը: «Օգնություն խաղողագործինջ» աշխատության «ամար 4ճիմք է ընդունվել գիտության վաստակավոր գործիչ, կենսաբանական թ. դիտությունների ղոկտոր, պրոֆեսոր . կ. Այվազյանի ծրատարակված «Խաղողադործությու»ջ ուսումնական ձեռնարկը, որում խիստ նպատակադիր ն նոր սկզբունքներով են ւտրրկննսաբոաված խաղողի վազի օրգանների կազմությունը, աճման ճիմնական ցիկլերը, լուրարմատ տնկանյութի աճեցման, այդու նորնադրմանչ բաց տեղերի լրացման, վազերի արագ ձնավորման, մալ ձմնռած, ցրաասձճարվածն կարկտաճարված վազերի էտի, կանաչ Հատումների կատարմանտեխնոլոգիան, ինչպես նան ժի շարք ն կարնոր ագրո ֆիտո միջոցառումներ:

մշակության

ու

ՎԱԶԻ ԱՐՏԱՔԻՆ

ԿԱԶՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

այլդիների մշակությունը բարելավելու, տնկարկներից Խաղողի

բարձր ն լավորակ բերք ստանալու ճամար պետք է լավ գիտենալ ու վազի օրգանների կազմություն, ն նրանց ղպարդացմանն գորու ժունեության ակտիվացմանը նպաստող գործոններն ։լայմանները: Վաղի բոլոր օրգանները կարելի է բաժանել երկու խմբի՝ 1) վերգետնյա, Հ) ստորգետնյա(եկ. 1):

Նկ. 1, Խաղողիվազի հիմնականմասերը.

բուն, Հ--վաղի գլուլսչ 3--մշտական ճյուղեր կամ Թեձր, 4--կարճացրած ճյուղեր կամ ենթաթներ, 5--Կխոխարինող մատներ,6--բերքատու մատեր, 2--ստորդետնյա բնամատյ 8--թնի քնած բողբոջից դոյացած մատչ, 9--բճամատյ 10--ատորդետնյա բուն, 11--Հիմնական արմատներ, 12--կողային արմատներ, 13--ցողաՀ Հավաք կամ մակերեսայինարմատենր: 1--վազի

Խաղողիվաղի վնրգետնյա օրգաններն են՝ վեբգետնյա բունը, թեերը, ենթաթները,միամյա մատեոըն շիվեբր՝ իրճնց բով, ծաղկաբույլերով, բեղիկներով ն բճաշվերով:

Ստորգետնյա օրգաններն

են՝

ստոբգետնյա բունը ն

որոնք միասին վերցրած կոչվում արմատները,

վին սիստեմ:

տերենե

են

բոլոր

վազի արմատա-

կտրոններով բազմացնելիս կտրոնի ճողում Ցողունային

գտին-

վող մասը դառնում է վազի ստոբգետնյա բունը,որի երկարությունը կախված է կտրոնի տնկման խորությունից, Արմասակալներով այգի «իմնադրելիս վազի ստորգետնյա բնի երկարությունը կախված է արմատակալիտնկման խորությունից: Ստորգետնյաբնի վրա տարբերվում են երեք խումբ արմատներ՝ արմատներ, որոնք գտնըկամ ցողահավաք 1) Մակերեսային են մասում, վում ճողի մակերնույթին ստորգետնյաբնի վերին մուտ՝ 10--15 սմ խորության սաճմաններում: դրանք Սովորաբար Թվով շատ են, խիտ, բարակ հ կարճ: Գարնանը, վաղերի բները բացելու ճետ մեկտեղ, մակերեսային արմատների «նռացումը նպաստում է Հիմնական արմատներիուժեղացմանը ((ատարովկա) ն ավելի խորացմանի։ որի շատ կարհոր է վազերի կննսունակուն թյունը բերքաոյվությունը բարձրացնելու ճամար: արմատներ, որոնք առաջանում են ստորգետնյա 2) Կողային մասում բնի միջին (ճիմնականում կորոնների ճանդույցներից), երենը թվով թեն ավելի բիչ են, քան մակերեսային սակայն նրանցից ավելի Հաստ են ն երկար: Յ) Հիմնականաբմատննո, որոնք առաջանում են ստորգետամնճիմքում ն ամննաճասատ նրա բնի ամենաստորին մասում՝ են, որոնց զարգացման աստիճանիցմեծ նանրկար արմատներն չափով կախված է վաղզնրի նորմալ աճը ն բարձր բերքաովությունը (նկ. 4): Արմատներիկազմված են ճետնյալ մասերիը՝ բջիչննրի 1) Աճման կոն, որտեղ տեղի է ունենում ն նոր բջիջննըի առաջացում Աճման կոնը ծածկված է արմատի ժայրապատյանով, որը ճամեմատաբար ամուր է, սուր ն դնղնավուն: Աճման կոնի երկարությունը մի քանի միլիմետը է։ ունի, նուրբ է ե Հ) Աճման գոտի,որը 2--Ց մմ երկարություն

արմատներ ու

բաժանո

ապիոակ:

|

|

|

Յ)

կլանման գոտի,

ավելի երունի, սպիկարություն տակ է ն պատված է արմատային խիո մաղիկորք

1--2

սժ

ն

արննրով: Հիմնական

մատների վրա կլանման դոտին

ճաստացած է

նհ

դեղնասպիտակ ավուն

դույն ունի:

4) Փոխադբողգոտի, որը

պատված է բավա-

կանին

ճաստ

խցանային

արշերտով:Բազմաժլյա

մասոները ծածկված

նն

կեղզնով (ոկ: Յ):

Մշակության

«րոմ -

նկ.

2.

Խաղողի վազի

արմատները.

ա--մակերեսային կամ ցողաչտավաքարմատներ, բ--կողային արմատներ, գ--4իմնական արմաոռներ:

մաններում վազերը ձնավորվում են որոշակի սիսյեմներով ն նրանց վերգետնյա մառը կաղմվածէ լինում 1) վազի բնից, 2) մշտական ճյուղերից (թենրիցչ կորդանիուսից) ն 3) ենթաթնճրից (կարճ ճյուղերից): Վազի բունըհողի մակերեսից մինչն առաջին ճյուղավորումն է: Բունը ճյուղավորման տեղում ճաստացած է լինում, որը կոչվում է վազի գլուխ (նլ. Լ): Մշտականճյուղերըկամ թնեոր Հազի բնի առաջին Հիմնական ճյուղավորումներնեն, Հովճարանման, թեր ն ուղղաճայաց կորչդեպքում դրանք դոնների,Գյուոյիսիստեժներով ձնավորումների նան կորթներ են կոչվում, իսկ ճորիզոնական կորդոնի դեպքում՝ դոնի ուս: Դրանք թնի ճետ միասին կազմում են վազի պսակի գըրլխավոր կմախքը: կարճացրած ճյուղերն են կամ կարճացրածթները, ենթաթները են որոնք գտնվում մշտականճյուղերի (թների), կորդոնի ուսի կամ բնի վրաս Սովորաբարլրիվ ձնավորված վազերի բեոքի օղակները դտնվում են թների ն ենթաթիրի վրա: Ցուրաքանչյուր բերքի է 8, լինում վրա օղակի (բերքատուկամ պտղատու Հանգույցի)

լ

Է

:

Նկ.

Ց.

իսկ սակավ՝ մեկ կամ հրկուսիը ավելի, տարբեր երկարությամբ հատված միամլա մատեր: Ըստ որում, 5 աչք ն ավելի ծճրկար էտված միամյա մատը կոչվում է բերբատումատ, իսկ կարճ՝ 2--4 աչք երկարությամբ էւովածները ճամարվում են փոբերխառինողներ: Սովորաբար ն քատու փոխարինող մատերը քողնեվում են թնի կամ ենթաթնի, իսկ սակավ՝ բնի երկամվա կարճ ճյուղի վրա: Միամյա մատի լուրւքանվրա չութ Ճանգույցի բառձիկի դունվում է ձմեռողաչքը: Բարձիկն իր Հերթին միագնում է միամյա մատի մեկ միջչանդուցային տարածության ժիջուկը մյուս միջճանղզուցային տարածության միջուկից անջատող

մային): Զմճոռղ աչքի

Խաղողիվտղզի աշմատի կազ-

մությունը.

ճիմջի

դգուռի,դ---փոխագրող գոտի,

է--արմառիկներ:

նե բարձիկի

Միջն դոնվում

Թ բ--աճման դուռի, ա--ծայրապառյանյ գ--կլանման

ստոծանուն

ամ բ

(դիաֆիադբողբոջների

վերնի մառի

է 2 մժ

Հաստու-

ա Քի աչի , յ էգարենշել

Բ

|

բակապատ, ՔլորոֆիլովՃա-

րուստ

բջիջներից կազմված

տապաստային շերտ, որն իր մեջ բողբոջների սաղմեր է կրում: Աչքի ներսում գանվում է մեկ գլխավոր բողբոջ, որի շուրջը ճատ ն ավելի կան 3--6 կամ պաճեստային բողբոջփոխարինող ներ

(ոկ.4):

լ

Փլխավոր բողբոջի սաղմնային վիճակում շիվն է՝ սովորա7--Ց ձանդույցներովչ տարածություններով, միջչանգուցային ն բեղիկներով ծաղկաբույլերով: Փոխարինողբողբոջները ճամեմատաբարթույլ են զարգացած ն սաղմնային վիճակում ունեն

բար

Ո: Ե»

ԱՎԱՅ

ԽՀՀ: ՍԱ ՏՏ)

ԶԱ

Նկ.

4.

կտովածքր.

Խաղողիվազիձմեռողաչքիեբկայնական աշ-գլխավոր րողրոջ, բ-սփոխարինող բողբոջներ, գ--բարձիկ, դ-"'՛ոապասաային չերտ, ե--թեվուկ, ղ--մազիկներ, է ե ը--ռաղմնային տերնիկներ, թ--ռաղմնայինժաղկարույլ, Ժ--րեղիկ:

«անդույլցներ, միջճանգույցներ, տնրններ, բնդիկներ է առանձին դեպքերում՝ ծաղկաբույլեր: Աչբի ներսում այդ նուրբ բողբոջները պատված են խիտ, երկար մաղիկներով, իսկ դրահ կողմից՝ թեփուկներով, որոնցով ոլատշպանվում են արտաքին անբարենպաստպայմաններից: ձմեռող աչքի բողբոջներից, իսկ երբեմն նայ բաղզԳարնանը մամյա օրգանների (բնի, թների, ենթաթների) քնած բողբոջներից սռաջանում են շիվեր: Աճող շիվի երկարությամբ գտնվում են ճանդուլցներ ն միջՀանգուցային տարածություններ: Տերնները Հերթաղիր դասավորված են ճանդուլցների վրա (ոկ.5): դոլանում են բճաբողբոջներ, որոնցից նույն Տերնածոցերում վեղետացիայում կարող են առաջանալ բնաշիվեր(երկրորդ կարգի շիվեր),իսկ դրանց ճիմքում՝ ճանդուլցների վրա, առաջանում նն դիմաց Հանղդույցներիվրա լինում ծոցայինբողբոջներ: Տերնների նն բեղիկներ կամ ծաղկաբույլեըր: Ըստ որում, ծաղկաբույլերը պանվում են շիվերի 2--ն-րդ Հանգույցների վրա: Շիվնրի ճանդույցների վրա ծոցաբողբոջների կազմակերպումն սկսվում է ծաղկումից առաջ, որոնցում Պաջորդ տարվա ծաղկա-

Յ-ՋՓ

Ց

Նկ.

5.

Ա--խաղողիվազի բերքատուշիվը.

դգ--ծոցային բողբոջ, ե--րճաչիվ, ա--Ճանդույը, բ--միջշանգույց։, գ--տերեներ, զ--բեղիկ, է--ժազկաբույլեր, ը--շիվի ծայրամասը, Թ--անցյալ տարվա մատ:

Բ--Շիվի ճատվածը.

բողրոջ ա--գլխավոր շիվի տնրնեակոթունիճիմքը, բ-ծոցային (ծոցարբողբոչ)» գ--թերզարգացած տերն, դ--բճաշյիվ իր օրգաններով, ե--Հիմնական կամ գլխա-

վորշիվ:

Տ

բույլերի սաղմնային վլարգացոմն ավելի ինտենսիվ է ընքանում ծաղկումն ավարտվելուց ճետո։ Մինչն վեգետացիայի վերջը ծոշարունակելով իրենց զպարգացումը պատվում են պաբողբոջները մազիկներով, իսկ դրսի կողմից՝ թեփուկնքրով, շիվի (մատի) Հանձմնոնլով վաղի ժիամգույլցների վրա վերածվելով աչքերի: Դրանք ձմեռող տա մասերի (ճասունացածշիվերի) վրոո, կոչվում նն նան աչքեր:

ԽԱՂՈՂԻՎԱԶԻ ԱՃՄԱՆ ՓՈՒԼԵՐԸ

Խաղողի վազի կյանքի տնողությունը կախված է բազմացման եղանակներից, ճողակլիմայական ն մշակության պայմաններից: Վայրի պայմաններում Հանղիպում են սերմձրով բազմացած

առանձին վազեր,որոնց կյանքի տնողությունը ճասնում է 400 ն ավելի տարվա, Ցուրարմժայո խաղողագործությանշրջաններում վաղերն ավելի նրկարակլացեն ն լավ մշակությանռլայմաններում կարող են նոր50--60 մալ աճել բերք տալ. իջին Հաշվով տարի, իսկ ֆիլոքսերալով վարակված շրջաններում ապլատվաստված վազերը՝Յօ--40 աղքատ, չուսրի:Սննդանյութերով քարքարոտ ՊՃողերում,մանավանդ փոբը սնման մակերեսի ռլայմաններում, վազերի երկարակեցությունը խի ընկնում է, ճասնելով Չ0--30 յոարուց ոչ ավելի: երբեմն Ճիմնադրված ադին վատ հւնոաբի ն այլ ոլատճառներով է դուքս գալիս շարբից: շուտ Վաղի օրգաններից առաջին «երթին ծերանում են թեներըն ենթախները, որոնք էլ ավելի շուտ են կորցնում իրենց կենսունակությունը այդնթաղ շրջաններում, որտեղ 8--4 յարին մեկ անճրաժեշտ է դրանք ճերթականությամբերիտասարդացնել: Սովորաբարթույլ աճող սորոհրի վազերը շուտ են Հասնում երենց առավելադույն մեծությանը ն բերքատվությանը,բայց շուտ էլ վերջացնում են իրենց կլանբի ցիկլը։ Ուժեղ աճող սորտերի վազերը ճամեմատաբար ուշ են ճասնում իրենց առավելագույն մեծությանն բերքատվությանը ե ավելի երկարակյաց են լինում: Խաղողիայս կամ այն սորատնրիերկար տարիներիբարձր ն լավորակ բերքատվությունըորոշակի կախում ունի այգու ճիմնադրման ն մշսկության պայմաններից: Խաղողի այգիներից երկար տարիների ընթացրում մեծ բանակությամբ որակյալ բերք ստանալու ճամար, անչճրաժնշտ է մշակության աշխատանքներըկաղմակերպել վազի աճման կննոաբանական փուլերի առանձին ժամանակաշրջաններիպաճանջներին Համապատասխան: հր գոյության ընթացքում խաղողի վաղը լուրաքանչյուր տարի անցնում է երկու Հիմնական ժամանակաշրջան՝1) Ճճարաբնրական ու

ու

՞

Հ) վեգետացիայի: շանդստի, Խաղողիվաղի հարաբերականճանգստի ժամանակաշոջանը

սկսվում է աշնան առաջին կեսից, նհ արտաճայլտվում է ճետնյալ առանձնաճատկություններով.շիվերը ասունանալով ընդունում նն ռորտին լուրաճատուկ չճասունացած Դրանց գունավորում: են նահ ժայրամասերն անջատվում ն թափվում են: Թափվում չշառսունաքած բճաշիվերը, կամ ճասունացած բճաշիվերի չճասունացած ծայրամասերը: Տերեներն աստիճանաքար ընդունում են «

սորտին լուրաճատուկ աշնանային (սռլխոակապտուղներինը դեղՀիմնականում տարբեր աստիճանի Խավունչսեաստուղներինը՝ կարմիր) գունավորում նե թափվում են, Վաղիբոլոր օրգանների աճը դադարում է՝ կապված գրանը չափերի մեծացման ճետ: ճանդստի ժամանակաշրջանի տնողությունը Հարաբերական կախված է ճողակլիմայլական սլայմաններից ե սորտերի կննեսաբանական առանձնաճատկություններից։Այն սկսվումէ նոյեմբերից՝ ե տենում է մինչե մարտ աժիսը՝ ճյութաշարժության թտերնեաթափով ակովելը: վազի վեգետացիայի ժամանակաշրջանը բաժանվում Խաղողի է վեց փուլերի: ժամանակաշոջանի առաջին փուլը սկսվում Վեգետացիայի է վազի օրգաններում ուժեղ 2ճլութաշարժությամբ ն տնում է մինչն աչքերի բացվելը: Այս շրջանում վազի վերգետնյա օրգաններից, մանավանդ դրանց ջարդված ն կտրված մառերից, Ճճեղուկէ Հոսում: Այս երնույթը կոչվում է այգու լաց, իսկ թափվող Ճեղուկը՝ լացա-

ճյութ:

վազերի լացը սկսվում է այն ժամանակ, երբ արմատների է տարածման ճիմնական դգուտումՀողի ջնրմասախճանը ասնում 7--10-ի։ Այս ջերմաստիճանը կոչվում է վազի կենսաբանական էն, ժիայն զոո, շանի որ կենսական պրոցեսները ակտիվանում ընթացքում Հլութաշարժության

վաղզիարմատային սիստեմը ստեղծում է լացա'ճյլութի ուժեղ ճնշու: մինչե 1,5 մթնոլորտ ե միամյա մատերի կորվածքներից ավել|ոԲնի,ճյուղավորումների, ճոսում, առատ է ռր խոշորացույցով կարելի է ՃՀեղուկնայնքան դիտել անոթներից դուրս եկող ճեղուկի կաթիլները: սկզբում դանդաղ է ընթանում, Սովորաբարվազերի լացը այլնուճետնարագորեն ավելանում է, իսկ ճետո՝ խիստ ընկնում: Արագ տաբատցող ճողերում տնկված ե մակերեսային արմասոներ ունեցող վաղերի լացը շուտ է սկսվում: ժամանակ եկ վաղից ճոսող լացաճյութի Հլութաշարժության է տատանվել 0,2--16 լիտրի սաճմաններում (միքանակը կարող 2--5 ն կախված է 1) օղի նե Հողի ջերմաստիճանից ջին Հաշվով լ) ու խոնավությունից,Հ) արմատներիճլուղավորումից ն սնող արժատներով պատված լինելուց, 4) սորահրի ապռանձնաճատկություններից» 4) էի ժամկետից ե այլ" "

Հողի չերմաստիճանը կենսաբանական զրոյից բարձրանալուն ղուդընթաց լացը ավելի ինտենսիվէ տեղի ունենում: երք Ճյութաշարժության ժամանակ վրա է Հասնում դարնանային ցրտաճարությունը, իսկ «ողում ջերժությունը 8--8՝ է ն բարձր, ապա լացը շարունակվում է ե վաղի օրգաններից Հոսող լացաճյութը սաոցալուլաներ է առաջացնում, որը բացասական եբնույթ է: Այգին ուշ ժամկետում էտելով, Հնարավոր է եկ շաբաթով ն ավելի ուշացնել աչքերի բացումը, իսկ իր ճերթին երկարացնում է վազերի լացը: Ըոտ պրոֆ. Ա. Ս. Մերժանիանի, լացաճյլութի տենսակարար կշիոր 1,0002 է հ մոտ է թորած չրի տնսակարար կշոին։ Մեկ լիխոր. լացաճյութում կան 1--Չ գ չոր նյութեր: ԴրանցՀ/3-ը օրգանական է, որի կեսից ավելին շաքարներ են, 0,15 դ, ճանքային աղզոտը՝ սա

16,20, նյութերից կալցիուժը կազում է 63,238, կալիումը՝ ֆոսֆո4,935, իսկ մագնեղիումը՝ 8,5400. Լացաճյութի ռեակցիան բաթթուն՝ թույլ թեմային է, ՔԷԼը Հավասար է 68-ի Առաջինփովի ժամանակաշոջանումվազերի Ճչուսվածքների կենսագործունեությունը աստիճանաբարբարձրանում է, որի չետնանքով ընկնում է թնեբի, ենթաթների, միամյա մատերի

ն

մանավանդ աչքերի Հյութաշարժության ցոտադիմացկունությունը:

ժամանակ վազիբջիջները լցվում են Պյութով, որի ճետնահքթով ճյուղավորումները, առավել ես միամյա մատերը, դառնում են աւաձգական ճկուն, որը շատ կարնոր է անդալիսներ անելուչ հ էտելու չոր կաղ կատարելու ճամար: Առաջին փուլի վերջում սկսվում է արմատների նոր աճ` մեծ քանակությամբ կլանող գոտիներ են գոյանում: Առատ 4լութաշարժության ն օղի ջերմաստիճանի բարձրացման ճնտնանքով աչքերն ու

սկսում

են

ուռչել, ոբով էլ ավելի է ընկնում դբանց ցոտադիմաց-

կունությունը:

օրվա ռսատԱոռւսջին փուլի տնողությունը տատանվում է 5--Չ2 մաններում ն ավարտվում է աչքերի բացվելու: Այո փուլըռովորաբար սկռվում է մարտի երրորղ տասնօրյակում ն տնում է մինչե ապրիլի երրորդ տասնօրյակը: Բոտ որուԲ վազերի լացը հրբեմն օրոշ չափով շարունակվում է նան երկրորդ փուլի ոկովելուց չետու Շիվերի աճմանը զուգընթաց բարձրանում է յոնրեների ե լացը դաղարում է: տրանոառպիրացիան այգու Առաջինփուլի ընթացքումկիբաոռվող

մշակությանբոլոր

պետք է ավաբտել մինչե, աչքեբի ոտչելըչ ոոաշխատանքները պեսզի մի կողմից բողբոջները չթափվենն տեղի չունենաբերքի կորուստ,մյուս կողմից` ուժեղանասաղմնայինշիվերիսննդառությունը, որը կնպաստիբեշքատվությանբարձբացմանը: է Վեգետացիայի ժամանակաշոջանի եբկոոբդփուլը սկսվում տչջերի բացվելով ե տնում է մինչն ծաղկման սկիղբը: Այս փուլը բնորոշվում է վազի օրդանների՝շիվերի, բճաշիվերի, տնրնների, ծաղկաբույլերի։չ բեղիկների, ինչպես նան արմատների ե այլ օրգաններիինտեսիվ աճմամբ ու լարդացմամբ: Առաջին փուլի վերչին օրերին աչքերն աստիճանաբար չում են, որբը պայմանավորվածէ բողբոջների բջիջների ն շրջաոլատող Հյուսվածքների մոտակա բջիջների տուրգորի բարձրացումժով։ Այս ընթացքում ուժեղանում է վազի շնչառությունը: Այնուճետն են, երեում է աճող աչքերի թեփուկներն իրարից ճեռանում է լինում մազիկներով: շիվի կիսագնդաձնգագաթը: որը պատված Դա Ճճամարվումէ երկրորդ փուլի կամ աչքերի բացման սկիզբը: Աչբնրի բացումը կախված է՝ 1) օդի ջերմաստիճանից,2) աչքի բողբոջների ղպարդացմանտառստիճանից, Յ) բենռայնությունից» 4) էտի ժամկետից ու երկարությունից, 5) աչքերում ջրի նհ ազոտի ուռ-

ռլարունակությունից: 6) սորտերի տռանձնաձճատկությունների ճողի կազմությունից։ ճողամառի դիրքից, այգու խոնավությու2) նից

ն

այլն:

սկսվելուց Հլութաշարժությունը

որքան արագ բարձրանա օդի չերմաստիճանը, այնքան շուտ կբացվեն աչքերը: Աչքերը (ճաշված կենսաբա բացվելու ճամար անճրաժեշո է 120--200` գումար: ակտիվ չջչնրմաստիճանների նական ղրո ջերմաստիճանից) են բացվել կարող աչքերը սլայմաններում Օդի ջերմության 8--10 օրում: Որքան ուժեղ են զարգացել ձմնռող աչքերի բողբոջները նախորդ տարվա վեգետացիայի ժամանակաշրջանում նե այնուճետն լավ նն ձմեռել, այնքան արագ են բացվում: Բնեռայնության աղդեցությամբ՝ մատի երկարությամբ առամոտ զանվող աչքերը» ջին Ճերթին բացվում են նրա ծայրամասին են աճում: ուժեղ ավելի Դճոլիմատի շիվերը ռրոնցից գոլացած աճման պրոցեսները թուլանում Հիմքը աչքերի բացման, շիվերի են։ ձաճախ երկար մատի Հիմբի աչքերը կարող են չբացվել։ Այս : : հրեուլթը այնքան ավելի ուժեղ է արտաճայտվում, որքան մատը հ մոտ է լինում նրա Ճլուսվածքնեքը՛ իր ուղղաճայաց դիրքին ետո,

`

լ

.34

Ճագեցած են խոնավությամբ: ջրում պաճելը արագացկարոնները նում է աչքերի բացվելը: երկու միամյա մատերից կարճ էտվածի միննույն ՃՀանգուլցների աչքերն ավելի շուտ էն բացվում: էտի ժամանակ վազի կենսունակ աչքերով թերբեռնվածության դեքում դրանք ճամեմատաբար արագ կբաց|նն: Վաղ ժամկետում կատարած էտր արագացնում է աչքերի բայվելը։ Աչջեծրումչրի ն ազոտի քանակի ավելացումով «նատարավոր է

Գերվաղաճասե վաղաճաս առանձին սորտերի աչքերը

օրով շուտ

են

1--Ց

բացվում, քան ուշաճասներինը:

Հարավայինթնքություններում,

քարքարոտ «զրո» «Հողերում վազի շուրջը ջերմաստիճանների գումարն ավելի բարձր է ակտիվ են լինում, որի ճետնանքով աչքերը շուտ բացվում: Բոլոր այն դեպքերում, երբ արգելակվում է թթվածնի ներթափանցումը դեպի աչքները (աչքերի ծածկված լինելը ստոր ճողի Ճառտ շերտով, ցեխով ե այլն), դանդաղում է դրանց բացվելը: երկրորդ փուլի ընթացքում տեղի է ունենում շիվերի ամենաինտենսիվ աճր։ Շիվի մեկ օրվա միջին աճը ճասնում է 6--Ց8 սմ-ի: Պրոֆեսոր Գ. Կ. Այվազյանի փորձերում սննդառության սլայմաններում շիվի մեկ օրվա ժիջին աճր ասել է ժինչն 16 սմ-ի: Ըստ որում՝փուլի սկզբում շիվերի աճը գանդաղ է ընթանում, իսկ Հետո՝ ավելի ինտենսիվ: վեգետացիայի ժամանակաշրջանումշիվերի աճի 600/0-ըտեղի է ունենում այլս փուլում: Փուլի սկզբում բնրքատու շիվերի ծայրամժասնրումերնում են հ ճյուղավործաղկաբույլերը, որոնք աստիճանաբար մեծանում վում են: Որքան լավ մշակվի այգին, այնքան ուժեղ կյինի շիվերի ն ծաղկաբույլերի աճը: Շիվերի վրա ավելի ուժեղ են աճում նրանց Հիմշին մոտ գտնվող ծաղկաբույլերը: Շիվերի երկարությամբ բոլոր ճանդգույցներիտերեներն ինտենսիվ են աճում: Մինչե փուլի վերջը շիվերի «իմքերի 3--4 ճանեն իրենց դույլցների տերեներն աճելով Հասնում առավելագույն մեծությանը, մինչե 9--12-իդ անգուլցների տերեները զգալի չափով խոշորանում են, բայց շարունակում են իրենց աճը: Շիվերի Հիմբի 1--2 ճանդգույցների տնրեներն ավելիփռքը են մնում, Բիչ կտրտված, ցածր տասիմիլլյացիոնունակությամբ, միջճանգույցը կարճ, իսկ ծոցային բողբոջները թուլլ են զարգանում: Շիվերի առատ

ի

ծայրամասերի Միջճանգույցները նույնոլնսկարճ են լինում, բայց 1--2 ավելի զարգացած, քան Հիմքի միջճանգույցները: լ Բերքատու շիվերի վրա բեղիկները գոյանում նն ծաղկաբույլերից վերն գտնվող Ճճանգույցների վրա։ եթե չիվի վրա երա | բեղիկը, նրանից վերն նորմալ ծաղկաբույլ չի զարգանա: Բճաշիվերնունեն ղզարդացմաննույն բնույթը, ինչ որ ճիմնական շիվերը: Վաղի արմատային սիստեժը երկրորդ փուլում սկռում է իր աճման ցիկլը երկար արմատների ծայրամասերում դոյանում են կլանող գոտիներ, Սկսվում է արմատների ճյուղավորման պրոցեսը: մանավանդ բարակ արմատների վրա դոլանում հն մեծ թվով նոր, փոքը՝ սնող արմատներ: Դրանց քանակը գնալով ավելանում է ե փուլի վերջում ստեղծվում է կլանող արմատների մեծ մակերեռ: են երկրորդ փուլում տերններն ավելիՔե» ոննդանյութեր սինթեզում, քան ծախսում են ինտենսիվ աճող օրգանները: Այդ պատճառով վազի արմատային սիստեմում, բնում նե բազմամյա ճյուղավորումներում կուտակված պաճնստայինսննդանյութերի մի մառը ծախսվում է: Բացիայդ ուժեղանում է ճողից ջրի ն Հանքային սննդանյութերի կլանումը, վազի շնչառությունը ն տրանոոլիրացիան: Ուժեղ տրանսպիրացիայի Հետիանքով վավի օրդաններում դրական ճնշմանը փոխարինում է րացասական ճնշումը) որի ճետնանքով դաղարում է այգու լացը խիստ ամպամած ն խոնավ եղանակներին, տրանսպիրացիաննվաղզադույնիճառնելու կամ դադարելու պատճառով, երբեմն բավական աճած շիվերի տառկայության ղեպքում նկատվում են լացի ն գուտացիայի երնույթներ ): (տերնեներիեղբերից ջրի մանը կաթիլներ են անջատվում երկրորդփուլի ժամանակաշրջանը, կախված բնակլիմայական է պայմաններից ե սորտերի առանձնաճատկությունննրից, տնում 1--1,5 ամիս: Մեղ մոտ, Արարատյան դաշտավայրի պայմաններում, այն սովորաբար կռվում է ասլրիլի վերջին օրերից կավ դնպքերում՝ ապրիլի12-ից կամ մայիսի 1--2-ից ե տնում է սակավ դեպքերում` մամինչն մայիսի վերջին օրերը՝ 27--31-ըչ վիսի 34-ը կամ «ճունիսի1--38-ը: ի

:

`

սա-

, Նբկբոոդփուլի ընթացքումկատարվող մշակությանաշխաէ պետք տանքնեոըր (շվատումը,բուժումնեոը,սնուցումը, ջբումը) ավարտելմինչե ծաղկմանսկսվելը: Վեգետացիայիժամանակաշոջանի Եբբոոդ փուլը րնդգըր- 3 3է

|

կում է ծաղկման ժամանակաշրջանը ծաղկման ռկզբից մինչե երջը կամ պտուղների կազմակերպմանսկիզբը: սկսվում է մայիոի երրորդ տառնօրյակում, սակավ՝ Ծաղզկումն «ունիսի սկզբին, երբ օդի միջին ջերմաստիճանը «առնում է 12-35 Ըստ 49-ի: որում` օդի ջերմաստիճանը 12--19-ից Ժինչն բարձանալի դրական է ազդում ծաղկման ե բեղմնավորման վրա:

Սաղկումը ն բեղմնավորումն ավելի լով են ընքանոմ՝ օդի 25--35ջերմության ե նորժալ (50--600/ց) խոնավության պայմաններում: ն սորտերի, վազերի Տարբեր ծաղկաբույլերի ծաղկումը սկոռվումէ փոքր-ինչ տարբեր ժամկետներում: Ըստ որում` որքան շուտ են վրա ճասնում դարնան տարբ օրերը ն աչքերը շուտ են բացվում, է ռկսվում այնքան շուտ ծաղկման փուլը։ Աչքերի բացժան: ոկղբից մինչն ծաղկուն սկռվելըիանճրաժեշո է շուրջ 380՝ ակտիվ ջերմաստիճաններիգումար: Սաղկումնավելի շուտ է սկռվում ն շուռ վերջանում վազերի սաղարթի ճարավային կողմում, ճողի մակերեսին մոտ գտնվող ե անդալիսի ծաղկաբույլերի վրա, քանի որ դրանք ավելի շատ ջերմություն են ստանում: Շիվերի երկարությամբ ծաղկումն սկզբում է դրանց ճիմքին մոտ դտնվող ժաղկաբույլերի վրա, իշկ սկովում միննույն ծաղկաբույլի վրա՝ նրա «իմբին մոտ գտնվող ծաղկնիընչերում։ Սաղկելվնջիերեք ծաղիկներից առաջինը ծաղկում է կենչո-

րոնականը (ոկ.6):

:

Խաղողի ծաղկումն սկղզբուտ ընթանում է դանդաղ, ժաղկում՝ են Ճատուկենտ վազերի առանձին ծաղկաբույլերի ծաղիկներ, իսկ են ծազկել )3--4 օր անց սկսում վազերի ժաղկաբույլերի 15-2040-ր Այս ժամանակից սկսած: ծաղկումն էլ ավելի ինտենսիվ է ընթանում ն 2--8 օր անց սկսվում է մասսայական ծաղկուժը՝ ծաղկում են հղած ծաղկաբույլերի 60--2500-ը։ Մնացած ծաղկուբույլերի (մանավանդ ուշ գոյացած)ծաղկման պրոցեսը ղանդաղ է ընթանում, ձգձգվում է:

նկ. ման

Ծաղկեփնջի ծաղիկների ողկԲեբթականությունը:

6.

(գնություն խաղողագոոծին

կախված կլիմայական

պայ-

մաններից, միննույն սորտի ծազ-

վաբույլերի լրիվ ծաղկումը տենում է «տնրի սաճմաններում՝ 12--82 օր: առնում

է 4--9

իսկ առանձին սորՄեկ ծաղկաբույլի ծաղկումը

8--14

օր,

օր:

Միննույն սորի

վազերի սաչճմաններում, նույն Հողակլիմայական պայմաններումառաջին Հերթին սկովուժ է այն ծաղկաբույլլերի ծաղկումը, որոնց վրա մեծ թվով ծաղիկներ կան, իսկ | ավելի ուշ՝ թույլ զարգացած ծաղկաբույլերինը, որոնբ ավելի բիչ ծաղիկներ ունեն: Ճամեմատաբար երկար է տնում (9 օր) այն ծաղՍազկումը կաբույլերի վրա, որոնց ծաղկումն առաջինն է սկովել: Սաղկմժան սիուլըուշ մատած ծազկաբույլերի ծաղկումը շուտ է վերջանում՝ ն

-

օրում:

:

սկսվում է առավոտյան ժամը 6--շ2-ը՝ առանձին կոկոնների ծաղկումով։ Այնուճնետնմինչե ժամը 9-ը Հաղկող կոկոնների քիվը շատ արագ ավելանում է, իսկ մինչն ժամը 10--11-ը ծաղկումը խիստ թուլանում է, ապատ դադարում: Հաջորդ ծաղկումն ավելի շուտ է սկսվում, ծաղկող կոկոնների թիվը օրը նույնոլես արագորեն ավելանում է, բայց ծաղկման պրոցեսը ղանէ թուլանում ե ավելի երկար է տնում: ղաղ օրը ծաղկումն Հաջորղ Վլ ավելի վազ է սկսվում, արագ է ընթանում ե հրկար է տնում: Սաղկման ն բեղմնավորման պրոցեսների վրտ բացասական ազդեցություն են գորժում՝ 1) ծաղկման փուլի ընթացքում տեղապող անձրնները, որոնք խանդարուժ են խաչաձեն փոռշոտմանը: Բացի այդ, խոնավ եղանակին խիստ ընկնում է փոշեճատիկի ծաղիկների սռիիվրայիկենսաբանականՃեղուկի ծլունակությունը, կաթիլների լռությունը նոսրանում է, իսկ երբեմն թափվում, թաատկների ծաղիններից լրիվ չեն ընկնում, Չ) չոր եղանակին տեղի ունեցեղ ուժեղ քամիները չորացնում են ծաղիկների սոլին ն փո- | ՛ նման չնն ծյում, 3) օդի ջերմությունը շնճատիկները միջավայրում 12--19-ից իջնելու ղեպքում խիստ վատանում են ծաղկման հ փզեղմնավորմանպայմանները, իսկ 15--իցցածրջերմության դեղՔում ծաղկումը կարող է տեղի ունենալ, բայց փոշեւատիկները նն նպաստում վատ զարգանում, ծլունակ չեն լինում: Այդ բոլորը «հն ողկլուղների վրա մանրապտղությանառաջանալուն: ագրոմիջո-։ նաղկման փուլում պետք է խուսափել այն բոլոր հ առումների կիրառումից (ճողի մշակություն, ջրում այլն), որոնք: վազերի սաղարթի շուրջը իչեցնում են օդի չերմատոիճանը: Այդ աշխատանքներըպետք է կատարել ինչն ծաղկումն սկսվելը:

Սաղկումը սկզբում

.

։

Սովորաբար անբարենպաստ պայմաններում (ժանավանդբ թռնավ եղանակներին) փոշեճտատիկների ծլունակությունըլիս ընկնում է: Մաղկումիցճետո ոպին 4--6 օր սլաճպանում է իր կենփոշեճատիկներ է ընդունում: սունակությունը՝ Լավագույն ռլայմաններում ծաղկի բեղմնավորման պրոցեսը տնում է Մեկ օր. մյոսորից Ճետո սպին գորշ գունավորում է ստանում: Սովորաբար ե այական ծաղկումից նորմալ բեղմնավորուժից մեկ օր անց ծաղիկների գերակշոող մառի ուին գորշանում է: Ծաղկման ն բեղմնավորման վրա դրականորեն են աղդուտ օդի Ճամաչափ խոնավությունը (50--600/.), բարձր ջերմության ռաղարքի օդասվիոխությունը,լու(25--Ց5")Հետ մեկտեղ, վազերի սավորությունը նհ ծաղիկներիառո սննոսոությունը: է Անչրաժեշտ նշել, որ ծազկաբույլի ոչ բոլոր ծաղիկներն ե բեղմնավորվում ե պտուղ գոյացնում: Մեկ ժոչղկաբույլի ծաղիկեւ ների թիվր կախված սռրտերի տառանձնաճատկություններիը ն մշակության պալժաններից, կարող է Հասնել 400--1000-ի ավելի, որոնցից նորմալ ողկուլզների վրա զարգանում են 80--150 պտուղիսկ այնուճետն 4-րդ փուլի ոկզբում անղի ներ: Սաղկավիժման, ունեցող պաղավիժման նե 5-րդ փուլում պտղալիցի աստիճանիր ճեծ չասիով կախվածէ ողկուլզի հտությունը: Սաղկմանփուլում շիվերի աճր ճասնելով իր առավելագույնին, են սկսում է աստիճանաբար թուլանալ: Տերհները շարունակու աճել ծավալով մեծանալ, քանի որ իրենց ասիմիլլացիոն առւվեէ բճաշիվերի, լագույն ունակությանը դեռ չեն «ասել: Շարունակվում դրանը տերեների ե բեղիկների աճը: Մաղկման, բեղմնավորման, տերենեվազի օրգանների աճման ե շնչառության սպրոցեսներում՝ բում զգալի քանակությամբ սինթեզված ե պլաճնեստայինսննդա նյութեր են ծախսվում: շրջան է,. երրորդ փուլը վազի ամար շատ ո"լատասխաանատու ոնում է Ժայլիսի վերջին օրերից մինչե «ունիռի երկրորդ տառսնօրնան Մինչե Ճունիսի յակը, իոկ ԱրարատյանՃճարթավայրում Ըստ է եթե. շուտ ավարտվում, ջին տասնօրյակը: որում՝ծաղկումը ն բարձր է լինում օդի ջերմաստիճանը: այն շուտ է սկսվում չորրորդ փուլը սկսվում է Վեգետացիայիժամանակաշոջանի ժազկումն ավարտվելուց Ճետոչ կամ պտուղների կազմակերպման սկիզբը: օկղզբիցն տեում է մինչն նրանց Ճճառունացման Ծաղկման սկզբից մինչհ սլտուղների ճասունացման սկիզբբ ոլաճանջչվումէ շուրջ 880" ակտիվ չերմաստիճաններիգումար: առա-

:

Այս փուլի սկզբին բեղմնավորված ռնրմնարանը սկսուժ է աճել, կորցնելով իբ սպին ն օոնակը, որոնք չորանալով կաղմում ձն, այսպես կոչված, պտղի պորտիկը: Պտղի աճը պայմանավորված է նորմալ բեղմնավորումով, սաղմի «նտաղա աճով (սերմ-. նաբողբոջի մեջ) ն սերմնաբողբոջի աճով, որը լսթանում է սերնարանիաճը ն նրա վերածվելը պտղի: Փուլի սկզբում սնրմնարանի ն սլտուղների ղգալի. մասը ճա-. 93--4 մարյա չի մեծանում, մ-ի Հասնելով դադարում է դրանց աճր, դառնում են ղեզնականաչավունհն թափվում են։ Այո ժամա-Հ, կախված սերմնարաններիէլ ոլտուղների նակաշրջանում, վիճակից,լ ։

են տարբեր խտություն: ողկույզներն ունննում Դաուղնենրիմյուս մասը Ճասնելով 5 ժմ ե ավելի մեծության, չի թափվում ն արագ աճում է ժինչն փովի միջին ժամանակաշրըջանը, իսկ այնոււնան, ղրանց աճը թուլանալով, փուլի վերջում դաղարույ է: Այդ ժամանակաշրջանում պտուղներն ավելի ինտենսիվ են աճում օպտիմալ խոնավության (ջրելու, անձրեների, օդի ն Չ6--85" բարձր խոնավության) ջերմության պայմաններում: աճմանը զուգընթաց, պտուղները ծածկվում են Փուլիռկղզբից։ մժոմաշերտով, օրով սլաշտպանվում ենն չորանալուց նե վարակից: Քացիայդ, սլտուղները մեծանալով ստանում են ինտենսիվ կանաչ Քլորոֆիլըռսերմնարանի ներքին Հլուսվածքներից՝ դունավորում: նյութերի ն տանինի ճետ միասին տեղափոխվում ապիտակուցային է դեպի պտուղներիպերիֆերիան: Այս ընթացբում կանաչ ռլտուղները առխմիլլացիայիեն ենթարկում ածխածինը՝ ծածկելով աճման ե շնչառության պրոցեսներում ծախսված օրգանական սննդանյութերիմի մասը: Միաժամանակ սլտուղներում ավելանում է ջրի քանակը: նեն 4--4,5 մմ երբ տլտուղննըը ասնում մեծության,դրանց են խցանային Ճյուսվածքով Մաշկի բոլոր ճերձանցքները սլատվում ն ձնափոխման ենթարկվելով, վեր են ածվում ոսպնյակների: ենն նան չանչճնետանում պլտղակորերիվրայից ն Հերձանցքներն մնում նն միայն բարձիկների վրա որոնց միջոցով կարող է ներթափանցել ժմիլդյլու ճիվանդգություն առաջացնող քլճտոօքոոճ 8. օշէմօ 1. անկի աճող զոռսպոբը: ՊԱՇ Չորրորղ փուլի իջին ժամանակաշրջանիցպտուղների մաշկով ժիլդյուի «Հարուցիչըչի` ներթափանցում, քանի որ ճերձանցքները ենթարկված են լինում Հենց այդ ժամանակից էլ սլտուղննրում նվաղում է ձնեատփոխման: Քլորոֆիլի պարունակությունը ն ածլաածնի ասիտիլյացիան թու-.

զարգացող

-

`

.

|

ՀՍ

յանում է: Փուլի վերջում սռուղներում

ժնում

չնչին քանակուչ Թյաժբ Քլորոֆիլ:։ օոլա տանին: Փուլի սկզբում շաքարների քանակը չնչին է. 1 կդ թարմ ոյտուղներում՝ 5--6 դ, իսկ մինչե փուլի վերջչը դրանց քանակը ավելանալով Ճասնուժ է ժինչե 10--15 դանդաղ դ-ի: քանակը ուլի սկղրում 1 կգ ըարմ պտուղներում Թթուների կազմում է 20--30 գ, իսկ այնուճետկ դրանց քանակը դանդաղ ավելանալով Ճասհում է 30--40 գ-ի, որը մինչի փուվի վերջը մնում է Համարյա անփուիոխ: գոյացած սերմերում չորիոխդ փուլի ընքացՍերմնարբողբոչից քում շարունակվում է դրանց սաղմի ն սերմնաթաղանթի նորմալ զարգացումը: Այն դնոլքերում, երբ սաղմը լրիվ չի զարգանում կամ մաճանում է, սերժնքի աճը տարբեր աստիճաններում դադարում է, դրանք մնում են փուչ | ունենում են ոչ լրիվ փայտացած սերմնաԹաղանըք: Ակոած4-րդ փուլի սկզբից» շիվերի աճը գնալով ավելի է քուլանում, դրանից խիստ կորացած ծայրամասերը աստիճանաբար նն ուղղվում են, մնում բարուվ՝փոքրիկ ։երնեիկներով բեղիկնեբով: Այդ ժամանակաշրջանում շիվերն առավելապես աճում են ինենց Ճաստությամբ: Շիվերի ճիմքից «սկսում է Հասունացման րոցնսը, որն աստիճանաբարտարածվում է դեպի միջին գոտին, ավելի են փայտանում, բջիջներում ազատ ջչիի Հյուսվածքներն քանակը զգալի չափով պակասում է ն բջջաճյութի խւոությունը բարձրանում է, ավելանում է բջիջներում կուտակվող օալայի քանակը։ Այդպես սկսվում է շիվերի նախապատարաստվելը ձմռանը: Շիվերի Հասունացմանը նպաստում են բարձր ջերմաստիճանը, նորմալ լուսավորությունը հ Ճանքային սննդղանյութերից՝ կալիումն է ֆոսֆորը Ազոտի հ խոնավության ավելցուկը բացասաբար աղզղում շիվերի ճասունացման վրա: Շիվերի ճիմբի Ճանդույցների տերենեիը ծերանում են՝ դանում ավելի ճաստ, կուղիտ, կնճոուո, խորդուբորդ, ցածր ասիմիլյացիոն ունակությամբ: Միջին Հանդույցեն իրենք առաների ռներեներն աճելով, փուլի վերջուի ճասնում վելագույն մեծությանը ի ասիմիլլացիոն ունակությանը: Շիվերի գժայրամասերի նուրբ տերբրններըշարունակում են իրենց աճր ե ովնլի Ձ0ջիչքանակությամբ սննդանյլութնր են սինթբեղում, քան ժալխսում են իրենց աճման հի շնչառության պրոցեսներում: Շարքունակվումէ բճաշիվերի դրանց տերեների աճը: Այս փովի ընթացքում արփատայինսիստեմը ինտենսիվ աճելով զաիեն

ն

ու

ու

ու

գացնում է կլանող մակերեսը, առաջացնելովբարձր կարդի ճյուղա-

վորումներ:

:

է Չորրորդ փուլի ամենակարհոր կենսաբանական ։լրոցեսներից

շիվեոի եբկաբությամբ ծոցային բողբոջների ինտենսիվ' դիֆեբենցումնէ ն դրանցմեջ սաղմնայինծաղկաբույլերիճիմ-

եկը

'

նադոումը:

"

Վնդեոտացիայիժամանակաշրջանի չորրորդ փուլի տհողությունը կախված է սորոնրի կենսաբանական առանձնաձճատկուբնակլիմայական հ մշակության Այս ՛ թյուններից, պայմաններից: փուլը տնում է 1--2 ամիս.վաղաճառ սորտերինը վ աղա(Մեղրու Մյ ե Հաս, Վաղենի, Սպիտակ Արաքսենի, Անուշիկ,Սէ. Սաթենի այլն)՝ մինչն ճուլիսի երկիորդ կեսը, իխսկուշաճաս սորտերինը (Արաբատի,Մսխալի։ Վանի, Հայաստան,կախեր, Գառան դմակ, `

ու

ն Հաղքանակ, Ռքածիթելի, կանդուն, Տռկուն,Հադիսի այլն)՝ ավելի՝

«ողակլիմայական պայմաններից կախերգար: Ջորրոիդ փուլը, է ված, կարող տնել մինչե սեպտեմբերի առաջին կեսը: Այս փուլի ամբողջ ժամանակաշրջանում եծ քանակությամբ

'

աննդանյութեր են ծախվում ոլտուղների աճման, շիվերի Հմա նացման, ծոցային բողբոջների դիֆերենցման ն դրանց մեջ ճախկ այլ կենջորդ տարվա ծաղկաբույլնրի սաղմնային ' ռական պրոցեսների ճամար: սկըսձինգեբորդ Վեգետացիայի ժամանակաշոջանի ն տնում է է դրանց մինչե վում սյտուղների ճասունացման սկզբից ոեվ՝ ֆիղիոլոգիական ճասունացումը: սկզբին պտուղները վոսվխկումեն, փասոերոլ|՝ Հասունացման են: անդմնլիս ճաքում սորտերիպտուղներից անչճեուՍողխոակ հում է կանաչ գույնը, դառնում են բաց գույնի, ավելի քափանցին աստիճանաբարընդուԺաշկով։ իսկ գունավոր սոխոերի սպլտուղներն են սորին նում լուրաճատուկ գունավորում: Որքանբարձր է ջերմաստիճանըն մեծ քանակությամբ սննդանյութեր են Հոսում դեպի ոլտուղննրը, այնքան շուռ է սկսվում ու-

զարգացման փուլը

դրանց ճասունացումը: կարող է ուշացնել որոուղներթ Հողի ն օդի դգերխոնավությունը

Ճասունացումը: Հինգերորդմուլի սկզբին շիվերի աճը ավելի քուլանալով դրանց ծայրամասերը ուղղվում են, բարակում ու է նա Դադարբում գունավորում ստանում: աճը:

է առնում,

2»

ի

՝

կանդ. գորշ:

բճաչիվորի Բեղիծե

Շիվնրի Ճասունացման ընքացքում,

դիանց Ճճիմքիցսկսած, մԺուդ գունավորումը տարածվում է միջին դուռու վրա, դաիչնագույն իսկ այնուճետի՝ ամբողջ երկաբությամբ։ Ավարավումէ տերնների աճը, դրանց ասիմիլյացիայի ն տրանսպիրացիայի պիոցեսները են առավելագույնի են ճասնում: Սայրամասերիտերբեներընում մանի բարակ հ պարզ կազմությամբ: Հինգերորդփուլում վերջանում է ծոցաբողբոջների ձնավորուժը, շիվեքի ստորին ճանդույցների բողբոջննրում (աչքերում),ավար վում է ծաղկաբույլերի լիիվ սաղմնային ղարդացումը: Շիվերի Հասունացման, աչքերում ծաղկարույլերի սաղմնային ղարգացմանչ ողկույզների Հասունացման ն պաճեստային սննդանյուների կուտակման ճամար 5-րդ փուլի ժամանակաշրջանում էլ ավելի մեծ քանակությամբ սինթեզված նյութեր նն պաճանչվում քան 4-րդ փուլի ընթացքում: Ողկույղները ն սպտուզները5-րդ փուլի սկզբից նորից սկսում են աճել: Չաուղների ծավալի մեծացումը ճիմնականում ընթանում է ի Ճաշիվ բջիջներիմեժացման՝ կապված դրանց մեջ ջրի ն շաքարնեբի ավելացման Հետ: Կտուղների ծավալի ավելի արագ է մեծանում, այդ ժամանակաշրջանում այգին ջրելու կամ առաս անձրե-

է ազդում բերճամեմատաբար մանը են մնում, ռբը բացասաբար քատվության վրա: Փուլի վերջում, դրանց լրիվ ֆիզիոլոգիական Հասունացժան ժամկետում, դաղաաճը դանդաղելով, ոլտուղների րում է։ Ողկուղակոթի ճիժքից սկսում է փայտացման սզրոցեսը, ոեը կախված սորտեիի առանձնաճասկություններիցնհ միջավայրի պայմաններից, թուլ լ կամ ուժեղ չասիով տարածվում է դեսլի ողկույղի առաջին ճյուղավորումը: Այս ժամանակաշրջանում ողկույզի չանչը հ պտղակոթերը աստիճանաբարլլվում նն օսլայով:Ըստ որուՐ որքան շաքարները սրոուղների եջ, այնքան մեծ քանաինտենսիվ Ճունն տերհններից ոխոնք կությամբ օսլա կկուռակվի չանչում հ ռարողակոթերում, ավելի կշասունանան:։ Փուլի սկղբից սլողակոթերի ճերձանցքներն անձճետանում են, պտուղներում շաքարների քանակն արագորեն ավելանում է, իսկ Թթուներինը՝ սլակասուժ (նկ. 7)։ Փուլի սկզբին ոլտուղներում ֆրուկտոզայի քանակը չնչին է լինում, իսկ Հետո ավելի արագ է ավելանում, քան գլյուկոզայի քանակը: Հինգերորդ փուլի վերջում, պտուղների լրիվ ֆիզիոլոգիական ճասունացման

հ ֆրուկտոչ ժամկետում, երկու տեսակ շաքարների (ռլյլուկովղայի զայի) քանակներըՀամարյա Ճճավասարվումեն:

Այս ժամանակաշիջանում պակասում ալտուղներում

է

դաբա-

ղանյութերի քանակը, բարձրանում է գունանյութերի քանակը, որոնք ճիմնականում կուտակվում են պտղամաշկի բջիջներում, իսկ որոշ սորտերի (Հաղթանակ, նոնենի, կարժրաչլութ, Տենոյուրե,Ալիկանո, Բուշե,Սորոկ(եւո Օկտյաբրյա հ այլն) դունանյութերը բացի սյողամաշկից, կուոակվում նեն նահ պաղաժսի բջիջներում։ Ալողիհ սի սորտերի ապլտղամիսը ինոնկաիվությամբ որողաձճյութը տարբեր ե կոչվում են կարմիր գունավորում են ունենում հերկողնելժ նգ

Օռ

:

Սռպտեմբեր

)

5.7

Ջ.

Է

Ջ

Ք,

"8190 Է

Հռ 80 Յ

Տ: 60

Օ

նկ.

7.

Խաղողի պտուղներիճասունացմանընթացքում թթունեբի (գծիկներով

ե շաքարների(ամբողջական գծով կոբագիծ) փոփոխմանզոաֆիկը: կոբազիծ)

Հինգերորդփուլի վերջում պատղամաշկըավելի բարակ

ն

թափանցիկ է դառնում, պատված մոմաշերտով, որով ոլուուղները սլաշտպանվում են մվւտումից:Փուլի ոկղզբում սպտղամաշկը ավելի առաձգական է լինում Կ պտղալիցի ժամանակ սրոուղը Ճեշտումեծանում: Կ է թյամբ տաք եղա Փուլիվերջում, մանավանդ չոր նակին, մաշկը կորցնում է իր առաձգականությունը հ վրա Ճասնող ջբելու խոնավ եղանակի կամ առատ կարող է տեղի 4ճնետնանքով հ ունենալ պտղամաշկի ճաքում սլաուղների մասսայական փտում: `

Հինգերորդ փուլիընթացքում հորմալդարգացած սաղմ ունեսերմերի աճըավարտվում է, դիահք բաց կանաչուվուն դույն ակսում են Ճասունանուլ, ն ժ քանակությամբ են ոտանալով ջութ կորցնում, ծավալով սիռքրանում ն դառնում են դարչնագույն:

պող

Սերժի կտուցիկը ավելի

է Հասունանում, ուշ փուլի վերջում սկսում փայրոանալ,բարակել հ սռրտին բնորոշ տարբեր հնրանգների մուգ գույն ստանալ: Այդ ժամանակաշիջանում տաղմըավարտում է իր սաղմնային աճը ն սերմը դառնում է Հասուն: (իվ Պտուղների ֆիզիոլոգիական Հասունացման ժամանակ դրանց Ժեջ այլա շաքարներ չեն Հոսում տերններից ն ժի քանի օք կայուն է մնում շաքարների ու թթուները քանակը: Փաուղների(Ր ֆիղիոլոդիական ճասունացման ժամկետը կարելի է որոշել երեք մերքուլննրով՝ 1) օրդանոլեսոիկ, 2) ւ.1 է

ու

-

տոժիական3) կենսաքիմիական, որոնց նկարագրությունը մոռիրն

ված է խաղողի բերքաճավաքիննախոլատրաաովելուբաժնում:

կախված սորտերիառանձնաճատկություններից (վաղաճաս, միջաճաս,ուշաճաս),Ճողակլիմայլական մշակության սպայմանննրից, ինգերորդ ։խուլը կարող է տնել երկու շաբաթից ժինչի ու

երկու աժիու

Հինգերորդսփուլիընթացքում ճողում ֆոսֆորական

կալիումական խոնավության բավարար քանակը նպաստում է տերեների ֆուռոսինթեղին, ալտուղներումշարբարննրիի, ն ներկանյութերի արոմատիկ նյութերի կուտակմանը, սպյոզալիցին ն շիվերի Հառունացմանը։ Այդ բոլորը դրականորեն են ազդում բերքի քանակի հ որակի վրա: Հողում ազոտական պարարտանյչուէ ազդում պտուղների թճրի ավելցուկը բացասաբար շիվերի Հասունացման վբա, պատճառՀանդիսանում բերքի փտման հ ցածբորակ գինիների ստացման: Վեգետացիայի ժամանակաշոջանի վեցեբորդփովը սկովում է սլտուղների լրիվ ֆիզիոլոգիականճասունացումիցհ տնում է ժինչե վնիջանում է ինչսլես վեցերոիղ իուլը, ճնհքնաթավիը: Տներկաթավփով ոլնւես էլ վնդետացիայիժամանակաշրջանը: երե Հինգերորդ փուլի ընթացքում բերբաճավարրչի կատարվնչ, առա րիվ՝ ֆիզիոլոգիականՀասունացումից մի քանի օր անց, ի Պաշիվ պտուղներից ջրի ուժեղ տրանսպիրացիային նրանց մեջ հերճոսող ջրի քանակի նվազեցման, պտղաճյութի շաքարի լուձուլթի խոռությունը ավելանում է, իսկ թթվությունը պակասում. աւեղի է ունենում դերգեբճասունացում: Պտուղների պտուղների ն

պարարոււսնյութերիԿ

ու

ճասունացման պրոցեսում դրանց մեջ շաքարների բացարձակ ցջա-`` նակը չնչին չափով պակասում է, ոիբ ծախսվում է շնշառության վրա:

Արնի ճառագայթներից անմիջապես լուսավորվել արագացէ պտուղների դերճասունացման պրոցեսը, որը կարնոր է սորտերից (Մուսկատ ապղիտակն վարդագույն ն այլն) ' առւսնձին նում

|

բարձր ոքակի աղանդերային ւոելու ճամարո

գինիներ (դեսերտային)

պատրաս-

Գերչասունացման պրոցեսուփ սպիտակ պտուղները դեղնաոսկեղոծ գունավորում են ստանում, իսկ որոշ սորտերի ալրոուղներ արնի կողմում ժուդ դարչնագույն կուժ գեղեցիկ վարդագույն երանգավորում են ընդունում, Տաք եղանակներին սլտուղները կարող են չաժչանալ:

Շիվերի ճասունացման պրոցեսն արագորեն տարածվում էբճաշիվերի չճասունացած. դնպի դրանց վերին գուռին։ Շիվերի մասերիանջատման տեղում դոլանումէ խցանայինՃլուսվածքչ ու

դրանք անջատվում

են

Հասունացած մասից

Այս սփուլում տերնեներըորոշ

ն

թասիվում:

ժամանակ բավական ինոնենսիվ

ածխածնի ասիմժիլլացիա կատարում,իսկ այնուճետե են

քլորո-

պլաստների ծերացման ճետնանքով ֆոտոսինթեզի պրոցեսն ընկ-:

Հետնաբար,վեբգեոոոդփուլի ընթացքումնույնպեսպետք. պաշտպանել վազերիտեոննեոըոբոնցսինթեզածսննդանյութեոը նպաստումեն շիվեբի աչքեբիլավ ճասունացմանը: նում

է:

է

ու

Փուլի կեսիցտերնակոթունի շիվի Հանգույցի միացման տեԱյդ ժամանակ` ղում սկսում է գոյանալ անջատող լուսվածք: են ծնրանում, դրանց մնջ պակասում է կալիուժի` տնրեննիը ավելի հ ֆոսֆորի քանակը, իսկ կալցիումի սլաքբունակությունը խիստ է: ԱԶ Տեբնները ծերանալով աստիճանաբար ընդունում (անուժ ռորտին լուրաճատուկ աշնանային գունավորում, տղիտակաղտուղներինը՝ դեղնավուն, իսկ սնաղտուղներինԻ տարբեր աստիճանի կարմիր գունավորում: Հազվադեպայս օրինաչափությունը կարող է խախտվել: Տերեների ծերանալու պրոցեսը սկսվում է շիվերի Հիմքից ն աստիճանաբար տարածվում է դեպի ծայրամասային տերնները։ Խցանայինշերտի գոյացումից ճետո տերեները քափվում են ն վազը անցնում է Ճարաբնրական ճանդսատիժամանակաշրջանին:

ավե-|

շ6

ճողակլիկախվածսորտերիառանձնաճատկություններից»

մայական ն մշակություն պայմաններից, վեցերորդ փուլի ւտնուղուչ թյունը ժիջին ՃաշվովՀավասար է 40--45 օու/ Հարավային ոչ այգեթաղ շրջաններում վեցերորդ փուլը ավարտվում է նոլեմբերի առաջին կեսին: ու

/

ԽԱՂՈՂԻ ՎԱԶԻ ԲԱԶՄԱՑՈՒՄԸԿՏՐՈՆՆԵՐՈՎ

Ինչոլնս ճայտնի է Հիմնադրված այգու լիարժեքությունը, վաղերի Ճամաչավփ,փարթամ աճը, արագ բերքատվության անցնելը, ն տնկարկներիերկարակեցությունը բերքատվությունը զգալի չափով կախված են տնկման Համար օգտագործված արժատակալների որակից: ԲաղմացմանՀամար կտրոններպետք է մթերել այնպիսի մաքրասորո վազերից։ որոնք աչքի են ընկնում բարձր ե լավորակ բերքատվությամբ ն կենսունակությամբ: Այգիները մաքրասորտդարձնելու ն բազմացման նպատակովկտրոններժթերելու ճամար, անճրաժեշտ է բերքատու վազերի ապրոբացիա ն սելեկցիա (ընտրություն)կատարել:

ԱՑԳԻՆԵՐԻ

ԽԱՂՈՂԻ

ԱՊՐՈԲԱՑԻԱՆ

ԵՎ ՄԱՍՍԱՑԱԿԱՆ

ՍԵԼԵԿՑԻԱՆ

ժիջոցով Ապրոբացիայի

ռիոշվում է տվյալ այգեկաորում 4իմնական խառնուրդ սորտերի քանակը: էլնելով դիանց ճարարնրուԹյունիցչ այգիները բաժանում են երեք խմբի: են այն խմբին սլատկանում Առաջին տնկարկները: որտեղ Հիմնական ստանղարտ(բազմացվող) սորտի վազերը 2540-ից պակաս չեն: նբկբոզդխմբին պատկանում են այն տնկաքկները, որտեղ Ճիմնական ստանդարտ (բազմացվող) սորտի վազնքը 5040-իը պակաս չեն: երբորդ խժբինպատկանում են այն տնկարկները, որտեղ 4ճիմխական ստանդարտ սորտի վաղերի քանակը (բաղզմացվող) 5049-ից ցածր է, բայց Հ500-ից պակաս չէ: Բոլոր խմբերի այգիներում «Հիմնական(բազմացվող) սորտի վազերը պետք է ունենան ուժեղ աճեցողություն, բարձի բերքատվություն, «իվանդություններով ն վնասատուներով վարակված ն

,

չլինեն:

Առաջինն երկրորդ խմբի այգիներում ընտխություն կատարն-

լիս ոլիտակներբ կախում են խառնուրդ սորտերի ն «Հիմնական սորտի ցածրարժեքվազերի վրա, որոնցից կտրոններչեն մթերվում: հսկ երրորղ խմբի այգիներում, որտեղ խառնուրդ սորտերի վազեր

սվոոակներըկախվում

'

Հիմնական (բազմժացվող) սորտի արժեքավոր վաղերի վրաս եթե տնտեսությունում սլիտակներ չկան, դրանց տոխարեն Ճամապատասխանվազերի բնի կամ թների վրա սլետք է նշումներ կատարել տարբեր գույների լուղաչներկերով: Ապրոբացիան կատարել բերքաճավարի նախօրյակին, երբ է շեշտ որոշել վազերի բերքատվությունը, խաղողի որակը ն մաքրասորթյոությունը: Ապրոբացիայիժամանակ առանձնացված այդում անցնել շարքերով ն Ճերթականությամբուշադրություն դարձնել լուրաքանվազի վրա: Հատուկ տետրում շարք չյուր շարք, Հերթականու-չ թյամբ, ըստ առանձին վազերի նշել սորտային կազմը, բերքատվությունը, խաղողի ոքակը, աճեցողությունը, ճիվանդություններով հ վնասատուներովվարակվածության աստիճանըն այլն Խաղողիմասսայական սելեկցիայի նպատակն է՝ 1) բազմացման ճամար արդյունավետ վազերի եհ ժատերի ընտրություն կաարել, Յ) այգու ոչ բերքատու վաղերը ճարոնաբերել հ արմատախիլ անել կամ դրանց վրա պատվաստել Հիմնական ստանդարտ սորտի վաղզերիցվերցված կորոններ, 3) բարելավել սորտի բերոլտուղնեքի որակը կաժ տնտեսական այլ ճատկուքատվությունը» հ թյուններ Հատկանիշներ՝արժեքավոր կլոնի ընտրության ն բաղզմայման միջոցով: ճամար, մասսայական վերջնականաես գնաՀատելու Վաղերը սելեկցիան տվյալ այգում պետք է կատարելապրոբացիայիերեք: տարիների տվյալներով: Առաջին տարում դրական գնաճատական են ստացած վազնիից կտրոններ մրերուժ արտադրականայգիներ: հ երկրորդ տախիննիինդրական նիշ ճիմնադրելու Համար: Առաջին ստացած վազերից նույնպես կոտխոննեիեն մթերում բազմացման ճամար, իսկ խառնուրդ սորտերի ն Հիմնական սորոխիՀաստասոուն բացասական Հատկանիշներովվազերը փոխարինում են ստան-, դարտ սռրտի արժեքավոր կլոններով։ Ապրոբացիայիերեք տարիՎ հերի ընթացքում դիականգնաճատական ստացած վազերից կրոն են ներ մթեբվում տնկարանային մալրուտ-լ տնտեսություններում ներ ն արտադրականայգիներ 4իմնագրելուճամար,իսկ բացասա-չ շատ

կան,

են

առ

կան նիշ տտացած վաղերը անճրաժեշտ է փոխարինել «իմնական

սորտիարդյունավետ կլոններով (մազերով):

Առաջին ն եբկրորդ խմբի այգիներում խառնուրդ սորտերի ն ճիմնական սոխտիցածրարժեք վազերը ճեռացնելուց Ւ դրանց տեղի Հիմնական սորտի կլոններով (անդալիղներով։ արմոսոսկալներուլ կամ դատվաստներուվ|) (լրացումներ կասոսրելուը Ճետո այդ են տնկարկները մայրուտներ անվանվում, որոնբ «խիմնականում պլետք է ծառայեն բազմացման նպատակով կտրոններ մրերելու ճամար: Առաջին ն երկրորդ իմբի ալգիներում կտրոններ մթերել բւսղմացվող սորտի այն վազերից, որոնք պիտակավորված չեն, իսկ երրորդ խմբի այգիներում՝պիտակավորվածվազերից։ եթե բազմացվում են բիչ ։տռարածված թանկարժեք սորոնը կամ Հիբրիղդներչընտրությունը պետք է կատարել բոլոր այն այգիներում, որտեղ դրանց վազեիր կան: Այս դեպքում ապրոբա-չ ցիայի առաջին տարին դրական ցուցանիշներ ուննցող վազերը սլետք է ընտրել` կտրոններ մթերելու հ աքաղ բաղմացնելու ճամար: Ապքոբացիային Ժմասսայական սելեկցիայի ժամանակ ճադրանցում2 1) տվյալբաժանմունքը, կվարմոույլԺասոլանում տալը կամ վանդակը ն այգին որ խմժբինէ պատկանում, 2) ապրոբացիայի ենքախկված այգու տարածությունը ն վազերի թիվը, 3) ընարության ենթակա սորտի անունը: 4) շարքի ն վաղերի «ամաեր ն 4ճաշվելուկարգը, 5) լուրաքանչյուր շարքում սպիտակով կամ ներկով նշված վազերի թիվը, պիտակին նեբկի նկարագրումը, 6) ով է կատարել ապբոբացիանն մասսայական սելեկցիան: Մթեբված կտրոնննիի մաքրասորտություն, «աստատվում է ապիոբացիայի ակտերի ճիման վրա տրված վկայականով: ՞

ԿՏՐՈՆՆԵՐԻ

ՄԹԵՐՈՒՄԸ

աճեցԲարձր կենսունակությաժբ լավազույն արմատակալններ միայն նախօրոք ուժեղ աճեցողուընտրության ենթաբկված, մաքրասորտ, առողջ, ն թյուն բարձր բերքատվություն ունեցող վազերի մատերից: խիստ անչճրաժեշտէ խուռանել կարկտաճարված, «իվանվնասատուներից նհ ձմռան ցիրտերիըսմչուժած մալություններիցը։ տերը: Ըստ որում նույն մատի երկարությամբ ավելի արդյունավեւտ են ներքինին միջին մասից վերցված կտրոններ Մատերի հելու Համար, անճրաժեշտ է կտրոնները մթերել

վերցված կորոններից ստացվում Ժայրամասերից

են

թուլ

Ցած արմատակալներ, որոնցիցաճեցված վազերը լինում

ղարգա-չ

պածր Մթերված փերքատվությաժբ: կտրոններըպետք է լավ փայտացած .| Վինեն, ունննան 5-12 նորմալ եքբկաիբությաւն միջճանզույցննր՝ միլիմետի ճաստությամբ: կնտիոնները ժթենրելիսառավելությունը : տալ այն միամյա մատերին, որոնք դոնվում են վաղիերկամյա են

մասերի վրու Այգեթաղշրջաններում կտրոններըլավ է մթերել աշնանը`այդնթաղի նախօրյակին: Այս ղեսլքում վաղերի տերններով Ճեշտ է: տարբերել սորտերը ն կտրոններմթերել միայն բաղզմացվողսորտի առողջ վազերից։ Բացի այղ, աշնանը մթերված կտրոնները Հնա-` փավոր է ձմռանըխնամքով պաճպանելցիտերիցկամ նվազագույնի ճասցնել դրանց աչքերի փտումը, իսկ վաղ գարնանը՝մարս ամսին Կիլչեցման դնել, տնկելու ճամար: եթե այգեթաղ շրջաններում աշնանը կտրոններչեն ժլերվել։ . ասլա այն կատարել դարնանը,Հնարավորին չափ վաղ ժաժկետում՝ ` ճենց ալգնբացն սկսելուն զուգընթաց: Գարնանըմթերվող կորոն-` ների մաքրասորոությունն աղաճովելու ճամար խոր«ուրդ է տրվում՝ ճամնեմատաբարմաբրասորտ այգիներում սկզբում էտել բիչ Թվով սորտերի վազերը: շարքերից եռացնել խառնուրդ դրանցղանգվածը, ապա ճամատարած տել բազմացվող սորտի վազերը ն կտրոններ մժթերել։նթե այգին մաքրասորո չէ ե բազմացվող սորտի վազերը թվով բիչ են, աղա սկզբում պետք է դրանց էտել, կտրոններ մթերել, նոր կատարել լսառնուրդ վազերի ճամաւտարած էտրո Ոչ մի դեպքում կտրոններ չի կարելի մթերել այն այգիներից: տրոնց վազերի էտն ավելի շոսո է կատարվել Կ կտրոններըթափված մնալով չորացել են: Կտրոնները մբերելիս կտրվածքը կատարել ժիջճանգուցային տարածության կենտրոնում, Յուրաքանչյուր կտրոնի եբկարուչ սմ կամ 50--60 սմ, թյունը կարող է լինել 100--110 Տնկարանում ոնկելու Համար նախապատրաստված կտրոնի երկարությունը 35: ամ-ից պակաս չպետք է լին: Աշնանը, նախ անճրաժեշտ է լարային ալզիներում վազերի: օրգաններնանջատել լարերից, որից «ետո կտրոններ մժթերել, որՎ չխանգարի:Մեկ վազից կարելի, պեսղի ալդեքաղի աշխատանքներին ն ավելի կտրոններ: Ըստ որում, աշնանը կտրոնը: չ մթերել 2--3 չավ է կոտրելմատի ճիմջի 4--Տ5 միջճանգուցային տարածությալ կտրոնները մթերելիս կարելի է կտրել մեջտեղից:Գարնանը `

Յ0

ինչ: յ

սես 4իմքից, այնպես էլ 2--9-րդ կամ միջին (2--15) Ճճանդույցների՝ աչքերից վեր՝ դրանց ճակառւսկ ընքությամ:բ: Այն շրջաններում, որտեղ վազերն աշնանը չեն քաղում կտրոնները կարելի է մբերել սկսած վեգետացիայի վերջից, ամբողջ ձմռան տաք օրերին մինչն վաղ դարու աչջերի ուռչելը: նքե. ձմռան ընթացքումօդի ջերմությունը ղրո աստիճանից իջնի, կրորոնների մթերման աշխատանքը ժամանակավորապես պետք է դաղարեցնել, իսկ այնուճնտն վերսկսել եղանակները Ձ։Օտաքանալուց

Ճեւտու

կտրոններըմազերից անջատելուն պես, մաքրել ։ոերններից»

բեղիկների, ն բճամատերից (բճաշիվերից): բոտ երկաԱյնուճնետն բուրյան 100--200-ական կտրոնները դարսել ճիմքերով մեկ կողմի վրա ն խրձեր կապել: Յուրաքանչյուր խուրձ լավ կամել երկու տեղից ն պիտակավորել: Մքերման օրը խրձերը պաճպանմանդնել: եթե այդու ճողը բավարար խոնավություն չի ունեցել,մքերված կարոններում խոնավությունը պակաս է, ապա խրձեր կապելուց ճետոչ, 1--Ց օր լավ է ճիմքերով դնել քար ջրի մեչ, որից Ճեւոռ խրամատավորհլ:

Արգելվումէ քաղցկեղով վազեոիցկտրոններմթեռելը: վարակված

ԿՏՐՈՆՆԵՐԻ

ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ

կտբոնների կախված մքրնրման ժամկետից, պաճպանումը, կարող է լինել սկսած աշնանից ե կարճատն՝ տնկումից մի քանի օր առաջ: Բոլոր դեպքերում կտրոնները պաճողանել այնպես, որ դրանք չչորանան, չցրյոաճարվեն, ժնան թարմ,աչքերը չիտեն կամ չուռչեն հ լավ նախապատրաստվենարմատակալման Համար: ւտնոհսություններում կտրոնները լավ է պատՏնկարանային սլանել այդ հնղատակիճամար կառուցված նկուղներում,ռերտեղ շնարավոր է կանոնավորել չերմության, օդի ն խոնավության սմ ւլայմանները: նկուղի Հատակին Հավասարաչափլցնել 5--10 Հաստությամբ շերտով գետի խոշորաճատիկավազ (չի կարելի օզտագործել աղի ճետքեր ունեցող ավաղ: եթե օգոադործված ավաէ, ապա նկուղի ճայոակին փոելուց ճետո, ցնցուղի միջոցով վը չոր ժի փոքր ջրել, խոնավությունը ճասցնելով 10--1500-իչ այնուչետն սորոնների խրձերը շարել ուլղաճայաց դիրքով՝ Հիմքով դեղի Հատակը, կողք-կողքի իրար սեղմված, որից ետո չորս կողմից ն

երկարատլ՝

մերնից ծածկել ճամաչափ խոնավությամբ (10--1540).ավազի 10--20 սմ ճաստությամբ շերտով այնպես, որ խրձերի արանքում դատարկ տարածություններ չմնան: Երե կտրոնների խրձերը շարում են ճորիզոնականդիրքով, մի շարք շարելուց Պետո այն պետք սմ խոնավ ավազի շերտով, ասլա է ճամատարած ծածկել 2--8 շարել խրձերի Ճճաջորդշերտը:Ալառես խրձերը շերտ-շերտ կարելի է շարել մինչն 1,5 մ բարձրությամբ, իսկ այնուճետն չորս կողմից սմ ճասաության ծածկել ճամաչավ խոնավացված ավաղի 10--20 ոլեւոք է ճետնել, որ կյորոնները նկուղում շերսոով (եկ. ձի Ձմռանը 5`-ից չբարձրանա նհ 5--Ք՞-խըչըւսծչորանան, օղի ջերմությունը րանա: նքն խրձերը ծածկող ավացը չորացել է, վերին շերտը բացել, ցնցուղով խնամքով չրել (2--8 դույլ չուր: 1 մշ տարուծու.

Բ)

ՆՋ է

ին

Նկ.

8.

Գ

Ա--խաղողի վազի

փ աք տոմ ԱՊ ԱԼԱ Ամ

ԹԷ

ԷՈ

կարոնների խուրձ

նկուղում, սլաճռղլանումը Բ--կորոնների

ն

ԴԳ-կատարոնների պաճպանումը

ուղղաճայաց դիրքուի

տոլ

(վրան

կախված

է

դիտակ

Հորիզոնական խրամատներում՝

թյան վրա) ն նորից ծածկել ավաղուվ: Փերխոնավության դեղքում անձճրաժեշտէ օդափոխել այնպես, որ կորոնները չցրտաճարվեն ն «ետնել որ բորբոսասնկեր չզարգանան, Յուրաքանչյուր աարի կտրոնների ս։լաճպանման տեղը օդափոխել ն ծխաճարել ծծմբով, անձճրաժեշտությանդեքում փոխել ավազը: Այն տնատեսություններում,որոնղ նկուղներ չկան, կտրոնները ձմռանը կարելի է պաճպանել թերն, փխրուն ողզերում, դրանց 2ծ: չերմության ե 40--5000 դաշտային լրիվ խոնավության, չափավոր օղափոխության պայմաններում: Հիշել, որ խրամատներում առատ խոնավության պայժաննիեբում բողբոջները կսկսեն աճել: Խրամատննրչի կարելի փորել այն շողզերում, որտեղ ստորգետնյա չրերի մակարդակը բարձր է կամ որչոեղ աղերի ճեւոքեր կան: Ճան իա Խբամատներըփորել ողողումներից ոլաշոպղանված, ն տաբար ճլուսիսային խույլ կքեքունյուն ունեցող բարձրադիր մ, փխրուն Հողերում: խրամատիլայնությունը սղեւոքէ լինի 1,5--4 ամ 12--195 ավելի, շուրջ կյորոնների երկարությունից խորությունը՝ եսկ երկարությունը կախված է պաճպանվողկտրոններիքանակից: կտրոններիպիտակավորվածխրձերը լավ է շարել ուղղաճայաց դիրքով՝ Ճիմքով վերն, իսկ մորֆոլոգիական ծայրամասերով՝դեպի Հատակը, կողք-կողքի իրար սեղմված: Այսպես շարելու դեպքում ուռչելուց, իսկ նրանց կտրոնների աչքերը լավ են սլաշոտպանվում ճիմբերի ճանգույցներում արմատադոլացման նախապասորասոաԽրձերի արանքները լցնում են կան պրոցեսներ են ինքանում. Համաչափ թբոնավացված ավազ կամ փուխը, խոնավ ճող ն խրաժատը Համատարած (մի փոքր ճողարմբով) ծածկում ճողի 10-20 սմ շերտով (նկար Ցգնե դ): Այն նտեսություններում,որտեղ ձմոտնը ցրտերն ավելի սաստիկ են լինում, կտրոնները ծածկել ավելիՃասոչ իսկ տաք վայրերում՝բարակ շելոոով: երե Ճողը կավային է, կտրոնների օդային ոնհժիմը լավացնելու ն աչքերը ոլ աշյուղանելունպատակով, խրամատը ձամաւտարած փւոումից ծածկելիս ճողի ձեւռ խառնել որոջ չափով ավազ, ծղուռախառն ղոմաղբ, ճիմ։ Որպեսզի անձրնաջրերը չքավփանցեն խրձերի մեջ ն չնալասատեն ծամատարած ծածաչքերի փոմանհը, խրամատները Ճետո դրանց շուրջը փորել առվակներ, Ճավաքված չրերը կելուց եռացնելու

ճամարո

ոչ այգերաղ շրջաններում, որտեղ ձմռանը Հանրապետության սաստիկ ցրտեր չեն լինում, կտրոնների խրձերը կարելի է ուղղա-

Հ

0գնություն խաղողագոոծին

Հայաց, քեք կամ ճորիզոնական ղիրքով տեղադրել նան ոչ խոր շ--10 սմ խրամատներում, ծածկելով Ճճողի ՀՃաստությանշերոով՝ Հիմնականում նրանց չորացումից պաշտպանելու ճամար: նքն կտրոնները ժլրերվել են գարնանը ն պետք է պաճյղանօր, վեն 3--5 ապա դրանց միանգամից նախասլատրաստելսոնկելու ճամար, խրձեր կապել ն ճիմքով դնել Հոսող, կամ տակառներում հ ավազաններում լցված ջրում, երկու օրը՝ մեկ փոխելով չուրը: տնկումից ավելի վաղ ժամկետում մթերված կտրոնները Գարնանը կարելի է սլաճպանել ակոսներում, առուներում Հողի ոչ մեծ շերտով ծածկելով, ինչոլես նան շենքերի Ճճլուսիսային։լատերի մուտ, կամ սլաշտոպանվածսովերուտ ւեղերում՝խրձնրը դարսելուց Ճետոչ այլ ում Ճամատարած ծածկելով փութը խոնավ Ճճողիկամ ավազի 4--5 ճատոությամբ շերոով:

Հաճախբերված

կտրոնները կոլտնտեսություններից ն սովխԽողներիցանկարանայինտնտեսություններ են փոխադրում: խԽիսո անճրաժեշւտէ, որ պետական տնկարանային տնտեսությունների ճամար ձմթերվենմաքրասոր:ո կրոններ, նույն օրը խրձեր կապվեն, ալխուսկավորվենն առանց ուշացման ոլաշտալանելով չորացումից փոխադրվեն։ Տնկարանայինտնտոեսություններումտտացված կլրոաչքերի կենսուբոնների մաքրասորտությունը ն քարմությունն է նակությունը Ճաստատվում այլոնրի «իման վրա սորված վկաականներով, միննույն ժամանակ ապաճովելով դրանց խնամջով ու

ոլաճպանումը:

ԿՏՐՈՆՆԵՐԻ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

ԵՎ ԿԻԼՉԵՑՈՒՄԸ

արմատակալումն արաղացնելու ճամար անչրակատրոնննրի

անել, լարձերը ժեշտ է նրանց պաճպանման ատեհղիցմաս-մաս ն մորֆոլոգիաթարմացնել, կտրվածքները վերնի բացել, ճիմքի կան ճիմքի ճանղդույցիդ մուտ 0,5 սմ ցածր «արք կարվածք նել

իսկ վերնի ճոանզուվցիաչբի կողժից՝1,5 սմ, ճակառակկողժից 1 սմ բարձրությամբ (աչքին Հակառակ թեթուքյամը) կարել ն "եռացնել մաոի ծայրամասը (եկ. 9): Այսպես հախապատրաստված կարոնի սմ: Այնուճեւոն անճրաժեշտ է երկարությունը սլետք է լինի 40--50 կողմի վրա դարսելկապել». մեկ-մեկ մի «իմքերով կորոնները ն ուղղաշայաց դիրքով, հրկարության խրձերը պիտակավորել 1--2 ճոսող կամ տակառներում հ օր ղնել մասով 1/3-ի ներում լցված քուրմ չրի մեջ, որից Հետո դնել կիլչեցման: Չկիլչեցված կտրոններըտնկելիս դրանը արմատները Ճողու

ավաղա

Յ4

լ

դոլանում, իսկ Ճճողիմավերեսին մուտ զատնվողաչքերը լավ բացվում ն աճող շիվը բավարար չափով ոաքանալով շուտ են խոնավություն ն սննդանյութեր չսւռանալու պատճառով Ճճաճախ չորանում է ն կպչողականությունը ցածը է լինում: կիլչեցման հոլատակն է նվազագույնի Ճասյնել մի կողմից աչքերի բացման հ շիվերի առման, յուս կողմից՝ արմաոների գոլացման ժամկետների միջն եղած մեծ տարբերությունը: կիլչեցման ընքացքում պայմաններ են ստեղծվում կտրոնների արմաոակալման պրոցեսն արագացնելու ճամար: կտրոններիկիլչեցումը կարելի է կասարել սառը խրամայոններում կամ արնային ջերմոցներում: Խրամատներըկամ ջերմոցը է փորել քամիներից պաշտսեո թույլ թեռ"լանված: ճարավալյին քություն ունհցող ճողակտորի վրա, ուշ

շուրջ

են

ս

խորությամբ,1,5. իսկ երկարությունն

լայնությամբ։ բաո պաճանջի: ԽրամատիՃատակին 5--6 ամ շերաով գետի խոշորաճառիկ ավաղ փռել, կտրոններիխրձերը «անել, իմքերը ջրից մաս-մաս տախտակի վրա Ճավասարեցնել ն ուղղաճայաց դիրքով՝ ճիմքերովդեպի վեր, իսկ աչքերը ուղղված դեպի խրամատի «ատակը, կողք-կողքի իրար սեզմված շարել: Այս աշխամանքը լավ է կաարել վազ օդը

ժամերին,

երբ

ճամեմատաբար

Ճուրդ է սրվում

առավուռյան խրամատում սառն է: Խոր-

խրձերի միջն

մնա-

տարածությունը լցնել գետի ավազով, կամ Ճողով: արտազիր կերպով խրձերի վերնի ժասը

ցած

աղատ

(կտրոնների ժորֆոլոգիաոկանճիմբներիկորվածքները) սկզբից ծաժդել

թեփի

3-5

սմ,

իոկ ալնուճնան՝

դետի ավազի, փտած գոմաղբի կամ

Հմա

".-ախոաաոաավ կաբոնները:

.

րամ

ղողիվազի

35`

ոմ ճաստությամբ շերտով: կիլչեցման ճամար սնաճողի 8--10 ոչ մի դեպքում չի կարելի օգտագործելազ պարունակող ավազ: կարոններնայսոլես ծածկելուց ետո անձճրաժեշոէ ձածկող շերտը այում ւո խոռնավացնել խրամոառործածկել ցնցուղով:իսկ այնհուճեւու ն ջերժոցի շրջանակով այնպես, որ շրջանակի ծածկող շերտի մակերեսի միջն 10--715 սմ տարածություն մնա (նկ. 10): օրվա տնկման նորկիլչեցման դնել մաս-մաս, կտրոնները 15--20 օր առաջ: մալի քանակով, ։ոնկումից կիլչեցման պրոցեսում երկու օրը մեկ առուդել խրձերի վրայի ավաղզի։փտած զոմաղբի կամ ճողի ն թնփի շերտերի խոնավությունը: եթե դրանք չորացել են պետք է ցնցուղով ջրել ն ծածկել: անձճրաժեշտ է օրընդմեջ կիլչեցման դնելուց 10 օր ետո խրամատի երկարությամբ տարբեր տեղերում ստուգել վնորոնների Հճիժքերիկյորվածքների շուրջը կալյլուսի առաջացման վիճակը: է Կիլչեցումն ավարյոված Համարվում, երբ կտրոնների գերակշռող մասի «ճիմքի կոտրվածքիամբողջ ծարքության վրա առաջացած Հ

`

Փա

Նկ. Թե,

է0.

1--գնտի Կտրբոննեջի կիլչեցումըխոամատներում,

3--գեաի ավաղ կամ ճող, 4--գեաի ավազ:

ավազ, 2-Կիալտի

լինում օղակաձն լավ արտաճայտված կալլուս(ռռլիտակ, փխրուն բջիջների ճյուսվուծք): կիլչեցուժը ՀԱ ջերմության սլայժաննհերումընք կոռրոնհերի հում 1 15--18 օրում, իսկ ճամեմատաբարցածրչերմատոիճանի չլայմաններում կարող է տնել Հ0--Չ5 օր: կիլչեցված կւռրոնները խրամատներում երկար չի կարելի սաՃել, քանի որ մեծ քանակությամբ արմատիկներ կզոյանան, կրսսպառվիսպաճնաոային սննդանյութերիզգալի մասը, իսկ կարոնները ւտնկելիս ալդ արմատիկները կկուռրատվեն: Խազողի կտրոնները կիլչեցումից «եատռ կարելի է տնկել ինչոլես Հիմնական տեղում` նոր Ճիմնադրվող տայղում, այնպես էլ տնկարանում:արմատակալներաճեցնելու ճամար: մեջ լոյն տարածում է ստացել այգու ճիմԱրտադրության նադրումը տնկարանում աճեցրած լավ զարգացած արմաւտակալներով, որն ունի 4եհոնլալ ւավելությունները՝ 1) տնկարանիՀյժեմաոաբար ոչ մեծ տարածության վբա տնկվում նն ժեծ քանա100 կուքյամբ (մեկ Հեկտարի վրա Հաղար ն ավելի) կարոններ, որոնց ճամար ճնարավոր է մշակության լավաղուլն պայմաններ ատեղժել՝ ասլաճովել դրանց բարձր կպչողականությունը, ուժեղ աճը հ լավ ղարգացաժ արմատակալների բարձր ելունքը, 2) որն կարանում առպրոբացիայիմիջոցով ճնորավոր է տնկման ճամար ինորել մաքրասորտ տնկանլութ, Յ) արժատակալներըտնկարանից ճանելուց Ճճետոյ տեսակավորելու միջոցով: ճնարավորություն է ուտեղծվում այգի ճիմնադրելու ճամար ընորել միայն կենսունակ ն լավ ղարզացածները, 4) բարձրորակ արմատակալննրովճիմնադրված այդին, անկման առաջին տտրում, ավելի լիարժեք է լինում, նն անցնում բերշուռ վազերը Համաչափ ն ուժեղ են աճում քատվությաւն: Խաղողի լուրարմոսո տնկանյութ կարելի է աճեցնել ձանրաղեանտետությանֆիլոքսնրալից աղատ բոլոր խաղողագործուկուն որանղ կան անճրաժեշտ ճողայինտարածություն, սություններում, դյուղատընոռոգման ջուր, մասնագիտացված բանվորներ, «մուռ տեսներ ե անձճրաժեշտալլ օժանդակ միջոցներ: Ավելի արդյունա -

«

ու

վետ է արմատակալների մասսայական աճեցումը կազմակերոդել այդ նպատակի ճամար մասնագխոտցվածատնկաչ կ(ենյորոնացվաժ՝

բանալին տնտեսություններում:

ԽԱՂՈՂԻ ՅՈՒՐԱՐՄԱՏ

ՏՆԿԱՐԱՆԻ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

Ֆիլոքսերայով չվարակված խաղողագործական շրջաններում (Արարաայանճարքավալրի, նրա նախալնոնային, Դարալագյազի ն ) խաղողի այդին ճիմնաղրում են լուԶանգեղուրի դուտիներում բարմժատ արմատներով)արմատակալներուվ: (ոհվփական

Հուիար առանձնացնել անճրաժեշտ տարածությամբ Տնկարանի ճամապատասխանորակի ճողամաս, ասղլաճովելոռողմիոն ջրով ն ցանցով, ունենալ ըչավմացվող սորտերի մաքրասորտ մայրու ներ, կաղզմակերոլելժասնադիտացված սոնկարչանայինբբիղագներ: կառուցելկտրոններըալառպանելու հ կիլչեսնելու խրամատներ, սլաճցլանելու նկուզննրըկամ խրամատներ, ձեռք արմատակալները բերել անճրաժեշտ գործիըննը, սարքավորումներ, ժեքենաներ ն այլն: ն

ՏՆԿԱՐԱՆԻ

րում,

ՀՈՂԻ

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ւնկարանույինոմրոնհսություննեինչալես մասնագիուացված այնպես էլ կոլանատնեսություններում սովխողներում տընու

կարանի ճամար ընտրել բարձրադիր, ճարք, ավելի լոլ է ճարավային կամ ձարավարնմժայանթույլ քեքջությամբ, քամիներից ն ճոռանքներից պաշտպանվածթեթն ավաղայլին կամ ավաղոասառը կավային, բավարար բերրի, Հնշտուքյամբ մշակման ենքարկվող ն

ոռոգման չրով ապաճովված Ճողամաս։ քազցկեզով վարակված Ճողերուժ խաւռիվարգելվում է տնկանյութի աճեցումը: ՏնկարանիՀամար պիտանի չեն ստորգետնյա ջրերին մոտ, ժոլախոտերսվ վարակված, աղի ճետքեր ունեցող, ծանը (մեծ քանակությամբտղմային մասնիկներ ունեցող)քարքարոտ ն սննդա-

նյութերից

աղքա

ողերը:

տնկարանայինխոշոր աոնտեսությանցանՄասնհագիխոացված ճեկաար կազմում է 10--50 դաշտը Հերքական քՔաշրջանառության Հողամասի ա մբողջ Համար Ճճատկացված Ճողամաս, իսկ տնկարանի

դաշտերի թվից չոարածությունը կախված է ցանքաշրջանառության լուրաքան-` տարածությունից՝ բաղմացվող սորտերի մայրուտների մայրուտի Հաշ-1 4ճեկտոար չյուր մեկ ճեկւար ւնկարանի ճամար ն

վով:

:

'

Պետականտնկարանային տնտնսություններում կորոնների: ն արմատակալների ուժեղ աճն ապլա-՝ բարձր կպչողականությունը ՅՏ

-

:

«2

| Հ

ՀովելուճամարկիրառելՅ կամ ախեմաննրիցժեկը: ձետելոալ

դաշտ յա

ցանքաշրջանառությա

Սխեմա 1. Էշ 8.

ւնկարան Խաղողի Թիքեոնածաղկավոր խուոսբուլսնր ցորեն Աշնանացան

Սխեմաջ /.

2. 3. 4.

Խաղողիւռնկարուն Խաղողիսոնկարան Խաղողիչոնկարան

առվույտի Հացաճատիվ՝

Ճճացազվգզի բազմամյա խոտի խառնուրդի ենքացանքով ճ. Առվույտ ն Ճացազդգի խուռաբույսեր 6. Առվույտ ն Ճճացազդգի խուռաբույսեր քւողողազործականառանձին անատեսություններում իրենց կարիքների Համար տեղում տնկանյութ աճեցնելու դեպքում, նշված չէ: յանքաշրջանառությունների կիրառումը պարտադիր

ՏՆԿԱՐԱՆԻՀՈՂԱՄԱՍԻ

հ

ՏՆԿՄԱՆ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

ՀԱՄԱՐ

կարոններիտնկման նախօրյակին տնկարանիտնկման «ամար

ճասկացված ճողամասում ճերիականությամբ կաւռարել ճեռնյալ նավուապասորաատական աշխատանբները1) ճողամասը մաքրել քարերից: չչսրորակ ժոլախուռերից, ծառերի, մացառների կոճւղարմատների մնացորդներից, 2) որակով Ճարթքեցնել, 3) Հողամասի ն ճանքույին օրգանական շաղ տալ ճավասարաչավփի մակերեսին տոննա 30--40 կիսամեկ ճեկտարի «ճաշվով ռլարարտանլութեր՝ փտած գոմաղբ, 400--500 կղ սուոլերֆոսֆատ ն Չ00 կգ կալիումաՍան աղ: Ըստ որում, օրդանայկանպարարտանյութըկիրառել 3--4 տարին մեկ անդամ, իսկ Ճանքայլինները՝վուրարանչլուր մռարիչ 4) սմ խոՀողամասի ճամաւտարածճիմհաշրջում (պլանտաժ) 50--60 րությամբ:Այս աշխատանքներըլավ է կատարել աշնանը, ռրոլեսղի ձմռուսնբնքսցքում ճողում խոնավությունը լով կուտակվի, աղզրոչ ն տեխնիկականպայքար մոլախուոերի, Հիվանդությունների մզմի դմնասասոուներ| ղեմ, Ճողի փարեցված ստորին շերտում չօքսիդա-չ աժ նյուքերը վերածվեն չրում Հեշտ լուծվող սննդանյութերին վեր39

ջապես, մինչն դարուն Հողը լավ նատի նքն որնէ պատճառով աշնանը ճիմնաշրջում չի կատարվել, ապա այն կատարել վաղ տնկումից 1-2 ամիս առաջ:5) Տնկման նախօրյակին դարնանը՝ սմ խոՀողամասը «ճիմնաշրջմանՀակառակ ուղղությամբ, 18--20 նորից ավաքել քարերը, րությամբ կրկնավարելկամ չիղելել, բաղմամյա բույսերի մնացորղները, 6) որակով «արթեցնալ ճողամասը հնւռնդաձնել: ժամանակ ճերքական դաշտը բաժանել վանդակՏեղաձնմժան ների այնսլես, որ շարքի ուղղությամբ 100 գծամետր նհրկարուկամ թյամբ Ճողի մակերեսի թեբությունըլինի 0,001- 0,003 ջարքի սկղբի արմատակալի տեղը շարքի վերջին արմատակալի սմ։ սոնղիկ բարձր լինի 10--30 Շարքերըոլնւոք է միմյանցից մ 0,8--1,2 ուղղուքյանն ուղղոՃեռավորությամբ լինեն: Շարբերի փ լայնությամբ Ճճայացչյուբաքանչյուր 100 մ-ի վրա քողնել 3--9 ճանա

պլարճ:

ԿՏՐՈՆՆԵՐԻ

ՏՆԿՄԱՆ

ԺԱՄԱՆԱԿԸ ԵՎ ՏԵԽՆԻԿԱՆ

կիլչեցված կորոնները տնկել դարնանի, այն ժամանակ, երբ Հողում ջերժությունը բարձրացել է մինչե ոնկման խորությամբ, Դա սովորաբար «ամընկնում է խաղողի 10" ն ճողը բեշի է եկել: լացի շրջանի «եւու վազերի մասսայական Տնկմանճամար անչճրաժեշտԼ ՊՌՎՆ--19 ն ՊՌՎՄ--19000 կամ 5-կ 38 գութանի խոփով, շարքերի ուղղուտՏարբմարանքներով սմ խորությամբ ակոսներ ճանել այնոլես, որ ակոսի քյաժբ 35--40 մի պասոր ուղղաճայաց ճարը կտրվածք ունենա: կիլչեցված կորոն-

դաշտ տեղափոխել Հանել մաս-մաս, ների խրձերըխրամաուներից Է դնել այնպիսի տեղում,որպեսզի քամինեծածկված վիճակում րից ն արնից կալյուսի նուրբ բջիջները չվնասվեն, Խրձերը բացել սորտերի ն ։ոնկման Համար ընտրել միայն կենսունակները՝ ըստ 2--4 որոնց Հիմբի կտրվածքի վրա կալլուս է գոյացել, իսկ վերնի ՃիմՀանզուլցների աչքերը կենսունակ են: Ընյորված կտրոնները մեջ շաղախի ղոմաղբի քերով դնել դույլերում լցված կավատողի ու

Հետ) կավաճողի քարմ գոմաղբը խառնել ւոնկել: եթե բացված ակոսներում ճողի չոր է, անճրաժեշտ է նախբարակ շիթով ջրել ջուրը ներծծվելուց Ճեոռ ւնկել: Տնկման ընքացքում կյորոնները շարել ուղիղ զծով, ճիմքով դեպի ակոսի ճաուլ տակը, թուլ բնքված դեպի ակոսի պատը, մեկը Ժյուսից 7--12 (րուժ

մաս

2 մաս

ն

Ճճեռավորության վրա: Ըստ որում,

ուժեղ

աճ

ունեցող

սորտերի

Հայաստան,Թավրիղենի, (երնանիներ, Արարատի,Վանի, Մախոալի հն

այլն) կտրոնները ակոսում շարել մեկը մյուսից

ջակից բարձի

աճ

10--12

սմ, մի-

ունեցող սորտերինը(Ոսկետասո, Պոդարոկ Ռո-

ն ռիի, Հայրենիք, Դիլար,Արննի,Գառան դմակ, էրեբունի այլն)՝

8--10

սմ,

իսկ թույլ

ն

միջակ

աճ

ունեցող

սորտերինը (հախեթ,

ն ձաղթանակ,Նռնենի, Արմալխի, Մուսկատներ, Հադիսի այլն),

ինչսլես նան կանդուն շիվեր ունեցող Ռքբածիթելի, կանգունսորտի մատերը 72--Ց սմ ճեռավորությամբ։ կարոններն ակոսում շարել

այնսլես, որ Հողի մակերեսից դուրս մնա 2-ական աչք (նկ. 11): Ակոսը զութանի թուխի միջոցով լրիվ լցնել Հողով։ երե տնկումից հ ակոսները ճողով լրիվ լցնելուց «ետո «ողի մակերեսից վեր 2-ից մնան, աչբեր ղուրս ապա նախ էտել ավելի լուրուքունչլուր կտրոնի վրա թողնելով ճողի մակերեսից ղուրս Հ աչք, որից ճետո շարքերի ուղությամբ ակոսներ բացել ն ջրեր

ունեն

տնկարան,ոբտեղ կտրոնների հողից Նկ. 11. Խաղողի ծայբամասեոը

ղուս

Եռբկու աչք:

կորոնները կարելի է տնկել նան նախօրոք սլատրասաված փակ ակոսներում: Այս դեւպլքումՀնռացնել ակոս Հանող գութանի թնը ն կանգնակի միջոցով կամ ակոսներ ճանող այլ ճարմարանքներով, շարքերի երկարությամբ, ուղղագիծ 40 սմ խորությամբ փակ ակոսներ անցկացնել ն թարմ Ճճետքբովկորոնների տնկումը կատարել այնպես, որ ղրանցից լուրաքանչյուրը ճողի մակերեսից դուրս

ունենա

Չ աչը:

կտրոններիոնկմուն աշխատանքըկարելի

է

նան

մեքենուլացնել՝ տրակտորին կցված շրջանակի վրա ամրացնել 1 կամ 9 ակոս 7անող ճարմարանք, շարքի երկարությամբ բացվող ակոսի մեջ 4լ

ւ

անձճրաժեշտճեռավորությամբ ն խորությամբ կտրոնները շարել ե ակոսը ճողով լցնել շրջանակին միացված Հարմարանքներով: Տնկման Համար կարելի է օգտագործել նան չնիլշնցված սմ կտրոններ, որոնց նախապատրաստում են 40-45 երկարությամբ, ճիմքից իրենց երկարության 1|3-ի չափ 1--2 օր պաճում Հոսող կամ թարմ ջրի մեջ ն տնկում: Այս դեպքում կոլչողականությունը Ճամեմատաբոաւր ցածր կլինի:

Անկախտնկմանեղանակից,տնկման օր շարքերիուղղությամբ ակոսնեոբացելե տնկաբանը խնամքովջոել: Տնկման աշխատանքները Հերքականությամբ բաժանվում

են

մի քանի դոռրժողությունների.բանվորների մի մասը տեղաձնում է ճողամասը, ղրան զուգընթաց երկրորդ խումբը կտրոններիխրձերը, մաս-մաս ճանում է կիլչեցուժից ն տնկման Համար ընտրում կեիսունակները, երրորդ խումբը ընտրված կորոնները տնկում է մեքենայացված եղանակով կամ ձեռքով շարքերի ուղղությամբ նախօրոք պատրաստված ակոսներում, իսկ այնուճետն ուկոսները լցնում ճողով: Տնկման օրը շարքերի երկարությամբ ակոսներ են բացում ն ջրում:

ՏՆԿԱՐԱՆԻ

ԽՆԱՄՔԸ

բարձր կաչողականությունը,լավ արմատակոալումը: կտրոնների

շիվերի լավ աճը ն փայտացումն ապաճովելու ճամար տնկարանի Ճողի խոնավությունը սլետք է լինի նրա ղդաշոտյին սամանային Չ6--30" 1 րավ խոնավության 60--8500-ր, օդի ջերմություն

օղդասվխոլովի:

:

Հարթավայրի հ Արարատյան

նրա նախալեռնային դոտու կովտնկարանը ջրել 10--15, նոր իրացվող ողերում անՃողերուվ՝ 15--25, իսկ ճլուսիսարնելլան շրջաններում՝ 4--Ց տուր-ոռոդելի գաւ:

Տնկարանը ջրել շարքերի ուղղությամբոլատրաստված ակոսներով, ջրի բարակ շիրով այնոլես, որ շարքի ամբողչ երկարուքլամբ ն տնկման խորությամբ Հողը Համաչափ խոնավանա: Տեկարանիճողը

ամբողջ վեգնտացիայի

ժամանակաշրջանում

ոլաճելփուխր ն մոլախուռերից զերծ վիճակում: Դրա ճամար ունճրաժեշտէ լուրաքանչլուր ջրելուց ն անձրններից «ետո առատ

ՓՈՌՎՆ--2.5

ն

ՊՌՎՄ--3

դուքան փխրեցուցիչներով

միջշարքային

-

տարածություններում կուլտիվացիա կատարել: իսկ միջբուսային

տարածություններում՝ քաղճան-ցիխրեցում: տալ երկու սնուցում, առաջինը`Հուլիսի Տնկարանին կեսին՝ 30--40

առաջին

կգ աղոտ, 30--40 կգ ֆոսֆոր ն 20--525 կդ կալիում, օգոստոսի առաջին կնսին՝30--40 կգ ֆոսֆոր հ 20-երկրորդը՝ 25 կգ կալիում, մեկ ՀՃեկտարին ազդող նյութերի Ճճաշվով: ն ժամանակին որակով պայքարել միլդյու Հիվանդության զեմ: ճարթքավալրում հ նրա հախլնոնային գոտում տընԱրարատյան ծ--0 կարանը սրսկել 3--4, խակճլուսիսարնելյան շրջանինրում՝ ն անգամ, Առաջին երկրորդ բուժումները կատարել կոսպրողունի 0,4 00-ոց։իսկ ալնուճետն բորդոլան ճեղուկի 105-ոց լուծույթներով: Առաջին սրսկումը կատարվում է, երբ շիվերի վրա ղարդանում են օր ընղմիչումՀաջորդ որսկուժները՝ 8--12 3--4-ական մտերնեներ,

ներով: երկարատնանձրնների սլլայմաններում սրսկումների քանակը ավելացնել, իշկ չորային հղանակներին, երբ միլդլու ճիվանդության վտանգ չկա, խուսոռիել ավելորդ սրսկումներից: Տնկարանինմեծ վնաս կարող է Հասցնել նան օիդիում Հիվանդությունը: Դրա դեմ առաչին փոշոտումը ժծմբով կատւչրել Ճուլիսի

կեսին, իսկ երկրորդը`օգոստոսին:

ՏՆԿՆՐԱՆԻ

ԳՈՒՑՔԱԳՐՈՒՄԸ ԵՎ ԱՊՐՈԲԱՑԻԱՆ

մյա աշխատանքներըկատարում

են

սեպունմբեր

ամսին, երբ

մեծուէ իր ապռավնլագույն արմատակալների սաղարթը Հասնում թյանը, «Հնարավորէ դառնում մի կողմից սորտերը տարբերել իրարից: մյուս կողմից որոշել, քե տվյալ տնկարանի արմաուսկալ-

բավարարում ներկաւլացվող պաճանջները: եթե դուլբադրուժիը սլարզվի։ որ տնկարանում եղած արմատակալների ոչիյուտնիէ դերակշոող մասը իր շիվերի աճով ն ճասունացմամբ պիտակտնկման ճամար, անծրաժեշյո է կատարել ապլոբաւցիա՝ սորռերի խառնուրդ նշելով որնէ դուլնով կամ կրի լուծույթով ներու, զեսք է տռանձնացվեն: երն որոնք անելիս արմատակալները, ասան արմատակալներիվգալի գույքագրման արդյունքները ցույց ները որքանով

են

ստանդարտին, մասի թուլլ աճլըչ որոնք չեն Համապատասխանում Այս դեղքում աշնանը,մինչն կարիք չկա ուպրոբացիա կատարել: թաղել Հողի 10-տնկարանում արմատակալնեիբ Հողի սառչելը, 15 սմ Հաստության շերտով: Ոչ ալդեթաղ շրջաններում կարելի է

բուկ արմատակալներին

տալ:

տարվա գարնանը տնկարանը Հաջորդ

'

կատարել էո լուրաքանչյուր արմատակալի վրա խնամքով բացել | 1--2 մատ՝ 1--Տ-ական աչք երկարությամբ: թողնելով | երկրորդ տարվա խնամքը ճամարյա նույնն է, ինչ Տնկարանի որ առաջին տարում: երկրորդ տարոսՐ մայիսի 1--2-րդ տասնօրակում պարտադիր կատարել շվատամ, յուրաքանչյուր արմատակալի վրա թողնելով 2-3 շիվ' ն

:

ՏՆԿԱՆՑՈՒԹԻ

ՀԱՆԵԼԸ, ՏԵՍԱԿԱՎՈՐԵԼԸ ԵՎ ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ

ներԱռաջին կամ երկրորդ տարվա աշնանը (սեպանհմբերին) տրնկտնկարանում բավարարող (որտեղ կայացվող սպլաճանջներին ման Համար դիուսնի արմոռոակալներըկազմում են 70--7500-ից տայրոբացիա կատարել ե նոլեմբեր ամսին մինչե ոչ սլակաու) տնկարանից ճանելիսչ կայուն ցրտերի սկսվելը արմատապոալները Խառնուրդ սորտերն առանձնացնել: տնկարանից տաք Ռչ այլգեթաղչ» արմատակալները շրջաններում, նան գարնանը, այնպիսի ժամկետում, որ մինչն կարելի է ճանել տնտեսուտրվի Համասպլաայասխան տնկանյութը աչքերի ուռչելը

|

|

| :

|

ժամանակին տնկելուճամար: թյուններին,

Արմոսոակալներըտնկարանիցճանել ԴՊՈՌՎՆ--15կամ ՊՌՎՄ-ճարմարանքներով։ Ոչ մեծ տարածությունների վրա արմատակալները կարելի է Հանել նան բաճերի օզնությամբ: տեսաչ Հենց նուլն օրր անկարանից Հանոծ արմատավկալները կավորել,բաժանելով երեք խմբի: 1) Տնկման ճամար պիտանի 1--Չ լավ ճապետք է ունենա արմատակալներիցյուրաթունչյուրը մմ վ ճասսունացած 20-ական սմ ն ավելի երկարությամբ ն 3--Ց : տությամբ մատեր, իսկ ռստորդեւոնչաբնի ներքնի «անզույցների «Հ0-մժ ճաստությամբ ճատ ն ավելի՝ Ճիմքուժ1,5--2 վրա 2--4 ն ավելի երկար արմատներ: 2) Թույլ աճած սժ արմաՉ5-ական տակալները, որոնք պիտանի չեն անկման ճամար, առանձնացնել: ն ար| վերատնկելու ճամար: 3) Շատ նվազ շիվեր տնկարանում Տեսակախոտանել: մատներ ունեցողները ե խիստ վնասվածները

|

վորհլուց Ճետո

րստ

25--100-ական սորտերի,արմատակալներից

խրձեր կապել, պիտակավորել (պիտակի վրա գրել սորտի ն խնամքով պաճաղանման քանակը) անունը ն արմատակալննրի : դնել, այնպես, ինչպես կտրոնները(նկ. 714): կարելի է դեքում արմատակալներից Անչճրաժեշտության Հատ

"

44.

նան

խրձեր կապել

ն

ուղարկել Համառլատասխանտնտեսություն-

ներին:

Նկ.

12.

խուրձ: Տնկմանհամաբ պիտանիարբմատակալնեոի

Աննախժամկետից, աբմատակալները անհշաժեշտ առաքելիս Ն խստորենպահպանել դոոշումները: կաբանտինի կապակցությամբ

ԽԱՂՈՂԻ ԴԵՖԻՑԻՏԱՅԻՆ ՍՈՐՏԵՐԻ ԱՐԱԳ ԲԱԶՄԱՑՈՒՄԸ

ԱԶՔԱԿՏՐՈՆՆԵՐՈՎ

Արագ բազմացնելու Ճամար ավելի արդյունավետ,է Հ աչքանի կտրոնների օդտադործումը, որոնք ավելի մեժ քանակությամբ սննդանյութեր են պարունակում քան 1 աքանիները: Երկաչքանի երկորոնները վերցնել մատերի լավ Հասունացած մասի մբողջ Ճակարությաժբ. վատ Ճճասունացածծայրամասերը բազմացման 4»

մար պիտանի չեն: Արագ բազմացումը սովորաբար կատարում են սմ խորությամբ լցնում են արնային ջերմոցներում, որտեղ 30--Տ0 1 մաս մաս գետի ավազից։ կամ սնաճողից ն 1 մաս փտած դոմաղբից կամ տորֆից պատրաստած ճողախառնուրդ: Տնկման օրը միամյա մատերը բաժանել երկաչքանի կտրոն-

նեբի այնպես,

յուրաքանչյուրի ճիմքի կտրվածքը ճանգույցից ն կտրոնի առանցքին ուղղաճալացլինի, իսկ վերնի կտրվածքը՝ աչքին Ճակառակ Թույլ թեքությամբ,աչքի կողսմ բարձր մից 1--175, իսկ Հակառակ կողմից ճանզույցից 0,5--1 (եկ. 13): Այսոլես նախապատրաստվածկտրոնները տնկել նույն օրը: եքե կտրոնները ցամաբած են լցնել պարկերի կամ արկղերի ն մեջ մեկ օր պղաճելթարմ չրբոմմ: 0,4--0,5

մմ

որ

ցածի

Տեկումըկատարել

շարբից

շարքը

20--30

իշկ շարքերի երկարությամբ կարոնը 4--5

Հեռավորության վրա

սմ

այնսլես,

ու,

կորոնից որ

լու-

վերնի աչքի Հիմքը "ողի րաքանչյուր աչքակտրոնի 72 սմ: Տնկման Համար մակերեսից բարձր լինի կարելի է օգտագործել նան մեկ աչքանի կտրոններ: Ալս դեռղլքումՀիմքի կտրվածքը կատարել

Ճանդույցից4--Ց աչքի Հիմքը

սմ

նստած

ցածր

նհ

տեիկել այնսլես,որ

լինի ճողի մակերեսին: Տնկման

օրը

յուրաքանչյուր ջերմոցի սկզբից Ճոզում, փայ-

տե

ցից

ամրացնել՝վրան դրել սորտի անունը»

միննույն ժամանակ

անճրաժեշտ է

գրանցումներ

որոչեսղի Հեւռադայում ճնամառյանում, կատարել

Հանել: րավոր լինի մաբրասորտ արմատակաւլներ

Նկ. Բամաո

18.

Տան

կտրոններն

արնալին (ի

ջերմոցում

է խանսամբով ջրել կախապաա-«ա Հրաժեշտ ե

1ուն յոնկե

սլես

ցնցուղով կամ

ծածկել չերմոցի շրջաշիթով կամ պոլիէքիլննային Թաղանքու:

Բառավածխաղողիինքնաչոս թույլ

Գրողի

հակննրով

մոլաՀետնել, որ ջերմոցի ողը լինք օպտիմալ խոնավությամբ: ամիսնեն փուխը: Անչրաժեշտէ ճունիս ն Հուլիս խոտերից զերծ լուրաքանչյուր : պարարտանյութերով սնուցել անդամ. րին Հանքային 30--40 կզ, Հեկտարինազդող նյութերի Հաշվով՝ ազոտ կգ: 0դոստոսի հրկրորդ տասնօրյա-: 20--40 կգ ն կալիում՝20--25

ֆոսֆոր՝

կում տալ երրորդ սնուցումը, Հեկտարին ազդող նյութերի Ճաշվով՝ ֆոսֆոր 30--40 կգ ն կալիում Չ0--25 կդ: Զգույշլինել, որ պարարիտանյութերից արմատակալների երիտասարդշիվերը ն տնրննեիր չվնասվեն: Սդոռտոսիերկրորդ կեսից ե սեղատնմբերին տնկարանում ն խոնավությունը աղոռի Ճողի ավելցուկը կարող է վատացնել շիվերի «ասունացումը: կարելի է տնկել նան արնային ջերմոցներում, Աչքակորոնները բանջարանոցային կուլտուրաների ցանքսից անմիջաղես Հետու Այս դեոլքում ջերմոցներում լանամքը կատարում են սածիլների ճամար որը միանգամայն բավարարում է նան կտրոնների պաՀանջները: չետնել, որ ջերմոցները քաղճանելիսն սածիլները Ճանելիս կտրոնները տեղաճան չլինեն ն չվնասվեն դրանց երիտասարդ շիվերը: Վեզնեաացիայի բնքացքում, մանավանդ խոնավ եղանակներին, արնային ջերմոցներում արմատակալների միլդլու ն օիղիում Հիվանդությունների դեմ բուժումների կատարել այնպես, ինչպես տնկարանում: ջերմոցներից արմատակալները անել նոլեմբերի առաջին կեսին մերենալացված կամ բաճերի միջոցով, տանսակավորելն խրձեր կաղել: երն Հանելուն ղուդըրնքաց,նույն օրը չեն տնկվելու այգում, ապա ըստ սորտերի խրձեր կապել, պիտակավորել ն խնամբով խրամատավորել: Զգույշ լինել, որ արմատակալները Հանելուըցճետո չչորանան: ջերմոցներից Հ--8Ց աչքանի կտրոններով տարագ բազմացումը կարելի է կատարել նան դաշտային պայմաններում: Այս դեքում անչճրաժեշա է նախապես ընտրված թեքն ավազակավային ճողը խնամքով մաքրել, Հարքեցնել ն աշնանը որակով վարել 40 սմ խորուսմ խորությամբ ակոսներ բացել, որի թյաժբ։ Այնուճեւտն25--30 ընթացքում շարբի երկարությամբ խմբեր ստեղժել (շարքը շարքից 70--80

սւ

ճեռավորությամբ):

վաղ դարնանը չարքերի երկարությամբ, քմբերի վրա, նույն օրը, նախապատրաստված կարճացված կորոնները անկելայնսլես, որ դրանց ծայրամասի աչբի ճիմբը կպած Լինի «Հողիմակերեսին, մշակությունը ն Միջշարքալին տարածություններում ողի օնուցումները կատարել բանջարանոցայինղաշանհրումօղտաղործմող ճարմարանքներով:

Վեդնտացիայիընթացքում

պաճել Հճողը

բավարար խոնավու-

ղերծ վիճակում: մոլախոտերից կտրոնների շուրջը Ճանչ-փխրեցման աշխատանքները կատարելայնպես, որ թյամբ

ն

չշարժվեն

չչորանան: վեդնտացիալիընթացքում միլդյու ճիվանդությունների դեմ բուժումները կատարում են ն

ինչոլեստնկարանում:

ն

քաղ-

դրանք

օիդիում

այնսլես,

ԽԱՂՈՂԻ ՊԱՏՎԱՍՏՎԱԾ ՏՆԿԱՆՅՑՈՒԹԻ ԱՃԵՑՈՒՄԸ

Գատվաստի միջոցով մեկ բուլսի ցողունային կտրվածքը շփման մեջ է դրվում մեկ այլ բովսի ցողունային կտրվածքի Հետ ն են որո ասլագալում դրանք Ճամաճում վլնսընդճանուր օրգանիզմ: այն մասը, որից դոլանում՝ են վաղի վերգետնյա ԴՊատվաստի օրգանները, կոչվում է սպատվաստացույ,իսկ ներքնի մասը, որից ղռրգանում է արմատայինսիստեմը՝ պատվաստակալ: Ֆիլոքսերալովվարակված խաղողագործական շրջաններում, ադ թվում ձայկական ՍՍՀ Փյուսիսարհելյան դոտում, այգիները Հիմնադրում են ոլատվաստած արմատակալներով։ Այդ նպատակով կազմակերպում են մասնադիտացված տնկարանային տնտեսություններ, որոնք պնտք է ապաչտովված լենեն՝1) անչճրաժեշտ րածությամբ ն որակի ճողով, 2) ռլուտվաստակալին պատվաստացուի մաքրասորտ մալրուտներով,3) ոլատվաստակալի ն պատվաստացուի կտրոնները պաճղանելու խրամատներով, նկուղներով, կտրոններում խոնավությունը բարձրացնելու Համար ջրավաղաններով պատվաստ կատարելու Համար՝ արտուդրուկուն շենքով, ստրատիֆիկացիալի Համար՝ ջերմատներով, իոկ պատվաստների կոիման Հողքար՝արնայլին չջերմոցներով կամ խրամատներով, 4) ոռոգման ջրով, 5) մասնագիտացված բրիդաղնեչ րով: անճրաժեշտ սարքավորումներով: տա-

ՖԻԼՈՔՍԵՐԱԴԻՄԱՑԿՈՒՆ ՊԱՏՎԱՍՏԱԿԱԼՆԵՐԻ ՄԱՑՐՈՒՏՆԵՐԻ

ԵՎ ԽՆԱՄՔԸ

ՀԻՄՆԱԴՐՈՒՄԸ

՛

ՍՍՀ Հյուսիսարնելյան շիջանների Համար, որպես Հայկական ֆիլոբսերադիմացկուն պատվաստակալներ, օգտագործվում են

Ճ Ռիպարիա Բեռլանդիերի

պորտերիկտրոնները:

ԲԲԼ

` Բեռլանդիերի Ռիպարիա

Նշված ֆիլոքոանրադիմացկունապլատվաստակալնենրի մալյրուտներք ճիմնադրման Համար ընտրել ճարը, իսկ ավելի լավ է ճՃարավային կամ ճարավարեմտյան թույլ քնջությունների վրա, ջրով ն ապաճովված, բերրի, թեքն, լուսիսային Տլուսիսարնելյան. ն ցուրտ քամիներից սլաշտպանված մեբենալացման ենթակա «Ճոզեր: Մայրուտ ճիմնադրելու ճամար ո"լիտանիչեն ծանր կավային. ստորդգեւոնյաջրերը ողի մակերեսին մստ գզոնվող ն վատ քացող Պողերը: Մայրուտների տարածությունն կախված է սլանույլին առաջադրանքից: Ըռտ որում, լ(ուրաքանչյուր Չ Հեկտար շրջանացված բարձրորակ պատվաստացու սորտերի մաալրուտիճամար ունենալ Մեկ եկտար. ղաւտվաստակալ սորտերի 1 Հեկտոր մայրու: սմ մայրուտից կարելի է մթերել 1710--115 պատվաստակալային Հաղար կտրոն, որոնցից պատվաստի ճաերկարությամբ 25--Յ0 մար կարելի է նախասատրաստել Յ5--495 սմ երկարությամբ 60-80 ճազար պատվաստակալ: Ընտրված Ճողամասը տեղաձնելիս, թեքությունների վրա)շարքերը տեղադրել ընդլայնական (թեբությանն ուղղաճույաց չունենա: Թույլ թեքուուղղությամբ: որոչլեսզի Հողի էրողիա տեղի թյունների ն Հարք տարածությունների վրա Ճճողամասըբաժանել 25--80 ճեկտարանոց կվարտալների,իսկ դրանք իրենց Հերթին 5 Հեկտարանոց վանդակների, որոնք էլ իրենց Հերքին՝ 1 Հեկտաէ կվարտալների րանոց ճողակտորների (բարտերի): Անչճտրադեշտ մ լայն 5--6 մ, քարտերի միջն Յ--ջ իսկ վանդակների միջն նությամբճանապարճներ թողնել: Մալրուտ «իմնադրելու ճամար առանձնուցված «ողամասը' աշնանը խնամբով նախասլատրաստել. նախ անձրաժեշտ է մաքն որարել քարերից, փվնրից, ծառերից, չարորակ մոլախոտերից կով Հոաւրթեցնել:Այնուճեւն ճողի մակերեսին Հավասարաչասվիչաղ տալ օրգանական ն Հանքային պարարտանյութերիխառնուրդ, յուտ, սուպներրաքանչյուրՀեկտարին կիսափտած դոմաղբ՝30-40 ն 200--250 կատարել կգ կգ, կալիումականաղ՝ Ֆոսֆատ Տ500--650 սմ խորությամբ Համատարած ճիմնաշրջում: 60--80 ոնկման ճամար տեղաձնելիս շարքերը ոլնտք է Հողամասը 100 մ երկարություն՝ 4,5 մ միջշարքային ն 2 ունենան շուրջ միջվլազայլին տարածձությամբ: Շարքերի ուղղությունը առաջին: ՃաՀերթին սլետք է ապաճովի ոռոգման ջրի դանդաղ ճոսքը: որի (100 ւի մար շարքերի բնքությունը սղետք է (Լինի 0,001---0,0035 ն ստորին ծայրամասերի տարբեբուեիկարության շարքի վերին տա-չ-

|

Օգնություն խաղողագոոծին

|

նշված թյունը՝ 10--30 ամ): Շարքերի ուղղությունը,

թեբությունների սաճմաններում, Հնարավորին չավ, ոլետք է զուղաճեռ լինի գերիշխող քամիներին: Մալրուոները լավ է Հիմնադրել աշնանը, լավ զարգացած արսիստակալներով: Տնկումը կարելի է կատարել նան գարնանը: Տնկումից 1--2 օր առաջ պատվաստակալ սորտնրի արփատակալները նախապատրաստել: արմատակալիվրա Ցուրաֆանչյուր ու 12--15 թողնելՀիմնականում նրա 4իւմքիՀանգույցի արմատները՝ Ֆրկարությամբ։ Արմատակալներից նորից խրձեր կապելն Լ2 օր, երկարության 13-ի չափով, «իմքբերով դնել «ոսող կամ սմ թարմ ջրի մեջ, որից «ետո տնկել: Տնկման Համար 45--50 են ն փո- աշ խորությամբ Համարյա նուլնքան լայնությամբ փոսեր րում: Տնկումը կատարում են այնպես, որ տնկանյութիարմատները վ Հավասարաչափդասավորվեն փոսի ճատակին, իսկ արմատակալփոսը ները լինեն շարքի երկարությամբ ուղղագիծ, որից ետո լցնում են Հողով: Տնկման ճամար կարելի է նան շարքերի ուղղու՝ սմ ն 45--50 տբրնխորությամբ ակոսներ Հանել թյամբ գութանով կումը կատարել ձնոքով՝բաճերի օզնությամբ, իսկ շարքի երկաչ Հողով լցնել գութանով: Ֆիլոքսերաղիմացկուն բությաւքբակոսը Ճիմնադրելու ճամար մեծ Հեալատվաստակալներիմաալրուտներ ռանկար ունի մեքենայականտնկումը: Բոլոր դեսբերում տնկմանը :

| :

-

միջշարքային ղուդընքաց, Սնուլն օրը, տարածություններում Չ-ական ակոս Հանել ն խնամքով ջրել: Տնկման առաջին տարում յ անդամ (10--15 օր ընդմիջումներով), | ջրում են Հաճախակի՝6--8 Հաջորդ տարիներին ջրումների թիվն աստիճանաբար ռպակասեցնում են, Հասցնելով Հ--4-ի: տասարդ վազերի էատր Աշնանըանկված մայրուտներում ների են 1է թողնում վազի վրա Յուրաքանչյուր դարնանը: կաւուտրվում 2 մատ՝ Չ-ուկան աչք երկարությամբ: Գարոանըտնկելիս, էալ. ո" նաբելի է կատարել ինչպես արմատակալները տնկման ճամար ժամանակ, այնպես էլ տնկումից Հնուու խապատրաստռելու պատվաստակալմալրուտների խհւնամքբի Ֆիլոբսերադիմուցկուն են՝ «ողի մշակուէտը ն ձիսվորումը։ վազերի աշթրատանքներն թյունը, սլարարտացումը,չջրումը, շվատումը, բճատումը, կանաչ վաոլը, բուժումը լոնրնային ֆիլոքսերայի դեմ ն ալո վազերըկարելի է ձնամալյրուտներում Պատվաստակալների "վորն ցածր բնով դանգաձն, ցածր բնով երկկողմանի կարճթն ե այլ ՏՆ

սիստեմներով:

-

Փանդաձնձնավորժմանճամար տնկման առաջին տարվա գար նանը յուրաքանչյուր վազի վրա թողնել 1--Չ2 ժատ՝ 1--2-ական. աչք երկարությամբ: Տնկման երկրորդ տարվա դարնահը երկու մատ՝ լուրատարեկան կարճ ճլուղերի վրա թողնել Չ--Տ-ական քանչյուրը1--2-ական աչք երկարությամբ: Սրանց վրա, երրորդ: մատ՝ Չ-«սկան աչք երկարությամբ: տարվա գարնանը թողնել «--4 Այսոլես վազերը ձնավորվուժ են ղանգաձնյ, որոնց բունը Ճողի մակերեսիը մի քանիռանախմետըսլետք է բարձր լինի (եկ. 14): երկկողմանի կարճն ձնավորման ճամար տնկման առաչին: տարվա գարնանը լութաքանչյուր վազի վրա թողնում են 1 ւա տո` Չ--8 երկարությամբոռերկրորդ տարվա գարնանը լուրաքանաչք վազի վրա Սողնում են 2 մատ՝ 4-ական աչքը երկարությամբ: Ընդ որում, ալդ երկու մատերից մեկը ուղղվում է շարըի մեկ կողմը, Ճաակառակ ուղղությումբ, որոնք ճետագալում դառնում են փլյութը՝ վազի կարճ թները: երկրորդ տարվա գարնանը ժայրուռում ճիմնաղրել շւղալերա, որի սյուները Ճողի՝ չյուր

մակերեսից բարձի պետք է լինեն: 2 մ, 4--6 Հար ժեկը մյուսից Յ5-40

ու

բարձրությամբ լուրերով:Այդ

ժատերից լուրաքանչյուրիվրա թողնում

Նկ.

14.

են

վերնի

մասում

գոյացած

շբրալոր կագում ՖիլոքսեՐաղիմացկուն Լարծրից, ուղղաճայաց զիրքուս, իոն ՛՛

չիմոր, որոնք

պատվաստակալի ձեավորված վազ:

զանզահե

ղրանց

ներքնի

մասում

ն

բաղ-

մայա օրգանների քնած բողբոջներիցդոլացած շիվերը Հեռացնում են: երրորդ ոռարվազարնանը վաղի յուրաքանչյուրկարճ քնի վերնի

Չ2-ական միամյա մատներ, դրանց էտելով Համար: Չ-ական աչք հրկարությամբ, ենքաթներ կաղզժակերպելու ունթնում է շարքի Այսոլես, լբիվ ձնավորված վաղի կարճ բունը սմ երկարությամբ: երկու կողմերը ուղղվաժ Չ թե՝ 20--25-ական « է ենքան: Հաջորդտարի-կարճ քեի վրա լինում Ցուրաբանչյուր ների էտի ժամանակ լուբաքանչյուր ենքաթնեի վրա թողնում են: 2--8 մատ՝ 2--8-ական աչք հրկաբությամբ,միննույնժամանակ մասում

մթերում

թողնում

են

են

կտրոնները (եկ. 15): պատվաստակալի

Նկ. 19. Ֆիլոքսեբրադիմացկուն պատվաստակալ վազի ձնավորումըբկառնթե : եշկկողմանիսիստեմով:

|

յուրաքանչյուր վազի վրա Լրիվ ձնավորված

թողնել 15--20 ճեռացնել: երկարության՝ շեվ, իսկ մյուսները,երբ է շիվերի աճին զուդընթաց, դրանց տերնաժոԱնՀչրաժեշտ պերից ճեռացվեն բճաշիվերը ն ծոցային բողբոջները, բացի լուրաքանչյուր շիվի ճիմքի 3--4 ճանզուլցների ծոցաբողբոջներից։ Բճա- . սմ երկարուեն 5--6 շիվերը ճՃեռացվումեն, երբ դրանք ճասնում նան ն է ճնռացնել ծաղկաբույլերը բեզիկները: 2122 Անչճրաժեշտ ճողի սատարածություններում մշակության, Միջշարքային ն նղաքարտացման բուժման աշխատանքները մերենայացնելու անգամ տակով, անձճրաժեշտէ շիվերի աճմանը զուգրնքուց 3--4 30-405 տասկ կապել լարերից, չվնասեանկյուն դրանք խնամքով, լով աճման կոները (նկ. 16): Հասնեն

5--6

սմ

| '

վազեբի շիվերի կանաչ կապը պատվասաակալ Նկ. 16. Ֆիլոքսերադիմացկուն ուղղաձիգ շպալեբայի վբա՝ թե դիոքով: `

ամբողջ վեգետացիայիբնեժացբում, ոլամիջշարքավիճակում: Գարնանը ղերժ մոլախոտերից Հել փուխր վարել2օ5--30 սմ խորությամբ, մժիննույն մին տարածությունները ամեն կդ, ֆոսֆոր՝ տարի Հող մտցնելով աղոտ՝ 90--120 ժամանակ 60--80 ն 90--120 Հեկտարին, ազդող նյութի կգ մեկ կալիում կգ Ճաշվով: երեք տարին մեկ, աշնան վարի ժամանակ, ճեկտարին 380--40 գոմաղբ: Բացի Հիմնական սպարարտակիսափատած սոալ նան սնուցել երկու անզամ, առաջինըՀունիսի ցումից» մայրբուոները կզ, ֆոսֆոր՝ 30- 40, կալիում՝ 15--20 կեսին. աղուտ՝ 20--30, 30--40 հ կալիում՝ 15--20 կգ ֆոսֆոր՝ երկրորդը Հուլիսի վերջին. ժել Հեկտարին աղդող նյութերի «ճաշվով: Սկսածգարնանից այգին լուրուքանչյուր ոլարտրտացումից կամ սնուցումից անմիջաղես Ճողը Մայրուտների ե

մո

ջրել: երիտասարդ մալրուտները ջրում են 4 անդամ. առաջին ջուրը արվում է Հունիսի սկզբին, երկրորդը՝ Հունիսի վերչին, երրորդը՝ Հուլիսի կեսին, չորբորդը՝ օգոստոսիաոաջին տասնօրլակում: են 2 անզամ՝ Հովիսի ն Անձրնոտ տարիներին մայրուոները ջրում օդոստուի սկզբներին: Մ՝ Անչճրաժեշտէ լուրաքանչլուր ջրումից Ճճետո ԶՌՎՆ--272000

Հետո

առատ

ւռարածումիջշարքուլին Հարմարանքներով կուլտիվացիա» միաժամանակ ժշակելով թյուններումկատարվի նան Անչրաժեշչո է մայրուտնեմիջվազային տարածությունները: կամ ՊՈՎՄ--11000

տերնային ֆիլոքսերայի դեմ պայքարել ճեքսաբլորանի 15--20 կդ) կամ մետա128: -ոց դուստով փոշուելու (2ճ5կտարին ֆոսի 2,500 -ոց սուսպենղիայովսրսկելու միջոցով:

բում

՛

ՊԱՏՎԱՍՏԱՑՈՒ ՍՈՐՏԵՐԻ ՄԱՑՐՈՒՏՆԵՐ

ինչպես նշվեց

ֆելոլանրադիմացկուն պատվաստավկալները վուրաբանչյուր մեկ ճեկտար տարածության Հաշվով սլեյոք է ունե նալ շլջանացված բարձրորուկ սորտերի 2 Ճերտար ուլրբուսւ, որը ճիմնականում սլետք է ծառայի կյորոն մթերելու Համար: տորտերի մժալրուաներ իմնացրելու ճամար Դատվաստացու անճրաժեշտ է կարոններ մթերհլ շրջանացված սորտնրի նախօրոք ապրոբացիտային մասսայական սելեկցիայի ենթարկված այգինեբից ն խնամբով պաճոանել վատվաստի Համար: սորտերի այզին (Ժայրուոը) Պաովաստացու սայնպիսի ճողերում, որտեղ ապաճովվի ուժեղ աճ ն լոռ| ձՃառսունաչ ցում: Լուրջ ուշաղրթությունղարձնել ոլուռվատտացու սորտերի մալրուտների անամբի (էտի, շպալերայի վերանորոգման, չոր կայի, Ճողի մշակության, պարարտացման ի ջրման, շվատման ն կանաչ կամի, բուժման, շիվնրի կարճացման ն ույլն) աշխատանքներին: Մայրու այզում լուրուքանչյուր վաղի վրա թողնել աչքերով, իսկ այնուճնան շիվերով ն ծաղկաբույլերով այնպիսի բեռնվածություն, որբը տվյալ սորտի սաճմաններում ն մշակության սղալմաններում Ճամաղատասխանի վաղերի կարողությանը |. առսդաճովի աճ շիվերի Համաչափ լավ Հասունացում: Շիվերի ճոռացումը պածր բեռնվածության դեղքում, կամ թույլ աճր հ վատ ճասունաչ են ողցումը դնրբեռնվածության պայմաններում, բոցասարար ե դում պատվաստի զողման սերտաճման վրա, որի Հետնանքով : պակասում է տնկման ճամար պիտանի պատվասաասծարմատակալնենրիելունքը: Դ աովաստացու սորոոի մալյբուտներճիմնադրելու «ամար, Հատկացնել տնտեսության ամենալավադղույն «ողերբ ն լուրջ. ուշադրություն դարձնել դրանց նախասատրաստման աշխատանք-

Հիմնադրել

.

'

|

|

ու

|

»՛

ներին:

պատվաստացու

:

սորչոներիկտրոնները Մայրուռ այգիներում , լինում շիվերի Հառոուշ աշնանլբերբ լրիվ ավարովածէ որտեղձմռան ցրտերն աչքենացումը:Ոչ այգեթաղ շրջաններում, րին չեն վնասում, կտրոնները լավ է մթերոչ գարնանը պատվաստ: կատարելու նախօրյակին: Մթերված կտրոնները մաքրել տերեննրեց, բճաշիվերից, բեզիկներից, խնամքով լաճպանել նկուղներում` ժթերել

լուրարժասո տնկանյութ, կամ խրամատներում, այնսլես,ինչես ճամար ժթհբված կտրոնները: ուշադրություն

աճեցնելու

դարձնե

դրանք չցրոաճարվեն, չչորանան ն չվարակվեն սնկային ճի«անղդություններով: սորտերի կտրոնները մերել ուշ աշնանը Փատվաստակալ կամ Ճարաբնրականճանգոտի ժամանակաշրջանի չոաք օրերին, երբ ավարտված է լինում շիվերի ճասունացումը: նախ անչրաժեշտ է Ճասունացած շիվերը (մատերը) խնամքով անջատել լարերից, իսկ ալնուճետն կատարել վազերի էտ: Դրան ղուդընթաց մթերված կտրոնները,նույն օրր փոխադրել ծածկիտակ կամ շենքերի մեջ, մարել տերնեներից, բճաշիվերից, բեղիկներից ն տեսակավորել: Առաջինկարզի կորոնները ոլետք Էէ ունենան 6--11 մժ Հաստումմ ն 11 մժ-ից ճաստերը, երրորդ թյուն, երկրորդ կարդգինը՝3--5 են կարդին դասվում շատ բարակ, վատ ճասունացած ճիվանդուքյուններից ն վնասատուներիցտուժուժ, մեխանիկականվնասվածքներ ստացած կտրոնները: Առաջին կարգի կտրոններն օգոադոր:ծվում են պատվաստի ամաբ, երկրորդ կարդինը տնկում են չոնկաբանում արմատակալներ ստանալու ճամար, իսկ երրորդ կարզինը՝ որ

եք խոտանվում

Անչճրաժեշտէ կտրոնների ժմքերման ն հախ ատրաստժան օրը դրանք խընամքով պաճպանման դրվեն (ամբողջական, առանց նկուղներում, կիսանկուղներում կամ խրամատներում կտրատելու) այնպես, ինչւլես պաճպանժան են դնում շրջանացված բարձրորակ սորտերի կտրոնները: Պատվաստակալի կտրոնները տանսուկուվորելուց ճետո կարելի է նան կտրատել 110--115 հրկարությամբ մասերի, սրից ճետո 100--150-ական Հատով խրձեր կապել ն դնել սպլաշապանժան։ Այս դեպքում կտրոնենրի վրա ավելանում են վերքեոր (կտրվածքները), որոնք պատճառ են դառնում ջրի զգոաղիգո լորշացման հե ճիվանդությունների ճարուցիչների ներքավխանցմանո

ԿՏՐՈՆՆԵՐԻ

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԱՏՎԱՍՏԻ ՀԱՄԱՐ

է սդաճղանման դրված ոլառովասաակալհ պատվաստացու կտրոն-

ների տարբեր թարձերիցվերցնել միջին նժուշ, լուրաքանչյուր սորից շուրջ 50 կրոն ն որոշել դրանց պիտանիությունը: ՊՓատվասոսկալներիճամար ընտրել լավ «Հասունացած, կենԼավ Հասունացած արտա սունակ ն Թարմ կտրոններ: կտրոնները ունենում են դունավորում, աոանց սորտին քինից լուրաճատույ ն մուգ երանգի կանաչավուն բծերի, բնավփայոր լինում է դորշ

ամուր, կորացվում ն դանակով կարվում է դժվարությամբ: կտրոնների ընդլայնական կտրվածքում ծուծի մակերեսը սիոբր է լինում, իսկ բնափայտը լավ զարգացած: կենսունակ ն խսրմ կտրոնների կեղեբ վառ կանաչավուն է լինում, սեղմելիս կորոնի կորվածքի վրա ջուր է ղուրս ղալիս: Չորացած կտրոնների բնափայտը ն են ունենում բաց դունավորում, իսկ սեզժելիս կտրվածքից կեղեն ջուր դուրս չի գալիս:

Դատվաստացուսորտերի կրոններն բնուրելիս, լուրջ ուշաղրունթե չբերի աչքերի կենսունակությանը, ն բողկենտրոնական ոլաճնաուտյին երկայնական կտրվածքում են բոջները դարչնագույն են, նշանակում է վնասված (1. 12): գ-ից ավելի չոյետք է լինի: Այդպիսիներիքանակը 15--204

թյուն դարձնելնան

նկ. 17. Խաղողի վազիձմեռող աչքնո. ա--կենոունակ,

բ--ո։

կենսունակ:

Համար պիտանի չեն նան ալատվասոակալի ն ԴՊատվաստի ցրտաճարված (որոնց կեղնը դանակով բացելիս ալատվաստացուի են գորշ կամ սհագորշ բծեր),հարկտոաճարվածե Խիստ նկատվում ոլորված կտրոնները(1. 18): կորացած:

ԿՏՐՈՆՆԵՐԻ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ ՊԱՏԼԱՍՏԻ

Պատվաստիաշխատանքները

ՀԱՄԱԲ

սկսած մարտի սկզբից մինչն ապրիլի 15--20-ը։ Պատվաստակոլի ն սպատվաստացուի կտրոնները նաիխաեն մաս-մաս, այն Ճաշվով։ որ դրանք անմիջապես ոլատրաստվում օդտագործվենպատվաստիճամար: Ե6

կատարում

են

Նկ.

18.

Կաբկտաճառությունից վնասված կտբոններ, ա--թույլ,

բ--ժիջակ,

գ--ուժեղ:

ԴՓատվաստակալ կորոնների նախապատրաստժանչոշխատանըները Հետնյալն են 1) կտրոնների խրձերը խրամատներից ճանում ոմ երկարությամբ կտրոնների են բաժանում են, լվանում ն 35--45 սմ ցած, այնալնս, որ չճիմթի կտրվածքը լինի ճանգուլցից 0:4--0,5 նրա առանցքին ուղղաճալաց, իսկ վերին կտրվածքը՝միջճանգուլցի վերին մասում (նկ. 19), 2) սուր դանակով ճնոացնում են կտրոնի րոլոր աչքերը ն 100-ական Հատիկ խրձեր կալում, 1--8 օր թրջումեն բնտոնե ջրավազանում, կտրոնների 3) խրձերը կախված, ոչ սառը շենքում: ֆիզիոլոգիական խոնավությունից Պատվառուցու կարոնների նախասպատրբաստուժը Հետնլալն է՝ «անում են խրամատից, անճրաժեշ1) նախ կորոնների խրձերը տության դեղպբումլվանում ն բաժանում մեկ աչքանի կտրոնների այնպես,որ վերնի կտրվածքը աչքից 0,5--1 սժ բարձր լինի, նրան ճակառակ թույլ քնջությամբ,իսկ աչքից ներքն' թողնվի մնացած միջճանգուցային մասը: Ընդ որում, պատվաստի ճաժար ավելի

լ)

,

է

լ

|

Թթ: Զեյ

կ

լավ է նախապատրաստել 3-- 12-րդ «անգույցների աչքակտրոնները։ ԿտրոններիՀիմՔի ն ծայրամասային թույլ զարգացած ձան գույցների աչքերր պիտանի չեն, 2) նախադատրաստված աչքակտրոնները արկղերում կամ պարկերում 1 օր անոաղությամբ սլսձում են չրի ժեջ, ն աատվասուսցու կրոՉՓատվաստակալ բոնները սլաստվասաիցմի քանի մամ ասջ բոտ մորամաղծիտեսակավորելուց ճետո տիղափոխում սեղանի վրա, պատվաստ կուդուսիոխումսեղանի վրա, պատվաստ կատւսրելու ճամար:

|

ՍՔ

ԶԵՌՔՈՎ ՊԱՏՎԱՍՏԸԻԿԱՏԱՐՄԱՆ

ՏնեՆԻԿԱՆ

Պատվաստվածարմատակալներ աճեց-

նելու ճամար կիրառվում է բարելավված կո սլուլիրովկա կամ, ոլսոլեռ կոչված, լեղվաեղանուկը, օրի կատարման կով ւլատվաստիը

ւ|1

էս

-

Դետելալնձ,

տնլնիկան

։

"Վ

`

ուր

անակու

պատվաստացու կորսնր աչբի տակից("բ| նարավորինչափ նրան մուս), իսկ պատվաստակալի ծույլրի ճանդույցի վերնից։ կտրոնի լ ամենալավ զարգացած կողերից մեկի վրա շեղ ն ուդիղ մաններեսով ետրվածք են անում: Է ղզատվոասՆկ. 19. Պատվաստա- Բաո որում, յ լատվաստուվալի կալի (ա) պատվաստա- ողացուի կտրվածքննրըի հրկարությունննըը նան ցուի (բ) կտրոնների սլետք է Ճավասար իրենը լայնությունից 1,օ (լոխապատբաստումը անղզամավելի երկար լինեն: Այնուճետնպոոոբագիծ սլաքներըցույց կտրվածբեն տալիսպատվաստա- Վատտացուինսլատվաստակալի 2/3 բուրձրությանվրւռ լեղկալի աչքեբիճեռազման ների երկարություն են վակ պուորաստում կյորվուծքի 1/3-ի խոտեղը): լեղվակները րությամբ: Անչճրուժեշտ է, ոյ կտրվուծթի շարժումով սաճող դանդաղորեն կտրված լինեն դանակի նկատմամբ այնպիսի կընրությամբ, որ լեղվակի Հարության ն նրա կտրվածքի կտրվածքը կիսի կորոնի ուղղաճայաց աուսնցքի մակարդակի կազմած անկյունը:Դանակը «աննլիս լեզվակը ժի :

:

նախապատրա: տսված ալառսվաստակալ ամուր միացնում են այնպես, իրւսր կտրոններն սղովրոաոացու

Քիչ եյ ոլ

:

տալ:

Այսղես

ն

դրանց լեղլվակները սերտ մատնեն ժիժլանը ճեղքերի մեջ, իսկ պատվաստացուի կեղեր ճաժընկնի սպատվաստակալի կեղնի ճետ (ոլ. 20)։ Անճրաժեշտ է, որ պատվաստացուի կտրվածքի ծայրը Ճաղիվ Հձասնի ռյատվասաւակուլիկտրվածքի ներքնի եզբիլ: որ

Տ

Լ

(

՛

-

«7 ր Յ-

կատարման Նկ. 20. ԼԵզվակովւզատվտաստի (բարելավվածկոպուլիբովկայի) տեխնիկտն:

ԳԱՏՎԱՍՏՆԵՐԻ ՍՏՐԱՏԻՖԻԿԱՑԻԱՆ

ԵՎ ԿՈՓՈՒՄԲ

Պատվաստոների լավ դոդման ն սներոաճման չամար մասնադխոացված չջերժատներումկիրառվում է Հատուկ միջոցառում, որը կոչվում է ստրատիֆիկացիա: անմիջապես տոնսակավորելուց կատարված ոլատվաստները ճեոո տեղադրում են սարատիֆիկացիայի ուտուսն դարւոարկղերում, 40--50 50--60 ոմ սմ, իսկ է, որոնց երկարությունը լայնությունը՝ Չ0--25 սմ ավելի: բարձրությունը պատվաստխերկարությունից են Համար կողթի արկղի դնում Չատվաստննրըըդասավորնլու ն ճանվի, վրա այնոլես, որ նրա շարժական կողը լինի ղեպի վեր Արկղի իակ վերէի (երեսի) կողմր ուղղված լինի դեպի դարտողր: են ն ե բոլոր չբում աղած տաք կողժերում լցնում ճասուսկին փայտի (լավ է եղենու) փափուկ թեփի 4--. հախօրոր.շողենշարոած շ ոմ շերտ: Պասովատակաղի Ճճիժքիվրա արմատադոլացման պրոցեսը լավ ընթանալու Համար ճաճախ արկղի «Հատակինլցնում, են 8--10 սժ շերտով ստրուկտուրայինՃող։ Օգտագործվող թեփի խո59

նհավություն այնքան սղզեոք է լինի, որ ձեռքով սեղմելիս ջուր չՀոսի։ Պատվաստներըշարում են վերնի ծայրերով նույն մակարդակի վրա նհ յուրաքանչյուր շարքը շարելուց ճետո 1--1Ն5 սժ շերտով թեփ են լցնում (նկ. 21): Պատվաստների շարելիս դրանց չիժջի ն կողերի թեր ճաճախակի ձեռքով սեղմել, որ Հետագաչում, արկղը շրջելիս, դրանք իրարից չճեռանան։ Այսպես, շերտ առ շերտ արկղը ոլառվաստներով լցնելուց «ետո, վերնի շարքր ոմ շելոոով ն շարժական կողը դնում իր ծածկում են քեփի 4--7 տեղը: Այնուճետն արկղը շրջում են Հատակի վրա (սլատվաստացուի ծայրամասերը դեղի վերե), ալասսվատաւնների վրա լցնում են սմ Ճաստությամժբըեփ կամ մամուռ ի տեղադրում ոտրաոի4--6 ժամանակ ջերմաֆեիկացիայիջերմատանը: Սոտրատիֆիկացիայի տանը պատվաստիզոդման տեղի բարձրության վրա օղի ջերմուսիսկ պատվատտակալի ճիմբի մոտ՝ տիճանը պետ է լինի 24-28, 14--12", օղի ճարաբերական խոնավությունը 25--8060ց: Ստրաանդամ 10--15 բուպե ջերտիֆիկացիայի ժամանակ օրական 1--2 մատունը օդափոխել, որոլեսզի բորբոսասնկեր չառաջանան: Ստոուգել՝ արկղերի երեսի քնփը չորանալու դեռյքում թեթնակի ջրել ցինցուղով, չերմատան չերմություն ունեցող չրով: Այդպիսի պայմաններում

7--Ց

կարվածքների

վաստի չորս

օրից ճնտո

պաչ

շփման

կողմում, սկսում | կալլուսի

առաջացումը: Այղ ժամանակ

:3|

կրղի երեի թեփի շերտը

Թյամբ

սլակասեցնել ն

ար-

զղուշու-

Հետեել,

որ

այն չչորանա: Անձրաժեշտ է ճախավկիստուգել կալյուսի առա-

ճա-

|

ՀԱ

ջացման 10--12,

վիճակը, իսկ նրբեժն

Սովորաբար 15--18

օր-

նկ. 21. Պատվասաննշի շառելը ստրա-վաընթացքում կալյուսն ամբողառկղում: աիֆիկացիայի ջովին օղակավորում է սլատվաս-

ավարտտի տեղը, լրիվ զոդվածջ է տալիս, ն ստրատիֆիկացիան է ոլայմաններստեղծել ված է Համարվում: Այդ պաճից անձճրաժեշտ խցիկում ջերմաստիճամար՝ սկզբում պատվաստների կուիման

ատոխճանաբարիջեցնել, ճասցնելով սենյակի ջերմաստիճա նին դրա ճետ մեկտեղ անճրաժեշտ է սպլատվաստների երեսի քեփի 1--8 սժ շերտն ավելի պզակասեցնել, թողնելով Հաստությամբ, որով բարհլավվում է պատվաստացուի աճող բողբոջների լուսավորությունը: Այս բոլորին զուգրնքաց ջերմատները լավ օդափոխել։ Այնուշնտն արկղերը 4--Տ օրով փոխաղրել ավելի լուսավոր հ սառը սենյակ, որպեսզի պատվաստներն ընոտհլանանդրսի պայմաններին: Պոատվաստների կոփման Համար, սենյակի փոխարեն, արկզերը մի քանի օրով կարելի է տեղադրել նան արնային ջերմոցների տիպի ատուկ խրամատներում, շրջանակների տակ: 0րվա տաբ ժամերին ճանն

։

շրջանակներըսկզբում կիսով չափ, իսկ այնուշհտն լրիվ բացել: Պատվաստների կոփումը 5--10 են

օր,

որից

Հետո

նրանց

տեսակավորում

դաշտ,

ն

մաս-մաս

տնում

է

փոխադրում

պիտանիները տնկում

տնկարանում:

դատվաստի

ն

ստրատիֆիկացիայի աշխա-

տանքներն անընդճատ կատարելագործման պրոցեսի մեջ են։ կտրոններընախապատրաստելու ն ըստ Հաստությունների տեսակավորելու ՄԶԿՌ--Տ ինչպես ԴՄ--2,

ե

մակնիշի ժեքենաներ

այլ

կիրառումը տանքի

էլեկտրապատվասոման

նան

մեծ

չափով

կան,

ՊՄ--Հ,

որոնց

բարձրացնում է աշխա-

(եկ. 25): Վերջին արաադրողականությունը

ժամանակներս առաջարկվում է պատվասաների ստրատիֆիկացիան կատարել ջրային գոլորչինեբով տատքացնելովկամ ջերմամեկուսացվածչ, խո-

նավակայուն

սննլակներում, ինչպես

միջոցով, արաստրատիեիֆիկացիայի

նկարներ ունի:

որը

նան

մեծ

էլեկՀեռա ,

Լ

22. Գատվաստացուի ե պատվաս-

տակալիմեքենայով կատարված

կտշված քները:

ԿԱՏՎԱՍՏՆԵՐԻ ՏՆԿՈՒՄԸ ՏՆԿԱՐԱՆՈՒՄ

Պոռովաստաժծ տնկանյութ աճեցնելու ճուր ողի ընտրուն խլունը նախապատրաստումը կատարվում է այնոլես, խնչոլես լուրաթմատ ատնկարունի դեպքում: Շարքերի երկարությամբ Ճողի է լինի 0,001--0,003", մակերեսի քեբությունը վեբ Հնարավորին սաչշմաններում արնենլքիցարնմուտք: Պատվատոներըտնկել ճարա-չ վային կողմից այնոլես, որ ոլատվաստի տեղն ընկնի ճողաքմբի ճարավային կողմի վրա, որով ջերմության նալաստավոր պայմաններ կոտեղծվեն պատվաստակալի ն պատվաստացուի սելոուաճման մ, ՇարՀոմար: Միջշարքայինտարածությունները թողնել 0,8--1,2 սմ սոռու քերի ուղղությամբ գութունով բացել, խորությամբ բարակ շիթով ջրել ե Հոսուսկին լավ է լցնել տտրուկաուրայինճողի ն կիսավտած գոմաղբի խառնուրդիբարակ շերտ: Ստրատիֆիկացիայի արկղերը տնկման օրը .պատվաստներով են ն տեղափոխում դաշտ դնում քամիներից արնի ճառագայթներից պաշտոլանված ստվերոտ տեղում, որպեսցի պատվաստի տեղում կալլուսի նուրբ բջիջները չչորանան։ Արկղերը րացում են ն տնկման Համար ընարում այն պատվասոները, որոնց պատ-Հ Կվասռի տեղում լրիվ օղակով կալյուս է առաջացել ն սլատվաստա-չ ցուների աչբերը կենսունուկ են` ուռել կամ բացվել են: Պատվաստւտցուի վրայից Հեռացնել դոլացած արմատները, իսկ պաւտվաստակալի վրալից՝ բոլոր շիվերը, Պատվասոներըտնկում են ակոսի 2ճարքպատիվնթույլ «ենված դիրքով» չառտվաստակալի «իմբը սմ ճեռավորությամբ դգնպիառվի Հատակը, մեկլ ժլյուսից 8--10 սմ բարձր այնպես, որ պատվաստի տեղը Հողի մակերեսից 3--Փ Առուն իր (Ռորության կեսի չասվով լցնել ճողուվ, սլատվատոինի: մուռ նենրիՀիմբի Ճողը ուտքերով ամրացնել ն ջրել: Ջուրը ներժծվիՀետո առուն լուց լրիվ լցնում են «ողով, միաժամանակ պատվաստները բուկլից անում փուխր ն խոնավ ճողով այնպես, որ պասովասսմ շերաով: տացուների ծայրամասերը ծածկվեն ճողի Չ--4 ու

ՊԱՏՎԱՍՏԱՄ ՏՆԿԱՆՑՈՒԹԻ

ԽՆԱՄՔԸ ՏՆԿԱՐԱՆՈՒՄ

է ժամանակին Անչճրաժեշտ

մ. ռլ

բացել

պատվաստոներիբուկը

ա դգոլացած արմատցուրը մաց իսկ շիվերը ները(կատարովկո:), պատվաստակալից՝ ն նորից ւյս ծածկել:Ամառվա սկզբին ե անձրնուտ եղանակներին աշխաՀՃողարմբե զ բորը

ւով

սուս

ցու

Ճեռացնել դոսլ

տանքը ճաճաի է կայորվում. վերջին անդամ պառտվաստոներ ղողդմանտեղը բացում են Ճուլիսի վերջին կամ օգոստոսի սկղբին, երբ սպատվաստների շիվերի «Հիմթից սկսվել է Հառունուցումը: բայց բուկն այլնս չեն ծածկում (փայտացումը), տնկարանը ջրում են: կատարովկան ուշացնելիս ոլատտվասոսցուխ արմուռոներն ուժեղ կզարգանան ե սուովաստակալի պատվաստացուն իրարից կանջատվեն, Պատվասաներիաճն ուժեղացնելու Համար ջրման նախօրլակներին տնկարանին աալ երկուսից-երեք սնուցում այնպես, ինչպես յուրարմատ տնկարանում: Տնկարանըջրել 4--ծ անգամ, Հողաթմբերի կեզեր մինչե շիվերի երնան գալը փխրեցնել, իսկ յուրաքանչյուր ջրելուց կամ ուժեղ անձրնից Ճճետո կատարել քաղչան-վխրեցում ն միջշարքային տարածություններում` կովտիվացիա: Պատվաստացուիշիվերը շատ զգայուն են միլդյու «իվանդության նկատմամբ, վեգետացիայի ընթացքում4--Փ անդամ սրռկել ու

ու

2--3 անդամ կոււղրողանի0,400-անոցչուծույքով: Տնկարանը յիոշուսհլ ծծմբով, օիդում ճիվանդության գեմ: Աշնանը,երբ Ճնարավոր է տերեներով տարբերել սորտերը» կատարել տնկանյութի առսլրոբացիա՝ կրալուծույթով նշելով խառնուրդ սորտերի արմատակալները: ն տեսաԱրմատակալներըտնկարանից սովորարար Հանում են կավորում աշնանը,վեգետացիայի վերջում,իսկ տաք շրջյն՝

.

ներում` նան գարնանը: Լուրջ ուշադրություն սլհոք է դարձնել պատվաստների տեսակավորմանը: Առաջին ճերթին ան4ճրաժեշտէ ստուդել պատվաստի ննքակա են ալն արմատակալները, որոնց դողումը: Խոտանման ղոդվածբը, բոլոր կողմերի վրա կորացնելիս կուռրվում հեն կամ նրա մեջ ճեղքվածքներ, ուռուցքներ են Հայլանաբերվում: Լավ բաժանվում հն երկու կարդի՝աաջի նին դոդված պատվասոտները են պատկանում այդի Հիմնադրելու ճամար պիտանի տրմատակալները,որոնցից լուրաքանչյուրն ունի 3--4 ն ավելի լավ զարգացած ավելի փայտացած մասով մեկ մատո երկրորդ կարգի արմատակալները, որոնք ունեն լավ զոդվածք, բայց աչքի են ընկնում լխույլ աճով, առանձնացվում են, ոնկարանում վերատնկելու ճամար: Արմատակալներից, ըստ սորտերի ն կարգի, Չ65--100-այան Հատից խրձեր են կապում ն պիտակավորում, դրանց վրա դրու սորտի անունը հ արմատակալների քանակը:Աշնանը «Հանված

արմատ

ն 15

սմ

ու

են խրամատներում տրմատակալներըլաճու կամ նկուղներում այնպես, ինչպես ուրարմ ասո տնկանյութը:Գարնանըջանված արմատակալներըժինչն այգեւոնկումը ոլաճղդանելչորացումից ոչ սմ խորը առուներում,յ ծածկելով 2--10 Ճաստությամբ ճողաշեր-

Կոո

ՀՈՂԱՄԱՍԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

ԽԱՂՈՂԻ ԱՅԳԻ ՏՆԿԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ

ՀՈՂԱՄԱՍԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Տեղի ճիշտ ինտրությունը որոշիչ նշանակություն ունի նորասունկ այդու լիարժեքության, արադ բերքուռովության անցնելու ե երկար տարիների ընքացբում բարձր որակյալ բերք ստանալու ճամար: Խաղողիվազն ունի մեծ ճկունություն ն կարող է աճել բոլոր ճողերում, բացի ճաճճացած ն աղակալած Հողերից: Դրա Հելո ժեկտեղ լավ հիշել, մշակության մեջ տաբածված բոլոր սոբտերը ավելի ուժեղ են աճում ու բարձր բերք են տալիս ճումուսով ճան ճզոր վաբելաբուստ, թեթե, սառուկտուբային կուլտուո-ոռոգելի, շերտ ունեցող, խոնավությամբապաճովվածհողերում: «ղիոջ քարբարուռ «ողերում նախքան այգի կրուսնասլասւային է ձիմնադրելը անճչրաժեշտ ուսումնասիրել «Հողի կառուցվածքը: կազմությունը ն մալր աղարը: Դրա ճամար Հողամասի Ճակադիր անկյուններից լխաչաձր ուղղությամբ, միմյանցից մինչն 50 ժետր ճեռւավորության վրա, 1,5 մոր խորությամբ փորվածքներ անել: եթե այդ խորությամբ չի Հանդիոլում կրի ն մայր ապարի ճամատարած շերտ ն վարելաճողի «ղորութլունը մեծ է, ասլա այն խնամքով նախապատրաստելուց «ետո կարելի է խաղողի ալգի Հիմնադրել: Արարատյանճարքավայրի սռորղնանյա ջրերի բարձր մակարդակ ունեցող Ճողերում (Հոկտեմբերյանի, էջմիածնի, Մաաիսի, Սրաաշասի ն Արարատիշրջաններում) նախքան այդի ճիմնադրելը նույն եղանակով տվյալ Հողամասում ստուգել, ստորձեկրյա ջրերի բարձրությունը: նքհ պարզվի, որ այն ճողի մակերեսից 1,9 մետրից ցածր չէ, աղա անճրաժեշտ է ցամբեցուցիչների (դրենաժների) միջոցով դրանց մակարդակը իջեցնել, որից չետո Տողամասը նախապատրաստել այգի տնկելու ճամար: Այսպիսի ու

ոբ

Ճճողերում այգի ճիմնադրելուց «ետո, ցամքեցուցիչները միշսո ո"լաճել մաքուր վիճակում,որպեսղի ստորգետնյա ջրիրի մակարդակը չբարձրանա:

ՏԵՐԻՏՈՐԻԱՑԻ

Հետ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

Տվրոլ տնտեսությունում այգիների խնամքի, բերքաճավաբի կապված աշխատանքները լավ կաղզմակերպելուե առավել

չափով մերննալացնելու Համար,

կարեոր

նշանակությունունի

տերիտորիայիճիշտ կաղմակերպումը, որի դեսլքում

Հատկադվա

ճողամասըբաժանումեյ բաժանմունքների, կվարտալների, վանդակների,տռեղծում են ճանապարտճներ, ոռոգման ցանց, սլգեկ քամեբեկ պաշտսյան անտոառաշներանը շերոռերո

Տվլոլ տնտեսությունում խաղողի այզի ճիմնադրնլու Համար Ճատկացված Ճողերը (տարուծությունից կախված) բաժանում են 700--Չ200 ճեկտար տարածությամբ առանձին արտադրական բաՅուրաքանչյուրբաժանմունք իր ճերթին բաժանում ժոաւմունքների: են Չ5--80 ծ Հեկկվարտալների, իսկ վերջիններս՝ Հեկտարանոց Մեծ տարանոց վանդակների: տարածությամբ ճարքավալրերում ն նուլնիսկ 100 կվարտալը կարող է լինել 50--75 Հեկտար: մ, կվարշուրջը թողնել 8-12 Արտադրական բաժանմունքի տայների միջն (կախված նրանց տարածությունից)՝6--10 մ, իսկ Մ 5--6 վանդակների միջն լայնությամբ ձճանապար«ներ: Այղեոլաշապան տսնտառաշերտերըճիմնադրել բաժանմունք10--25 նճրի շուրջը, մետր լայնությամբ, այգիները տնկելուց 2--Տ տարի առաջ, իշխող քամիների ուղղությանի ուղղաճալաց: նայած քամիների ուժին, այղեղաշտյյանանմտաոաշիրոնըը տնկում են միմյանցից 500--1000 մեւր Հեռավորության վրա. անտառաշերոի դրսի կողմից (քամուդիմաց)1--2 շարք ցածրաճ ծառատեսակներ թփեր (դեղին ակացիա, սպնի, վայրի սրնգենի, մասրենի ն յլ).), Հաջորդ 3--Փ շարքերում փշատենի, Հացենի, թրենի, այնուՀեւոն 1--2 շարք սպիտակ ակացիա, բարդու տարբեր տեսակներ, ու ւո

չինարի:այլն: Լ

հձանբապետության սակավաճողությանպայմաններում է ավելի նպատակաճարմար այգեպաշտպանանտառաշեբտեորը ե ժամանակինկազմահիմեադբել պտղատու ծառատեսակներով ե վնասատունեռշի կեբպելդբանցբուժումը ճիվանդությունների դեմ: Մեր

Ուժեղ քեքություններում

ողի

քրովիայի դեմ

պայքարելու

Ծ Օգնությունխաղողագործին

ճամար տարբեր ծառատեսակներտնկել ն

նան

ձորակների, լանջերի

ճեղեղատների ուղղությամբո Մեծ ճանապարճների ճողատարածություններում

ու

ի

ջրատար

առուների ուղղությամբ, այգու նղրային վավերից 10 մետրիը ոչ պակաս ճեռավորության վրա, տնկում են նան 1--Տ շարք բարձրաճասակ ծառատեսակներից կազմված քամեբեհկշերտեր, միմյանցից 400--500 մխոր Հեռավորությամբ: Անճրաժեշտ է բաժանմունքի այգիները պաշտպանելու նպատակով, ղրանց շուրջը դրսի կողմից որպես կենդանի ցանկապատ, տնկել փշուռ ծառատեսակներ (գլեղիչիա, մակլլուրա,ոզնի):

ՀՈՂԱՄԱՍԻ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

Տնտեսության,բաժանմունքի

կվարտալի սաճմաններում, կախված տնկման պլաններից, Հերքականությամբ, ըստ վանդակների, նախապատրաստվումհեն առաջին չճերթին եշտ իրացվող ճողերը:Այգհունկման ճամար առանձնացված ձողամասում Հերքականությամբանճրաժեշտ է կատարել ճետեյալ նախապատրաստական աշխատանքներըոը 1. եթե Հողամասում կան ծառեր,թփեր, Հին վազեր, կոճղեր ն խոշոր արմատների մնացորդներ, ապա առաջին ճերքին դրանք ն անել դաշտից Հեռացնել: Հողամասի Կ/եքենաներով արմատախիլ ն ճեռացնել սմ-ից ավելի խոշոր քարերը: մակերեսից ճավաքել Եթե ճողի Հիմնաշրջման շերտում կան խոշոր քարեր, ցիմենտացոաւծ շերտ, թիուտների, կոճղիրի ն խոշոր արմատների մնացորդներ, ասպա կամ դրանք խարլլել Ռ--80, ՌՆ--80, ՌՆ- 80 Բ ն ՌՆ-ՏԱՏ նոր՝ կատարելագործված այլ խոր փխրեցուցիչներով, որոնք ագրեՏ--100 ՄԳՍ կամ այլ Տ--150, Ս--100, դատավորում են Տ--100, Հզոր տրակտորներիՀետ: Սրանց միջոցով ճողը խարխլելով մինչն: 80 սմ խորությամբ, 4իմնաշրջման շերտում դանվող խոշոր քարերը, | ` Թիուտային խոշոր արմատների մնացորղները, ե կոճղերըդուքս ն ճանելճողի մակերես, խնամքով Հավաբել Հեռացնել ՀՃողամժասից: : ուժեղ դեպքում ֆումիդանաների ավելի Անշտրաժեշտության նորմաների կիրառումով պայքարել նան Հողում եղած ճիվանդուարմատուս թյունների ճարուցիչների, վնասատուների (մանավանդ լին փտախտի սնկի ն անդրկովկասյան մարմարյա բզեզի թրթուրմոլախոտերի դեմ: ների) ն կոճղարմատավոր վ

-

են այնպիսի երե առանձին դեպքում Ճովամասում ճանդիսլում: խոշոր քարեր, որոնց ճնարավոր չէ տեղաշարժել խոր փխրեցուցիչներով, առա պայթքեցումովդրանք բաժանել մասհրի հ ճեռացնել

դաշտից: 2.

Հողամասըմաքրելուց

անչրաժեշտ է խնամքով ճարթեցնել նրա մակերեսը, որ ճետագդայում այգու շարքհիի ուղղուրյամբ ջրումը կատարվի Ճամաչավի, Ճճեշտացվինան մշակության աշխուտանքների մեքենայացումը: Հարքեցման աշխատանքները Ա ն Դ--532 կատարում են Դ--403 իսկ ալնուճետի բուլդողերներով, Դ--20 Ք գրելդերի միջոցով, որը կցորգվում է Ս--100 տրակտորին կամ Դ--Չ41 դրելդերով, որբը կցորդվում է ԴՏ--Տ4 տրակտորին: Հարկեղած դեպքում Հողամասի Հարքեցման ճամար օզտադործվում են նան Պ--4 ն Պ- 2,8 ճարթքեցնող մեքենաներ (պյլանիրովշչիկներ): 8. Ճողերի ճարքհցումից Հետո, եթե չարոկուլտուր-ոռոգելի րակ ժոլախունր չկան, Հիմնաշրջման նախօրյակին մեկ ճեկտարի Դաշվով ճողի մակերեսին շաղ տալ կիսափտած գոմաղբ՝ 30--40 1000--1200 տոննա, սուպերֆոոֆատ՝ կդ ն կալիումական աղ ճետո

կգ: Դարալսոանյութերը ցրում Հարմարանքներով: Չ00--300

են

ՌՊԻ--4

ն 1

ՊՏՈՒ-

Հաջորդկարեոր աշխատանքը ողի նախատնկումային ՍՍՀ ոռոգվող խաղոճիմնաշրջումն է (պլանտաժ), Հայկական

4.

խոր դաղործական շրջաններում այգու ։ոնկման Համար ձճողամասը 60--20 սմ, պարտադիր կերպով ճիմնաշրջել իսկ ոռոգման չրի 70--Ց0 սմ պակասի դեպքու: խորությամբ:Հին այգին քանդելուց Պետո, պետք է նախկինից մի փոքր ավելի խորը «իմնա-

շրջել: լավ -Հիմնաշրջումը

երբ ճողը մեծ խոբությամբ դառնում է չափավոր խոնավ: Աշնանը կատարած Ճիմնաշրջումի նոլաստում է ձմուսն ընթացքում ճողում խոնավության լավ կուտակմանը, նան ագրոտեխնիկական պայքարի միջոցառում է մոլախուսերի։ ճիվանղդություններիճարուցիչների ե վնասատուների դեմ, նպաստում է չողի փիարեցրած ստորին շերտում չօքսիդազած նլութերի օքսիդացմանը, ճողմնաճարմանը, որոնք վեր հն ածվում ջրում եշտ լուծվող սննդանյութերի ն վերջաղես այս դեպքում մինչն գարուն ճողը լավ է նստում: Ոչ այգեթաղ շրջաններում ճիմնաշրջումը կարելի է կատարել նան ճարաբերականճանդատի ժամանակաշրջանի (ձմռան) տաք օրերին, երբ ճողը մեծ խորությամբ լինումէ չափավոր խոնա: է կատարել աշնանը,

Ռրեէ ռդատճառովճողամասլ: աշնանը չՀիմնաշրջելու դեպքում այղ աշխատանքըկատարել վաղ դարնանը՝ տնկումից 1--2 չա Ժիւ' առաջ, որպեսղի Ճողը, մինչն տնկումն ռկսելը, առի ե տարվեն ճամապատասխան նախապատրասոտակա աշխատանքներ:

եքհ Հողամասը վարակված է չարորակ մոլախուոնրով, դրանց ոչնչացնելու ն ճողի բերրիությունը բարձրացնելու ճամար խորՃուրդ է տրվում Հարքեցնելուց Հետո, նախքան ճիժնաշրջելը, Չ--ՅՏ տարվա ընքացքում կատարել ճացաղդի ե բազմամյա թիթնոնաչ ծաղկավոր բույսերի խառր ցանք, պարարտացնել օրգանական ն Հանրային պարատանյութնրով, Այդպիսի ցանքի տակ զանվող Ճողամառի 4իմնաշրջումը կատարել ցանված բուլսերի ծաղկման շրջանում:

Անմշակ,սննդանյութերով աղքատ

ն

փոշիացած, բայց անճրա-չ ժեշտ Ճղորությամբ վարելաշերոտ ունեցող ողերը բարելավելու ճամար, ճողամասը մաքրելուց հն ճարթբեցնելուցճեոո, Չ--Յ տարի կամ սրանց դնելառվույտի,շաբդարի(միամյա երեքնուկ)

ցազդի խթուտաբույսերի խառը ցանթի մշակության տակ,

ն Ճա-

պարար-

տացնելով օրգանական, ֆոսֆորական ն կալիումական պարարտանյութերով: Այսպիսի ցանքի տակ գտնվող Հողերը, կանաչ պարարտացման ճամար նախաղես Ճերկել, որսլեսղի օրդգանուկան զանգվածը թայքայվի մինչն «իմնաշրջումը ն ալգու 4Ճճիմնա-չդրումը:

աղքատ Ճճողերում «իմնաշրջման տակ պարՄենդանյութերով տոնն, տադիր է մեկ «ճեկտարինտալ կիսափտած գոմաղբ՝ 30--40 1000--1200 ն կգ, կալիումական աղ՝200---300 էդ: սուպերֆուֆատ՝ էլ ավելի արզլունավետ է կիսափտած գոմաղբի ն սուպերֆոսֆատի

անճրաժեշտ թանակը տնկման ընքացքում փոսերը լցնելը, ճողախառնուրդիձեով:

.

Հողամասըանճրաժեշտ է Հիմնաշրչել Համատարաժ' ամբողջ տարածության վրա ճողի ճորիզոնները ճամաչավփտեղափոխելով ՀիմնաշրջմանՊՊ--50, ԳՊ--50 ՊԳ, ՊՊՆ--50, ՊՊՈՒ--»50 Ա կամ այլ. են կատարելագործված դգուքաններով, որոնք աղդրեհեդատավորվում ՄԳՍ ն այլ զոր տրակտորների Տ--100, Տ--130, Ս--700, Տ--100

Հետո: ' ձալաստանի«ղրռհրի» խիստ Քարքարուռ տեղերում ճաճախ:

պաճանջվում է ճողամասում ճամատարած Ճճիմնաշրչջում կատարել: 2--3 ամեն, փոխարեն խաչաձն անգամ, մեկի ուղղությամբ, անչ

դամ չՀավաջելով

ե

եկած քարերը:

դաշոից ճեռացնելով Հողի խոր շերտերից

ղուրս

կմախքային Քարքարոււ,կառսպլիտ

ճողերում «աճա Հարկ է կիրառել պայքեցումով ճիմնեաշրչումը։ Այղ աշխատանքը

լինում է ճանձնարարել «Վղրիվպղրոմբնջ»: չեք ծ. Հիժնաշրջված Հողամասը տնկման նախօրլակին վարել սմ խորությամբ, կամ չիղելել 18--20 Հիմնաշրջման ուղղությանը ն Դոոռակ ուղղությամբ նորից խնամքով մաքրել բարերից, բուսական մնացորդներից, դրեյդերներով, ոավաննհերով, ճարքեցնել չշարթեցնող մեքենուլուվ: 6. Խնամբթով«արքնլկված Ճողամասը տնդաձեել՝ որոշել շարփերի ուղղությունը, միջշարքային ն շարքերում միջվաղզայլին թուժությունները վաղերի դասավորման կարդը: տա-

ու

ՀՈՂԱՄԱՍԻ ՏԵՂԱԶԵՎՈՒՄԸ

ոլուոամվխւանուռուգործ Հողամասիլսեղաձնումթ

պետք հաստարիճողաշքնարարը զլուղատնատեսիմասնակցությամբ: ծեկման նախօրյակին, Հողամասի ատնղաձիմանժամանակ, ուրաքանչյուր վանդակում որոշվում Բ 1) շարքերի ուղղությունը, 5): ժՄիջշարքային հ շարքերում միջվաղային ուսոածությունհերը, 8) մաղերի դասավորման կարգը: Ռռոդվող շրջաններում չարքերին տալ այնպիսի ուղղություն, որ ուռաջին Հերթին տալաճովվի դրանց մեջ ջրի շչնշտ, Հումուչասի ի տուն ժամանակ ձղտել, որ շարքերի ուղղուդուղ Ճոսքը: Միննույն Մլունը գերիշաող քամիների ուղղությանը ճնապրավորինչափ զուպաշեո լինի ն նվազագույնի ճասցվի քամիների վնասը: Դրանց Հեռ մեկտեղ, այնտեղ, որտեղ Հնարավոր է, շարքերին տալ Ճյուսիոից «արավ ուղղություն, որի դեպքում վազերը երկու կողմից էլ լուսավորվում են Հավասարաչափ ն լավ են առլաճովվում: արնի ջերմությամբ: չուլոով Ճողերում շարքերին կաավ ջրաքավանց կուլտուր-ոռոգելի 100 մետր հելի է տալ 0,002--0,0065- քնքություո»Այս դեպքում բարձրությունների երկարության շարքի վերին ե սորին ծաղլրերի սմ: 20--60 պետք է լինի աարբերությունը նոր իրացված «ղբոնրի» փոշիացածկիսանապատային ինչպես նան ծանը կավային Հողներումշարբերի թեքությունը պետք մ երկարությամբ շարքի վերին 1 լինի մինչն 0,0036, այսինքն՝

է,

որը

ու

ստորին ծայրամասերի բարձրությունների ոարբերությունը ոլեւոք է լինի մինչն 30 սմ, Ավազային Հողերում շարքերին ոբրփող թերությունը պետք է նույնպես փոքր լինի, որպեսզի չուրը ն չողողի դանդաղ ոսի նշված մժեծության սառմաններում շարքերի թեքությունը պետք չ լինի ճամաչավփ՝իրենց ամբողջ երկարությամբ, որսլեողի ջուրը ճավասարաչավխԻ: անճրաժեշտ խորությամբ խոնավացնի «ողբ Շարքերիուղղությունը որոշելուց ճետո միջշարքային ն Ժիջկարհլի է ։տեղաձնել մարկյլորների միվաղզային տարածությունները ջոցով: Այո ղեսքում տնկումը կատարում են Հատման կետերում: երե ոնկումը կատարվելու է մեքենայացված "եղանակով, ապա մարկյորների միջոցով անղաձեվում է միայն շարքերի ուղղու թյունը: Ռչ մեծ տարածությունների վրա տեղաձեումը կարելի է կատարնլ հան ձղած լարերի միջոցով: Դրա ճամար անճրաժեշտ երկարուքյան չւպլայլնրայիներնու ժետչոդալարիվրա նախօրոք նշում են (լուղաներկով կամ բարակ մետաղալարի 4--3 սմ կեռորներ միջշարքային տոսրածությունները: քարերը ձգում են եռակցելով) ճռղամասի «ակադիր եղրերով՝ իրար վուդաճեո ն շարքերի ուղղու- ` խյանն ուղղաճայաց: Ալնուշեւոն փայլտից` պատրաստած ցցերով նշում են լուրաբանչյուր շարքի առաջին ն վերջին վաղերի տեղը: են Այուպես որոշվում միջշարքային տարածությունները ն շարքերի ն

ւ

ուղղությունը: Ալնուճետն

շարբի երկարությամբ ձգում

ճերթականությամբ,յուրաքանչյուր

մետաղալար, որի վրա նշված են միջվաղզալին տարածությունները: Աշխատանքնարադացնելու 4ճամար կարելի է այդպիսի մի բանի լարեր պատրասաւել: կարըյուրաքանչյուր շարքի երկարությամբ ձգել այնպես, որ նրա առաջին նիշը «ամընկնի շարբի սկզբում Հողում ամրացված ցցի 4իմբի ճետ, իսկ լարի վերջը անցնի շարքի վերջում ճողում ամրացված փայտե ցցի ճիմթով։ Պաճոլանել միջշարբային տարածությունների Հեռա- : ամբողչ նրկարության վորությունները յուրաքանչյուր շարթի սկզբի, ն վերջին մասերում: Լարերը ձդելուց Ճճետո, դրանց երկարությամբ: մի կողմից նշված տեղում Ճողում ամրացվում են փայտն ցցեր, որոնք ցուլց են տալիս վազերի տնկման տեղերը: Այսպես ճաջոիդականությամբ լարհրը փոխադրում են մյուս շարքերը մինչն ճողամասի վերջը, նշելով վաղերի տեղերը:

ԱՍ

են

ԹԵՔ

ԼԱՆՋՆՐԻ ԻՐԱՑՈՒՄԸ ԴԱՐԱՎԱՆԴՆԵՐ ԿԱՌՈՒՑԵԼՈՒ

ՄԻՋՈՑՈՎ

Վաղի մշակությունը թեքությունների վրա մի կողմից ճամասածանջներին, լուս կողկենսաբանական մից` մեծ ռեզերվ է խաղողագործության դարգայման Համար: Վերչին յոպասնամյլակներում ՍովետականՄիությունում (ՄոլՍՍՀ-ում, դավական Հանրբասլետություններումն միջինասիական այլ խաղողի ս:լգիների տարածություններն դդղալի շրջաններում) չափով ընդլայնվում են ի Հաշիվ թեք լանջերի իրացման Այս է Հանդես բնրել ուղղությամբ ժամանակին լուրջ հնախաձնոնություն Հեկկհչնանիշրջանային կոմիխոնն։ Խաղողին պտղատու այգիների ճիմնադրումը դարավանդներիվրա մեծ ճեռանկարներ ունի Հաւոկոււղեսմեր սակավատողշանքասեոության այմաններում: Մինչն 6-10" թեքություն ունեցող ճողամասը այնպես նաոր շարքերը լինեն Ճորիզոնականների ուղղուխապաստրասաւել, թյամբ: Հողոմասի թնքությունը 10--12-ից ավելի լինելու դեքում նախ աստիճանաձն դարավանդներ կառուցել, ասլա դրանը վրա ճիմնաղրել այգիներ: Ըսւո որում՝ մինչն 12" քնքություն ունեցող լանջերի աստոիճանաձնդարավանդումը սկսել լանչի ներքնից, իսկ դրանից ավելի մեժ թեքություններինը՝ լանջի վերին մասից: Աստիճանաձնդարավանդները կազմված են. 1) բերմայից, մ լայնություն ն կից որը կարող է ունենալ 0:25--1,25 դարավանդները բաժանում է իրարից: Բերման լանչի բնական վիճակում մնացող մասն է, որն ամրացնում է դարավանդիլիցքային թեքությունը: 2) ներսի Հանովի թեքությունից, որն առաջանում է լանչի շողը Հանելուց Հնտո։ 3) Արտաքինլիցքային թեքությունից, որն առաջանում է, երբ «անված Ճողի շուռ է ալս|լումդեպի լանջի թեքության կողմը: Ացբային քերությունը Հորիլոնականի նկատմամբ Յ5՞-ից չոլնոք է անցնի, իսկ Հանովի թնքությունը Հորիղոնականի նկատմամբ պետք է կադղմի60--65՝: չՀարքակից, 4) Դարավանղդի որը ձայկականՍՍՀ-ում լանջի թեքության նկատմամբ կարող է ունենալ ճորիղզոնականդիրք կամ 2--85 թեքություն՝ դարավանդչի (լիցքային մասից դեպի նրա կտրվածքային մասը (նկ. 23): երկու շարք վաղզեր տնկելու ճամար դարավանդի «արքակի մ լայնում, որից 42,5--8,0 լայնությունը պետք է լինի 4,5--5,0 միջշարքային տարածություն է թողնվում, իսկ շարքերից թյամբ ռլատասխանում է նրա

Նկ.

մեկական մետր

24.

Աստինանաձե կառուցվածքը: ղաբավանդի

լայնությամբ տարածություն

պետք է

մնա

դելի ներսի ճանովի արտաքին լիցրոյին քնքությունները: Ռչ այլգեքաղ շրջաններում վապերը բարձրաբուն ճղոր սիսաեհմնհերոյ|ձնավորելու դեպքում մեծանում Լ դրանը սաղարթը ն կարիք է պղսսցվում ընդլայնելու միջշարքային տարածությունները, ճամառւլատասխաան չափով նան ճարթակը: (անջիբնական դիրքից կախված, դարավանդի հրկարությունը մ։ Ըստ ոյետք է լինի մինչն 129--130 որում՝ էրողիայից խուսան փելու չրի ղանդաղ ճոսքը ակոսներում ապաչովելու Համար, հ

դարավանդի երկարությամբճարժակը ռլեւոքէ

0,006"

ունենայ

:

0,008,--

թեքություն:

Դարավանդման ճամար առանձնացված տերիտորիույից ն Դ--171 Ս կամ այլ նախ ճեռացնել ծառերը, կոճղերը, Դ--513

Դ. 259 Ա Ճարմարանքներով, ասլա Մ--3ՅՏ5 կ սկրեւվերիչ ունիվերսալ Ա գրեյդերի միջոցով ճողով լցնել բուլդոզերի ն 4--241 փոսերը, ձորակները ն ճարքեցնել Հողամասի խորդուբորդությունները: դարավանչենր կառուցելու ճամար օզոտատագոր-չ. Մստիճանաձն են նան Դ-.249 ծում Մ ճիմնաունիվերսալ բուլդոզեիր,ՓՊՌԻ--50 շրջման գութանը, ՌՏնՆ--2Չ--2,5փվորեցուցիչը ն այլ Հարմարանքներ: որոնք ագրեգատավորվումեն Տ--130 տրակաորի Հետո: կուրջ ուշադրություն ղզարձնելդարավանդների ճողի էրոզիան կանխելուն, այգու Հողը բարելավելուն նախ անչճրաժեշտէ լիցքային թեքությունները ճմաղպատել բնական աճած կամ | շարք մորենու,Հայլարջչե-է խոտաբույսերով, կարելի է տնկել 1-4 .

ցանովի

|

Վ '

ցածրաճ թփեր: Լուրջ ուշադրություն դարձնել նան որակն ջրաճավաք առուներ կառուցելուն,այո հղատակով օգտագործելով նան խողովակային փակ ցանց: հուն

մալ

այլ

ջրատար

Այգու Հողը բարելավելու ճամար անչրաժեշտ է Ռն-2- 2,5 փխրեցուցիչի միջոցով Հարթակի խորը փխրեցմանի ղուսընքաց, «ողի մեջ մտցնել օրգանականն Հանքային տոնւվարարուան չութեր՝(ուրաքանչյուր Հեկտարին տալով 40--60 նա գոմաղբ, 400--500 կղ ամոնիակային սելիտրա, մինչե 1000-7200 500--600 կգ սուղերֆոսֆւաո, կզ կալիումական ազ: ԽորՀետո, կանաչ ուրդ է արվում նան դարավանդը սլատրասատնելուց ան դարարտացմ հատակով, սկզբումՀող մւոցենչ անձճրաժեշտ քանակությամբ ճանքույին պարարտանյութեր, այնուճուն ցանել շաբղդար կամ կորնգան: Հունիսին խոր տավանել կամ սկավառակավոր փոցիւնրով կտրատել ն խոր վարի միջոցով կոնաչ ղանգկամ ՈՏՆ--2--2,5

վածը մոցնել Ճճողիմեջ:

վրւս ժարավանգի

ալգի անկելու ճամար ԴՏ--74 կամ ԴՏ--75 Ա գութանի շրջանակի վրա ամրացՊՈՎՆ--2,5 տրակտորին կցված են երկու ակոսաճանիչ կաժ փլխրեցնողբասթիկ՝ միմյանցից նում

տարածության լայնությանը Ճավասար Ճճեոտվորումիջշարքային Թյամբ, դրանց միջոցով դարավանդի ճարքակի նրկարությամբ ամ խորությամբ: ակոս են բացում, հրկու ղուղաճնո, մինչե 40--45 վաղերի տնկման փոսերն անճչրաժեշտ ճնուվորությամբ ն խորուԹյումբ ուղղում ն տնկումը կատարում են այնպես,որ տնկանյութի բարձր լինի: ո"լատվաստիզոդման տեղը Հոդի մակնրնսից Չ--5

Ավելի արդյունավետ կարող է լինել դարավանդների վրա անկման փոսերում մեկական դույլ կիուսվտած գոմաղբի, 250-300 գ սուղերֆոսֆասոի4ողախառնուրդ լցնելը: Այդետնկմանճամմոր օդոագործվող պարարտանյութերը մաքբել անդրկովկասլան մարմարյա բզեղի թրթուրներից: ՏՆԿՄԱՆ

ԽՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

Տնկման իխոռությունըորոշվում

է միջշարքային

ն

շարքերում

վազերի միջե հղած ճեռավորությամբ, որը սովորաբար չափվում է մեկ Հեկտռարայգում տնկված վազերի ընդճանուր քանակով (աղ-

յուսակ):

Աղյուսակ

վբա՝ կախվածտնկմանխտությունից Վազեբիքանակըմեկ ձեկտաբի

| 58 | ՏՅ | ա«Հ` Հ

ՀՏ

։

`

-

-.Հ-

Հա

-.Տ5

«Գ

Հ"

5.Թ.

9,255«1,25 92551,50 2,5 5.5 9.5 9.5

«ՆՉո .«Ն5 «115 «2.0

2,6

«Ն25 «ն5 51,5

2.6

2.6 9,6 2,7 9,7 9,1 Չ,8 2,8 9,8 9,8 3,0 3,0 3,0 Յ,0

«9,0 5:1,95

«15 «1,5 «15 1,745 «2,0 Հ1Նջ5

ՀՆԴ5 «2,0 305.5

Ճ

ԷՅ

ԹԱՏԱՈՒՆ ՀՏ

Բի. Հ

|ՏՀ.

Տ

Հ

:

|

`

2,ել

|

5.19 |3.75 4,317 5,

| |

|

| | | | |

| | | | | |

|

| |

ՀԱԿ ՀՏՀ

3,7

ժյջ85 4.25

|:9 4,655 5,2 4.05 4,722 5,1 3,5 4,2

|5,6 3,5 4,5

5,295 6,( 7,5

|

մթ «Ջ«.Հ-

-

| |

-

ՀՏ

Հ: -

`

92169

| | |

| | |

| |

| | | 2041 | 1786 | 2667 | 229292 1866 |

|

Տ

|

4,0»:4,0 5,0«15

5,021,75| 5,05»2,0

`

«ՀՏ

Հ

Ց,0 4,357 5,295 6.12

7,0

8,745

110,5

|

12.25

|

7,0 8,0

4,0-«1,5 | 4,02:1,75| 4,0«2,0 4,Դ:-9,5 4,023,0 4,024,5

Հո,Տ Հ-

|

Յ

Հ։.Հ. -ՀՀՏ

ՀԵ

՞»ՃՊ

3,5-«1,25| 4,5»-1,50| 3,5«Հ175| 31,5«2,0 382,501 3,5 «3,0 Յ5«3,5

Հ.Հ ՓԳ

ՀՀ

-

38,0»53,0 |

35601

եՕ Ե0

--

Գ

ԷՕ

Հա

`.

ՀՏ

ՒԷ

-

ատա

`

Տ

Հ

ՑՏ

ԷՕ ՀՕ

ՅՒՐԱՒ) Հա ՀՅՅ|Հ

-

ՏՏ

6,0

Տ. -

Տ0

ո0

| 10,0 | Թ,ս

ՅՑ

| լ

|

14,0 16,0 7,5 8,75 |10,0

112,5 65,0292,5 5,0» 3,0 | 15,0 5,05Հ3,5 | 17,5 |20,0 5,Դ»4,0 5,0524,5 | 22,5 5,05Հ5,0 | 25,0

:`

ջ5

|

|Հ

Տ

ՑՅՏ

ՇՏ

Հ.Հ

Հ

-Հ-

--

ԵՅՑ

800.

ՎՍ0

Վաղերի տնկման խտությունը կախված է ճողակլիմայական սորտերի կենսաբանականառանձնադատկությունպայմաններից» մշակության սիստեմից, կիրառվող ազրոտեխնիկայից ներից, ալգու ն ճարմախնամքի «Համարօգտագործվող մնքննաներից այգու Տնկման խաությունը պեոբ է ապաճովի վավիրի նորրանքներից: ու

ինչես բերքաս:վությունը, հան մեքենայացուժմըո առավելագույն կոսոարվող աշխատանքների մշակուշրջաններում խաղողագործական չանրապնաության առավնլագուլն չափով մեքենալացնելու Թյան աշխատանքները Հեռավորությունը նպատակով միջշարքային տարածությունների է լինի 25 մետրից ոչ ։զակատ ոլեսոք, մալ աճր, բարձր

ն

կայուն, որակյալ

Այզեթազ շրջաններում միջվազային տարածությունը սովորութողնվում է 1,5 Մետր: չամեմատաբարթույլ աճող (մախեք, Մուսկաւո սպիտակ ն վարդագույն, Ալիգոտք, Շարդանն, Սափերավի, Դինո ան) ն ուղղաձիգ շիվեր ունեցող Ռքածիթելի, կանգուն, Հաղզանակ սորտոծհրի միջվաղային ուսրածությունները, մանավանդ մ. սննդանյութերով աղքատ ճողերում, կարելի է քողնել 1,25--1,30 Ոչ այգերաղ շրջաններում, կախված սորտերի աճեցողության ուժից, միջվաղզայլին ոտրածությունները կարելի է թողնել 1,25 մեորից (Ալիգուտե, Չինո սն ն Շարդոնե, Ռքածիթելի, Սափերավե, այլն) մինչն 1,5 միր (Լալվարի, Արենի,Թավրիվենի, էրեբունի, ն վանի,ձալաստան այլն): Ոչ այգեթաղ շրջաններում վազերը բարձրաբուն ճղոր սիստեմներով ձնավորելու՝ նրանց կենսունակությունը, բերքատվությունը ինչպեսնան մշակության աշխւսուսնքներն բարձրացնելու, վելագույն չափսվ մեքենայացնելու «ամար, ճատկապես ։ոնկարկների ուժեղ աճեցողություն ասլաճովող «ողային պայմաններում արտադրականլայն փորձարկման են արժանի վազերի ավելի նոսը 4,0543,0, Յյ55-«1,5, տնկումները (3,0ՀՀ1,5, 3,0»«42,0, 3,0»Հ2,5, մ ն 4,05Հ4,0 3,55ՀՀ2,0, 3,55Հ4,5, 3:5ՀՀՅ,0, 3,5Հ8,5, այն): Ընդ որում, վազերի սնման, մակնրեսըմեծանալուն զուգընքաց խիա անշճրաժեշչոէ էտի ժամանակդրանը բեռնվածությունը բարձրացնել միամյա մատերով, աչքերով: իսկ շվատումից Հետո՝ շիվերով ն ձաղկաբույլերով, որչեսդի ասլաուվվի միավոր տարածության բար

առա-

բարձր

ն

կայուն

բնրքատվությունը: ՏՆԿՄԱՆ

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Տնկման եղանակները կախվածեն տնկանյութի չոնսակից։

պայմաններից ղակլիմայական

«ո-

բանվորական ուժով, մեքննանեապսլաճովվածությունից: Ճարմարանքներով չոնեսության իով Տնկումը կարելի է կատարել փոսերով, ակոսներով, Հիդրոբուրերո ն այգետնկման մեքենաներով: նն գտնում այգու Վերջինժամանակներս լայն տաշածում ն

ու

մեքենայացվածտնկումնեոր, ուժով Բանվորական

ոբոնք

ավելի ճեռանկաբային են:

ապաճովված լինելու ղեպքում, ոչ մեծ Հողամասը տեղաձնելուց Ճետո, օրինակելի տարածություններում, այգի տնկելու Համար, սկսած յուրաքանչյուր շարքի «կզբից» սմ խորությամբ ն նույնփայտե յցերով նշված տեղերում, 45--90

իսի տրամաղծով փոսեր են փորում: Որպեսզի մազերը տնկվեն մեկ ուղիղ գծի վրա, փոս փորելու ճամար նախօրոք պատրաստում սմ երկարության մետաղե ձողեր: Ցուրաքահչյուր բանեն 60--70 ունենա է վոր վետք մեկ մնտաղի ձող, որի մի մասը ճող է մտցնում Հ0--25 սմ խորությամբ, ուղղաճայաց դիրքով (ապագա վաղի տեն փոսը փորում ձողի մի կողմից (շարքի սկզբից) դեպի ճաղում) կառակ կողմը, ճումուսով ճարուսս/ Ճողը լցնելով տուսնձին, բի շնրահրինը՝ առանձին: երբ փոսը փորելուց ծեւոո ձողը ճանում են, փոսի սպառվի վրա կիսաշրջանաձն,մնում է նրա Ճետքը: Հետաբունը: ղդայումոնկումը կասուսրելիս տնկանյութիառորղդեւոնյա մասում, է մանավանդ նրա վերնի սլետք ճառիընկեի փոսի սպատի վրա մնացած ձողի Հետքի Հետ որովլեսվի շարքի հրկարությամբ վաղերը լինեն մեկ ուղիզ գծի վրա: ուժի պակասի դեռլքում միջշարքային Բանվորական «Հետո, նախ լուրաքանչյուր չարքի րածուքյունների որոշնլուց ն ավելի 35--40 սմ երկարությամբ ուղիզ գծով, խորությամբ ակոս պետը | ճանել. անչջրուժնշաության ղեսլքում ակոսի երկաբությամբ բաւճերով ուղղել նրբա ծովա ձատվածները։ Այնուճետն ակսած շարքի սնղբի վաղից, ամբողջ շարքի երկարությամբ, ընդունված խտությամբ, ակոսի ՀՃատակիննշել վաղեբրի սոեղերը ն փոսի խորությունը ճասցնել 49--Ց0 սմ-ի: Խորճուրդ է րվում տնկելիս յուրաքանչյուր վաղի ունկման գնել 8--10 կգ կիսատեղում, փոսի կողքին, կամ ակոսի մո 250--300 փտած դգումողբ, դրամ սուպնրֆուֆոսո, դրանք լավ լիւաոշանաժ Պումուսով արուստ` ճողի ճե, վերին շերտից նել փոռիխ 1/4 մասը բլրակի ձնով լցնել փոսի «ատակին Հողախառնուրդի ն նավիոուղատրատաված անկանյութով կռոռարբելտնկում: մաւո-

տա-

ՏԵԿԱՆՑՈՒԹԻ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

Տնկանյուրի որակը ն ։ոնկումից առաջ երա նախասպատրաստումը որոշիչ դեր են խաղում վազերի կպչողականության,ճամաչավ փարվում աճի ն արող բերքատվության ճամար: Հանրապետության լուրարմաստ խաղողագործական շրջաննե րում, որտեղ խաղողի տնկարկներըվարակված չեն ֆիլոբսերայով Դարալագյազի ճարքավայրի։ նր նախալեռնային, (Արարատյան հ Զաւնդեղուրի դոտիներ), տնկումը տարեկան կուոարել Լ-Հ Ա ուժեղ աճած, առաջին արգիլուրարմատ արմասուսկալներով:

Հրժեշսո քանակությամբ նկանլյութչլինելու դեպքում,կիրառում

կիլչեցված կտրոններով այզնտնկում: Բոլոր դեւքերում ավելի արդյունավետ է այգու «ճիմնադրումը1--2Չ տարեկան լավ ղարդգացածմաքրասորտ արմատակալներով, որի ղեսլքում ավելի ՀՃեշյոէ ապաճովել տնկարկներիլիարժեքությունը, վազերի մաքբասորոությունը, ճամաչափ աճը ն արագ բերքատվության անցնելը:

են

Ը

նան

քա նրասլետության

«լուսիսարնելյան չրջաններում, որտեղ են վարակված այգիները ֆիլոքսհրալով,տնկումըկատսոսրելբացաուտպնս պատվատտված, առաջին տեսակի ։0արմոսոսկալներով:

Տնկման Համար առանձնացնել, միայն

առողջ արմատակալնեվորշավուն, նեկրուռիկ մասեր, խոր վերքեր, նեխման ունենշաններ, ստորգետնյա բնի ն գլխիկի զգալի վնասվածքներ խիյուտանել: պող արմատակալները՝

որ:

իշկ մող

Չատվաստված արմատակալներն բնատրելիստոռաջչինՀերթին ուշադրություն ղարձնել, որ պատվաստի տեղում շրջանուձն լավ ղողում լինի:

Տնկումիդ 1--2 օր առուսջ արմատակալներիխրձերը ոլաճղանլն խնամքով ման տեղից մոս-մաս նախոառլատրաստել: անել Ձեռքով սոնկելիսլորաքանչյուր արմատակալի սմտորվետնլաբնի ղլրամվոը արմատՀիմքի առաչին ճանդույցի վր թողնել բոլոր ները, լութաքանչյուրը 15--20-ական, իսկ մեքենայով տնկման սմ դրանց ծայրամասերը կտրելով ճամար 8--10 երկարությամբ՝ ժկրուռյվ, միննույն ժամանակ Հնուսցնելով նասված արմոսւոնները: Սռորդետնյաբնի ներբնիը վերն՝ 2-րդ ի 7ոջորդ Հանդույցների ն Միջճանդուցույին տարուճությունների վրա դոնվող կողային արմատները Հնռասցնել«ճիմբից: Այն դեպքում, հրբ ոտորդետնյա վրա դլխավոր արմոսոննրի քաընի «իմբի առաջին ճանզույցի նան խոկը 3--4-իը ղուկա: է ե թույլ են դարգույածչ ապա թողնել դրանցից վերն ղտնվող 2-րդ Հանդույցի կողային ասրմատները խրատ կաբճաւյցվածձնով, իսկ ավելի վերն դտնվող արմատները՝ Հեոււցնել Հիմբից:՝

նորմալերկարուԳարնանը ոնկելիս,այլդեթաղ շիջաններում, թյումբ ստորգետնյա բուն ունեցող յուրաքանչյուր արմատակալի (եկ. աչք հիկարությամբ այն էտելով 8--6 վրա թողնել 1 մոռ, են կարճացված կռրոնների 24): եքն արմատակալներնստացվել

-՛

ստոբզետնյա բուն ունեցողառբմատակալի Նկ. 24. Նորմալ եբկաբությամբ (թ) ճամար: ձեռքով (բ) մեքենայացված(զ) այգետեկման նախապատրաստումը

բաղզմացումով, դրանը էտում հեն՝ անչրաժեշտ խորությամբ տնկում

կատարելուց Պետո: Ռչ այգերաղ շրջաններում, տնկանյութը նախասլատրաստելիս լուրաբանչյուր արմատակալիվրա թողնել մեկ մատ: Տնկման ճամար նախապատրաստված արմատակալներից նորից խրձեր են կապում ն 1--2 օրով ղնում ճոսող կամ թարմ ջրի մեջ այնպես, որ արմատներն ամբողջությամբ գտնվեն չրում:

:

ՏՆԿՄԱՆ

ՏԵԽՆԻԿԱՆ

Ձեռքով ոնկումը կատարում են երկու բանվոր, նրանէ աիմատակալը, նրա տտորդետնլա բունը սպացից մեկը վերցնում շում փոսի պատին՝ ուղիղ մնտաղյա ձողի քողաժ կիսաշրջանաձն շեքի վրա, իսկ արմասոները ճավասարաչափ ղասավորում փոսի Հասռակիճողի բլրակի վրա: Մյուս բանվորը փոսը լցնում է սկզբում մնացած ճողով ն ուռքերով ազա ոլատրաստված Ճողախառնուրդով: ամրացնում լցված Ճողը:

անկելիս, հախառպատրասոված Մեքենայացվածեղանակով

արմաստակալներըտեղադրվում են շարքերի երկարությամբ ալգետունկ կատարող Հարմարանքներով բացվող ակոսներում ն ճողով լցվում զութանի խովինրով: Այս դեպքում արմատակալը տնկել անկման խորությունը ն միջվաղզային ուղղաձիդ, Ճիշտ պատճպանել

տարածությունները:

եթե տնկումը կատարվում է նախօրոք շարքերի երկարությամբ

աղա ավելի Ճանված ակոսների մեջ պաորաստված փոսերում, լավ է ակոսի երկարությամբ լար ձգել, խիստ պապանելով տեղաձնված միջշարքային ն միջվաղային տարածությունները, այնուՀեւոն տնկումր կատարել վերը նշված եղանակով, անճրաժեշսո

խորությամբ, լարի մեկ կողմից։ եքն շարքնրի երկարությամբ ձանված են ուղիղ գծով, խլլուուաճղանված հն տեակոսները տնկումը կարելի է դաձնված միջշարքային ուսրածությունները, կաւոալրելառանը լար ձգելու, ամատակալները յոնղադրելով ւպլաճոլանելով շարքերի ակոսի մեջտեղը փոսում, ճշտությամբ

ուղղագծությունը:

շրջաններում պատվաստ Ճյուսիսարնելյան Հանքամպլետության զոդման եղը Հողի սած արմատակալներանկելիս,ոլաւովաստի

Տնեկումբ կուտարելույ վերգետնյա մասին ճողաթմբիկի ձնով բուկ արմաստակասլի 2--4 սմ ճոսալ այնդպեռ,որ մատի էտված ծայրամասից վերն դաշնրտ լինի:

մակերնսից

2--Տ

սմ

է լինի:

բարձր լնոք

շետո

նորաղուգընթաց, փապարոլուն

Բոլոր դեպքերում տնկումը

տունկ այգին Խնամքով ջրել:

՝

Փոսնիով կամ մեքենայով յոնկված ւլզում, միջշարքային տարածության երկարությամբ (Վազերին մուտ) ակոսներ պատրաստել ն ջրել բարակ շիթով: 79.

եթե շարքերի երկարությամբ ակոս է պաստրասավել, կատարվել է տնկում, ջրել բարակ շիթով՝ այդ ակոսներով:

«ետո

Այգեթաղ շրջաններում դարնանըյոնկելուց Ճճետոյ րով զարդացած լուրաքանչյուր արմատակալի վրա թողնել 1 մատ, այն էտելով Ճողի մակերեսից 9--6 աչք բարձրությամբ,կարճ բուն կազմակերպելու ճամար: Ոչ այգեքաղ շրջաններում լուքաքանչյուր Չ-Յ արմատակալի վրա թողնել մեկ մասո՝ աչք երկարությամբ: են եթե տնկումը կատարում աշնանը, արմաստտակալի վերդետնյա մասը չեն էտում, որպեսզի այգեթաղը Ճեշտությամբ կատարվի:Հաջորղտարվա դարնանը, ցրյտաճարություններիփոասնգն անցնելուց «ետո, կատարվում է հրիտասարղ վաղնրի էտ, նույն եղանակով: եիլչեցվուծ կտրոններով այդետնկումը կատարվում է մժիոյն դարնհանը։Այս դեռղլքումայգու լիարժեքություն ապաճովելու ճամար, լուրաքանչյուր փոսում տնկել Չ--Ց կենսունակ (կտրոն ն Ճճաճախակի խնամքով ջինլ, որոլեսղի ասլաճովվի դրանը կղչողոա-

կանությունը:Հնտագայում, միննույնփոսումղարդացաժ

տակալեերից թողնեն մեկը, իսկ մլուսների Հանել լրացումների ճամար:

ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ

ԱՅԳԻՆԵՐԻ

ե

արմա-

օդաատդգորժել

ԽՆԱՄՔԸ

երիյուս ուսիդայգիներում կիրառվող Հիմնական աշրսատանքներն են՝ վազերի էտը ն ձնավոռրումը, շոլալնրայի «իմնաղդրումը, սնուցումներըչ չհթ կավը, ճողի մշակությունը, պարարտացումը, չրումը, շվատումը, կանաչ կապը, բուժումները, այգեթաղը ե. այլն: աշխատանքներըՃեշտացզնելունպատակու| վազերը Այգեթաղի ցածի բնով մինչն (8--10 ոմ բարձրությամբ) բաղմաժե, ձնավորել

Ճճովճարանմանսիստեմով: Վերջին տարիներին ՍՍՀՄ ալդեթաղ շրջանների ճամար առաջարկվել է նան միակողմանի ճովաբանման սիտոնմը: ազատ

էմ

ԷՏԸ ԵՎ ԶԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ՑԱԾՐ

ՎԱԶԵՐԻ

ԱԶԱՏ ՀՈՎՀԱՐԱՆՄԱՆ

ԲՆՈՎ ԲԱԶՄԱԹԵՎ

ՍԻՍՏԵՄՈՎ

Քավմաթքնազատ ճովտարանման սիստեմով ձնավորված վադերի թները (առաջինճյուղավորումները) ոլետք է լինեն Հողի մաներեսին կամ ավելի լավ է նրանից քիչ վերե դռոնվող բնի գլի ն Հարթության երկու ուղղությամբ: ւա որում, որքան միննուլն վազի բնի գլխի վրո մեժ թվով ն ավելի քնհք դիրքով թներ ձնավորվեն, դրանցից լուրարանչյուրը ճամեմատաբոսըբարակ ն ճկուն լինի, ճնշ: կկատարվի այլդեթաղը: ենքաթները, բնրթատու ն քները, Վաղի վերգետնյա օրգանները՝ փոխարինող մատերը, իսկ այնհուճետնշիվերը, ողկույոները լարերի Հարթությամր, տարածության մեջ Համաչասի դասավորելու ճամար, թների մի մասր ձնավորել Համեմատաբար կարճ, որպեսղի դրանը քնրքատու մատերի չոր կապը կատարվի առաջին, իսկ մասլբ ճամեմատաբար երկար, չոր կառյը երկրորղ, իսկ լուս հրբեւմեննան երրորդ Հարկ լարերի վրա կատուրելու Ճոառլոր: Դ,» առաջին, երկրորդ |է: երրորդ Հնարավորություն կյա շսալիլււյի "առկ Հարկ լարերը ծանրաբեռնել բնրբով, իսկ նրրորդ ն չորրորդ Բաղմաթն լարերի վոտ ճիմնականում կատարի կանաչ կաղ: կան: եղանակներ տարբեր ձնավորման աղու Հովնարանման Աոաջին ճերթին նկարագրենքվաղերի արագ ձնավորման այն եղա-

դասավորված չպալերայի

այմաններում, ճարմար է կիրառել չտրտադրության է բնրբի օղակների արադ կաղմակերապմանը,տնկման

հակը, որը հաստու

ս

անցնե նրրորդ տարիներին ալդիների բենրբատվության ն կառավարությանկողմից է ռենդերվ կուսակցության ոլոված խաղողի պլամային առաջաղրանքներըկատարելու ճամայո

հոկըսրդ լուն, որը

ն

մեծ

ՎԱՑԵՐԻ ԱՐԱԳ

ավ

ԶԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ԱԶԱՏ ՀՈՎՀԱՐԱՆՄԱՆ

ՍԻՍՏԵՄՈՎ

ուծ արմատակալներու|ն բարձր ագրուտհխիանիկակ այգում, երբ տնկման առաջին տարինհրին 2ճիմնադրված

ղարգաց

ֆոնի վրա

ն որամշակության աշխատանքներըկատարում են ժամանակին կով, վազերի առանը բնի կամ ցածր բնով բաղմաքն Հովճարանման Պ. կ. Այվազյանի մշակած ձնավորումը սղետք է կատարել պրոֆ. արագացվածեղանակով:

խաղողազործին Օգնություն

Տեկման առաջին տաշվագաբնանը: Յուրաքանչյուր վաղի

ճրա թողնել մեկ

5--6

աչք

երկարությամբ մատ:

առաջին տարում կամ երկրորդ ծնեկման այգում ճիմնադրել շսպլալերա:

սոասրվա

զորհան

աչք

Երկրորդտարվագարնանը: Նախորդտարում 5--Ն հրկատությամբ էտված ճյուղի (երկու տարեկան մատի) վրա թողնել 9--5 միամյա մատ, էտել լավ զարգացուժ մասի նրկարությամբ, Հնարավորության դեպքում առանձին մատեր առաջին ճարկ լարից 3--6 աչք բարձր, չոր կապ կատարելու «ճամար: Այսպես,ճյգու հիմնադրման երկրորդ տարվա գարնանը,յուրաքանչյուր վազի վրա կարելի է թողնել սովորականիցՀամեմատաբար երկարէտված 8--Տ միամյա մատեր, որոնց չոր կապի միջոցով ճամաչափ դասավորել շոլալերայի առաջին Հարկ լարի վր: վեգետացիայիընթաքում առաջացած շիվերը, նրանց աճին զուգընթաց, կապել լարերից՝ ապագա թենրի ուղղությամբ: Սբբոողտավա գարնանը:նախորդ տարում երկար 1Լաված մութաքանչյուր երկամյա թնի (ճյուղի) վրո՛ ձետվորել բերբի օղակ, փր բերքատու մատով ն փոխարինողով: Հձամեմատաբար երկար թների բերքատու մոսոհրի չոր կապը կատարել երկրորդ: առանձին դեսբերում՝ հրրորդ, իսկ կարճ թներինը՝ ոշռաջին «Հարկ լարերի «վր Անչրաժեշտությաղ՝ դեսլքումվազի վրա, բնի Հիմքի մու, տուլադա թների ուղղությամբ թողնել 2--58 միամյա մատեր, դրանք փահլով առաջին Հարկ լաբից 1--2 աչք բարձր՝ չոր կաղ կատաչրելու ճամար: Բացի ալդ: լարերի ճարթուրյան հրկու ուղղությամբ վազին Ճատկացված տարածությունը բերքի օղակներով ծանրաբեռնելու. ճամար առանձին թենրի վրա, բացի բնրքատու ն փոխարինող | սմատերից։դրանը Հիմքբիցանճրաժեշտ բարձրությամը, թողնել մեկ` չք երկարությամբ, որի վրա Ճճաջորդ տարի միամյա մատ՝ 4--5 Բոսդեսք է ձեավորվի ենթաթեր (կարճ թեր)՝ իր բերքի օղակով: լոր դեռլքերում բերքի օղակները չոր կապի ժամանակ առաջին 1 սմ ճեռավորուերկրորդ ճարկ լարերի վրա դասավորել Չ25--30 թյամբ, բնրքատու մատերը կատել աղեղնաձեւ Վեգնաասցիայի բնթացքում չիվերը խնամքով կաղել լարերին: Այսոլնս, արդեն այգու առաջին երկու Հարկ ճիմնադյրուիւններբորդ տարում, շղալերայի են բերբով: լարերը ծանրաբեռնվում Զնավորման այս արագացված նհղանակըՀատկապես կարեոր է կույտուր-ոռոդելի Հողերում Հիմնադրված ն լավ մշակված այգիլ

ոո

ներում,

բերքատվության անցնող

արագ

սորանրի

Հիբրիղներթ

ե

նոնննի,Արմսխի,Արենի,կանդուն, (նախեք,Հաղթանակ, Անվախ, Անաչիտ, Մսխալի, Գառան դմակ, երնանիԱռատաբեր, ւ ներ, Արարատի,Վանի, Հայաստան այլն): տարվագարնանը: Վաղզնէտելով բերքատու մատի ե ցոբբորդ ճամար

փոխարինողի սկզբունքով, նրա վրա ձնավորել 6--7 թե, 8--12 հն բերթի օղակներով: Առանձին թների վրա կարող ձնավորվել ննքաթեեր իրենց բերքատու ն փոխարինող մատերով (նկ. 25): առանց բնի բազմաթն ազատ ճովճարանման սիատնՎազերի մով ձնավորումը կարելի է կատարել նան սովորական եղանակով: Բերենքմի քունի օրինակնելո '

Ն

|

-

Է

ոբ:

«թ

Կզց«.

:. Դ

՛

2"

`.

ն Ն14 7 «՛

՛

-

ՉԺ

«Հ

ԿՆ

յ"

ՎՐՎ Հ-- ՋոՓ-

ս

"ՎԿ

Գ-Ի «ԿԿՂ»-"-ծ

ւՖ,շ 42.27

Լ

ՀՈ»ԹՀԹ

աՆ

որո"

3--:

առանց բնի բազմաթնազատ ճովճարաՆկ. 25. Վազեբիաբագ ձեավորբումը ներմանսիստեմով, լավ զարգացածաբմատակալնԵրով, բարձոազոոտնխնիկակա ֆոնիվբաՔիմնաղովաձ այգում:1--տնկման առաչին տարում էտից Հետոշ--տընկաշնանը կամ երկրորղ աւոր ման առաջին օւաղրվա դարնանը՝նախքան էտբ տալիտ թե որտեղից ղետթ է էտել, իսկ գժիկները՝ ձնավորՃեռացման ենթակա շիվերը կում մատերը), Յ--երկրորդ հրրորդ տարվա տարվա գարնանը՝ էտից ճետո, 4--երկրորդ տարվա աշնանը կամ, վարնանը՝ նախքան տը, 5--նրրորդ տարվա գարնանը տից Հետո ա--բերթի՛ (սլաջները

ման

ցուլց

ճամար

ոչ

են

ն ոլիտանի

ողակը՝բնրքատու

ճայորղ

ն

մատերով, փոխարինող

տարում պետք է ձնավորվի

Ժատերովփ

բ-ննքաթնացու

մատը, որի վրա

օղակը՝ րերթատու

բերքի

'

ն

փոխարինող

-

ԲՆՈՎ ԲԱԶՄԱԹԵՎ ԱԶԱՏ ՀՈՎՀԱՐԱՆՄԱՆ

ԶԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ԵՂԱՆԱԿՈՎ

ՎԱՑԵՐԻ ՑԱԾՐ

կարճ բուն տարվա գաբնանը: Տնկմանառաջին

Ֆափար արմատակալիվրա Ջ-ական աչք երկարությամբ:

թողնել

ձնավորելու լով զարգացած մատ, --

աշնանըկամ եշկրոոբդտարվա գաոՏեկմանառաջինտարբվա նանը նրիտասարդայգում ճիմնադրել շպալերա, որոլնսղի ձեավորվող վաղերի օրդաններըժամանակին կառվեն լարերից: ՏնկմանԵբկբորդտաբվագարնանը: նախորդ ռալվվա

գար-

աչք երկարությամբ էոված յուրաքանչյուր նանը 3--5-ական մասոխ(երկրորդ տարվա դարնանը երկու տարեկան կարճ ճյուղի) դեպի սաղարբքիներսն ուղղված միամյա մատը, կախժայրամառի՝ երկարությունից, էտել 5--Ց, իսկ ված նր ճաստությունից ն սաղարթի դրսի կողմից ղարգացած ներքն գտնվող դրանից աչք եհրկարությումբ: երկար էտված մատերը միամյա մատը՝ 2--Ց Համառլատասիխանուղղությամբ կալել շպալնրայի առաչին ճարկ ու

1արից։ սսչի

Տեկման ՆՐբորդ տաբվա զարնանը:նութորդ տարում 5--Ց Խոտի (երրորդ տարվա երկարությամբ էստվածլուրութանչյուր

գարնանը երկու տարհկան երկար ճյուղի) ծողյրամառի առաջը ն վազի բարի բարձրությամբ կամ դրանից քիչ բարձր կամ ցածր սաղարթի ներսի կողմից առաջացած միամյա մար էտել6--9 աչք երկարությամբ, իսկ ղրանից ներքն գտնվող ն սաղարթի դրսի աչք երկարությամբ, կողմում ղարղացաժ միոուրյամատր՝ 2--Ց մատի այդ երկամյա մատերը որպես մվիոխարինող։ Մ'լուսմիամյա նախորդ սոարվա գարնանը 2-8 փլոսյից Հեոացնել:Այնուճեւտն մտի (նրրորո աարբվա աչք երկարությամբ Խոված լուրաթանչյուր 4 տարհկան կարճ ճյուղի) վերնի ն ղեպի սաղարթի դարնահը 6--10 աչք երկաներսի կողմից առաջացած միամյա մաստրէտել ն սաղարթի դրսի կողմից բությամբ, իսկ դրանից ներքն գանվող որպես փոաչք երկարությամբ, առաջացած միամյա մատը՝ 2--Ց լեարինոզ'

3 աչք երկարուԲռլոր դեպբերում փոխարինողը էտվում է աչքն «Հանգույցի առաջին Հիմքի նրա երբ քյամբ այն դեպքում, ներսը: ուղղված է լինում դեպի սաղարթի էտի ժամանակ նախ պածպանել Չորրորդտարվագարնանը: որի Համար բերքի նոր օղակը թները, Ֆրրորդ տարում ձնավորված (չորրորդ տարվա ձնավորում են թնի հախորդ տարվա փոխարինողի

դարնանը երկամյա կարճ ճյուղի) վրա: Դրա վերնեիե դեպի սաաչք ղարթի ներսը դոլացած միամյա մատը էտել նրկար՝ 7--12 երկարությամբ, որպես բերքատու, իսկ դրանից ներքն գանվող ե Չ--Ց աչք երկարությամբ» ւսղարթի դրսի կողմից գոյացած մատը՝ որոես փոխարինող: Թենինախորդ տարվա փոխարինողի վրա ձնռսվոյվում է բերքի նոր օղակը, որբիՀիմքի մուից կորել ն Ճեոայնել երեք տարեկան կարճ ճյուղբ դրա վրայի երկամյա երկար մասը (նախորդ տարվա բերքատու մատը) միամյա մատերով: Այդպես որաճոլանվում են վաղի երկար թները (ոկ. 26), /ուսրվտ գարնանը նոր թներ են ձնավսրվում նախորդ Զորրբորղ տարվա կարճ հենքի ընրքատու մատերի (չորրորդ տարվա գարհունը երկու տարեկան երկար մատերի) վրոո Դրանցից լուրաքանչուրի վերեի՝ առաջին լարի բարձրությամբ, դրանից թիչ բարձր կոմ ցածր հ սաղարթի ներսիկողմիցը աւաջաղածժ միամյա մառոլ: աչքի վրա, որոլես բերքատու, իսկ դրանից ման երկար՝ 7--13 ն ներքն դանվող սաղարթի դրսի կողմից առաջացած միամյա Չ--Ց աչթ մոր հրկարությամբ, որոլես փոխարինող: երկու եկան երկար մատի (նախոր տարվա բերբատուԺառի) վրայի միամյա մասոերը «ճեռացնել 5իմբից։ Այսպես ճեն կոր թեելբ իրենց բերքի օղակներով: նախորդ տարվա կարճ թների փախարիհոդենոի (չորրորդ վրա ձլնավորնլ ւարվա գարնանը երկու տարեկան կարճ մատերի) նոր՝ կարճ թներ։ Այս հղպատակով նախորդ տսրիս կարճ քների փոխարինողներից լուրաջքանչյուրի վերեր ն սաղզարքիեհրսի կողաչք երկարությամբ, ժից առաջացած միամյա մատն էտել 2--14 ն սաղարթի դրսի որպես բնրքատու, իսկ դրանից հերթն դտնվող աչբի վրայ որպես փոկոռմիը առուջացած միամյա մատը՝ Չ--Վ մու-

ձրավորվո

«որ

խոսրինող:

(ավ ռարզացած առրմատակալներուվ Հիմնադրված այղդում մշակության աշխատանքննեիրժամանակին ե որակով նԼատարելու դեքում, առլաճովվում է շիվերի նորմալ աճն Ճասունացումը ե անկման առաջին չորս տարիներին չնարավորություն է ստեղծվում ցարաքանչլուր վազի վրա ձնավորել եսրմալ երկարության 4 ե Հ կարճ թներ իրենց բերքի օղակներով, որոնք լավ հրաշխիք են հրի տասարդ այգիների րարձր բնրքատվության Համար: Հետագա տարիներին, վազի կարողությունից կախված, բերքատու մատի հատին փոխարինողիսկզբունքով, ղրա վրա թների քանակը կարելի ւում ք ճասցնել 6--7-ի՝ 8--12 բերքի օղակներով: Այդ դեռղլքում ու

Նկ. 26. ազերի ձեավոբումնառանցբնի բազմաթն ազատ ճովնաբանման սիսահմով` լավ զաբգացածաբմատակալներով հիմնադովածայզում: 1, 2, ՅՆ4 թվեոր գույց նն տալիսվազեոիճասակը՝տնկմանտարվանիցճաշված, |

գարնանը` էտից ճնտոյ բ--վաղը աշնանը` ալլեթաղի նախօրյակին կամ են տալիս ձնավորման Ճաջորդ տարվա գարնանը նախքան էտը (զծիկները ցուլց են աալիս թե որտեղից պետք է էտել): չամար ոչ պիտանիշիվերը, գծերը ցույց ա--վազը

ձին թեձրի վրա մեկի փոխարեն կարելի է ձնավործլ հրկու բերքի օղակ: ուա

Եթե տնկվածաբմատակալի վրա մեկ միամյա մատ է փնում, տնկման առաջին տարվա գարնանը այն էտում են 2--8 աչք

երկարությամբ:

վազի վրա ՏեկմանԵրկրորդտառվագաբնանըյուրաքանչյուր

երկարությամբ 2 մատ (նկ. 22): Այնուլավ ղարդաձնավորումը շարունակում են այնպես ինչես քած արմատակալի վրա (տնկման առաջին արում) երկու մատ //ողնում

են

Չ--Յ-ական

աչք

նտե

Նկ, 27. Վտվեբիձեավոբումնառանց բնի բազմաթն ազատ ճձովնաբանման վբա եղել Ն մեկ մատ, 1--տնկման սիստեմով, ԽՐբ տնկված առբմատակալնեբի առաջին տարումՖ--տնկման երկրորգ տարում, ա--ղարնանի էտից Հետո, նանը կամ ճաջորը տարվա զարնանը՝ նախքան էտը:

բ--աշ-

Սողնելու դնոլբում: Պարզ է, որ տնկված արմատակալի վրա Սողնելու դեւպբում վազի ձնասվոջին տարվա դարնանը մեկ մառ րումն ուշանում է մեկ տարով: անկման զեռյքում երիտաՄեկ մատ ունեցող աբմատակալի արս վաղի էտը ի ձնավորումն ըստ տարիների կարելի է կյստարել առա-

նան

այուես:

գարնանըվազի վրայի մեկ միամյա Տնկմանառաջինտարբվա

մաստր էտել

2--83

աչք

ն վեգետացիայի ժամանուերկարությամբ

կաշրրանում հրա վրա աճեցնել

Հ

շիվ:

:

7՛

:

3: Ի

Ֆ Հ

Գ

.

:

Չ

Նկ. 28. Վազեբի ձեավոբումն առանց բնի բավմտթե ազատ հովճարանման ոխստեմովմիջակաճ ունեցողաոմատակալնեոով ճիմնաղովածայգում: 1. 2, 38 ե 4 թվերը ցույց են տալիսվազեբիճասակը, հաշվածտնկմանտարվանից. ' ա--վաղը դգարնանը՝ էտից Հետո, բ--վազը աշնանը կամ Հաջորդ տարվա դարնանը՝ Ս են տալիս ձնավորման նակվբանէտը: Գժիկներըցուլց ճամարոչ պիտանի շիվերը,

իսկ զժերը

ե

սլաջները՝ որտեղից պետք է էտել:

ՏեկմանԵՐբկոոող տավա

զար

նանըվազիվերեի մասի Չ--Ց իսկ ներքեինը՝

վարգացաժ միամյա մատը էտել 5--շ,

երկարությամբ:

Երբոբղ տարշվա ւԼՏնկման նախորդ տարվա գարնանը

9--7

լավ աչք

աչք

էտված երկարությամբ

մատի (երկու տարեկան երկար ճյուղի) ծայրամասի հ սաղարթի ներսից առաջացած մխոամյա մատը քոզնել որպես բերջատու՝ 6--8 աչք երկարությամբ, էսկ դրանից ենրթնինը՝ սաղարքի դրսի կողմից առաջացածմատը, որպես փո-

խարինող՝ 2--Յ աչք երկարությամբ:Այդ նույն երկու աւարեկան երկար մատի ճիմքին մոտ, սաղարթի դրսի կողմից առաջացած մատերից թողնել մեկը հ էտել 3--6 աչք երկարությամբ, իսկ լուս բոլոր միամյա մատերը նրկամյույի վրայից Ճճեւսացնել, Այնուչխոն նբկրորդ տարվա գարնանը վազի վրա քողնված փոխարինողի վերնի ն սաղսրթժի ներոից առաջայաժ մաստըէտել 6--9 աչք երկարությամբ, որպես բերքասոու, իսկ դրանից ներքն, ռաղուրի շրոի կողմից առաջացածը՝որպես փոխարինող 2--3 տաչթ երկարու-

թյուր:

Տեկման չոբբոոդ

ճաջոջղ տաբինեւի գաբշնանըթնրքատու փոխարինողի էախ սկզրունքով, վազերի վրա, կախված նրանցը կարողությունից, բների ն բերքատու օղակների քանակը ոլնոք է ավելացնել (նկ. 48): մատի

ե

ե

ՎԱԶԵՐԻ ԶԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ՄԻԱԿՈՂՄԱՆԻ

ՀՈՎՀԱՐԱՆՄԱՆ ՍԻՍՏԵՄՈՎ

ՔԱԶՄԱԹԵՎ

Լ

հ այդգնբացիաշխատանքների Այդգեթաղի Ճճեշմեքենայացումը ացնելու նպատակով, վերջին տարիներին ՍովետականՄիության

տարբեր դիտաչետաղուական Հչիմնարկներ արտադրության մեջ տտաջարկում են ներդնել վազերի միակողմանի բաղզմաթն«ովճաբանման ձնավորման սիաոեժը: ի տարբերություն բազմաթն ազատ Հովճարահման ախստեժի, միակողմանի կամ կիսառովճարալին ձնավորման դեպքում վազի գլխից սկիղբ առնող բոլոր թները, իրենց բերքի օղակներով, դառավորված են լինում շոլալերայի Հարթության մեկ ուղղությամբ: Ձնավորման այս եղանակը մի կողմից չճեշտացնում է այգեթաղի ն այգեբացի մեքենայացումը, մյուս կողմից խիստ կարիք է ղդում, սորտային տնսանկյունով ն տարբեր ճողակլիմայական սպայմաններում, օբյեկտիվ փորձարկման, քանի որ մեքենայացված այգե`

Թաղը ե այզերացը ձեավորման այս կամ այն ռիստեմների ոլույմաններում պետը է ապաճովեն նան Հիմնական խնդրիլուծուժը՝ տնկարկների բարձր բնրքատվությունը: Այս ճանղամանքը Հատկառսդեսպետք է Հաշվի առնել մեր սակավաճող «անրասլետոության պայմաններում, ե այզեբացի Այգեթաղի մեքենաների արտադրողականությունը բարձրացնելու Համար ոնձճրաժեշտէ վանդակում չճաջորդականությամբ 10-15 շարթերի րոլոր վավերը ձեավորել մեկ կողմի վրա, իսկ Հաջորդ 10--15 շարջերինը՝Հակառակ ուղղությամբ: կամ Միակողմանի կիսաչճովճարանման ձնավորելու Համասչ ըս" տարիների, վազերը էտել ճետելայ կերպ:

Տնկման առաջին տաովա` գարնանը.յով զարգացած .

մատակալի վրա թողնել

երկու

Անչրաժեշտ էԼ, երկարությամբ:

մատ՝

յուրաքանչյուրը

2--Ց

արաչթ

սկսած առաջին տտովա աշնանից, աղերի միամյա մատերը թերել մի կողմի վրա, այգեթաղի աղբնեդատիշարժման ուղղությամբ ն կատարել այդեթաղ:

Տեկման երկրորդ տարվա գարնանը վաղի վրու թողնում են 4 միամյա մատ՝ շուրջ Յ--6-ական աչք երկարությամբ: Վեղետացիայի ժամանակաշրջանումշիվերը կալել բացառապես միակողմանի, շոլալերայի մի կողմի վրա՝ ապաղտ թների ուղղությամբ: Տնկման ԵՐբՐոբդ լավ դարդացած ժիամյա տարվա գարնանը

մատերը տռաջին Հարկ լարի վրտ դասավորել անչճրաժեշտ Հեռավորությամբ: էտել լարից 1--5 աչք բարձր ե կատարել չոր կապ: (2 Հիարավորություն կտա Հետադալում բերքի օղակները դասա-չ վորել առաջին ն երկրորդ Պարկլարերի վրա ն խուսափել սաղարթի ավելորդ խւոացումից: Վոբբորդ տարվազարնանը թնք դիրք ունեցող լուրաքանչյուր երկամյա մատի ծայրամասի լավ ղարգացաժ միամյա մատը էտել 6--12 աչք երկարությամբ, որպես բնրքատու, իսկ ղրանցից ներքն 2--Ց դտնվողը՝ աչք երկարությամբ: որոլես փոխարինող: Զոր կապի ժամանակ առաջին Հարկ լարի բարձրությամբ կամ դրանից դագ աղեղնաձե կաղել առաջին, թնի կամ ենթաթնի ընրըքատու մատն իսկ առաջին լարից ավելի բարձրի գոնվող բերքի օղակի բերքաերկրորդ Հարկ լարին (եկ. 298):Ալդոլեսձեավորվում մատերը՝ է միակողմանի Հովչարանման սիստեմը: Անչրաժեջոության դեպ-թում թնի վրա մեկի փոխարեն որոշակի Հեռավորությամբ, կարելի է ձնավորել 2--8 ենքաքիո Այո դնոլքում բերքի օղակները պետք է միմյանցիցՀավասար (20-25 ամ)Հեռավորության վրա գանվեն, ,

ոու

որղլեսղի բերքատու մատերի չոր կալից ճետո սաղարթի խտացում Ըտւոորում, թնի վրա նոր ենքաքներ ստեղծելու ճամար, չՀոռուցվի: նճրաժեշտ է ճամապատասխանտեղերում քողնել պաճանջվող ուղղուքանակությամբ շիվեր,դրանքկաղել ճամաղպատասխան քյամբ երե արմատակալի վրա ժեկ միամյա մատ է լինում,

ոնկման առաջինտարում

այն էտում

Թթու

են

ո

Տարո

2--8

«աաա

աչք

5-3»

"Թուջ

Լ

երկարությամբ:

Հար: «Քոռ

ՀՈթոգր որթ

Աշեպոացու

ագ

Ը.

՛

ր

ու»-Հ

Թ»`-

միակողմանի բազմաթե ճովնհաբանման սիստեՆկ. 29. Վազեբիձեավորբումը մով, եոբ տնկմանառաչինտարովա գաոնանըառմատակալիվբա թողնվել է եբկու միամյամատ:

Նկ. 30. Վազեոի ձեավոբումըմիակողմանի բազմաթե ճովհարանման սիստեմով, եբբ տնկմանառաջինտաովա գաբնանը արմատակալիվոա թողնվել է մեկ միամյա մատ: է, 2, ՅՑ ե 4 թվեր ցույց են տալիսվտզեբիճասակը`ճաշված

տնկմանտարվանից.

ա--դարնանը՝ էտից ճետոյ բ--աշնանը էտը:

կամ Հաջորդ տարվա

նախքան դարնանը՝

Սկսած չուաջին տարվա աշնանից, այդգելողիժամանակ միամյա. մատերը քերել մի կողմը վրա՝ ասլազա թների ուղղությամբ: Տնկման Եբկբորդտավա գաբնանըվաղի վրաս թողնել 52-3-ական աչք երկարությամբ էտված երկու միամ լա մատ: տարվա գարնանը.վազի վրա րքողնել 4-6 Տնկմանեբբորբդ մատ, կախված նրանց դարգացման աստիճանից ն ապաղզոա թնի հրկարությունից, էտել 4--5-ից մինչն 10--14 աչք երկարությամբ այնոլես, որ դրանք 1--5 աչթու| բարձր լինեն առաջին ճարկ (րից: Հետագայում ճնարավոր լինի բերքատու մատերը կապել առաջին ն երկրորդ ճարկ լարերին: Չոբբորդտարվագաբնանը.առաջին Հարկ լարի վրա ն դրանից բարձր յուրաքանչյուր քն պետք է ապաճովվի բերբի օղակով՝ բերն փոխարինող մատերով: քատու Հարկ լարի բարձրությամբ Առաջին զտնվող թնի բերքատու մատը աղեղնաձն կապել այղ լարից, իսկ ավելի երկար քներինը՝ նան երկրորդ ճարկ լարից (նկ. 30): Միակողմանի բաղժաթն ճովշճարանման սիստեմուվ ձնեավորված վաղերի ճեուսգա տարիների էտր նույնպես կատարել բերքատու մատի ն փոխարինողիսկզբունքով: Միակողմանի ճովճարանման սիտոնժով ձեավորված վազերի էտի առանձնաճատկությունը կայանում է նրանում, որ ճեռացվում են այն թները կամ ենթաթեվերը, որոնք ուղղված են այգեքաղի ագրեգատի շարժման ուղղությանը ճակառակ: Ըս որում, միշտ ապաճովնլ վաղերի անչճրաժեշտ բնոնվածությունն աչքերովն բերքատու մատերը Հավառարաչափի դասավորել տարածության մեջ, որպեսվի մի կողմից. կողմից, առղաճովվի սաղարթի խտացում չստեղծվի, իսկ մյու ռնկարկների բարձր բերքատվությունը:

ՎԱԶԵՐԻ ԶԵՎԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ՈՉ ԱՅԳԵԹԱՂ ՇՐՋԱՆՆԵՐՈՒՄ

որտեղ այն շրջաններում, Խաղողագործական

կլիման Համեուժեղ ցրտեր չեն լինում ն այգեթաղի մատաբար մեղմ է՝ չի ղգացվում, վազերը ձնավորումեն՝ 1) միջակ բարձրու կարիք թյան բնով մեկ ն երկու թնանիԳյուռյի սիստեմով:2) միջակ բերքի օղակներով «ճովճարանման, բարձրության բնով 3-4 միաՅ) բարձրաբուն բազմաթն Հովճարանման, 4) բարձրաբուն ճարկ երկկողմանի կորդոնի։ 5) բարձրաբուն երկշարկ։ երկկողձմռանն

ժանի կորդոնի,6) ենց Մոզերի, 7) ուղղաճայաց կորդոնի, 8)

բազ-

մարբուն, երկճարկ,երկկողմանի կորդոնի,9) բարձրաբուն կախովի կորդանի,

10) բարձրաբուն

թարմաների

ՎԱԶԵՐԻ ՁՎԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸԳՅՈՒՈՑԻ

ն այլ

ՄԵԿ

սիստեմներով:

ԹԵՎԱՆԻ ՍԻՍՏԵՄՈՎ

Այս սիսանմով ձնավորումը կիրառվում է ոչ այգնեթաղզ շրջանն ններում,վաղերի Համեմատաբարթույլ աճի խիտ տնկարկի պայ-

մաններում:

Տնկմանառաջինտարում

աչք մաղի վրա թողնել 2--Յ երկան Առաջին տարվա աշնանը ճարաբնրական րությումբ մեկ Հանգստի ժամանակաշրջանում, նախքան վաղիրն էտելը, այզում Հիմնադրել շպալերա Երկրորդտավա Լտի ժամանակ վազի վրա թողնել մեկ մժառ՝ Չ--8, աչք երկարությամբ, իսկ լավ ղարդացածը՝մինչն 5--2 ժամանակաշրջանում շիվերը փյուսները «Հեռացնել: Վեղետացիայի ն Ճաջորղ ճարկ լարերից: կալել առուջին Երբորդտարվա էտի ժամանակվաղի վրա թողնել մեկ լավ տարկլարից մեկ աչք բարձր: զարգացած մատ ն ւոյն էտել առաջին կասռարել չոր կապ, իսկ մյուս մատերը Հեռացնել: Այդպես ձնավորվում է վազի բունը: Աչքերն ուռչելուց Ճետո մատի վրա թողնել Լարի վերնի ն ներքնի մեկական կենսունակ աչքերը կամ դրանց բացվելուցՀետո՝ շիվերը, իսկ մյուս աչքերը կամ շիվերըճեռացշիվերը խնամքովկառչել նիլ: Վեդեաացիայի ժամանակաշրջանում

մատ:

.

երկրորդ

ն

Հաջորդ Դարկ լարերից:

տաբվաէտի ժամանակմաղի բնի ծայրումասի՝ Աոբբորդ

առա-

երկարությամբ, աչք երկարությամբ, որպես բերքատու,իսկ ցածր մատը՝ է մեկ թնանի Գյուռյի ձնավորվում Այդպես որսլես փոխարինող: կազմող ախստեմժը,որի դեռլքում վազիբնի շարունակությունը է լարի արկ բարձրուառաջին լինում օղակով բերջի ձնթքաթներ մուո։ է մեկ բերքատու ժեկ փոխարինող թյամբ ն ունենում Հաջորդ տտրիներին, էտի ժամանակ, բերքի օղակը (բերքատու ձնավորում են նախորդ տարվա փոխամատով ն փկոլթաարինողով) են հրեք րինողի վրա, իսկ դրա ճիմքի մոտ կտրում, Հեռացնում

ջին լարից վերն գտնվող

մատը էտել

8--12

աչք

Չ-Ց

ու

տարնկան մառից, իր վրայի երկամյա Ժատերի ճետ միասին (նկ.8Լ):

երկար

մասի

ն

միամյա

Նկ. 31. Վազեբի ձեավորբումը Գյուղի մեկթնանիսիստեմով: 1, 2, 9, թվերը ցույց են տալիսվազերի՝ ճասակը`հաշվածտնկմանտառբուց, Քան էտը: 3-րդ ա--նկարում կորադծերով սլաքները

ցուլց

են

4,

ե 5

տայիս Ճեռացվող

չեն ձեավորման Համարս

ՎԱԶԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ԳՅՈՒՈՅԻ

ԵՐԿԹԵՎԱՆԻ ՍԻՍՏԵՄՈՎ

շրջաններում ձեավորման ճյուսիսարնելյան Հանրապետության այս

եւմուՁնավորված վազի բունը պետք է լինի

սիստեմըկիրառվումէ այն դեպքում, երբ մազերը

տարար

լավ

են

աճում:

Հա

առաջին ճարկ լարից Քիչ ցածր ն լարի բարձրությամբ ունենա րկու կարճ ն, յուրաքանչյուրը մեկ բերքի օղակով (բերքատու մատով ն փոխարինողով), Գյուռյի երկքնանի սիստեմով ձնավորումը կարելի է կատարել մաբբնը եղանակներով: Այդ նպատակով վազերի էն բստ տարիների կատարել Հնոնյալ ձնով: ա) Տնկման առաջին տարում վազի վրա թողնել 3Հ-Յ աչք հրկարությումբ մեկ լավ զարգացած մատ, մյուսները ճեռացնել: Տնկմանառաջին տարվա աշնանը կամ Ճարաբերականճանգատի ժամանակաշրջանում, նալոքան վաղզերնէտելը, այգում Ճճիմնադրել շոլալերա:

Տեկման եբկոոողտարում

վազի վրա դարձլալ թողնել մեկ իսկ լավ ղարգացածինը՝ մինչն 5--7 աչք երկարությամբ, մյուսները Հեռացնել: Շիվերի աճին կուգինթաց դրանք դառել առաջին հ Հայորդ ճարկ լարերից: Տնկմանեբբու՞դտաբում աղի վրա թողնել ժեկ լավ ղարգապած մատ, այն էտել առաջին ճարկ լարից մեկ աչք բարձր, չոր կաս կատարել, իսկ մյուսները Ճեռացնել:Աչքերը բացվելու նախօրյակին լարից վերն գտնվող աչքը Հեռացնել, մատի վրա թողնելով առաջին ճարկ լարից անմիջապես ներքն գունվող երկու կենսունակ աչքերը: իսկ դրանցից ներքնինները նույնպես ճեռացնել: Այդ գորնան ծողությունը կարելի է կատարել աչքերը բացվելուց Հետո, Հճեռացնելովլարից վերն գանվող ճանգույցի շիվը, (լարից անմիջապես ներքն թողնելով երկու շիվ, իսկ դրանցից ներքն գանվողէ վաղիբունը: Վեղետացիայի ները ճեռացնել: Այսպես ձնավլորվվում ընթացքում շիվերի աճին ղուդրնթքաց, դրանք թեք դիրքով կապել վարհրից, ասղլադա թների ուղղությամբ: Տնկմանչոբբոոդ տարում լարից ներբն գտնվող երկու ժիամյա մատներիցլուրաքանչյուրը էտել Հ--3-ական աչբը երկարությամբ: իսկ եթե վաղի բնի վրա այլ մատեր կան՝ Հեռացնել «իմքից։ Կաբնոր է, որ չորրորդ տարվա վեգետացիայի ընքացքում վազի բնի վրա գտնվող երկու կարճ էտված մատերի շիվերը խնամքով կաղնն ապագա բերքի օղակների ուղղությամբ (ժի մատի շիվերը մի կողմի, մյուս մատիհը՝ ժյուս կողմի վրա): տարումվազի բնի վրա նախորդ տարում Տնկմանհինգեբոբդ Քողնված յուրաքանչյուր կարճ (երկու տարեկան) ճյուղի կամ ենթաթնի ծայրամասի լավ զարգացած միամյա մատը էտել 8--12 աչք երկարությամբ որպես բերքատու, իսկ դրանից ներքն գանվող մատ

Հ2--ծ,

0զնություն խաղողագուրծին

սաղարթի դրսի կողմից զարգացած մատը՝ 2--Յ աչք երկարությամբ, որսլես փոխարինող: Բերքատու մատերը միմյանց ճակառակ ուղղությամբ «որիղոնական դիրջով կամ տարբեր աստիճանի աղեղնաձն կաղել առաչին ճարկ լարից: Հաջորդտարիներին բերքատու վազերը էտելիս նախորդ մոռսրվատոլխաարինողի վրա թողնում են բերքի օղակ մատ ն իսկ դրա ճիմբի (բերքատու սվոխարինող): մուռ կտրում Հեռացնում են երեք տարեկանկարճ ենքաթնը իր վրայի երկու տարեկան հրկար երկամժլա մասի ն միամյա մատերի ճետ միասին Այսպես ձնավորվում ն էտվում է Գյուռյի ծրկթնեանի սիստեմը (նկ. 34): ինչպես Գյուռյի մեկ, այնպես էլ երկքնանի սիստեմի դեվքում լավ զարգացած վազի բնի ձնավորումը երրորդի փոխարեն կարելի է կատարել երկրորդ տարում. վազի վրա թողնել մեկ լավ ղարգացած մատ, այն էտելուվ լարից մեկ աչք բարձր, իսկ ճետասիստեմայդ դա տարիներինէտը ն ձնավորումը շարունակել բոտ ների սկղբունքներիս բ) Ուժեղ անող վազերիձեավոբումըԳյուռյի հրկքնանի՝ սիստեժով կարելի է կատարել նան արագացված հղանակով: Տնկմանեբկբոոդտարվաէտի ժամանակյուրաքանչյուր վազթ նրկարությամբ մեկ ճատ լւսվ զարգացած աչք վրա թողնել 6--Ց մատ, մյուսները Հեռացնել: եբբորդտաբում վազի վրայի լավ դարգացած մատը Տնկման բարձր ն վերն զոնվող մասը աչք էանլ առաջին ճարկ լարից 4--6 դիրքով կաղել այղ լարից, իսկ մյուս միամյա մաՀորիզոնական տերը վազի վրուլից Հեռացնել: Շվատմանժամանակ թողնել մատի առաջին Հարկ լարի վրա ճորիզոնական ռիրքով կառղվոծ Մասի վրայի ն լարից անմիջապես ներքն գտնվող րկու ճահգույցների շիվերը, իսկ ներքնի ոչ բերքատուները Հեռւսցնել: Ալդսլես ձնավոբում են վազի բունը: Տնկմանչոբբոոդ տաբում առաջին ճարկ լարից ներքն գտնվող սչք երկաերկու միամլա մատերից լուրաքանչյուրը էտնլ 2--Ց քսվ երկու դտնվող իսկ լարից վեր ընացուներ» որպես րությամբ՝ ն նոլատակով ստանալու ղարդացած մատներնէտել երկար՝ բերք դաղել առաչին կամ երկրորդ Պարկլարերից: տարում առաջին լարից ներքն դանվոդ Տեկմանհինգերորդ կարճ Ճյուղի) վրա կաղմակեուզել Թնի (երկաժյա յուրաքանչյուր ն փոխարինող մատերով), իսկ վերնի քնի բերքի օղակ (բերքատու ն մուտ ճեռացնել հրեք տարեկան ճյուղը իր վրայի կտրել Հիմքի ն

երկամյա ճյուղի ն միամյա մատերի ճետ միասին (եկ. 34): Այս սկզբունքով ձնավորելու դեպքու) վազերը կարող են բերքիանցնել տնկման երրորդ տաոռվանից:

ճ

|

։

Վ )

չ ր)/ յ վ լ/ր

էնչ մ41/1) / լ

)

/

,

|

.

|

՝վ

ՏՀ- ւ2Հ.

7:

յ

/'

-ծ-շծ

Նկ. եպքում.

43.

ՀՈ

ՁՈՐԸ

՛

Գյոտյի եբկթեանիսիստեմովաբշագ ձեավոբումըվազեբիուժեղ աճի

ա--տնկման առաջին տարվա դարնանը՝ էտից ճետո, բ--առաջին տարվա տարվա նախքան էտլո 4 ա--երկրորդ աշնանըկամ Ֆրկրորդ տարվա դարնանը՝ են տալիս, վազի բունը ձնավորելու նպչոդարնանը՝ էտից ճետո (սլաքները ցուլց տակով, ճնեռացմանենթակա աչքերը), բ--երկրորդ տարվա այնանը կամ երրորդ տարվա զարնանը՝ տից ճնտոչ նախքան էտը: 3 ա--հրրորգտարվա դգարնանը՝ բ--նրրորդ տարվա աշնանը կամ չորրորդ տարվա գարնանը նախքան էտլո

Հետոչ 4--չորրորդտարվա գարնանը էռտից

-՛

ՎԱԶՁԵՐԻ ՋԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸՄԻՋԱԿ ԲԱՐՁՐՈՒԹՅԱՆ

ԲՆՈՎ, Յ--4

ԹԵՎԵՐՈՎ

ՀՈՎՀԱՐԱՆՄԱՆ ՍԻՍՏԵՄՈՎ

շրջաններում Հանրապետության Ճլուսիռարնելյան

տեմով '

ձնա

վորվում

են

ուժեղ

աճող

վաղզերը, որոնք

ալս

սիս-

բնոնվւս99

ժության բարձրացման կարիր են զգում: Զնավորվոածվաղի բունը է 3--4 բարձր է լինում (մինչն առաջինՀարկ լարը) ն ունենում կարճ Թեեր (ենթաթներ) իրենց բերքի օղակներով: Բաւո որում, բնրքատու մատներիչոր կապը կատարել առաջին ն երկրորդ, իսկ առանձին դեպքերում նան՝ երրորդ ճարկ լարերի վրա:

տաբումվազի վրա թողնել Տնկմանառաջին

5--38

ուչք երկարությամբ մեկ մատ: Առաջին տարվա աշնանը կամ ճարաբներական ճանգստի ժամանակաշրջանում, նախքան վաղներնէտելը, այգում ճիմնադրել շպալերա:

տաբում մաղի վրա նորից թողնել մեկ մատ՝ Տեկման եբկբոող 5--7 2--Ց, իսկ լավ զարզացածը՝ աչք Մյուսները երկարությամբ,

ընթացքում Հեռացնել:վեգետացիայի

շիվերը խնամքով

կապել

լարերից:

ՏնկմանԵբբոջդտարումվազի վրա թողնել

մեկ մատ, այն էտել առաջին լարից ժեկ կամ երկու աչք բարձր, կալել նրանից, իսկ Ժլուս միամյա մատներըՀեռացնել: Աչքերիբուցման նախօրն ներքեի Հ կամ 3 աչյակին մատի վրա թողնել լարի վերնի 1--Հ Քերը, իսկ մյուսները ճեռացնել: Այս հույնը կարելի է կատարել նան ն ներքնի շվատման ժամանակ թողնել լարի վերնի 1--2 երկու կամ երեք աչքերից առաջացած մեկական շիվերը: իսկ

տացիայի ընթացքում շիվերը խնամքով կալել

Տնկմանչոբբոբղ

լարերից:

տարումլարից վերն գտնվող 1 կա: 22178

քն դանվող 2 կամ 3 միամյա մատերից լուրաքանչյուրը (տել 3--» չք երկարությամբ, իսկ մյուսները վաղի բնի վրալից «Հեռացնել: կարնոր է, որ վեղետացիայի ընթացքում թնացու մատերի մի մասի մյուս կողմի վրա» շիվերը կասլվեն Բի կողմի,իսկ տփլուսմասինը՝ առլագա թների ուղղությամբ:

Տնկման ճինգեբոդ տարում

հախորդ տարվա լուրաքանչյով: կարճ էտված մատի (ներկայա կարճ ճյուղի) մրա ձնավորել Բաո որու, էէ 111բել քի օղակ՝րերթաոու Ո փոխարինողմատերով: ջին Հարկ լարիդ ներքն զտնվող երկու թների բերբատու մասոնրը կամ տրբեր միմյանց «ակառակ ուղղությամբ, որիլոնական արկ լարիցչ իսկ աստիճանի աղեղնաձն դիրթով կապել առաջին ւ

մատերը՝ դրանցից վեր գտնվող մյուս երկու քների բերքսսւու երկրորդ ճարկ լարից (նկ. 34): Վազերի վրա 4-ից ավելի բնրքամատեր քողնելու դեոլքում, դրանցից 1--Հ-ր կարելի է կորատու

,

-«Ի-«ՀպԿթՀ: ա -«աՀ

«ՀՀՀ

«ԻԿ,

Վազեբիձնավոբումըմիչակ բարձոությամբբնով, 3--4 թնեբով նովսիստեմով. 1, 2, Յ, 4, 5, 6 թվերը ցույց նն տալիս վազերի ճասակը հաշվածանկմանտարվանից: ա--վազի դարնանը՝ էտից ճետո, բ-վաղզը աշնանը կամ Ճաջորդ տարվա գարնանըն̀ախքան էտը (գծերը ցույց են տալիս, քն ռրտեղից Նկ.

34.

նարբանման

են տալիս ձնավորման պնտք է էտել, գծիկները ցույց ռացման ենթակա շիվերը կոմ միամյա մատերը):

Համար

ոչ

պիտանի ն

ցումով կապել վաղի բնից, իսկ առանձին դեպքերում, երկար էտված մատերի չոր կապը կատարել նան 3-րդ ճարկ լարի վրա: չե տագա տարիներինվաղերի էտը կատարվում է բերքատու մասի ն դեպքում, վաղերի «փոխարինողի սկղբունքով: Անչճրաժեշտության քեռնվածությունը բարձրացնելու նպատակով, լավ զարդացած Թեներիբերքի օղակներում կարելի է մեկի փոխարեն թողնել 2-8 մատ, չոր կապի ժամանակ դրանց Ճավասարաչասիղասավորելով «տարածությանմեջ:

ՎԱԶԵՐԻ ԶԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸԲԱՐՁՐԱԲՈՒՆ

ՍԻՍՏԵՄՆԵՐՈՎ

մեր 2Հանոլեսոք է կիրառվեն այս Ձնավորման սիստեմները Նոյեմբերյանի, րապետության ոչ չսլգեթաղ՝ իջնանի, Շամշադինի, շրջաններում, որտեղ Մեղրու,Գորիսի, Դավիանի Թումանյանի,

ընթացքում սովորաբար սաստիկ ցրտեր չեն լինում, ն չեն վնասվում վազերի վերգետնյա օրդանները: ն խաղոճայկական դլուղայոնոնսական Վերջին ստտարիներին ղագործությանչ գինեգործության ու սլտղաբուծության դիտաճետաստեղծվել են խաղողի ցրտադիմացինոստիխոոսոներում զուռական որոնք Հանրասլնտության կուն բարձրորակ սորտեր ե Ճեբրիդներ, ճարքավայրիչ նրա նախա-. այլգնքաղզշրջաններում (Արարաոյան դիմանում նն ձմուն լեոնային ն Դարալադյաղի դուռիներում) սաստիկ ցրտերին ն այգեթաղի կարիք չեն զգում: Այգեթաղ չրջաններում դրանք տնկելիս, նույնպես պետք է ձնավորել բարձրաբուն

ձմռան

սիստեմներով:

ուրդ րում,

'

Վաղերըբարձրուբուն սիստեմժներովձնավորելու Համար խորէ տրվում այգիները Հիմնել լայնաշարք ձնով, իսկ շարքե-

աճնցողության ուժից, միջվազային կախված սոլոռերի (3: մերի սաճմաններում թողնել 1,25--2 բածությունները 351725, 3Հ175, 352, 3,55«1,25, 3,55«1,5, 3,5-«1,25,:8,5-2 ի

տա-

այլն): պայմաններում լավ լայնաշարք մշակության Քարձրաբուն ՝

շ7 մ

են

պարդանումվազի արմատային սիստեմը ն վերգետնյա օրգանԱյսները՝ բունը, առաջին ն Հաջորդ կարգի ճյուղավորումները: մեծ արմատային ճղոր սիստեմում ունեցող վազերի սաղարթ լիսի ն վերգետնյա լավ զարգացած բազմամյա օրգաններում մեծ բանն կուտակվում, որի նակությամբ սպաճնառային սննդանյութեր ն շիվերի բերքատվուէ շնորչիվ մի կողմից բարձրանում աչքերի

լուս դործակիցը» կողմից՝ վաղերի կենսունակությունը: Բացիայդ բարձրաբուն ձեավորման պայմաններում վփոզիկանաչ

թյան

օրգանները՝ շիվերը, տերնները, ծաղկաբույլերը Ճողի մակերեսից են դոնվում, բարհլավվում են նրանց լոաավորության, օղա փոխության պայմանները, որով անկայլին «ճիվանդություններիցը, գարնանային ե աշնանային ցրտաձճարություններից Քիչ են վնասվում: կարնոր է նան, որ բաբձրաբուն լայնաշարք տնկարկներում բարձրանում է ձեռքով կատարվող աշխատանքներիճարմարվողականությունը,պայմաններ են ատռեղծվումալդու մշակության ւոշ/աւռանքները բարձր որակով կատարելու նկ ճամակողմանի մեքեուսյացման ճամար: Այս բոլորը նապլաուումեն տնկարկներիբերբի բանակի ու որակի բարձրացմանը ե խաղողի արստաղրությանինքնսրժեքի իջեցմանը: Զճավորման այս սիստեմների դեսլքում, կախված ճողակլին սորտային մայսկան ոլրսյմաններից առանձնաճակություններից սմ, օրինակ՝ դաղզիբնի բարձրությունը կարող է լինել 80--120 Հանրապետության Ճյուսիսարնհելյան շրջանների բարձրադիր մա-չ անհրիՀյուսիսային թքեքություններում ուշաճաս սորածրի պտուղիներիշաքաբայնությունն ապաճովելու Համար բնի բարձրությունը սմ, Հարավային քեքություններում տեխնիոշհտք է լինի 80--100 80--100 սմ, իսկ սեղանի սորտերինը՝ 100-կական սորտերինը՝ ճեռու

7120 ոէ:

Այդեթաղ շրջաններում ցրտադիմացկուն տեխնիկական սորտերի վաղերի բնի բարձրությունը կախված կլինի ձեավորման սնստեմից. օրինակ բարձրաբուն բազման Հովճարանման հ միաճարկ երկկողմանի կորդոնի սիսոեժներով ձնավորելիսչ բնի բարձրությունը պետք է լինի 90 ամ (մինչեերկրորդ (արը),իսկ երկսմ (առաջինից Կսրկանի երկկողմանի կարդոնի դեսքում՝ 50--90 ծրկրորդ ճարկ լարերը),ենց Մողերի սիստեմի դեպքում` 130 սմ ն այլի: նկարագրվում են ավելի ձեռանկարային բարձրւաբուն Սոոորն ձնավորումների էւոի սկզբունքները: ,

ՎԱԶԵՐԻ ՋԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ԲԱՐՁՋՐԱԲՈՒՆ

ՍԻՍՏԵՄՈՎ

ՌԱԶՄԱԹԵՎՀՈՎՀԱՐԱՆՄԱՆ

այդ սիստեմով ձնավորելու դեպքում էտը, թեերի կլ Վազերն բերքի օղակների ձնավորումը կասոարումեն նույն սկզբունքով, 3--4 ինչ որ միջակ բնով, թնենրովճովճարանման սիստեմի դեղ108

ջում:

է նրանում,որ այստեղբունըձ/ւաՏարբերությունը կայանում

վորվում

է 49--50

սմ-ի փոխարեն 1-12 ոլույմ աններում վաղն ւոնկարկի լայնհաշարք

ՎԱԶՆԲԻ ՇՆՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

ԲԱՐՉՐԱԲՈՒՆ

բարձրությամբ, հ ունենում է 5--7 քներ, մ

ՄԻԱՀԱՐԿ ԵՐԿԿՈՂՄԱՆԻ ԿՈՐԴՈՆԻ

ՍԻՍՏԵՄՈՎ

Այռին աշնանը տնկնլու դեպքում երիտասարդ վազերի Լար կատարել ձմուսն ցրտերի վփոանգն անցնելուց «ետո: Գարնանը, ոնկման հախ»տրյաւկին կամ սոնկելուցՀեւոո, լուրաբանչյուր երիտասարդ վաղի վրասթողնել մեկ լավ զարգացած մատ՝ 2--8 աչք

հորկորությումէը: Այզու սոնիան առաջին տարվա գարնանից ճիմնադրել շռղա2,5 մ երկարու լնրա։ Միջանկյալ սյուները պետք է ունենան շուրջ մ: Չ.6--2,7 թյուն, իսկ խարսխասյուները՝ ուղղությամբ Շարքերի ակզբում անղաղրել խարսվային, իսկ այնուճեսւն՝ ժիջանկյալ ալուները. կախված տեղի ե սորտերի առանձնաձճատկությունների միջանկյալ սյուները տեղադրել վազերի մոտ (որոլես ճենակ օգտազործելու ամար) միմյանցից 5Տ--6 մ «Հեռավորությամբ: 0րինակ՝ շատ բարձր բերքատու սորտերի ճամար կամ լանչջուտ,խորի ուժեղ քամոտ վայրերում միջանկյալ ոյուների ճեռադուբորդ վորությունը չղհոբ է լինի 5 մ: Սյան բարձրունյամբ ներքնի կնոր (առաջին Հարկ լարի «ճամար) սլետք է լինի բնի բարձրությանը ճավասար, երկրորդ Հարկինը՝ առաջինից 30, նրրորդ Հարկինը՝երկրորվից 30, իսկ չորբորդինը՝ երրորդից 35 սմ բարձր: էստ որում, երկրորդ, ձրրորդն չորրորդ Ճարկերումսյան երկու կողմերից ձգել զույգ լարեր: Աոանձին դեսքերում,երբ վազերը Թույլ եե սճում, ոյլուների բարձրությամբ կարելի է անցկացնել երեք Հարկ լար. դրանցից առաջին Հարկում ձգել մեկ լար, իսկ երկրորդ ն երրորդ Հարկերում՝ ռյուննրի երկու կողմերից երկոււսկան ղուղաճեռ լարն: չասկանալի է, որ նման դեսլյքերում ոլետք է օղտաղործել ճամնմատաբար կարճ մ, իսկ խարսխաայինները՝ 2,1--8,2 Հ,2-ռլուներ. ժիջանկյալները՝ հրկարությամբ: Խարսխայինե միջանկյալ սյուները տնկելուց Հետո միջանկսյուներից ճեռու տնկված լուրաքանչյուր վազի մոտ` Ճողում յալ սմ ս 25--30 խորությամբ մինչն առաջին ճարկ լարից 5--10

2,4 մ

սմ ամրացնում են 5--Տ ձողավփայտերչորոնք տրամագծով մնում են 8--10 հույն տեղում ւուսրի։ որւվեսղիբները անչձրւսժեշտ բարձրությամբ զրանցից կառվեն, ձնավորվեն ուղիղ, Հաստանան ն ամրանալով մնան կանգուն: Ըստ որում, միջմաղային տարածությունները մշակելիս նրիչ տասարդ վաղերի բունը չվնասելու Համար այդեկտորի մի կողմից ճերթականությամբ առաջին 10 շարքերում ժիջանկյալ սյուները ն ձողափայտերը Հողում ամրացնել վաղերի մի կողմից, Հաջորդ 20 շարքերում վազերի «ակասսկ կողմից, Հաջորդ 10 շարքերում նույնկողմից, ինչոլեսսուսջին10 շարքերում ն այլն: աչքերը բացվելուց Հետոչ տարվա գարնանը, Տեկման առաջին յուրաքանչյուր վազի վրա շվատման ժամանակ թողնել մեկ լավ զարգացած շիվ ն աճեցողությանը զուղընթաց այն կալել Ճենակից: Տեկման երկրորդ տաբվաէտը կատաբելիս յուրաքանչյուր վաղի էտել ասոսջինլարից վրա թողնել մեկ լավ ղարդացած մատ ն յն դրս վրալից ճնռոացնել ժեկ աչք բսրձր (բունը ձեսվորնլուճամար), բճւսմատերը նհ Չ--Յ ստեղից ուլղաձիդ կապել փայտե ՝ճճնակից (ժիջանկյալ սյունից) ն առաջին Հարկ լարից: Աչքերն ուռչելուց ճետո մատի վրա թողնեն Օլարի վերեիխ ն ներքնի մեկական կենսունակ աչբերը կամ աչքները բացվելուց ճեառր՝ մեկական չիվերը, իսկ մլուսները Ճճեռացնել: Այդ երկու շրվերը տռաջին ճարկ լարից կապել Հակադիր ուղղությամբ կորդոնի քեր (ուսը) ձնավոբելու Համար: ՏեկմանԵբկոռողտարվաէտի ժամանակ,հերնվողի րա եղած չբավարարի կորղոնի րնի բարձրությանը» մատի երկարությունը ապա այն էտել մինչն լավ զարգացած ճանղդույցի աչքից 15 սմ բարձ նրան չակառակ թեքությամբ ե ուղղաձիգ դիրթով 1-42 կալել ճենակից: Այն դեպքում, եշբ Հենակից կալված ահղզից միամյա մատի ծայրամասայիներկու ճանդույցները մուռ հր ջին ճարկ լարին, դրանց աչքնրից առաջացած շիվերը, փոբբ-ինչ բարձրացնելով Հակադիր ուղղույյամբ, կառղնլառաջին ճարկ լարից» ձնավորելու «ամար: իսկ եթե մաստիծայկորդոնի թները (ուսները) թողրամասը առաջին Հարկ լարից զգալի չափով ցածր է, աղա նել դրա ծայրամասային երկու Հանդույցների կենսունակ աչքերը կամ դրանց բացվելուց եոո՝ շիվերը (երբ ճիմբերն ամրացած լիննն մատին), իսկ մյուսները Ճեռացնել: տաբվաէտի ԵՐբբռոդ ժամանակաղի վրա խողնել մեկ լավ մասո, էւոելով առաջին լարից մեկ աչք բարձր, կապել ղարդացած

լորձը,

առաչ

նրանից, իսկ մյուսները ճեռացնել: Աչքերը ուղչելուց Հեոո մասոի ն վրա թողնել լարից վերե ներքն դզտնվող ժնկական կննսունակ չք կամ աչքերը բացվելուց Հետո՝ մեկական շիվ, իսկ մյուսները Հեռացնել:Այդ շիվերը Ճակադիր ուղղությամբ կապել առաջին Պարկ լարից կորդոնի թեերը (ուսերը) ձնավորելու ճամար: Տեկման եբբորդկամ չոբբոոդ տարում կորդոնի բնի բարձրությամբ ճակադիր ուղղությամբ գտնվող մեկական միամյա մաերից լուրաքունչյուրը Հորիզոնական ոիրքով կորացնել հ դրանց առաջին ճարկ լարի վրա գտնվող մասի Հիմքից վերնի առաչին ոքից Հաշված էտել երկար ժիջճանդույցներ ունեցող սորտերինլը 2 այք 4, իսկ կարճ միջճանդուլցներ ծհրկարուունեցողներինը՝ հ թյամբ, կապել լարից, կորդոնի թները (ուսները)ձնավորելու ճամար:երբ աչքերը ուռչեն, առաջինՀարկլարիցներքն դանվող բոլոր աշբերը, կամ դրանց բացվելուց Հետո շիվերը Ճեռացնել։ Այնուճետե առաջին Հարկ լարի վրա ճորիզոնական դիրքով կառլված մատի ներերթեր կողմի աչքերը կամ շիվերը, բացի մատի ծայրամասի Վեղետացիայի ընթացքում լարի վր քնինից, նույն ես Հեռացնել: Հորիզոնականդիրքով կապված մատի վերնի կողմի աչքերից առաջացածշիվերը ուղղաճայաց կամ դրան մուո դիրքուլ անցկացԽել երկրորդ հ երրորդ ճարկ ղույդ լարերի արանքով,կուսլելհամ բեղիկներով ամրացնել դրանց: իսկ մաւոխ ծայրամասիներքենի աչքից առաջացած չիվը Հորիզոնական դիրքով կապել առաջին Դարկ լարից, Հաջորդ տարիկորզոնի թների (ուսերի)ձնավորումը

ձաւար: շարունակելու տառում Տնկմանչոբբոոդ կամ ճինգեոռբդ

առաջին ճարկ լարի կապվածկորդոնիթների (ուսերի)վերնհի վրա Հորիզոնականդիրքով են կարճ՝ 2--3-ական աչք երկարուկողմի միամյա մատհրը էտում թրոմը։ որպեսղի Հաջորդ տարումդրանք ձնավորեն որպես ենթաՔներ՝ իրենց բերքի օղակներով (բերքատու հն փոխարինողմասոեով): կորդոնի թեի ծայրամասիննրքնի կողմից լարգացած մասոր -դիրբով էտում են այնպիսի երկարությամբ, որ Ճճորիղոնական կապելուց Ճեւտտո ճասնի Հարնհանվազի կորդոնի ձնավորվող քնին: Այդ մատի ներբնի կողմի աչքերը կամ դրանցից զարգացող շիվերը ՄՂՈ կարճ էովված մատերի կողմի,ընչալես Հեռացնել,իսկ վերնեի ն երրորդ ճարկ ղույգ լարերի արանքը շիվերը անցկացնել երկրորդ ղրանց: ամրացնելով կառլելուլ կում բեղիկներով տաբում կ(որդոնի ուսերի Տճնմանճինգեբոոդկամ վեցերորդ վերնի միամյա վրա ձնեավորվածենթաթնեերից յուրաքանչյուրի

երբեմն ավելի երկարությամբ, որպես նենրքնինը՝ աչք երկարությամբ, որպես վփոխարինող։ կորոնի ուսի շարունակությունը կազմող հրկամյա ճյուղի վրայի միամյա մատերն էտում են 2--3 աչք երկարությամբ, Հաջորդ ենքաթնելը ն բերբի օղակները կազմակերպելու ճամար: Այդպես,աստիճանաբար ձնավորում են միաճարկ երկկողմանի կորդոնի սիսահժը (նկ. 35): Վաղզերիայդպիսի ձնավորումը կարելի է արագացնել ճողա"Մասը ճիշտ ընտրելու, լավ նախապատրաստելու, որակյալ արմատակալներ օղզտագործելու,տնկման հնխնամքի աշխասուսնքներթ մատը էտում են բերքատու, իսկ

5--10

աչք,

2--Ց

բարձրաբուն,

Ո ժամսսնակին ճշւոությամբկատարելումիջոցով:

երբ մշակու-

թյան առաջին յոարվանից ապաճովվում է շիվերի փարթամ աճը ե լավ Հասունացումը. Այս պայմաններում վազերի ձնավորումը զգալի չափով կարծլի է արագացնել, եթե ուժեղ աճ ունեցող շիվերի Թեերբ ծերոռոումով աճեցրած բճամատերը օգտադգհրծվեն ն ենթաթենրը ձեավորելու ճամար: միաճարկ երկկողմանի կորդոնի սիստեմով ձնեաԲարձրաբուն է երկու թներով, որոնք առաջին վորված վազի բունը վերջանում ճարկ լարի վրա դասավորված են (լինումճակադիրուղղությամբ» իրենց վրա կրելով բերքի օղակներով ենթաթները։ կորդոնի թնի սմ Ճճեռավորու(ուսի) վրա ենթաթեերը պետքէ գզոնվեն 25--30 Թյամբ: Ըն որում, վաղերի ուժեղ աճեցողության դեպքում դրանը բեռնվածությունը բարձրացնելու ճամար, բերքի առանձին օղակններում, անձճրաժեշտությանղեպքում կարելի է թողնել երկու կամ մատ: երեք բերքասոու Այս դեքում բերքատու մատի ճամար ընտրվում է նահ նախորդ տարում երկար էոված, երկամյա ճյուղի Հիմքին մուռ գտնվող Շատ 1--2-ը: լավ զարգացած միամյա կարնոր է, որ կառլի ժամանակ բերքատու մատերը ճավասարաչասիդասւսչոր վորվեն տրածության մեջ, աղեղնաձնկապելով առաջին ե նրկրորդ Հարկ լարերից, որոլեսզի մի կողմից ճնշվի վաղի բնեռայնությունը՝ բացվեն, մլուս կողժից՝ մաստիերկարությամբ աչքերը Ճոաւմաչավփ սաղարթիխտացում չստեղծվի Այս սիստեմով ձնավորված վաղերի վրա կիրառվում լզ էւոի՝ բերքասոումատի ն փոխարինողի սկզբունքը:

ժորգոնի

մատերից

Նկ, 365. Վազեբիձնեավոբումը բաբձբաբունմիանաբկ. եբկկողմանիկոողոնի սիստեմով. 1, 2, Ց, 4, 5, 6 թվեբը գույց են տալիս վազեոի ձասակր ճաշված տնկմանտարվանից.ա--վաղը գարնանը`էտից Հետո, ր--վաղի աշնանը` ալզեթաղի նախօրյակին կամ ճաջորդ տարվա գարնանը`նախքան էտը (գծերը ցուլց են տալիս, են տալիս ձնավորմանճամար ոչ քն որտեղից պետք է էտնլ, զծիկներըցույց ն Հեռացման ենթակա շիվերը կամ միամյա մատերը): պլանի

ՎԱԶԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ԲԱՐՁՐԱԲՈՒՆ

ԵՐԿՀԱՐԿ, ԵՐԿԿՈՂՄԱՆԻ ԿՈԲԴՈՆԻ

ՍՈՍՏԵՄՈՎ

ձնավորման Վաղզերի

այս

սիստեմը իր սկզբունքներով

նման-

վում է բարձրաքուն միաճարկ, երկկողմանի կորդոնի սիստեմին: Տարբերությունը կայանում է նրանում, որ սննդանյութերով ճարուստ Հզոր Ճողաշերտ ունեցող ե լավ նախապատրաստված«Ճողեբում ուժեղ աճ ունեցող սորաւհրի արմատակալներով «իմնադրված այգում, որտեղ երկկողմանի կորդոնը ձնավորվում է երառաջին ճարկի թները ((որդոնի ուսերը)ձնավորվում կու Հարկով՝ Են ճողի մակերեսից 80 սմ բարձրությամբ բնի վրա։ իսկ հրկրորդինը՝ դրանից 40 սմ բարձր, երկրորդ Հարկ լարի վրոո այս սիտեմով ձնավորելու ճամար անչրաժեշտ է ստրնկՎազղզերն ման առաջին տարվա գարնանը լյուրաբանչյուր հրիտասարդ վազի աչք երկարությամբ: վրա թողնել մեկ լավ ղարգացածժմատ՝ 2--Տ այգում Հիմնադրել շպալերան Տեկմանառաջինտարվագարնանը մակերեսից այնպես, որ սյուների վրա առաջին ճարկ լարը ողի սմ, սմ, երբորդը երկրորերկրորդը առաջինից՝ րարձր լինի 35--40 սմ: սմ, իսկ չորրորդը ղից՝ երրորդից՝ ճետ մեկտեղ տնկման առաջին տարվա ճիմնադրելու Շպալերը դարնանը միջանկյալ սյուներից Հեռուդռոնվողլուրաքանչլուր վասմ խորությամբ նե առաջին ճարկ լարից դի մուռ ճողում 425--30 սմ բարձր ձողավիալո ամրացնել: 5--10 վեղեոացիայի ժամանակաշրջանումյուրաքանչյուր վաԱռաջին դի վրա թողենլ 1 Հատ լավ զարգացած շիվ նհ կրա աճին զուղընթաց այն կապել ձողափայտիցկամ միջանկյալ «յունից: էտի ժամանակաղի վրա թողնել մեյ Տնկմանեոկբոոդտաոբվա մատ ի, եթն նրու Հասունացուծ մսսի երկարուՃոյսոլավ ղարղդացւսծ թյունը բավարարում է, էտել առաջին ճարկ լարից 1 աչք բարձր» իսկ եթե չի բավարարում, էտել մինչե նրա լավ Հասունացած ն նորմալ Հաստություն ունեցող մասի աչքից վերե Այս դեպքում վազի բունը առաջին ճարկ լարին Հասցնել երտարվա գարնանը: րորդ ժո սնակաշրջանում, երբ շիվերի ճիմբերն Վեգետացիայի րանում են մաստիվրա հ քամիներից չեն պոկվում, անճրաժեշտ է վազի վրա թողնել՝առաջին ճարկ լարից վերն Ժեկ, յուրաքանչյուր հսկ ներքն՝երկու շիվ, մյուսները Հեռացնել:Շիվերի աճին ղուգընԹաց առաջին Հարկ լարից վերե գտնվողը ուղղաճայաց դիրքով ա

կապել երկրորդ ն ճաջորդ ճարկ լարերից: ԱռաջինՀարկ լարից ներՔն գանվոլ երկու շիվերը ճակադիր ուղղությամբ կապել առաջին ճարկԹենրի (կորդոնիուսերի) ուղղությամբ: Տեկման Եբոոոդտավա էտի ժամանակառաջին Հարկ լարից ներքն գտնվող երկու միամյա մատերը բարձրացնել, ճւակադիրուղ-

ղությամբ ճռրիզոնականդիրքով կալել այդ լարից, այնուճնտե մատերի լարի վրա Հորիզոնականդիրքով գտնվող մասի ճիմբի վերնի կողմի առաջին աչքից ճաշվաժ դրանք էտել 4-ական (երկար ժիջճանգույցների դեպքում) կամ 6-ական աչք երկարությամբ: Լարից վեր գանվող՝ բնի շարունակությունըկազմող մատը անձճրաժեշտէ ոծլ հրկրորդ Հարկ լարից մեկ աչք բարձր՝ նրանից կառչելու Հաչ . Մար. Բնի վրա այլ միամյա մատեր լինելու դեւղբում դրանք Հե-

ռացնել:

Հարկ Առաջին

լարից Հորիզոնական դիրքով կապված մատերի վրայից Հեռացնել լարից ներն գտնվող մասի վրայի աչքերը (կամ շիվերը), ինչպես նան լարի վրա Հորիզոնական դիրքով կապված մատերը ներքեխկողմի աչքերը (կամ շիվերը), բացի ծայրամասինից: ծրկրորդՀարկ լարից կապված մատի վր թողնել լարից անմիջասես ներքն դտնվող երկու աչքերը կամ շիվերը, իսկ ներքնինները ն լարից վերն գանվողը՝Ճեռացնել: ընթացքում առաջին ճարկ լարի վրա գտնվող մավնզնտացիայի աճին տերի շիվերը, զուգրնթաց, կապել երկրորդ ն ճաջորդ Հարկ լարերից, իսկ երկրորդ ճարկ լարից կապված մատի վրայի լարից ներքն գտնվող շեվերը՝ձակադիր ուղղությամբ, Հորիանժիջասվես զոնական դիրքով, կալել այդ նույն լարից: Տնկման չորորդ տավա էտի ժամանակառաջին Հարկ լարի վրա լուրաքանչյուր թնի վերնի կողմի միամյա մատերն էտել կարճ՝ Չ--Ց-ական աչք երկարությամբ, որոլես եհնթաթնել: Ցուրաքանչգուր թնի ծայրամասի ներքնի մատն էտում են այնքան աչբ երկարությումբ, որ Ճորիղոնականդիրքով կապելուց Ճետո ճասնի Ճարկան վազի կորդոնիձնավորվող թնին։ Այդ մատերի ներքեի կողմի աչքերը կամ դրանցից զարգացած շիվերը ճեռացնել: Վաղիբնի շարունակության վրա երկրորդ ճարկ լարից անմիչ ջանա ննրքն գտնվող երկու միամյա մատերը բարձրացնել, ճակադիր ուղղությամբ ճորիզոնական դիրքով կապել այդ լարից, ե դրանց լարի վրա Հորիզոնականդիրքով գտնվող մասի Հիմքի վեինի կողմի առաջին աչքից էտել 4--6-ական այք երկարությամբ: Այնուճետն այդ թնացուների վրայից ճեռացնել երկրորդ ճարկ լա'

ոթ

լ

լ նկ.

36.

Վազեբիձեավորբումըբաոձբաբունեբկնաբկ, Նոկկողմանիկռողոնի սիստեմով. 1, 2, 3, 4, 5, 6 թվերը ցույց են տալիս վաղեոի հասակը ճաշված տեկման գարնանը` էտիըցՀետո բ--վազր աշնոնը՝ այզեքաղի տարվանից, ա--վազը նախօրյակին կամ Ճաջորղ տարվա ղարնանը՝ նախքան էար (դծճրը ցույց են տալիս նն տալիս Թե որտեղից պետք է էտել, դժիկները ցույց ձնավորման Համար ուլիտանին ճնռացման ենթակաշիվերը կամ միամյա մասչերը:):

ոչ

Նկ. 36-ի

շառունակությունը

ծ 0Սգնություն խաղողագործին

տից ներքն գտնվող ն լարից ճորիզոնական զիրքով կապված մասի ներջքնիաչքերը կամ շիվերը, բացի ծայրամասինից: Վեղետացիայիժամանակաշրջանում, աճմանը զուգընթաց, շիվերը ճավասարաչավփ դասավորել տարածության մեջ ն կալել շամապատասխանլարերից: Տեկման Հինգերորդ տարվա էտի ժամանակ կորդոնի առաջին Հարկի երկու թների վրա յլուլւսքանչյուր ենթաթնի վերնի միամյա աչք երկարությամբ, որպես բերմատը (տում են երկար՝ 6--12 թատու, իսկ ներբնինը՝2--3 այք երկարությամբ, որպես փոխարինող: կորղոնի առաջինՀարկի յուրաքանչյուր թնի շարունակությունը կաղմող երկամյա մասի վերնիմիամյա մատերն էտում են 4--8Համանման էո ական աչք երկարությամբ, որսվես ենթաթնացուներ: կատարվում է կորդոնի երկրորդ ճարկի թների վրա: Այաղես աստիճանաբարձնավորվում է բարձրաբուն երկճարկ, ձրկկողմանի կորդոնը (նկ. 36):

ՎԱԶԵՐԻ ԶԵՎԼԱՎՈՐՈՒՄԸԼԵՆՑ ՄՈԶԵՐԻ ՄՍԻՍՏԵՄՈՎ

խաղողագործ, նորարար կենց ՄոզերիսռացարԱվստրիացի կաժ ձնավորման սիստեմի էությունը կայանում է նրանում, որ 8,5`Հ«1,2 մ խտությամբ չոնկվածայգիներում (2389 վաղ մեկ ճեկսարում) վաղի բունը Հողիմակերեսից բարձր է լինում 1,3 մնտր:

Այս բարձրությունից սկսած շարքերի ուղղությամբ շպալերայի սյուների վրա ձդում են երեք Հարկ զուլգ լարեր: երկրորդ«արկ զույգ լարերը առաջինիցսլետք է բարձր լինեն 30 սմ, իսկ երրորդ զույգը երկրորղից՝

Բոտ

սմս

ճարկի որում, յուրաքանչյուր

գդույգ

լա-

սյան մեկ կողմից ամրացված օղի միջով կամ կեռի վրայով, եսկմյուսը՝նույն բարձրությամբ, բայց այան լուս սլուները ոլնտք է ունենան Չչ,5 մ նրկարություն: կողմից:Շպալնրայի ձողի մեջ: Սկուսծայգու ճիմնադրման առաջին որից 0,5 Մետրը՝ սմ խորուքյամբ սռարուցչ լուրաքանչյուր վազի մոտ ճողում 30--40 մինչն առաջինՀարկ լարի բարձրությամբ ամրացվում են ձռղավպայրերից մեկը ձգում

են

վրա 10 տարիների ընթացքումկաղված 2 մնում վաղերի բները, որպեսզի դրանք մինչե Համառղատասխթա Հաստության ն ամրության ճասնելը ուղղաճայաց դիրք ունենան, մշակության կարնոր է բարձր բերք ստանալու ն այզու որը շատ ճամար' մեքենայացնելու Համակողմանիորեն աշխատանքները տեր

(ոցեր)։ որոնց

Վաղերըենց Մոզերիսիստեմով ձնավործլու

տարիների կատարել Հետնյալ ձնով:

ճամար, էտը

տարում լուրարբանչյուր Տնկմանառաջին վազիվրւս

կեք

ըստ'

(

երկարությամբ: Վնգնտացիայիընթացքում առաջացած շիվերից թողնել երկու՝Համեմատաբար լավ աճ թողնել մեկ

մատ՝

ունեցողները:

Չ--Ց

աչք

-

Տնկման առաջին տարվա աշնանը կամ երկրորդ տարվա դգարէ Հիմնել շզանանը,մինչն աչքելւնուռչելը: այգում անճրաժեշտ մուտ տնկել լերան յուրաքանչյուր վաղի Տեկմաներկձողափայտ: րորդ տարում վավի բնի ծայրամասում զարգացած միամյա մոասոբ էտել Չ, իսկ նճրքնինը՝ 1--Չ աչք երկարությամբ, շվատման ժամանակ յուրաքանչյուրՀանգույցի վրա թողնել մեկ շիվ հ դրրանք խնամքով կապել ձողափայտից: ՏնկմանԵրբորդտարումվազիբնի շարունակությունը կաղմող՝ երկամյա մատի վրա թողնվում է մեկ Հատ լավ զարգացած միամյա մատ, այն էտելով առաջին ճարկ լարից 2--10 աչբ բարձր: 1աըից ներքն ղտնվող մասը ուղղաճայաց դիրքով կապում են ցցից՝ իսկ վերինըճորիղոնական դիր(վազիբունը ձնավորելու տամար), քով` առաջին «Հարկլարից (թներձնավորելու ճամար), մյուս միամգանվող նախրորդտարյա մատը Հեռացնում նն: վազի ճիմքի մոտ էտում են 1-Չ մա վխոխարինողիմիամյա մատն այք երկարուէ ծրրորդ տարում արդեն ձնավորված լինում բությամբ: Այսալես, նր, իսկ վազերը բերք են տալիո: րիվ ձեւավորված վազի բունը լինում է առաջին ճարկ լարի բարձրությամբ ն վերջանում է շարքի ուղղությամբ Ճակառակ կողմերի վրա դասավորված երկու թներով իրենց բերքը օղակներով

(1.կ.42): մատները Քենրքատու

էտում

են

2--10,

իսկ

փոխարինողները

մուռ

ամեն

Վաղի բնի Հիմբի տարի թոզւսչը երկարությամբ: նիվող փոխարինող մատի շիվերը աշնանը «որիլոնական դիրքով սլառկեցնում են շարբի ուղղությամբ, թաղելու կամ ձյունով ժաժ2--8

կելու ճամար: Դրանք օգաադործում են ցրոապձճարվաժ վազերը վնոչ այզեքաղ շրջանիականգնելու ճամար: Մեր ճանրբասվետության

ներում վազի վրա դրանցթողնելը պարտադիրչէ: 4եշԱյս ձնեռվ ձնավորված վազերի խնամքի աշխատանքները տանում են, բարձրանում է աշխատանքիարտադրողականությունը, է նվաղագույնի, կանաչ ճատումներիանճրաժեշտությունը Հասնում կանաչ կապի կարիք չի զգացվումԲացի դրանից, բարձրարուն

Նկ. ցույց

են

57.

Վազերիձեավորբումը Լենց Մոզեբիռիստեմով. 1,

տալիս

Հաշված վազերի Ճասակը՝

տնկման

2,

3,

4,

թքվերը

տարվանից, առաջին

ա--

դարնանը՝ էտիըդՀետոչ բ-- աշնանը կամ Հաջորդ տարվա գարնանը`նախքան էտը. են տալիս Հեռացման ենքակա 3-րդ նկարում կորագծնրով սլաբները ցուլց աչինրը կամ դրանցից գոյացած շիվերը: ա--

ձնավորման դեպքում վազի սաղարթը: լավ է լուռավորվում ն օղափոխվում, բարձրանում է տերնների ասիմիլլոցիոն ունակությունը, վազի բունը, թները Հաստ են լինում, արմատներն ավելի լավ են ղարդանում, որոնց մեջ մեծ քանակությամը սվաճնատայինսննդանյութեր ճն կուտակվում, որի «ճտնանքով բարձրանում է վազերի կենսունակությունըն բնրքունակությունը: Քարձրաբուն ձնավորմոան մ բարձրության վրա օդի դեպքում Հողի մակերեսից շուրջ 1--1,9 աստիճանով ավելիբարձրէ լինում, ձմռանը --Փ ջերմաստիճանը քան ձյան մակերեսին, որի շնորչիվ ձմեռող աչքերը չեն ընկնում ավելի ցածր ցրտերի ազդեցության տակ, իոկ ծեւտադայում ուռչող աչքերը հ կանաչ օրգաններըլավ են ոլաշտոպանվածլինում գարնաԽույին ցրտաճարություններից: ալս սիատեմր կարելի է նկարագրված եղանակով, ԶՁնավորման կամ կատարելագործված, վերափոխվածձհերով ճարմարեցնել տեդի պայմաններին նկ արմատավորել ոչ ալզեթաղ շրջաններում, «ատկառնես կոսը տնկարկինըիպայմաններում: ՍՍՀայդգնքաղ շրջաններում Լենը Մոզերի կամ բարձՀայկական (արուն ձնավորումների այլ սիստեմները կիրառելի են միայն ալն«լիսի ցրտադիմացկուն նոր սորտերի ն «իբրիդների «ամար, են մինչն --32 առաիճանին: դիժանում Ռչ այգեքաղ շրջաններում փորձարկման են արմանի Ղ-անման ն նրկկողմանի բազմաբուն, կախված երկչճարկանի, երկշարկանի շճորիղոնականկորդոնի ձնավորման սիստեմները, ինչես նան նիթանվան ն տաղավարային ձնավորումները, որոնք որոշակի երշանակություն կունենան նան տնամերձ ալյգեդործության Համար

որոնբ տա-

ՎԱԶԵՐԻ ԶԵՎԱՎՈՐՌՈՒՄԸՈՒՂՂԱՀԱՑԱՑ ԿՈՐԴՈՆԻ ՍԻՍՏԵՄՈՎ

Զնավորման այս սիատնժի տարբերակներըշատ են, որոնց էությունը կայանում է նրանում, որ վազի բունը ն նրա շարունակությունը կազմող թնր, մինչն որոշակի բարձրությունը, ուղղաճայաց դիրք են ունենում: թնի երկու կողմերից, լարի «արՈ/ւղղաճայաց բերթության ուղզությամբ, դասավորվածեն լինում ենքաթները՝ քի օղակներով: Այդ սիստնժով ձնավորելու ճամար վազերի էտը ըա տարիների կատարելՃետնյալ ձնով:

Տնկմանառաջինտաշում

թյամբ մեկ

մատ:

աչք երկարուվաղի վրա թողնել 2--3 Տնկման առաջին տարվա աշնանը կամ ճարաբե117

ա

Ն/

ր

Ե:

/

:

:

ՀԵՏ». -

-

-

՛

Ի

շոգ.

-Պ

«ՀԿ

Արար 2.

՞՝

ԳաորՀա Հ. -

-շ

.

ուղղանայացկոոդոնիսիսահմով. ձեավոբումն նկ.38. Վազերբի

են տալիս վազերի Հառակը՝ 3, 4, 5չ 6, 2 թվերը ցուլց Հաշված տնկման առաջին տարվանից,ա--գարնանը՝ էտից ճնտո, բ--աշնանը կամ ճաջորդ տարվա գարնանը՝ նախքանԼտլո

1,

2,

րական ճանդոտի ժամանակաշրջանում, վաղզերնէտելըչ նախքան շալերա «իմնագրել, որի վրա ձգված լարերից առաջին Հարկինը՝ հախատեսված բնի բարձրությամբ, իսկ մյուսները` միմյանցից 30--40

սմ

Հեռավորությամբ:

Տեկմաներկրորդտարումվազի վրա թողեն մեկ

մատ՝

Չ2--3,

հսկ լավ ղարդացածը՝4--6 աչք երկարությամբ, մյուսները «եռացժամանակաշրջանում շիվերը կապել առաջին նել: վնդնտացիայի ն Հաջորդ Հարկ լարերից: Տնկման ԵՐՐոոդտարում վաղի վրալի լավ զարգացած մատը |տել առաջին լարից մեկ աչք բարձր, ժյուսները ճեռացեննլ։երբ աչքերն ուռչում են, առաջին Հարկ լարից կապված մատի վրա թողնել լարից վերն մեկ ն ներքն՝ երկու աչբ, իսկ մյուսները «եռացնել: վեզետացիայիընթացքում չիվերը խնաժրով կալել լարերից: Տնկման չորբոոդ տարում առաջին Հարկ չարից ներքն գտնվող երկումիամյա մատերից յուրաքանչյուրն էնլ Հ--Ց աչք երկարուԹյամբ, իսկ լարի վերնի մատը էտել երկրորդ Պարկ լարից մեկ աչք բարձր ն կապել նրանից: նրբ աչքերը ուոչում են, երկրորդ Հարկ լարից կապված մատի վրա թողնել լարից վերն մեկ ն անմիջապես ներքն երկու աչք, իսկ դրանցից ներջնինները ճեռացնել, Վեդնետացիայի ընթացբում շիվերը «ամաղատասխան ուղղությամբ կաղել լարնրից:

Տնկմանհինզեբոոդտարում

առաջին Հարկ լարից ներքն դտնվող երկամյա ենքաքների վրա ձեավորել մեկական բերքի օղա վ՝ բերն փոխարինող մատերով: երկրորդ Հարկ քատու լարից կալված երկամյա ճլուղի՝ լարից ներքն դտնվող երկու միամյա մատերը էյոնհլ 2--Յ-ական աչք երկարությամբ: Հաջորդ տարում դրանց վր րերթի օղակներ ձնավորելու Համար, իոկ երկրորդ ճարկ լարից վերն դանվող մատը էտել երրորդ ճարկ լարից մեկ աչք բարձր ն կալել նրանից: Այս սկզբունքով կորվղոնիբնի (մինչն առաջին ճյուկաղժող ուղղաչայաց թնի վրա, ղավորումը) շարունակությունը Համապատասխան բարձրությամբ, ձնավորվում հն ճաջորդ ննքաթեվերը իրենց բերթի օղակներով (ե. 38): Զրավորված վազի վրա էտր կատարում հեն բերըչաստու մատի ն փոխարինողի սկզբունքով: Հիմնականում նույն սկզբունքներով են կատարվում թարմաների բարձրուբուն Վաղիքունը ձնավորելուց «նտո, ձնավորումները: նրա շարունակությունը կաղզմողթնի տարբեր կողմերի վրա կազմավորում են ենթաթներ, որոնք կարող հն լինել կարճ՝ 1 կամ Չ բերքի օղակներով, կամ ավելի երկար՝ մի քանի բերքի օղակներով, մեկը ոմ մյուսից Չ5--30 ճեռավորությամբ (եկ. Յ9, ա, բ)

Նկ. 39. Թաշմանեո. ամերիկական կորդոնչ

ա--Հորիզոնական սաղարթով, բ--Հարավ-

ՆՈՍԲՈՒԹՅԱՆ

ՎԵՐԱՑՈՒՄԸ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ

՝

ԱՑԳԻՆԵՐՈՒՄ

Այգիներիլիարժեքությունն ավելի Հեշտ է ապաճովել տնկման առաջին երհք տարիներին, երբ կպած նրիտասարդ վաղերի վերգետնյա օրգաններըլրիվ չեն զարգացել, ն լրացման կարգով տնկված արմատակալները վեգետացիայիժամանակաշրջանումնրանց սաղարթի կողմից չեն ստվերացվում: այգու լիարժեքությունն ապաճովելու ճամար, ըսերիտասարդ կրսած տնկման առաջին տարվա աշնանից կամ երկրորդ տարվա դարնանից, բաց տեղերում լրացումներ կատարել տնկված սորտի 1--2 տարեկան լավ զարդացած արմատակալներով։ Ոչ այգեթաղ շրջաններում լրացումները կարելի է կատարել նան ամբողջ ճարաբերական ճանդստի ժամանակաշրջանիտաք օրերին: Ֆիլոքսերայով վարակված շիջաններում լրացման ճամար օգտագործել նույն սռրոտի1--2 տարեկան լավ զարդացած սպսստվաստված արմառակալներ, րացմանտնկումների ճամար առանձնացնել միայն 1--2 հեկան լավ զարգացած արմատակալննը:Պատվաստվածարմատաչ կալները տնկման ճամար առանձնացնելիս հ նախառդպասորատոնլիս, ուշադրություն դարձնել,ռր պատվասաորլավ ղոդված լինի՛ 1--2 օը առաջ առողջ արմատակալները խնամքով Տնեկումիք նախապատրաստել:Արմատակալներիվերին արմատները «իմբից կամ ճնռացնել, խիա կարճացնել Ճեռացնել,կողայինարմատները միաիսկ Ճիմնականները թոդնել15--20-ական սմ երկարությամբ» ժամանակ ճեռացնելով վնասված արմատները: Աշնանըտնկելիս, արմատակալների վերերկրյա մասը չեն էտում, որսվեսզի այլգեքաղը ճեշտ կատարվի: Գարնանը տնկելիսչ վուրաքանչյուր արմատակալի վրայ նողլած նրա աճեցողության մաստ, դրանը էտելով 2--3 աչբ ժեն, թողնում են 1--2 երկարուքլամբ: այսպես հնախապատարստելում«ետո, րատ Արմատակալներն օր դնում ճոսող կոմ ռորատերիչնորից խրձեր են կապում հ 1--2 Թարմ ջրի մեջ այնպես, որ արմատներն ամբողջությամբ գտնվեն ջրում: Աչքակորոններովաճեցված արմատակալները սլետք է ունենան անճրաժեշո երկարության լավ ճասունացած մասոյ որոլեսղի ապաճովվի տնկման խորությունը: տա-

|

ու-

՛

.

Սննդանյութերովաղքատ,

ճողերում ճիմնված այղիներում լրացումներ կատարելիս, փոսերը փորել ավելի խոր ն լայն (մինչն 705470 սմ, երբեմն ավելի), ջալոչլելով ու ճեռացնելով ցեԺենյտացած շերտը, քարերը: Փոսիկողքին լցնել բերովի կուլոուրականացված ճողը (լավ է ավազային կամ ավազակավային,ջրանցքննրըից «Հանված ավազատղմային),դրա ճետ խառնել 1--Տ ղույլ 250--390 նիսավփտածդոմաղբ, զ սուպերջֆութամո, տնկման ժամանակ փոսը լցնել միույն այդ Հողախառնուրդով: աւլա՞ովվված Խոնավությամբ ճողերումհ լավ խնամբի դեքում, րացման տնկումները կարելի է կատարել նան կիլչեցված կորոններով: Այս դեւղքում լուրարբանչյուր փոսում պեոք է տնկել 2--8 կւոլոն: Բոլորդեպքերում, տնկանյութը նախապատրաստելիսլուրջ պառպանմանը: շյոդրումյուն դարձնել մաքրասորթտության ժամանակաշրջանում, լրացված վաղերի օջախՎեղետացիայի ներում ճողը աճել բավարար խոնավությամբ, փուլը հ փոլախոտերից զերժ վիճակում: րացման ճամար, շարքերի երկարությամբ բաց տեղերում, փոա բել 45--50 խորության ն լայնության փոսեր, ճումուսով Ճախոստ վերին ճողաշերոը լցնելուվ առանձին: Այնուշետնյուրաքանչփոսից ճանված ճումուսով ճարուռւո Ճողաթմբերի վրա լցնել վուր կիշտափաածդոմժաղբ, 150-- 250 գ սուռլերֆոսֆատ հ դիժեկ ղուլ բանք խնամքով խառնել: Ցուրաքանչյուր փոսի Հատակին բլրակի ն ձնով լցնել Հողի ռլարալաւանյութերի խառնուրդ՝10 սմ շերոով: Տնկումը կաւոարում են նրկու բանվոր. նրանցից մեկը տնկանյուԹի արմատները ճավասարաչավիփի դասավորում է փոսի բլրակի վրա ւսյնսլես, որ նրանց ծայրամասերը ճնարավորինչասի ուղղված լինեն դելի ցաժ,։ իսկ վերդետնյա մասը պաճում ապագաս վաղի բնի չտեղում: Մյոււ-բանվորը լցնում է փոսը կիսով կամ երկու երլորդի ն ոլարարտանյութերի չափ ողի ոտքով սլնդացիուսունուրդը» նում, որ արմատների շուրջ, դատարկ տնղեր չմնան: կրացումների բարձր կպյողականությունն ասլաճովելու ճամար, լուրաքանչյուր փոսը ամջուր փոսի ժեջ լքնել 1-2 դույլ որը ներծծվելուց ճետո Հետո` բողջությամբ լցվում է, սկզբում՝ոլարարտացված, իսկ վորական ճողով: Բանվորական ուժի ղակասի դեոլքում, ոնկումը կատարելուց ն փոսը լցնելուց Հետո ջրել շարքի ակոսով բերված բարակ քարքարուս

ու-

սո-

չրի շիրով այնպես, որ փոսի Հողը սմբողջությամբ Հաղենա խոնան վությամբ:կրացման կովբին, ճողում ամրացնելփայտն ից արմատակալի մատը կապել դրանից:

ՇՊԱԼԵՐԱՅԻ ՀԻՄՆԱԴՐՈՒՄՆ ԱՅԳԻՆԵՐՈՒՄ

վազնրի արագ երիոոասարդ

ձնավորման ն բերքասովությանանցնելու ճամար, շպալերան ճիմնաղրել այդին անկելու առաջին տարվա աշնանը կամ երկրորդ տարվա ղարնանը, մինչն աչքերի ուռղչեՌչ այդեքաղ շրջաններում շչպալերանկարելի է ճիմնադոել նան լը: ճարաբերականՀանդուռիժամանակաշրջանիտաք օրերին. ճիժնադրելու ճամար ունենալ 2,4--4,5 Շպալերա մետր երկարության խարսխային (նզրային)ն 2,2--4,3 մետր երկարության միջանկյալ երկաթբետոնե սյուներ: Միջանկյալ թյչուները պասորաստելիս դրանը վրա լարերի անցկայման Համար մետաղյա կեռերը պետք է տեղադրվեն այնպես, որ դրանք ճողում 50 սմ խորությամբ ամրացնելուց ճետոչ ներքնի կեոր (առաջին Պարկլարի ճամար) Ճոօ5 սմ դի մակերեսից բարձրության վրա լինի, երկրորդր առաջինից, ն երրորդը երկրորդից՝ 40-ական, իսկ չորրորդը նրրորգից՝ 35 սմ բարձի:Ըմւո որում, վերչին կետր սլունի ծայրամասիը ցածր սլեսոքէ լինի 5 սմ Շարքերի ուղղությամբ սկղբում տեղագրել խարսխային, իսկ միջանկյալ սյուները: Խարոխային սլուների տեղերի այնուծճեւոն՝ որոշելու ճամար անչճրաժեշտ է շասքերի ուղղությանն ուղղաշասմ ճքոու, լար ձգել ն շարբի ուղղույացչ եղրային վաղերից 50--60 թյանը ճամաղպատասխան, լարսխասյան տեղում ճողում ցից ամէ խարոլխասլուները տնեել լուրաքանրացնել: նպատակայարմար չյուր շարքի ծայրամասային երկուաղան վադելի միջե, որը Հնարավորություն կտա խարոխասյուները ն խարասխալարերը ժանրաբեռնել բերքի օղակներով: սմ խոբուկյամբ ն Խարսխասյուներիփոսերը փորել 6Ր--70 յուրաքանչյուր փիոսիՀաստակինլնճլ տոսիակ քար: Խարսխասյունը 2իմքով փոսի մեջ դնել այնպես, որ նատիփոսի Հատակի քարի վրա: Խարսխասյունըոլեւոթ է թեք լինի ճանապարձի եկատմամբ 705 անկյան տակ: Այնուշետն խարսխասյանՀիմքի շուրջը մի թիչ ճող լցնել, ոտքերով ամրացնել, որից ճետո սլան չորս կողմը (փոսում) քարերով հ ճողով ամրացնել այնպես, որ քարերը ճողի մակերեսից սմ ցածր լինեն ն չիսանդարենայլգեփորի ու քաղճանչ-իրխ12--20 ։

րեցման աշխատանքներին: Խարսխասյուներիամրությունն ապասմ ճեռավորուրյամբ հ շարքերի Հովելու ճումար, դրանցից 60--20 սմ 60--60 խորությամբ փիռս ուղղությամբդեպի ճանապարտը, են մի խոշոր խարսխասյան ճամար ինտրում փորել:Յուրաքանչյուր 3--4 մմ չորամագիծ քար, դրան նախօրոք ամուր կապում (ծանր) մնա ունեցող լար, որի ծայրը պետթ է երկար լինի ն ճողից ղուրս բանի լարեր: Խարսխաքարըփոսի մեջ դնելուց ճետո ուղղել ն ճողով քարերով պնդացնել այնպես, որ ճողից դուրս մնացած լարի ղաձն ծայրը ճամընկնի շարբի ն խարսխասյան ուղղությանը: Այեն 3--4 մմ նուծեւոն անց կացնում ճաստությամբ խարսխալարի խարսխաքարի լարի ծայրամասի օղով ն կապում խարսիխաս յան վերնի,իսկ երբեմն միջին մասի ճեւո |ւ ոլորելուվ| ամուրձդում (ել. ու

օ-

40):

Նկ.

40.

Խաոսխային(եզբային) սյունեոիամբացմանձնեոը:

Մեքենաների շրջադարձը Ճեշտացնելու ճամար եզրային սյուչ ներր ճողում կարելի է ամրացնել նան ուղղաճայաց դիրքով, իսկ խարսխաքարի փոխարեն լուրուքանչյուր հղրայլին սյունը շարքի ներոխ կողմիցըամրացնում են թեք դրված ճենասյունով: Խարսխա-չ տլուներն ամրացնելուց «եւտռ պետը է շարքերի ուղղությումբ 8-10 մ ճե(շարք տեղերում) կոսի 2--Ց Մ (խորդուբորդ վայրերում) ուսվորությամբ տնկել միջանկր՞լ սյուներ: Բերքառատ սորտերի Մ այգիներում միջանկյալ սլուները տնկել 6--2 ճեռավորությամբ: Միջանկյալ սյուներն ամրացնելու ճամարշարքերի ուղղությամբ մեկ 50 սմ խորությամբ փոսեր դծի վրա, անճրաժեշմոճեռավորությամբ, ալհտք է փորել: Միջանկյալ սյուները փոսերում տեղադրել ուղղա125

Ճալաը դիրբով ն ամրացնել այնպես, որ դրանք գտնվեն մեկ ուղիղ «գծի վրա, ճամընկնեն խարսխային սյուների ուղղությանը, ն չխանդարեն մշակության աշխատանքների մեքենայացմանը։ Դրանից Ճճետո սյուների կեռերի վրայով անցկացնել 4 լար: կարերըշարքերի .ծրկարությումբ կարելի է բացել կարժառով (ժտովիլով), շչոարբիժի ծայրից դրանը կապել խարսխային սյուների 4Ճամապատասխան բարձրության վրա: Շարքերի մյուս ծայրից լարերը ձղել 1ՊՇ--1, 1ՌԴկամ այլ ճարտիպի ձեռքի ճախարակներով (լեբյոտկա) (եկ. 41), սկսածխարսխասյան վերին ճարկիը ն ւ.ժարանքներով չերքականությամբ մինչն առաջին ճարկ լարը: Յուրաքանչյուրճարկի լարը մի կոզմից ձգելուց ճեւոո կապում նն խարսխասյանը ճամապատասխանբարձրության վրա: Ըստ որում, լարերը այնպես ամուր ձգնլ, որ Հետագայում բերբի ե շիվնրի ծանրության տակ Հլրուլանան: Շպալերայիսյուները ճողի մեջ կարելի է մոռցնել նան մեքննա-չ ՉՍՎ--2 ճարմարանքով: ացված նղանակով՝

ՎԱՋԵՐԻ ԶՈՐ ԿԱՊԸ

Երիտասարդ այգիներում էտիցչ շսլալերայի լարերը ձղելուց

Ճե-

անճրաժեշյտէ կատարել չոր կապ՝ վազի վերգետնյա օրզաննեճավասարաչափդասավորելով տարածության մեջ: Այս աշխուանքը լավ է կատարել ճլուքաշարժության ժամանակ, երբ մատերը ավելի ճկուն են, աւանց ջարդվելու 4եշտությամբ կապվում են անճրաժեշտ դիրբով ն վերջացնել մինչե աչքերի ուռչելը: Չոր կասը կատարում են թելով, ճիլուլով կամ ճիլուռով: Ռրպեսզի կաղը որակով կատարվի ճիլոպը պաճել խոնավ վիճակում: կառղըկատարել ուքաձն ն ուժեղ չձդգել, քանի որ վազի օրղանները են ն կարող են ձնափոխվել ու ջարդվել: աճելով Հասուանում քեայգիներում միամյա մատերը կայել աղադա երիյոասարդ Կոո

չրը

վերի ուղղությամը: ժիջՉոր կապին ղուդընքաց անճրաժեշտ է միջշաքարույին ճեռացնել էտի վաղային տարածություններիցՊավաքել ն այգուց ժամանակ վազերից կտրված մասերը (արքադը), որպեսզի պայմաններ ստեղծվեն այգու ճողի մշակունյան, պարարտացման ն ժյուս աշխատանքներիճամար: ու

Հարոն

ա--«Պբիպպ»զարծիքը, մետաղյա պարզ լծակներ, դ--մետաղալար ձգելու դործիք, հե--մե-տազալար ձղող ամենապարղ գործիքը, զ-Կարգելանիվովձղիչ սարք, է--լայն բածում գտած ձեռքի կարապիկ (լեբլողկա) (Պ6--Ի Նկ.

բ,

41.

Լաբեոըձգելու ճաբմաջանքներ.

գ--ձղնլու

տա--

ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ

ԱՅԳԻՆԵՐԻ

ԽՆԱՄՔԻ

ՄՑՈՒՍ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԸ

Գարնանը, տնկմանը զուգընքաց, անճրաժեշտէ խաղուլի ալդին առանց ուշացման խնամքով ջրել ակոսային եղանակով,իսկ այնուձետն, շողի քեշի գալուն սլես, կատարել միջշարքային տարածու քյունների կուլտիվացի"": ելն երիտասուրդ այղին Հիմնաղրվել է նախորդ տարվա աշնանըչ ալու ղարնհանըՃճողիբեշի ժամանակ, վազերը ղդուշութ(ողբ բացել ն Լտել լուրաբանչյուրի վրա: կախված ձեավորման սիստեէժից, խողնելով 1--2 մաս, 2--Ց կամ 5--Շ աչք երնարությամբ: ճետո տից այդին խնամբով ջրել ակռռային եղանակով, իսկ մի ջանի օր Պետո կասոարել միջշարքային տարածությունների կուլոիվացիա: կուլյոուր-ոռոդելի ճողերում երիտասարդ այգիների ժիջշարքային տարածությունները զբաղեցնել կարտոֆիլով, վարունգով, կաղամբով, ճւսկեղդեղով, ոխով, ախտորով ն այլն, իսկ սննդանյութերով ն կամ դրա ճռդերում՝ շսբղարով (միամյա աղքատ երեքնուկ) Հացաղգի խոտարույսերի խառը ցանբով, վեղետացիալի ժամանակաշրջանում դրանք օգաադործելով որոլես կանաչ սղարարաանյութ: Տնկման առաջին տարվանից այգու Հողը պաճպանել մուխը» նորմալ |ոոնավությամբ ն մոլախուռերից զերծ վիճակում: Մշակության աշխատանքներըսետթ է ապաճովեն վազերի բարձր կոլչողականությունի, ճամաչսոի ն փարքամ աճը: Հաջորդ տարիներին այղեքաղ շրջաններում զարնանային աշխատանքներն սկսում են (նրբ ցիաներիվտանգն անցել է) ալդեբացով: Հանելու ալխատանըայգուց վազերի էտի, չոր կապի, արբաղը երին ղզուղըբնքաց սկսել այզու ճողի ժշտկությունը: երիտասալո,ալդիներում միջշարբույին ւայածությունները վարը 420-ն միջվաղային տարածությունների փորը կատարել մրիչն 25 սմ խորությամբ, լուրուքանչյուր անգամ խնամքով ճավաթելով ն այղուը Հեռացնելով մոլավուռերը: Միջվաղայինտարածություններում Հողի մշակությունը ՊՈՎՆ-220001" կամ ԳԱՎՄ--1100 ճարմարանքովկատարելու ճամար, վադերի կողքին,ուղղաճայաց դիրքով, Հողում ոնկել փայտն ցցեր ն որանսղի աշխատանըի պրոցեսում երիտասարդ վազերի բները Ձները չվնասվեք:

երիտասարդ այգիներում երկրորդ

Հաջորդ տարիների գարնանը յուրաքանչյուր ճեկատարին տալ կգ սուպերֆուսֆաո, Չ250--300 կգ ամոնիումի նիտրատ (կամ ճՃամարժեքչասիով այլ հ 150--200 դուսականպարարտանյութ) կգ կալիումական տղ: սմ չող մտցնել վարի ժամանակ՝ Չ0--25 Պարարտանլյութերը խո2,5 Ա, ՊՌՎՆ--2,5, ՊՈՎՆ--3 րությամբ: ճՃախմարեցված գուքաններով, կամ ՊՌՎՄ-14000 Ճարմարանքոյվ: Հողի մշակությանը հ ղարարտացմանը դզուդընքաց մինչն աչքերի ուռչելը, այգին ջրել ակոսային եղանակով, հսկ այնուճնոն կատալել միջշարքային տարածությունների կուլտիվացիա: ԲացիՀիմնական պլարարատացումից, վաղերի փարքամ աճն ռլաճովելու ճամար երիտասարդ այգիներին տալ երկու սնուցում. 40--50 առաջինը՝ մայիսի 15--Չ0-ը, Հեկյոարին՝ կդ ազուտ, 40-45 ն Չ0--25 կգ ֆոսֆոր կգ կալիում, իսկ երկրորդը՝ Ճճուլիսի20-Չ5-ը, ֆոսֆոր՝ 40--50 կգ ն կալիում՝ 20--25 կգ ազդող նյութերի «ետո սնուցումից Հաշվով: Ցուրաբանչյուր այգին իսնամբքովչրել, այնուճետն ճողի քեշի ժամանակ միջշարքային արածություններում կատարել կուրոխվացիա, միջվազային տարածություններում քաղշանչ-վիխրեցում: որքան երիտասարդ լինեն վաղերը, այնքան նորաՍովորաբար տունկ այգիներն անչրաժեշտ է ավելի աճախ չրել (շուրջ 9--14 անդամ): Ըստ որում օղռերի» պայմաններում երիտասարդ ալգինեանգամ ավելի են ջրում, իսկ այն ճողերում, որտեղ դգրունըր 3--5 տային ջրերի մակարդակը բարձր է, ջրումների քիվը պակասեցնել: Միջշարքային տարածություններիկուլտիվացիան ն միջվաղավին տարածություններիքաղձանչփխրեցումը կատարել այն Հաշ վով, որ երի տոսսարդ Ճողը լինի սիուխըն մոլախուռերից զերծ այգու վիճակում: Վաղերի ձնավորումն արագացնելու նպատակով կարնոր նշանակություն ունի աճման սկզբնական չշրջնում նրանց ավելորդ շիվերի ճեռացումը։ Այդպիսի շվատումով ՀՃնարավորէ կանոնավորել աղերի վրա ձնավորման ճամար անճրաժեշտ շիվերի թիվը, ուժեղացնել դրանց աճը, սաղարթի նռսրացումով բարելավել կանաչ օրգանների լուսավորության, օդառխոխությանն ջերմության պայմանները՝ ճեշտացնել պայքարի միջոցառումները Հիվանդությունների ն վնասատուներիդեմ: Վազի վրա: մնացած շիվերի քիվը կախված է յուրաքանչյուր վազի «առակից, աճման բնույթից ն ձնավորման սիստեմժից։0րին

400--500

ա-

ա-

Սգնություն խաղողագործին

նավ՝ բազմաթն աղատ Հովշարանման ձնավորմանղնոլքում, տրնկերկրորդ տարվանից անճրաժեշտ է ձղռելչ որ լուրաքանչյուր վազի փրա թողած շիվերի քիվը գալիք տարի ապաձովի Համապատասխան քանակով թների ձնավորումը, Մինչդեռ, բոայրձրաբուն ձնավորումների դեպքում, տնկման առաջին երկու տարիներին վազերի վրա թողնում են բիչ թվով շիվեր՝1--2-ականչ, ւսլաճովում դրանց ուժեղ աճը, լավ ճասունացումը, պայմաններ են ստեղծում վազի բունը արագ ձնավորելու ճամար: ն որակով Ճճեւտտո Շվատումից ժամանակին կանաչկակատարել ւը, որը մի կողմից դրանց կպաշտպանիքամիներից վնասվելուց, մյուս կողմժից՝շիվի ուղղաճայաց կամ դրան մուս դիրքի կնաստի ուժեղ աճին: ման

կանաչ Առաջին

կապը կատարել այն ժամանակ, երբ շիխվերն երկրորդ կամ երրորդ ճարկ լարերից, իսկ երկաճելով անցնում րորդը՝ երբ շիվերն անցնում են երրորդ ն չորրորդ ճարկ լարերից: կանաչ կապը նույնպես կատարել թելով կամ խոնավ ճիլուղով քաձն ն ուժեղ չձգված են

ու-

Շատ

կարնոր է, ոի երիւոասարդ այգիներումկանաչ կապի ժամանակ շիվերը, կախված ձնավորման սիսոտեմից, նույնպես կաղվեն ապագա թների հ ենթաթների ուղղությամբ:

ուրջ ուշադրություն դարձնել երիլոասարդտնկարկներում ճի-

վանդությունների ն վնասատուներիդեմ պայքարի ժիջոցառումների

Ճիշսո կազմակերպմանը:

Մեր ճանրապետությանխաղողագործականբոլոր շրջաններում միլդյու Ճիվանդությունըկարող է մեծ վնաս ճասցնել երիտասարդ վաղերի կանաչ օրգաններին, ճատկապեսխոնավ ն տաք եղանակներին:

Միլդյոիդեմ առաջինբուժումը ակսծլ,

ջացել

10--12

եհ

օր

ընդմիջումներով

երիւոտսա րի

երբ շիվերի վրա

տոա-

մնիր մյուսից տերններ, իշկ Ճաջորդ բուժուժները՝

3--4

՝

վե տերնեները չվնասնլուլ Ճակոները չվ շիվերի տերնները ե առման կոները ն երկրորդ մար առաջին լավ է օգատգործել փմսմանակ սրոկումների որ 0,400-ոց լույծույր: Այս դեպքում ճաշվի ռքճհլ, կուպրողանի է Ճեշտությամբ լվացվում, անձրեներից ո:նճրաժեշկուղպրողանը ռության դեպքում բուժումը կրկնել:երրորդ ն ճաջորդ բուժումները պետք է կատարելբորդոյան ճեղուկի 19 լուծույթով:

րդ

Վեղզետացիայիժամանակաշրջանում միլդլուի դեմ «լայքարել

անդամ: Ըստ որում, անձրնուռ, խոնավ հե տար նեդանակներին ժիլղյուի դեմ ճաաճախսրսկել, իշկ չոր եղանակին՝ բուժումների Թիմը կրճատել: Օիդիում ճիվանղության դեմ վազերը վփոշոտելաղաքած ծծմբով՝ 1--Ց անգամ: Այզեթաղ շրջաններում աշնանը, ճոկտեմբերի երրորդ տասնօրակից, անտրաժեշտէ մկրատովկամ ղանակով հրիտասարդվաղերի բոլոր վերերկրյա օրդանները լրիվ անջատել լարերից, շպալերայի առաջին ն երկրորդ ճարկ լարծրը բարձրացնել նրրորղ Ճարկի կեոնիի վրա, անչրաժեշտության դեքում այգին չրել, այնուճնետնայզեթաղի աշխատանքները կատարել Խխնամբով, որպեսզի վաղերի բազմամյա ճյուղավորությունները ե միամյա մատերը չջարդվեն Սկսած առաջին տարմա աշնանից, այզեքաղի ժամանակ վաղերի միամյա մատերը թեքել աղազա թրերի ուղղությամբ: ԹծՎաղերի վերը, ենթաթները ն մատերըդասավորել շարբերի ուղղությամը այնպես, որ չանցնեն միջշարքային տարածություններըն չխանՎաայգեթաղիը ճնետո Ճողիմշակության աշխատանքներին: դգարեն 15-20 սմ ղերի վերդեատնյա բոլոր օրգանները ճամատարած ծածկել թոստության Ճողաշներաով: Հիվանդությունների։ վնասատուների ն մոլախոտերի դեմ պայ ջարհլու, այգեթաղի որակը բարելավելու, ճողում խոնավությունը ավ կուտակելու ն միկրոկենսաբանականպրոցնաննըը ակտիվացնելու նպատակով, անձրաժեշտ է այգեթաղին զուդրնթաց միջշարկամ ՊՈՌՎՆ--3 բային տարածությունները վարելՊՈՌՎՆ--2,5,5,5Ա գութաններով, որ եզրերի ընծրով Ճճողըշուռ տրվի դեպի վազերը: 4--6

`

ԲԵՐՔԱՏՈՒ

ԱՅԳԻՆԵՐԻ

ԽՆԱՄՔԸ

Միննույն ճողակլիմայականպայմաններում ն միննույլն սորի ճամար կխաղոլի տնկարկների բերքատվությունն ամբողջությամբ՝ վերցրած կախված է մշակության աշխատանքներըժամանակին ն որակով կատարելուց: Այգեթաղ շրջաններում մշակության աշխատանքննըըվաղ գարնանից սկսվում են այլդեբացուր Հանրապետության ոչ այգեթաղ շրջաններում սովյալ տարվա մշակության աշխատանքներըսկսում նն վաղերի էտով:

Սկռած փետրվարիերրորդ, իսկ Այգեբաց:

տարիներիննան երկրորդ տասնօրյակից, երբ դրատենրի վաանդն անցնում է, յ ճարավային թեքությունների չոր, ե այլ քարքարոտ այլգեկտորներում ճողը քեշի է գալիս անճրաժեշտ է աշխատավորներին վելադույն չափով մոբիլիզացնել այգեբացի աշխատանքներըսեղմ ժամկետում ն որակով կատարելու ճամար. այն ճաշվով, որ էտի, տաք

ձմռան

առա-

շպալեբայինոբոգման,չոր կապի, արբքադը հանելու, մասամբայն պաբաոտացման ջբմանաշխատանքներն գեփորբի, այգեվառբի, վառտվենմինչե աչքերիուռչելը: Ծթե այդ աշխատանքները կատաԲում են ուշացումով՝ աչքեբիուռչելու ե բացմանշոջանում,կենտբողբոջներիզգալի մասը թափվում է: Րոնական ամենարեբքունակ նան Քիչ չեն դեպքերը, երբ ուշ այգեբացիճետեանքով միամյա հողաշեբտիաակ, որի աչքեորուռչում ե բացվում են մատերի ղբանցը պատնառով զգալի մասը (կենտրոնականամենաբերքունակ էլ Ենթակա բողբոջները)թափվումէ, իսկ վազերիվբա մնացածնեոն են լինում աբեաճարման ե գարնանային գոտաճառություննեոի: Այդ բոլորի ճետնանքով, «Հննց տարեսկղբից, այգիներում տեղի է ա-

ունենում

խաղուլի բերքի

մեծ

կորուստո

ցոտեբիվտանգնանցնելուցհետո, որքան վաղ ժամկետումկատարվիայգեբացը,այնքանուշ կսկսենուռչել,բացվել աչքեորե դբանքավելի դիմացկունկլինեն գաբնանայինզրոն այլ պատահարների տահաբությունների նկատմամբ: Այն ալղետարածություններոսք, որտեղաշնանըձեռքով կաՀիշել,

որ ձմոան

տարված այլղերաղից Ճեսս միջշարքային տարածությունները վարվել են՝ Հողը շուռ տալով դնպի վաղերըչ անչրաժեշտ է վաղ դարնանը նախ ՊՌՎՆ--2,5 Ա, ՊՈՎՄ--8 գութանով կամ ալլ ճարմարանքներով վարել, շարքերի երկարությամբ այդեծածկի "ողի մի մասը շուռ տալով դեպի միջշարքային տարածությունները, այնուճեում: վաղի՝վրայից ղգուշությամբ ճեռացնել ճողի մնացած մասը, ձեոքով բարձրացնել վազի թները թակի տալ: Այս վարի ճետ մեկտեղ սմ խորչճուրդէ տրվում ակոսային եղանակով 25--90 խորությամբ, Հող մտցնել «անքային պարարտանյութերից սոււլնրֆոսֆատ՝ 600--200 կգ հ կալիումական ազ՝ Չ00--250 կգ մեկ «եկտարի «աշվով: Ազոտականպարարտանյութը ճող մտցնել չոր կապից Հետո կատարվող վարի ժամանակ, քանի որ այն ջրում ճեշտ է լուծվում ն արմատներով ներծծվում վազի վերգետնյա օրգանները, 1որաստում աչքերի արագ բացմանը: Մեքենայացվածայգեքաղ կատարված տնկարկներում այլղերագի ու

նավ ժամանակ

Ս դուքան փխրեցուգիչի ՊՌՎՆ--24000 ՊՈՎՆ--2,5 կամ ՊՌՎԱ--12000 ճարմարանքովծածկաթմբից ճողի մի մասը տե-

դավփոխվումէ դեսլի միջշարքային տարածությունները, իսկ այնուՀնտն մնացած Ճողը Հեռացվում է քամշարային տիպի ն այլ Հարմարանքնելրով: միայն ձեռքով այգերաղ կատարված տարածությունԱշնանը ննրում, գարնանը) վազերի վրայից զգուշությամբ «ճեռացնելճողբ, այնուճետն բարձրացնել նրա թները, թափ տալ, բնի շուրջը կուտակված ճողը ճավասարաչավփ ցրել միջշարքային տարածություններում: Այգեբացը կատարել խնամբով, այնպես, որ վազի առանձին Թեեր,ենքաքնեեր, մատեր չմնան Ճճողիսոակ ն գործիքներից չվնասսմ է վազերի բունը բաղել 10--15 վեն: Անշճլուաժեշո խորությամբ հ Հեռացնել մակերեսային բարակ արմատները, որբ' կնպաստի դլրավոր արմատների լավ վարգացմանը:

ԱՅԳԻՆԵՐԸ

ՆՈՍԲՈՒԹՅԱՆ

ՎԵԲԱՑՈՒՄԸ

այգիներում նոսբությունը վերացնել ճասարակ, կիԲերքատու ռսականաչ։ կանաչ անդալիսներով, իսկ առանձին դեպքերում, երբ ժի քանիվազել չանչ, անժիննույնշարքումծաջորդականությամբ ճետ դալիսների մեկտեղ, նան 1 կամ 2 տարեկան լավ զարգացած

արմատակալներով: են ճիմնական ճամար պիտանի Անդալիսի ռռրտիայն վազերը» որոնք աչքի են ընկնում բարձր, կայուն բերքատվությամբ, ուժնզ աճով ն մուռ են լրացման ենթակա վազերի տեղերին: Վաղ գարնանը, այգնբացին զուգընթաց, նախքան Համատարած տր սկսելը, մի խումբ բանվորներ անդալիսացու մատեր են րնտբում ն էռում դրանց մայր վազերը, որոնց մատերն անդալիս Են արվելու: Հասարականդալիսի ճամարինտրված մատը ոլ եւոը է ունենա այնպիսի երկարություն, որ մայր վազի մուռից կորացումով պաոկեցվի առվի ճատակին ն ծայրամասը՝ կենսունակ աչբնրով դուրս բերվի ապագա վազի տեղում: Այդու բաց տեղերը լրացնելու ամար առավելագույն չափով օգտադործել անղալիսի ոռնզերվները.երե Ճասարակ անդալիսի Ճամար չկա անճրաժեշտ երկարության մատ, ապա վաղզիբնի կամ թնի վրա ընտրել ճողի մակերեսին մուռ գոտնվովղ Ճամեմատաբար

նրկար մատը ն մայր վաղն էտել: Ընտրվածմատը էտել Հնարավորին չափ երկար ն խնամքով կասլել լարերից: Այնուճետն ճասարակ անղալիսի Համար նախապատարստվածոչ բավարարերկարություն ունեցող յուրաքանչյուր մառոխվրա քողնել նրա ծայրամասի երկու կենսունակ աչքերը կամ շիվերը, իսկ ներքնինները ճեռացնել: Գա կապաճովի ծայրամասային աչքերից գոյացած շիվերի ուժեղ աճը, ոխուը սպնութէ խնամբով կաղել լարերից:Հնտաղայում, երբ ալդ շիվերը ճառնեն մատի երկարության նտ որոշակիհրկարության՝ Համար "լաճանջվող Ժեկտեջասլածովեն անղալիսի երկալությունը, դրանցով լրացնել այգու բաղ Սրանք կոչվում են կիսակա-

Պողորք:

նաշ անդալիսներ: Այս սկզբունքննլսվ ճաստրակ ն կիսականա։ անդալիսների ճա-

«սր

մոտեր ընտրելուց

օկսել Համատարածէտ: ժամանակամիջոցում

ն

Է

Դա

ձետոյ նախասլատլոսստելուը

ոլ

գոււ

շնարավորություն կտա ավելի երկա բարձր որակով կատարել անդալիսի աշխ

`

տանքները: Հասաբականդալիսիկատարման տեխնիկան ճետնյալն է. ան դալիսի ճամար մայր վաղի (որի մասոն անդալիս է արվելու) մոտի 48--50 սմ ն մինչն լրացման տեղը խորությամբ նույնպիսի լայնու Ճարուստ վերին շերտը թյամբ առու աննեդանյութերով փորել, Հողի ցնելով մի կողմում, իսկ ստորինը՝մյուս: Առվից Հանված սննդանյութերով ճարուսյո Դողաշերաիվրա լցնել մեկ դուլլ կիսափտած ե ալդ դոմաղբ, 150--Չ00 խնամքով բոլորը գ սուպերֆուֆատ, 5--10 սմ խառնել: Սրա մի մասը` լցնել առվի մեջ, Հճասատությամբ իսկ անղդալիսացումատը զգուշությամբ կորացումով պառկեցնել առվի Հատակին, ամրացնել փայն կեռերով կամ վրան մի քանի բած Հողախառնուրդլցնել, ծայըը դուրս բերել ապագա վազի տնեն սոնկման ղում, շարքի ուղղությամբ պաճպանել ուղղագծությունը լւտությունը: Սկզբում առվի մեջ լցնել մնացած սննդարար ճողոաՀանած ճողը, ուռքերով պնդացնել, լավ թառնուրդը նհ վերնի շերաիխց 1--8 Սկսած մատի ճիմբից մինչե նրա ճողի կլինի լցնել ջուր: դույլ սմ խորությամբ մասի վրայից Ճեռացնել բոլոր մակերեսից 10--15 չազաչքերը, որպեսզի դրանցից շիվեր չզարգանան ն բացասաբար դեն անղդղալիսի կղչողականության ու աճի վրա: Ցուրը ննրժժծվելուց առուն Ճետո լրիվ պետք է ճողով լցնել, մատը էտել Ճողի մակերե5--6 սից մինչն աչք բարձրությամբ, Ճճողում ամրացնել ցից ն կապել ղրանից (նկ. 44): Շատ կարնոր է, որ վեդնտացիայիընթքացքում անդալիսիշիվերը, աճին զուղրնթաց, կապվեն ցցից ն լարերից,

Նկ.

42.

Խաղողիվազի ճասարբակ անդալիս:

ժա շուժվեն սնկային ճիվանդություններից։ Աշնանը, այգեթաղի մուռ մնա յուրաքանչյուր անդալիսի պետք է շճողում ամ"ացվածցիցը: իսկ ճաջորդ տարի անդայիսվազերը խնամքով բացվեն ն էտվեն, եթե անդալիս կատարելու տարում նրա շիվելն ուժեղ են աճում, է աղա կարելի դրանց խորը՝ 2ճիբի 2--4 Ճանգուլցներիըդվերն ծեբատել: Այս եղանակով աբճեստականորենաճեցված բճաշիվերը (բճամատերը)Հաջորդ տարվա գարնանը կօգտագործվեն վազի ձեվավորումնարագացնելու ճամար: Հասարականդալիսով աճեցված երիտասարդ վաղը 1--2 տարի չպետք է անջատել մայր վազից։ ունենա ՖԵ»մինչն լավ զարգացած սաղարի: Եթեընտովածմատի

մանակ,

'

է, ապա շարքիԵՐբկարբությամբ, կառությունըբավարբաբում ղոբանով է մեկի փոխառենկաբելի եբկու (օձաձե)անղալիս կատարել: Այս դեպքում լավ է առուն փորել պաճանչջվողլորուքլամբ ժինչի երկրորդ վազի տեղը: Կարելի է նան մինչն լրացման ննքակա ա-

ռաջին վաղի տեղը միջնապատ փորելուց թողնել ն լրացման ճամար փորել երկրորդ անդալիսիառուն: Առաջին անդալիոը Ճճետոյ կատարնլուց Հողի մակերեսից վերնի մատի վրա թողնել 2--8 աչք: կալել իր կողքին Ճողում ամբացվաժ ցցից: Այնուշնտե, սկսած 4-րդ աչքից, այդ նույն մատի երկրորդ անդա18 սմ լիսի առվում քաղվող մասիվրայից մինչն Հողի մակերեսից ս աճմանը, «եռացնել բոլոր խորության աչքերը: Անդալիսացու մատի ծայրամասը դուրս բերել բացակայողերկրորդ վաղի տեղում, առուն

Հետո

30--40

սմ

հանել«ողի մակերեսից 2--Ց աչք բարձրությամբ ն կապել ճողում իր կողքին ամրացված ցցից: Առանձինդեպքերում մի շարբի մայր վազից ճասարակ անդալիս կատարելով կարելի է լրացնել նան ճարհան շարքում, մուտ զտընվողչ բացակայող վազի եղբ Այս դեպքում սկսած մայր վաղից Ժինչն լրացման տեղը, առվի խորությունը պետք է լինի 50 սմ-ից ոչ պակաս, որպեսզի միջշարքային տարածության մշակման ժամանակ, Չ-8 տարիների ընացքում, անդալիսը չվնասվի: չՀառարակ անդալիսի ճամար կարելի է օգտագործել նան լավ զարգաՑած բճամատերը: Բանվորականուժի պակասի դեպքում խիստ անճրաժեշտ է սկզբում ավարտել վազերի ճամատարած էտը, շպալերայի նորոդումըչ չոր կապը, այնուճետն նախօրոք ընտրված մատերով անգալիս կատարել:

ԲԵՐՔԱՏՈՒ

էր

ՎԱԶԵՐԻ ԷՏԸ

մշակության այն կարնորագույն ն Ճիմնական աշվսատանքնէ, որը վճուսկան դեր է լսաղում բարձր բերքի ապատճովժան ղործում: Բերքատուայգիներում վաղի վրա թողնելով անճրաժիշտ քանակությամբ միամյա մատեր, դրանցից յուրաքանչյուրն չանլով ռրոշակի երկարույյամբ, կանոնավորվում է թփիերիբեոնայգու

առաջացած շիվերով վածությունըաչքերով»այնուճետե՝

ու

ծաղզ-

կաբույլերով, որոնցից կախված է բերքի քանակը, որակը, շիվերի աճր հ ճառունացումը: Ավելիարդյունավետ է վազերի վրա թողնել սովորականից բոշ չափով ավելի բարձր բնոնվածություն:չ իսկ ալնուճ ետե շվատման ժամանակ վերջնականասես կարգավորել շիվերի ն ծաղզկաբույլերի բանակը: Ըստ որում, Ճաշվի առնել, որ էտից Հետո վազերի ենմրա մնացած աչբերը,իսկ այնուճնտն շիվերըի ծաղկաբույլերը հն թակա պատաճարներիբացասական ազդեցությանը: քանակից թիչ աչքեր թողնելու դեպքում ճետագաԱնչճրաժեշտ է յում անչճնար լինում ասղաճովելանկարկներիբարձր բերքասվություն: Հարկավոր է խուսափել նան մյուս ծայրաճեղությունիը՝ վազերի ղերբեռնվածությունից, այսինքն վազի կարողությունից ն ավելի շատ մատեր աչքեր թողնելուց: Այս դեպքում վազի վրա սաղարթը չատ շիվեր կ ծաղկաբույլեր, կառաջանան ավելի կխտանա, կվատանան շիվերի ծաղկաբույլերի լուսավորուո-

իրենց բոլոլ: թյան, օդափոխության ն սննդառության սլայմանները՝ բացասական ճետնանքներով: նման պայմաններում վազերի շիվերի ճամաչավվի աճը ե ճասունացումը ապաճովելու Համար անճրաժեշտ կլինի մինչի ծաղկումն սկավելը գերբնոնված վազերի վրա ուժեղ շվասոում կատարել: փոխարինողներինւ Վազի վրա մնացող բերքատու մատերիչ ընդճանուր աչքերի քանակը նույնպես բաշխել ըստ առանձրն ենանկման դրանցճղորությունը, թաթեերի, թեերի՝ Հաշվի առնելով սորանըի առանձնաաստկությունները ճողային խտությունը» մշակության պայմանները: սիստեմի այգիներում լուրաքանչյուր վազի վրա թողկարային որ դրանցով ճնարավորին չավ վազի նել ալնքան բելլքատու մաս երկու կողմից ժանրարբնոնվեն առաջին,երկրորդ հ: շպլալերայի հիրորդ ճարկի լարհրը։ խարսխասյուները, խարսխալարերը հ միու

ջանկյալ սյուները: Առանձին վազերիքենրի, ենքաթենրի մի մասը ջարղված կամ վնասված լինելու դեպքում, պետք է լրիվ օգտագործվիվազի կաենթաթների վրա: լողությունը՝առողջ, լավ զարգացած թեճրի մատեր: Քիչ չեն դեսքերը: Սողնել ավելիմենծ քանակի բերքատու է նորություն ել, բերքատու այգում, շարքերի երկարությամբ» ճետեեն: Դրա լինուր առանձին տեղերում վազերը բացակայում սնման մեծանում է մակերեսը, դրանք ճարհան վազերի վանքով սալոն են կոլի թլու նոպոռուս լինում: (րադուցիչ բնրք վելի ճղոր անչրաժեշտ է Հարնան վաղզերիցօղային անդալիսներով լրացնել առաջին, երկրորդ, իսկ երբեմն նան աղատ տարածությունները՝ նրբորդ ճարկի լարերը ձանրաբեոնելովՀուամատնրով ն լավ զարղացաժ մատերով: Շարքնրի ամբողջ երկարությամբ աչքերով լիարչ ն բերքատու ժեք բեռնվածությունը կարելի է ապատովելինչն փոխարինող մատերի քանակն ավելացնելու, այնպես էլ լավ զարվացած մատերն ավելի երկար թողնելու մրջոցով: ԱնըՀաժեշտո քյան դեսղքում օդտաղորժել նան ճոռումատերը ե դրանց վրա լավ ու

դարդգացածբճամատերը:

Բոլոլ, ղեպքերում լալային սիսատնմիայգիների վաղզերնետելիո թնի կամ ենկիրառել բերքատու մատի հ փոլարինողի սկղբունքը՝ քաթնի վրա կաղմակերոպելբերքի օզակ: Դա սովորաբար կազմված է լինում մեկ բերքատու ն մնկ փոխարինողմատից (եկ. 48): Ա. ռանձին դեպքերում, երբ անճրաժեչտ է ավելացնել թնի կամ են2--Ց քաաթնիբեռնվածությունը, բերքի օղակում կարելի է թողնել

Այս դեպքում չոր բերքատու մատ ն մեկ փոխարինող (նկ. 44): ե բերքատու մատերը ակապի ժամանակ թները, ենթարքնենրը մեշ, վասարաչաղվի տեղաբաշխելվաղզինՃատկացվածտարածության իշկ բնրքատու մատերը տանջալից դիրքով աղեղնաձն այնպես կապել լարերից, որ ճետադայում առաջացած շիվերը սաղարթը չիսռացնեն: Փոխարինողմատ թողնելը անճրաժեշտ է այն նպատակով, որ նրա վրա, մինչն վեգետացիայիվերչը, լավ զարդացած շիվեր ձեվավորվեն աջորդ տարի բերքի նոր օղակ կազմակերպելու Ճամար: Փոխարինողմատը սովորաբար պետք է բերքատու մատից ներբե լինիչ լավ է թնի դրսի կողմից, որպեսզի Ճաջորդ տարվա է-

Հ

Ր

ՀՀՇՀԸ"Ր

՛

Նկ. 1--բերջի 2--բերջի

սկզբունքով, բերքատումատին փոխարինողի օղակը էտից ճետո (ա--փոխարինողմատ, բ--բերքատու մատ),

48.

էա

օղակը

էտր («լաքները

ճաջորդ էտից

վերջում կամ ճչաջորդտարվա զարնանը՝ նախքան վեգետացիայի

ցույց

Ճետո

են տալիս, թե որտեղից պետք է էտել), 3--բերբի (ա-Կիոխարինողմատ, բ--բերքատու մառ):

օղակը

տի ժամանակ թեի Պլուսվածքներն այդ կողմիցը առողջմնան, հն նորմալ ընթանա շյուքաշարժը (ոկ. 48, 44): Առանձինդնպքերում նոր ենթաթն (բերքի օղակով) ձնավորելու նպատակով ենքաթնեացու մատ կարելի է թողնել թեի ներսի կոզմիը՝ կանլով 5--Ը աչք երկարությամբ: Փոխարինողմատը էտել 3--4 մինչե աչքի երկարությամբ: նոր քն ձնավորելու ճամար Ճճարկավոր է վազի բնի վրա թողնել «Համապատասխանգիրը ունեցող Թթնացու մաստ ն այն էտել առաջին Հարկ լարից մեկ աք բարձր: էտը կատարել այգեգործականսուր մկրատով: ԲազմամյաՀաստ ճեռացնել սուր սղոցով, մի ձնոքով զղուճլուղավորությունները շությամբ սեղմելով դրանց վրա: ն փոխարինուլ մատերն այնպես էանհլ, որ մկրաոտթ Բերբաւոու կարող լեզվակը ուղղված լինի դեպի մատի «իմքը, իսկ ճաստ լեղվակը՝ դեպի ճեռացվող մասը, կտրվածքը լինի Հարք, աչքին ճակաուկ թեքությամբ՝ աչքի կողմից ճանդույլցիը 1,8: իսկ Հակառակ կողմից 1 սմ բարձրությամբ: Այդպիսիթեք կտրվածքը խիստ անճրաժեշտ է, որպեսզի մատը Ճեշտությամբ կորվիչ չճեղքվի ն ծայ-

1-2 բերքատու մատով. Նկ. 44. Բեր. օղակը Հ-Ց բերջի ղանիմրս: է երկու բերքատումատ, 3--4--բերքի օղակի վրա թողնվում է երեք թողնվում բերքատու մատ (սլաթները ցույց են տալիս, թե որտեղից պետք է էտել):

13Ց

:

բամասի աչբր լացայութից չփտի: կտրվածքը ծայրամասի աչքից ավելի բարձր կատարելու դեպքում, բենռայնության Հետնանքով, այդ աչբի սննդառության վատանում են, ընկՃճաճախ պայմանները նում է նրա բերքատվությունը:Հանդույցինշատ մոտ կտրելու ղեպքում աչքը վնասվում էւ Բազմամյա մաւոհրըԲ ճին, ծերացած թքենրը, ենքաթները, իսկ նան քրբեմմ բնի մի մասը Հեռացնելիս, կտրվածքները կատարել 2Ճբդրանը առանցքին այնպես, որ վերքի մակերեսը ուղղաճայաց, ն հարավորին չամի փորը լինի, Հարք կտրվաժբի տեղում վազի վրա 0,5 սժ բարձրությամբ բարձիկ մնա (եկ. 45ն 46): էտի ժամանակ Ճեռացնել բոլոր չորուկները։չ ձեավորման ն բերճամար ոչ պիտանի մասերը:Սնրացած, Խիոտ երկաքասովության րած, վերքերով պատված, թուլացած ենթաթնեերնու թեերը ծրիմասարդացնել կամ նորերը ձնուվորելուը Ճետո դրանը «Հեռացնել: Թեր կամ ենքարնր երիտասարդացնելուկամ ետ տալու ճամար, տնչրաժեշտ է դրանց ճիմքին մոտ, առողչ մասի վրա, թողնել մեկ կամ երկու մատ, դրանցից յուրաքանչյուրն էռելով թեի կամ ենտարվա դարնանը ղրանցվրա նոր թաթնիերկարությամբ» Ճաջորղդ Ճետոյ Ճեռացնել թնի կամ ենթաւթնի բերքի օղակ կազմակերսելուց ոչ պիտանիմասը: նոր թնեձնավորնլու Համար անչճրաժեշտ է վազի բնի վրա, էտի ժատ շիվ թողնել ժամանակ 1-2 կամ շվատման ժամանակ 1--2 ապագա թնի ուղղությամբ: Թնացու մատերը էտել առաջին ճարկ լարից 1 աշք բարձր, իսկ երկրորդ տարում դրանց վրա ձնավորել բերքի օղակ: Թնի վրա նոր ենթաթն ձնեավորելուճամար ճամապատասխան տեղում թողնել անճրաժեշտ երկարության մասո, կամ Մեկ շիվ, իսկ ճաջորդ տարում ձնավորել բերքի օղակ: կարող են լինել ատուսնձինվեպքեր, երբ նախորդ տարվա փոխարինողի վրա վարգացաժ լինի մեկ մատ: Այղ դեպքում այն էտել որպես փոխարինող» հոկ 1 կամ 2 բերքատու մատ թողնել Չ տարեկան երկար ճյուղավոտության (նախորդ տարվա բերքատու մատի)վրա, ճնարավորին մուռ գտնվող լավ զարգացած միամյա մատից: Անչավ իմին Փրաժեշտությանդեպքում փոխարինողմատ կարելի է թողնել նան դոնվող նախորդ տարԺնել:իմրա, իսկ երկար քենիծայրամասում վա փոխարինողիվրա զարգացած մատն էտել ոլալես բերքատու: վարակված շրջաններում վազի բունը ներիտաՖիլոբսերայով

Համար, վնրափոխելու սասդացնելու կամ ձնավորժան սիստեմը տեղից պատվաստի վրա, անձրաժեջտ է ժատ կամ չիվ թողնել բնի

Նկ.

46.

1--2

միամյա մատը ճիմքիղ սխալ է կտովում, 1--9 միամյա մատը թնի, ենթաթնի եբիտասաոդացումը (սլաքներ

հիմքից ճիշտ է ճեոաղվում,4--Յ

Նն տալիս ն կտրած կտբելու տեղը): Ձախից՝ մկրատի դիրքը էտի մամանակ, ատջից՝մատը թողնվել է մփոբըբարձիկ: ցովց

«նոատցնելուկՊետո

վերն զտնվող պատվաստացուխբնի Հանդույցից: Այնունտն այդ մատը էանլ առաջին լարից 1 աչք բարձր: Դրա վրա վաղի թները,

ենթաթները, բերջի օղակները ձնավորելուց Ճետո, երիտասարդբնի ճիմքի մուտից կտրել Հեռացնել Հին բունը՝ իր ճյուղավորումներով: Բերքատուվաղերի էտը կատարելիսՀաշվի առնել դրանց Հառակը, սնման մակերեսը, թների ենթաքների։ մատերի քանակը, ղար141

ն մբդացման աստիճանը, սորտային առանձնաճատկությունները շակության պայմանները: Անկախ տվյալ սորտի աճից, էտի ժամանակ յուրաքանչյուր վազի նկատմամբ անձճրաժեշտէ ունենալ առանձնակիմուսեցում: Միննույն սորտի սաչմաններում Հզոր ն մեծ թվով բերքութու մատերով առաճովված վաղերը պետք է ավելի շատ ծանրաբեռնել: իսկ միջակ կամ թույլ աճ ունեցողներբ Ճամեմատաբար պակաս: խաղողադոլծներինճիշտ կողմնորոշելու Ճամար բերվում են էտի ժամանակ վազի վրա թողնվող բեռնվածության մի քանի օրինակ-

ներ:

Արարատյան «արբավայրի ն նրա Նախալնոնային դոտուժ

բազմարքն Հովչարանման սիստեմով ձնավորված ուժեղ աճող Դեն ղին ն ՎարդադույնԵերնհանի, Թավրիզենի,Արարատի,Մախալի նման այլ սորտերի ճղոր վազերի վրա թողնել մինչն 10--12-ական բերքատու մատ (կախված դրանց վզարդացմանաստիճանից),8-12-ական աչք երկարությամբ ն 2-փոլւարինողներ՝3--4 աչք երն կարությամբ (120--140 ավելի աշք՝ մեկ վազի վրա): նույն սորտերի պակաս Հղորությամբ վազերի վրա՝8--10 բերքատու մատ ն 6--8 փոխարինունել (100-120աչք մեկ վազի վրու):Միջակից բարձր աճ ունեցող Սպիտակ Արաքսենի, Անաչիխո,Հայաստան,

Ռոսիի,չայրենիք,Չառան դմակ»Ոսկեշատչճի: Պողարոկ նանդգունյ նռնենի,Արմոն ն նման այլ Արենի,/էքաժիթելի,

Վանի,

լար,

բերսորտերի լավ զարգացած վազերի վրա թողնել մրնչն 3--10 ե 6--Ց մառ՝ Քատու 2--9-ական աչք երկարությամբ փոխարինողներ (160--120 աչք մեկ վազի վրա), դրանց ուժեղից ջիչ պակաս աճ ունեցող վաղերիվրա՝ 6--Ց բերքատու մատ ն 5--6 վփոխարինողէշեբունի սոլորեններ (80--100 այբ մեկ վազի վրու)։Սավերավի, բերքատու մատ ն նույնքան փոխաբի վազերի վրա թողնել 6--Ց րինողներ (60--90 աչք մեկ վազի վրա), Կանը ն Հաղթանակսորբերքատու մատ 6--8-ական տերի ուժեղ աճած վազի վրա՝6--8 ն 5--Շ աչք երկարությամբ փոխարինողներ (20--80 աչք մեկ վազի վրա),իսկ ճամնմատաբար Թույլ չսճաժների վրա՝ 5--Ք-ական բերմատ ն նույնքան փոխարինող(50--60 աչք մեկ վազի վր)» քաոու ոորԱյս նույն սկղբունքով կատարելնան կարմրաչյութ հ Հձադիսի տերի վաղերի էտը՝ յուրաքանչյուր վազի վրա քողնելով 4--2 բերմատ ն նույնքան փոլսարինող, քատու թույլ աճ ունեցող վազերի բեռնվածությունը պակասեցնել, իսկ «ճզորներիվրա ավնլացնել: Հանրապետությանճյուսմիսարնելյանշրջաններում վազերը Հա :

մեմատաբարխիտ

նն

տնկված ն թույլ

են

աճում: Այս պայմաննե-

իում Լալվարի, Բանանց, Ռջածիթելի, կանդունսորտերի Հայրենիք, 1,5

մ

միջվաղայինՃնեռավորության դեպքոսք, լավ ղարդացած վա-

ղերի վրա կարելի է թողնել

6--2-ական բերքատու մատեր ն աչք մեկ վազիվրա), իսկ աճ 4--Տ ժեղից ցածր ունեցողների վրա՝ բերքատու մատ ն նույնջան փոխարինողներ(45--55 աչք մեկ վազի վրա) Սափերավիչ Չինո սն, Հաղթանակ,նոնենի,Արմսխիչկարմրաճլութ սորտերի լավ վարզացած վազերի վրա թողնել 5--6-ական բերքատու մատ ո նույնքունփոխարինողներ (50--60 աչք մեկ վաղիվրա), իսկ Համեմատաբարթույլերի վրա` 3--4 բերքատու ն նույնքան փոխարբրինողմատեր (35--45 աչք. մեկ վաղի վրու): Ալիգուն ն նման շուրջ

նույնքանփոխարինողներ(65--75

ու-

մատեր ն նույնքան փոխարինողներ(25--35 աչք մեկ վաղի վրա): Այս տնկարկներում, որածհղ շարքերիերկարությամբ միջվազային տարածությունները 1,5 մետրից պակաս են (125 կամ 1 մետր են), ապա վազերի սաղարթիխտացումից խուսափելու Համար անճրաժեշտ է Համեմատաբարքիչ թվով մատեր թողնել 8--Ց բերքատու ն նուլնքան փոխարինող 1 մետր,մինչն 4--6 մոտ հ նույնքան փվոթարինող՝ 125 մետր միջվազային տարածության դեպքում: Այդ շրջաններում էտի ժամանակ անճրաժեշտաէ Հաշվի առնել նան ոնկարկների ապաճովվածությունը ոռոդման չրով: Մեղրու շրջանում 1,554 1մ խտությամբ տնկված այգիներում մեկ վազի վրա կարելի է թողնել 30--50 աչթ: Խաղողադործըպետք է Հիշի, որ նշված բնոնվածությունները չի կարելի մեխանիկորեն կիրառել: Միննույն այդեհնոռրիչ միննույն սորտի նույն շարքի վաղերի աչքերով բնոնվածությունը կարող է է խկատտատանվել: Անճրաժեշտ էտի ժամանակ ստեղծագործական մուտեցում ունենալ:ձր ել վաղզից վերցնելայն ամենը ն որակյալը, ինչ այն կարող է տալ, մլաաժամանակՀոդալ շիվերի նորմալ աճի հն Հասունացման Համար, որը դալիք տարվաբարձր բերքատվության հրաշխիթնէ' Սովորաբարորքան «ղոր է վազը, այնքան ավելի պետք է ծանրաբեռնել նրան աչքերով ն ընդճակառակը: Բիչ չեն դեպքերը, երբ այգու նոսրության պատճառովառանձին վազերի սնման մակերեսը նախատեսվածիցմեծ է լինում, դրանք տարիներ շարունակ ավելի են մեծ ուժեղ են աճում, ունենում քվով լավ ղարդացաժ Թեե: մեծ Այդպիսի կարողություն ունեցող վաղերի բնոնվածժություննաչ|

քերով ավելի բարձր պետք է լինի, քանի որ Հ4նարավորություն կա մեծ երկար թները, թվով թողնված բերքատու մատերով, այնոլես մեջ, որ դրանք ճատուցեն նան բացադասավորել տարածության կայող վավերի բերքը: Միայն այս ձնով կարելի է ապաճովել միավոր տարածությանբարձր բերքատվությունը: մինչն լրացումներով այդին լիարժեք դարձնելը Անրըչաժեշտէ օդային անղալիսներով լրացնել բացակայող վազերի տեղերը առաջին ն երկրորդ Հարկ լարերը այդ ավատ տարածություններումծանրաբեռնելով բերքի օղակներով: Բերքատումատեր թողնել նան միջանկյալ ու խարըսխասյուների ն խարսխալարերի վրա: Բերքատվությանբարձրացման լավ ռեզերվ է նան ճոռամատերի բճամատերի ճիշտ օգտադործումէը: որքան Հաստ երկար լինեն, այնքան դրանց Հոռամատնրը, բերքունակ աչքերը կդոտնվենՃիմքից ավելի ճեռու, «անգույցննրի է, որ դրանց սլետք է էտել 15--20 վլա։ Պարզ աչք երկարությամբ հ ավելի, իսկ այնուճետն տարբեր աստիճանի տանչալից դիրքով օղակաձե, սյուների վրա ապտուտակաձն) կապելով 1-(աղեղնաձե, 3 4Ճարկլարերից, ն խարսխային սյուներից, խարսխումիջանկյալ լարերից, վազերի բնից, քներից ն այլ Ըոտ որում, Ճուամատերի վրայի լավ ղարդացաժծբճամատերն էյել 3--7 տչք, երբեմն ավելի երկարությամբ: Հնտադատարիներին օդային անղլալիսներիցառաջին ճարկ լարի վրւս, ազատ տարաժծություններում կարելի է ձնավորել դգեատնամերձ կորդոնային բազմամյա թն՝ բերքի օղակներով: Այդպիսիթնեճետո լխնամեր բերքի օղակներով աշնանը լարերից անջատելուց ճետո ն էտելուց բարձքով ծածկել Հողովչ։ իսկ դւսրնանըբացելուց րացնել առաջին ձարկ լուրի վրա, իսկ բերրատու մատերը կալել նան երկրորդ ճարկ լարին: դեպքում օդային անդալիսննրի մի մասը Անտճրաժեշուության բաց կարելի է օդտաղործնլ Հաստրակ անղալիսի Ճամարյ այգու տեղերը լրացնելու նպատակով: Ռչ այլգերաղ շրջաններում բերքատվության բարձրացման մեծ ռեղլերվ է հան միջվանդակայինե միջկվարտալային ճաղուաորտ-. Դեռ ների վրա, որոշակի բարձրությամբ խարմաների կառուցումըը ավելին, այղեթաղ շրջանների առւսջավոր ադոռնհսություններում նույնպես կարելի է ոչ մեծ բարձրությամբ, թեր դիրբով թարմաներ դեղ քում աշնանը վաղերն պվաորաստել,իսկ անձճրաժեշտության ն իջեցնել խնամքով թաղեր ու

ու

ԷՀամար որոշիչ նշանակություն ունի նան Բերքատվության տի եբկաբությունը:ՍովորաբարԱրարատյանՀարքավայրի, նրա Ո խաղողադործականա նախալեռնային, Հյուսիսարնելյան

շիր-

ջանների լարային սիստեմի այլդիներում կիրառվում բար երկար էտ: Արարաոյանճարքավայրի ն նրա նախալեռնայինդուռում ուժեղ աճ ն երնունեցող Արարատի,Թավրիզենի, երկարմիջճանդույցներ ն 2Ճճամանժան կանգուն Ռքածիթելի, վանի, Հայաստան, Մախալի, այլ սորտերիբերքատու մատերն էտել ճիմնականում մինչն 10 աչք 12 աչք, միայն առանձին Հաստ ն երկար մատերիը՝ երկարությամբ: ճամեմատարար կարճ միջճանդույցներ ունեցողՌսկեճա, Ճիլարչ Գառան ն ճամանման ա դմակ, Արենի մինչե 10-յլ սորտելրինը՝ 12 աչք, իսկ միջակ ն թույլ աճ ունեցող կախեր,վանի, էրեբունի, Ճաչաղթքանակ,Սափերավի,Մուսկատ ռտոլիուսկն վարղազույն մանման սւյլ սորտերինը՝ 6--9 աչք երկարությամբ: Թմբային սիստեմիայգիներում վաղերի յուրարանչյուրԹենի կամ ենթաթնեիվրա թողնել 4--6 լավ զարղացած մասը 4--7-ական այք երկարությամբ: նույն վազի թների ն ենքաթների վրա մատերը թողնել, Ճաշվիառնելով դրանց ղարդացման ասախճւսնըն տարաժության մեջ ճավասարաչասի դասավորել ճետաղայում սաղարթի խոռացում չառաջանալու ճամար: Սովորաբարթնի կամ ենքաթեի աչք ավելի նրկարությամբ վերհի ուժեղ զարգացած մատերը 1--3 երկար էտել, քան ներքնիններլը Սերացած, քանդման ենթակա այդիներում վազերի վրա Թողնել առավելադույն չոսիի բնոնվածություն, աշնանը «րամել» ամրողջ բերթը ն նոր միայն ենթարկել վերակառուցման: Վերը նշված սկզբունքներով էտել նան շարատունկ, բայց դեռես լարերի վրա չբարձրացվածժայգիների վազերը, մինչն ղրանց վերաճառուցելը ն վնրաձնավորելը: Թմբայինհ շարատունկ ոչ լարային այդիներում բացակայող վաղնրի տեղերը օղային անդալիսիփոխարենլրացնել թմբերի վրա երկարացված թներ (դետնատարաժ կոլդոն)ձնավորելու միջոցով: լսաղողադործական բոլոր շրջաններում վաՀանրապետության ն սեղմ դերի էար կատարել մասնադետների խիուտ ճոկողությամբ է Համեմատա-

ու

ժոսկետում: Ուշացնելու ղզեպքումբերք դոյացնող սննդանյութերը »յուլիոշարժության միջոցով Հոսում են դեպի մատերի ծայրամասերիաչդոյանում են Հաճախ ղույգ ծաղկաբույլեր կրող քերը: Դրանցից

10 Օգնությունխաղողագործին

շիվեր ն, ցավոք, էտի ժամանակ ստիպվածեն լինում մատը կորել 2--12 աչք երկարությամբ, Ճնեռացնելովծայրամասերը բերքատու շիվերով: Բացիայղ, այդպիսի պայմաններում վաղզերնէտելիս, միամյա մատերից մեժ թվով բերքատու շիվեր են պոկվում, չոր կապի ժաէ, ն տեղի է ունենում մանակ դրանց քանակը առավել մեծանում մեծ կորուսւո: բերքի էտի ժամանակ բաց տեղերը լրացնելու ճամար վազերի վրա Թողնել անդալիսացումատեր:

ՏՐՏԱՀԱՐՎԱԾ

Ձմռան

ՎԱՋԵՐԻ ԷՏԸ

ազդեցությունը վաղի տարբեր օրգանների վրա (Թե տվյալ բացասական ջերմաստիճանըքանի ժամ կամ քանի օր է տնել), տարբեր սորտերի կենսաբանականառանձնաճատկություններից, մշակությւսն եղանակից ն ձնավորման սիստեժներից, վազի օրգանների գարգացմանաստիճանից,ձմռանը նախապատրաստվելու բնույթից: Ռրքան վազը ծեր է այնքան ցածր է նրա ցրտադիմացկունությունը, Վազի երիտասարդ թննրի ցրոտադիմացկունությունն ավելի է, ցածր թան լավ զարգացածներինը:Միննույն Հասակի վազերից ցածր ցրոադիմացկունությունունեն ֆիզիոլոգիականբարձր խոնոահրիոասարդ վաղերի պատվությունունեցողները: Պատվասոտված վաստի զոդման տեղն ավելի շուտ է ցրտաչարվումչ ջան նույն ճառակի լուրարմատ վաղերի բունը: ն ջերմության խիստ եթն վաղ աշնանային ցրտաճարություններ տատանումներչեն եղել, ապա շիվերի աճր դադարելուց ճետո, օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբարէ իջնում, լավ պայմաններ են ըստեղծվում վազի օրդանների աշնանային կուկման ճամար: երկարբատնտաք, չոր աշնանը հ աստիճանաբարիջնող ջերմության պայմաններում լավ կուխվածվազերի մատերը ն աչքերը կարող են կարճատն ցրոերին:Մինչդեռ չկուիվաժ դիմանալ մինչե --18--205 --6--Ց" են ցրաոերի ցրտաճարվել վաղերի աչքերն աշնանը կարող ցլերի

կախված է դրանց աստիճանից, տնողությունից

դեպքում:

Ինչպես նշվեց, ձմռան ցրտերի աղդեցությունը զգալի չափով կախված է նան տվյալ բացասականջերմաստիճանիտնողությունից: Սրինավ՝եթե --14" ցրտերը տնեն 20 օր, ապա աչքերի զգալի օր սնելու դեւպցրտերը Տ--4 մասը կցրտաճարվի,իսկ --15--18:

աչքերի կենչորոնական (ամենաբերքունակ)բողբոջների: 40--604-ը կցրտաճարվի։ եթե --18--ից ցածր չջերմասատիխճանը մնի Յ--4 օր: առա կվնասվեն ոչ միայն ձմեռող աչբերը, այլի մատերը ն այնքան ուժեղ, որքան դրանք վատ են փայտացածեղել: Մի թանի օր սոնող --ՉՕՀ ցիտերի պայմաններում կարող է ցրոտճարվել նան թների ե միամյա մատերի մի մասը, իոկ 3--5 օր: տնոլ -- 225 ցրտերից վնասվումեն Ճամարյա բոլորմատերը, ե չեն միայն շատ լավ ճասունացքածները: Մեկ օր անընդցրտաճարվում ճատ --ՉՇ՝ են տկող ցրտերից վնասվում վազի բոլոր վերդետնյա օրգանները:Վազիարմատներն ավելիցածր ցրտաղիմացկունություն ունեն ն վնասվում են --շ" ջերմության պայմաններում: Ասիական վայրի վիտիս ամուրենդիստեսակիվաղերի վերգետնյա օրդանները 40՝ դիմանում են իսկ արմատներ մինչն --105-ի։ ցրտերի, ունեն նան Բարձր ցրտադիմացկունություն ֆիլոքսնրադիմացկուն ջում,

-

ոդատվաստակալները:

:

Խաղողի վաղի օրդաններն ավելի բարձր

թյուն

ունեն

ձմռան

կան շրջանների

մնժ

մասուԲ

ցրտաղիմացկունու-

լխաղզողադործաձսյաստանի ճարքավայրում, նրա Արարատյան

միջին շրջանում:

դուսում, Եեղեդնաձորի շրչանում, իսկ նախալեռնային

երբեմն նան Հյուսիսարնելյանդուռում 5--2 տարին մնկ անդամ ձմռանը տիկ ցուծնր են լինում, օդի ջերմաստիճանն իջնում է մինչն --Չ8-մինչն --84"-ի: 32`-ի, իսկ ձյան մակերեսին՝ Զմռդան այդպիսի սաստիկ ցրտերից լսիստ վնասվում են խաղողի այլն այգիները, ուր այլգեթաղ չի կառարվել կամ արվել է անորակ, ն ձյան շերտը Հաստ չի եղել Զմուան սաստիկ ցրտերից ճամեմաեն տւսբար շատ նախորդ տարում Հիվանդություններից վնասվում ուժեղ տուժած ն կարկտաձճարված վազերը մուն ճեւտո սաստիկ ցրահրից կույնպեսճնարավոր է ապաճովել լւաղողի այդիների բարձր բերքատվությունը ն ցրտաչարված եթե րատ ճանրապետության ավաղերի արաղ վերականգնումը, ն այգիների վնասվածությանաստիճանի կառանձին շրջանների տարվեն փողերի դիֆերենցված էտ ն աղրոռեխնիկական մյուս սաս-

միջոցառումները:

վաղ դարնանը, էյոր նախօրյակին,անճրաժեշտ է որոշել վաբնի ցրտադերի աչքերի, միամյա մատերի, ենքաթների, թների Հարության աստիճանը: Այդ նպատակովանչրաժեշտ է անցնել լարային այգու յուրաքանչյուր 5-րդ կամ 10-րդ շարքով,իսկ բմբային այդոս՝ անկյունագծերովխաչաձն ն լուրաքանչյուր 5--10-րդ ու

.

վազից վերցնել մեկ միամյա մատ, քմբային այզիննրում՝ ճիմքից Հաշված մինչն ծ, իսկ լարայիններոսր15 աչք երկարությամբ: Ցուրաքանչյուր տեղանքի այգիներից ըստ սորտերի, վերցնել ոչ ակաս 25 կտրոն ն սենյակայինջերմության պայմաններում 38--6 օր դրանց Ճիմբերը պաճել ջրում, երկու օրը մեկ փոխելով ջուրը Այս ձնով նախապատրաստվածմատներիաչքերը ըստ ճանդույցների կտրել երկայնակին կատարելղրանց առողջ վնասված բողբոջների ճաշվառում: Հիշել, որ աչքերի բողբոջներիցբարձր բերքունակություն ունի կննտրոնականը: կտրվածքներում գորշություն ունեցող կենարոնական կամ փոխարինող բողբոջների 6«ձամարել ցրտաձճարվածն որոշել ղրանց տոկոսըո Անրճաժեշտէ որոշելնաւն բնիՋրտաճարության միամյա մատերի, Թների ենթաթնեերի, Դրա Համար դանակով բացել սուր միամյա մատի լւցաաիճանը: նային կամբիումի տակի ֆիլոդերմի քլորոֆիլակիր կանաչ բջիջները. եթե ճյուսվաժբները դորշ դույն ունեն, ուրեմն ցրտաճարվել Ճւորեն: ենքաթների, Թնռերիբնի տարբերմասերի վրա դանակով եթե Հյուսվածքներըթարմ, կավոր է բացել կեղնի տակի բնասվիայտը. ունեն, ուրեմն փոխարեն դորշ դույն վաղի վերդետնյա սպիտակի օրգանները ցրտաճարվել են: աստիճանիցկախված, էտը կատարել ճետնյալ Ցրտաճարության ձնով. մ. Այն այդիննրում, որտեղ վաղերի բունը, բազմամյա ճյուղավորումները ն միամյա մատերը չեն վնասվել, կամ ուժեղ չեն վրնասվել, կամբիումը պածպանվելէչ բայց ցրտաճարվել է կենտրո նական բողբոջների 40--5049-ը, էտը կատարել սովորական ժամկետում` Հլութաշարժության ժամանակ: Այս դեքում վազերի պաՀանջվող բեռնվածությունը որոշելու ճամար պետք է օգավել ոլրոֆեսոր Ա. Ս. Մերժանիանի կողմիցնուն դեպքերիճամար ու

ու

չա-

ու

առա-

ջարկվածպարզբանաձնից՝ լար

ՀՎ-ԱԵ:

"Ի""1 քո`

Ճ-ը անչրաժեշտ բեռնվածությունն է ցրոաճարությանդեպքում, 7-ը վազի բեռնվածությունն է նորմալ ձմեռելու դեպքում, Ճ-ն ցրտաճարված կենտրոնականբողբոջների ռոկոսն է: Օրինակ, եթե ցրտաճարված աչքերի քանակը կաղմում է 304ը, ն վազի նորմալ բեռնվածությունը: տվյալ սորտի ն պայմանների

Ճամար պետք է լիներ

աչբ,

ծությունըկլինի՝ «Հ

ասա

ցրտից

80Փ

"0

Ը.

1--0,01.30

1-03

0,7

տուժած

լ

վազի բեռնվա-

աչր,

Այսպիսով, եթե նոլւմալ ձմեռելու դեւքում ուվյալւպայմանննխում տվյալ սորաիխմեկ վազի միջին բեռնվածությունը ոլետք է լիներ 80 աչք, ապա ձմռան ցրտերից վնասվելու Հեւոնանքով, երբ կննտրոնական ամննաբերքունակ բողբոջների 304Կ0-ը վնասվել է, նման

պետք վաղերիմիջինբեռնվածությունը

է լինի 114

Եթե վնասվել է կենտրոնական բողբոջների 4000-ը, Ս

296."

1-04 1--0,0152240

աչքնրով Վազերի

բարձր

0,6

--

216բ

աչք:

ապա

լուն: բեռնվածութթ

կարելի է բեռնվածությունը

ասլաճովել նախ նրանց վրա Հնարավորինչափ մեծ թվով միամյա մատեր թողնելու միջոցով: Այս դեպքում լարային այգիներում վաղի լուրաքանչյուր քնի կամ ենթաթնի բերթի օղակում մեկի փոխարենկարելի է քողնելՉ--4 բերքատու մատ, իսկ Թմբային այգիննրում՝ յուրանան 5--6 մատ: Բեոքանչյուր թնի վրա 8--4, բերքատու երբեմն նան ճամենրվածությունը կարելի է ավելացնել բերրատու մատերը մատաբար երկար էտելու միջոցով: Լարային այդիներում լավ զարդացած բերբատու մատերը էտել սովորականից 8--ծ, իսկ Թմրային այգիներում 1--Ց աչքով Ըստ վելի: որում, Թմբային այդիներում բերքատու մատի էտի եր2--Ց աչրից չոլետք է անցնի: կարությունը 2. Եթե ձմռան սաստիկ ցրտերից վնասվել է ձմեռող աչբերի կենտրոնական բողբոջների 50 տոկոսից ավելին, անջրաժեշտ է այդու էտը կատարել երկու ժամկետում: նալվ՝ «Հյութաշարժության ժամանակ,մինչն աչքերի ուռչելը» վազերիվրայից ճեռացնել չորուկները, կոտրտված մասերը, բեղիկները ն թույլ զարզացած բըսաճմաններում վազերի վրա անճամատերը: Հնարավորության ճրաժեշտ է թողնել առավել քանակությամբ միամյա մատեր: դը8--15, րանք էտելով ճամեմատաբար երկար՝ լարային այգիներում իսկ քմբայիններու՝ 4--8 չք ՀաջորդտարիԹեերկարությամբ: վերի ու ենթաթներիարադ երկարելը կանխելուն վաղի ձլավորման սիստեմը պաշտպանելու, բերքի օղակները լավ ղարդացած մատերով վրա թողնել ապաճովելու ճամար: յուրաքանչյուր թնի ենքաթնի տ-

ու

անձճրաժեշտքանակությամբ փոխարինող մատեր՝ դրանք էտելով Չ--8-ականչոչք երկարությամբ: Աչքերը բացվելուցՑեւոո, երբ կերնան ծաղկաբույլերը ն «եալավոր կլինի բնրքատու շիվերը տարբերել ոչ բերքատուներից, անձրաժեշտ է կատարել երկրորդ՝ կանաչ էար. նախ ճեռացնել չորուկները՝ այն միամյա մատերը, րոնց այթերը չեն բացվել կամ դրանը ծայրամասերում առաջացել են ոչ բնրքատու շիվեր ն այն առանձինենթաթներն քները, որոնց վրա չեն բացվել նան քնած բողբոջները: Թույլ ցրտադարության դնոլթում անճրաժեշտ է ճեուսցնել վաղիոչ բերքմսուու շիվերըկուժ դրանց մի մասը: ' կանաչ էտից ճնոտո միամյա մատերի վրա եղած շիվերի քանակն անբավարարլինելու ղեպքում անչրամեշտ է բազմամյա օրՃոդանների վրա թողնել Հճամապատասխան դիրք ունեցող 3--5 ն ոաշխվեր, կախված ձնավորման սիատեմից, դրանք վաղ ժամկետում ծերատել՝ ճիմքից Ճաշված 4--2 ճանդույցի բարձրությամբ: Այնոււնտն այդ Ճճոռաշիվերի վրա անճրաժեշտ | կատարել բճաում` թողնելու շիվի ծայրամառային 2--3 ճանգույցների բճաշիվերը: Հաջորդտարվադարնանըլավ ղարդացածբճամատերը կաբէլի է օղտաղործել բերքի օղակներ կազմակերպելու ն վազերի ձեվավորուժն ալագորեն վերականդնելու ճամար: էշ եթե ռսոյուղումներից ոլարզվի։որ վաղերիվերգետնյա օրգան- 4 են ները ցբտաճարվել լրիվ ն պարզ երնում է, որ դրանք չեն վերաէ կառոաձեավորման սիստեմից կախված, անձճրաժեշտ կանդնվի, րել վազերիբնատում, Հողի մակերեսին ճավասարչ իսկ ֆիլոքսերաչ լ յով վարակված շրջաններում` տեղից 62--Ց ոմ բարձի» չըւստվաստի կամ խոր էւո՝ վաղի ենթաթիներն քինրըի ետ աալ ղրունք կարճացնել, մոտեցնել բնին: Այնուճեւոն, վազի բնի՝ «ողի մակնրեմասի քնչսծ բողբոջներից ատաջացած ճոռաշիվե սին մոյը դանվող բից թողնելբաղմաթն ճովճարանմքան սիստեմի ղեպքում 5--ճ, իսկ միջակ ն բարձր բնով ձնավորումներիդեոլբու՝ 1--2 Հոռաշիվեր։ հ աճին զուդընթաց, ղրանք կապել լարերից: Վաղզերի ձնավորումն րադացնելու հալչրուսկով, Պոռաշիվերն անճրաժեշտ է ծնրատել Համասլատասխանբարձրության վրա, այնունետի կատարել բճատում՝ քողնելուլ լուրաքանչյուր ճոռւսշիվի վերին 2--Յ «անդույցների բիէտի ժամանակ, Հաջորդտարվա դւսրնանը, Հոռամատերն ճաշիվերը: են բճամատերնօղտադգործվում բերքի օղակներ կազմակերպե լուն վաղերի ձնավորումը վերականգնելուՀամար (եկ. 427): նան

ո-

ու

|

| |

-

ու

ա-

ու

Նկ. 47. ՑԻտաճաբված վազերիբնատումըե աբագ ձնտվորումը. է տրված, թե որտեղից սպնոբ է բնատել։ բ--բնատված վազի --գծիկներով ցուլը ստորգետնյա բնի քնաժ բողբոջներից զարգացած մատերը (ձախ հ աջ կողմի շիվերը վաղ ժամկետում ծերատելու ճեստնանջով զրանց վրա վարղացել են բճաշիվերը (բճամատեր)չ որոնք օզտադգործելովկարագանա ձնավորումը), գ-բնաումից ճետո երկրորգ տարվա գարնանըձնավորված վաղ:

Բոլոր զեպքերում վաղզերնԼտնլիս անձճրաժեշտէ ղեկավարվել էտի կատարման ժամկետի, ոնխնիկայի ն կանոններիսկղբունքնեբով:

ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ

ՔՐՏԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ

ՎՆԱՍՎԱԾ ՎԱԶԵՐԻ ԷՏԸ

ՀայկականՍՍՀ Արարատյանճարքավայրի, նրանախալեռնա-

ն այլ շրջանների ճատկապես ցածրադիր մասերում լին գոտու ռանձին տարիների գարնանը ջերմաստիճանըզգալի չասխովիջնում է, մեծ վնաս ճասցնելով խաղողի այգիներին: Այս ռ"լայմաններում այդիներից բարձր բերք ստանալու ճամար առաջինճերքին անճրաէ խուսավիել այն ադրոմժիջոցառումները ժեշ վաղ կիրառելուց, են ձմեռած է տրրորոնք արագացնում աչքերի բացվելը: Խորճուրդ ա-

վում այլդդիսի տեղերում այզերացի կատարել ձմռան կայուն ցիրյոնըն անցնելուց անմիջապես ճնտո, որ ճողածաժծկիտակ աչքերը ուտ չտաքանան ն շուտ չուռչեն: Այնուճետե վավերի էտր սլետք է Հեռաձդել Ժինչն Մարտի վերջը, իսկ մինչն գարնանային ցրտաճարությունների վաանգն անցնելը չի կարելի այգիները պարարտացնել աղոսական պարարտանյութերով» ինչես ն ջրել: Այդոլիսի վաղ ժափկետում ազոտականպարարտանյութերովպարարտացնելու ն ջրելու «ետնանքով նախ ուժեղանում է վազի չյունաշարժությունը, Խոլասատնլովտչթերի արագ ուռչելուն, իսկ ալնուճեան այդու տողըուշ է քեշի դալիս, ն Հնարավորչի լինում զարնհանայինաշխատանքները ժամանակին կատարել: նշված միջոցառումները ճրշտությաժբ կիրառելու դեպքում այբերի բացվելը կուշանա 8--12 օրով, որի շնսըռիվ գլխավոր ն փոխարինող բողբոջները կոլաշո-

սանվեն զարնահայլինցրոարարություններից: Այդպիսի ցածրադիր տեզրում վազերի էաբ առաչին «երթին սլետթ է սղսհլ այն ողաժասերում ե այնպիսի սորտերի վրա, սրոնց աչքերհ ուշ են բողբոջում: Վաղերի էտը սկզբում սլետք է կատարել ընք չերի այգիներում, այնումնտն Հարքավայրերում, իսկ ավելի ուշ՝ փոս տեղերում, ձորերում, սրանղ դարնանային ցրտաճարությունններիվտանդն ավելի Ժեժ է ն երկարէ տում: նման պայմաններում, էտի ժամանակ, սովորականի «ամեմաբարձր տությամբ ավելացնել վազերիաչքերով ընոնվածությունը. Դեղին եաչքեր ունեցող սորտերինը (Բանանց, բնրբառոյլվությամբ ե ընանի, Ալիղոսւն, կախեք,Սավնրավի այլն)՝ 25--3040-ով, իսկ շամեմոատաբարցածր բնրքուռվությամբ աչքեր ունեցող սորատհրինը Թավրիզենի ն այլն) 40--5000-ի սաճմանինրում: մ.(Ռսկնշատ, քերով բեռնվածությունը սլետք է ավնլացնել վաղի վրա թողնվող ըներբատումատերի բանակի ն էտի երկարության ավելացման ճաշժինչն աչվին: վազերի էռր սլեոթ է ավարտել սեռոմ ժամկետում` ն երկար էտի ճետնանբքով, քերի ուռչելը: Բարձր բեռնվածության վազերիաչքերի ժի մասը (Ժանավանդերկար էտված մայոերի ճիմքի մասում) չի բացվում, իսկ մյուս ժասը ավելի ուշ է բացվում: ծրաաձարությունից ճետո այդ աչքերից ղգալի քանակությամբ շի-

Հարավային լան-

որոնցով մառումբկճատուցվի վեր ե ծաղկաբույլեր կզարգանան, էերքի կորուսոր: եթե գարնանային ցրտաճարություններ չեն լինում, դերբեռներված վազերի վրա լսնամջով կատարել շվատման աշխատանքները,

վերջնականապես կանոնավորել դրանը ըբնոնվածությունըշիվերով ն ծաղկաբույլերով։ երբ ջերմաստիճանըխիստ իջնում է, ն այգիների ցրտաճարվում են, ցրտերի վոտտիզնանցնելուպ ն տյքերը բացվելուց ետո, անճրաժեշտ Է կատարել դիֆերենցված էո, Ճաշվի առնելով վնասվածության աստիճանը: 1) երե ցրտաճարվել են չիվերը ն փոխարինող բողբոչները, ապա անճրաժեշտ կլինի վազերի վրայից ճնռացնել չորուկները, իսկ երկար էտված մատերը խիստ կարճացնել, որոլեսդի սաճմանավփակվի չրի գոլորշիացումը, պայմաններ ստեղծվեն անկյունային ու քնած բողբոչների զարգացման Համար: Եթե տյս բոլորից Հետո վազերի վրա անչճրաժեշտքանակությամբ շիվեր ն ծաղզկաբույլերչեն լինի, աղա շվատժան ժամանակ յուրաքանչյուր վազի բնի վրա ինտրել ճամայղատասխան դիրք ունեցող 1--5 բնաշիվեր ն դրսնը ծերատնել աւպազա թների երկարությամբ: Այնուճնան ծենրատված յուրարանչյուր բնաշիվի վրա ըողնել ծայրամասի 2--3 Ճճանղույցններիտերնհաժոցից գոյացած լավ զարգացած բճաշիվերը, որոնք Հաջորդ տարվա գարնանը օգտադործել բերքի օղակներ կազմակերոլելու ճամար, իսկ ներքնի ճանգույցների ոչ բերքատու շիվերը ճեռազնել: 2) Եթն ցրաաճարվել են բոլոր ծաղկաբույլերը, իոկ շիվերի ճիժՔի 2--8 մնացել են կենդանի, ապա ճեռացնել չոՃանդույցները քրտաճարված շիվերը, երկար էտված մատներըորոշ չարբուկները, փով կարճացնել: պայմաններ ատեղծել փոխարինողհ բճային բողբոջներից բերքատու շիվերի ու բճաշիվերի ղարզացման ճամար: Յ) Այն դեքում, հրբ զարնանալին ցրտաձճարություններիը ժել են միայն շիվերի ձայրամասերը ն առանձին տերնները, ապա լիրբացուցիչէո կատարելու կարիք չկա: Անճրաժեչտէ խնաժքով կատարել շվատման ն բճատման աշրատանքները: ն ջրման աշխատանքները Այդիներիլրացուցիչ սզղարարտացման սկսել ցրտաճարությունների վաանգն անցնելուց անմիջաղես Ճեւոո Սւու-

ՇՊԱԼԵՐԱՅԻ ՎԵՐԱՆՈՐՈԳՈՒՄ, ԼԱՐԵՐԻ ՉԴՈՒՄ

ԵՎ ՉՈՐ

ԿԱՊ

Այգեէտինզուգընթացանճրաժեշո է սեղմ ժամկետում վերանոըոդել շպղալերանն ձգել լարերը: Խիստ անձճրաժեշտէ, վաղ գարնանիցլարային այգիներում բոլոլ սյուները լինեն շարքերիուղղությամբ ժեկ դծի վրա, որպեսզի

չխանգարեն ժիջշարքայլին տարածությունների մշակության աշխաԱնճրաժեշտ է առանձին ջարդված տանքների մեքննալացմանը: իսկ դրանց տեղըընդունված խորուսյուները Հեռացգնել ալգուց։չ տնկել նորերը, շարքի երկարությամբ պաշպանելով դրանց թյամբ

ուղղաղծությունը:

ն խարսիւաքաչ Լուրջուշադրությունդարձնել խարսխասյուների

բնրի ն խարախալարերիուղղագծությանըշարքերի Հետ ն դրանց ամրությանը, քանի որ վեգետացիայիընթացքում վաղերի մնժացող սաղարթի, բերքի Է քամիներիը առաջացած ծանրության ուժը 4իմնականում դրանց վրա է ընկնում: Հարկ եղած վեպքում առանձին խարսխասյուներ հորոգելուց ն ուղղելուց Ճետո խարսխաքարերըՃոաք խորությամբ ն ձգել խարսխալարերը: դում ամրացնել 60--70 Սյուներն ուղղելուն զուգընթաց, անճրաժեշտ է դրանց կեռնրի վրա դասավորել 4 ճարկ լարերը: եթե առանձին լարհր բացակայում են, լրացնել նորերով, իսկ հտրվածներն ամուր կառչել այնպես, որ ձղման, իսկ ճետազալուժ վազերի ծանրության ուժի աղզդելությամբ չբացվեն: Շպալերան վերանորոգելիս անչրաժեշտ է, շարքերից ճավաբել ն այլուց ճՃեռացնելսյուների ու լարերի մնացորդները, որոլեսզի չխանգարեն մշակության աշխատանքնհրի մեբննայացմահը: Լարերը սյուների կեռերի վրա ղասավորելուց Ճետո, շարքի ժի կողմիցոլնտք է ամուր կտոռչվածլիննն խարսխասյուների ճամապատասխան բարձրությունների վրա: Լարերը ձգել սկսաժ խարըոխասյան վերին ճարկից, «երքականությաղյը:ներբն՝ մինչն առաջին ճարկ լարը: Յուրաքանչյուրճարկ լարը ձգել կարաղիկով ն ամուր կապել իոշրսխասյանի էտի, կտրոնների մթերման ն շպալերայի վնրանորողմանաշխաաանքների կատարելուն վղուդինքաց, առանց ուշացման, անճրաժիշտ է լարային այգիների շարքերիը 1ՆՎ--1,5 Ա Հարմարանքով ն դուրս Հռրիուքնել բերել վաերիցը Ճնոացված զանգվածը: Շպալերան վերանորոգելու ն լարհրը ձղելուց 7ետո, հյութա-

մինչե աչքեոի շաբժությանժամանակ,սկսել ն սեղմ ժամկետում՝ ճովշարանման Բաղմաթն կապը: ուռչելն ավարտելվազերիչոր ա-

մժիակողմանիճովճարանման ձնատվորուժմներիվլեսպքուժ վաղերի թները, ննքաթները ն բերքի օղակները ճավասարաչաւի դակալել ութաձն: սավորել առաջին հ երկրորդ ճարկ լարի վրա. տարաՀավասարաչափդասավորել մատերը նույնալես Բերքատու ն իսկ դիրքով (աղեղնաձե, Ճճորիղոնականչ ծության ժեջ տանջալից դատ

ն

ու

1:1

`

առանձին երկար (տված Հոռամատեր՝ նան օղակաձենկամ սլունետի վրա ոլտուտակաձն) կալել առաջին ն երկրորդ, իսկ առւսնձին կան դեոլքերում երրորդ ճարկ լարերից, վազերի քներից, ենքաթեքրից, բնից, ճենասյուներից ն խարսխալարերիը: կարային սիսանժի ալգիներում ետի, շպալեբայիվեբանոչոգման, լարերիձգման չոր կապի ն վազերից ճեռացվածզանգվածի դուոս բեբման աշխատանքները պաոտադիո կեբպովավառտելմինչե աչքնրիուռչելը: Հիշնլ, որ առաջին Հերքըն սկսում են տճել ս:չքերի առավել բերջունակ կննորոնական բողբոջները, որոնք ըսկըղբնական շրջանում շատ վիխրունհն, դանականշփումննրից նկոյեն ճեշտությամբ հող թափվել:որի ճետնանջով բերբի մեծ կորուսւոներ տեղի կունենան: կողը Մեղրու տեղական չիստեժով ձնավորված վաղերի չոր կատարել աչբերը բացվելուց ն շիվերը որոշակի երկարության Հասնելուց Փետո, երբ անցած կլինի դարնանային ցրտածարություննհերի վտանգը: ոչ լարային այգինե Հանրապ եոության թժբոյինն շարատունկ ն բում գարնանըվազերի էտից արբաղը բերնլուը «ետո, նախ ղուրս այգին «ամատարո:ծ փորում են, ժիաժամանակ բնային եղանակով օլարարտացնում, աղա մինչն աչջերի ուռչելը, վառղերիթները ճավասարաչափ դասավորելով սոարաժության մէջ: Հողի մակնսերից են: որոշակի բարձրությամբ, ճենակավորում (Խչմարում) `

ԱՑԳՈՒ

ՀՈՂԻ ՄՇՍՆԿՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՊԱՐԱՐՏԱՑՈՒՄԸ ՆՎ ԶՐՈՒՄԸ

Հողի մշակության աշխատանքներնեն միջշարքային տարածությունների գարնանային խոր վարը, միջվաղային տարածությոունների մեքենայացված փխրոճցումը: իսկ դարնան երկրորդ կեսին ն ամռանլԸ միջշարքային ն միջվաղային տարաժություններիկուլտի-

վացիան ն փխրեցումը, ժիջվազային տարածությունների քազոանիսկ թմբային այդիներում՝ փիրեցումը, ճիժնաշրջման թարմացումը, Ճամատարածվորը ն քաղճան սվխրնցումը: Այդ աշխատանքներն կատարել: որ ալդու ճոզը ամբողջ վեգետացիայի ժամոաայնսդես նակաշրջանում լինի փուխը հ մոլախուռերից ղերծ վիճակում: Բերքատուայդու ժիջշարքույին տարածություններըվարել ՛6-30 սմ խորությամբ ՊՈՎՆ--2,5,ՊՈՌՎՆ--2,5 Ա, ՊՈՌՎՄ--3 դուլունն ծանր ներով, իսկ քարքարոտ Հողերում՝ՎՈՒՏ- 2,5, ՎՈՒՏ--2000 ն ՆՑՈՒ--39

ճարմարանքներով: կատարելագործված `

Սովորաբարգարնանը այգու խոր վարին զուգընթաց, միջշարքային տարածությունների սարարտացումը ճանքային սպարարտա-չ հյութերով կատարել ՊՈՎՆ--2,5, ՊՈՎՆ--2,5Ա, ՊՈՎՄ--3 դութաններով՝ վրան Հարմարեցված բունկերների օգնությամբ, ՊՈՎՆ--17 ՀՃարմարանքով։ 0րդանական ն «անքային պարարտանյութերը սմ խորությամբ, կարելի է Հող մտցնել ճամատեղ, մինչն 45--50 հ օրգանաձանքային։պարարՌԻ0Մ--50Ճարմարանքուի Հանքային են 2--Յ 25--40 սժ խորուտանյութերը ճոզ մտցվում ակոսներով, թյամբ, որսլեսղզիլրում լուծվեն ն Հեշտությամբ Թասիանցեն վաղի սնող արմատային սիսոնժի տարածմանճիմնական դուռում: այդիները սպարարտացվումնն բնային եհղզանակով: Թյրբային Յուրաքանչյուր վազի բնից դեսլի միչքժբային տարածությունը 50-60 ւ Չ5--80 ս խորությամբ չորս փոս (բուն) Ճճեռավորությամբ, են փորում, դրանը մեջ լցնում անձչրաժեշտ քանակության պարարծածկում: տանյութերի լսառնուրդ Օրգանական սպարարտանյութերից լայն կիրառություն են գանլ կիսափտած գոմաղբը, թոչնազբըչ կոժոլոստները ե այլն: Քերքաայդին կիսափտած գոմաղբով պարարտացնել 9 տարին մեկ տոննա: անդամ, ճեկտարին տալով 30--40 Բերքատու այդին Հանքային պարարտանյութերով սարալաացնել ամեն տարվա գարնանը, ճետնլալ նորմաներով: Արարատյան Ճարթավայրին նրա նախալեոնայինդոսւու ծովի մակերնույթիցԺինչն 1100 3 բարձրություն վրա՝ դոլրշ Հողերուէ լուրաքանչյուր Հեկտաբին տալ 250--950 կգ ամոնիումի նիտրասոյ500--690 կգ ռռւերֆոսե 200--250 ֆատ կգ (ալիումական աղ: նույն դուսիներիծովի մա1100--1400 մ բարձրության վրա գանվող բաց շազանա-չ կերնույթից կաղույն Ճճողերուքէլուրաքանչյուր «եկխոսրին տալ 200--300 կգ ամոնիուժի նիտրատ: 600--700 կգ ռոււլերֆոսֆատ ն 200--250 կգ կալիումական աղ: Պյուսիսարննլյան շրջաններում այդիների չանրասլետության Հճենտարինտալ Հ00--259 կգ ամոնիումի նիտրատ, վուրաքանչյուր 600--200 ն 250--270 կգ սուպերֆոսֆատ կգ կալիումական աղ: բարձրացնելու Ճաարդյունավետությունը Պարարտանյութերի մար, դրանը ճող մատցնելունզուղընթաց։ մինչն աչքերի բացվելը, ոլետթ է այդին ջրել: Լարային այդիներում ջուրը բարակ շիթով բաց թողնել միջշարքային տարածությունների երկարությամբ` վարի ն պարարտացմանժամանակ բացված ակոսների մեջ: Թժրային ալդիներում Ժիջթմբային տարածություններըլցնել ջրուի ու

տու

Այգին ջրել Համատարած՝ յուրը բաց թողնելով միջշարքային չսրածությունների բոլոր ակոսներով ն բոլոր միջքմբային տարա սաւանան երկու ժություններով,որոլնողի վաղերըխոնավություն ե հողմից դրանը արմատները ճամաչավփղարդանան երկու ուղղությամբ: դեմ պայքարելու, ճողում խոնավություն պար Մոլախուռերի պանելու հ անրացիան բարելավելու ճամար խիստ անճրաժեշտ է ժամանակ միջշարքային ն միջվաղզայինտարաՀողի թեշի գալու ԳՌՎՆ--272000ՄՃճարմարանքովկատարել կուլոիծություններում վացիա հ փխրեցում (ոկ. 48): Հիշել, որ այդու ճողի մշակության Հետ մեկանղ սպլարարյոացումը, սնուքումները ն ջրուժները վազերի աճր ն բերքատվությունը ճղոր միկանոնավորող, բերքի քանակն որակը բարձրացնող նհ: ջոկառումներ ինչոլեսճարոնի է լուրարահչյուր տարվա վեղիտացիայի ժամանակաշրջանում շիվերի ճանդույցների վրա ծոցային բողբոջներում տարվա ծաղկարույվիճակում զղարդանումեն Ճճայջորդ տաղզմնային է լերլո Այս ։լրոցեսն ավելի ինուննսիվ ընքանում ծաղկումն ավարաէ, մինչն վեղետաթեկուղ դանդազ շարունակվում վելուց Պետո աչքերի լրիվ ձնավորվելը: ցիայի վերջը՝ Ձմեռող աչքերում բողբոջների ն նրանց վրա ծաղզկաբույլերի սաղմնային ճետադա վարդացումը վերսկսվում է ճաջորդ տարվա գարնանը` Հլութաշարժության ժամանակ ն ինտենսիվ է ընքանում աչքերի ուռչելու ն բացվելու ժամանակուշրջանում: Այգ Հառոկասղլես ընթացքում տնկարկների բերքատվության ճամար որոշիչ դեր է (ոյզեվախաղում վաղերի դարնանալին խնամքի տաշխուտանքների ն որակով կատաժամանակին բի, փորի, ոլարաբտաացուն, չրման) նելը: Աչրերի ուոչելու ընթացքում ուժեղ սննղառուքյան պայմաններումյբոզբոջների վրա նախորդ սոռարումսաղմնային վիճակում ձնավորված ծաղկաբույլերը լող են ղարդանում ն ճյուղավորվում, որոնցից Հետադալում դոլանում են խոշոր ծաղկաբույլեր (ողկույզսննդառության սղայմաններում, դարնանիչ ներ): Բացի այդ, առատ աճման պրոցեսում, նրա վրա կարող եհ հան բողբոջի սաղմնային նոր ծաղկաբույլեր գոյանալ, որը նույնպես լավ նրաշխիք է այղիների բարձր բերքատվությունն աղաճովելու ճամար: Հյութաշարժության ժամանակ անբավարար սննդառության օոլայլմաններում ուչբի բողբոջննրում տեղի կունննա ճակառակ երնույթը՝ նրանց սաղմնային ծաղկաբույլերը չեն շարունակի իրենց նորմալ զարու

ու

Նկ.

45.

"ՊՈՎՆ--72000

ճողի մշակության ՄիջշաոքայինՆ միջվազայինտարածություննեբում Մ ճարմարանքր՝կցված տբակտոբին:

գացումը ն այդ դեքում վազի վրա մեծ թվով ոչ բերքատու շիվեր կառաջանան, կընկնի այգիների նույն յարվա բերքաովությունը: Աշա թն ինչու սկսած վաղ գարնանից, այգերացի, էի: շսլա(երայի վերանորողման, չոր կապիչ Հողի մշակության, պարարան ե ջրման աշխատանըներիայնպես որ դրատաղմ կազմակերոլել։ ն րանը կատարվեն սրակով ավարտվեն ինչն աչքերի ուռչելը. դա է: աղիների նույն տարվա բարձր բերքատվության երաշխաիքն Խաղողի այդիներկ բերքատվությունը կախված է վազի վրա եղաժ ողկույզների թվից ն կշոից։ Որքան մեծ թվով ն խոշոր պը«ռուռներ լինեն ողկույզների վրայ, այնքան մեծ ելինի դրանը կշիոր: Միննույն Հողակլիմայական պայմաններում ծաղկման ն բեզմվազի օպտիմալ նավորման վրա վզդալիաղդեցություն է ունհկում սննդառությունը, որի ղպեւղքում ծաղկաբույլերի վրա ավելի մեժ. թվով ծաղիկներ են բեղմնավորվում ն սպտուղննը դոլանում։ իսկ ճեոչ բարելավված սննդառության կաղմժակերոպվելուց ալտուղենըը է լավ են պաղավիժումը, ընքանում պայմաններում, պակասում մեծ ն չափով կախված է պտղալիցը, որոնցըը պտուղների աճը (94

ողկույզների կշիոր ն բերքի քանակը: Վազերի բարձր բնոռնվաժությունների սզայմաններում, բացի գարնան 4ճիմնականճանքալին: ռոչարարտացումիը, խաղողիայգիներին տալ նան երկու ռնուցում, օր առաջ, ծաղկումից 10--15 առաջինը՝ ճեկտարին 50--60 կդ ազոտ, 50--55 ն 35--30 կգ ֆոսֆոր կգ կալիում, իսկ երկրորդը` բերքի ճասունացման սկղբին, Տ50--55 կդ ֆոսֆոր Չ5--ՅՍ կդ կալիում աղդող նյութերի ճաշվով: Յուրաքանչյուր սնուցումից Հետո ալդին առատ Մ" ջրել, իսկ ալնուճետն, Հողի քեշի ժամանակՊՌՎՆ--72000 ն Հճարմարանքով միշշարքային միջվաղային մռարածություններում կատարել փխրեցում:

ՀԻՄՆԱՇՐՋՄՇՆ

ԹԱՐՄԱՑՈՒՄ

երկար տարիներիընթացքում, Բերքաոու այգիներում,

մշակվում Հողի վերին խորությամբ, իսկ վարնլաշերտի տայ գտնվող ենհթաճողըսպլնդանումէ, վատացնելով վազի արմատների օդային, ջերմայրն ն խոնավության մվայմանները, թուլացնելով միկրոկննսաբանականպրոցեսները: Այս դորժոններն էլ: սվելի են վատանում, երբ անձրններից ն այդին բաղժիցո ջրելու Հետնահքում Հողի վերին շերտի կիրը տստիճանաբար լվոցվելով սւ Սսվփանցումէ շուրջ 60 սմ խորությամբ, առաջացնելով 10--40 ճաստությամըբցեմենտացած ամուր ռանղզված,որից ներքն տտուծմած արմատային սիստեմի գործունեությունը թուլանում է` ինկնում է վաղզնրիաճեցողությունը ն բերքատվությունը: Լիարժեր ալդիներում վազերի ամը ն բերբատվությունբ վերականդնելո։ Համարիանչճրաժեշտէ միջշարքային տտրաժունյուննիչ սմ բում Հողը փխրեցնել 40--60 առանցոտորինշերխորությամբ, վերն շրջելու: Տնկման նախօրյակին կատարված խոր «իմնաար շրջման այտղիսի թարմացումը բերքոաոու այգիների միջշարքային տարածություններում, 2ողում՝վառի արմատների սնող զանգվածի տարածման գոտում կանոնավորում է ջռային, օղային ն ջերմային սլայմանների, նպաստում ժիկրոկենսաբանակոն ապրոցեսնիրի ակտխվացմանը: Բացի ալդ, Ճիժնաշրջման թարմաչման րնրքուցքում սմ դուրիխրեցուցիչները ճողում անցնելով 40--60 խոռությաժբ, են ն, օպատխմալ կորում ճանդիղած արմատները սլայմաններում, արմատների ծայրամասերի կտրվածքների Ժոտ զարգանում են մեծ քանակությամբ սնող արւմասոխկներ,որոնք արադորեն տարածվում են

շերտերը՝20--50

՛

սմ

159.

են

Հողի փխրեցված շերտում:

Այլսդիսով,

վնրականդնվում է վազերի արմատային սիստեժի ակտիվ դործուննությունը, նրանք Ճողի խորին շերտից ինոտննսիվձնով կլանում են ջուրը` նրա մեջ լուծված ճանքային սննդանյութերով ն փոռխադրոԺմ վերդետնյա օրդանները։ Այս բոլորի Հետնանքով շատ արադ վերականգնվում է վազերի աճը ն բարձր բերքատվությունը: նայած ալգու ձողային սդայմաներին), ճիմնաշրջման թարմացումը կարելի է կատարել 5--7 կամ 10-15 տարին Ժեկ անդամ: Ըստ որում, նույն այգեկտորում 4ճիմնաշրջմանթարմացումը կատարել երկու տալու` առաջին տարում փիխրեցնելովկենտ, իսկ երկրորդ տարուԲղույդ միջշարքերը, որի ճնտնանքով մի տարում արմատների թարմացումը (կորատումը) կկատարվի վազերի մի կողմից, իսկ երկրորդ տարուժ՝ լուս կողմից, որով չի խախտվի արմատա լին սիստեմի գործունեությունը: ՊՌՎՆ--2,5 թարմացումը կատարել ՌՆ--40, Հիժնաշրջժան ՊՌՎՆ-53 ՊՌՎԱ--53 գութան փխրեցուցիչի կա ճարժարանքնեբով: Այս ճարմարանքիշրջանակի վրա տեղադրվում են 3 դուր160 ամ ընդգրկման փլրեցուցիչներ՝ լայնությամբ,որոնցից կենտսմ, իսկ կողայինները, որոնը բոնականը սղետք է անցնի 55--60 «վելի մուտ են ընթանում վազերին՝40 սմ խորությամբ: Այս ադրոժիջոցառման արդյունավետությունը բարձրացնելու ճամար, խորճուրդ է տրվում խոր փխրեցման ժամանակ ճող մրոցնել օրգանական ն ճանքային պարարտանյութերիլրիվ դողան՝ տոննա, ազոտ՝ 100, ֆոսֆոր, 120 կիսավուածդոմաղբ՝ 30--40 ն կալիում՝ 90 կգ ազդող նյութի Ճաշվով հ այդրն առատ ջրել: Այդեթաղ շրջաններում միջշարքային տարածություններինըշ ված խոր փարեցումը կատարել աշնան բներքաճավաքիցճետոչ մինչն Հոդի սառելը, կամ վաղ գզարբնահը՝ այդեբացից, անդալիսից, վազերի էից, շպալերայի վերանորոդումից, չոր կալից» տրջադը ն ավարոել սեղմ դուրս ճանելուց ետո մինչն այդուց ժամկեւտում՝ աչքերի ուռչելը: Ոչ այզեքաղ շրջաններում ճիմնաշրջման թարժացումը կարելի է կառարել նան ճարաբերականճանդոտի ժամանակաշրջանի տաք օրերին, նշված աշխատանքները կատարելուց ճետո։ '

ԽԱՂՈՂԻ ՎԱԶԻ ԿԱՆԱՉ

ՀԱՏՈՒՄՆԵՐԸ

կանաչ Հատումները, Խոխ աշաատանքների շարունակությունն կազմում ե դրանք սղնտոքէ Հանձնարարելմասնագիտացած բանմեր ճանրապետությունում արտավորների: կանաչՀատուժներից ունեն գրական նշանակություն շվատումըչ ծերատուժը, շիվերի կարճայցումը ն բճատումը: Շվատում. ժինչն ծաղկումը սկսվելը վազի վրայից ավելորդ շրվերի Հեռացումը խիստ ատանճրաժեշտ ագրոմիջոցառում է, որը պարտադիրկերպով պետք է կիրառել խաղողագործական բոլոր շրջաններում: Ավելորդշիվերի Հեռացումով վազերի սաղարթը նոսբացվում է, բարելավվում են վազերի վրա մնացած շիվերի ն ծաղկաբույլերի սննդառության, լուսավորության, օղափոխության ն բարձրանում է 4Հիվանդությունների ն ջերմության պայմանները, վնասատուների դեմ պայքարի միջոցառումների արդյունավետուեն

Թլունը:

Շվատումն անձճրաժեշտէ սկսել, երբ լավ

նրնում ծաղկաշիվերը տարբերել բուլերը։ բեղիկները, ոչ բնբքատուներից:նախ Հեռացնել վազի ստորդնետնյա բնի վրա վերդետնյա մասի բնի, թների ռաջայած շիվերը, այնունտն հ ենքաթների վրոլի բոլոր այն սչ բերքատու շիվերը, որոնք :են նոր Սներ ձեւավորելու, կոո ծերացած թները երիոաիունի չոռաղրդուցնելուՀամար: Բերքատու մառի ժիննուլն ճանդույցի վրա առաջայած զույգ շիվերից «Հեռացնել ոչ բնրքատուն, իսկ եթե երկոսն էլ բերբուտու չեն՝ թույլ ղզարզացածը: Շիվերսվ ուժեղ ծանբարբեռնվածվազիրի վրա ճեռացման ենթակա են նան երկուր էովւ:ձ մասերի ոչ բնլրատու շիվերը կամ դրանցիցԹույլ աճ ունե ջոյները: նն ալղոլիսի վազերի վրա առանձին ղեպքերում երկար շիվերը ընրքատու չեն, այն կալյճացնել մինչի Լաված մատի բոլոր մուտ դտանվող1--Յ ճանդույցների շիվերը, որոնց մատի Հիմքբին ն բերքի օգակ կաղդալիք չոարի կօգտադղործվեն ճր կուժնսանա մելու ՃասմալոՓոխարինողէատերի վրայի շիվերը) անկախ նրանից, դրահք բներջատուեն թն ոչ, սովորաբար չսլետք է Հեռացնել Փոխարինողիմիննույն շանդույցի վրա մեկից ավելի շիվեր դգոյաԿալու դեպքում ճեռացնել ոչ բերքատուն, իսկ եթի բոլորն էլ բերչեն՝ թողնել իայն լավ զարդացածըո Հեռացման ենթակա քատու է նան փոխարինողի ծայրամասի Թույլ աճող շիվը (նկար 49): Շվատելիս անձճրաժեշտէ ճեռացնել նահ չորակները, քամիներից :

ն

նն

Հնարավոր է բնրքատու

ա-

ւ

ա-

Օգնությունխաղողագործին

Նկ, 49, Շվատմանոխեմանվազի բերքի օղակիվոա (գծիկներովցույց

են

տրվածճեռացվողշիվեոը):

աշխատանքիընթքայքում ջարդված ն վազերի վրա կախված շիչ վերը: ժուրարմատ մշակության շրջաններում, շվատման ժամանակ, անձճրաժեշտության դեպքում վազի վրա ուժեղ աճող ն ճարմար դիրք ունեցող շիվեր թողնել կանաչ ն կիսականաչ անդալիսներ կատաբելու ճամալո չի կարելի Շվատումժը ուշացնել,քանի որ ճեռացվող շիվերի ու՛ճի ճամար զգալի քանակությամբ սննդանյութեր կծախսվեն, դըրավելի կաժրանանչ դժվար կճեռացվեն ն ճնեռացրանք Հիժքերով հ

տեղում /նանքներով: ման

միծ

վերքեր կառաջանան, իրենց բացասականՃե-

Հյուսիսարնելյանշրջաններում ուժեղ ծանրաբեռնվածվազերի

վրայից Հեռացնել սաղարթը լխաացնող ոչ բերքատու շիվերը, պարտաղիր թողնելով փոխարինող մատերի վրայինները ն բերքատու մատերի «իմբին մուտ գզոնվողները, որոնք անչրաժեշտ են Ճաջորդ տարի բերքի օղակներ ձնավորելու ճամար: ավարտել մինչն ծաղկումն սկավելը։ Շվատումը կատարում են ծաղկավիժման դեմ պայքաՇիվերի ծեբատումը րելու, վազերի ձնավորումն արագացնելու ն արչեստականորենբճաշրվային բերք աճեցնելու ճամար: Սաղկավիժման դեմ պայքարելու ճամար շիվերի ծերատուժը կաույրում են այն տնխսնիկական սորտերի վազերի վրա, որոնց ողկուլզները, ուժեղ ծաղկավիժման ճետնկանքով,Հաճախ նոսը են լինում, է անդրադառնում բերջի քանակի վրա որը բացասաբար ե Գառան (Մախալի,Ռքածիթելի, դմակ, Ճիլար, Սմափերավի այլն): Ս. խիտ ողկուլվլներ ունեցող տեխնիկական (Ոսկեճա, Ալիգուռե, ըննի ն այլի) ն սեղանի բոլոր սորտերի (որոնց Համար շատ կաբնոր է, որ ողկույզները լինեն նոսր, պյոուղները՝ խոշոր, գեղե ցիկ, բարձր փոխաղդրունակ), շիվերը չպետք է ծերատել: Սաղկավիժման դեմ պայքարելու ճամար ծերատումը կսսոարել 2--9 սկսած ծաղկման առաջին նշանները երնկալուց՝ օրվա ընթքացեն աճ քում. Սնրատման ժամանակ ճեռացնում լավ ունեցող բերբատու շիվերի աճման կոները (էկ. 50): Թույլ աճող ն փոխարինող մատերի շիվերը չեւոք է ծերատել: Շիվերի աճման կոները ճնուացնելուճետնանքով, սննդանյութերի առատ Ճճոսքըուղղվում է դեպի կողային օրդգոաւնները՝ ծաղկարույն լերը, տերնները, ծոցային բողբոջները այլն: Ծաղիկների սննդառությունն ուժեղացնելու Ճետնանքով լավ նն ընքանում ծաղկման ն բեյմնավորման պրոցեսները, ողկույզների վրա. ավելի մեծ թրեն կազմակերպվում, բարձրանում է դրանց կշիոր վով սլտուղներ հ վազերի բերքատվությունը: տերնաԾերաոտմանՀետնանքով ձաճալխշիվերի ծոցերից բազմաթիվ բճաշիվեր են ղարգանում։ Դրա Հետնանըով վոզերի սաղարքը խտանալու ղեպքում, խիստ անճրաժեշտ է, ծե15-20 շիօր Ճետո կատարել րաթտուժից յուրաքանչյուր բճատում՝ ծայրամասի նրա շարունակությունը վի վրա թողնելով կաղմող աճի

երկարությաժբ

Նկ.

50.

Կիտ

ղեմ պայքաբելուձերատման սխեման. Մաղկավիժման

է, 2-Կխալ

Է

կաՆկ. 51. Աբճնստականոբեն բերքատու բնաշիվերանեցնելունպատակով 1--սխալ է, 2--ճիշտ է: տարվողծեբատման սխեման.

բճաշիվը,իսկ ներքնինները ձեռացնել

կամ ծերատել

1-2

տերեր

բարձրությամբ: Վաղերիձնավորումն արադացնելու նպատակով, շիվերի ծերատումը կատարում են, երբ անճրաժեշտ է լինում՝ 1) ձմռան սաստիկ տրանրից խիստ վնասված վաղերի ձնավորումը վերականգնել: 4) վաղերի ծերացած բունը, թները երիտասարդացնել, լիստ երկարած թները կարճացնել, հոր թներ ձնավորել, Ց) հրիտասարդ վաղերի ձեավորումն արադացնել: Բոլորդեպքերում, կախված կատարման նպատակից: վազի վրա անճրաժեշտ տեղում, Համապատասխան դիրք ունեցող շիվերից Սոռոնումեն մեկը կամ մի քանիսր ն անճրաժեշտ երկարության Ճառնելուց Հեյոոյ ծերատում են: Այնուճեւիծերատված լուրաքանչյուր չճանդույցյներիստերնածոշիվի վր թողնում են նրա վերին 2--3 կերից առաջացած բճաշիվերը, որոնց Ճաջորդ տարում պետք է օգ164

տադործել նում

են:

արագ

ձնավորման Համար, իսկ ներքնինները Հեռաց-

Արչեստականորնն բերքառու բճաշիվեր աճեցնելու Համար թեր-

բեռնված վազերի բնի է թողնել 1--Յ-ական

ն

թների վրա, շվատժան ժամանակ,

կարելի

ուժեղ աճող շիվեր դրանք մայիսի առաջին կեսին խոր ծերատել՝3--4-րդ ճանգույցներիցբարձր (նկ. 51): Ըստ որում, ինչքան ուշ ծերատվեն բնաշիվերը, այնքան ուշացումով կըն

ղարգանան բճաշիվերը, ծաղկաբույլերը ն որոուղների որակը ավելի Շատ պածր նլինի։ ուշ ժամկնտում առաջացած բճաշիվերի բերքը կարող է չճասունանալ: կատարումեն, երբ դրանց աճը խիստ թուլաՇիվերիկաբշնացումը

կամ դադարում է։ Այդ ժամանակ շիվերի ծայրամասերի տերհները փոքր են լինում, թերղարդացած, ավելի քիչ սննդա-չ են նյութեր սինժեղում, քան ծախսում են իրենց աճի Համար: նում

Բացի այդ, դրանքՀնշտությամբ վարակվում են անկային ճիվանդու-

թյուններով, տովերացնում են շիվերի լավ ղարդացածտերններին ն ողկույզներին: Շիվերի ծայրամասերը 5--Շ, երբեմն ավելի ճանդույց»

ներով Հնռացնելը բարելավում է մնացած տերնների,ինչպես նան

ող-

սննդա-Հկույզների լուսավորության, չերմության։ ոության պայմանները: Այս բոլորի դրականորեն է ազղում սղըրտղալիցիչ պտուղների ու շիվերի ճասունացման ն ծոցաբողբոջներում ճաջորդ տարվա ծաղկաբույլերի տաղմնային զարգացման վրա:

օդափոխությանն

Շիվեբիկարճացումը,որը պետք է կատարվի պտուղներիհաէ ե անճոասունագմանսկզբում, շաա կաբնոբագոոմիջոցառում ժեշտ է կիրառելլաշայինսիստեմիայգիներում: Հաճավ Բնատումը

կատարում են հույն

ժամկետում, ինչ

որ

ճեռացնելով կամ կարշիվերի կարճացումը, իսկ երբնմի շուտ, առաջացած երկրորդ կարգի շիվերը տերնածոցերում ճացնելով բճաշիվերը: շրջաններում բճաշիվերըճեռացնել ոչ թե ՀիմՀյուսիսարնելյան բից,

այլ

ձերատել 1--2

ճանդույլցի բարձրությամբ, որպեսզի ղրանց

Հիմքի դանվող Հիմնական շիվերի ծոցաբողբոջներըչվնասվեն, ն ավելի լավ սնվեն նան բճաշիվերի տերեներից (եկ. 52): մոտ

ԿԻՍԱԿԱՆԱՉ ԵՎ ԿԱՆԱՉ ԱՆԴԱԼԻՍՆԵՐ

կիսակաճաչանդալիս: տարվում

է այն

Հասարակ

կա-

երբ

դեղրում

անդալիսի

«ամար

անճրաժեշտ երկարութցյան

մատ

չբ լինում։ կատարմանանխնիկան

նույնն է, ինչ

որ

ճասարակ անդա-

լիռինը։ Տարբերությունը կայանում

է նրանում,

ենքարկվում մատն

է

որ

անդալիսի

երկար

Լաված

իր ծայրամասի շարունա

կությունը կազմող 1--8

գիղերով:.

Այս դեպջում, լրացման տեղի. ուղղությամբ, վազի թնի կամ

նի՝ Հողի շիվ,

2--ճիմնական

Գժիկներովցույց

մակերեսին մոտ

բր-

գտնվող

|

չիվի տերնակոթուն:

է տրված բմաշիվի

ռացվող մառը»

Հե-

րակված շրջաններում, պատվաստի տեղից վերե) թողնում

միամյա

մասո, էտում

լավ

են

մեկ

զարգա-

կած մասի երկարությամբ: վրան թողնում ծայրամասի նրկու կննսունակ աչքերը, մյուսները Ճեռացհում ն մատը Համապատասխան ուղղությամբ կապում լարից: նրբ նն անտրաժեշտ երկարության, նրանց՝ մատի ճետ շիվերը Հասնում տելրնիմիասին, անդալիսի են ենթարկում Հասարակ անդալիսի կայր կատարժաննպատակըն տեխնիկաննույնն է, անդալիս: կանաչ ինչ որ Հասարականդալիսինը: ՃճողիմակերեՄայիսի Չ-րդ տասնօրյակիցսկսած, մայր վազի մուտ ամննաուժեղ աճող շիՎը, ընտրել ռոնվող օրգանների վրա սին դրա վրայից ճեռացնել ծաղկաբովլերը, բեղիկները, բճաշիվերը հ: կապել շպալերայի լարերից կամ ճողում ամրացված ցցից: Շիվի աճը կարելի է զգալի չափով ուժեղացնել, եթե մատի վրայից ե- | Մ

|

ռացվեն ժլուռ շիվերը:

`

|

է անձըԱնդալիսը կատարվում է, երբ շիվն աճելով Ճասնում րաժեշտ երկարության: Մեր ուսումնասիրություններով ոլարզված է, որ ավելի լավ արդունք է ստացվում, երբ կանաչ անդալիսը կատարվում է սկսած Հունիս ամսից մինչն օգոստոսի առաջին կեսը: Րատ որում, վաղ ժամկետում կատարված անդալիսի շիվի ծայրամասը կարելի է ծերատել Հոդի մւսկերեսից դուրս Թողնելով3--4 ճանգույց:Հետադաւյում, նպատակադիր աճեցված բճամատերն օգտագործել երիտասարդ վազերի ձնավորումն արագացնելուճամար:

ԿԱՐԿՏԱՀԱՐՎԱՄ ՎԱԶԵՐԻ ԷՏԸ

ՀայկականՍՍՀ այգեգործականտարբերշրջաններում խաղողի այգիների «Համար առավել վտանգավորբնական արճավիրքներից է, որը Հաճախմեծ վնաս է պատճառում ժեկը կարկտաչճարությունն յոնկարկներին:

վազի կարկտաճարությունըՀիմնականում տեղի է ունենում բուռն աճեցողության ն զարգացման (ձաղկումից առաջ, ծաղկման շրջանում ն ճետո), երբեմն ավելի ուշ: բերքի Հասունացման ն բերէ քաճավաքի ժամանակաշրջանում: Կարկտաճարությունըլինում

քույլչ միջակ, ուժեղ ն շատ ուժեղ: վազերի դիֆերենցվածէտը ն վերականգնման կարկոտաճարված մյուս միջոցառումները կախված են տարբեր օրգանների վնասվածության աստիճանից: դեպքում վազի կանաչ օրգանների վրա Թույլ վնասվածության հն մեծ տերնների պատովածքներչիսկ ոչ նկատվում քնրժվածքներ, աճման կոները ճիմնականում անվնաս են լինում: շիվերի եէ կատարել շվատու: Այսպիսի դեպքերում անչրաժեշտ ռացնելով վաղի վրա եղած թույլ աճած, ձնավորման ճամար ոչ պիչտանի, կարկտաճարությունիցվնասված, քերծվածքներով դատված ոչ բերքատու շիվերը, Դրա ճթտնանքով կուժեղանան վաղի վրա մնացած շիվերի, ծաղկաբույլերի ն ծոցաբողբոչնենրիսննդառուԹյան պայմանները, որոնք դրականորնն կազդեն ընթացիկ ն ճաջորդ

տարվաբերքատվությանվրա:

Միջակվնասվածության դեպքումվաղի կանաչ օրգանների վրա են ճամեմատաբար ժեծ քերծվածքներ(ճաճախ չիվերի նկատվում Հաստության 1/4 բոռրությամբ),ինչպես նան շիվերի ծայրամասերի, ծաղկաբույլերի

ն

տերնների կոտրվածքներ: նման

վնասվածու167

թյունների դեպքում նույնպես անճրաժեշտ է կատարել շվատում: Քացի այղ, վնասված շիվերի երկարությամբ,ծաղկաբույլերից անմիջապես վերն, իսկ երբեմն դրանցից 1--Չ Հանգույց կամ ավելի բարձր ճնռացնել կուտրվածմասերը (նկ. 53): Այն դեպքում, երբ ոչ բերքատու շիվերն իրենց երկարությամբ շատ վնասվածքներ են ստացել, դրանց խոր ծերատել՝ 2--8-րդ՝ կամ 4--5-րղդ ճանգույցներիցվերն (նկ. 54): Այս կարգի վնասվածության դեպքում շատ կարեոր է նան վա զի բնի ն բաղմամյա մասերի վրա 1--3 Ճոռաշիվ թողնելը ն ղրանց ծերատելը 3--4-րդ ճանդույցներից վերո: Այս դեպքում արձճեստա-

կանորեն աճեցված բճաշիվերի վրա որոշ քանակությամբ բերք կրոտացվի: Բացի ալդ, նպատակադիրաճեցված բճամատերը Ճճաջորդ տարի կօգտագործվեն բերքի օղակներ կազմակերպելու ճամար: Շիվերիայսպիսի խոր ծերատման ճետնանքով ուժեղանում է. կողային օրդանների՝ծաղկաբուլլերի, տերնների ն ծոցաբողրոջնեչ ճի սննդառությունը, որի շնորչճիվ լավ են ընթանում ծաղկման:

Նկ.

58.

միջակվնասվածբնոքատուշիվեոիկանաչէտը: Կաբկտաճարությունից

Նկ. 54.

էտը:

միջակ վնասված ոչ Կարկտանառբությունից

բեբրատուշիվերի կանաչ

բեղմնվորման պրոցեսները, միննույն ողկույլղի վրա ավելի մեժ թվով պտուղներ են կաղմակերբուվում,տնրեները ծավալով ավելի նն մեծանում, բարձրանում է դրանց ասիմժիլրացիոնունակություերչ չսերնածոցերից բճաշվեր են առաջանում, որոնք նախ լրացնում նն կարկտաճարությունիցպակասած վազի անրնային ժակերեսըչ իսկ ալնուճնոն պիտանի են լինում ճաջորդ տարում բերքի օղակներ կաղմավորելու ճամար: Ուժեղ վնասվածության դեպքում ջարդվում, կուռրատվում ն Թավվում են չիվերն իրենց անհրեներով,ծաղզկաբուլերով,վազերի վրա մնում են առանձինշիվերի Հիմքի մի քանի ճունդգույցներ,ճաճախ պատառոտված անրններով։ Այս դեպքում էտել կամ կարճայնել այն մատերը, որոնց շիվերը կոտրատվել, կախվել կամ թափվելեն, Թողնելովմատի ճիժքին Հնարավորին չավ մուռ գբտրնվող 2--8 շիվերի Հիմքի 2--Տ Հանգույցները՝տերններով: Բանան յուս շիվերը:Թների քի այդ թներիվրա ծերատել վրա այս169 -

Հ-

պիսի խոր կանաչ էար նպաստում է բաղմարիվ բճաշիվերի, բաղմամյա ճլուղերի քնած բողբոջներից, ինչպես նան մատերի ճիժբի անկյունային աչքերից առաջացած շիվերի ինտենսիվ աճին: Քանիոր այս կարգի խոր Հատումներիցճետո վազի վրա թողնրվում են Համեմատաբար քիչ քանակությամբ շիվեր ու աչքեր, 10--15 ապա օր անց նրա բազմամյա մասերի քնած աչքերից, միամյա մատերի ճիմքի աչքերից ն կարճ էտված կանաչ շիվերի ճամնմաչ ճանգույցներից մեծ թվով շիվեր են աճուժ, ատնեղծելով ունենա 9--6 տաբար խիտ սաղարթ: Երբ շիվերի Հիմնական մասը է կատարել շվատում՝ Ճեռացնելով ոչ բերքատու տերն, անճրաժեշտո թույլերն ու ձնավորժան Համար ոչ պիտանիները: Այս բոլորի Ճետնանքով նախ մատերի 4իմբի աչքերից առաջացած շիվերի ն արճեստականորեն աճեցված իբճաշիվերիվրա. որոշ չափով բերք կստացվի, ն բացի այդ, վազը կապաճովվիասիմՄիլլացիոնմակերեսով, անճրաժեշտ քանակությամբ շիվնրով ու բճաշիվերով, որոնք լավ երաշխիք են տնկարկներիՀաջորդ տարվա բերքատվություննապաճովելու ճամար: Շատ ուժեղ վնասվածության դեպքումջարդվում են վազի բոլոր շիվերը. միայն առանձին դեպքերում կարող են մնալ շիվերի ճիմքի մասերը կամ. անկյունային աչքերը: Բացի ալդ, զգալի չա-. փով վնասվում են նան բերքատու ն փոխարինող մատերը, ինչպես նան բազմամյա ճյուղավորումները, որոնց վրա խորվերքեր են առաջանում: Այս դեպքում խիստ վնասված թների վրա խոր էտ կատարել դրանք կարճացնել ժինչն առողջ մնացած կամ վնասված մասերը: Թներից ն եննթաթներիցթողնել Համապատաս- ։ խան դիրք ունեցող քիչ վնասվածները:Դրանց վրայի վնասված մատերը կարճացնել մինչն ճիմքի Չ--4-րդ ճանդույցները, պաճպանել դրանց վրա եղաժ շիվերի ճիժջերը՝ անկյունային աչքերով: ` Բոլոր դեպքերում կարկտաճարությունի, վնասված այգիներն անձճրաժեշաէ լրացուցիչ սնույել օրգանական ն ճանքային ոլարարտանյութերով, սկզբնական շրջանում առավելությունը տալով աղու ֆոսֆորական ն կալիումական պարարիսկ Հուլիսի վերջին՝ տական, տանյութերին: ժամանակին կատարել նան ճողի մշակության, չբրման ն մոլախոտերի դեմ պայքարի աշխատանքները: կանաչ օրգաններն ավելի զգայուն վաղերի կարկոտածչարված են ճիվանղդությունների ու ԲոլորմՄինկատմամբ: վնասատուների հն բերքը ձնոնարկել ասիմիլյացիոն չոցները վազի ճի-, մակերեսը Վ վնասատուներից ոլաշտպլանելու ճամար վանդություններից :

|

բիչ | -

"

`

ու

:

ԿԱՆԱՉ ԿԱՊ

Լարային սիստեմի այգիներում

վաղիկանաչ

օրգանների

օդա-

փոխության, լուսավորության, ջերմությանպայմանները բարն-չ լավելու, մշակության, «իվանդությունների վնասատուների ղեմ ու

պայքարի աշխատանքներըմեքենայացնելու Համար անչճրաժեշտէ 2--3 անդամ վաղերի շիվերը Ճճավասարաչավփ դասավորել տարածության մնջ ն կաղել երկրորդ Ճաջորդ ճարկ լարերից: Առաջինկանաչ կապը կատարել, երբ շիվերն աճելով անցնում են Չ-րդ ն 3-րդ ճարկ լարերից, մուտավորապեսմայիսի վերջին օրեբին կամ ծաղկումն ավարտվելուց ճետո։ նրկրորդկանաչ կապը կատարել, երբ շիվերն աճելով անցնում են 3-րդ ճարկ լարից, իսկ երրորդը՝ երբ շիվերն աճելով անցնում են 4-իդ Հարկ լարից ն կախվում են միջշարքային սարածությունլինում

ու

նեոում:

կանաչ կապը կատարում են Հիմնականում քելով, ութաձե, են, կարող են ժեղ չձգված, քանի որ չիվերն աճելով ճաստանում ն ձնափոխվել ջարդվել(նկ. 55): է, այն նպաստում կանաչկապըշատ կարնորագոոմիջոցառում է այգում կատարվողաշխատանքների պետք է մեքենայացմանը, ե ժամանակին առանցսաղարթիխտացումստեղծելուկիբառելլաու-

բայինբոլոր այգիներում:

Նկ.

ՏՏ.

շիվի ութաձեկապը: Խաղողի

ԽԱՂՈՂԻ ՎԱԶԻ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՅՔԱՐԻ

ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԸ ԴՐԱՆՑ ԴԵՄ

Միլդյունկամ

ինչպես նրան անվանում է տնղական բնակչությունը «չոռ» (Արարատյանչարքավայրում), «կարմրուկ» (ճյուսիսարնհելյանչրջաններում), «խռրշուկ» (Մեղրու, Գորիսի շրջաններում ), մեր ճանրապետությունումամենատարածվածնհ ամենա վտանգավոր սնկային Հիվանդությունն է, որով վարակվում են վատեհրեները,ծաղկասվթթությունները,եղի բոլոր կանաչ օրդգանները՝ րիտասարդողկույզները, բեղիկները ն շիվերը Տաք ն խոնավ եղա-՝ սկսած մայիսի երկրորդ կեսից, նախ տենակների պայմաններում, բնների վերնի կողմի վրա առաջանում են մեկ կամ մի քանի կանաչադեղնավուն բծեր: Այնուժետեբարձրխոնավության պայմաննե են ճիվանդությանՃարուրում, տերնի տակի կողմից, առաջանում ցիչ սնկի մեծ քանակությամբ սպորակիր թելիկներ՝ ամառային սպորներով, որոնք ճերձանցքներից փնջնրով դուրս գալով, տերնի Հակառակ երեսը ծածկում են մժիլղյուինբնորոշ փառով: Այդ բծերը Ճետադայում չորանում, փշրվում են, իսկ տերեների կամ տերնհաէ ունենում ուժեղ աներնաթավի: կոթի ուժեղ վարակի դեպքում տենղզի են վնասվել ծաղկաբույլերը հ նոր Միլղյոխց շատ ուժեղ կարող կազմակերպված պաուղները: Մաղկաբույլերը վարակվում են կոկոնների նորմալ մեծության ճասնելուց մինչն ծաղկումն ավարչովելը։ Դրանցվարակված մասերը կանաչադեղնավուն են դառնում, խոնավւլայմաններում ծածկվում սպիտակ փառով, շատ արագ չորանում են ու թափվում, որով ն ոչնչանում է սպասվելիք բերքի մեծ մամը: ժամանակինչբուժելու Ճեւոնանքով, շատ խոնավ, անձինոտ ու տաք (22--94:) պայմաններում, ծաղկման ժամանակաշրջանի մի բանի օրում միլղյուխից կարող է ոչնչանալ ծաղկաբույլերի 90 տոկոսըն ավելին: Գարնան վերջերից միլդյուռվ վարակված շիվերի վրա առաջանում են կապտականաչավուն երկար բծեր, որոնք «ետագայում դորշանում են: Շիվի վարակվածմասում կեզեր չմշկվում է ն ճաքՃճրքում:Այդ Ճաբերիցխոնավ եղանակներինդուրս է դալիս սպիտակ փոշի: Միլդյուսվ վարակված շիվի ծայրամասը կանաչադեղնավուն գույն է ստանում, ծռվում ն խոնավ եղանակին ծածկվում է սպի: տւսկ փոշով:

միլդյուով Ողկույվները

վարակվում են սկսած պտուղների կաղզմակերպման սկզբից մինչն դրանց Հասունացման սկիզբլըո Միլդյուսվ ուժեղ վարակվում են ճատկապես նոր կազմակերպված պըտուղները, որոնք կանաչադեղնավուն դույն են ստանոմքյ խոնավ ն տաք պայմաններում ծածկվում սպիտակ փոշով: Ուշ վարակվելու դեքում, պտուղները գորշ կապտավուն դույն են ստանում, Միլդյուխ վաՀիմջից չմշկվում են ն քեթն շարժումից բսփվում: բակին նպաստում են անձինները, ցողն ու մառախուղը: Միլդյոփ ղեմ պայքարումեն կուպրողանով ն բորդոյան «ճեղուկով Առաջինբուժումը սկսել, երբ շիվերի վրա առաջացել են 3--.4 ն ավելի բուժումները մեկը մյուսից տերեներ, իսկ Հաջորդ 4--6 8--10 օր ընդմիջումներով: երիտասարդկանաչ օրգաններըչվնասելու ճամար, առաջին բուժումը կատարել կուզրողանի 0,4 կոսանոց լուծուլքով։ Մաղկումից 6--Ը օր առաջ անճրաժեշտ է վավի սաղարքը այնպես որակով բուժել բորոդյան ճեղուկի 1 տոկոռանոց լուծույթով, որ կանաչ օրգանները ամբողջությամբ ծածկվեն բուժանյութի մանը կաթիլներով: շրջաններում, որտեղ դարՀանրապետության Հյուսիսարնելյան նան ամիսներինեղանակներնավելի խոնավ ու տաք են, միլդյու սկսվում է ն Հիվանդության վարակը ավելի վաղ ժամկետում բուռն ձնով ընթանում` մեծ վնաս ճասցնելով վաղի կանաչ օրգանմղել, ոլալբարի ներին: Այսսլայմաններում միլդյուի դեմ ինտենսիվ 3--4 բուտերններ, առաջին երբ շիվերի վրա առաջացած կլինեն ժումը կատարել կուպրողանի 0,4 տոկոսանոց լուծույթով: Մինչն 6--8 օր ընղծաղկումն սկսվելը կատարել ես Չ--Տ բուժումներ՝ բուժումը անմիջումներու։ Ըստ որում, անձրնու եղանակներին ճրոաժեշտէ կատարել Չ ոռկոսանոց բորդոյան Ճճեղուկով: 0,4 տոկո Ծաղկման փուլում բուժում կատարելկոււպրողզանի սանոց լուծույթով, որպնողի ծաղիկների այրվածքներ ն մանը պրտղություն չառաջանա, տեղի չունենա բերքի կորուստ: Այս ճիվանդության դեմ բուժման աշխատանքներըշարունակել ծւսղկումն Անձրնուռ,խոնավ ե տաք եղաավարտելուց անմիջապես ճետու նակներին ավելի ճաճախակի բուժելչ իսկ չորային պայմաններուԻ ոարսկումների թիվը կրճատել: մոո-

1-3

0ԻԴԻՈՒՄ

ՄիլդյուխցՀետո խաղողի վազի ամենավտանգավորՀիվանղությունը օշիղիումն է, որին Արարատյանչճարթքավայրի բնակիչներն անվանում են «ան», ճյուսիսարնելյան շրջաններում`«Ժող»: 0իդիու-

մով վարակվում են վազերի տերններբ, ծաղկափթթությունները, ողկույզները, շիվերը ե բեղիկները, սկսած ծաղկման նախօրյակից մինչն սվլտուղներիճասունացումը: Ուժեղ վարակի դեպքում ճիվանդությունը կարող է վնասել մինչը բերքաշավաջի վերջը: Վարակված տերնների վրա առաջանում են կլոր» փայլուն,սփոբր բժեր, որոնք ծածկվում են մռխրամուն փոշու նուրբ չելոոով: Թեքն քսմուց կամ այլ շարժումից, շփվելուց, անրնների վրայից փոշին մաեն մուգ գորշ կամ սն Քըրվում է, իսկ վարակված տեղում, մնում են դույնիբծեր որոնք պատում տերելը Ուժեղ վարակվածտերեները չորանում են: Վարակվածհրիտասարդշիվերը Հիմջից դորշանում են, պատվում մոխրագույն փոշով, աճը ղաղարում է, ն դրանք ածխանում ենչ Ուշվարակված շիվերի վրա առաջանում է բծավոչ "րությու: Խաղողիծաղկափթթություններըկարող են վարակվել ղեռ ծաղ' կումը չսկսած, վարակվածկոկոնները չեն ծաղկում, իսկ ծաղիկները չեն բեղմնավորվում, չորանում, քավփվումեն: Ուժեղ վարակված ծաժկվում են մոխրագույն փոշով, չորանում, ծաղկավփթթությունները են: թափվում Վարակվածհրիտասարդ պտուղների աճը դադարում էյ, գորշանում են, կարծրանում ն չորանոսխ ձչասունացմանշրջանում վաբակված պտուղները ճաքում են ն խոնավ եղանակին փտում: ' սկսում է ՏՏ-ում, ժիդիումի «ճարուցող սունկը եր ղարկգացումն ն 75--95 են տոկոս Ճարաբեիսկ ողորները ծլում օդի Չ0--Չ9--ի րականիւոնավությանպայմաններում: զարգացմանը նպաստում են ամպամած, տոթ, ,. Հիվանդության ն շոգ եղանակները օղի բարձր ճարաբերականխոնավությունըը Հի- ' վանդության նշանները լավ են նկատվում ստվերոտ տեղերում ճող վաղերի աերնների նե ողկույզների վրչո, մանավանդ, եթե դը-

|

ա-

վատ է: բանցշուրջը օդափոխությունը

Օիդիումի դեմ լավ է պայքարել աղացած ծծմբով:

Սովորաբար|

առաջին փոշոտումը կատարել ժաղկման սկզբին, երկրորդը ծաղ-. կումն ավարտելուց անմիջապես ճետու նախ անճրաժեշտ է սրսկել.

միլդյուի դեմ,

ապա

փոշոտել:

երրորդփոշոտումը կատարել երկրորդից

անձճրաժեշաությանդեպքում կատարել

նան

նծրը՝ ընդմիջումներով: շրջաններում, որտեղ Հյուսիսարնելյան 10--15

10--19

օր

8--8 Ճճաջորդ

անց, իսկ բուժում-

օր

խոնավ եղանաօիդիում ճիվանդությոն ավելի կային պայմանները նպաստում վաղ սարգացմանը, առաջին բուժումը կատարել մայիսի երկրորդ ծաղկման նախօրտասնօրյակում ալացած ծծմբով, երկրորդը՝ յակին, իսկ երրորդը անճրաժեշտությանղեպքում, ծաղկման փուլում: 0իդիումի դեմ բուժման աշխատանքըշարունակել նան ծաղկումն ավարտելուց Հեւոո՝ 10--12 օր ընդմիչումներով, կատարելով 2--3 փոշուռումներ։ Աոաջին փոշոտման ժամանակ մեկ Հեկտարին 40--25, տալ իսկ Ճաջորդ յուրաբանչյուրբուժմանՀամար՝30-40 կգ աղացած ծծումլո Փոշուումը լավ է կատարել առավոտյան ժամերին, երբ բաժի ն այն ավարտելուց ճետո կարելի է բուժել չկա: Սաղկումից առաջ նան կոլոիդ ծծմբով: ն

տաք

են

ՌՂԿՌՈՒԶՋԱԿԵՐ

Այ» վնասատուն փոջրիկ թիթեռ է, 1--179 սմ քների բացվածքով, 0,4--0,5 ամ երկարությամբ, առջնի թները մուդ շագանակա-

դույն են, անորոշ նախշերով,իսկ ետնիթները՝արծաքամոխրադույ Ձուն սպիտակադեղնավունէ, կլոր, 0,6--0,7 մմ տրամագժծու։ձասուննրթուրը դեզնականաչագույնէ,

թյամբ:

սկզբնական չրջանում Հարսնյակը

6--8

մմ

երկարու-

վերջում չազանակագույն,5--6 մմ երկարությամբ (նկ. 56): Մեր Հանրապետության խաղողագործական շրջաններում ողկուզակերը տալիս է 3, իսկ երբեմն նան 4 սերունդ: Առաջին սեիընդի քիթեոները ճարսնյակից դուրս են գալիս ծաղկակոկոնների առանձնացմանշրջանում ն մի քանի օրից «ետո ձվադրում են ծաղեն 5--6 օր ճետո դուրս կաբույլերի կոկոնների վրա: Ձվադրումիըց են գալիս թրքուրները, որոնք վնասում խաղողի կոկոններին։ Մեն կոկոն՝ ոստայնաթելերովդրանց Թրթուրը կարող է վնասել Չ6--60 միացնելով կազմում է իր բունը: Թրքուրների զարգացումը տնում է 16--30 օր, ճարսնլակավորումնսկսվում է Հունիսի երկրորդ կեսից 6 --19Չ

ի

տնում

օրում:

է մինչե

կանաչ է,

'

զարգանումէ վերջը:Հարսնլրակը Ճճունիսի

Նկ.

56.

Խաղողիողկուզակեր,ա--թիքհոր,

դ--Հարանյակը, ե--ձմոան

բ--Քրթութը։

գ-ձուն

պաղի վրա»

.

ՆՎ

բոժոժը:

Երկրորդ սերնդի քիթեռների թոիչքը սկսվում է Հունիսի վերեն ջին, որոնք ձվադրում կանաչ սլտուղների վրա: Դուրս նկած քրթուրնեսը սիսեռի մեծության Հասած որոուղների վրա անցքեր են բացում, մատնում դրանց մեջ ն սնվում։ Մեկ թրքուրը վնասում է

դգռիշ որոնք ճեւռագայում չմշկվում են, ստանում են: չորանում դույն ճարսնյակավորումըսկսվում է Թրթուրների տնում է մինչն ամսվա վերջը: նրրորդ ն ճուլիսի երկրորդ կեսից-ն չորրորդ սերնդի թրթուրները սնվում են ճասունացած պտուղներով: Անչճրաժնշտէ լուրջ ուշադրություն դարձնել ողկուզլակերի ղեմ տարվող սլայքարի աշխատանքներին,ջանի որ օգտաղործվող բլորոֆոսի 0,2 տոկոսանոցլուծույքով մեկական անդամ բուժելն այնքան էլ արդյունավետ չէ: Այդ վնասատուի առաջին սերնդի դեժ բուժման աշխատանքները կատարել երկու անգամ` սկսած ծաղօր ընդմիջումով, որպեսզի լավ կումից 15--17 օր տոռաջ, 2--Ց չըրնչանանտարբեր օրերում առաջացած թրթուրները: Սրսկիչն այնն բուժումը կատարել յուրաքանչյուր շարքով այնւվես Հարժարեցնել ես, որ ծաղկափլթյքություններնամբողջությամբ պատվեն բուժանյութով:նույն սկզբունքներով անձճրաժեշտէ կազմակերպել նան

4--13

պտուղ,

ն

ո-

1.6

:

|

սկսաժ Ճուողկուղակերի երկրորդ սերնդի դեմ տարվող պայքարը 3--4 լիսի 7--8-ից, այն կրկնելով օր ընդմիջումով: Ողկույզները՝ թունանյութի լուծույթով լավ պատելու ճամար անճրաժեշտ է նախապես որակով կատարել կանաչ կապը: Անճրաժեշտությանդեպքում ուշաճաս սորտերի անկարկներումպայքար կազմակերպել նան: ողկուղակերի երրորդ սերնդի քրթուրների դեմ: Մխկաժամանակ, ալդ վնասատուի դեմ արդյունավետ պայքարելու ճամար խիստ անճրաժեշտ է փորձարկել նոր թունանյութեր:

ԽԱՂՈՂԻ ՈՍՏԱՑՆԱՏԻԶՑԸ

2ՍՍՀ-ումտարածված է Ճյուսիսարնելյան շրջաններում ն Արան, խաուոյանՀարքավայրու՝ ՀասկապեսԱրարատի, Արտաշատի

էջմիածնի շրջանների խաղողի այգիննրում։ Այս վնասատուի տաէ, ճատկավես ուժեղ են րածման արհալը տարհցտարի մեծանում վարակվումկախեք, Ռջածիթելի, Ալիդոտեչ մրջրուկ ն մալվարի

սորտերը:

մմ երկարությամբ բաց դեղին դույնի Այս միջատը 0,25--0,35 ձուն կլոր է, թափանցիկ, 0,1 մմ տրամագծով: Զմհոում՝ տիղ է, որի նն բացառապես ճասուն էգերը, մեժ կամ փոքր խմբերով` վազերի: բազմամյա օրգանների կեզնի տակ, իսկ երբեմն նան մատերի վոնասված աչքերի մեջ ն ճենակների ճեղքվածքներում:

Գարնանը աղերն անցնում են վաղերի աչքերի, իսկ այնուճետննուրբ կանաչ օրգանների վրա՝ սնվելով տերեների' նոր զարգացող Հյութով: Դրա ճնտնանքով տերնեներըկորցնում են իրենք կանաչ գույնը, սպիյոակսորտերի վարակվածտերններիջղերի սւլղությամբ երեան են գալիս դեղզնադգորշագույն, իսկ սնռողտուղ սորտերի տեբնների վրա՝ կարմրագոռրշագույնբծեր: Ուժեղ վարակված 'տնրեները կորցնում նն իրենց առիմժիլյացիայիունակությունը հ Ճւանավ: է աղդուր խիստ բացասաբար վաղաժամ թափվում են: Այս բոլորը պտուղներում շաքարների կուտակման ն շիվերի Հասունացման վրա, տարեցտարիընկնում է տնկարկների բերքատվությունը ն խաղողի սկսել վաղ ժամկետում՝ երբ: որակը: Ոստայնատղիդեմ պայքարը են 4--Ց տանր: շիվերի վրչո դոլացել կուպրոզանի Միլդյու Հիվանդության դեմ առաջին բուժումը 0,4400-անոցսուուվենզիայով կատարելու դեպքում, ղրա «նտ կարելի -

՛

Օգնություն խաղողագործին

է ճամատեղել

ԲԻ--58-ի 0,200 կամ կելտանի 0,340 կամ անթիոյի

240 էմուլսիանյ, ոստալնատղի դեմ

չ"լայքարելու նպատակով:

դեմ երկրորդ սրսկումը կելտանի 0,340-անոց Ոստայնատզղի սուսպենդիայովվ ճամատեղել միլդլու ճեվանդության դեմ Արարատ-՛ | յան «Ճարլբավայրում,նրա նախալնեոնային գոտում ն եղեգնաձորի շրջանում բորդոյան 4եղուկի 100-անոց, իսկ ճլուսիսարնելյան շըրլուծույթով (երկրորդբուժման Հետ): ջանննրում՝ Չ00-անոց '

Ոստայնատզիդեմ երրորդ սրսկումը կելաանի 0,3Փ-անոց էմուլսիայով կարելի է կատարել ողկուղակերի առաջին սերնդի դեմ քլորոֆոսի 0,201-անոց էմուլսիայով բուժման ճետ, ճամատեղելով նան ծծմբի թրջվող փոշու 0,500-անոց կամ կոլոիդ ծծմբի 140անոց սուսենզիա՝ օիդիումի դեմ պայքարելու ճամար: Բոլոր սորսզումներն ավարտելմինչն ծաղկումնսկսվելը,որպեսզի ծաղկման այբվածքներն ծաղկավիժում րնթացքում տեղի չունենան: մմ 1,25--1,5 Խաղողիտբիպսը երկարությամբ միջատ է, որը մեր ճանրասետությունում ուսրածվել է Արարատյանճարքավայրի, նրա նախալեռնայինգոտու ն եղեգնաձորիշրջաններում: դալով : դուրս Վաղիճյուրաշարժության ժամանակ տրիխիպսները : կոթաքստոցներից սկսում են սնվել ճատկապես շիվերի աճման ննրին մուռ գտնվող տերնեներիտակի կողմից՝ծծելով բջչաճյութը: :

|

Լ

վնասված բջիջների մաշճանալու ՃեՏերնեների ջղերիուղղությամբ,

`

սռնանքով, առաջանում են շագանակագույն բժելո Այսպիսի տերեները կուչ են գալիս, տեղ-տեղ պատովում, իսկ ուժեղ վարակվածները չորանում են Վազերի աչքերը բացվելու ժամանակ տրիպսի է «դեմ պետք պայքարել քլորոֆոսի 0,240 կամ անթիսյի 0,200 կամ .Քի--58-ի 0,150 էմուլսիայով:

ԽԱՂՈՂԻ ԻՄԵՐԵԹՑԱՆ

,

ԹԶՈՒԿ ՑԻԿԱԴԱ

Տարածված է ԱրարատյանՀարթբավայրում,Մեղրու ն եղեգնա- : ձմեռում է ճասուն ստաղիա- | ձորի շրջաններում: Տատկող միջատ տերնների տակ: Վաղ գարնանը նրան կարհլի է նը- ` յում` խաավփված կատել կանաչ մոլախուտերիվրա, մանավանդ բանջարանոցում,մա- ) վրա: Մայիսի սնզբին ցիկոդան անցնում ղաղանոսի (պեւտրուշկայի) Հ խաղողի նոր զարդացող նուրբ տերնեների վրա ն նրանց տակի կողմից ծծում էպիդերմիսի բջջաճյութը։ Մայիսի կեսինցիկադան խան ձվաղրում է այլ բույսերի վրայ Ճու- ` ղողի վաղերից անչետանում նիսի վերջին նորից վերադառնումէ խաղզողիվազերի վրա ն է,

.

մուն,

աշուն մնում այնտեղ, տալով երեք սերունդ: Թրրուրներըարադ: շարժվում են տերնեներիներքնի կողմում ն չորս մաշկավոխությունից Ճետո դառնում նավոր: իմերերյան նզուկ ցիկաղդանմեծ վնաս է ճասցնում խաղողի ժծելով տերեների ճյութը: Դրանց վրա երնան են գաայգինելին՝ լիս անորոշ ձնի սպիտակ բծեր, որոնք ճետւադգայում միաձուլվուի են: Տերեները զիկվում են քլորոֆիլի ց, ընկնում է նրանց ասիմին Հաճախչորանում են: (լացիոն ունակությունը, Այս վնասատուխդեմ պետը է պայքարել Բի--58-ի կամ անքիոլի 0,2 Ն-ախոց էմուլսիայով. առաջին սրսկումը կատարել երբ երնուԻ նն վաղի առաչին տերնները, երկրոդը՝ Ճունիսի վերջին: ուշ

ԽԱՂՈՂԻ ԱԼՐՀՎՈՐ ՈՐԴԱՆ

Տարածվածէ երնանում, նրա շրջակայքում ինչպես նան Մեղրու շրջանի անտեսություններում ն Ագարակի այգիներում: Որդանիճասուն էգի մարմինը օվալաձն է, վարդագույն, ունի մինչն 4 մմ երկարությունն 2,8 մմ լայնություն, ծածկված է ուվիուկ,.

ունեն ալրանման մոմափոշով (նկ. 57): Արուներն մեկ ղուլգ անզույն, թույլ ջղավորված, քաղանքանման թներ, Արուս մարժինլըո Համեմատաբարփոքր է՝ 1 մմ եիկարությամբ, պարզ երնում ենգլխի, կրժջի ն փորի մասերը, մարմինը բաց է, կըրծՔի կողմից՝ մուգ: Ալրավորորդանը խաղողի վազի ամենավոանդավորվնասատուներից է, բաղզմակերէ, մեկ տարում տալիս է 3--4 սերունղ, լուբաջանչյուր անդամ միջին Հաշվով մեկ էդը դնում Է 150--200 ձու, է 10--15 որոնց զարգացումը անում օր։ ձայլաստանում դրանքբազմանում են մուտ շ յհսակ բույսերիվրա՝խաղողի վաղի, թղենու, նռնենու, թրենու, արնելյան սոսու, ծիրանենու է լիմոնի վրա: Մեծ վնաս է Հասցնում Պատկապեսքարմաներով մշակվող խաղողի վաղերին՝ծծելով նրանց Հյութը:Խիստ վարակված տերնների, շիվերի, մատերի ն պտուղների վրա որդանի գաղութները առաջացնում են Ճեղուկ որը թույլ շնրտով պաարատախորանք (մեղրացող), տում է վաղի զանազան մասերը սլայմաններ ստեղծելով մրրկասնկերի բազմացման Համար: Առաջինսերնդի թրթուրները ձվից դուրս են դալիս մայիշի երկրորդ տասնօրյակիվերջին կամ երրորդ տասնօրյակիսկզբին, շարժմում վազերի վրա տարբեր ուղղությամը ն Հարմար տեղ գոնում

դարչնագույն

Նկ.

54.

ոբդան, 1--խաղողի որդանի էդի, 2--որղանով Խաղողի ալբավոր չու»

«րակված ոզկույղը:

սնվելու ճամար: Դրանց մի մասը սնվում է բնի կեղնով, կնճիքը խրելով մինչն կամբիումի շերտը, մյուս մասը՝ վաղի կանաչ օրգանների վրա: Հաջորդսերունդներիորդաններնանցնում են տերեչ ների նե ողկույզների վրա: Տերեներըդեղնում են, պտուղները չըմրշկվում ն ծածկվում վնասատուի արտաթժորանքով, առաջանում 1 են շագանակագույնկետեր: Վնասվածտերնները ն պտուղները դեղ: նում ն չորանում են: զ| Ալրավոր ոռրղանի դեմ սրսկել բի--58-ի.0,15ցց-անոց կամ անչ թիոյի0,200-անոց կամ կարբոֆոսի 0,Չ40-անոցէմուլսիայով:Առւսջին սրսկումը կատարել վաղ ժամկետում` մինչն վազերի աչքերի ուռչելը: երկրորդը՝ Հունիսի վերջին ճուլիսի սկզբին, երրորդը՝ Հուլիի վերջին օգոստոսի սկղբին, իսկ չորրորդը՝ խաղողի բերքաճավաքից անմիջապես ճետո։չ Բոլոր դեպքերում, կախված սորտերի Հասունացման ժամկետից, բերքաճավաբից մեկ ամիս առաջ սրըսկումները դադարեցնել:

|

Սրակնելիս թունավոր Հչեղուկով Հավասարաչավփթրջել վարակ"ված վազերի ծառատեսակներիբոլոր օրգաններըո ու

:

ԱՆԴՐԿՈՎԿԱՍՅԱՆ ՄԱՐՄԱՐՑԱ

ԲՋԵԶ

բսերկարություն, շագանակաղույն է, ծածկված պլիտակխալերով, իսկ կուրժքը՝ մոխրագույն մաղմփզուկներով: Սկսած ճունիսի վերջից մինչե օգուսոոսի առաջին կեսը բղեղնեն ափմները Ճճեռավորթռիչքներ են կատարում, բեղմնավորվում ուանը: Զվադրումըսկսվում է Ճուլիսի կեսից, Հողում 15--Չ20 սմ խոձու (մեկական կամ կույտերով՝ րությամբ: Մեկ էդը դնում է 12--38 են գալիս 24--98 օր ճետու 3--8 Հա), որոնցից թրթուրները դուրս Չուն սպիտակ է 4,5 մմ երկարությամբ, թրթուրները սպիտակ են, են ճողում՝ մինչն 20 սմ խորությամբ: Գարնանը փայլուն, ձմեռում արթնանալով բարձրանում են ճողի վերին շերտերը, կրծում վազի ստորգետնյաբունը, արմատները (նկ. 58)։ Մեծ վնաս են Ճասցնում

Ունի29--30

Նկ.

88.

ղ--թրթուրը

մմ

մարմաոյա բզեզ. ա--բվեզ, Անդոկովկասյան բ--Ճարոնյակներ, անցքերում ՃՀարսնյակավորմաննախօրյակին,զ-թրթուրը կրժում է

վազիստորգետնյաբունը:

' սորերիտասարդտնկարեներին ե տոնկարանննրին: Սպիտակասզտուղ տերի վնասված վազերի տնընները դեղնում են, սխավտուղներինը՝ կարմրում, թուլանում է նրանց ամը ն բերքատվությունը: ձաճախ| ոմկւրաններումն երիտասարդ այզիներումառանձին աղեր նուն ' չոլթռնոսի եւո են 3--8 : Թրթուրներն ապրում տարի, Հունիս-ճուլիս ամիսներին Հարսհլակավորվում են ՀողուԻ 14--20 սմ խորությամբ: ժծարս-: տնում է 20--28 օր: նյակի ղարդացումը Չայքարիճիմնական միջոցն է՝ վաղ դարնաճը, մինչն վաղենրիաչ` Հաշվով տյ քերի ըսվելը փոշուսիչ մեքենաներով մեկ Հեկտորի գում 25 կգ 250կ-անոց կամ 150 կգ 124-անոց Հեքսաքլորան չաղ ` ն ճող մոցնելը այլդեփորի վարի միջոջով: ռոչլը `

"

'

|

ու

ՀԻՎԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԵՎ ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԻ ԴԵՄ

ՊԱՑՔԱՐԻԱԳՐՈՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԸ

ի

Խաղողի ալդիներում Հիվանդությունների ն վնասատուների է քուլլացնել րածման վտանգը զդալի չափով կարելի մակարդակըբարձրացնելով: միջոցառումներից են, Պայքարիազրուռեխնիկական ն նախապատրաստումը: 1. Հողամասիճիշտ ընրությունը 2. Սորստերի Ճիշտ ընտրությունը ն տեղադրումը: 3. Տվյալ ճողակլիմայական պայմաններին ն սորտերի կենսա- 8 վավերի քոր կ բանական առանձնաճայություններին (ուրաճատուկ՝ ն 4. Խաղողիթմբային այգիների վերափոխումը լարային սիստեմի, | ժամանաչ որը ճնարավորություն կտա մեքենայացված եղանակով | բուժման աշ- 4 վաղպերի կին ն որակով կատարել ճողի մշակության, ոա-

մշակության

ձրավորումը,

խատանքները:

ժամանակին որակով «իժնադրել շալեր ան: Ձոր ն կանաչ 4 կապի ժամանակ վաղերի օրգանները Հավասարաչափ դասավորել | 5.

ն

ի յուսրածության մեջ: 6. Սիստեժատիկաբարկատարել այգու ճողի աշնանային եց չոարածությունգարնանային խոր վարը ն փորը, միջշարքային նե ժիջվաղային կուլտիվացնան ներհ տարածություններ ժաքաղճանսիկխրեցումը։ Այդու «ողը ամբողջ վեգետացիայի մանակաշրջանում պաճել փուխր ն մալախուսհրից զերծ ՞

կ

(ճակում: «Հ

Այգուց ճեռացնել վարակված ն քափված ւտերնները։ էտի ն կանաչ Հատումների ժամանակ վազերից ճեռացվող մատնրը ն քեերը: 2. Այգին պարարտացնել ֆոսֆորական ն կալիու(ազուռական, մական) պարարտանյութերով, խուսավնլ միակողմանի առոտական ոլարարտանյութերիկիրառումից: 8. Ռրակով կատարել շվատման, շիվերի կարճացման ի բոռատման աշխատանքները, վաղերի սաղարթի օդափոխության, լուսավորությանն ջերմության պայմանները, ճեշւացնելոլայքարի քիմրական միջոցառումների կիրառումը: 9. Սյգուց Ճեռաւղպնել բոլոր բացի կանոնավոր տրնկժառերը, ն քամեբեկ շերտերից: Անվաժ այգեպաշապանանտառաշերտներից «րաժեշտ է ճիշել, որ այգու ծառերը ստվեր են գցում վազերի վրա նե մի շարք ճիվանդությունների ն վնասոաոուների ճարուցիչների օեն: ջախ

10.

ջրերը Սոռորգեւոնյա

մակերեսին մոտ զտնվով Ճողաժաչ սերում, դրենաժենրի միջոցով կանոնավորել Ճողի խոնավությունը, քանի որ գերխոնուվպայմաններում վազերի կանաչօրգանները շուտ ծն վնասվում միլղյու ճիվանդությունից:

Խաղողի ճասունացման շրջանում, մանավանդ անձրնուտեզանակներին խուսավիել չրնլու միջոցով ճողում գերխոնավություն ստեղծելուց: Դա է՛լ ավնլի վտանգավոր է այն ճողերում, ոլսսեղ ստորգետնյաչրերի մակարդակըբարձր է: Գերխոնավությունը նրսպլաստումէ պտուղների փտմանլոը 11.

12.

Ողկույղներիփաոմանդեպքում

սեղմ ժափկետում:

բնրքաճավաքը կատարել

՝

ժամանակին ն որակով կատարել ալգեթաղի ն այգերացի աշխատանքները,կանխել վազի վերդեւոնյա ճյուղավորումների մեխանիկականվնասվածքները: 13.

'

714. Այն չորային շրջանքնրում, որտեղ ստորգետնյա չրերի

մա-

կարդակը ցածր է, այգիները ջրել նան ձմռանը, սկսած դեկտեմբերի երկրորդ կեսից մինչն փետրվարի կիսն ընկած ժամանակաշրջանը:

ժամանակին ճեռացնել ֆիլոքսերադիմացկուն պատվասաակալների վրա առաջացած շիվերը,որպեսի չլարգանա լոերիային ֆիլոքանրա: 15.

18Ղ

ՔԵՐՔԻ

ՆԱԽՆԱԿԱՆ

ՀԱՇՎԱՌՈՒՄԸ ԵՎ ԲԵՐՔԱՀԱՎԱՔԻ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

Վ

բերքաճավաքը սեղմ Խաղողի

ժամկետում, առանց կորառի որակով կատարելու ճամար, անճրաժեշտ է նախո:սլատրաստական աշխատանքներտանել: նախ որոշել տղզասվողբերքի բանակն ըա ն առանձինՃճողամասերի մորոերի:Բերքի նախնական ճաշվառման Համար շաալերույին այգիներում անցնում են տասներորդշարքով ն լուրաքանչյուր 10-րդ վազի վրա Ճաշվում ողթիվը: Ըստ որում, Ճաշվառման նպատակով անձճրաժեշտ կույլղների է ընտրել տվյալ այգու ն սորտի ճամար բերքատվությամբ տիպիկ վազեր: Այնուճեւոն Հաշվառումներովորոշում են սովյալ այգում մեկ վազի վրա եղած ողկույզների միջին Թիվըչ այն բազմապատկում այգում եղծ բերքատու վազերի թվով, առացվում է բոլոր ողկույվների թանակը։ Այգում եղած օղկույղների թիվը բազմապատկելով տվլալ սորտի ովկուլզի միջին կշռով, կատացվի սոլասվող բերՔի քանակը»Ողկույզիմիջին կշիոը պետք է իմանալ դրականությունից ն նախորդ տարիների արտադրականտվյալներից, Ճաշվի նելով տվյալ աարվա պայմանները ն վերջնականապեսճշտելով ՛ ու

լուրաքանչյուր

աո-

բերքաճավաքի նախօրյակին:

Թմբային այգիներում սպասվող բերբի քանակը որոշելու Հաէ ովլյալայդեկոտորում մար, անչճրաժնշտ խաչա-չանկյունագծերով, ձն յուրաքանչյուր 10-րդ վազի վրա Հաշվել ողկույղների թիվը, իսկ ալնուճնտն այնպես, ինչսլես լարային սիստեմի այղզիներում,ճաշ .

վումներուորոշել սպասվող բերքի քանակը: Տլվլալտնտեսությունում բո առանձինբրիգադների, եղած խա-

ղողի այգիների տարածության սպասվողբերքի քանակի, կաղմել բերքաճավարի գրաֆիկ պլան, նշելով ճատկացվող բանվորական ուժի քանակը, տրանապորտը,ամրացվողգործիքները, տտրաները ն գույքը: Անճրաժեշո է վերանորոգել ճանալարչտները,նաչ խապատրաստելբերքաճավաքին բերքի վերամշակման գույքը՝ ըսկըսած ամենասիոքրը դործիքներից (ժկրատներից, դանակներից» ն դույլերից, արկղերից, զամբյուղներից, կշեոբներից այլն) մինչք խոշոր տակառները, ճորերը գուռերը: Պատրաստի վիճակում ո" լետք է լինի հան տրանսպորտը ավաունքենաները, ինքնաքասի մեքենաները տրակտորայինսայլակները ն այլն: ու

ու

|

ԲԵՐՔԱՀԱՎԱՔԻԺԱՄԿԵՏԻ

ՈՐՈՇՈՒՄԸ

ԲերքիՀասունացման ժամանակաշրջանումպտուլներն աստիճա-չ նաբար ընդունում են սորտին լուրաճատուկ դունավորում, սալիտաԺուղ դեղին,ոսկեդույնչսնապտուղները՝ կաղտուղները՝աւպիտակ, կամ վարղագույն

մուդ կաղտավուն, իսկ առանձին սորտերինը տարբնը աստիճանի կարմրավուն կամ վարդազույն նրանգավորումով փափկում են, մաշկը առաձգական), խափում բարակ,ճաճավխ ցիկ է դառնում, սրողաճլութը զնալու| ավելի է քաղցրանում, բանի որ շաքարների քանակն ավելանում է, իսկ թրվությունը՝ պակասում: 3--Ց ճամարվում, երբ ալգուց Խաղողը լրիվ Հասունացած է մեկ վերցված պտուղների միջին նմուշի «լութի մեջ շաքարնեօրը ըի քանակը»վերջին օրերին այլնս չի ավելանում: միջին նմուշը վերցնել սկսած բերբաճավաբից 10-Պտուղների 15 օր առաջ, մեկ անդամ, իսկ վերջին օրերին, օրը սկզբում 4-5 Ժուտնենում են երբ պտղաճլութի շաքարալնությունը ե թթվությունը ներկայացվող պաճանջներին՝ամեն օր։ Միջին նմուշ վերցնելու Համար, քմբային այգում, անճրաժեշտ է անկյունագծով անցնել Ճճողամասով,իսկ լարային այգում լուրաքանչյուր լուրաքանչյուր 5--10-րդ շարքով հ Ճիմնական սորաի լուրաբանչյուր 9 կամ 10-րդ վազի տարբեր կողմերի ողկույզների ծայրի, միջին ն ճիմբի մասերից վերցնել պտուղներ, որոնց ընղճանուր կշիռը պետք է կաղմի 1--8 որոշում են այդ նմուշի քաղկգ: Այնուճնան շաքարաչավփով ուխ շաքարայնությունը, իսկ տխորելու Ժիչոցով՝ թթվությունը: Թարմ վիճակում օգտագործելու ճամար սեղանի խաղողների բերքաչավաքը կատարել պտուղների լրիվ Ճւասունացման ժամանակ, երբ նրանք ստացել են սորտին լուրաճատուկ դունավորումմ: էրի չճասունացած խւղողները Ավելիվաղ ժամկետում ճավաքված, Սեղանի խաղողների գնրճառուՀետագայում չեն Ճասունանում: է ազդում բերքի քանակի ն փոխադրունանացումը բացասաբար -

կության վրա:

հասուկամ տեխնիկական Գինու սռբտեբիարդյունաբերական ն նացումն այն է, երբ սլոուղիերի շաքարների թթուների քանակը Համապատասխանումէ այս կամ այն տեսակի (սեղանի, աղանդեբային ն այլն) գինիներ պատրաստելույվաճանջներին: Սեղանի ըս-

լիւտակ գինիներ պատրաստելու ճամար քաղցուի շաքարայնու6--8 գ/լ տոկոս, թթուների քանակը՝ թյունը պետք է լինի 18--20

Սեղանի տղիտակքունդ գինիներ («էջմիածին», «Ոսկեվաղզ»)պատ-

ԷԶ

-

րաստելու ճամար Ոսկեճատ սորտի բերքաճավաքը կատարել, երբ ) ալողաշճյութի շաքարայնությունը Ճասել է 22--Ց6 տոկոսիչ 4--6 դ/լ։ շամպայն ճամար շաքաքաղցուի ալատրասաելու գինիներ րայնությունը պետք է լինի 17--Յ0 տոկոս, թքուների քանակը՝8-1 գիլչ սեղանի կարմիր գինիներ պատրաստելու ճամար պտուղները պետք է լինեն լրիվ ճասունացած, լավ գունավորված, առողջ» ) լավ արտաճայտված սորտային բնորոշ բուրմունքով, պտղաշյութի 18--21 տոկոս շաքարայնությամբ ն 6--9 գլ քրվությամբ: կիսաքաղցր դինիներ ոլատրաստելու Համար քաղցուի շաքարայնությունը' է ոլեւտք Ճճասնի24--Չ26 տոկոս ն ավելի, քունդ քաղցր գինիների ճա- : 19--22 մար շաքարայնությունը տոկոս ն ավելի, թքուննրի քանա- ' կը՝ 5,5--6,5 զլ ավելի: Աղանդերային գինիներ պատրաստելու : ճամար քաղցուի շաքարայնությունը 22 տոկոսից բարձր սլետք- է Լինի, որբինկարելի է ճասնել սորտերի ճիշտ ընտրությամբ ն տեղա բաշլաաբ, ուշ բերքաճավաքկատարելու միջոցով, նրբ պտուղները

թքուները՝

դերճասունանում են:

այն դեպքում, չի բնրքաճավաքկատարվում,

եղի է Գտուղների գեբնասունացումը

երբ նրանը չրիվ

«ասունացումից ճետո

ունննում

|

մեջ, վազերի վր: Այս դեպբում ոլրոուղների տերեներից շաքարներ չեն ներճոսում, բայց ի ճաշիվ ջրի դոլորշիացման, բարձրանում է քաղցուի խությունը՝աղանդերային դի- զ Զ տոկոսի ն ավելի նիների Համար, ճասնելով 30--35 առմամբ այս կամ այն տեսակի դինիներ սպասորասԸնդճանուր Հ յոհլու ճամար խաղողի բերբաճավաքի ժամկետը որոշելիս, Հաշվի առնել, որ քաղցուի յուրաքանչյուր մեկ գրամ շաբարի լրիվ խժորու- | տոկոս ծավալային սպիրտ: մից ստացվում է 0,55--0,64 խաղողի արդյունաբերականկամ տնխնիկական Ճճասունացումը կարող է Համընկնել պտուղների լրիվ (ֆիզիոլոգիական) ճասունան ճետ, շուտ կամ ուշ: նացման հրանից երբեմն մնում ողկույղնեերը

են

:

ԽԱՂՈՂԻ ԲԵՐՔԱՀԱՎԱՔԸ

բերքաճավաքը կազմակերպչականմեծ Խաղողի

աշխատանք է. ունի բերքի քապաճանչջում, քանի որ այն որոշիչ նշանակություն նակի ն որակի բարձր ցուցանիշներ աւպաճովելու գործում: Աճեց- : ված բերքի օգտագործման ուղղությունից կախված, բերքաճավա- | քը անցկացնել սեղմ ժամժկետում,առանց կորուստների: ` Ի ,տարբնրությունտեխանիկաԿ բերքահավաքը: Սեղանիսռոտերի

'

կան սորոռնրիչսեղանի խաղզողննրիբերբա չամաքի տեսակամորման ն սփոխադրման աշթատանքներըկատարել այնայնս, որ պաճպանվի ողկույվների հ սղաուղիերիդրավիչ տոսքը, փռխադրունակությունը ն սպաչճունակությունը: սորտերի բերքաճավաքը կատարել չոր եղանակին: ԱմՍեղանի «"դամածն անձրնուռ եղանակին չի կարելի բերքաճավաք կատարել, քանի որ պտուղների վրա հղած խոնավությունը կնպաստիվոոմանը: ճնեռու երե ճավաքված բերքն օգտագործվելու է տեղում կամ ոչ 10--12 է վայրեր փոխադրվելու, ապա ողկույղները կարելի է դարսել

կիլոգրամանոց արկղերում կամ զամբյուղներում: Հնռավոր շբրջաններ փոխադրելու կամ երկար ժամանակ պաճպանելու Համար պետք է օգտագործել Տ8--10 կիլոգրամանոց արկղեր. Արկղերը պետք է լինեն մաքուր, չոր ն ննրսի կողմից Հարք: 0դոտադործվող տարաներըլուրաքանչյուն անգամ օգտագործելուց առաջ լվանալ սոդայի 10 տոկոսանոց տաք լուծույթով,ողողել մաքուր ջրով ն չորացնել արհի տակ: սկսել, երբ խաղողաճլութի շաքարալնությունը Բերքաճավաքը 16 տոկոսից ցածր չէ, ն ։տուղները ստացել են սորտին լուրաճաՃետուկ գունավորում: ՉՀասունացած պտուղները բերքաճավաքից չեն ճասունանում, փոլխադրունակուիսկ գերճասունացածների տո

պաճունակությունը ցածը է լինում: Քներբաճավաք բանվորըոլնւոք է ունենա երկուական կատարող արկղ: դույլ կամ զամբյուղ Ողկուլղներբ չիվերից կտրել ըՎգուշությամբ,մկրատովկամ դանակով, կոթի ճիմքից այնպես, խազողը որ ձեռքով չմաբրվի պտուղների վրայի մոմաշերտը, որը հ է ռլաշտւ ղանում փտումից: Առողջ վնասված ողկույզները դասա), կոքուննեվորելտարբեր արկղերում (դույլումկամ դամըլուղում րը վեր: Հավաքածբերքը մինչն տեսակավորելը դնել շարքերում՝ վազերի ստվերի տակ, որպեսզի պտուղներից ջրի դոլորշիացումը նվազագույնի ճասցվի: Սեղանիխաղողներիբերքաճավաքը:սորտի սաճմաններում, կաբելի է կատարել ճամատարաժ ն մի քանի նվագով՝ ընտրովի: Ընտրովի բնրքաճավաքըժամանակ լուրաքահչյուր անգամ Հավաքում են լավ ճասունացած, սորտին բնորոշ գունավոր պտուղներ ուննցող ողկույզները: Ընտրովիբերքաճավաք կատարելիս վազերի բեռնըվածությունը քեքնանում է, պայմաններ են ստեղծվում վազերի վրա մնացած ժլուս ողկույղներիլավ ճասունացման ն շիվերի փայտացժան Համալրո թյունը

ն

շիջանենը փոխադրելու կամ երկար ժամանակ ւաՀեռավոր չելու 4ամարյ, Ճւսվաքված բերբը պետք է խնամքով տեսակավորել:

յս աշխատանքը կատարում

են

տեսակավորման կետում, որտեղ ընտրում տարվա պայմաններին ճամապատասվխան սորտին ողկույզներ, դրանց վրայից մկրատով ճնռացնում վնասված, կանաչ ն թերզարգացած պտուղները, պոկված պոուղննրի պտղա կոթերը: Ողկուլզների տեսակավորումը ն Ճակավորումը կատարել միաժամանակ, խաղողի այլդիներու՝ ծածկերի տակ, երկար վրա: Ռղկուլզներըդասավորում հն այնպես, որ արկղի սեղանների եզրերից 1,5--2 սմ բարձր լինեն: Տնսակավորմանկետերում պետք է լինեն մի քանի բաժիններ՝ ` տարայի վերանորոգման, դատարկ տարաները պաճելու, ողկուլվները տեսակավորելու ն արկղերում դասավորելու, բերքը կշռելու, ճակավորելուն Ճճակավորված բերքը պաճպանելու ճամար: Ճճակավորելուցճետո արկղերին թղին պիտակներ Խաղողները են ամրացնում, որոնց վրա գրված է լինում ճանրավղլեւոությունը» շրջանը, տնտեսությունը, սորտի անունը, բերքի որակը (տտանժամկետը ե այլն: չակավորված տնսակավորմուն խաղողը դարտը), շտապ պետք է փոխադրել ուղարկման կնսո սորսոերիբերքաճավաքը կատարում են, երբ խաՏեխնիկական ղողաճլութի շաքարայնությունը ե թթվությունը բավարարում է զգիննեդործական արտադրության պաճանջներին: են

ն

`

`

'

համաբ, բեր- ' բարձբոբակգինիներպատբաստելու Տեսակավո»

առանքանավաքրկատաբելրստ սռբտեբի,սպիտակապտուղնեոն ճամատարբած: ձին, սնապտուղներբն առանձին՝ չավաքվածբերքն այգուց կարելի է դուրս բերել դույլերով արկ-

,

ղերով, զամբյուղներով, իսկ ավելի արդյունավեւո է տրակտորային Այնուժետն ոչ ուշ, բան 1--1,5 ժամվա ընքաց- | շարմարանքներով: քում բերքը ւոռեղավփոխելդինեզործարան՝ վերամշակման:Բերքի փոխադրումն ուշացնելիս, մանավանը տաք եղանակներին, շա- վ | քարասնկերն արագ բազմանում նն, որ ճետագալում բացասաբար է անդրադառնում պատրաստվող դինիների որակի վրա: ներկալումա լայնորեն տարածված է տեխնիկականսորտերի բերքի, այոոլես կոչված «առանց տարայի» փոխադրումը գինու գործարաններ: ժամանակաշրջանիճամեմատաբար ուշ ժամկեոնե- | Վեդնտացիայի րում առանձին սորտերի բճաշվերի վրա առաջացած բճաշվային ։ բերբը, որը լրիվ չի ճասունանում, ճավաքել առանձին, չխառնելով : ճիմնական բերքի Հետ, որպեսզի վերամշակվող գինիների որակը ։ :

չընկնի:

՛

"

ԽԱՂՈՂԻ

ԱՑԳԻՆԵՐԻ

ՎԵՐԱԿԱՌՈՒՑՈՒՄԸ ԵՎ

ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԸ

այդիների վերակառուցման ն Խաղողի

վերականգնման եղանակները կախված են յուրաքանչյուր այզեկտորի վիճակից, որը սլնուք է պարզել գուլքադրման միջոցով: Գույքաղզրմանժամանակ անճրաժեշտ է լրիվ տվյալներ ճավաքել լուրաքանչյուր այգու սորտային կազմի, ճողի նախատեկումայինմշակության, ստորգետնյաջընրի ե մայր ապարիճամատարաժծ շերտի բարձրության, տնկման խորության, խտության, մշակության, վազերի ձնավորման սիստեմի, աճի, բերքատվության տեկարկների լիարժեքության, չարորակ ժոլախոտերով ն վնասատուներովՃողի վարակվածությանաստիճանի, միկրոկլիմայական պայմանների մասին ն այլն: երբ լրիվ տվյալներ լինեն լուրաքանչյուր այգու ն նրա առանձին տեղամասերի վերոճիշյալ բոլոր մասին, ըստ դրա կորոշվեն վերակառուցցուցանիշների ման հ վերականգնման եղանակները: Խաղողի ալյլգիննրիվերակառուցումը ն վերականդնումը կարելի է կատարել փոքը այգեկտորներից մեծ զանգվածներ ստեղծելու ն այգու մշակության աշխատանքները առավելագույն չափով մե քենացացնելու, շարքերի ուլղզությունը փոխելու, վաղզնրի աճը ն բարձր բերքատվությունը վերականդնելույ, ։ոնկարկների լիարժեքուսորտերը թանկարժեք սոր թյունըոապաճովելու,քիչ արդյլունավեսո տերով փոխարինելուճամար ն այլն: ՍՍՀ առանձին շրջաններում (Հոկտեմբերյանի, Աշձայկական տարակի, էջմիածնի, Մասիսի, Արտաշատի, Արարատի,Շաճումդեռնս դոյություն ունեն բքմժբայինայգիների լանի, եղեգնաձորի) իրենց միջնակներովն միջնապատերով: բազմաթիվ Հողակտորներ՝ են մեծ Ժասամբ, հրարից բաժանվում Այդպիսի ալդեկտորները: ն քփուտննրով ցածր եկամտաբեր ծառատեսակներով,որոնք ստվեր դցելով խաղողի վազերի վրա, իջեցնում են բերքատվությունը: Քանիոր թմբային սիստեմի այգիների մշակության աշխատանքները մեքննայացնելու ճնարավորություն չկա, անճրաժեշտ է դրանք վերակառուցել քանդելու ն շպալերայինսիստեմի մփաքրասորսոյ լիարժեք սոնկարկներ ստեղժելու եղանակուխՐատ որում, առաջին Հերթին վերակառուցել փոքր, ծերացաժ, բերքատվությունը խիստ: իջած, ցածր հնկամոտաբեր այզեկտորները: ՍՍՀՄ խաղողաղործականշատ շրջաններում շպալերային այգիներում ժԺիջշարբայինտարածությունների վարը, ժիջվաղզային ոլարարտացումը, բուժումը, այգե մտւսրածությունների փխրեցումը, 189:

ժաղը,այգեբացը ե մի շարք մեքենայացված են:

այլ

ճամակողմանի

աշաատանքներ

Հայկական ՍՍՀ-ուժ նուլնալես Հնարավոր է այգիների մշակու- 4 խյան աշխատանքներըճամակովմանրորեն մեքենայացնել ե տա" ընքաարնտնդլայնելդրանց կատարման մոսրածությունննրը: Ան- 8 ծրաժնչա է լարային սիստեմի այգիներում վաղերը տնկված ւի-:4 նեն ուղիղ գժու: եթե շարքերի ուղղությամբ առանձին վազեր ուզղադժությունից դուրս են տնկված, ապա դրանք ուղղել տւսշտաթաղ̀ ' անդալիսի միջոցով, որպեսղի միջշարքային Ժշակության աշխատանքներկատարելիս դրանք չվնասվեն: վ Տոշտաթքադ լուրարքատ այդիների վերակա / անդալիսը խաղողի ռուցման ճայանի եղանակներից է, որը կարելի է կիրառելնան շարբերի ուղղությունը փոխելու, նրիտասարդացնելու,միջ-: շարքային տարաժություններըլայնացնելու կամ նեղացնելու նպա-չ: տակով:Տաշտաթաղադալիսը կարելի է կարել ինչպես առանձին: վազերով, այնպես էլ ամբողջ շարքի երկարությամբ՝ ձնքարկելով բոլոր վազերը: : Անդալիսիժամանակ տռղաճովելնան այգու մաքրասորտությունըչ Հեռացնել խառնուրդ սորոնրի ն Հիմնական սորտի ցածր բերքա«ռու կլոնների վաղերը։ Համատարած տաշտաքաղ կատարված վա-. ղերի նորմալ աճը ն բարձր բերքատվությունը շուտ է վերականգ-. նըվում, ճիմնական թերությունն այն է, որ աշխատատարէ ն թանկ: մարային սիստեմի ալգիների միջվաղային մշակության մեքենալացմանըխանգարում է այն, որ այստեղ Թմբային այղիների նման, տարիներ շարունակ այդեփորի ժամանակ, շարբերի երկարությամբ որոշակի բարձրությամբ թումբ ք Դա կազմվել: պատճառաբանվումէ նրանով, որ թումբն իբրն թել ի նպաստում է այգու ոռովզմանը:Մինչդեռ, իրականում այդ թումբը խանգարում է լարային այգիների ոչ միայն ժիջվաղային տարածու փյունների մշակմանը, այլն այդեթաղի ու այզերացի աշխատանքՎ ների մժեքենայացմանը:Լարային այգիների մշակության աշխաձ տանքները մնեքենալացնելուն դրանց կատարման որակը բարձ րացնելու նպատակով պետք է քանդել քմբերը, իսկ ոռոգումը կազ Ժակերպել ակոսային եղանակով: ՍՍՀմի շարք շրջաններիշարատունկ ալգիների որով Հայկական մասում ժամանակին շսալերա չձիմնադրելու պատճառով տնկարկգ ներն աստիճանաբարեն վերածվում ըմբայինսիստեմի Այդպիսի շարատունկ այգիներում անչճրաժեշտէ ճիմնադրել շպալերաչ

:

| տարածությունն

մազերը

| տաշտա

Բավարի

մոլծրց Վ

վերաձնեավորելառանց բնի կամ կարճ բնով բազմաաստիճանաբար

թե Հուվժարանման աղատ

սիառեմժով,վերացնել շարքերի երկաբությամբ ստեղծված թմբերը, ճարթեցնել այգու ճողամասը ե այն լրիվ շարմարեցնել մշակության աշխատանքները մեքնայացնելուն: Առանձինդեպքերում չատ խիստ տնկարկներումնոսրացման կուրիք է զգացվում: նոսրացումըկարելի է՝ կատարել շարբընղմեջ կամ երկուշարքերի վազերը ճանել, Ճաջորղը քոյնել ն այլն: Դա կախված է նրանից, թե տնկարկում միջշարքայինտտրածություննինչքան է ն ինչպիսին պետք է լինի վնրակառուցվող այգում: Բոլոր: դեպքերում շարքերն այնպես նոսրացնել, որ վերակառուցված այդում միջշարքային տարածություններում ճնարավոր լինի մեքճնալացնել խնամքի աշխատանքները: անճրաժեշտ է կանոնավոր ճաՀին այդիները վերակառուցելիս ցանց սաեղծել, որոլեսղի ապաճովվի տրանսպորտին նապարձոաւյին դլուղատնտեսականմեքենաների աղատ շարժումը: հ արտադրության անչրաժեշտ է վերափոխել վազերի ձնավորումը մեջ արմատավորելբարձրաբուն (ճողի մակերեսից1--1,3մ բարձր) ձեավորման տյնպիսի սիոտեւմներ (Լենց Մոզերի,կորդոնների ն այլն), որոնք ճնարավորություն կտան բարձրացնելու վազերի կենունակությունը, դիմացկունությունը ցրտաճարությունների Հոանդեպ, բնրքասովությունըե կավզաչովենմշակության աշխատանքների 2ամակողմանի մեքենայացումըո այգերաղի Այդեթաղշրջաններիլարային սիստեմի, ն այգերացի աշխատանքներըմեքննալացնելու ճամար Հովշարանման ձեավորված վազերն առանձին այլդեկտորներում,արազատ կարդով, աստիճանաբարվերաձետադրական լայն փորձարկման վավորել բազմաթն միակողմանի Հովճարանմանսիստեմով: Բերքատու այդիներում տարբեր պատճառներով(ուժեղ ցրտավատ մշակությունից ն կամ կարկտաճարությունից, Ճարությունից այլն) վնասված, ծյուծված վազերի վերդետնյա մասը երիչոասարդացնել բնատման միջոցով: Բնատումբ կատարել Հյութաշարժության ժամանակ: Դրա Համար անճրաժեշտ է վազերի բունը բաց ամ խորությամբ, սղոցել նախկին ճանդույցից վերն, անել 20--25 սմ շերտով: կտրվածքի մակերեսը Հարթքնցնելն ծածկել Ճողի 3--5 Բնատվածվազերիստորդետնյաբնի քնած բողբոջներից առաջացած բազմաթիվ բնաշվերից, նայած ձնավորման սիստեմին (Դյուռյիչ Լենց Մոզերի ոիսոեմի ձնավորմանդեպլքում՝1--2, բազ-

այգիներում

մորդոնի,

"ՄութնՀովճարանմժանի՝ 4--6) պետք է թողնել

Համապատասխան դիրք ունեցողները, անջրաժեշտությանդեպքում դրանք ծերատել, իսկ մյուսները ճենռւացնել:չՀաջորդտարում այդ բնամատերն օգտագործվում են վուղերի ձնավորումը վերականգնելու ճամար: Առանձինդեռղքերումայգում մեկ սորտը մի այլ սորտով փոխափենելու նալատակովկիրառվում է վազերի վերապատվաստում: Այն դեպքում, երբ ճին այգին մաբրասռորտչէ, լիարժեքությունը շատ ցածր է, վարակված է չարորակ մոլախոտերով, մարմարյա բեղի քրթուրներով ն այլ վնասատուներով, վազերը խիուտ 4յուծն են, ված տեխնիկապեսվերակառուցումը կաղվուծ է Մեծ ծախսերի ճետ, ավելի արդյունավետ կլինի ոնկարկներն արմատախիլ անել, / ճողւամասի որակով նախապատրաստելն մաքրասոլրտ, լիւսրժեք նռր այգի «Հիմնադրել: են նան նոսրությու Այգիներիվերականդնման ե վերացումը ձիժնաշրջմանքարմացումը: |

եղանակներից

ՔՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ներածություն

կազմությունը, .

.

.

Վազի արտաքին վազի անման փովեւր Խաղողի Խաղողիվազի բազմացումը Խաղողի դեֆիդիտայինսորտերի արազ Խաղողիպատվաստված տնկանյութի աճեցումը Հողսմասի ընտրությունըե '

.

.

.

«

.

,

:

.

:

ի

.

.

Ց.

1/

կտբոններով, բազմացումը աչքակտոորններով :

ամաշ

.

.

.

.

.

.

.

ւ

.

-

2՛

ափ Թվ Կխագատրաատումբ խաղի ( '

իշացումը

.

կառուցելու «այո

.

.

տճկելու

(

.

-

լանչերի դարբավանդննո . այգիների խնամքը ԵՐիւոտսառդ ն ձնավաթումը անման ազատ Վազերիհետը բնով սիսանմով Վազեբի աբագ ճետ:վառումը ազատ ձնավոբումը Վաճեբիցածը բնով բազմաթեազատ հովհարանման ռովո կան եղանանով Վազեի ձետվորամըմիակողմանի ԵՐը սչ ալզեթաղ շոջաններում Վավեւի ձեավոշումն այղինեբում Նոսոությանվերացումըերիտասարդ հիմնադբումն Շպալերայի

ԹԵԼ

բաղմարն անմա Քո" նովնաբանման սիստեմով -

.

.

.

գոն

Վազեբի չոր կապը

.

իստ եմով բազմու ըովնաշանման .

այգիորթում

մոաաշխատան քները խնամ(ի քախապատաստում բերքաճավարի

Եշիտասարդայզիների ԲԵՐքատու խնամքր այզիների հաշվառումըե Քերքի նախնական Խաղողիայգիներիվերակառուցումըն վերականգնումը

.

լ

ԱՈՂ

ԱՂՐ21

լ

|