ՌԱՖԻԿ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Օպտիմիզացիայի մեթոդներ
ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ
Ռ. Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ՕՊՏԻՄԻԶԱՑԻԱՅԻ
ՄԵԹՈԴՆԵՐ
ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
ԵՐԵՎԱՆ
ԵՊՀ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ
ՀՏԴ 519.8(07) ԳՄԴ 22.18 ց7 Խ 282
Հրատարակության է երաշխավորել ԵՊՀ ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետի գիտական խորհուրդը
Գրախոս՝ ֆիզ. մաթ. գիտ. թեկնածու, դոցենտ Գ. Հակոբյան Խմբագիր՝ ֆիզ. մաթ. գիտ. թեկնածու Ս. Սահակյան
Խաչատրյան Ռ. Ա. Խ 282 Օպտիմիզացիայի մեթոդներ: Ուսումնական ձեռնարկ/ Ռ. Խաչատրյան. -Եր.: ԵՊՀ հրատ., 2014, 134 էջ: Ձեռնարկը նախատեսված է ԵՊՀ ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար: Այն կարող է օգտակար լինել նաև բնագիտական ֆակուլտետների ուսանողներին:
ՀՏԴ 519.8(07) ԳՄԴ 22.18 ց7
ISBN 978-5-8084-1921-6 © ԵՊՀ հրատ., 2014 © Խաչատրյան Ռ. Ա., 2014
BOVANDAKOWYOWN
Himnakan gaa arner eoremner
1.1 Naxnakan sahmanowmner . . . . . . . . . . 1.2 qstremowmi a ajin erkrord kargi anhraet ow bavarar paymanner . . .
Gradientayin meod
2.1 Fownkciayi minimizaciayi gradientayin eanakneri ndhanowr nkaragrowyown . 2.2 Qayli kisman eanaki zowgamitowyan eorem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3 G aynacman meod . . . . . . . . . . . . . . 2.4 Apriori meodi zowgamitowyown . . . . . 2.5 Gradienti proyektman meod . . . . . . .
Ow owcik analiz
3.1 Ow owcik bazmowyownneri anjatman eoremner . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2 Karaeodori eorem . . . . . . . . . . 3.3 Hellii eorem . . . . . . . . . . . . . . . 3.4 Ow owcik fownkciayi sowbdiferencial 3.5 Kown-Takkeri eorem . . . . . . . . .
..
Lagrani anoro gor akicneri meod
4.1 ptimalowyan a ajin erkrord kargi paymanner . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2 Lagrani anoro gor akicneri meod (xa sahmana akowmneri depq) . . .
Variacion haiv
5.1 yleri havasarowm . . . . . . . . . . . . . . 5.2 Lagrani meod variacion havi xndirnerowm . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3 Variacion havi dasakan izoperimetrik xndir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4 qstremowmi bavarar paymanner variacion havi xndirnerowm . . . . . . .
Grakanowyown
NAXABAN
Ays owsowmnakan e nark grva Er ani pe{ takan hamalsarani informatikayi kira akan maematikayi fakowltetowm heinaki kardaca
dasaxosowyownneri himan vra: e narki npatakn tal ptimizaciayi oro himnarar meodneri bavarar a ov hamakargva amanakakic aradranq: e nark bakaca hing glowxneric: A ajin glxowm hama otaki aradrvowm en qs{ tremowmi a ajin erkrord kargi anhraet ow bavarar paymanner o paymanakan ptimizaciayi xndirneri hamar verjavor a ani tara owyownnerowm: Erkrord glowx nvirva paymanakan o paymanakan ptimizaciayi motavor meodnerin: Nkaragrvowm en gradientayin meodner nrancowm qayli ntrowyan a avel haax gtagor vo kisman, apriori amenaarag vayrjqi eanakner: Errord glxowm apacowcvowm Kown- Takkeri eorem orpes minimowmi anhraet ow bavarar payman ow owcik ragravorman xndirneri hamar: Ays glxowm trvowm en na oro himnarar eoremner ow owcik analizic, oronq ownen kira akan layn nanakowyown: orrord glxowm aradrvowm maematikakan ragravorman xndirneri low man Lagrani anoro gor akicneri meod, erb sahmana akowmner trva
en havasarowyownnerov anhavasarowyownnerov: Hingerord glxowm ditarkvowm en variacion havi parzagowyn izoperimetrik xndirner arta vowm yleri havasarowm orpes qstremowmi anhraet payman:
Yowraqanyowr dasaxosowyan verjowm bervowm en xndirner varowyownner, oronc low owmner ow{ sanoin kgnen aveli lav yowracnel aradrva nyow: e narkowm kan na a ajadranqner, oronq karo en irakanacvel hamakargi gnowyamb: eoremi apacowyc sksvowm I nanov, isk J nan azdararowm apacowyci avart: norhakalowyown enq haytnowm EPH vayin analizi maematikakan modelavorman ambioni a{ xatakicnerin` e narkowm nerkayacva nyowi bovandakowyan aradrman eanakneri het kapva
harcerowm gtakar a ajarkowyownneri ditoowyownneri hamar: .A. Xaatryan
HIMNAKAN N ANAKOWMNERI CANK
tarr patkanowm X bazmowyan X ∩ Y − bazmowyownneri hatowm X ∪ Y − bazmowyownneri miavorowm X\Y − bazmowyownneri tarberowyown
x ∈ X− x
X + Y = {z/z = x + y, x ∈ X, y ∈ Y }−
bazmowyownneri hanrahavakan gowmar X− X bazmowyan akowm intX− X bazmowyan nerqin keteri bazmowyown Rn − n a ani vklidyan tara owyown P (x, y) = ni=1 xi yi − x, y ∈ Rn vektorneri skalyar artadryal p kxk = (x, x)− x ∈ Rn vektori norm Br (a) = {x ∈ Rn /kx − ak ≤ r}− a kentronov r a avov gownd C 1 [a, b]− [a, b] hatva i vra orova anndhat diferenceli fownkcianeri tara owyown het yal normov. ky(·)k1 = max{ max |y(x)|, max |y 0 (x)|} x∈[a,b]
x∈[a,b]
vayin fownkcia, or bavararowm het yal paymanin.
o(α)−
o(α) =0 α→0 α lim
Glowx 1
Himnakan gaa arner eoremner Ays glxowm bervowm en oro sahmanowmner eoremner ow owcik analizic: Ditarkvowm oork fownkciayi minimizaciayi xndir Rn vklidyan tara owyan vra: aradrvowm en ptimalowyan a ajin ow erkrord kargi anhraet ow bavarar paymanner: Enadrvowm , or nerco ano maematikakan analizi g ayin hanrahavi himnarar gaa arnerin:
1.1
Naxnakan sahmanowmner
Dicowq f (x) = f (x1 , x2 , ... , xn ) n o oxakani fownkcia ` orova Rn vklidyan tara owyan vra: Ee f fownkcian, st bolor o oxakanneri, owni masnaki a ancyalner x ∈ Rn ketowm, apa nra gradient ayd ketowm nanakvowm het yal kerp. f 0 (x) ≡ (fx0 1 (x), fx0 2 (x), ..., fx0 n (x)) :
Sahmanowm 1.1.1: Dicowq f (x)- erkow angam diferenceli fownkcia x ∈ Rn ketowm: Het yal simetrik matric kovowm hesian fx001 x1 (x) fx001 x2 (x) fx00 x (x) fx00 x (x) 2 1 2 2 H(x) = fx00n x1 (x) fx00n x2 (x)
Dicowq
a11 a12 a21 a22 A= ... ... an1 an2
... fx001 xn (x) ... fx002 xn (x) : ... fxn xn (x)
... a1n ... a2n ... ... ... ann
kamayakan matric : Sahmanowm 1.1.2: A matrici k-rd kargi glxavor minor kovowm i1 < i2 < ... < ik hamarnerov toeri ayd nowyn hamarnerov syowneri hatman teerowm gtnvo tarreric kazmva oroi: Sahmanowm 1.1.3: (Ax, x) qa akowsayin kovowm ` drakan oroyal (A > 0), ee (Ax, x) > 0 6= 0, x ∈ Rn ,
∀x 6=
drakan kisaoroyal (A ≥ 0), ee (Ax, x) ≥ ≥ 0 ∀x ∈ Rn , bacasakan oroyal (A < 0), ee (Ax, x) < < 0 ∀x 6= 0, x ∈ Rn , bacasakan kisaoroyal (A ≤ 0), ee (Ax, x) ≤ ≤ 0 ∀x ∈ Rn :
Kar or kira akan nanakowyown owni het yal pndowm (te|s, rinak` [10]): eorem 1.1.1 (Silvestri haytani) : Dicowq A(n × n) simetrik matric :
1) Orpeszi A matric lini drakan oroyal, anhraet bavarar, or nra glxavor ankyownag ayin minorner linen drakan` ∆1 = a11 > 0, ∆2 =
∆n =
a11 a12 a21 a22 ... ... an1 an2
a11 a12 a21 a22 ... a1n ... a2n ... ... ... ann
> 0, ...,
>0:
2) Orpeszi A matric lini bacasakan oroyal, anhraet bavarar, or ∆1 < 0, ∆2 > > 0, ..., (−1)n ∆n > 0 :
3) Orpeszi A matric lini drakan kisaoroyal, anhraet bavarar, or nra glxavor minorner linen o bacasakan: 4) Orpeszi A matric lini bacasakan kisa oroyal, anhraet bavarar, or zowyg kargi glxavor minorner linen o bacasakan, isk kent kargi glxavor minorner linen o drakan:
Sahmanowm 1.1.4: M ⊆ Rn bazmowyown kovowm ow owcik, ee cankaca x1 , x2 ∈ M keteri cankaca α ∈ [0, 1] vi hamar tei owni het yal` αx1 + (1 − α)x2 ∈ M :
Sa nanakowm , or bazmowyan patkano erkow keter miacno hatva nka ayd nowyn baz{ mowyan mej: Sahmanowm 1.1.5: f (x) fownkcian M ⊆ Rn ow owcik bazmowyan vra kovowm ow owcik, ee cankaca
x1 , x2 ∈ M keteri cankaca α ∈ [0, 1] vi hamar tei owni f (αx1 + (1 − α)x2 ) ≤ αf (x1 ) + (1 − α)f (x2 )
(1.1.1)
anhavasarowyown: eorem 1.1.2: Dicowq f - ow owcik fownkcia M ⊆ ⊆ Rn ow owcik bazmowyan vra diferenceli x∗ ∈ M ketowm: Ayd depqowm f (x) − f (x∗ ) ≥ (f 0 (x∗ ), x − x∗ ) ∀x ∈ M :
(1.1.2)
st ow owcik fownkciayi (1.1.1) sahmanman` kamayakan x ∈ M vektori cankaca α ∈ [0, 1] vi hamar ownenq I
f (αx + (1 − α)x∗ ) ≤ αf (x) + (1 − α)f (x∗ )
anhavasarowyown: Aysteic, havi a nelov, or fownkcian diferenceli x∗ ketowm, kstananq f (x) − f (x∗ ) ≥
f (x∗ + α(x − x∗ )) − f (x∗ ) = α
f
(f 0 (x∗ ), α(x − x∗ )) + o(α) o(α) = (f 0 (x∗ ), x − x∗ ) + : α α Ancnelov sahmani, erb α → 0, kstananq pahanjvo anhavasarowyown: (1.1.2)- kovowm ow owcik fownk=
ciayi himnakan anhavasarowyown: Da nanakowm , or ee f ow owcik fownkcian di{ ferenceli x∗ ketowm, apa nra grafik gtnvowm (x∗ , f (x∗ )) ketov tarva oa o harowyownic ver :
J
Sahmanowm 1.1.6: f (x) fownkcian M ⊆ Rn ow owcik bazmowyan vra kovowm owe ow owcik θ > 0 hastatownov, ee f (x1 )−f (x2 ) ≥ (f 0 (x2 ), x1 −x2 )+θkx1 −x2 k2 ∀x1 , x2 ∈ M :
Ee fownkcian erkow angam anndhat diferenceli , apa nra ow owcikowyown amboj tara owyan vra kareli stowgel hesiani nani mijocov: Ayd masin het yal pndowm (te|s, rinak` [8]): eorem 1.1.3: Dicowq f - erkow angam anndhat diferenceli Rn -i vra: Ayd depqowm`
a) ee H(x) ≥ 0 ∀x ∈ Rn , apa f - ow owcik fownkcia Rn -i vra, b) ee (H(x)h, h) ≥ θkhk2 ∀x, h ∈ Rn , apa f - owe ow owcik θ hastatownov Rn -i vra:
Dicowq trva f (x) fownkcian enabazmowyown Rn - ic:
Rn -i
vra
M -
Sahmanowm 1.1.7: x∗ ∈ M ket kanvanenq`
1) f -i global minimowmi (global maqsimowmi) ket M bazmowyan vra, ee f (x) ≥ f (x∗ ) (f (x) ≤ f (x∗ )) ∀x ∈ M,
2) f -i lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket M bazmowyan vra, ee goyowyown owni ayd keti aynpisi V rjakayq, or f (x) ≥ f (x∗ ) (f (x) ≤ f (x∗ )) ∀x ∈ M ∩ V :
Fownkciayi minimowmi maqsimowmi keter kovowm en qstremowmi keter:
Tesakan kar or nanakowyown ownen het yal eoremner, oronq berowm enq a anc apacowyci (te|s, rinak` [4]): eorem 1.1.4: Ow owcik bazmowyan vra ow owcik fownkciayi lokal minimowmi ket handisanowm na global minimowmi ket: eorem 1.1.5: Owe ow owcik fownkcian ak ow owcik bazmowyan vra owni miak minimowmi ket ayd bazmowyan vra: eorem 1.1.6: Dicowq M ⊆ Rn ow owcik kompakt , isk f (x)- ow owcik fownkcia ` orova Rn -i vra: Ee f - M -i vra hastatownic tarber , apa na ayd bazmowyan vra hasnowm ir me agowyn areqin miayn M -i ezrayin keterowm:
XNDIRNER
1. Dicowq M - ow owcik bazmowyown : Apacowcel, or (α1 + α2 )M = α1 M + α2 M ∀α1 ≥ 0, ∀α2 ≥ 0 :
2. Hnaravor ardyoq, or erkow o ow owcik bazmow{ yownneri hanrahavakan gowmar lini ow owcik: 3. Hnaravor ardyoq, or ow owcik o ow owcik bazmowyownneri hanrahavakan gowmar lini ow owcik: 4. Dicowq M - ow owcik bazmowyown : Apacowcel, or a)
intM = M ,
b)
M -
g)
intM = intM :
ow owcik ,
5. Apacowcel, or erb bazmowyown ak , ansah{ mana ak ow owcik, apa nra kamayakan ketov kareli tanel a agay, orn ambojovin nka
klini ayd bazmowyan mej: 6. Owsowmnasirel het yal fownkciayi ow owcikowyown. f (x1 , x2 ) = x21 − 4x1 x2 + 4x22 :
7. Owsowmnasirel het yal fownkciayi ow owcikowyown. f (x1 , x2 , x3 ) = x1 x3 − x21 − x22 :
6. Cowyc tal, or q f (x1 , x2 ) = 1 + x21 + x22
fownkcian ow owcik R2 -i vra: 8. Nkaragrel bazmowyown, ori vra f (x1 , x2 ) =
x21 x2
fownkcian lini ow owcik: 9.
a, b, c,
parametreri inpisi areqneri depqowm f (x1 , x2 ) = ax21 + bx1 x2 + cx22
fownkcian klini ow owcik R2 -i vra: 10.
f (x) fownkciayi vergrafik M
ow owcik bazmowyan vra kovowm het yal bazmowyown. epi(f ) ≡ {(α, x) ∈ Rn+1 /x ∈ M, α ≥ f (x)} :
Apacowcel het yal pndowm: Orpeszi f - lini ow owcik M ow owcik bazmowyan vra, anhraet bavarar, or nra vergrafik lini ow owcik bazmowyown:
11. Dicowq f (x)- ow owcik fownkcia ` orova
ow owcik bazmowyan vra i
x ∈ M, αi ≥ 0, i ∈ [1 : m],
m X
M
αi = 1 :
i=1
Apacowcel, or m m X X i f( αi x ) ≤ αi f (xi ) : i=1
i=1
Ays anhavasarowyown kovowm Yenseni anhavasarowyown: 12. Dicowq f (x) ow owcik fownkcian sahmana ak Rn -i vra: Apacowcel, or f - hastatown :
1.2
qstremowmi a ajin erkrord kargi anhra{ et ow bavarar paymanner
eorem 1.2.1 (qstremowmi a ajin kargi anhra{ et payman): Dicowq x∗ - f (x) fownkciayi lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket Rn -i vra f - diferenceli ayd ketowm: Ayd depqowm f fownkciayi gradient x∗ ketowm havasar zroyi, aysinqn f 0 (x∗ ) = 0, kam, or nowynn ` fx0 i (x∗ ) = 0, i ∈ [1 : n] : I Qani or x∗ - lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket ,
apa gtvelov fownkciayi diferenceliowyan paymanic,
kamayakan h vektori hamar kownenanq
bavakanaa
oqr
veri
α
0 ≤ f (x∗ + αh) − f (x∗ ) = (f 0 (x∗ ), αh) + o(α) :
Baanelov ays anhavasarowyan erkow maser vi vra gtecnelov α-n zroyi` kstananq
α > 0
(f 0 (x∗ ), h) ≥ 0 ((f 0 (x∗ ), h) ≤ 0) ∀h ∈ Rn :
Aysteic anmijakanoren het owm , or f 0 (x∗ ) = 0 : J
eorem 1.2.2 (Minimowmi a ajin kargi anhraet ow bavarar payman ow owcik fownkciayi hamar): Dicowq f - ow owcik fownkcia orova Rn -i vra diferenceli x∗ ketowm: Orpeszi x∗ - lini f -i minimowmi ket Rn -i vra anhraet bavarar, or f 0 (x∗ ) = 0 : I Anhraetowyown het owm eorem 1.2.1-ic:
Apacowcenq bavararowyown: gtvelov ow owcik fownkcayi himnakan anhavasarowyownic` stanowm enq f (x) − f (x∗ ) ≥ (f 0 (x∗ ), x − x∗ ) = 0, ∀ x ∈ Rn :
Aysteic het owm , or vra:
x∗ - f -i
minimowmi ket
Rn -i
J
eorem 1.2.3 (qstremowmi erkrord kargi anh{ raet payman): Dicowq x∗ - f fownkciayi lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket Rn -i vra f - erkow angam diferenceli ayd ketowm:
Ayd depqowm H(x∗ )- drakan kisaoroyal (bacasakan kisaoroyal ), aysinqn H(x∗ ) ≥ 0 (H(x∗ ) ≤ 0) :
Qani or x∗ - lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket , isk f - erkow angam diferenceli ayd ketowm, apa kamayakan h ∈ Rn vektori bavakanaa
oqr α veri hamar ownenq I
0 ≤ f (x∗ + αh) − f (x∗ ) = 1/2(H(x∗ )αh, αh) + o(α2 ) :
Baanelov ays anhavasarowyan erkow maser α2 vi vra gtecnelov α-n zroyi` kstananq pahanjvo anhavasarowyown: J
eorem 1.2.4 (qstremowmi erkrord kargi bavarar paymanner): Dicowq f (x) fownkcian erkow angam diferenceli x∗ ketowm tei ownen het yal paymanner` f 0 (x∗ ) = 0, H(x∗ ) > 0 (H(x∗ ) < 0) :
Ayd depqowm x∗ - f -i lokal minimowmi (lokal maq{ simowmi) ket Rn -i vra:
I Enadrenq haka ak: Da nanakowm , or go{ yowyown owni {xk } hajordakanowyown, orr bavararowm het yal paymannerin. xk → x∗ , f (xk ) < f (x∗ ) (f (xk ) > f (x∗ )) :
Nanakelov αk = kxk − x∗ k,
hk = (xk − x∗ )/αk , kownenanq
xk = x∗ + αk hk :
Qani or khk k = 1, apa ndhanrowyown xaxtelov karo enq enadrel, or hk → h0 6= 0 : Havi a nelov eoremi enadrowyan f 0 (x∗ ) = 0 payman` kownenanq 0 ≥ f (xk ) − f (x∗ ) = 1/2(H(x∗ )αk hk , αk hk ) + o(αk2 ) :
Baanelov ays anhavasarowyown erkow maser vra ancnelov sahmani` kstananq
αk2 -i
(H(x∗ )h0 , h0 ) ≤ 0 (H(x∗ )h0 , h0 ) ≥ 0),
or hakasowm eoremi enadrowyan: J
Parzagowyn depqerowm qstremowmi a ajin erk{ rord kargi anhraet ow bavarar paymanner fektiv mijocner en fownkciayi qstremowmi keter grit gtnelow hamar: rinak: Gtnel f (x) = x31 + x22 + x23 + x2 x3 − 3x1 + 6x2 + 2
fownkciayi qstremowmi keter R3 -i vra: Low owm: st minimowmi anhraet paymani` ownenq fx0 1 = 3x21 −3 = 0, fx0 2 = 2x2 +x3 +6 = 0, fx0 3 = 2x3 +x2 = 0 :
Low elov ays hamakarg, kstananq erkow stacionar ket` x1 = (1, −4, 2)
x2 = (−1, −4, 2) :
Ownenq na , or fx001 x1 = 6x1 , fx001 x2 = 0, fx001 x3 = 0, fx002 x2 = 2, fx002 x3 = 1, fx003 x3 = 2 :
Aym yowraqanyowr stacionar keti hamar kareli kazmel hesian stowgel nra nan: x1 keti hamar hesian owni het yal tesq.
6 0 0 H(x1 ) = 0 2 1 : 0 1 2
Qani or ∆1 = 6, ∆2 =
6 0 0 6
= 12 > 0, ∆3 = 18 > 0,
apa x1 - lokal minimowmi ket : Owsowmnasirenq x2 ket: Ayd ketowm hesian owni het yal tesq.
−6 0 0 H(x2 ) = 0 2 1 : 0 1 2
Qani or ∆1 = −6 < 0, ∆2 = −12 < 0, ∆3 = −18 < 0, apa qstremowmi bavarar paymanner tei ownen: Stowgenq erkrord kargi anhraet paymanner: A ajin kargi glxavor minornern en` −6, 2, 2 ver: Erkrord kargi glxavor minornern en` 3, −12, −12: Errord kargi glxavor minor havasar ∆3 -i, or bacasakan : Ayspisov, x2 ketowm qstremowmi erkrord kargi anhraet paymanner en katarvowm: Het a{ bar, x2 ket qstremowmi ket :
XNDIRNER
1. Gtnel f (x) fownkciayi qstremowmi keter. f (x) = x31 + x22 + x23 − 4x1 x2 + 3x1 + 2x3 → extr :
2. Stowgel, ardyoq (1, 1) ket het yal fownkciayi qstremowmi ket , e o. f (x) = (x2 − x1 )2 + (1 − x1 )2 + 10(x2 − 1)2 :
Glowx 2
Gradientayin meod Gradientayin meod dasvowm diferenceli fownkcianeri minimizaciayi vayin himnakan meodneri arqin: Ayd meodi owyown at parz : Ee f (x) fownkcian diferenceli , apa nra hakagradient` h = −f 0 (x) vektor, yowraqanyowr x ketowm cowyc talis fownkciayi nvazman owowyown: Da himq talis enadrel, or kamayakan skzbnakan x ketic sksvo xk+1 = xk − αk f 0 (xk ) (αk > 0) ekow{ rent a nowyamb ka owcva hajordakanowyan andamner me k indeqsneri depqowm mot klinen f -i minimowmi ketin: Ayste ays enadrowyown himnavorvowm oro dasi fownkcianeri αk veri hatowk eanaknerov ntrowyownneri depqerowm: Fownkciayi minimizaciayi bazmazan algorimneri nranc praktik irakanacowmneri het kareli anoanal [3, 4, 6 ] axatanqnerowm:
2.1
Fownkciayi minimizaciayi gradientayin eanakneri ndhanowr nkaragrowyown
Sahmanowm 2.1.1: h vektor kovowm f fownkciayi nvazman owowyown x ketowm, ee bavakanaa
oqr drakan α veri hamar tei owni f (x + αh) < f (x)
anhavasarowyown:
Ayl xosqov, h- ayn vektorn , ori owowyamb bavakanaa
oqr arvelis kareli fownkciayi areqner oqracnel: Lemma 2.1.1: Dicowq f - diferenceli x ketowm h-n aynpisi vektor , or tei owni (f 0 (x), h) < 0
anhavasarowyown: Ayd depqowm h- f -i nvazman owowyown x ketowm : I
Qani or f - diferenceli , apa
f (x + αh) = f (x) + α[(f 0 (x), h) +
o(α) ]: α
Aysteic, bavakanaa
oqr drakan α veri hamar mijak akag erowm gra artahaytowyown da nowm bacasakan: Aynpes or kstananq f (x + αh) < f (x) : J
Ditoowyown: Masnavorapes, orpes nvazman owow{
yown kareli vercnel
h = −f 0 (x),
or kovowm ha-
kagradienti owowyown: Kareli cowyc tal, or hakagradient talis fownkciayi amenaarag nvazman owowyown: Gradientayin vayrjqi meodner ka owcvowm en het yal kerp: ntrvowm kamayakan x0 ket Rn ta{ ra owyownic ka owcvowm xk+1 = xk + αk hk , k = 0, 1, 2, ...
(2.1.1)
ekowrent a nowyown: Ayste hk = −f 0 (xk ), isk αk ver kovowm en qayler, oronq ntrvowm en oroaki rinaa owyamb: Haytni en qayli ntrowyan mi qani eanakner, oronq nerkayacvowm en stor : 1. Qayli ntrowyan apriori eanak: Ays depqowm αk qayler drakan ver en, oronq bavararowm en het yal paymannerin. X
αk = +∞,
X
αk2 < +∞ :
Masnavorapes, ays paymannerin bavararowm en αk =
ln(k + 1) , αk = , k = 0, 1, 2, ... k+1 k+1
vayin hajordakanowyownner: 2. Qayli ntrowyan amenaarag vayrjqi ea{ nak: Ays depqowm αk > 0 qayler ntrvowm en het yal kerp: Kazmowm en g(α) ≡ f (xk + αhk ) fownkcian gtnowm nra minimowmi ket (0, ∞) mijakayqi vra: Ayn ket, orte minimowm hasaneli hamarvowm αk , aysinqn` αk ≡ arg min g(α) : α>0
Oro dasi fownkcianeri hamar kareli stanal analitik bana er αk qayleri oroman hamar, inpes het yal rinakowm: rinak: Dicowq f (x) = 1/2(Ax, x) + (b, x), orte A-n (n × n) a ani simetrik, drakan oroyal matric , isk b-n n a ani vektor : Kareli cowyc tal, or f - ow owcik , owni miak minimowmi ket Rn -i vra nra gradient orovowm het yal bana ov. f 0 (x) = Ax+b : Ays depqowm ownenq g(α) ≡ f (xk + αhk ) = 1/2[A(xk + αhk ), xk + αk hk )]+ +(b, xk + αk hk ) = α2 [1/2(Ahk , hk )]+ +α(Axk + b, hk ) + (1/2Axk + b, xk ) :
Dvar nkatel, or stacva qa akowsayin e andam hasnowm ir oqragowyn areqin Rn -i vra het yal ketowm. αk = −
(f 0 (xk ), hk ) (Axk + b, hk ) = − ≥0 (Ahk , hk ) (Ahk , hk )
(2.1.2)
ketowm: Het abar, f (xk + αk hk ) = min f (xk + αhk ) = minn f (xk + αhk ) : α≥0
α∈R
3. Qayli ntrowyan kisman eanak: Fiqsowm enq or drakan ε iv (0, 1) mijakayqic α = 1 vi hamar stowgowm enq f (xk − αf 0 (xk )) − f (xk ) ≤ −εαkf 0 (xk )k2
(2.1.3)
anhavasarowyown: Ee ayn tei owni, apa αk -n hamarowm enq havasar α-i: Haka ak depqowm α-n kisowm
enq noric stowgowm (2.1.3) anhavasarowyown ayspes arownak: Ee or p-rd qaylowm bavararvowm (2.1.3) anhavasarowyown, apa αk = 21 : p
XNDIRNER
1. Gtnel het yal fownkcianeri qstremowmi keter amenaarag vayrjqi meodov: Skzbnakan x0 ketic sksa ka owcel {xk } hajordakanowyown (2.1.1) ekowrent a nowyamb qayleri ntrowyown katarel (2.1.2) bana ov: Ee kf 0 (xk )k < ε0 , apa procesn avartel xk -n hamarel fownkciayi qstremowmi ket: Ayste ε0 > 0 iv naxapes trva towyownn : a)
f (x1 , x2 ) = 5x21 +5x22 −6x1 x2 → min, x0 = (1, 1), ε0 = = 0.01;
b)
−3x21 − 2x22 + x2 + 6x2 − 15 → max, x0 = (0, 1), ε0 = = 0.1;
g)
x21 + x22 + 2x1 x2 + x2 → min, x0 = (1, 0), ε0 = 0.01 :
2. Dicowq f - erkow angam diferenceli x ketowm (f 0 (x), h) = 0, (f 00 (x), h) < 0 :
Apacowcel, or h- owyown :
f
fownkciayi nvazman ow-
3. Dicowq
H(x) = f 00 (x) f 0 (x) 6= 0: Apacowcel,
hesian drakan oroyal or
h = −H(x)−1 f 0 (x)
vektor f fownkciayi nvazman owowyown : A ajadranq 1: Grel ragir, or minimizacnowm f (x) = 1/2(Ax, x) + (b, x) fownkcian Rn -i vra: Ayste A-n (n × n) a ani simetrik, drakan oroyal matric , isk b-n n a ani vektor : Mowtqi tvyalnern en A, b, x0 , n, ε, ε0 parametrer: Ayste ε0 -n towyownn : Ka owcel {xk } hajordakanowyown gradientayin ijecman ereq meodnerov hamematel dranq qayleri qanaki tesaketic: Ee kf 0 (xk )k < ε0 , apa procesn avartel hamarel xk -n minimowmi ket: Hamematel stacva ardyownqner x∗ = A−1 b vektori het, or f -i minimowmi ketn :
2.2
Qayli kisman eanaki zowgamitowyan eorem
Lemma 2.2.1: Dicowq f fownkciayi hamar it en het yal paymanner. 1) f fownkciayi gradient bavararowm Lipici paymanin, aysinqn goyowyown owni aynpisi L > > 0 hastatown, or kf 0 (x) − f 0 (y)k ≤ Lkx − yk ∀x, y ∈ Rn :
2) f - nerq ic sahmana ak , aysinqn` goyowyown owni aynpisi m > 0 iv, or tei owni f (x) ≥ m ∀x ∈ Rn
anhavasarowyown: Ayd depqowm qayli kisman eanakov verjavor qayleri nacqowm ntrvowm αk -n αk > (1 − ε)/L > 0, k = 0, 1, 2, ... :
Dicowq hk = −f 0 (xk ): Hamaayn Lagrani mijin areqi veraberyal eoremi` goyowyown owni θ ∈ (0, 1) hastatown aynpisin, or ee α > (1 − ε)/L, apa I
f (xk + αhk ) − f (xk ) = (f 0 (xk + αθhk ), αhk ) = = (f 0 (xk + αθhk ) − f 0 (xk ), αhk ) + α(f 0 (xk ), hk ) ≤ ≤ kLαθhk kkαhk k − αkf 0 (xk )k2 ≤ Lα2 kf 0 (xk )k2 − −αkf 0 (xk )k2 = −αkf 0 (xk )k2 (1 − αL) ≤ −εαkf 0 (xk )k2 : J
eorem 2.2.1: Dicowq f fownkcian bavararowm lemma 2.2.1-i bolor paymannerin {xk }-n kisman meodov ka owcva hajordakanowyownn : Ayd depqowm f 0 (xk ) → 0, erb k → ∞ : I
Ownenq
f (xk+1 ) − f (xk ) ≤ −εαkf 0 (xk )k2 :
(2.2.1)
Aysteic het owm , or f (xk+1 ) ≤ f (xk ): Aysinqn, {f (xk )} hajordakanowyown monoton nvazo nerq ic sah{ mana ak : Het abar, hajordakanowyown zowgamet , aysinqn` f (xk ) − f (xk+1 ) → 0 :
(2.2.1)-ic het owm , or kf 0 (xk )k2 ≤
f (xk ) − f (xk+1 ) : εαk
Aysteic, qani or, st lemma 2.2.1-i, αk > (1−ε)/L > > 0, apa f 0 (xk ) → 0 : J
eorem 2.2.2: Enadrenq goyowyown ownen aynpisi drakan D > 0, d > 0 hastatownner, or Dkhk2 ≥ (f 00 (x)h, h) ≥ dkhk2 ∀x, h ∈ Rn :
(2.2.2)
Ayd depqowm kisman eanakov ka owcva {xk } hajordakanowyown zowgamitowm f -i miak x∗ minimowmi ketin erkraa akan progresiayi aragowyamb: Aysinqn` goyowyown ownen C > 0 q ∈ (0, 1), hastatownner aynpisin, or kxk − x∗ k ≤ Cq k , k = 0, 1, ... :
I
Qani or f 0 (x∗ ) = 0, apa, st eylori bana i,
f (x) − f (x∗ ) = (f 00 (x∗ + θ(x − x∗ ))(x − x∗ ), x − x∗ ),
orte θ ∈ (0, 1): Aysteic, havi a nelov havasarowyown, stanowm enq D d kx − x∗ k2 ≤ f (x) − f (x∗ ) ≤ kx − x∗ k :
(2.2.2)
an{
(2.2.3)
Havi a nelov ays payman nerkayacnelov f fownkcian eylori bana i tesqov x ketowm` kownenanq f (x∗ ) − f (x) = (f 0 (x), x∗ − x)+ +1/2(f 00 (x + θ(x∗ − x))(x∗ − x), x∗ − x) ≥ ≥ −kf 0 (x)kkx − x∗ k + d/2kx − x∗ k2 :
Aysteic kstananq f (x) − f (x∗ ) ≤ kf 0 (x)kkx − x∗ k − d/2kx − x∗ k2 : (2.2.4)
Havi a nelov na (2.2.3) anhavasarowyan ax mas` (2.2.4)-ic kstananq d kx − x∗ k2 ≤ kf 0 (x)kkx − x∗ k − d/2kx − x∗ k2 :
Het abar, kx − x∗ k ≤
kf 0 (x)k : d
(2.2.5)
gtvelov (2.2.3)-(2.2.5) anhavasarowyownneric` sta{ nowm enq kf 0 (x)k2 f (x) − f (x ) ≤ − d/D(f (x) − f (x∗ )) : d ∗
Aysteic kf 0 (x)k2 ≥ d(1 + d/D)(f (x) − f (x∗ )) :
(2.2.6)
Kira elov (2.2.6) anhavasarowyown kisman meodi f (xk+1 ) − f (xk ) ≤ −εαk kf 0 (xk )k2
anhavasarowyownowm` kstananq f (xk+1 ) − f (x∗ ) ≤ [1 − εαk d(1 + d/D)]((f (xk ) − f (x∗ )) :
Aysteic, havi a nelov αk > anhavasarowyown, kstananq
ᾱ ≡ (1 − ε)/L > 0
f (xk ) − f (x∗ ) ≤ (f (x0 ) − f (x∗ ))q̄ k ,
orte
(2.2.7)
q̄ = 1 − εαd(1 + d/D) :
Verjapes, gtvelov yownic, kstananq r kxk − x∗ k ≤
orte
r C=
(2.2.3)
(2.2.7)
anhavasarow{
2p f (xk ) − f (x∗ ) ≤ Cq k , d
√ 2p f (x0 ) − f (x∗ ), q = q̄ : d
J
Qayli kisman eanaki praktik irakanacowmneri amanak sovorabar gtvowm en nra het yal modi{ fikacva tarberakic: k-rd qaylowm orpes fownkciayi nvazman owowyown vercnowm en hk = −
f 0 (xk ) kf 0 (xk )k
vektor, isk αk qayli erkarowyown ntrvowm kisman eanaki het yal paymanic. f (xk + αhk ) − f (xk ) ≤ −αεkf 0 (xk )k :
(2.2.8)
Hajord xk+1 ket ka owcvowm xk+1 = xk + αk hk
(2.2.9)
ekowrent a nowyamb: Aym qayli kisman eanak meknabanenq het yal parz rinaki mijocov: rinak: Qayli kisman eanakov gtnel f (x1 , x2 ) = 4x21 + 4x22 + 6x1 x2
fownkciayi minimowmi ket R2 -i vra: Orpes skzbnakan motavorowyown vercnel x0 = (−2, 1) ket: ε parametri areq vercnel havasar 0.5-i: Katarel iteraciayi mek qayl: Low owm: Qayli kisman eanaki iteraciayi (2.2.9) bana ays xndri hamar owni het yal tesq. x
k+1
=
xk+1 xk+1
=
xk1 xk2
+ αk
hk1 hk2
:
(2.2.10)
Masnaki a ancyalneri gradienti normi hamar ownenq het yal bana er. fx0 1 (x1 , x2 ) = 8x1 + 6x2 , fx0 2 (x1 , x2 ) = 8x2 + 6x1 , (2.2.11) p (2.2.12) kf 0 (x)k = (8x1 + 6x2 )2 + (8x2 + 6x1 )2 , 8xk1 + 6xk2 k 6xk1 + 8xk2 , h = − : kf 0 (xk )k kf 0 (xk )k A ajin iteraciayowm k = 0: gtagor elov (2.2.10) − (2.2.13) bana hk1 = −
nanq
(2.2.13)
er` ksta{
fx0 1 (x01 , x02 ) = 8x01 + 6x02 = 8(−2) + 6 = −10,
fx0 2 (x01 , x02 ) = 6x01 + 8x02 = −4, kf 0 (x0 )k =
p (−10)2 + (−4)2 ≈ 10.77, h01 = h02 =
≈ 0.93, 10.77
≈ 0.37 : 10.77
Dicowq α = 1: Ayd depqowm, havi a nelov ays ardyownqner, meknarkayin (−2, 1) areq (2.2.10)-, kstananq x≡
−2
−
0.93 0.37
A ajin iteraciayi hamar man owni het yal tesq.
α0
=
−1.07 1.63
:
qayli ntrowyan pay{
f (x) − f (x0 ) ≤ −0.5αkf 0 (x0 )k :
Katarelov hamapatasxan havarkner` nkatowm enq, or ays anhavasarowyan ax mas motavorapes havasar −1.6-i, isk aj mas havasar −5.4-i: Het abar, ayn tei owni: Aym kisenq α iv noric stowgenq anhavasarowyown: Ays depqowm x = (−1.58, 1.18) :
Qani or f (x0 ) = 8, f (x) ≈ 4.16, apa anhavasarowyan ax mas havasar 4.16−8 = −3.84, isk aj mas, het nkatel, or havasar −2.69-i: Ayspisov, nva anhavasarowyown tei owni het abar` α0 = 0.5, x1 = (−1.54, 1.18) :
XNDIRNER
Qayli kisman eanakov low el het yal qstremowmi xndirner: Vercnel x0 = (1, 1), ε = 0.5 : Katarel iteraciayi mek qayl: 1. 2x21 + 2x22 + 4x1 + 6x2 − 2x1 x2 → min : 2.
2.3
−2x21 − 2x22 − 2x1 x2 + 2 → max :
G aynacman meod
Ditarkenq paymanakan ptimizaciayi het yal xndir. f (x) → min, x ∈ M :
(2.3.1)
Ays xndrowm f - diferenceli ow owcik fownkcia , isk M ⊂ Rn - kompakt ow owcik bazmowyown : Tanq g aynacman meodi hama ot nkaragrowyown: ntrowm enq kamayakan x0 ket M bazmowyownic ka owcowm enq {xk } hajordakanowyown xk+1 = xk + αk hk , k = 0, 1, ...
ekowrent a nowyamb: Ayste hk vektor f -i aynpisi nvazman owowyown xk ∈ M ketowm, or bavakanaa
oqr αk qayleri depqowm xk+1 ∈ M : hk vektori oroman hamar k-rd qaylowm low owm enq het yal mijankyal xndir. (f 0 (xk ), x − xk ) → min, x ∈ M :
Enadrenq x̄k -n ayd xndri or low owm : Nanakenq ηk = (f 0 (xk ), x̄k − xk ), hk = x̄k − xk :
vektor kovowm paymanakan hakagradient: Aknhayt , or ηk ≤ 0: Iroq, hk
ηk = min(f 0 (xk ), x − xk ) ≤ (f 0 (xk ), xk − xk ) ≤ 0 : x∈M
Ee ηk < 0 , apa ntrowm enq αk qayl kisman meodov: Vercnowm enq α = 1 stowgowm f (xk + αhk ) − f (xk ) ≤ αεηk
(2.3.2)
anhavasarowyown: Ee ayn tei owni, apa hamarowm enq αk = 1, haka ak depqowm α-n kisowm enq noric stowgowm nva anhavasarowyown ayspes arownak: Erb a ajin angam tei ownena (2.3.2) anhavasarowyown, apa ayd α-n hamarvowm αk -i areq cikl avartvowm : Aynowhet ka owcowm enq xk+1 ket
ekowrent a nowyamb. xk+1 = xk + αk hk :
eorem 2.3.1: Dicowq
a) M ⊂ Rn - ow owcik kompakt , b) f (x)- diferenceli
ow owcik M -i vra,
g) f 0 (x) gradient M bazmowyan vra bava{ rarowm Lipici paymanin: Ayd depqowm 1) ee or k-rd qaylowm ηk = 0, apa xk -n (2.3.1) xndri low owmn algorimn avartvowm ,
2) ee ηk < 0, k = 0, 1, 2, ..., apa f (xk ) → min f (x) : x∈M
Dicowq ηk = 0: st ow owcik fownkciayi himnakan anhavasarowyan` ownenq I
f (x) − f (xk ) ≥ (f 0 (xk ), x − xk ) ≥ ηk = 0 ∀x ∈ M,
aysinqn xk -n (2.3.1) xndri low owmn : Cowyc tanq, or hk owowyamb bavakanaa
oqr arvelis mnowm enq M bazmowyan mej: Iroq, qani or M - ow owcik , apa xk +αhk = xk +α(x̄k −xk ) = (1−α)xk +αx̄k ∈ M, ∀α ∈ [0, 1] :
Qani or f -i gradient M kompakti vra bavararowm Lipici paymanin xk ∈ M , apa kareli cowyc tal, or verjavor qayleric heto (2.3.2) anhavasarowyown tei owni het abar αk qayl ntrvowm : Miaamanak goyowyown owni aynpisi ᾱ > 0 iv, or αk > ᾱ > 0, k = 0, 1, ... (te|s, rinak` [8], lemma 3.1, j 229): Aym apacowcenq, or f (xk ) → min f (x) : x∈M
Hamaayn (2.3.2) anhavasarowyan` ownenq f (xk+1 ) ≤ f (xk ) + εαk ηk :
(2.3.3)
Gowmarelov (2.3.3) anhavasarowyownner k ∈ [0 : m − indeqsneri hamar` kstananq
− 1]
min f (x) − f (x0 ) ≤ f (xm ) − f (x0 ) ≤ x∈M
m−1 X k=0
αk η k :
Aysteic het owm , or bacasakan andamnerov αk ηk arq zowgamet : Het abar, nra ndhanowr andam gtowm zroyi`
P
αk ηk → 0 :
(2.3.4)
Qani or αk > ᾱ > 0, apa (2.3.4)-ic het owm , or ηk → 0: Aysteic, ntrelov xk → x∗ ∈ M zow{ gamet enahajordakanowyown gtvelov ow owcik fownkciayi himnakan anhavasarowyownic, kstananq` j
f (x) − f (xkj ) ≥ (f 0 (xkj ), x − xkj ) ≥ ηkj ∀x ∈ M : (2.3.5) → x∗ , apa (2.3.5) xk Qani or ηk → 0 anhavasarowyownowm ancnelov sahmani, kstananq` j
j
f (x) − f (x∗ ) ≥ 0 ∀x ∈ M,
aysinqn, x∗ - f -i minimowmi ketn M bazmowyan vra: Ayspisov, apacowcvec, or {f (xk )} hajordakanowyan {f (xk )} enahajordakanowyown zowgamitowm minx∈M f (x): Myows komic, qani or {f (xk )} hajordakanowyown monoton nvazo , apa ayn nowynpes kzowgamiti minx∈M f (x)-in: j
J
XNDIRNER
1. Apacowcel pndowmner het yal xndri hamar. (c, x) → min, x ∈ M :
a) Ee M = {x ∈ Rn /kx − x0 k ≤ r}, apa x∗ = x0 +
vektor xndri low owmn :
c r kck
b) Ee M = {x ∈ Rn /aj ≤ xj ≤ bj , j ∈ [1 : n]}, apa aj , ee cj ≥ 0, ∗ xj = bj , ee cj < 0 koordinatnerov vektor xndri low owmn : 2. Gtnel f (x) = x21 + x22 fownkciayi paymanakan hakagradient x = (2, 3) ketowm M = {x ∈ ∈ R2 /x1 + x2 ≤ 6, x1 ≥ 0, x2 ≥ 0} bazmowyan vra: A ajadranq 2: Kazmel ragir, or irakanacnowm
f (x) = 1/2(Ax, x) + (b, x) fownkciayi minimizacian M = {x ∈ Rn /Cx ≤ d, x ≥ 0} bazmowyan vra paymanakan gradienti meodov: Ayste A-n (n × n) a ani simetrik drakan oroyal matric , isk C-n (m × n) a ani matric : k-rd qaylowm gtagor elov simpleqs algorim` stanal
ηk = min(f 0 (xk ), x − xk ) x∈M
xndri or low owm: Algorimi kanga i hamar ndownel |ηk | < ε0 payman, orte ε0 > 0 naxapes trva
towyown : Ee nva payman katarvowm , apa xk vektor hamarel xndri low owm avartel algorim: Skzbnakan x0 ∈ M keti ntrowyown nowynpes katarel simpleqs algorimov:
2.4
Apriori meodi zowgamitowyown
eorem 2.4.1: Dicowq f - ow owcik fownkcia ` orova Rn -i vra M ∗ - nra minimowmi keteri bazmowyownn Rn -i vra: Enadrenq M ∗ 6= ∅: Dicowq {xk }-n het yal ekowrent a nowyamb ka owcva
hajordakanowyown .
n
x ∈R , x
k+1
f 0 (xk ) = x − αk 0 k , k = 0, 1, 2, ..., (2.4.1) kf (x )k k
orte αk -er drakan ver en` bavararo X
paymannerin: Ayd depqowm
αk = +∞,
X
αk2 < +∞ :
(2.4.2)
xk → x̄ ∈ M ∗ :
Aysinqn` {xk } hajordakanowyown zowgamitowm f -i or x minimowmi keti: I Nanakenq v k = f 0 (xk ): Vercnenq or x∗ ∈ M ∗ ket havenq nra he avorowyown {xk } hajordakanowyan
andamneric: Ownenq
kxk+1 − x∗ k2 = kxk − x∗ k2 +
2αk k ∗ (v , x − xk ) + αk2 : (2.4.3) kv k k
Qani or x∗ - f -i minimowmi ket M -i vra, apa (v k , x∗ − xk ) ≤ f (x∗ ) − f (xk ) ≤ 0 :
Havi a nelov ays payman (2.4.3)-` kstananq kxk+1 − x∗ k2 ≤ kxk − x∗ k2 +
m−1 X
αi2 :
(2.4.4)
i=0
Qani or αk 2 arq zowgamet , apa (2.4.4) anhavasarowyownic het owm , or {xk }-n sah{ mana ak hajordakanowyown : Aysteic het owm , or sahmana ak klini na {vk } hajordakanowyown: Aysinqn, goyowyown owni C > 0 iv aynpisin, or P
kv k k ≤ C :
(2.4.5)
Cowyc tanq, or goyowyown owni indeqsneri aynpisi {ks } enahajordakanowyown, or (v ks , x∗ − xks ) → 0,
erb ks → ∞ :
(2.4.6)
Enadrenq haka ak: Ayd depqowm goyowyown owni aynpisi N > 0 iv, or in-or K hamaric sksa tei owni (f 0 (xk ), x∗ − xk ) < −N < 0, ∀k > K
(2.4.7)
anhavasarowyown: gtvelov (2.4.3)-(2.4.7) anhavasarowyownneric` kstananq kxk+1 − x∗ k2 ≤ kx0 − x∗ k2 −
k k X 2N X αi + αi2 : (2.4.8) C i=0 i=0
Ays anhavasarowyan mej ancnelov sahmani, erb k → ∞, kstananq, or nra aj mas gtowm −∞, isk ax mas o bacasakan iv , in hakasowyown : Aym {xk } enahajordakanowyan keteri hamar, kira elov ow owcik fownkciayi himnakan anhavasarowyown, kownenanq` s
0 ≥ f (x∗ ) − f (xks ) ≥ (v ks , x∗ − xks ) :
Ayste ancnelov sahmani, erb ks → ∞ havi a nelov na (2.4.6)-, kstananq f (xks ) → f (x∗ ) = min f (x) : x∈M
Qani or {xk }- sahmana ak hajordakanowyown , apa nranic kareli anjatel zowgamet en{ ahajordakanowyown: ndhanrowyown xaxtelov, enadrenq or xk → x̄: Aysteic, gtvelov f -i anndhatowyownic, kstananq s
s
f (xks ) → f (x̄) = f (x∗ ) = min f (x), x∈M
aysinqn`
x̄ ∈ M ∗ :
Cowyc tanq, or xk → x̄ : Qani or xk → x̄, apa kamayakan ε > 0 vi hamar goyowyown owni aynpisi K hamar, or erb ks > K, apa tei owni s
kxks − x̄k2 <
ε
(2.4.9)
anhavasarowyown: Karo enq na hamarel, or can{ kaca p hamari hamar tei owni ks +p−1
X
αi2 <
i=ks
ε
(2.4.10)
anhavasarowyown: gtvelov (2.4.3) (2.4.9)-(2.4.10) anhavasarowyownneric` stanowm enq, or erb ks > K , apa cankaca p bnakan vi hamar tei owni het yal anhavasarowyown` ks +p−1
kp
ks +p
ks
− x̄k ≤ kx − x̄k +
X
αi2 <
i=ks
ε ε + =ε: 2 2
Isk sa nanakowm , or xk → x̄ : J
XNDIRNER
Apriori meodov low el het yal xndirner: Vercnel x0 = (1, 1), αk = 1/k + 1, k = 0, 1, 2, ... : Katarel iteraciayi erkow qayl: 1. 3x21 + x22 + 11x2 + 3x1 → min : 2.
2.5
−2x21 − x22 + 8x1 + 6x2 − 25 → max :
Gradienti proyektman meod
Dicowq M ⊆ Rn - ak ow owcik bazmowyown : Nanakenq ΠM (a)-ov a vektori proyekcian M bazmowyan vra: Aysinqn` ΠM (a)-n M bazmowyan amenamotik ketn a vektoric: marit het yal pndowm (te|s, rinak` [8]):
Lemma 2.5.1: ΠM perator bavararowm Lipici paymanin L = 1 hastatownov, aysinqn` kΠM (x) − ΠM (y)k ≤ kx − yk ∀ x, y ∈ Rn :
(2.5.1)
Ditarkenq maematikakan ragravorman het yal xndir` f (x) → min, x ∈ M :
Ayste f (x)- diferenceli fownkcia , isk M - ow owcik bazmowyown : Gradienti proyekman meodov ays xndri low man hamar ka owcvowm {xk } hajordakanowyown het yal ekowrent a nowyamb. x0 ∈ M, xk+1 = ΠM (xk − αk f 0 (xk )), k = 0, 1, 2, ... :
Owsowmnasirenq ayn paymanner, oronc depqowm ays hajordakanowyown kzowgamiti f -i or minimowmi keti: Lemma 2.5.2: Dicowq f - θ hastatownov owe ow owcik fownkcia M ow owcik bazmowyan vra: Ayd depqowm tei owni het yal anhavasarowyown. (f 0 (x) − f 0 (y), x − y) ≥ 2θkx − yk2 ∀ x, y ∈ M : (2.5.2) I st f fownkciayi owe ow owcikowyan (1.1.2) sahmanman` kamayakan x, y ∈ M keteri hamar ownenq` f (x) − f (y) ≥ (f 0 (x), x − y) + θkx − yk2 , f (y) − f (x) ≥ (f 0 (y), y − x) + θkx − yk2 :
Gowmarelov ays erkow anhavasarowyownner` kstananq (2.5.2) anhavasarowyown: J
Henvelov ays ardyownqneri vra` apacowcenq pro{ yekman meodi zowgamitowyan het yal eorem: eorem 2.5.1: Dicowq f - θ hastatownov owe ow owcik fownkcia M ak ow owcik bazmowyan vra: Enadrenq na , or f 0 gradient bavararowm Lipici paymanin M bazmowyan vra L > 0 hastatownov, aysinqn kf 0 (x) − f 0 (y)k ≤ Lkx − yk ∀x, y ∈ M :
Ayd depqowm, ee proyekman meodowm orpes αk qayler vercnenq mi nowyn hastatown (0, L4θ2 ) mijakayqic, apa {xk } hajordakanowyown kzowgamiti f -i miak minimowmi ketin erkraa akan progresiayi aragowyamb: I
Ditarkenq het yal perator` Aα : M → M, Aα (x) ≡ ΠM (x − αf 0 (x)) :
Cowyc tanq, or ayn semo perator : gtagor elov (2.5.1) − (2.5.2) anhavasarowyownner` kownenanq. kAα (x) − Aα (y)k2 = kΠM (x − αf 0 (x)) − ΠM (y − αf 0 (y))k2 ≤ ≤ kx − αf 0 (x) − y + αf 0 (y)k2 ≤ kx − y + α(f 0 (y) − f 0 (x))k2 = = kx − yk2 + 2α(x − y, f 0 (y) − f 0 (x)) + α2 kf 0 (x) − f 0 (y)k2 = ≤ kx − yk2 (1 − 4θα + α2 L2 ) :
(2.5.3)
ntrenq α aypes, or q≡
√ 1 − 4αθ + α2 L2
iv oqr lini mekic: Ee α ∈ (0, L4θ ), apa q < 1 het abar Aα perator klini semo: Dicowq x∗ - nra anar ketn M bazmowyan vra, aysinqn`
ΠM (x∗ − αf 0 (x∗ )) = x∗ :
(2.5.4)
Cowyc tanq, or ayd anar ket f -i minimowmi ketn : Iroq, qani or proyektman perator bavararowm (ΠM (a) − a, x − ΠM (a)) ≥ 0 ∀a ∈ Rn , ∀x ∈ M
(2.5.5)
anhavasarowyan (te|s, rinak` [8]), apa ayste teadrelov a = x∗ − αf 0 (x∗ ), ΠM (a) = x∗ havi a nelov (2.5.4)-, kstananq` (x∗ − x∗ + αf 0 (x∗ ), x − x∗ ) ≥ 0 ⇒ ⇒ (f 0 (x∗ ), x − x∗ ) ≥ 0 ∀ x ∈ M :
(2.5.6)
Verjapes, havi a nelov na ow owcik fownkciayi himnakan anhavasarowyown, (2.5.6)-ic kownenanq f (x) − f (x∗ ) ≥ (f 0 (x∗ , x − x∗ ) ≥ 0 ∀x ∈ M,
aysinqn x∗ - f -i minimowmi ketn : Baci dranic (2.5.3)-ic het owm , or kxk+1 − x∗ k = kAα xk − Aα x∗ k ≤ qkxk − x∗ k ≤ ... ≤ q k+1 kx0 − x∗ k :
Isk sa nanakowm , or {xk } hajordakanowyown zowgamitowm x∗ ketin erkraa akan progresiayi aragowyamb: J
XNDIRNER
1. Dicowq a ∈ Rn kamayakan ket : Apacowcel, or ee a)
M = {x ∈ Rn /kx − x0 k ≤ r},
apa
ΠM (a) = x0 +
a − x0 r; ka − x0 k
b) ee M = {x ∈ Rn /bj ≤ xj ≤ cj , apa bj , aj , (ΠM (a))j = cj ,
g) ee M = {x ∈ Rn /xj ≥ 0, apa
j ∈ [1 : n]},
ee aj < bj ee bj ≤ aj ≤ cj ee aj > cj ; j ∈ [1 : n]},
ΠM (a) = (max(0, a1 ), ..., max(0, an )) :
A ajadranq 3: Kazmel ragir, or gradienti pro-
yektman meodov kirakanacni
f (x) = 1/2(Ax, x) + (b, x)
qa akowsayin fownkciayi minimizacian gndi zowgahe anisti vra: Orpes proyektman peratorner vercnel ver owm nva bana er: L hastatown vercnel A matrici norm, owe ow owcikowyan θ hastatown vercnel matrici minimal se akan areq, isk 2θ : L2 kxk+1 − xk k < ε0
αk =
Kanga i qayl hamarel naxapes trva towyown :
ε0 > 0
payman, orte
Glowx 3
Ow owcik analiz Ow owcik analiz maematikakan analizi bain , orn owsowmnasirowm ow owcik bazmowyownneri ow owcik fownkcianeri hatkowyownner: Ow owcik analizi gaa arner aster fowndamental nanakowyown ownen ptimizaciayi vayin meodneri tesowyownowm: Dranq layn kira owyownner ow nen na kira akan maematikayi aynpisi bnagava nerowm inpisiq en` xaeri tesowyown, gor owyneri hetazotowm, maematikakan konomikan ayln: Ays glowx kareli ditarkel orpes ow owcik analizi nera owyown: Ayste berva
aster pndowmner gtagor vowm en hetagayowm maematikakan ragravorman xndirnerowm Lagrani anoro gor akicneri meod himnavorelow hamar: Nenq, or kan na lracowci
aster, oronq akerpva en xndirneri tesqov: Hark enq hamarowm nel, or ow owcik analizi amanakakic meodnerin kareli anoanal [5, 7, 11 ] axatanqnerowm:
3.1
Ow owcik bazmowyownneri anjatman eoremner
Sahmanowm 3.1.1: Dicowq p ∈ Rn -n o zroyakan vektor , isk α-n irakan iv : H = {x ∈ Rn /(p, x) = α}
bazmowyown kovowm hiperharowyown, isk H+ = {x ∈ Rn /(p, x) ≥ α}, H− = {x ∈ Rn /(p, x) ≤ α}
bazmowyownner` ayd hiperharowyamb nva ki{ satara owyownner: Sahmanowm 3.1.2: M1 , M2 ⊆ Rn bazmowyownner kovowm en anjatvo hiperharowyamb, ee goyowyown owni aynpisi p 6= 0 vektor, or (p, x) ≤ (p, y) ∀x ∈ M1 , ∀y ∈ M2 :
Sa nanakowm , or goyowyown owni aynpisi perharowyown, or
H
hi{
M1 ⊆ H− , M2 ⊆ H+ :
eorem 3.1.1: Dicowq M1 , M2 ⊆ Rn aynpisi ow owcik bazmowyownner en, or M1 ∩ M2 = ∅: Ayd depqowm nranq anjatvowm en hiperharowyamb: I
eoremi apacowyc henvowm het yal erkow pn{ dowmneri vra: Lemma 3.1.1: Ee M - ak ow owcik bazmowyown a∈ / M, apa ayd ket hiperharowyamb anjatvowm M bazmowyownic: I
Gtnenq a keti proekcian M bazmowyan vra: Cowyc tanq, or ayn goyowyown owni miakn : Vercnenq a kentronov r ≡ infx∈M ka − xk + ε a avov Br (a) gownd, orte ε > 0 fiqsa iv : Qani, or gownd ak sahmana ak bazmowyownn , apa M ∩ Br (a) hatowm kompakt : Het abar, a keti he avorowyown ayd hatowmic hasaneli : Dvar hamozvel, or ayd ket amenamotikn na M bazmowyownic, aysinqn da ΠM (a) ketn : Cowyc tanq ΠM (a)-i miakowyown: Enadrenq goyowyown owni erkow amenamotik ket: Dicowq dranq b, c ketern en: Ee a, b, c keter e ankyown en kazmowm, apa ayn havasarasrown , ori srownq havasar d ≡ inf x∈M kx − ak, isk himq [c, b] hatva n : Qani, or M ow owcik , apa [c, b] ∈ M : Het abar a gagaic tara barowyan himq [c, b] hatva i mijnaketn : Qani or barowyown oqr srownqic srownq minimal he avorowyownn , apa stacanq hakasowyown: Nenq na a, b, c keter mi nowyn g i vra gtnvel en karo, qani or a ∈/ M : Aym [ΠM (a), a] hatva i g mijnaketov tanenq hiperharowyown, ori normal a − ΠM (a) vektorn : Cowyc tanq, or ayd hiperharowyown anjatowm a ket M bazmowyownic: Dicowq H+ ayn kisatara owyownn , or parownakowm a ket, isk H−
kisatara owyown i parownakowm a-n: Cowyc tanq, or M ⊂ H− :
Nax parz , or g keti proekcian M bazmowyan vra ΠM (a) ketn : Enadrenq, or goyowyown owni e ∈ M ∩ H− : Ayd depqowm g, ΠM (a), e gaganerov e ankyan mej g gagaic tarva barrowyan himq kpatkana [ΠM (a), e] ⊆ M hatva in ayd barrowyown oqr [g, ΠM (a)] hatva i erkarowyownic, or hakasowyown , qani or ayn g keti minimal he avorowyownn M bazmowyownic: J
Lemma 3.1.2: Dicowq M ow owcik bazmowyown , isk a ∈ / M : Ayd depqowm a ket hiperharowyamb anjatvowm M bazmowyownic:
Ee a ∈/ M , apa hangowm enq naxord depqin, qani or ays depqowm a ket kareli hiperharowyamb anjatel M bazmowyownic het abar` M bazmowyownic: Aym enadrenq, or a-n M -i ezrayin ket : Ayd depqowm goyowyown owni aynpisi {xk } ∈/ M hajordakanowyown, or xk → a : Hamaayn lemma 3.1.1-i yowraqanyowr xk ket kareli anjatel M bazmowyownic hiperharowyamb: Da nanakowm , or goyowyown ownen aynpisi pk miavor vektorner, or I
(pk , x) ≤ (pk , xk ) ∀x ∈ M :
sahmana akelov ndhanrowyown, kareli enadrel, or pk → p0 6= 0 : Ancnelov sahmani` kstananq (p0 , x) ≤ (p0 , a) ∀x ∈ M,
in nanakowm a keti hiperharowyamb:
M
bazmowyan anjatowm
J
Aym ancnenq eoremi apacowycin: Nanakenq M ≡ ≡ M1 − M2 : M - ow owcik qani or M1 ∩ M2 = ∅, apa 0 ∈/ M : Hamaayn lemma 3.1.2-i` 0 ket kareli anjatel M bazmowyownic: Da nanakowm , or goyowyown owni aynpisi p 6= 0 vektor, or (p, x − y) ≤ 0 ∀x ∈ M1 , ∀y ∈ M2 :
Aysteic, (p, x) ≤ (p, y) ∀x ∈ M1 , ∀y ∈ M2 : J
Het anq 3.1.1: Dicowq M ⊆ Rn - ow owcik baz{ mowyown , isk a-n nra ezrayin ket: Ayd depqowm a ketov kareli tanel aynpisi hiperharowyown, or M bazmowyown nka lini ayd hiperharowyamb
nva kisatara owyownneric or mekowm: Aydpisi hiperharowyown kovowm henman hiperharowyown: Sahmanowm 3.1.3: Dicowq M1 M2 ⊆ Rn : Kasenq, or ayd bazmowyownner xist en anjatvowm hi{ perharowyamb, ee goyowyown ownen aynpisi p vektor ε > 0 iv, or (p, x) ≤ (p, y) − ε ∀x ∈ M1 , ∀y ∈ M2 :
Hetaga dasaxosowyownneri oro eoremneri, masnavorapes Lagrani anoro gor akicneri meodi, himnavor aradrman hamar kar or het yal pndowm, or berowm enq a anc apacowyci (te|s, rinak` [7-8]):
eorem 3.1.2: Dicowq M1 ⊂ Rn ak ow owcik baz{ mowyown , isk M2 ⊂ Rn ow owcik kompakt M1 ∩ M2 = ∅ :
Ayd depqowm ays bazmowyownner xist anjatvowm en hiperharowyamb:
XNDIRNER
1. Grel ayn hiperharowyan havasarowm, orn anjatowm (−1, 2, 1, −3) ket M ⊆ R4 bazmowyownic, or trvowm anhavasarowyownneri het yal hamakargov. 5x1 + x2 − 5x3 − 3x4 ≤ 1, −3x2 − 2x2 + 5x3 + x4 ≤ 2, 3x2 + x3 + 2x4 ≤ 0, x1 + x2 + 3x3 − x4 ≤ 9 :
2. Apacowcel het yal pndown: Orpeszi M ⊆ Rn
ak bazmowyown lini ow owcik, anhraet bavarar, or cankaca b ∈/ M ket xist anjatvi hiperharowyamb M bazmowyownic: 3. Dicowq ow owcik bazmowyan trva ketov kareli tanel erkow henman hiperharowyown: Apacowcel, or ayd ketov ancnowm en aniv bazmowyan henman hiperharowyownner:
4. Dicowq M1 , M2 ⊂ mowyownner en, or
Rn
intM2 6= ∅
aynpisi ow owcik baz{
M1 ∩ intM2 = ∅ :
Apacowcel, or M1 M2 bazmowyowner anjatvowm en hiperharowyamb:
3.2
Karaeodori eorem
Sahmanowm 3.2.1: Dicowq M - Rn -i enabazmowyown : Ayd bazmowyan ow owcik aan kovowm het yal bazmowyown. n
convM ≡ {y ∈ R /y =
k X
αi xi , xi ∈ M,
i=1 k X
αi = 1, αi ≥ 0, i ∈ [1 : k], k = 1, 2, ...} :
i=1
Lemma 3.2.1: Dicowq o zroyakan x ∈ Rn vektor nerkayacvowm X = {x1 , x2 , ... , xm } hamaxmbi vektorneri g ayin o bacasakan kombinaciayov (g ayin kombinaciayi gor akicner o bacasakan ver en): Ayd depqowm x- nerkayacvowm na ayd hamakargi g oren ankax mi enahamakargi vektorneri g ayin o bacasakan kombinaciayi mijocov: I
Dicowq
x=
m X
αi xi , αi ≥ 0, i ∈ [1 : m] :
i=1
Ee X hamaxmbi vektorner g oren ankax en, apa pndowmn apacowcva : Dicowq aym X hamaxmbi vektorner g oren kaxva en: Ayd depqowm goyowyown ownen λ1 , λ2 , ..., λm ver, oroncic gone mek zro aynpisin, or x=
m X
λi xi :
i=1
Karo enq enadrel, or ayd gor akicneic or mek drakan : Nanakenq αs αi = : λi >0 λi λs
α0 ≡ min
Ownenq` x=
m X i=1
i
αi x − α0
m X
i
λi x =
m X
i=1
(αi − α0 λi )xi :
i=1
Aknhayt , or α s − α 0 λs = 0
αi − α0 λi ≥ 0 ∀i :
Aysteic het owm , or x vektor nerkacvowm X -i in-or vektorneri o bacasakan kombinaciayov, oronc qanak oqr m-ic: Ayspes arownakelov` khangenq g oren ankax hamakargi: J
eorem 3.2.1: Dicowq x ∈ Rn vektor nerkayacvowm het yal tesqov. x=
m X
λi xi , λi ≥ 0, i ∈ [1 : m],
i=1
m X
λi = 1, m > n :
i=1
(3.2.1)
Ayd depqowm X = {x1 , ..., xm } hamaxmbi mej goyowyown owni aynpisi mi {xi1 , xi2 , ..., xin+1 } enahamaxowmb o bacasakan αi1 ≥ 0, αi2 ≥ 0, ... αin+1 ≥ 0 ver, or P n+1 j=1
αij = 1
x=
n+1 X
α i j xi j :
j=1
Ditarkenq ownenq I
(x, 1) ∈ Rn+1 (x, 1) =
m X
vektor: st (3.2.1)-i`
λi (xi , 1) :
i=1
Hamaayn lemma 3.2.1-i` goyowyown ownen vektorneri g oren ankax aynpisi {xi , xi , ..., xi } hamaxowmb o bacasakan ver αi , α2 , , ..., αi , or
(x, 1) =
k
k
k X
αij (xij , 1) :
j=1
Aysinqn` x=
k X
ij
αij x , αi1 ≥ 0, αi2 ≥ 0, ..., αik ≥ 0,
j=1
k X
αij = 1 :
j=1
(3.2.2)
Bayc, qani or n + 1 a ani tara owyownowm g oren ankax hamakargi vektorneri qanak n+1-ic avel , apa k ≤ n+1 : Ee k = n+1, apa eoremn apacowcva
: Ee k < n + 1, apa avelacnelov zroyakan andamner (3.2.2) gowmari andamneri qanak darnowm enq n + 1 : J
Het anq 3.2.1 (Karaeodori eorem): Dicowq M - R -i enabazmowyown : Ayd depqowm` n
convM = {y ∈ Rn /y =
n+1 X
αi xi , xi ∈ M,
i=1 n+1 X
αi = 1, αi ≥ 0, i ∈ [1 : n + 1]} :
i=1
XNDIRNER
1. Gtnel het yal bazmowyownneri ow owcik aan{ ner: a) M = {(x1 , x2 ) ∈ R2 /x1 x2 = 1}; b) M = {(x1 , x2 ) ∈ R2 /x2 = exp(−x1 )}; g) M = {(x1 , x2 ) ∈ R2 /x1 , x2 ∈ [0, 1]} ∪ {(x1 , x2 ) ∈ ∈ R2 /x2 = x1 } :
2. Apacowcel, or bac bazmowyan ow owcik aan bac bazmowyown : 3. Apacowcel, or kompakt bazmowyan ow owcik a{ an kompakt : 4. Anjatvowm ardyoq (1, −1, 0) ket M = conv{(−1, 1, 2), (2, −1, −3), (−2, 3, −1), (−5, −1, 3)}
bazmowyownic hiperharowyamb:
5. Apacowcel, or convM - minimal ayn ow owcik bazmowyownn , or parownakowm M -: 6. Apacowcel het yal pndowm: Orpeszi M ⊆ Rn baz{ mowyown lini ow owcik, anhraet bavarar, or convM = M :
7. Dicowq M = conv{x1 , x2 , ..., xm }, isk f (x)- ow owcik fownkcia , orova M bazmowyan vra: Apacowcel, or max f (x) = max f (xi ) : x∈M
i∈[1:m]
Cowcowm: gtvel Yenseni anhavasarowyownic:
8. Gtnel f (x1 , x2 ) = 25(x1 − 2)2 + (x2 − 2)2 fownkciayi me agowyn areq het yal bazmowyan vra. x1 + x2 ≥ 2, x1 − x2 ≥ −2, x1 + x2 ≤ 6, x1 − 3x2 ≤ 2, x1 , x 2 ≥ 0
3.3
:
Hellii eorem
eorem 3.3.1 ( adon): Dicowq trva vektorneri X = {x1 , x2 , ..., xk } (k ≥ n + 2) hamaxowmb Rn -owm: Ayd depqowm ayd bazmowyown kareli trohel erkow enabazmowyownneri` Y Z aynpisin, or convY ∩ convZ 6= ∅ :
I
Ditarkenq vektorneri {x2 − x1 , x3 − x1 , ..., xk − x1 }
hamaxowmb: Qani or ays bazmowyan vektorneri qanak me kam havasar n + 1, apa nranq g oren kaxva en: Het abar, goyowyown ownen α2 , α3 , ..., αk ver, oroncic gone mek havasar zroyi aynpisin, or k X
(xi − x1 ) = 0 ⇒
i=2
k X
αi xi = 0,
orte α1 = −
i=1
k X
αi :
i=2
Ayspisov, goyowyown ownen aynpisi α1 , ..., αk gor a{ kicner, orocic gone mek havasar zroyi aynpisin, or k X
i
αi x = 0,
k X
i=1
αi = 0 :
(3.3.1)
i=1
Ayn αi gor akicner, oronq havasar en zroyi den gcenq ndhanrowyown xaxtelov enadrenq, or α1 > 0, ..., αk0 > 0, αk0 +1 < 0, ..., αk < 0 :
Nanakenq ν=
k X
k X
αi = −
αi :
i=k0 +1
i=1
(3.3.1)-ic kstananq
k X αi i=1
ν
i
x =
k X i=k0 +1
−
αi i x : ν
(3.3.2)
Nanakelov
Y = {x1 , ..., xk },
Z = {xk +1 , ..., xk }
(3.3.2)-ic kstananq
x≡
k X αi i=1
ν
i
x =
k X
−
i=k0 +1
αi i x ∈ convX ∩ convY : ν
J
eorem 3.3.2 (Helli): Ee {Aα }-n Rn tara owyan kompakt ow owcik enabazmowyownneri aynpisi ntaniq , or nra cankaca n + 1 qanakov bazmowyownneri hatowm datark , apa \
Aα 6= ∅ :
α
Qani, or Aα bazmowyownner kompakt en, apa bavakan cowyc tal, or ayd ntaniqi cankaca verjavor qanakov bazmowyownneri hatowm datark : Apacowyc katarenq indowkciayov` st bazmowyownneri qanaki: Dicowq A1 , A2 , ..., Ak (k > n+1) bazmowyownner en ntaniqic ayd bazmowyownneric cankaca k − 1-i hatowm datark : Apacowcenq, or I
k \
Ai 6= ∅ :
i=1
Nanakenq Di = A1 ∩ A2 ∩ ... ∩ Ai−1 ∩ Ai+1 ... ∩ Ak , i ∈ [1 : k] : (3.3.3)
st enadrowyan` Di , i ∈ [1 : k] bazmowyownner datark en: ntrenq kamayakan xi ∈ Di lementner avorenq X = {x1 , x2 , ..., xk } hamaxowmb: st adoni eoremi` ayd hamaxowmb kareli trohel S T aynpisi erkow maseri, or X = Y Z, Y Z = ∅ convY
\
convZ 6= ∅ :
Enadrenq
Y = {x1 , x2 , ..., xk }, Z = {xk +1 , ..., xk } :
Cowyc tanq, or ee x ∈ convY
apa x∈
k \
convZ,
Ai :
i=1
Ownenq
x=
\
k X
k X
i
λi x ,
i=1
λi = 1,
λi ≥ 0, i ∈ [1 : k 0 ] :
i=1
Aysteic, qani or i
x ∈
k \
Aj , ∀i ≤ k 0
j=k0 +1
Aj , j ∈ [1 : k]
bazmowyownner ow owcik en, apa x∈
k \ j=k0 +1
Aj :
Myows komic, qani or x=
k X
λ j xj ,
j=k0 +1
apa
x∈
k \
Aj :
j=1
Ayspisov, x∈
k \
Aj :
j=1
J
XNDIRNER
1. Dicowq R2 harowyan n hat keter bavararowm en het yal paymanin. nrancic cankaca ereq gtnvowm en miavor a avov in-or rjani nersowm: Apacowcel, or bolor ketern en gtnvowm miavor a avov mi nowyn rjani nersowm: Cowcowm: Dicowq a1 , a2 , ..., an - trva ketern en: Ditarkel Ai = {x ∈ R2 /kx − ai k ≤ 1}, i ∈ [1 : n]
rjanneri bazmowyown ayd ntaniqi nkatmamb kira el Hellii eorem:
2. Dicowq M ⊂ Rn ow owcik kompakt bazmowyown
a kva bac kisatara owyownneri ntaniqov: Apacowcel, or ayd ntaniqic kareli ntrel n + 1 hat kisatara owyownner, oronq nowynpes a kowm en M -: 3. Dicowq M ⊂ R2 - d tramag ov kompakt √ bazmowyown : Apacowcel, or goyowyown owni d/ 3 a avov rjan, or parownakowm M -: Cowcowm: Nax cowyc tal, or ayd bazmowyan √ cankaca ereq keteri hamar goyowyown owni d/ 3 a avov rjan, or parownakowm ayd keter: Aynowhet ayd rjanneri nkatmamb kira el Hellii eorem: Nenq, or Hellii eoremi bazmaiv kira owyownnerin kareli anoanal [9]-owm:
3.4
Ow owcik fownkciayi sowbdiferencial
Sahmanowm 3.4.1: Dicowq f - ow owcik fownkcia ` orova Rn -i vra: v vektor kovowm sowbgradient x0 ketowm, ee tei owni f (x) − f (x0 ) ≥ (v, x − x0 ) ∀x ∈ Rn
(3.4.1)
anhavasarowyown: f -i sowbgradientneri bazmowyown x0 ketowm kovowm sowbdiferencial nanakvowm ∂f (x0 ) simvolov:
eorem 3.4.1: ∂f (x0 ) bazmowyown o datark ow owcik kompakt :
I Nax cowyc tanq ∂f (x0 )-i owowcikowyown: Ee v1 ∈ ∂f (x0 ), v2 ∈ ∂f (x0 ), apa
f (x)−f (x0 ) ≥ (αv 1 +(1−α)v 2 , x−x0 ) ∀x ∈ Rn , ∀α ∈ [0, 1],
orteic het owm ∂f (x0 )-i ow owcikowyown: ∂f (x0 ) bazmowyan akowyown aknhayt : Apacowcenq, or ayn datark : Ditarkenq f fownkciayi vergrafik` epi(f ) = {(β, x) ∈ Rn+1 /β ≥ f (x)} :
Qani or ays bazmowyown ak ow owcik, apa nra ezrayin (f (x ), x ) ketic kareli tanel henman hiperharowyown: Da nanakowm , or goyowyown owni aynpisi o zroyakan (c, v) ∈ Rn+1 vektor, or cβ + (v, x) ≥ cf (x0 ) + (v, x0 ) ∀(β, x) ∈ epi(f ) :
(3.4.2)
Ee c = 0 , apa (3.4.2)-ic stanowm enq (v, x − x0 ) ≥ 0 ∀x ∈ Rn :
anhavasarowyown: Aysteic het owm , or v = 0, or hakasowyown , qani or (c, v) 6= 0 : Cowyc tanq, or c > 0: (3.4.2) anhavasarowyown x = x0 depqowm owni c(β − f (x0 )) ≥ 0
tesq, orteic anmijakanoren het owm , or c > 0 : Aym (3.4.2) anhavasarowyan erkow maser baanenq c > 0 vi vra aynowhet teadrelov β = f (x) kstananq v f (x) − f (x0 ) ≥ (− , x − x0 ), c
orteic het owm , or v − ∈ ∂f (x0 ) : c
Apacowcenq, or ∂f (x0 ) bazmowyown sahmana ak : Enadrenq haka ak: Ayd depqowm goyowyown kownena aynpisi {vk } (vk ∈ ∂f (x0 )) hajordakanowyown, or kv k k → ∞ : (3.4.1) anhavasarowyownowm teadrelov x = x0 + v k /kv k k, kstananq f (x) − f (x0 ) ≥ kv k k :
(3.4.3)
Qani or f - anndhat , apa (3.4.3) anhavasarowyan ax mas sahmana ak , isk aj mas gtowm anverjowyan, erb k → ∞, in hakasowyown : J
Fownkciayi minimizaciayi algorimneri makman hamar kar or nkaragrel havel fownkciayi nvazman owowyownner yowraqanyowr ketowm: Diferenceliowyan depqowm ayd harc mexanikoren low vowm ` nvazman owowyown hakagradienti owowyownn : Sakayn erb fownkcian diferenceli ayd xndir bard : Bayc ow owcik oro dasi fownkcianeri hamar sowbgradienti gnowyamb hnaravor nkaragrel fownkcianeri nvazman owowyownner ka owcel minimizaciayi algorimner: Stor berva pndowmner nkaragrowm en ayd fownkcianer nranc nvazman owowyownner: it en het yal pndowmner (te|s, rinak` [4, 7]):
eorem 3.4.2: Dicowq f1 (x), f2 (x), ..., fk (x) diferenceli ow owcik fownkcianer en: Nanakenq f (x) ≡ max fi (x) : i∈[1:k]
Ayd depqowm ∂f (x) = conv{fi0 (x), i ∈ I(x)},
orte I(x) = {i ∈ [1 : k]/fi (x) = f (x)} : eorem 3.4.3: Dicowq tei ownen eorem 3.4.2-i paymanner 0∈ / ∂f (x) :
Ayd depqowm h=−
Π∂f (x) (0) kΠ∂f (x) (0)k
vektor f fownkciayi nvazman owowyownn x ketowm:
Ver nva eoremner hnaravorowyown en talis amenaarag vayrjqi meodov oro depqerowm gtnelow ow owcik o diferenceli fownkciayi minimowmi keter: Meknabanenq da rinaki mijocov: rinak: Dicowq f (x1 , x2 ) ≡ max fi (x1 , x2 ), i∈[1:3]
orte f1 (x1 , x1 ) = 2x1 + x2 , f2 (x1 , x2 ) = −x1 − 2x2 , f3 (x1 , x2 ) = −x1 + x2 − 3 :
Petq gtnel f -i minimowmi ket R2 -i vra: Orpes skzbnakan motavorowyown vercnenq x0 = (0, 0) ket: Qani or f1 (x0 ) = f2 (x0 ) = 0, f3 (x0 ) = −3,
apa I(x0 ) kownenanq`
het abar, st eorem 3.4.2-i,
= {1, 2}
∂f (x0 ) = conv{f10 (0, 0), f20 (0, 0)} = conv{(2, 1), (−1, −2)}.
Parz , or
0∈ / ∂f (x0 ),
owsti st eorem 3.4.3-i`
√ 2 2 , ) h = (− 2 2 √
vektor klini f -i nvazman owowyown x0 ketowm: Aym amenaarag vayrjqi meodov gtnenq α0 qayli erkarowyown ka owcenq x1 ket het yal bana ov. x1 = x0 + α0 h0 :
Ownenq
√
√ 2 √ g(α) ≡ f (x + αh ) = max{− α, − α, α − 3} =
√ =
Aysteic
√ max{−α, 2α − 3 2} :
α0 = arg
min f (x0 + αh0 ) = α∈(0,+∞)
√
2:
Het abar, x1 = x0 + α0 h0 = (−1, 1) : Qani or
f1 (x1 ) = f2 (x1 ) = f3 (x1 ) = −1,
apa I(x1 ) = {1, 2, 3} : Het abar, ∂f (x1 ) = conv{f10 (x1 ), f20 (x1 ), f30 (x1 )} = = conv{(2, 1) (−1, −2) (−1, −1)} :
Het nkatel, or 0 ∈ ∂f (x1 ): Aysteic het owm , or x1 vektor f ow owcik fownkciayi minimowmi ket : Inpes er owm eorem 3.4.3-ic ow owcik fownkciayi nvazman owowyownner gtnelow hamar kar or xndir oroel 0 keti proyekcian ow owcik kompakti vra: Nkaragrenq mi iteracion algorim, ori mijocov cankaca towyamb kareli gtnel 0 keti proyekcian ow owcik bazmanisti vra: Dicowq trva n a ani vektorneri X = {x1 , x2 , ..., xm } hamaxowmb: Petq gtnel 0 keti proyekcian M = convX bazmowyan vra, aysinqn` ΠM (0)-n: Ka owcowm enq {vk } hajordakanowyown het yal kerp.
Orpes v0 skzbnakan motavorowyown vercnowm enq ayn vektor X hamaxmbic, or bavararowm het yal paymanin. (v 0 , v 0 ) = min (xi , xi ) : i∈[1:m]
Enadrenq arden ownenq vk ∈ M vektor: Nkaragrenq vk+1 ka owcman algorim: ntrowm
enq X hamaxmbic ayn xk vektor, or bavararowm (xk , v k ) = min (v k , xi ) : i∈[1:m]
havasarowyan: Aynowhet havowm enq δ(v k ) ≡ (v k − xk , v k ), tk =
δ(v k ) kxk − v k k
me owyownner: vektor ka owcowm enq het yal ekowrent a nowyamb.
v k+1
v k+1 = v k + tk (xk − v k ) :
marit het yal pndowm, or berowm enq a anc apacowyci (te|s, rinak` [4]): eorem 3.4.4: Dicowq {v k } hajordakanowyown ka owcvel ver nva algorimov: Ayd depqowm v k → ΠM (0), erb k → ∞ : A ajadranq 4: Katarel ver nva algorimi
ragrayin irakanacowm C ++ lezvov: Gtnel ΠM (0) vektor, ee ˙ 1.5, 1), (2, 3, 4)} : M = conv{(1, 1, 1), (2, 2, 2), (1,
XNDIRNER
1. Dicowq f ow owcik fownkcian diferenceli x0 ketowm: Apacowcel, or ∂f (x0 ) = {f 0 (x0 )} :
2. Dicowq f (x) = kxk : Cowyc tal, or ∂f (0) = B1 (0) :
3. Havel het yal ow owcik fownkcianeri sowbdiferencialner: a)
f (x) = |x − 1| + |x + 1|,
b)
f (x) = max{4x + 1, x − 2},
g)
f (x1 , x2 ) = |x1 − 1/2|x2 | + x2 |,
d)
f (x1 , x2 ) = |x1 + x2 |,
e)
f (x1 , x2 ) = ||x1 | + x2 − 1| :
4. Apacowcel het yal pndowm: Orpeszi x0 ket lini f ow owcik fownkciayi minimowmi ket Rn -i vra, anhraet bavarar, or 0 ∈ ∂f (x0 ) :
5.
parametreri bolor areqneri depqowm low el het yal xndirner. c
a) b) 6.
kxk − (c, x) → min, x ≥ 0, x ∈ Rn , kxk2
+ kx − ck → min, x ∈ Rn ,
f (x1 , x2 ) = x21 + x1 x2 + x22 + 3|x1 + x2 − 2| → min :
Low owm: Orpeszi (x1 , x2 ) ket lini f -i minimowmi ket,
anhraet
v ∈ ∂g(x1 , x2 )
bavarar, or goyowyown ownena aynpisi vektor, or
0 ∈ ∂f (x1 , x2 ) ⇔ (2x1 + x2 , 2x2 + x1 ) + 3v = 0,
(3.4.3)
orte g(x1 , x2 ) ≡ |x1 + x2 − 2|: Dvar tesnel, or (1, 1), (−1, −1), ∂g(x1 , x2 ) = conv{(1, 1), (−1, −1)},
ee x1 + x2 > 2 ee x1 + x2 < 2 ee x1 + x2 = 2 :
Ee x1 + x2 > 2, apa (3.4.3) paymanic kstananq
2x1 + x2 + 3 = 0, 2x2 + x1 + 3 = 0,
⇒ x1 + x2 = −2,
aysinqn hamakarg hamateeli : Ee x1 + x2 < 2, apa hamakarg nowynpes low owm owni: Ee x1 + x2 = 2, apa 2x1 + x2 + 3α = 0, 2x2 + x1 + 3α = 0, α ∈ [−1, 1],
⇒ α = −1, x1 = x2 = 1 :
aysinqn (1, 1) ket xndri low owmn : 7. x21 + x22 + 2max(x1 , x2 ) → min :
8.
x21 + x22 + 2
9.
x21 + x22 + 4|x1 + x2 − 1| → min :
p
(x1 − 1)2 + (x2 − 2)2 → min :
10. Amenaarag vayrjqi meodov gtnel f (x1 , x2 ) ≡ max fi (x1 , x2 ) i∈[1:3]
fownkciayi minimowmi ket: Katarel iteraciayi erkow qayl: Ayste f1 (x1 , x1 ) = x1 + x2 , f2 (x1 , x2 ) = −x1 − x2 , f3 (x1 , x2 ) = −x1 + x2 − 5 :
3.5
Kown-Takkeri eorem
Dicowq fi (x), i ∈ [0 : m], fownkcianer ow owcik en R -i vra: Ditarkenq f0 (x) fownkciayi minimizaciayi xndir M ≡ {x ∈ Rn /fi (x) ≤ 0, i ∈ [1 : m]} bazmowyan vra. n
f0 (x) → min, x ∈ M :
(3.5.1)
Het cowyc tal, or M - ow owcik bazmowyown : (3.5.1) xndir kovowm ow owcik ragravorman xndir: f0 (x) fownkciayi minimowmi keter M bazmowyan vra kovowm en (3.5.1) xndri low owmner: Kazmenq Lagrani fownkcian ` L(x, λ) = λ0 f0 (x) + λ1 f1 (x) + ... + λm fm (x),
orte λ = (λ0 , λ1 , ..., λm ) ∈ Rm+1 :
eorem 3.5.1 (Kown-Takker: Anhraetowyown): Dicowq x∗ ket handisanowm (3.5.1) xndri low owm: Ayd depqowm goyowyown ownen λ0 ≥ 0, λ1 ≥ 0, ..., λm ≥ 0 ver, oroncic gone mek zro aynpisin, or
1) L(x, λ) ≥ L(x∗ , λ) ∀x ∈ Rn , 2) λi fi (x∗ ) = 0, i ∈ [1 : m]:
sahmana akelov ndhanrowyown, kareli enadrel, or f0 (x∗ ) = 0 : Haka ak depqowm kditarkenq f˜0 (x) = f0 (x) − f0 (x∗ ) fownkcian, or nowynpes ow owcik f˜0 (x∗ ) = 0 : Ditarkenq het yal bazmowyown. I
C = {(µ0 , µ1 , ..., µm ) ∈ Rm+1 /∃x ∈ Rn : f0 (x) < µ0 , fi (x) ≤ µi , i ∈ [1 : m]} :
Ays bazmowyown ow owcik : Ayn anmijapes het owm sahmanowmic: C -n datark : Iskapes, qani or f0 (x∗ ) < 1, fi (x∗ ) ≤ 1, i ∈ [1 : m],
apa (1, 1, ..., 1) ∈ C :
Aknhayt na , or 0 ∈/ C, qani or haka ak depqowm goyowyown kownenar aynpisi x ket, or f0 (x) < 0, fi (x) ≤ 0, i ∈ [1 : m],
in hakasowyown : 0 ket anjatenq hiperharowyamb C ow owcik bazmowyownic: Da nanakowm , or goyowyown ownen
λi , i ∈ [0 : m],
or
m X
ver, oroncic gone mek zro , aynpisin,
λi µi ≥ 0 ∀(µ0 , µ1 , ..., µm ) ∈ C :
(3.5.2)
i=0
Cowyc tanq, or λi ≥ 0, i ∈ [0 : m] : Enadrenq, or in-or i0 indeqsi hamar tei owni λi < 0 anhavasarowyown: Aknhayt , or cankaca δ > 0 µi > 0 vi hamar µ ≡ (δ, 0, .., µi , 0, ..0) ∈ C : Teadrelov µ vektori koordinatner (3.5.2) anhavasarowyownowm` kstananq
δλ0 + µi0 λi0 ≥ 0 :
(3.5.3))
Ayste ancnelov sahmani, erb δ → 0 µi → +∞ kstananq, or (3.5.3) anhavasarowyan ax mas gtowm −∞, isk aj mas zro , or hakasowyown : Aym apacowcenq eoremi erkrord pndowm: (3.5.2) anhavasarowyownowm teadrelov
µ0 = δ > 0, µ1 = 0, ..., µi = fi (x∗ ), µi+1 = 0, .., µm = 0,
ver kstananq` δλ0 + λi fi (x∗ ) ≥ 0 :
Ayste ancnelov sahmani, erb δ gti zroyi` kstananq λi fi (x∗ ) ≥ 0 :
Bayc, qani or λi ≥ 0 , or
(2.5.4)
fi (x∗ ) ≤ 0, apa (2.5.4)-ic het λi fi (x∗ ) = 0 :
owm
(3.5.5)
Aym apacowcenq eoremi ezrakacowyan a ajin ket: Iroq, cankaca x ∈ Rn -i hamar (3.5.3) an{ havasarowyownowm teadrelov µ0 = δ + f0 (x), µ1 = f1 (x), ..., µm = fm (x)
koordinatnerov µ vektor, kstananq λ0 (δ + f0 (x)) + λ1 f1 (x) + ... + λm fm (x) ≥ 0 :
Ancnelov sahmani, erb δ → 0, kstananq` λ0 f0 (x) + λ1 f1 (x) + ... + λm fm (x) ≥ 0 ∀x ∈ Rn
(3.5.6)
(3.5.5)-(3.5. 6)-ic het owm or L(x, λ) =
m X
λi fi (x) ≥ 0 =
i=0
= λ0 f0 (x∗ )+λ1 f1 (x∗ )+...+λm fm (x∗ ) = L(x∗ , λ) ∀x ∈ Rn : J
eorem 3.5.2 (Kown-Takker: Bavararowyown): Dicowq x∗ ket bavararowm (3.5.1) xndri bolor sahmana akowmnerin` fi (x∗ ) ≤ 0, i ∈ [1 : m],
goyowyown ownen aynpisi λ0 > 0, λ1 ≥ 0, λ2 ≥ ≥ 0, ..., λm ≥ 0 ver, or tei ownen eorem 3.5.1-i 1)-2) paymanner: Ayd depqowm x∗ vektor (3.5.1) xndri low owm :
sahmana akelov ndhanrowyown, karo enq enadrel, or λ0 = 1 : Ayd depqowm, havi a nelov 1) 2) paymanner, kownenanq` I
f0 (x)+
m X
λi fi (x) ≥ f0 (x∗ )+
i=1
m X
λi fi (x∗ ) = f0 (x∗ ) ∀x ∈ Rn :
i=1
(3.5.7)
Ee x vektor aynpisin , or fi (x) ≤ 0 ∀i ∈ [1 : m], apa (3.5.7) anhavasarowyownic kstananq f0 (x) ≥ f0 (x∗ ) : J
payman (3.5.1) xndrowm het yaln . goyowyown owni aynpisi x̄ vektor, or egowlyarowyan
payman: Ays
fi (x̄) < 0, i ∈ [1 : m] :
Cowyc tanq, or ays paymani depqowm λ0 gor akic kareli vercnel havasar meki: Iroq, ee λ0 = 0, apa eorem 3.5.1-i 1) 2) ezrakacowyownneric het owm , or m X
λi fi (x̄) ≥ 0,
i=1
or hakasowyown , qani or m X
λi fi (x̄) < 0 :
i=1
Nenq, or ee fi (x), i ∈ [1 : m], fownkcianer anndhat en, apa egowlyarowyan payman ow owcik rag{ ravorman xndrowm nanakowm , or M bazmowyown owni nerqin ket: J
Het anq 3.5.1: Dicowq M = {x ∈ Rn /aj ≤ xj ≤ bj ,
j ∈ [1 : n]},
orte −∞ ≤ aj < bj ≤ +∞, j ∈ [1 : n] : Orpeszi x∗ ∈ M ket lini ow owcik diferenceli f (x) fownkciayi minimowmi ket M bazmowyan vra, anhraet bavarar, or kamayakan j ∈ [1 : n] hamar = 0, ee aj < x∗j < bj , ∗ fxj (x ) ≥ 0, ee x∗j = aj 6= −∞, ≤ 0, ee x∗j = bj 6= +∞ :
Qani or Kown-Takkeri eorem minimowmi anhraet bavarar payman , apa oro depqerowm ayn owyl talis bacahayt tesqov gtnel anhavasarowyan tipi sahmana akowmnerov maematikakan ragravorman xndirneri low owmner: rinak 1: Low el het yal xndir. f (x1 , x2 ) = 2x21 + x1 x2 + x22 → min, −1 ≤ x1 ≤ 1, x2 ≥ 2 :
Qani or f - owe ow owcik fowkcia , isk sahmana akowmnerov trvo bazmowyown ak ow owcik, apa ays xndirn owni miak low owm ayn bavararowm het yal erkow paymannerin. = 0, ee − 1 < x1 < 1, ≥ 0, ee x1 = −1, fx (x1 , x2 ) = 4x1 + x2 ≤ 0, ee x1 = 1;
fx0 2 (x1 , x2 )
= x1 + 2x2
= 0, ≥ 0,
ee x2 > 2, ee x2 = 2 :
Aym ays paymanneric kareli kazmel vec hamakarger low el dranq: Sakayn dvar hamozvel, or
− 1 < x1 < 1, x2 = 2
4x1 + x2 = 0, x1 + 2x2 ≥ 0,
hamakarg hamateeli (−1/2, 2) vektor nra low owmn : Het abar ayd vektor na minimizaciayi xndri miak low owmn : rinak 2: Low el het yal xndir. x21 + (x2 − 2)2 → min, x21 + x22 − 1 ≤ 0, x1 ≥ 0, x2 ≥ 0 :
Qani or owylatreli areqneri bazmowyown owni nerqin ket, apa Lagrani fownkciayowm λ0 gor akic kareli vercnel havasar meki: Kira elov Kown-Takkeri eorem` kstananq. 0 Lx1 (x, λ) = 2x1 + 2λ1 x1 − λ2 = 0, L0x2 (x, λ) = 2(x2 − 2) + 2λ1 x2 − λ3 = 0, λ1 ≥ 0, λ2 ≥ 0, λ3 ≥ 0, λ1 (x21 + x22 − 1) = 0, λ2 x2 = 0, λ3 x3 = 0 : 2 x1 + x22 − 1 ≤ 0, x1 ≥ 0, x2 ≥ 0 :
(3.5.8)
Ditarkenq het yal depqer: 1)
λ1 = 0, λ2 = 0, λ3 = 0: Ayd depqowm (3.5.8) hamakargic stanowm enq x1 = 0, x2 = 2, or i bavararowm x21 + x22 − 1 ≤ 0 anhavasarowyan:
2)
λ1 6= 0, λ2 = 0, λ3 = 0:
Ays depqowm(3.5.8)
hamakargic kstananq 2 x1 + x22 − 1 = 0, 2x1 (1 + λ1 ) = 0, 2(x2 − 2) + 2λ1 x2 = 0 :
Ee λ1 = −1, apa errord havasarowm tei owni: Ee λ1 6= −1, apa kstananq x1 = 0, x2 = 1, λ1 = 1, λ2 = 0 :
Qani or minimizacvo fownkcian owe ow owcik , isk owylatreli vektorneri bazmowyown ak ow owcik, apa (0, 1) ket xndri miak low owmn :
XNDIRNER
1. Kown-Takkeri eoremi gnowyamb low el hetevyal xndirner. a) (x1 + 1)2 + (x2 − 4)2 + 1 → min, 2x1 − x2 − 2 ≤ 0, x1 ≥ 0 x2 ≥ 0 :
b)
(x1 + 2)2 + (x2 + 2)2 → min, x21 + x22 ≤ 0, x1 ≥ 0, x2 ≥ 0 :
g) d)
x21 + x22 → min, 2x21 + (x2 − 4)2 ≤ 1 : 4x21 − x1 x2 + 4x22 → min, 4 ≤ x1 ≤ 8, −1 ≤ x2 ≤ ≤2:
2. Stowgel, ardyoq (0, 4) vektor het yal xndri low owmn , e o. x21 + (x2 − 2)2 → min, x21 + 2(x2 − 2)2 ≤ 8, x21 + 2x22 ≤ 32 :
3. Stowgel, ardyoq (0, 1) vektor het yal xndri low owmn , e o. exp(x1 − x2 ) → min, x1 + x2 ≤ 1, x1 ≥ 0, x2 ≤ 0 :
Glowx 4
Lagrani anoro gor akicneri meod Lagrani anoro gor akicneri meod ptimizaciayi ayn himnarar skzbownqneric , ori mijocov paymanakan ptimizaciayi xndirner bervowm en o paymanakan ptimizaciayi xndirneri: Masnavorapes, ays glxowm ditarkvowm en maematikakan ragravorman aynpisi xndirner, oroncowm sahmana akowmner trvowm en havasarowyownnerov anhavasarowyownnerov: Enadrvowm , or npatakayin fownkcian sahmana akowmner nerkayacno fownkcianer oork en: Cowyc trvowm, or aydpisi xndirneri qstremalner gtnvowm en Lagrani fownkciayi stacionar keteri bazmowyan mej: Verjin amanakners, or arvowm himnavorel Lagrani meod maematikakan rag81
ravorman o oork xndirneri hamar: Nman owsowmnasirowyownnerin kareli anoanal [7, 11] axatanqnerowm:
4.1
ptimalowyan a ajin paymanner
erkrord kargi
Sahmanowm 4.1.1: h ∈ Rn vektor kovowm M bazmowyan x∗ ∈ M ketowm oa o, ee goyowyown owni aynpisi ϕ : [−1, 1] → Rn , ϕ(α) = o(α)
artapatkerowm, or bavakanaa
oqr α > 0 veri hamar tei owni het yal payman` x∗ + αh + ϕ(α) ∈ M :
simvolov nanakenq M bazmowyan x∗ ketowm tarva oa o vektorneri bazmowyown: KM (x∗ )
Sahmanowm 4.1.2: Ee K -n kon , apa K ∗ ≡ {y ∈ Rn /(y, x) ≥ 0 ∀x ∈ K}
bazmowyown kovowm K -i hamalow kon: eorem 4.1.1 (Lyowsterniki eorem oa o harowyan masin): Dicowq M = {x ∈ Rn /fi (x) = 0, i ∈ [1 : m]},
orte fi , i ∈ [1 : m], fownkcianer anndhat diferenceli en: Dicowq x∗ ∈ M enadrenq, or fi0 (x∗ ), i ∈ [1 : m], gradientner g oren ankax en: Ayd depqowm KM (x∗ ) = H ≡ {h ∈ Rn / (fi0 (x∗ ), h) = 0, i ∈ [1 : m]} :
Aysinqn H enatara owyown oa o kon M bazmowyan hamar x∗ ketowm: I Cowyc tanq, or H harowyan kamayakan vektor oa o vektor : Nanakenq (x∗ ) (x∗ )... f1x (x∗ ) f1x f1x n f2x (x∗ ) f2x (x∗ )... f2x (x∗ ) n A= (x∗ ) fmx (x∗ ) fmx (x∗ )... fmx n
Kazmenq havasarowmneri het yal hamakarg` gi (α, r) = fi (x∗ + αh + A> r) = 0, i ∈ [1 : m], (4.1.1)
orte r- m a ani vektor : Cowyc tanq, or ays hamakarg bavararowm anbacahayt fownkciayi veraberyal eoremi bolor paymannerin: Iroq, gi (0, 0) = 0, giα (0, 0) = (fi0 (x∗ ), h) = 0, i ∈ [1 : m] :
Aknhayt na , or fownkcional matric
{gir } j (0, 0)
koordinatnerov ketowm havasar
B ≡ AA> matricin, orn owni hakadar: Het abar, goyowyown owni r(α) artapatkerowm, orova zro keti in-or rjakayqowm, aynpisin, or ayn ayd rjakayqowm bavararowm (4.1.1) hamakargin r(0) = 0, r0 (0) = −B −1 gα0 (0, 0) = 0,
orte gα0 (0, 0) = (g1α (0, 0), ..., gmα (0, 0)) :
Het abar` lim
α→0
r(α) − r(0) r(α) = lim = r0 (0) = 0 : α→0 α α
(4.1.2)
Nanakelov ϕ(α) = A> r(α), (4.1.1)-(4.1. 2) paymanneric kstananq ϕ(α) = o(α)
gi (x∗ + αh + ϕ(α)) = 0 ∀i ∈ [1 : m] :
Isk sa nanakowm , or h ∈ KM (x∗ ) : Ayspisov apacowcvec, or H ⊆ KM (x∗ ) : Aym cowyc tanq, or KM (x∗ ) ⊆ H : Dicowq h ∈ ∈ KM (x∗ ): st oa o vektori sahmanman goyowyown owni aynpisi ϕ(α) = o(α) artapatkerowm, or bavakanaa
oqr drakan α veri hamar fi (x∗ + αh + ϕ(α)) = 0, i ∈ [1 : m] :
Aysteic, hamaayn diferenceliowyan paymani, kamayakan i-i depqowm kownenanq 0 = fi (x∗ +αh+ϕ(α))−fi (x∗ ) = α[(fi0 (x∗ ), h)+
o(α) ]: α
Owsti (fi0 (x∗ ), h) +
o(α) = 0 ⇒ (fi0 (x∗ ), h) = 0 ⇒ h ∈ H : α
J
Ditarkenq paymanakan ptimizaciayi nd{ hanowr xndir. f (x) → min, x ∈ M :
(4.1.3)
eorem 4.1.2 (Minimowmi ndhanowr anhraet payman): Dicowq f fownkcian diferenceli , isk x∗ ∈ M ket (4.1.3) xndri low owm : Ayd depqowm ∗ f 0 (x∗ ) ∈ KM (x∗ ) :
I
Enadrenq ∗ (x∗ ) : f 0 (x∗ ) ∈ / KM
Ayd depqowm goyowyown owni aynpisi h ∈ KM (x∗ ) vektor, or (f 0 (x∗ ), h) < 0: Aysteic qani or f - diferenceli , apa bavakanaa
oqr α > 0 veri hamar kownenanq f (x∗ + αh) = f (x∗ ) + α[(f 0 (x∗ ), h) +
o(α) ] < f (x∗ ) : α
Sa hakasowyown , qani or x∗ -n minimowmi ket M bazmowyan vra: J
f -i
lokal
eorem 4.1.3 (Hamalow koni ka owcowm): Dicowq tei ownen eorem 4.1.1-i paymanner: Ayd depqowm` ∗ KM (x∗ )
⊥
n
= H = A ≡ {y ∈ R /y =
m X
λi fi0 (x∗ ),
i=1
λi ∈ R, i ∈ [1 : m]} : I Nax, qani or H - KM (x∗ ) = H , apa
enatara owyown
∗ KM (x∗ ) = H ⊥ :
Aym cowyc tanq, or A ⊆ H⊥ :
Iroq, dicowq ∀h ∈ H, ∀y ∈ A ⇒ y =
m X
λi fi0 (x∗ ) ⇒
i=1
⇒ (y, h) =
m X
λi (fi0 (x∗ ), h) = 0 ⇒ y ∈ H ⊥ :
i=1
Aym enadrenq, or goyowyown owni aynpisi b ∈ ∈ H ⊥ vektor, or b ∈ / A : Qani or fi0 (x∗ ), i ∈ ∈ [1 : m] gradientner g oren ankax en, apa A-n m a ani enatara owyown , or ak ow owcik bazmowyown : Anjatenq ayn b ketic: Hamaayn xist anjatman eorem 3.1.2-i` goyowyown ownen aynpisi p vektor ε > 0 iv, or (p, a) ≤ (p, b) − ε ∀ a ∈ A :
(4.1.4)
Cowyc tanq, or (p, a) = 0 ∀a ∈ A :
Ee or a ∈ A-i hamar (p, a) > 0, apa teadrelov αa ∈ A (α ≥ 0) vektorner (4.1.4) anhavasarowyan mej gtecnelov α-n anvejowyan kstananq hakasowyown, qani or anhavasarowyan ax mas kgti +∞, isk aj mas verjavor iv : Ee (p, a) < 0, apa katarelov nowyn datoowyownner, noric kganq hakasowyan: Ayspisov, (p, a) = 0 ∀a ∈ A : Aysteic (fi0 (x∗ ), p) = 0, i ∈ [1 : m] ⇒ p ∈ H ⇒ (p, b) = 0 : (4.1.5)
Bayc (4.1.4) anhavasarowyownic het owm , or (p, b) > ε > 0, in hakasowm (4.1.5)-in : Ayspisov, apacowcvec, or ∗ KM (x∗ ) = H ⊥ = A :
J
Aym ditarkenq havasarowyan tipi sahmana akowmnerov paymanakan ptimizaciayi hete{ vyal xndir` f0 (x) → extr, fi (x) = 0, i ∈ [1 : m] :
(4.1.6)
Enadrvowm , or fi , i ∈ [0 : m], fownkcianer anndhat diferenceli en Rn -i vra: Pahanjvowm gtnel f0 (x) fownkciayi qstremowmi keter M ≡ {x ∈ Rn / fi (x) = 0, i ∈ [1 : m]}
bazmowyan vra: Ayd keter kovowm en (4.1.6) xn{ dri low owmner: M bazmowyan keter kovowm en (4.1.6) xndri owylatreli keter: Dicowq λ = (λ0 , ..., λm ) ∈ Rm+1 : Kazmenq Lagrani fownkcian` L(x, λ) =
m X
λi fi (x) :
i=0
eorem 4.1.4 (Lagrani anoro gor akicneri meod): Dicowq x∗ ket (4.1.6) xndri low owmn : Ayd depqowm goyowyown ownen λ0 , λ1 , λ2 , ..., λm ver, oroncic gone mek zroyic tarber aynpisin , or m X
λi fi0 (x∗ ) = 0,
i=0
kam or nowynn L0x (x∗ , λ) = 0 ⇔ L0xi (x∗ , λ) = 0, i ∈ [1 : n] :
(4.1.7)
λ0 , λ1 , . . . , λm ver kovowm en Lagrani baz-
mapatkiner kam anoro gor akicner:
Enadrenq, or x∗ ket (4.1.6) xndrowm lokal minimowmi ket (lokal maqsimowmi depq qnnarkvowm analog ov): Ee fi0 (x∗ ), f20 (x∗ ), .., fm0 (x∗ ) gradientner g oren ankax en, apa, st minimowmi ndhanowr anhraet paymani eorem 4.1.3-i, kownenanq I
∗ (x∗ ) = f00 (x∗ ) ∈ KM
= {y/y =
m X
λi fi0 (x∗ ), λi ∈ R, i ∈ [1 : m]} :
i=1
Aysteic anmijakanoren het owm , or goyowyown ownen λ1 , λ2 , ..., λm ver, aynpisin, or f00 (x∗ )
=
m X
λi fi0 (x∗ ) :
i=1
Ays depqowm eoremi pndowm apacowcva : Ee fi0 (x∗ ), f20 (x∗ ), .., fm0 (x∗ ) gradientner g oren kaxva en, apa goyowyown kownenan gor akicner λi , i ∈ [1 : m], orocic gone mek zro aynpisin, or m X
λi fi0 (x∗ ) = 0 :
i=1
Aysteic het owm , or 0f00 (x∗ )
+
m X
λi fi0 (x∗ ) = 0 :
i=1
J
Aym enadrenq, or (4.1.6) xndrowm bolor fownkcianer erkow angam anndhat diferenceli en: it het yal pndowm (te|s, rinak` [4]): eorem 4.1.5 (qstremowmi erkrord kargi anhraet payman): Dicowq x∗ - (4.1.6) xndrowm lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket f10 (x∗ ), f20 (x∗ ), ..., fm (x∗ ) vektorner g oren ankax en: Ayd depqowm goyowyown ownen
λ0 = 1, λ1 , ..., λm ver aynpisin, or tei owni
het yal payman.
(L00xx (x∗ , λ)h, h) ≥ 0 ((L00xx (x∗ , λ)h, h) ≤ 0) ∀h ∈ H = = {h ∈ Rn /(fi0 (x∗ ), h) = 0, i ∈ [1 : m]} :
eorem 4.1.6 (Erkrord kargi bavarar payman): Dicowq x∗ - (4.1.6) xndri owylatreli ket goyowyown owni aynpisi λ ∈ Rm+1 vektor, or tei ownen het yal paymanner.
1) λ0 = 1, 2) L0xi (x∗ , λ) = 0, i ∈ [1 : n], 3) kamayakan o zroyakan h ∈ H vektori hamar tei owni (L00xx (x∗ , λ)h, h) > 0 ((L00xx (x∗ , λ)h, h) < 0) (4.1.8)
anhavasarowyown:
Ayd depqowm x∗ - (4.1.6) xndrowm lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket : I
Ee x∗ ket M bazmowyan a annacva
ket , apa eoremi ezrakacowyown trivial : Dicowq aym x∗ - M bazmowyan sahmanayin ket ayn xndrowm lokal minimowmi ket : Ayd depqowm goyowyown kownena aynpisi {xk } hajordakanowyown, or bavararowm het yal paymannerin. xk ∈ M, xk → x∗ , f0 (xk ) < f0 (x∗ ) :
(4.1.9)
xk
-n nerkayacnenq het yal tesqov. xk = x∗ + αk hk ,
orte hk = (xk − x∗ )/αk :
Qani or, khk k = 1, apa ndhanrowyown sahmana akelov karo enq enadrel, or hk → h 6= 0 :
Havi a nelov (4.1.9) payman` ownenq 0 = fi (xk )−fi (x∗ ) = (fi0 (x∗ ), αk hk )+o(αk ), i ∈ [1 : m] :
Baanelov ays a nowyownner ancnelov sahmani` kstananq
αk -i
vra
(fi0 (x∗ ), h) = 0, i ∈ [1 : m] :
Aysinqn` h ∈ H : Qani or, st enadrowyan, λ0 = 1, apa (4.1.9)-ic stanowm enq m X
L(xk , λ) = f0 (xk ) +
λi fi (xk ) ≤ f0 (xk ) ≤
i=1
≤ f0 (x∗ ) = f0 (x∗ ) +
m X
λi fi (x∗ ) = L(x∗ , λ) : (4.1.10)
i=1
eoremi paymanneric het owm , or L(x, λ) Lagrani fownkcian erkow angam diferenceli x∗ ketowm: Het abar, nerkayacnelov ayd fownkcian, st eylori bana i, x∗ ketowm, stanowm enq L(xk , λ) = L(x∗ , λ) + (L0x (x∗ , λ), αk hk )+
+ (L00xx (x∗ , λ)(αk hk ), αk hk ) + o(αk2 ) : or, st enadrowyan, L0x (x∗ , λ) = 0,
Qani aysteic , or
apa (4.1.10) anhavasarowyownic het owm
αk2 00 ∗ (L (x , λ)hk , hk )) + o(αk2 ) ≤ 0 : 2 xx
Ays anhavasarowyan erkow maser baanelov αk2 vi vra ancnelov sahmani` kstananq (L00xx (x∗ , λ)h, h) ≤ 0,
or hakasowm eoremi (4.1.8) paymanin: J
Parzagowyn depqerowm Lagrani anoro gor akicneri meod owyl talis bacahayt tesqov gtnel maematikakan ragravorman xndirneri low owmner havasarowyownneri tipi sahmana akowmneri depqowm: Dra hamar petq katarel het yal qayler.
Kazmel Lagrani fownkcian: Grel qstremowmi a ajin kargi anhraet payman Lagrani fownkciayi hamar stanal havasarowmneri hamakarg, orov bnowagrvowm xndri stacionar keteri bazmowyown: Gtnel stacva hamakargi low owmner: qstremowmi erkrord kargi bavarar paymanneri mijocov ayd low owmneric anjatel qstremowmi keter:
Ays algorim meknabanenq rinaknerov: rinak 1: Low el het yal xndir. f0 (x) = x21 + x22 → extr, f1 (x) = (x1 − 1)2 + x22 − 4 = 0 :
Low owm: Kazmenq Lagrani fownkcian L(x, λ) = λ0 f0 (x) + λ1 f1 (x) = = λ0 (x21 + x22 ) + λ1 ((x1 − 1)2 + x22 − 4) :
st (4.1.7) anhraet paymani` ownenq 0 Lx1 (x, λ0 , λ1 ) = 2λ0 x1 + 2λ1 (x1 − 1) = 0, L0 (x, λ0 , λ1 ) = 2λ0 x2 + 2λ1 x2 = 0, x2 f1 (x) = (x1 − 1)2 + x22 − 4 = 0 : (4.1.11) Ee, λ0 = 0, apa (4.1.11) hamakargic stanowm enq 2λ1 (x1 − 1) = 0, 2λ1 x2 = 0, (x1 − 1)2 + x22 − 4 = 0 : (4.1.12)
Qani or λ0 , λ1 gor akicner miaamanak zro en, apa λ1 6= 0 : Het abar, (4.1.12) hamakargi a ajin erkow pay{ manneric kstananq x1 = 1, x2 = 0,
or i bavararowm errord havasarman: Ayspi{ sov, λ0 6= 0: ndhanrowyown sahmana akelov,
karo enq enadrel, or λ0 = 1 : Ayd depqowm (4.1.11) hamakarg kndowni het yal tesq` 2x1 + 2λ1 (x1 − 1) = 0, 2x2 + 2λ1 x2 = 0, (x1 − 1)2 + x2 − 4 = 0 :
(4.1.13)
Ditarkenq ays hamakargi erkrord havasarowm: Ee x2 = 0, apa errordic kstananq x1 = 3, x1 = = −1, isk a ajin havasarowmic` λ1 = −3/2 : Ee x2 6= 0, apa erkroric kownenanq λ1 = −1 : Ayd depqowm a ajin havasarowm tei owni, ay{ sinqn (4.1.13) hamakarg hamateeli : Ayspisov stanowm enq erkow stacionar keter` x∗1 = 3, x∗2 = 0, λ1 = − 32 ;
x∗1 = −1, x∗2 = 0, λ1 = − 21 :
Stowgenq erkrord kargi (4.1.8) bavarar paymanner ayd keteri hamar: Ownenq` (L00xx h, h) = 2(1 + λ1 )h21 + 2(1 + λ1 )h22 , h ∈ H = {h = (h1 , h2 ) ∈ R2 /2(x∗1 − 1)h1 + 2x∗2 h2 = 0 :
Aysteic het tesnel, or tei owni
A(3, 0)
keti hamar
(L00xx h, h) < 0 ∀h ∈ H, h 6= 0,
anhavasarowyown: Owsti, A-n lokal maqsimowmi ket : Nman ov hamozvowm enq, or B(−1, 0)-n lokal minimowmi ket : Myows komic, qani or f0
fownkcian hasnowm ir me agowyn ow oqragowyn areqnerin, apa B ket global minimowmi ket , isk A-n global maqsimowmi ket : rinak 2: Low el het yal xndir. f0 (x) = x21 + x22 + x23 → min, f1 (x) = x21 + x22 − x3 = 0, f2 (x) = x1 + x2 + x3 − 4 = 0 :
st (4.1.7) anhraet paymani` ownenq` 0 Lx1 (x, λ) = 2λ0 x1 + 2λ1 x1 + λ2 = 0, L0x2 (x, λ) = 2λ0 x2 + 2λ1 x2 + λ2 = 0, L0x3 (x, λ) = 2λ0 x3 − λ1 + λ2 = 0, f1 (x) = x21 + x22 − x3 = 0, f2 (x) = x1 + x2 + x3 − 4 = 0 :
Ee, λ0 = 0, apa kstananq havasarowmneri het yal hamakarg. 2λ1 x1 + λ2 = 0, 2λ1 x2 + λ2 = 0, −λ1 + λ2 = 0, x2 + x22 − x3 = 0, 1 x1 + x2 + x3 − 3 = 0 :
(4.1.14)
Ee λ1 = 0, apa (4.1.14) hamakargi errord havasarowmic het owm , or λ2 = 0, or hnaravor , orovhet bolor gor akicner miaamanak zro en: Ee λ1 6= 0, apa (4.1.14) hamakargi a ajin ereq havasarowmneric stanowm enq x1 = x2 = − :
Teadrelov ays areqner hamakargi verjin erkow havasarowmneri mej` stanowm enq haka{ sowyown: Ayspisov, λ0 6= 0: ndownenq λ0 = 1: Ayd depqowm hamakarg kndowni het yal tesq. 2x1 (1 + λ1 ) + λ2 = 0, 2x2 (1 + λ2 ) + λ2 = 0, 2x3 − λ1 + λ2 = 0, x2 + x22 − x3 = 0, 1 x1 + x2 + x3 − 4 = 0,
(4.1.15)
(4.1.15) hamakarg owni het yal erkow low owmner. ; x∗1 = 1, x∗2 = 1, x∗3 = 2, λ1 = 32 , λ2 = − 10 , λ2 = − 68 : x∗1 = −2, x∗2 = −2, x∗3 = 8, λ1 = − 20
Stowgenq erkrord kargi (4.1.8) bavarar pay{ manner A(1, 1, 2) B(−2, −2, 8) keteri hamar: Ownenq (L00xx h, h) = 2(1 + λ1 )h21 + 2(1 + λ1 )h22 + 2h2 h3 , h ∈ H = {h ∈ R3 /2x∗1 h1 + 2x∗2 h2 − h3 = 0, h1 + h2 + h3 = 0} :
Aysteic A(1, 1, 2) keti hamar kstananq h1 = −h2 , h3 = 0 ⇒ (L00xx h, h) =
10 2 h > 0 ∀h 6= 0 : 3 2
Aysinqn` A-n lokal minimowmi ket : Nowyn ov stanowm enq, or B(−2, −2, 8)-n lokal maqsimowmi ket :
XNDIRNER
1. Low el het yal xndir. x21 + x22 → min, x21 + x22 − 8 = 0 :
2. Low el het yal xndir. x21 + x22 → min, x21 + 2x22 − 8 = 0 :
3. Stowgel, ardyoq low owmn , e o:
(0, 2)
ket het yal xndri
x21 + x22 → min, x2 + x21 − 2 = 0 :
4. Stowgel, ardyoq low owmn , e o:
(−2, 2)
ket het yal xndri
x1 x2 → min, x21 + x22 − 8 = 0 :
5. Low el het yal xndir. 2x21 + x22 + 2x23 → extr, 2x1 + x2 + 2x3 = 12, x1 + 2x2 + x3 = 10 :
6. Low el het yal xndir. x21 − x22 + x23 → max, x1 + 2x22 − x3 = 4, 2x1 + 2x2 + x3 = 14 :
4.2
Lagrani anoro gor akicneri meod (xa sahmana akowmneri depq)
Aym ditarkenq paymanakan ptimizaciayi ndhanowr xndir, orte sahmana akowmner trvowm en havasarowyownnerov anhavasarowyownnerov` f0 (x) → extr,
fi (x) = 0, i ∈ [1 : k], fi (x) ≤ 0, i ∈ [k + 1 : m] : (4.2.1) Ayste enadrvowm , or fi (x), i ∈ [0 : m], fownkcianer anndhat diferenceli en Rn -i
vra:
ket kovowm owylatreli, ee ayn bavararowm (4.2.1) xndri bolor sahmana akowmnerin: x∗ ∈ Rn ket kovowm (4.2.1) xndri low owm, ee ayn f0 (x) fownkciayi qstremowmi ket x ∈ Rn
M ≡ {x ∈ Rn / fi (x) = 0, i ∈ [1 : k], fi (x) ≤ 0, i ∈ [k + 1 : m]}
bazmowyan vra: Sahmanowm 4.2.1: Dicowq x̄ owylatreli ket (4.2.1) xndrowm: fi (x) ≤ 0 (i ∈ [k + 1 : m]) sahmana akowm kovowm aktiv ayd ketowm, ee fi (x̄) = 0: Ee fi (x̄) < 0, apa ayd sahmana akowm kovowm pasiv:
simvolov nanakenq x̄ ketowm aktiv sahmana akowmneri indeqsneri bazmowyown` Ia (x̄)
Ia (x̄) = {i ∈ [k + 1, m]/ fi (x̄) = 0} :
it en het yal pndowmner (te|s, rinak` [4, 6]): eorem 4.2.1 (qstremowmi a ajin kargi anhraet payman): Dicowq x∗ ket (4.2.1) xndrowm lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket : Ayd depqowm goyowyown ownen λ0 , ..., λm ver, oroncic gone mek zroyic tarber aynpisin, or
a) L0xi (x∗ ) = 0, i ∈ [1 : n], orte L(x, λ) =
m X
λi fi (x),
i=0
b) λi ≥ 0 (λi ≤ 0), i ∈ [k + 1 : m], g) λi fi (x∗ ) = 0, i ∈ [k + 1 : m] :
g) payman kovowm pasiv-aktiv sahmana akowmneri payman: eorem 4.2.2 (A ajin kargi bavarar payman): Dicowq x∗ vektor bavararowm he{ t yal paymannerin.
1) x∗ - (4.2.1) xndri owylatreli ket , 2) goyowyown owni λ = (λ0 , λ1 , ..., λm ) vektor λ0 = 1 paymanov aynpisin, or (x∗ , λ) zowyg bavararowm eorem 4.2.1-i a), b), g) paymannerin, 3) x∗ ketowm (4.2.1) xndri aktiv sahma{ na akowmneri havasarowyownneri qanakneri gowmar havasar n-i:
Ayd depqowm, ee λi > 0, i ∈ Ia (x∗ ), apa x∗ - (4.2.1) xndrowm lokal minimowmi ket , ee λi < 0, i ∈ Ia (x∗ ), apa x∗ - (4.2.1) xndrowm lokal maqsimowmi ket :
Aym akerpenq qayleri ayn herakanowyown, oronc mijocov kareli low el xa sahma{ na akowmnerov maematikakan ragravorman xndirner:
Kazmel Lagrani fownkcian: Grel qstremowmi a ajin kargi anhraet payman Lagrani fownkciayi hamar stanal havasarowmneri hamakarg, orov bnowagrvowm xndri stacionar keteri bazmowyown: Grel pasiv-aktiv sahmana akowmneri paymanner anhavasarowyownnerin hamapatasxano Lagrani gor akicneri o bacasakan (o drakan) linelow paymanner: Low el stacva hamakarger` havi a nelov Lagrani gor akicneri nanner: ptimalowyan a ajin kargi bavarar paymanneri mijocov ayd low owmneric anjatel qstremowmi keter:
Ays algorim meknabanenq rinaki mijocov: rinak: Low el het yal xndir. x1 − x22 → extr, x1 − x2 − 1 = 0, x21 + x22 − 5 ≤ 0 :
Kazmenq Lagrani fownkcian L(x, λ) = λ0 (x1 −x22 )+λ1 (x1 −x2 −1)+λ2 (x21 +x22 −5) :
st qstremowmi anhraet paymani` ownenq ha{ vasarowmneri anhavasarowmneri het yal ha{ makarg. (a) (b) (c) (d) (e)
L0x1 (x, λ) = λ0 + λ1 + 2λ2 x1 = 0, L0x2 (x, λ) = −2λ0 x2 − λ1 + 2λ2 x2 = 0, x1 − x2 − 1 = 0, x21 + x22 − 5 ≤ 0, λ2 ≥ 0, λ2 (x21 + x22 − 5) = 0 :
Ditarkenq erkow depq. 1) 2)
λ0 = 0,
λ0 6= 0:
A ajin depqowm hamakargi (a) sarowmneric kstananq
λ1 + 2λ2 x1 = 0, −λ1 + 2λ2 x2 = 0
(b) hava(4.2.2)
hamakarg: Ee λ2 = 0, apa (4.2.2) hamakargic kstananq λ1 = 0, aysinqn bolor bolor gor{
akicner zro en, or hakasowyown : Ee λ2 6= 0, apa (g) (e) paymanneric kstananq
x21 + x22 − 5 = 0, x1 − x2 − 1 = 0 :
hamakarg: Ays hamakarg owni erkow low owm.
kam
x1 = 2, x2 = 1
(4.2.3)
x1 = −1, x2 = −2 :
(4.2.4)
Gowmarelov (4.2.2) hamakargi havasarowmner` kstananq 2λ2 (x1 + x2 ) ⇒ x1 = −x2 ,
or hakasowm (4.2.3) (4.2.4) hamakargerin: Het abar, a ajin depq hnaravor : Ditarkenq erkrord depq. λ0 6= 0: ndownelov λ0 = 1` (a)-( b) paymanneric kstananq
1 + λ1 + 2λ2 x1 = 0, −2x2 − λ1 + 2λ2 x2 = 0 :
Ee λ2 = 0, apa (4.2.5) hamakargic havasarowyownic kstananq
(4.2.5)
(g)
1 + λ1 = 0, −2x2 − λ1 = 0, x1 − x2 − 1 = 0 :
Low elov ays hamakarg` stanowm enq stacionar het yal ket. A(3/2, 1/2), λ1 = −1, λ2 = 0 :
λ2 6= 0
depqowm ownenq 2 x + x22 − 5, 1 x1 − x2 − 1 = 0, 1 + λ1 + 2λ2 x1 = 0, −2x2 − λ1 + 2x2 = 0 :
hamakarg: Low elov ays hamakarg` stanowm enq s erkow stacionar keter. B(2, 1), λ1 = −5/3, λ2 = 1/6, C(−1, −2), λ1 = 2/3, λ2 = 5/6 :
Ays ereq keteri hamar stowgenq qstremowmi a ajin kargi bavarar paymanner: B keti hamar aktiv x21 + x22 − 5 ≤ 0 sahmana akowm nran hamapatasxan Lagrani gor akic drakan : Myows komic, aktiv sahmana akowmneri havasarowyownneri qanakneri gowmar havasar erkowsi, or anhaytneri ivn : Nanakowm B -n lokal minimowmi ket : Nowyn ov` C -n lokal minimowmi ket : Bayc qani or xndri sahmana akowmneri bazmowyown kompakt , apa npatakayin fownkcian owni global minimowmi maqsimowmi keter: Havelov stacva keterowm npatakayin fownkciayi areqner` parzowm enq, or A ket global maqsimowmi ket , C -n global minimowmi ket , isk B -n lokal minimowmi ket :
XNDIRNER
1. Low el xa sahmana akowmnerov het yal xndir. x21 − x2 → min, x1 + x2 − 6 = 0, 1 − x1 ≤ 0, x21 + x22 − 26 ≤ 0 :
2. Low el xa sahmana akowmnerov het yal xndir. x21 + x22 + x23 → min, 2x1 − x2 + x3 ≤ 5, x1 + x2 + x3 = 3 :
3. Gtnel oa o KM (x) kon M bazmowyan hamar x ketowm: a) M = {(x1 , x2 ) ∈ R2 \int(R+2 ) : x21 + x22 ≤ 1}, x = (0, 1);
b) g) d)
) : x21 + x22 ≤ 1}, M = {(x1 , x2 ) ∈ R2 \int(R+ x = (0, 0);
M = {(x1 , x2 )/x21 ≤ x32 }, x = (0, 0); M = {0, 1, , ..., , ...}, x = 0; n M = {0, 1, , ..., n , ...}, x = 0 :
e) 4. Apacowcel het yal pndowm: Orpeszi K ⊆ Rn kon lini ow owcik, anhraet bavarar, or ∀x, y ∈ K ⇒ x + y ∈ K : 5. Dicowq K ⊆ Rn ak ow owcik kon : Apacowcel, or K ∗∗ = K :
6. Dicowq K1 , K2 ⊆ Rn - ak ow owcik koner en: Apacowcel, or a) (K1 + K2 )∗ = K1∗ ∩ K2∗ ; b) (K1 ∩ K2 )∗ = K1∗ + K2∗ : Low owm: Ownenq (K1 ∩ K2 )∗ = (K1∗∗ ∩ K2∗∗ )∗ = = ((K1∗ + K2∗ )∗ )∗ = (K1∗ + K2∗ )∗∗ = K1∗ + K2∗ :
Glowx 5
Variacion haiv Variacion haiv ptimizaciayi bain , orte owsowmnasirvowm en integralayin tipi fownkcionalneri minimizaciayi xndirner oro fownkcional tara owyownnerowm: Ays glxowm ditarkvowm Zx1 I(y) =
L(x, y, y 0 ) dx
x0
tipi fownkcionali minimizaciayi (maqsimi{ zaciayi) xndir C 1 [x0 , x1 ] fownkcional tara owyan vra: Cowyc trvowm, or ayd fownk{ cionali qstremowmner bavararowm en ezrayin paymannerov erkrord kargi mi diferencial havasarman, or kovowm yleri havasarowm: Ayd havasarowmov kap ste vowm variacion havi diferencial havasarowmneri tesowyown106
neri mij : Ayd isk pata ov variacion havi meodner gtagor owm en ezrayin paymannerov diferencial havasarowmneri low owmneri goyowyan apacowycnerowm: Ays glxowm variacion havi parzagowyn xndirneri qstremalneri bnoroman hamar trvowm en oro bavarar paymanner: Variacion havi tesowyan aveli xor owsowmnasirowyownnerin kareli anoanal [1-2, 12-13] axatanqnerowm:
5.1
yleri havasarowm
Dicowq L(x, y, y0 ) orpes ereq o oxakani fownkcia erkow angam anndhat diferenceli R3 -i vra: Pahanjvowm gtnel aynpisi y(x) ∈ C 1 [x0 , x1 ] fownkcia, or bavarari y(x0 ) = y0 , y(x1 ) = y1 ezrayin paymannerin Rx handisana I(y) ≡ L(x, y, y0 ) dx fownkcionali x lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket C 1 [x0 , x1 ] tara owyan normi imastov: Ays xndir akerpvowm het yal kerp.
Zx1 I(y) ≡
L(x, y, y 0 ) dx → extr,
(5.1.1)
x0
y(x0 ) = y0 , y(x1 ) = y1 ,
or kovowm amracva ezrerov variacion xndir: Ayn variacion havi parzagowyn xndirn : Aym tanq I fownkcionali lokal minimowmi (lokal
maqsimowmi) sahmanowm normi imastov:
C 1 [x0 , x1 ]
tara owyan
Sahmanowm 5.1.1: Dicowq M ≡ {y ∈ C 1 [x0 , x1 ]/y(x0 ) = y0 , y(x1 ) = y1 } : y ∗ ∈ M kovowm I fownkcionali lokal minimowmi (lokal maqsimowmi) ket M bazmowyan vra, ee goyowyown owni δ > 0 iv aynpisin, or bolor y ∈ ∈ M fownkcianeri hamar, oronq bavararowm en ky − y ∗ k1 < δ paymanin, tei owni I(y) ≥ I(y ∗ ) (I(y) ≤ I(y ∗ ) :
anhavasarowyown: y ∗ - kovowm na (5.1.1) xndri low owm: eorem 5.1.1: Ee y ∗ (x) fownkcian (5.1.1) xndri low owmn , apa ayn bavararowm −
d 0 L 0 + L0y = 0, dx y
(5.1.2)
diferencial havasarman, or kovowm yleri havasarowm:
Enadrenq, or y∗ - (5.1.1) xndrowm lokal minimowmi ket (lokal maqsimowmi depq qn{ narkvowm analog ov): Dicowq h(·) ∈ C01 [x0 , x1 ]: Aysinqn I
h(·) ∈ C 1 [x0 , x1 ]
h(x0 ) = 0, h(x1 ) = 0 :
Ditarkenq mek o oxakani het yal fownkcian. Zx1 ϕ(α) =
L(x, y ∗ (x) + αh(x), (y ∗ (x))0 + αh0 (x)) dx :
x0
(5.1.3)
Qani or y∗ - I fownkcionali lokal minimowmi ket , apa bavakanaa
oqr α veri hamar tei owni ϕ(α) ≥ ϕ(0)
anhavasarowyown: Aysinqn` 0 ket ϕ fownkciayi lokal minimowmi ket : Het abar` ϕ0 (0) = 0 :
Aysteic, st parametric kaxva integrali a ancman kanoni, kownenanq Zx1 ϕ0 (0) = (L0y h + L0y0 h0 ) dx = 0 :
(5.1.4)
x0
Katareenq maserov integrowm, havi a nelov h(x0 ) = 0, h(x1 ) = 0 paymanner, kstananq Zx1
Zx1
L0y0 h0 dx = L0y0 (h(x1 ) − h(x0 )) −
x0
x0
Zx1 =−
d 0 L 0 h dx : dx y
x0
d 0 L 0 h dx = dx y
Aysteic (5.1.4)-ic kstananq Zx1 d (L0y − L0y0 )h(x) dx = 0 ∀h(x) ∈ C 1 [x0 , x1 ], dx x0
h(x0 ) = 0, h(x1 ) = 0 :
(5.1.5)
Aym cowyc tanq, or (5.1.5) paymanic het owm yleri havasarowm: Nanakenq a(x) ≡ L0y (x, y ∗ , (y ∗ )0 ) −
d 0 Ly0 (x, y ∗ , (y ∗ )0 ) : dx
Cowyc tanq, or a(x) = 0 ∀x ∈ [x0 , x1 ] :
Enadrenq, or in-or ξ ∈ [x0 , x1 ] ketowm a(ξ) 6= 6= 0: ndhanrowyown xaxtelov, enadrenq, or a(ξ) > 0: Qani or a(x)- anndhat fownkcia , apa goyowyown kownena ξ keti mi rjakayq` (ξ − δ, ξ + δ) ⊆ [x0 , x1 ], aynpisin, or a(x) > 0 ∀x ∈ (ξ − δ, ξ + δ) :
Dicowq
p = ξ − δ, q = ξ + δ :
Aym ditarkenq het yal h(x) fownkcian. 0, (x − p)2 (x − q)2 , h(x) = 0,
ee x ∈ [x0 , p] ee x ∈ [p, q] ee x ∈ [q, x1 ]
Parz , or h(·) ∈ C 1 [x0 , x1 ] Ownenq
h(x0 ) = h(x1 ) = 0 :
Zq
Zx1 a(x)h(x)dx = x0
a(x)h(x) dx > 0, p
or hakasowm (5.1.5)-in: J
rinak (yleri havasarman low owm handisa{
nowm lokal minimowmi ket): Z0 I(y) ≡
(y 0 )2 dx → min, y(0) = 0, y(1) = 1 :
Kazmenq yleri havasarowm d 3(y 0 )2 = 0 ⇒ 3(y 0 )2 = C ⇒ y 0 = const ⇒ dx ⇒ y(x) = C1 x + C2 :
Havi a nelov xndri ezrayin paymanner` kstananq y∗ (x) = x, or xndri miak qstremaln : Cowyc tanq, or ayn lokal minimowmi ket : Dicowq h(·) ∈ C01 [0, 1] :
Ayd depqowm ∗
Z1
I(y + h) =
0 3
Z1 dx + 3
(1 + h ) dx =
Z1
h0 dx+
Z1 +
0 2
∗
Z1
(h ) (3 + h ) dx = I(y ) +
(h0 )2 (3 + h0 ) dx :
Aysteic, aknhayt , or ee khk1 < 3, apa 3 + h(x) > 0 ∀x ∈ [0, 1] :
Het abar`
I(y ∗ + h) ≥ I(y ∗ ),
aysinqn` y∗ (·)- lokal minimowmi ket :
XNDIRNER
1. Low el variacion havi het yal parzagowyn xndirner: a)
Z1
((y 0 )2 + y 2 ) dx → min, y(0) = 0, y(1) = 1 :
b)
Z0
(12xy − (y 0 )2 )dx → min, y(−1) = 1, y(0) = 0 :
−1
g)
Zπ/2 ((y 0 )2 − y 2 ) dx → min, y(0) = 1, y(π/2) = 0 :
d)
Z1
(y 2 + (y 0 )2 + 2y exp(x)) dx → min, y(0) =
= 0, y(1) = 1 :
e)
Z3/2 ((y 0 )2 + 2y) dx → min, y(0) = 0, y(3/2) = 1 :
z)
Z1
(4y sin x − y 2 − (y 0 )2 ) dx → max, y(0) = y(1) =
=0:
)
Zπ/2 (6y sin 2x + y 2 − (y 0 )2 ) dx → max, y(0) =
= y(π/2) = 0 :
2. Amenaarag vayrjqi xndir: Owaig harowyan mej mi nowyn owaigi vra gtnvo O(0, 0) B(x1 , y1 ) keter miacnel aynpisi oork korov (gtnel havasarowm), orov anrowyan owi azdecowyamb arvo nyowakan ket ver i O ketic a anc skzbnakan aragowyan khasni nerq i B ket amenakar amanakowm: Low owm: Dicowq y(x) oork kor , or miacnowm O B keter: Dicowq M (x, y(x)) kamayakan ket kori vra: st nergiayi pahpanman renqi` ownenq mv 2 /2 = mgy(x),
orte m- nyowakan keti massan , isk v-n` aragowyown M ketowm, g-n` azat ankman aragacowm: Aysteic kstananq v=
p 2gy(x) :
Myows komic, ownenq ds v= = dt
p
1 + (y 0 )2 dy , dt
orte ds- lementar aei erkarowyownn : Het abar, T (y) = √ 2g
Zx1 p 1 + (y 0 (x))2 p dx, y(x)
orte T (y)- ayn amanakamijocn , ori n{ acqowm ket trva
korov A ketic hasnowm B √ ket: Qani or 1/ 2g > 0 hastatown , apa T (y) fownkcionali minimizaciayi xndrowm kareli ayn havi a nel: Verjnakanoren kstananq qstremowmi het yal xndir. Zx1 p 1 + (y 0 (x))2 dx → min, I(y) ≡ y(x)
(5.1.6)
y(0) = 0, y(x1 ) = y1 :
Kazmenq yleri havasarowm: Qani or (5.1.6)-owm enaintegral L fownkcional bacahayt kaxva
x o oxakanic, apa yleri havasarowmn owni het yal tesq. L − y 0 L0y0 = C (te|s,
rinak` [2]) :
Aysteic mer rinaki hamar kownenanq L − y 0 L0y0 =
1 + (y 0 )2 y0 − y0 p =C: √ y 1 + (y 0 )2 y
Parzecnelowc heto kstananq y(1 + (y 0 )2 ) =
Nanakenq y 0 = ctgt ⇒ y =
= C1 : C2
C1 = C1 sin2 t ⇒ 1 + (ctgt)
⇒ dy = 2C1 sintcostdt :
Aysteic kstananq dx =
dy 2C1 sintcostdt = = 2C1 sin2 tdt ⇒ y ctgt
⇒ x(t) = C1 /2(2t − sin2t) + C2 :
Qani or y(0) = 0, apa C2 = 0: Nanakelov p = 2t` kstananq cikloidneri ntaniq x = C1 /2(p − sinp), y = C1 /2(1 − cosp) :
hastatown orovowm ayn paymanic, or cikloid petq ancni B ketov: 3. Bolor oork koreri mej, oronq miacnowm en harowyan A(2, 1) B(1, 0) keter, gtel ayn kor, orov v = x aragowyamb arvo nyowakan ket A ketic khasni B ket amenakar amanakowm: C1
5.2
Lagrani meod variacion havi xndirnerowm
Ditarkenq het yal xndir. Zx1 I0 (y) ≡
f0 (x, y, y 0 ) dx → extr,
x0
(5.2.1)
Zx1 Ii (y) =
fi (x, y, y 0 ) dx = αi , i ∈ [1 : m],
(5.2.2)
x0
y(x0 ) = y0 , y(x1 ) = y1 :
(5.2.3)
Ays xndir kovowm variacion havi izoperimetrik xndir: Enadrvowm , or fi , i ∈ ∈ [0 : m] fownkcianer, orpes ereq o oxakani fownkcianer, erkow angam anndhat diferenceli en R3 -i vra, Isk α1 , α2 , ..., αm hastatownner trva ver en: y ∗1 [x0 , x1 ] fownkcian kovowm owylatreli, ee ayn bavararowm (5.2. 2)-(5.2.3) paymannerin: Sahmanowm 5.2.1: Kasenq, or owylatreli y ∗ fownkcian (5.2.1)-(5.2.3) xndrowm lokal minimowm (lokal maqsimowm ), ee goyowyown owni δ > 0 iv aynpisin, or bolor owylatreli y fownkcianeri hamar, oronq bavararowm en ky − y ∗ k1 < δ paymanin, tei owni I0 (y) ≥ I0 (y ∗ ) (I0 (y) ≤ I0 (y ∗ )
anhavasarowyown:
Kazmenq Lagrani fownkcian` L(x, y, y 0 , λ) ≡ λ0 f0 (x, y, y 0 ) + λ1 f1 (x, y, y 0 ) + ...+ +λm fm (x, y, y 0 ),
orte λ = (λ0 , λ1 , ..., λm ) ∈ Rm+1 :
eorem 5.2.1: Dicowq y ∗ (x) fownkcian (5.2.1) xndri low owm : Ayd depqowm goyowyown ownen λ0 , ..., λm ver, oroncic gone mek zro aynpisin, or y ∗ (x)- bavararowm −
d 0 L 0 + L0y = 0 dx y
diferencial havasarman y(x0 ) = y0 , y(x1 ) = y1 ezrayin paymannerov: I Dicowq y ∗ fownkcian (5.2.1)-(5.2.3) xndrowm lokal minimowm (lokal maqsimowmi depq qnnarkvowm analog ov): Nanakenq δIi (y ∗ , h) ≡ lim α↓0
Ii (y ∗ + αh) − Ii (y ∗ ) : α
Het cowyc tal, or Zx1 d δIi (y , h) = (− fiy0 0 + fiy0 )h(x) dx, i ∈ [0 : m] : dx ∗
x0
Aysteic het owm , or δIi (y∗ , h) fownkcional h-i nkatmamb g ayin : Ditarkenq het yal g ayin perator. A : C01 → Rm+1 ,
Ah ≡ (δI0 (y ∗ , h), δI1 (y ∗ , h), ..., δIm (y ∗ , h)) : ImA-ov
nanakenq A peratori patker: Hnaravor erkow depq. 1)
ImA ⊂ Rm+1 ,
2)
ImA = Rm+1 :
A ajin depqowm ImA- Rm+1 -i se akan enatara owyownn : Het abar, goyowyown owni o zroyakan aynpisi λ = (λ0 , ..., λm+1 ) vektor, or owahayac ayd enatara owyan, aysinqn` (λ, Ah) = 0 ⇒ λ0 δI0 (y ∗ , h) + ... + λm δIm (y ∗ , h) = 0 ∀h ∈ C01 :
Aysteic kstananq Zx1 d (− L0y0 + L0 y)h(x) dx = 0 ∀h ∈ C01 : dx
(5.2.2)
x0
Inpes parzagowyn xndrowm, ayste nowynpes kareli cowyc tal, or (5.2.2)-ic het owm , or −
d 0 Ly0 + L0 y = 0 : dx
Ditarkenq erkrord depq: Dicowq {e0 , ..., em } hamakarg bazis kazmowm Rm+1 tara owyownowm: ntrenq h0 , h1 , ..., hm fownkcianer aynpisin, or 1, ee i = j; ∗ δIj (y , hi ) = 0, ee i 6= j : Kazmenq havasarowmneri het yal hamakarg. Pm ϕ0 (β0 , ..., βm ) ≡ I0 (y ∗ + j=0 βj hj ) = I0 (y ∗ ) − ε,
ϕi (β0 , ..., βm ) ≡ Ii (y ∗ +
Pm
j=0
βj hj ) = αi , i ∈ [1 : m] : (5.2.3)
Ays hamakargowm ε- parametr : Ownenq ∂ϕi (0) = δIi (y ∗ , hj ) : ∂βj
Aysteic het owm , or (5.2.3) hamakarg bavararowm hakadar artapatkerowmneri masin eoremi bolor paymannerin (te|s, rinak` [2], j 31): Da nanakowm , or goyowyown owni vektor fownkcia` β(ε) ≡ (β0 (ε), ..., βm (ε)), or orova en zro keti in or mi rjakayqowm, aynpisin, or ayd rjkayqowm na bavararowm (5.2.3) hamakargin β(ε) → 0, erb β → 0 : Het abar, ee ε parametr drakan , apa kstananq hakasowyown, qani or y∗ - (5.2.1) xndri lokal minimowmi ket : J
rinak (yleri havasarman low owm izoperi-
metrik xndrowm global minimowmi ket ): Z1 I0 (y) =
(y 0 )2 → min,
Z1 I1 (y) =
y dx = 0, y(0) = 0, y(1) = 1 :
Low owm: Kazmenq Lagrani fownkcian L = λ0 (y 0 )2 + λ1 y :
yleri havasarowm ays fownkciayi hamar he{ t yaln . −
d 0 L 0 + L0y = 0 ⇒ −2λ0 y 00 + λ1 = 0 : dx y
Ee λ0 = 0, apa λ1 = 0 Lagrani bolor gor akicner havasar en zroyi: Ayd depqowm owylatreli qstremalner kan: yleri havasarman mej teadrenq λ0 = 1: Ayd depqowm ayd havasarman ndhanowr low owm klini y(x) = = C1 x2 + C2 x + C3 fownkcian: C1 , C2 , C3 anoro gor akicner oroenq ezrayin izoperimetriayi het yal paymanneric. y(0) = 0 ⇒ C3 = 0, y(1) = 1 ⇒ C + C = 1, R R ydx = 0 ⇒ (C1 x2 + C2 x) dx = 0 ⇒
⇒ C1 /3 + C2 /2 = 0 :
Aysteic kstananq miak owylatreli qstremal` y ∗ (x) = 3x2 − 2x :
Apacowcenq, or ayn global minimowmi ket : Dicowq y(·) owylatreli fownkcia : Ayd depqowm ∗
y(·) − y (·) = h(·) ∈
C01 [0, 1]
Z1 h dx = 0 :
Ownenq` ∗
Z1
I0 (y(·))−I0 (y (·)) =
∗ 0
Z1
0 2
((y ) +h ) dx−
Z1 =
∗ 0
Z1
0 2
Z1
(h ) dx ≥ 2
2(y ) hdx +
((y ∗ )0 )2 dx =
(y ∗ )0 h0 dx :
Katarelov maserov integrowm` kstananq Z1
∗ 0 0
Z1
(y ) h dx =
∗
(y ) dh = y
∗
h|10
Z1 −
(y ∗ )00 h dx =
Z1 = −6
h dx = 0 :
Ayspisov,
I0 (y ∗ (·)) ≥ I0 (y ∗ (·))
cankaca owylatreli y(·) fownkciayi hamar: rinak (Didonayi xndir maqsimal makeresov seanakerpi masin): Trva f (x) fownkcian [−x0 , x0 ] hatva i vra: Grafik nerkayacno kori erkarowyown hastatown : Gtnel grafiki tesq aynpes, or ko{ ragi seani makeres lini me agowyn: Ays xndir akerpvowm het yal kerp. Zx0 y(x) dx → max, −x0
Zx0 p
1 + (y 0 )2 dx = l, y(−x0 ) = y(x0 ) = 0 :
−x0
Low owm: Kazmenq Lagrani fownkcian L(y, y 0 , λ) = λ0 y + λ1
p 1 + (y 0 )2 :
Qani, or Lagrani fownkcian bacahayt kaxva
x o oxakanic, apa yleri havasarowm owni het yal tesq. −λ1 : L − y 0 L0y0 = C ⇒ λ0 y − C = p 1 + (y 0 )2
(5.2.4)
Aysteic het owm , or ee λ0 = 0, apa kam kam y0 = 0: A ajin depq hnaravor , orovhet Lagrani gor akicner miaamanak zro linel en karo: Erkrord depqowm, havi a nelov ezrayin izoperimetrayi paymanner, kownenanq λ1 = 0,
y ∗ (x) ≡ 0, l = 2x0 :
Ee λ0 = 1, apa nanakelov kstananq`
y 0 = tgt,
y(t) − C = −λ1 cos t :
(5.2.4)-ic (5.2.5)
Myows komic, ownenq dy dy = tgt ⇒ dx = ⇒ x(t) − C1 = λ1 sin t : (5.2.6) dx tgt
(5.2.5)-(5.2.6) havasarowyownneric het owm , or (x − C1 )2 + (y − C)2 = λ21 :
Ezrayin paymanneric stanowm enq, or C1 = 0: Ayspisov, ee l < 2x0 , apa xndir low owm owni: Ee l = 2x0 , apa y∗ (x) ≡ 0 : Ee l > 2x0 xndir owni ptimal low owm, apa nra grafik
petq ownena rjanag ayin aei tesq: Ayd rjanagi ancnowm (−x0 , 0) (x0 , 0) keterov, isk nra kentron gtnvowm OY a ancqi vra: Kareli cowyc tal, or ee l > πx0 , apa xndir ptimal low owm owni:
XNDIRNER
Lagrani gor akicneri meodov low el variacion havi het yal izoperimetrik xndirner: a)
Z1
0 2
Z1
(y ) dx → min,
y dx = 0, y(0) = 0, y(1) =
b)
=1: Z1 Z1 0 2 (y ) dx → min, xydx = 0, y(0) = y(1) =
g)
=0: Zπ Zπ (y 0 )2 dx → min, ysinx dx = 0, y(0) =
d)
= y(π) = 1 : Zπ Zπ 0 2 (y ) dx → min, ycosxdx = π/2, y(0) =
= 1, y(π) = −1 :
e)
Zπ
Zπ ysinx dx → min,
(y )2 dx = 3π/2, y(0) =
= 1, y(π) = π :
5.3
Variacion havi dasakan izoperimetrik xndir
Xndir: Apacowcel, or l erkarowyan ktor a
ktor oork, parz har ak koreri mej amename
makeres zbaecnowm rjanagi : Low owm: Dicowq x = x(s), y = y(s), s ∈ [0, l]
kori parametrakan havasarowmnern en: Havi a nelov o oxakan aei erkarowyan diferenciali makeresi haytni bana er` kareli tal xndri het yal maematikakan akerpowm. Zl S(x, y) =
x(s)
dy dx dy ds → max, ( )2 + ( )2 = 1 : ds ds ds
x(s)
arqov`
y(s)
fownkcianer nerkayacnenq Fowriei
∞ X 2πn 2πn x(s) = a0 + (an cos s + bn sin s), (5.3.1) l l n=1 ∞ X 2πn 2πn y(s) = c0 + (cn cos s + dn sin s) (5.3.2) : l l n=1
Aysteic ays fownkcianeri a ancialneri hamar kownenanq het yal bana er. ∞
2πn 2πn 2πn dx X 2πn (− = an sin s+ bn cos s), ds l l l l n=1 (5.3.3) ∞ X dy 2πn 2πn 2πn 2πn (− = cn sin s+ dn cos s: ds n=1 l l l l (5.3.4) Haytni na , or ee αn , βn , n = 0, 1, 2, ... ver f fownkciayi Fowriei gor akicnern en, isk γn , δn , n = 0, 1, 2, ... ver` ϕ-i gor akicnern en,
apa
l
Zl
l
Zl
∞
α2 X 2 f (s)ds = 0 + (αn + βn2 ), i=1
∞ X f (s)ϕ(s)ds = α0 γ0 + (αn γn + βn δn ) : n=1
Aysteic, nkati ownenalov na (5.3.3)-(5.3.4) bana er, har patkeri makeresi hamar ksta{ nanq het yal bana . S=π
∞ X
n(an dn − bn cn ) :
n=1
Qani or
Zl ((
dy dx 2 ) + ( )2 ) ds = l, ds ds
(5.3.5)
apa, havi a nelov na a ancialneri (5.3.3)-(5.3.5) bana er, kstananq, or kori l erkarowyown petq bavarari het yal havasarman. ∞ 2π 2 X 2 2 n (an + b2n + c2n + d2n ) : l= l n=1
Makeresi (5.3.5) kori erkarowyan na eric het owm , or
(5.3.6) (5.3.6)
ba{
∞ πX l2 −S = ((nan − dn )2 + (nbn + cn )2 + 4π 2 n=1
+(n2 − 1)(c2n + d2n )) ≥ 0 :
(5.3.7)
Ayspisov stacanq hanhrahayt het yal izoperimetrik anhavasarowyown. S≤
l2 : 4π
Parz , or (5.3.7) anhavasarowyown kvera vi havasarowyan, erb a1 = d1 , b1 + c1 = 0, an = bn = cn = dn = 0, n = 2, 3, ... :
Aysteic
aysinqn`
x = a0 + a1 cos s + b1 sin s, y = c0 − b1 cos s + a1 sin s,
l2 (x − a0 )2 + (y − c0 )2 = a21 + b21 = : 4π
XNDIRNER
1. Dicowq ownenq erkow ow owcik qa ankyownner, oronc koeri erkarowyownner mi nowyn a, b, c, d vern en: Enadrenq nrancic mekin kareli artag el rjanagi : Apacowcel, or nra makeres me kam havasar myows qa ankyan makeresic: 2. Trva parag ov ow owcik n- ankyown bazm{ ankyownneri mej gtnel ayn bazmankyown, ori makeresn amename n : 3. Trva rjanin nerg el amename makeresov n- ankyown bazmankyown: 4. Ditarkenq l erkarowyamb bolor ayn har oork korer, oronc A skzbnaket B verjnaket gtnvowm en harowyan trva
L owi vra, isk korer nka en L owi mi nowyn kisaharowyan mej (tarber koreri hamar A B keter karo en linel tarber): Gtnel ayn kor, orov [A, B] hatva ov sahmana akva patkeri makeres lini me agowyn:
5.4
qstremowmi bavarar paymanner variacion havi xndirnerowm
Aym berenq variacion havi parzagowyn xndri rinak, st ori yleri havasarowm owni miak
low owm, or qstremowm : Aysinqn` yleri hava{ sarowm qstremowmi miayn anhraet payman : Ditarkenq het yal xndir. 3π/2 Z
((y 0 )2 −y 2 ) dx → min, y(0) = y(3π/2) = 0 :
I(y) ≡
yleri havasarowm owni het yal tesq. y 00 + y = 0 ⇒ y(x) = C1 sin x + C2 cos x :
Havi a nelov xndri ezrayin paymanner` kstananq y∗ (x) ≡ 0 : Ditarkenq fownkcianeri yn (x) =
2x sin( ) n
hajordakanowyown: Aknhayt , or ays fownkcianer owylatreli en C1
yn (·) → y ∗ (·) :
Myows komic ownenq I(yn ) = −
5π < 0 = I(y ∗ ), n2
aysinqn y∗ - lokal minimowmi ket : Aym berenq bavarar mi payman, orov stowgvowm , e erb yleri havasarman low owm klini lokal minimowmi ket: Dicowq y∗ (x)- variacion havi parzagowyn xndri yleri havasarman low owm : Nanakenq P (x) ≡ L00y0 y0 (x, y ∗ (x), (y ∗ (x))0 ),
Q(x) = −
d 00 Lyy0 (x, y ∗ (x), (y ∗ (x))0 )+ dx
+L00yy (x, y ∗ (x), (y ∗ (x))0 ) :
Kazmenq het yal diferencial havasarowm, or kovowm Yakobii havasarowm. d dh (P ) − Qh = 0 : dx dx
(5.4.1)
Dicowq y∗ (x) qstremal bavararowm het yal erkow paymannerin. y ∗ (x)-
bavararowm Yakobii paymanin, ee (5.4.1) havasarowm skzbnakan h(x0 ) = = 0 paymanov owni o trivial aynpisi h(x) low owm, or h(x) 6= 0 ∀ x ∈ (x0 , x1 ] :
y ∗ (x)-
ee
bavararowm Leandri paymanin, P (x) > 0 ∀x ∈ [x0 , x1 ] :
marit het yal pndowm (te|s, rinak` [1-2]): eorem 5.4.1: Dicowq y ∗ (x)- (5.1.1) variacion havi parzagowyn xndri yleri havasarman low owmn bavararvowm en Yakobii Leandri paymanner: Ayd depqowm y ∗ (x)- (5.1.1) xndrowm lokal minimowmi ket :
rinak (Karagowyn anaparhi xndir): Z1 p
1 + (y 0 )2 dx → min, y(0) = 0, y(1) = 1 :
(5.4.2)
Low owm: Qani or ayste L fownkcian bacahayt
kaxva x o oxakanic, apa yleri hava{ sarowm owni het yal tesq. L − y 0 L0y0 = C ⇒
p (y 0 )2 1 + (y 0 )2 − p =C⇒ 1 + (y 0 )2
⇒ y(x) = C1 x + C2 :
Havi a nelov (5.4.2) ezrayin paymanner` kstananq y∗ (x) = x : Stowgenq Yakobii payman: Ownenq d 00 L 0 ≡ 0, dx yy = √ : P (x) = p 2 2 1 + ((y ∗ )0 )2 Q(x) = L00yy −
Yakobii havasarowm owni het yal tesq. d2 h =0: dx2
Aysteic het owm , or h(x) = C1 x + C2 :
Owsti h(x) = C1 x, C1 6= 0 fownkcian h(0) = 0 skzbnakan paymanov Yakobii havasarman o
tiivial low owm , or zro i da nowm (0, 1] kisabac mijakayqi o mi ketowm: Het abar, Yakobii bavarar payman tei owni: Leandri √payman nowynpes tei owni, qani or P (x) ≡ 1/2 2 > 0 : Ayspisov, y∗ (x) = x fownkcian karagowyn anaparhi xndri low owmn :
XNDIRNER
gtagor elov Yakobii Leandri paymanner` low el variacion havi het yal xndirner: a)
Zπ/2 ((y 0 )2 − y 2 ) dx → min, y(0) = 0, y(π/2) = 1 :
b)
Zπ/2 ((y 0 )2 − y 2 + 4ycosx) dx → min, y(0) =
g)
= 0, y(π/2) = π/2 : Z 1 ((y 0 )2 + y 2 + 4ysh(x))dx → min, y(0) =
d)
= −1, y(1) = 0 : Zπ/2 ((y 0 )2 − 4y 2 ) dx → min, y(0) = 0, y(π/4) = 1 :
e)
Zπ/2 (y 2 − 2(y 0 )2 + 2y) dx → min, y(0) = y(π/2) =
=0:
Grakanowyown [1]
Â.Ì. Àëåêñååâ, Â. Ì. Òèõîìèðîâ, Ñ. Â. Ôîìèí, Îïòèìàëüíîå óïðàâëåíèå, Íàóêà, M., 1979.
[2]
Â.Ì. Àëåêñååâ, Ý.Ì. Ãàëååâ, Â.Ì. Òèõîìèðîâ, Ñáîðíèê çàäà÷ ïî îïòèìèçàöèè, Íàóê, Ì., 1984.
[3]
È. Ë. Àêóëè÷, Ìàòåìàòè÷åñêèå ïðîãðàììèðîâàíèå â ïðèìåðàõ è çàäà÷àõ, Âûñøàÿ øêîëà, M., 1986.
[4]
Ô. Ï. Âàñèëüåâ, ×èñëåííûå ìåòîäû ðåøåíèÿ ýêñòðåìàëüíûõ çàäà÷, Íàóêà, Ì., 1980.
[5]
Å.Ñ. Ïîëîâèíêèí Å.Ñ., Ì. Â. Áàëàøîâ, Ýëåìåíòû âûïóêëîãî è ñèëüíî âûïóêëîãî àíàëèçà, ôèçìàòëèò, M., 2004.
[6]
À. Â. Ïàíòåëååâ, Ò.À. Ëåòîâà, Ìåòîäû îïòèìèçàöèè â ïðèìåðàõ è çàäà÷àõ, Âûñøàÿ øêîëà, M., 2002.
[7]
Á.Í. Ïøåíè÷íûé, Âûïóêëûé àíàëèç è ýêñòðåìàëüíûå çàäà÷è, Íàóêà, Ì., 1980.
[8]
À. Ã. Ñóõàðåâ, À.Â. Òèìîõîâ, Â.Â. Ôåäåðîâ, Êóðñ ìåòîäîâ îïòèìèçàöèè, Íàóêà, Ì., 1986.
[9]
Ê. Ëåéõòâåéñ, Âûïóêëûå ìíîæåñòâà, Íàóêà, Ì., 1985.
[10]
Â. Â. Âîåâîäèí, Ëèíåéíàÿ àëãåáðà, Íàóêà, Ì., 1987.
[11]
R.T. Rockafellar , J.B. Roger, Variational Analisis,
Springer-Verlag,
Berlin,
Heidelberg,
1998.
[12] V. Avetisyan, M. Poosyan, Variacion haiv ptimal ka avarowm (dasaxo{ sowyownner), EPH hrat., Er an, 2008: [13] V. . Barseyan, Variacion haiv, EPH hrat., Er an, 2011:
ՌԱՖԻԿ ԱՂԱՍՈՒ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ՕՊՏԻՄԻԶԱՑԻԱՅԻ
ՄԵԹՈԴՆԵՐ
ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
Համակարգչային ձևավորող՝ Ռ. Ա. Խաչատրյան Կազմի ձևավորող՝ Ա. Պատվականյան Հրատ. սրբագրող՝ Լ. Հ. Հովհաննիսյան
Չափսը՝ 60x841/16: 8.375 տպ. մամուլ: Տպաքանակը՝ 100:
ԵՊՀ հրատարակչություն ք. Երևան, 0025, Ալեք Մանուկյան 1
ՌԱՖԻԿ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Օպտիմիզացիայի մեթոդներ