Օրգանական պարարտանյութերի արտադրության տեխնոլոգիաները և մեքենաների համակարգը

Ս. ե ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Ա 1. ՎԱՆՅԱն

Լ.Ս. ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Լ Ձ. ԱՂԱՍԱԲՅԱՆ

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆՊԱՐԱՐՏԱՆՅՈՒԹԵՐԻ

ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ,

0ԳՏԱԳՈՐՍՄԱՆ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԸ

Եվ ՄԵՔԵՆԱՆԵՐԻ

ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

բ

Տ մած Էք

Ի՞

մ5

Է»:

0.5

բ

.5

ԵՐԵՎԱՆ2001

Մարգարյան,Ա. Հ. Վանյան, Մարգարյան, Ա. Ջ. Աղասարյան

Ս. Ե. Ա. Ս.

Օրգանականպարարտանյութերի արտադրության, օգտագործմանտեխնոլոգիաներըն մեքենաներ համակարգը (ուսումնականձեռնարկ)

ԱՍՈՂԻԿ

«ԱՍՈՂԻԿ»

ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ

Ներածություն ԴՏՀ 63(07)

ԳՄԴ4ց73 Օ

Օ

-

ՍարգաբըյանՍ. Ե., Վանյան Ա. Հ., ՍարգարյանՄ. Մ., ԱղասարյանԱ.

Ջ.

տեխ

արտադրության նոլոգիաՕրգանականպարարտանյութերի Ուս. ն ձեռնճարկ.-Եր.: Ասողիկ, համակարգը: մեքենաների ները |

-

2001.136-էջ:

Օրգանական թափոններից սպիտակուցային կերերի, գազային ն օրգանական պարարտանյութերիարտադրությանն օգվառելանյութերի տագործման մեքենայացման, աշխատանքներիարտադրողականճության են առձրացման պահանջներից ելնելով, ձեռնարկում ներկայացված ն գծերը մեքենաեղանակները,տեխնոլոգիական իրականացման սարքա հաաա Ձեռնարկը նախատեսված է ուսանողության, գյաղատնտեսության .

րանց

|

:

ւ

ոլ, գիտական աշխագ ների, մասնագետների, մեխանիգատորների, մեջ աշխատող մեխան տողներիհամալ:

3701000000

0136(01))2001 -

1ՏՑԷ

ԳՍՄԴ4Յ3

99930-74-04-7

Թ Սարզարյան Ս., Վանյան Ա,Սարզարյան Ա., Թ «Ասողիկ» հրատ., 2001թ

ԱղասարյանԱ..2001թ

գլխավոր խնդիրը մարդկությանըմթերքներ, Գյուղատնտեսության հումք մատակարարելնէ: գյուղատնտեսական արտադրությանը խնդրի լուծման ուղիներից մեկր գյուղատնտեսական Այդ մշակաբույսերիբերքատվությանբարձրացումն է, միաժամանակաշխատանքային ծախսումներիու շահագործականծախսերիիջեցումը:Այդ գործում կարնորդեր ունեմ օրգանականպարարտանյութերը:ԱկադեմիկոսԴ. Ն. Պրյանիշնիկովընշել է. «Ճիշտ չէ մտածել, որ քիմիականարդյումարելայն տարածումով րությանզարգացումովն հանքային պարարտանյութերի է հւսնպետք մղվի պլաճ. հետին ընդհակառակն. նշանակությունը գոմաղբի օգտագործմանաճի հետ կաճի ճան գոմաղբի քային պարարտանյութերի նշանակությունը»|11 Հայրենականն արտասահմանյանգիտական հիմճարկությունների հետազոտություններըն արտադրականպրակտիկանցույց են տվել. որ հողի բերքատվությանբարձրացմանն հումուսի լրացման գսրծում կարնոր նշանակությունունի օգտագործվողօրզանականն հանքային պարարտանյութերի քանակների ռացիոնալ գուգակցումը: Օրզանական պարարտաճյութերը լիարժեք են, պարունակումեն բույսերի համար անհրաժեշտբոլոր սննդարար նյութերը` ագոտ, ֆոսֆոր, կալիում, մագնեզիում, կալցիում, ծծումբ ն միկրստարրեր:Դրանց ազդեցության տակ բարելավվում են հողի ֆիզիկաքիմականն մեխանիկականհատկությունները,իջնում է թթվությու-

նր: Գոմաւ

ու

թռչնա ահպանճումը, լքի ու թռչնաղբի պահպ ը, մշակումը մշակումըն օգտագործումը գտագործումը մեր հանրապետության կոլեկտիվ ն պետական տնտեսություններում իրաեղանակներով ն որպես

կանացվել Լ պարգունում

աան

նթակ երկայն

օրզամակա լոոժեք լորոի արաւ

ջոց արդյունավետ չի օգտագործվել: Հանրապետությու րմուծվել մեծ քանակությամբհանքայինՎ պարարտանյութեր (ազոտական,ֆոսֆորա-

կան, կալիումականն այլն), որոնց անկանոն օզտագործումով խախտվել է հողի մեխանիկականկառուցվածքը: Հայտնի է. որ գոմաղբիմշակմանու օգտագործմանամեճապարզու է գոմաղբամբարում: քիչ ծախսերպահանջող եղանւսկը,նրա պահպանումն Այստեղ անրւսցիայիհետնանքովգոմաղբը մի քաճի ամսվա ընթացքումենթարկվում է ֆերմենտացիայի(ոչնչանում են մոլախոտերիսերմերն ու հիվանդություն տարածող մանրէները) ն դառնում արժեքավոր օրգանական պարարտանյութ: Այնուհետն. ըստ ագրոտեխնիկական կանոնների գոմաղբըհողի հետ խառնում են այդ ճպատակիհամար գոյություն ունեցող մեքենաներով: Սակայն գոմաղբի մշակման այդ եղանակըկիրառվում էր հավանաբարտնտեսությունների մինչն 594-ում, մնացած տնտեսություններում գոմաղբի պահպանումը,մշակումն ու օգտազործումը, ագրոքիմիայի

պահանջներին չբավարարող եղանակներով:Անասնաշենքից գոմաղբըհալցնումձյան ծածկույթի վաքում. դուրս էին հանում դաշտ ու փոքը կույտերով վրա: Փոքր կույտերում աերացիայի պրոցես տեղի չէր ունենում, կերերի սերմերն ու հիմճացոլւդները ն ցամքարը չէին փտում. իսկ մոլախոտերի վանդություններ տարածող մանըէները չէին ոչնչանամ: Գարնանը անձրեների ու ձյան հալոցքի ջրերը այղ կույտերից հեռացնում էին չփտած աղբը. լցնում գետակների մեջ կամ ձորակներըն ապականում բնությունը:Եվ դա կատարվում էր այն տարիներին. երբ Միությանում, հատկապես մեր հանրապետությունում,ադեն առկա էին գոմաղբի մշակման ու օգտագործման տնտեսապեսարդյունավետեղանակներ ն տեխնիկականմիջոցճնելը: Գոմաղբի ու թռչնաղբի մշակման ու օգտագործման եղանակները բազմազան են ն լայն կիրառություն են ստացել արտասահմանյան երկրննրում: Այդ բնագավառումորոշակի աշխատանքներեն կատարվել նան մեր հոդանիապետությունում:Ելնելով հանրապետությանգյուղատնտեսական ղերի մեխանիկական ն քիմիական կազմըբարելավելուկարնորագույն պահանջներից՝ուսումնասիրվելեն գոմաղբիմշակման ն օգտագործման գոյություն ունեցող եդաճակները. ի հայտ են բերվել դրանց թերություններնու առավելությունները. ն կատարվել են հստակ գործնական առաջալկություններ: Ներկայումս, ֆերմելլական տճնտեւություններիձնավորմանփուլում, կարնոր է գիտենալ, որ աճասունների խնամքի բազմաթիվառաջավոր եղաճակներ կան: Դրանցից կախված՝ ստացվում է տարբեր ֆիզիկականվիճակի գոմաղբ: Ուստի, փոփոխվում են գոմաղբի հավաքման, հեռացման, մշակման ն օգտագործմանձները, աշխատանքային ծախսումները,մեքեմաների ու սարքավորումների տեսակը. դրանց շահագործման կարգը ն այլն: Վերջին տասնամյակում գողմաղբի հավաքման ու օգտագործման աշխատանքներըհնշտացնելու ճպատակով արտադրվել են բազմաթիվմեթենաճել..որոնց տեխճիկականբնութագրերինն շահագործմանկանոնմեանասնճարին նույնպես ծանոթ պետք է լինեն ֆերմերներըն ընդհանրապես պահությամբ զբաղվոդնելրը: Գիտահետազոտականաշխատանքներիարդյունքում ստացվել են ն տեխգոմաղբի մշակման ու օգտագործման ճորագույն տեխնոլոգիաներ են ճիկական միջոցներ: Այսօր հանրապետությունում գործում առաջավոր որոնքկիրառում են գիտության նորույթներըն հասել են տնտեսություններ. շոշափելի արդյունքների: Կենսահումտաի ն կեննազանգվածիարտադրության մեր կողմից մշակված ն առաջարկված տեխճոլոգիան ն մեքենայացմանմիջոցները հնարավորությունեն տվել միայն «Ագրոսպասարկում» գյուղատնտեսական արտադրական բաց բաժնետիրական Շահումյանի տոհմայինկաթնապն րանքային տնտեսությունումտարեկանարտադրել 3120 տ կենսահումուս

տ Կենսահումուսի վաճառքից տճտեսությունըկարող կենսազանգված: տարնկան ստանալ 87.107.280 դրամ. իսկ կենսազանգվածից(որպես ձկան կնը)՝ 130.000.000 դրամ եկամուտ: Ընդհանուր հաշվարկներովտնտեդրամ աությունը գոմաղբից կարող է տարեկան ստանալ մոտ 217.000.000 եկամուտ: Նման շատ կան: Մնում է ծանոօրինակներ հանրապետությունում թանալ ն ճիշտ կազմակերպելգոմաղբիհավաքմանու հեռացման.պահպանման ո: մշակման. պարարտանյութերի բեռնման,փոխադրմանու արդյունավետ օգտագործման, մեքենայականմիջոցներիըճտրմանու նորմալ շահագործման աշխատանքները: Գոմադբի ճիշտ օգտագործումնէապես նպաստում է տնտեսության ննդհանուլւ եկամուտների ավելացմանըն նոր հեռանկարներ է բացում հանրապետությունումարտադրականշահութաբեր ճյուղերի զարգացմանհաձար (հատկապես օծանելիքների ն դեղերիարտադրության): Այս բոլոր հարցերը գրքումլուսաբանվածեն:

է

1.

ն հատկությունները Գոմաղբի նշանակությունը 1.1.

Գոմաղբինշանակությունը

Հողագործությանհետազա զարգացումը պայմանավորվածէ բոլոր տեսակի պարարտանյութերի աիտադրության աճռվ ն նրանց օգտագործ-

ման ման

տեխնոլոգիաների կատարելագործումով: Բերքատվության բարձրաց-

գործում կարնոր դեր են խաղում օրգանական պարարտանյութերը: Հող մտնոդ սննդարարճյութերի ննդհանուրբաժնում օրգանականպարարտանյութերինբաժին է ընկնում մոտ 3594: Հանքայինպարարտամ յութերը օրգանականիհետ համատեղօգտագործումը ամենաարդյունավետ եղանակներից մեկն է

նրանցպարունակած սննդարարնյդւթերի օգտագործման գործակցիու բերքատվության բալձհացման համար, միաժամանակ` շրջակա միջավայրը կեդտոտվածությումից պաշտպանելու ամենամատչելի ու տնտեսապեսձեռնտու եդանակնե-

րից մեկը:

Հանքայինպարարտանյութերի օգտագործմանավելացումով օրգաճական պարարտանյութերինշանակությունը որպես ածխածնի աղբյուր հումուսի պաշարը լրացնելու, ճրա հատկությունները հռղում ն բույսերի սնուցման պայմաններըբարելավելու համար կարող է ավելի շատ մեծանալ: Կատարվածհետազոտությունները վկայում են. որ հողի բերրիության բարձրացման ն նրանում հումուսի պաշարներիլրացման ամենալավարդյունքներիկարելի է ռասնել հանքայինն օրգանական պարարտանյութերի ռացիոնալզուգակցումով,հատկապեսազոտի ու ֆոսֆորի ածնկատմամբ խածնիօպտիմալ նարաբերության դեպքում: Հողագործության հետազա ինտենսիֆիկացումը պահանջում է լուրջ մտածելհողում հումուսի պաշարներիլրացման մասին: Այդ խնդրիլուծումը նախատեսում է ամենից առաջ օրգանական պալւարտանյութերի բոլոր ռեսուրսների,հատկապեսգոմաղբի.լիալւժեք օգտագոլծում: Շարահերկցանքաշրջանառություններում հոդի հումուսիպաշարը պահպանելուհամար սոփտաբար1 հա վարելահողինտարեկան տալիս են 8-12 տ օրգանական պարարտանյութ.իսկ ոչ շարահերկ ցանքաշըջանառություններում` 4-6 տ: Բայց խնդիրնայն է. որ ոչ միայն թույլ չտալ հոլում հումուսի պարունակու. թյան նվազում,այլն պա յմանճեր ստեղծել նրա անընդմեջաճի համար: Ուստի, մեկ հեկտարվարելահուլին տրվող օրգանականպարարտանյութինշված չափը անհրաժեշտէ ավելացնել. ռրպեսզի անընդմեջ հողի թյունը բարձրանա: Բորւը տեսակի օրզանական պարարտանյութերից գլխավոր պատկանումէ գոմաղբին:Գոմաղբը պարունակումէ բույսերի համարանհհաժեշտ թոր սննդարար նյութերը` ազոտ. ֆոսֆոր, կալիում. կալցիում.

բերրիու-

տեղը

ինչպես նան միկրոտարրեր՝երկաթ, մարգանեց. բոր. մագնեզիում.ծծումբ. ն այլն: պվինձ. ցինկ. մոլիբդեն,կոբալտ Գդմաղբի ն մյուս օրգանականպարարտանյութերիօգտագործմամբ հատկությունները, նրա ջրային լավաճումեճ հողի Ֆֆիզիկամեխանիկական ն օդային ռեժիմները.փռքարնում է հողի թթվության վնասակարազդեցությունը բույսերի աճի ն միկրոօըգանիզմներիգործունեությանվրա: Գոմադբի սովորականչափի (20-30 տ/հա) դեպքում հող են մտնում 1 տ մոխրային նյութեր. այդ թվում 0.5 տ-րըցոչ պակաս կալցիում ն մագնեզիում |2): Այդպիսի քանակությամբհիմնային միացությունը փոքրացնումէ բույսերի վիա հոԲացի դրանից, գոմաղբը բույսեղի թթվության վճասակար ագզդեցությումը: իի համայլւ ապահովում է ածխաթթուգազովլրացուցիչ սնուցում, ռրը նույնպես նպաստում է գյոսլատնտեսական մշակաբույսերի բերթատվության

բարձրացմանը:

Տնտեսությունում գոմաղբը համարվում է սննդարար նյութերի շրջապտույտի հիմնական օղակը: Բույսերի կողմից հողից վերցված սննդարար նյութերը (այդ թվում ճան հող մտած հանքային պարարտանյութերից).կեքեռի Ն ցամքարի հեւտտկրկին մտնում են ֆերմա. անցնում են գոմաղբիմեջ. նորից վերադառնումհող ն այդպիսով բագմաթիվանգամ մասնակցում բերք ստեղծելուն: Գոմաղբի ն մյուս օրգանականպարարտանյութերիդերը մեծ է հատկապես հումուսով աղքատ հողերում. որոնցում քիչ են բույսերի համար մստչելի սննդարալ նյութերը: Այդպիսի (մանավանդավազային ն ավազակավային) ուղերում օրգանականպարարտանյութերիանպլանաչափ օգտազռրծումով լժվար է ստանալ բարձր ն կայուն բերք: Գոռմաղբիսննդայարությունը ն ռրակը բարձրացնելու համար, այն մշակում են տարբեր եղանակներով.որոնք մանրամասն շարադրված են սորին: 1.2.

Գոմաղրի կուտակումը

Տարվա ընթացքումանասնապահականֆերմաներումկուտակվում է քանակությամբգոմաղբ: Կախվածանասուններիխնամքի եդամակից` այն լինում է. պինդ. կիսաֆրիկն ջրիկ: Աճասուններիպահվածքըլինում է մսուրային. առռտավայրայինն մսուրաարոտավայրային: Սեր հանրապետությունում, բնակլիմայականպայմաններից ելնելով. հիմնականում կիրառությունեն ստացել մսուրային ն մսուրաարոտավայհային պահվածքները: Գոյություն ունեն կենդանիներիմսուրայինպահվածքիհետնյալ համեծ

մակարգրեր. 1) ցամքարային ոչ խոր ծածկույթով ն ցամքարիհաճախակիփոխա-

րինումով.

Աղյուսակ

2) ցամքարային խոր ծածկույթով ն ցամքարիպարբերաբարփոխա-

րինումով, 3) անցամքալայիմ: Ոչ խոր ծածկույթով ցամքարային պահվածքը կիրառվում է խոշոր եղջերավոր աճասունների ֆերմաներում. որտեդ կա որոշակի գլխաքանակ: վրա ներկայումս անասուններըպահում են փոքը ֆերմանեԽոր նան խոշորներում: մասամբ՝ բում, Խոշոր ֆերմաներում նպատակահարմարէ կիրառել անասունների անցամքար պանվածքը,որը պայմանավորվածէ ցամքարային նյութի սահմանափակումով. գռմաղբի հեռացման փոքը աշխատանքային ծախսումներով ե, որ կարեոր է, անցամքարպահվածքիդեսյքում հեշտ է մեքենայացնել ն ավտոմատացնել անասնաշենքերիցգոմաղբի հեռացման գործընթացը:

ցամքտրի

Անասունների ցամքարային պահվածքի դեպքում գոմաղբըհեռացնում են ստացիռնար կամ մոբիլային մեքենաներովն տսրքավորումներով:Այս դեպքում հավաքվողու կուտակվոդգոմաղբիքանակըկախված է օգտագործվոդ ցամքարիտեսակից ն քանակից(աղյուսակ 1):

:

Աղյուսակ 1 ցանբարիբանակըկոտը

մրա Հորը, | միջին ԱԱՈՑ րկ քայված որե ուներ | | քայված

Սեկ աարանի հարվով

ար

Ծղոտ

:

Անասունի տեսակը

Կով

բույլբքայ-

3-5

2-4

Ձի Ոչխար

որութ "

սոզ.

Վարազ

05-10 «ոա»

5-7

1.5-3 1-2

Բտվող խուլ

Ն

քայ-

Գան» ա

:

ց

4-6

5-6

8-10

ՉՏ

3-5

3-4

բն

2-4

-

-

--

-

ԵՋ

2-3 1.5-2

՛2:3

ող

ռ

լ.5-2

-

15-2

տումավը

ցամքարիօգտագործումընպաստում է ոչ միայն բարձա մանըն ը. այլայլ նան որակի բարձրաց լաց կուտակման ավելացմանը. ամասունների խնամքի գոռհիգրենիկ պայմանների բաելավմանը (տես աղյուսակ 2): Պահանջվուլ քանակի ցամքար օգտագործելիս 4000-4500 կգ կաթճատվությամբ մեկ կովի հաշվով մսուրային շրջանում գոմաղբիկուտակումը Գոմաղբի ն

հասնում

է 10-12

տ:

մեկ կովին օրական, կզ

տ տեսակը

Տ |Տար ԱՐԱՐ լաի ղոտ

:

Է

-

Է

--

Տորֆ վերին Տորփ ցածըի

ոո Հարոն կովից աան աաա կ

Սեկ

Ցամքար

ԲաՆրազա աաա

ոռ

10.4

12,2

Ա. 12,6 3.4

ամենատարածվածցամաքային նյութը եամարվումէ ծղոտը ն վերին շերտի տորֆը, այսպես կոչված յին կուլտուրաների հատիկա ցամաքայինտորֆը: Ծղոտիհամեմատությամբայղպիսի տորֆն ուժի ավելի հատկություն: Վերին շերտի թույլ քայքայված 1 կգ բարձր կլանողական դեսյքում կարող է կլանել 4-6 կգ գոմաղբախոնավության տորֆը 40-5052 2-3 կգ: հյութ. իսկ ծդոտը՝ Ցամքարի երաշխավորված նորմաներն օգտագործելիս. ցամքար ն չպարունակողգսմաղբիելքի համեմատությամբ,ցամքարի մեզի պահպանման հաշվին ավելանում է համարյա երկու անգամ: Ըստ անասունների տեսակի, կուտակվածգոմաղբիքանակը կախշրջանի տնոդությունիցբերված է աղյուսակ 3-ում: մսուրային ված մանԿենդանիներիհամար ցամքարայինծղոտը խորհուրդէ տրվում է Մանրացվածծղոտը լավ կլանում կենդարացնել 8-10 սմ երկարությամբ: նու մեզը. գռմաղբըշտաբելներումխիտ է դարսվում.ն ընթացքում ագստի ն օրգանականնյութերի կորուստներըքիչ են լինում: փովում է վիճակումՑԱՏ կիսահասունացած գոմաղբը.նույնիսկ այլ ն սկավառակա դաշտի մակերեսին լավ ծածկվումռչ միայն գութանով. յին երեսվարիչով: տորֆի մանրունքըմեծացճում է գոՑամքարի համար օգտագործվոդ ե ցածրի տորֆըորպես ցամքար Սակայն ագոտը: մլաբի ելքը պահպանում է զոռհիգիենիկպայմաճներ նորմալ ապահովում միշտ օգտագործելիս ոչ կենյլանիներիոսմար: Դա նկատվումէ այն դեսյքում, երբ որպես ուժեղ քայքայված տորֆ: ավելի խոնավությամբ օգտագործվում է 5045»-ից է Լյդպիսի տորֆը քիչ է կլանում կենդանիներիմեգը ն ալաագ վերափոխվում է կեղտի: Սսութքնելում տորֆի մաճրվածքը նպատակահարմար ծածկել ծղոտիշերտով: Լավագույն

ն

.

"

Նոու ՅԱՆ

Գոմաղբի մեծ ելք ստանալու համար անհրաժեշտ է օգտագոլծել նարրհորանելգոմաղբիոցակտանես կրրոկումծ

անա արի արար

Մ

ր

պահպանման

|

-

ն Ցամքարիքանակի ազդեցությունըգոմաղբիկուտակման ագուռի վրա պահպանման

ն

ցամբար

Աղյուսակ 3

Մեկ անասունից տարվա ընթացքում ստացվածգոմաղբի քանակը /տ/ ծղոտային ցամքարիվրա պանելիս

Սնուրալինշրջանի տնոդությունը.օր 220-200 200-180 180-իցքիչ

Կենդամու տեսակը

Ա Խ

240-220

9-10

եղջե

7-8 2.25

շի Խոլ.

Ո Ոչխար

յ0

5-6

4-4.5 0.6-0,8

2.3-3 ց.

|

0.4-0.5

Այստեղ

Աղյուսակ 4 Աճասունների մեկ զլխի համար գոմաղբր տարբերեղաճակներով հեռացնելուջրի օրականծախսը. լ

տ Խոզ

|

եղաճակները Ջուրը մատուցելու

հիդրոլվացում

ընդհատգործոու

40:50 10-15 15:20

Արոր

|

անընդհատգորինք

5.6

20-23 2-4

ւ

քանակը. մեզի քանակը

:

կանքի օրականմիջին ելքը, կգ`

Մեզ

Կղանքը

Երինջ

Խոչոր ԻրԼԻ--

եղջերավորանասունի

Հոոմ

Հղի ձերում

3.6

Ոչ հղի մերուճ Նորոգման համար խոզ Բտվող խով Սորիյ անջատված խոճկոր

4.0

3.1

3.7 3.7

7.3 6,9

8.0

2.9

6.9

1.8

»

3.)

2.6

Չի Ոչխար

2,9

4.0

Շծկեր խոճկոր

Ծծմայր խով

ո ՈԴ-

5.1

վարազ Արտադրող

ն

ր

ովո

ո ղաքի

.

Ադյուսակ 6

Ենր.

Անցամքարգոմաղբի միջինօրական ելքը կախված կենդանիների տեսակիցն գոմաղբի հեռացմանեղանակից ՏՍ

5-10

05-2

|

Կենդանիների տեսակը ն գոմաղբի հեռացման եդա:

Ցամքարի խոր ծածկույթով անասուններիպահվածքի ղեպքում գոմաղբը անասնաշենքից հեռացնում են տարբեր մակնիշի տրակտորներիվրա կախված ըբավղոզերներով: Անատուններիցամքարայինպահվածքիղեպքում տռացվում է մինչն 8126 խոնավությամբ պինդգոմաղբ կամ 81-ից մինչն 8722 ն ավելի խոնավությամբ ջըիկ գոմաղբ: Անկախ անասունների պահվածքից ն գոմաղբի հավաքմանու հեկղանքիօրական ռացման համակարգից,տարբեր անասուններիմեզի ն կղանքի օրակ միի ջին ելքը բերված Է Անցամքարգոմաղբի ելքր հաշվելու համար անհրաժեշտէ ի ե մեզի իճչպես ճան ավելացվող ջըի քաճակը: Կղանքին կղանք| հիմնականում կախված է անասուններիտեսակից,պահման պայմաններից. կերերի քանակից ե ռրակից: Աճցամքար գոմաղբին ջուր

աղեւսակ Տ-ում:

Աղյուսակ5

ն

Անասունիտեսակը

Օողոթյոծբ ինքնա Աա» դությամբ --

ղդղախոս

անասունիցմեզի

|

Լ.

ե ե տեսակները

Մեկ

Աճասունճերի անցամքարային պահվածքի դեպքում գոմաղբը հեռացճում են հիդրոնամակարգով: Այս դեւլլքում հավաքվող ու կուտակվող գոմաղբի քանակը կախված է օգտագործվող ջրի քանակից ( տե՛ս աղյուհամեի նկատի պետք է ունենալ, որ հիդրռհամակարգերից 4): սակ մեծ կիրառությունեն ւռռացելուղղահոս լվացումը, ուլղահոս շըմատաբար ջանառությամբ. ինքնահոս անընդհատ կամ ընդհատումներովզործողությամբ եղանակները:

Մնմասունճերի

խառնելու աստիճանը կախված է անասնաշենքի ն գոմաղբի տեսակից: Ուստի գրականությամեջ կարելի է հանդիպել աճցամքար գոմաղբի ելքի տարբեր տվյալների (աղյուսակ 6):

զիտենալ

:

նակները

մեկ կեն-|

չոր

| Հիդրոլվացում Ինքնահոս

նյու-

թեր, ղանուց

Ինքնահոս

բ Հաղոր

|Սարտկոցայինպահվածք|

Է4-9

45-55 45-55

Խուեր քերիչուլ Ըոպանային

|

ՄԳամենըանավելացուցամըւսրգոմմը մեկ կենդամեկ կենդաաղբ |նուհաշվով,կգ ճուց, կգ

`

Խոշոր եղբերավոր աճասում

-

Կղանք նմեզ |շրի

,

10-30

55-85

0-10

45-65

10-6

0-5

4-10

4-15

0-10

4-10 0,17-0,20

4-20

0,17-0,40

0-02

Ա ոու ի աքոր իթիԱն գամքա լրատկապես Մա տոր ա. ն նե երբ հանվատի խա մեկը Ն սավորված լինուկաս վարակիչհի վանդությունների բոնկնի Ա

դով աճ

,

րլ

-

ը

են

ու

մ

ման

մ

անասնաշենքերի մաթրմաճ ն ախտահանման անհրաժեշտությունէ առաջանում, ինչպես նան. երբ առվակներիպրոֆիլը սխալ ընտրելու պատճառով դժվարանում Լ կղանքի հեռացումը, կամ առվակներիփականները կիպ չեճ լինում: Անցամթար գոմաղբին խառնվում են ճան կթի գործընթացիու կաթնատան ն ավտոխմոցներիկաթռցներըհոսող ջրերը: Պետք է հաշվի առնել. որ աճցամքար գոմաղբին չափից ավելի ջուր ավելացնելը հանգեցնում է շոշափելի տեխնոլոգիականն տնտեսական դժվարությունների, քանի որ ավելանում է պահանջը տարողությունների նկատմամբ. ինչպես ճան անցամքարգոմաղբիհոմոգենիզացիայի համար լրացուցիչ շինությունների կառուցման անհրաժեշտությունէ առաջանում: Անասնաշենքից կղանքի հավասարաչափհոսելիությունըապահմվելու համար անհրաժեշտ է նրանում պահպանելջրի որոշակի պարունակություն: -

'

Ադյուսակ ծ

Ո

անասուն |Խոշոր եղջերավոր

աղյուսակ 7-ում:

Ալյուսակ 7-ում բերված տվյալները կօգնեն տարբեր մշակաբույսերի տակ մտցվողպարարտանյութերի չափը ն. հռղագործությունումսննդարար նյութերի բալանսը հաշվելու աշխատանքներում:

Անցամքարգոմաղբը բաւլկացած է պինդ ու ջրիկ կղանքից ն իրենից ներկայացնումէ բարդ դիսպերսիոնհամակարգ.որը փոփոխական է ըստ կազմության ն կառուցվածքի:Գոմաղբիխոնավությունըկախված է մեզի ն կղանքի սկզբնականխոնավությունից(աղյուսակ 8): Գոմաղբիքիմիականկազմությունն ըստ քննության

Է:

Աղյուսակ 7

Պարունակությունը ընականխոնավությանժամանակ ավոտի

.

.

փուփոր ուֆորի

ի

ալիու |կ

տ

լ օրգանա-

-

.

58ա Բ

Խոշոր եղջերավոր ա-

Ոչխար Չի

լՈչխարի|

0,45

0,14

0,45

0.20

0.58

0, Է9

0.83

Միջինը՝| 0.50

94-95

67-65 7-2

ԵՐՏ

0,23

0,50

20,3

-

0.15

0,19

0.60

0.28

0,53

0.67

0.25

0.60

26.0

25.4 31.8

22.0

2.4

2.6

72.4

3.6

64.6

3.3

3.0

75.0

կղանքի

մեզի ն

խառնուրդի 86-87

94-95

87-88

2-5 8-79

Աղյուսակ 9-ում բերված են խոշոր եղջերավոր աճասուններիգոմաղ-

բի քաճակըն քիմիական կագմը:

ոո

ուսակ

Խոշոլ: եղջերավոր քիմիականկազմությունը

անասուններիկղանքի քանակը ն

Գոմաղբի ֆրակ-| օրվա ելքի քանակը.կգ| Վ ցիան

Պինդ

ը

20-30

`

Հեղուկ

Մեզիկղանքի խառնուրդ

|

10-15

|

|

0.29

Քիմիական էլեմենտներիքաճակը,շ2

9շ0:

0,17

|

|

|

Բ.Օ

0.10

|

|

ԸՕ

|

|

0,35

|

|

՛

ԽՕ

|

ՏՕլ

|

0,13

0,04

|

Գոմաղբում սննդարար նյութերի պարունակությունն ընդհանրապես կախված է կենդաճիների կերից ն տատանվում է լայն սահմաններում: Աղյուսակ 10-ում բերված են խոշոր եղջերավոր անասուններիցն խոզերից ջըիկ գոմաղբիելքի կազմությանմիջին տվյալները: Ջրիկ գոմաղբի ելքը

Ցուցանիշները

Մեկ պայմանական գլխից կղանքի ն մեզի քանակը. կգ/օր (2 հում նլուբի հաշվով). այղ թվում`

մազոն տ

ազոտ

ընդհանուր ւսմռնիւսկային

ֆոս-թոր

կալիում ագնեզիում կալցիում նատրիում այլ

տարրեր

ն

կազմը

անասուն

ո

,

0,40 0.25

,

Աղյուսակ 1/0

Խոշոր եղջերավոր

8.6

օրգանականնյութեր ազոտ

մասունի

Խոզի Ջիու

83-84

76-18

Խզ.

Գոմաղբի ֆիզիկաքիմիական կազմությունըն

Գոմաղբիորակը կախված է անասուններիտեսակից: Տարբեր տեսակի գյուղատնտեսականկենդանիներիցամքարային գոմաղբիքիմիական կազմիանալիզներիքննության արդյունքներըբերված

կղանքի մեզի

Կնասունի տեսակը |

հատկությունները

Խոնավությունը 52

Ր

չ

13.

են

րի կղանքի ն մեզի միջին խոճավությունը Տարբեր անասունմե

0.20

0.45

0,10 0.15 0.12

Խոզ 5.0 Թ:

:

5.2 0.50 0,35 0.25 0.24 0,10 0.20

0.10 3.36

Մոտավորապես գոմաղբի նույնչափ օրական ելք է ստացվում նան ւսնասունների ցամքարային պահվածքի դեպքում. բայց ճրանում շատ են օրգանականնյութելոը. ընդհանուր ազոտը, ֆոսֆորը ն կալիումը. իսկ ամո-

երեք ԱԱ ջի: ֆրին մին ազոտը ր զացական ա մեծ քանակութ յամբ անրի խության կապված. է, քան

ճիակա

գոմաղբում:

-

կորստի հետ սննդատարրերի

ւռռաջին հերթին՝ ազոտի: Աղյուսակ 11-ում ն յութերի միջին ցամքարային գոմաղբիցազոտի ն բնրված միջի կորուստները՝կախվածպահպանման տնողությունից: ն

օրգանական

են

:

Աղյուսակ 17 Ազոտի ն օրգանական նյութերի միջին կոլւուստները՝կախված պահպանմանտնողությունից.շ2 `

:

Կորուստներ

ազտռի Լայոանու ըզանական ր

նյութերի

Պահպանմանընթացըը

ամիս

20-25

25-30

ամիս

30-35

35-40

6-8

ամիս

45-50 50-60

գոմաղբում,հետագայում հողում (օրինաիրենց կենսուճակությունը10 ձուն՝ մինչե տարի) ն կարող են անասունների վակի նամար դեպքերում՝ճան մարդկանց: աղբյուր դառնալ.իսկ որոշ նում նն

ասկարխդի

յց տուԲր ովի չեն ոչնչով ոնե, ունք րաղուի մու անձին ` Սազ հորն իրեճցկենսուլ ակի

հետազոտությունները ԱՂԵՑապյակովի -

տ

տար-

Ար ում եղածից: Բրուցելիոզիհարուցիչներն կղանքի բերանում պահ150-160 իս իսկ մաճեկամանըէները Ն»

ը

ե6 նակությունըպահպանում են 30-72 օր: պանվում

օր.

տվել. ռր հելմինտներիլայն տաստանում բնակչություննամեն տարի չի

Մոտավոր հաշվարկներըցույց

են

րածմանհետնանքով աշխարհի մթերքներիԼ5-2052-ը: անասնապահական բազմաթիվհետազոՏարբեր մասնագետներիկողմից կատարված գոյությունչունեն հիմա է տալիս. որ մինչն տություններիքննությունըցույց միջոցներ: Ոչ արդյունավետ ոչնչացման կայուն պարազիտների գոմաղբում ն նույնիսկ վեց գոմաղքը երեք-չորս ամիս պակաս վտանգէ ներկայացնում ն հետո. չնայած դրա Ֆիզիկական քիմիականհատկությունպահպանելուց փոփոխություններին: ճեռի փոփ էական րի էական :

Եթե 100 տ թարմ ցամքարային գոմաղբումպահպանվում են 2էտ օրգանական նյաթեր ն 610 կգ ազոտ. ապա 4 ամիս պահպանելուցհետո մնում են 13 տ օրգանականնյութեր ն 420 կգ ազոտ: Ջրիկ գոմաղբում ընդնանուրազոտի, ֆոսֆորի ն կալիումի կռրուստ-

ներ գործնականումչեն լինում: Ամոնիակային ագոտի կորուստներըբաց ամբարներումամռան շրջանում կազմում են 10-16, իսկ փակ ամբարներում՝ 5-1072: Ձմռան շրջանում օրգանական կորուստների լնթացքը ղանդաղելու ն գռմւաղբիմակերնեույթինսառցակեդն առաջանալու հետնանքով գործնականում կորուստներ չեն նկատվում: Հետնաբար, գոմաղբը ջրիկ վիճակում կուտակելու ն պահպանելու դեպքում օրգանական նյութերի ն սննդարար տարրերի կորուստներնիջնում են ճվազագույնի: 3-4 ամիս պահպանելուց հետո սննդարարնյութերի պարունակությունըջրիկ ն ցամքարային գոմաղբում գործնականումմիննույնն է, բայց քանի որ դրա մեծ մասըլուծված վիճակում գտճվում է ջրիկ գոմաղբում,ապա վերջինսճշանակալիչափով արդյունավետ է, քան ցամաքարայինը: Անասուններիկղանքը, պինդ ն ջրիկ բաղադրիչներիցբացի պարուէ մեծ քաճակությամբբակտերիաներ(մեկ գրամի մեջ կա մինչն 1-2 ճակում միլիռճ բակտերիա). մոլախոտերի սերմեր. հելմինտներիձվեր ու սաղմեր: Ցամքարային նյութում նույնպես կան միկրոօրգանիզմներ: Օրինակի հա1 գ տորֆում կա 7-9 միլրոն բակտերիա.ծղոտում՝ 116 մլն. թեփում՝ 31 Ալն: Գոմաղբը սղվորաբար պարունակումէ մեծ քանակությամբ հելմինտն այն պաթոգենբակտերիաների, վիրուսների սնկերի զարգացների ձու. ման համար բարենպաստմիջավայրըէ: Դրանք երկար ժամանակ պահպա-

մայր,

1.4.

ն Ջրիկ գոմաղբիռեոլոգիական

հատկությունները տիկսոտրոպային ջրիկ գոմաղքնստացվում է. երբ կենՖերմայում ն համալիրճերում վրա: Ճեղպահում են առանց ցամքարի.ճեղքավոր հատակի դանիճներին լ այնության. են խորության, քավոր հատակի տակ պատրաստում տարբեր աոռկտրվածքիպրոֆիլով գոմաղբհավաբիչ երկարությանն ընդլայնական հեռանում է անընդհատ կամ ընդհատումվակճեր: Առվակներիցգոմաղբը թողարկելուցառաջ առվակներով: Ցանկացած համակարգ աշխատանքի ճելում լցնում են ծավալի 15-2072-ի չափովջուր: է պինդ ն ջրիկ կղանքը ճեղքավոր հատակից լցվում Անասունների ն է փոքր ունի ւսռվակի մեջ: Ըստ որում կղանքիհոսքը անհավասարաչափ վրա: առվակի1 մ երկարության արագություն`8.101:7/վ. 1.2-1,5 մ բարձլուՊինդ կղանքը ճեղթավորհատակի վրա է ընկնում մասն հետո իր ծանրությանումի է մասնիկների.որից թյունից. բաժանվում է ժի շնորհիվ լցվում է առվակը մեջ. իսկ մնացածը տրորվում կենդաճիների ն դարձյալ լցվում գոմաղբի առվակի մեջ: Ճեղքավերջավորություններով լվացվումեն մեզով ն դարձյալ վոր հատակինկսլած գոմաղբիմնացորդները Այդպես շաէ հիդրոխառնուրդ: լցվում առվւսկիմեջ: Առվակումառաջանում մակարդակըբարձհիդրոխառնուրդի րուճակլցվելովպինդ ն ջրիկ կալանքի ճնշումը. որը ն ապարանումէ ն միաժամանակմեծանում հիդրոստատիկ

հռվում է առվակում գոմաղբի զանգվածիտելլաշարժը դեպի գոմաղբրնդունիչ: կախԱռվակում գոմաղբի կուտակմաճառանձնահատկություններից ված ֆիզիկամեխանիկական ն ոնոլոգիականհատկությունները փոփոխվում են լայն սահմաններում:Այդ հատկություններըբնորոշող հիմնական գործոններն են. գոմաղբի տեսակը. խոնավությունը.ֆրակցիոն կազմը. խտությունը. ջերմաստիճանը ն այլն: է մեծ քանակությամբ օրԳոմաղբի հիդրդխառնուրդըպարունակում գաճական ն անօրգանական միացություններ. որոնց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները դեռես անբավարարեն ուսումնասիրված: Գոմաղբի հիդրսխառճուրդի կարնոր հատկություն է համարվում տիկսոտրոպային վիճակը. որի ժամանակ կոլոիդային համակարգերը, որոնք գտնվում նն հանգստիվիճակում, անցճում են դոնդողանմանձեի, այսինքն դառնում են պինդ. կարծը, իսկ շարժման լարվածությունից նորից ջրիկանում են, ձեռք բերելով հեղուկի հատկություններ:ա բացատրվում է ձրանով. որ դադարի վիճակումգոմաղբիմեջ գտնվող կոլոիղներըկլանում են ազատ ջուրը. ոնը ն դրան տալիս է տիկսոտրոպայինհատկություն: Այդ պլոցեսը կախված է գոմաղբի ջերմաստիճանիցու խոնավությունից,նան հետադարձ է: Երկար տայրլ|ւների դիտարկումներըցույց են տվել, որ որքան մեծ է տեղաշարժի լարվածությունը ն դրա հետնանքովորքան ինտենսիվ է հոսքի արագությունը. այնքան կլաճված միացություններից շատ է ագաւովում ջուր. որը կարող է ազատ շարժվել մասնիկներիմիջն: Եթե գոմաղբըկանգ է առնում. նախօրոք ազատված ջուրը ճերծծվում է կոլոիդներովմինչն ռագենայր, ն ոյտշ ժամանակից հետո գոմաղբը հանգստանում է: Գոմաղբի ռեռլոգիական ե տիկսոտրոպայինհատկություններիվրա հիմնականումազդում է խոնավությունը: Ջուրը գոմաղբում լինում է պինդ նյութերի հետ քիմիական միացության ձնով. պինդ մասնիկներիվրա մակերեսայինթաղանթիձնռվ, ն մասնիկների միջն ազաւռ տարածություններըլցվում են գրավիտացիոնխոնավությամբ: Այսպիսով. գսմաղբի կազմում ամբողջ հեղուկը կարելի է բաժանել կապակցված ն ազատ մասերի, ըստ որում, դրանք իրենց ֆիզիկական հատկություններովտարբերվում են: Ժամանակակիցռեռլւգիական հիմնական տեսական դրույթներին ռամապատասխան,հիդրոխառնուրդիֆիզիկականռատկությունները սերւտ ու դրաճց մասկոլոիդ կապված են տարրալուծման աստիճանի մոտիկ ն նիկներիհարաբերականպարունակությամբ: Կոլոիդ պինդ միջուկը. որը շրջափակված է կապակցողջիի թաղանթով, կոչվում է մանը տարրալուծված մասնիկ: Այդպիսիմասնիկների6ճշանակալի պալունակությունը զոմաղբինտալիս է կապակցությունն մածուցիկություն: Գոմաղբիզանգվածում կոլոիդ հատկությունների հանդես գալա

աստիճանը.որի պինդ վաւլը իրենից ներկայացնում կիսատարրալուծված համակարգ. պարունակելովտարբեր մեծության մասնիկներ, բնականան դրան մոտ մասնիկներիմակերնույթի գումարային է ար. կախված կովսդ ագատ եմ հարնան որոնք կապակցությամբ Այն մասնիկները. թյունից: են ենթարկվում Արքիմեդի օրենքին. երբ դրանց խտությունը մասնիկներից. մեծ է. ապա ծանրությանուժի շնորհիվ իջնում են հատակը, իսկ այն ջրիկից որոնք ունեն ջրից փոքր խտություն ձգտում են բարձրանալ մասնիկները. մակերնույթ: Դրանով է բացատրվումառվակներումջրիկ գոմաղբի շերտավորումը: Կապակցվածվիճակումտարրալուծված մասնիկներըշփվում են հաընանների հետ. իրար կպչում կապակցող ջրի հիդրատային թաղանթով: Տվյալ դեպքում ագատ ջուրը չի մեկուսացնում կոլոիդային մասնիկներըմեկը մրոսից. այլ կարող է գտնվել մասնիկճերիխմբերիմիջն սեղմված վիճակում:Մասնիկի միջուկը պարփակող ամուր կապակցող ջրի խտությունը մոտ է դրա պինդ միջուկի խտությանը: Այղպիսի վիճակումմասճիկներըչեն ենթարկվում Արքիմեդիօրենքին,իսկ գոմաղբիզանգվածըչի ունենում սեդիհատկություն: «ճենտացիոն է

Ն.

է

1.5.

'

հատկությունները Գոմաղբի սեդիմենտացիոն

Ջրիկ գոմաղբի հավաքման. փոխադրմանե պահպանմանհամաիջեցնող գլխավոր պատճառներիցմեկը դրա կարգի արդյունավետությունն ռեդիմենտացիւնանկայունությունն է. այսինքն առանձին փուլերի շերտավորման հատկությունը: ջրիկ գոՊահպանմանընթացքումխոշոր եղջերավորանատանների մաղբը շերտավորվում է, առաջացնելովնստվածք (տիղմ),միջին (կոյաջուր. ավելի խոնավ շերտ) ե վերեի շերտեր (ջրի երես են ելնում կղանքի,կերի ն ցամքարի պինդ մասնիկները), ըստ որում, վերին շերտը պահպանմանընթացքում չորանում ու ամքանումէ, կեղեակալումէ: Այդպիսի գոմադբըդըժվար է բարձվում ե օգտագործվում: Այդ թերությունը վերացնելու համար ջրիկ գոմաղբը մինչե ամբար ուղարկելը ենթարկում են մշակման տարբեր դիճամիկականֆիլտրերում, կենտրոնախույս գատիչներում,մամլիչներում ն այլ մեխանիկականմիջոցճելւիօգնությամբ:Սակայն այդ մեխանիզմները փոքր է, շահաչեռես կատարելագործվածչեն. արտադրողականությունը չործականհուսալիությունը՝ ցածը, շահագործումը՝թանկ: Մաքրիչ կառույցներիշառագործմանփորձը ցույց է տալիս,որ խոշոր է աճցամքարգոմաղբըփուլերովտեհեռանկարային գսմաղբամբարներում ղափոխելուբնականելլաճակը: Այղ դեպքում մնացած կռյաջուրը լցնում են ընդունիչի մեջ. իսկ այնուռետն պոմպովմղում կամ տրակտորայինփոխասղրամիջոցով տեղափոխումդաշտ: Ամբալում մճուճաւծ ճստվածքը ն կեղեր

ո ունի փոքրըխտություն Կր Խոշոր եղջերավոր անասունների գոմաղբն

Աղյուսակ 12 եղջերավորանասուններիգոմաղբի խոնտվության կենդանիներիտեսակիցու հասակից. կերակրման կախվածությունը

ուիղ ների ն ազտոփոխոդի ամիջոցների իջ" տրակտորայինբարձիչոնրի

Ծ

:

Խոշոր

ն

ուստի դանհինգ անգամ շատ կոլոիդներ, մոտավորապես 2-3 ամիս պահպանելուցհետո խոզի գոմաղբի գռյացած խոգինը: քան ղալլ. ունը` 78-1080 կգ/մ-. ն կգ/մ՞. խոնավությունը նստվածքի խտությունը կագմում է 1060-1 նստվածքի խտություգոմաղբի 8252. իսկ խոշոր եղջերավոր աճասունների խոնավությունը` 83-8622: Մնացած կոյաջրի խոճավուցը` 1036-1042 կգ/մ-. ն է թյունը կախված գոմաղբաջրի սկզբնականպարունակությունից կազ-

շերտավորվումէ

մում է

94-9844:

Աո

ն

նը կտրուկիջնում է:

իջեցում թոժուու

երտավորման ՝ ո

ն Ր

որբ

զինչեՅ

որոր

աճա

Հորբ:3-6ամա Մատղաշ 612 սեկան Սաւողաշ՝

ամ-|

կանաչով

խոտով

Նույնը

Նույնը

Գոմաղբի ֆիզիկամեխանիկակաճ

հատկությունները

Կովեր

տարեկան

Նույնը

սեո

անական

օգտ

Հա-

Հ.

ԷԸ

Գոմաղբի խոնավուԲաղաղթոփն հյունը,7

ւԿղանք Կղանք

թեփ րանն

ոտ

|

| 79.0

լցնելու դեպքում

|ազատ

որ

։

աո

|-

86.4

1.10

Ք1.5 | 949

88.5

1.49

82.0

|

| 950

82.5

||950 |

Աղյուսակ

բնույթից սեղմման

իա սեղմման հեշզնական ինամինա, դեպքում,կՊա սեղման կան ունը կգ/մ

դեպքում

|1:15-1345

| |

|

Հ

Յ5

ՀՅ 2

|

Խտոտ

|

|

չափավոր ամառային

։

,

Գամաղբիխտության փոփոխությունըկախված

խոնավությունից,գոմաղբի ն այն: ջրի քանակից լացվուլ ցույց են տվել. որ մեզի. Վ. Ն. Պիսմենովի հետագոտությունները ամենամեծ ազդեցությունն վրա խոնավության կղանքին դրանցխառնուրդի ն հասակը (աղյուսակ 12), իսկ գոմաղբի են տեսակը կենդանիների ունեցել աստիճանը(աղյուսակ 13): խտությանփոփվխությանվրա` սեդմվածության հիմնականումբնութահատկությունները մեխաճիկական Գոմաղբի ու գրփում են շփման գործակիցներովն կպչողականության մասնիկների կցորդմանտեսակարարուժերով:

արարար

ինտենսիվ

Հ-

ԱԱ

Կովեր 6 տարեկան

ար

հոր

|

18401949

զնեռային

՛

ե Անակի Աաակին Տանակից կների երի Գոմւսղբի| ժամանակ ավեհիդրոհեռացման հասակից.

ււ

|

ը

քոսպ

|խանք

ՅԾ

5.

:

»

(2-24կանաչ,

ն Գր

.-

-

կղանքի

ա

-

սիլոս, խտաց. կեր.

ամսեկան

.

ու

հա

մակց. կեր

ը

Գոմաղբիզանգվածիֆիզիկականվիճակը որոշվում է նրա խոնավւմեեն ն թյան խտությանաստիճանով: Խղճավությունից կախված գոմաղբի հատկությունները: ռեոլոգիականն սեդիմենտացիոն խանիկական. գռմաղբի հարաբերական ստացվող համալիրում Ֆերմայում կամ ն կախվածէ գոմաղբի հավաքման 74-99:2 է խոնավությունըփոփոխվում ից

|

|չափավոր

դարտ է

կարդակըթյունը

տակը

ամսեկան

ինտենսիվությու-

| րաբերու-

-

ի

|Կերավգեր-

արակըր-

ւր հասակը

Ան

Խոնավությունը,22

Կղանքի ե ճեզի հա

|Կերակըր-

Կերակըր-

Կենղանու

Ինքնահոս համակարգեր ն գոմաղբը բնական ճանապարհով ֆրակցիաների բաժանելուգոմաղբամբարներնախագծելուժամանաւկ շատ կասկզբնականն լրիվ շերտավորումնեընոր է գիտենալ հիդրոխառնուրդների հաեն փականային րի ժամանակը. քանի որ այդ պարամետրերըորոշում ն գոմժամանակը մակարգեր ուննցուլ առվակներում գոմաղբիկուտակման մոտի Ա հպանման ժամկետը: ԱԱ 1.6.

տեսակիցու մակարդակից

ո

|

|

| 580 | 115

| |

|

|

|

| | |

|

Ը ' |

Շփման գործակիցների ն կպչողականությանու կցորդման տեսակաազղեցությունն ունի գոմաղբիխոնավությունը: րար ուժերի վրա ամենամեծ Կախված ցամքարի տեսակից ն շփման մակերնույթից,խոշոր եղջերավոր անասունների գոմաղբի շփման գործակիցնիր առավելագույն արժեքն է ըն-

դունում խոնավության 60-7572 -ի սահմանմերում. իսկ կպչողականության տեսակարար ուժը` 74-83945-իսահմաններում:Գոմաղբի այն խոնավություԱր. որի ժամանակ շփման գործակիցները կամ կպչողականությանու կցորդմանտեսակարար ուժերն ընդունում են իրենց առավելագույնարժեքր, անվանվելէ կրիտիկական խոնավություն ն լայն կիրառությունէ ստացել գրականության մեջ 3. 4, 5): Տարբեր շփման մակերնույթներին ցամաքային նյութերի համար շփման գործակցի ն կպչողականության տեսակարարուժի առավելագույն մեծություններըբերվում են ադյուսակ 14 ն 15-ում: Այստեղ տրված են ճան խոնավության (կրիտիկական) համապատասխան մեծությունները: Աալրուսակներիցերնում է, որ մւացյալ հավասար պայմաններում ծղոտային ցամքարով գոմաղբի առավելագույն շփման գործակիցըբոլոր մակերնույթների նկատմամբ փոքր է, քան տորֆային ն թեփի ցամքարով գոմաղբինը:Շփման գործակցի առավելագույնմեծությունն ի հայտ է գալիս սոճու փայտի դեպքում. անկախ ցամքարիտեսակից.բացառությամբ` տորֆից:

Ադյրուսակ14 Գամաղբիսահքի առավելագույն շփման գործակիցը(8 ն կրիտիկականխոնավությունը(Պոր) Շփման

առանց ցամբարի

ձակե|

րնույբը

:

Պողպատ| 050

Բետոն104

Սոճի լ201 Կաղնի09 Վինիպլաստ լ

-

Խոշոր եղջերավորանասուճների զոմա ծղուռայինտորֆայինցամ-| քարով ցամքարով

ԱՈ»

-

Բ Նողք»ց2

ք

ԱՄՆ»

ը տ |քեփի ամբարով

Պոլոն

բ

|

ւգ

Ւ34

Ւ՛696

|

:

-

-

|

Շփման գործակցի վրա էական ազդեցություն են թողնում ճան օզտագործվող ցամքարի քանակը ն որակը: Գոմաղբում ծղոտայինգամքարի պարունակությունըմեծացնելով.շփման գործակիցըփոքրանումէ: Կտըըված ծղոտային ցամքարովգոմաղբի սահքի շփման գործակիցը,կախված մակերնույթից, 10-2026 -ով փռքը է. քան չկտրված ծղոտով գոմաղ-

ան

բինը:

|

ԽՒԿՂ

ՒՂ

Սդյուսակ Գոմաղբի կպչողականությանառավելագույն տեսակարար ուժը (Շ) ն կրիտիկական Ը ղը) խոնավությունը

Շփման մակնրե՞|

գամքարի Ը լՊԱ| Խան

փաթ

ւ

Խոշոր

առանց

Պողպատ|066 Բետոն|

Սոճի

`

Կաղնի

Վինի|՝ պլաստ

|

| |

|

Ք05

-

|

| |

|

ԱնինԱրի

ցամքարով ցամքարով |Շ,կՊԱ Պղոժծ|Ը, կՊԱ| Կուծծ |

|

| |

|

'

|

| |

|

-

|

| |

.

-

|

| |

|

|թեփի ցամքարով |Շ,կՊԱԼ

|

| |

|

'

ծծ Գո

Սահքի շփման գործակցիվրա ճշանակալիազդեցությունեն թողնում մակերնույթի ռրակը ն խորդուբորդությունները: Գոմւայբի տեսակիցն կոնտակտայինմակերնույթիցկախված՝կպչոդականության տեսակարար ուժը փռփոխվում է: Այսպես. կպչողականության տեսակարար ուժն իի ամենափոքրմեծությունն է ընդունում պողպա-

թիթեղին վինիպլաստիհետ շփվելիս: Գոմաղբիկպչողակամությանվրա էական ազդեցություն ունի ճան ցամքարայիննյութը: Առավելագույնկպչողականություն ունի տորֆայինցամքարովգոմաղբը: Ելնելով բազմաթիվ փռրձերիցկարելի է ասել. տեսակարալ ուժը գլխավորապես կախված է գոմաղբի մասնատվածություճից ն մակերնույթիմշակման մաքրությունից: Անցամքալ:գռոմաղբն(կղանքի ու մեզի խառնուրդ) ունի 88-9026 խոնավությում.որն ունի բավականաչափ հոսելիություն,հեշտությամբ է բարձն կարելի է պոմպերի օգնությամբխուլովում մռբիլային փոխադրամիջոցին վակաշարուվմղել: պայմաններում անասնաշենքի մաքրման. կրծի Շրտադրության ջրի հոսքի ժամանակգոմաղբիխոնավությունը լվացման. ն հասնում 90-9222 է -ի: Ջրի ավելացումըցանկալիչէ, որովհեբարձրանում տն են փոխադրաէ միկրոկլիմանաճասնաշենքում.մեծանում վատանում կան ծախսերը. ճան ինչպես գոմաղբամբարիծավալը: Կղանքի ն մեզի հետ մինչն ճերքնում բերված խոնավությանսահննաններում ջուր ունենում Ֆրիկ գոմաղբիՓավալիմեծա տն

վածու յու

`

ցում

ավտոխմոցներից

հետեյալ րիայի

-

գոմաղբիխոնա վությունը (96790 92 94 95 96 97 98, գոմաղբիՉավալը(52) 100 125 167 200 250 333 500: Խոնավությանբարձրացմանհետ միասինջրիկ գոմաղբի խտությունը փոքրանում է (տես աղյուսակ 16):

Գոմաղբն առվակներով ինքնահոս ն ճնշման խողովակաշարովփոխադրելու համար հիդրավլիկ համակարգ. պննմատիկականտեղակայանք ն պոմարսյինկայան նախագծելիս.ընտրելիս կամ շահագործելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել ջրիկ գոմաղբիհոսելիության հատկությունը:

Կենդանիները կղանքն իրենից ներկայացնում է մածուցիկապլաստիկ զանգված: Որքան փռքր է մածուցիկությունը,այսինքն որքան մեծ է այնքան լավ է կդանքըփոխադրվումինքնահաւ կամ խոդոխոնավությունը, վակմերովճնշման տակ:

Ո

ԱԶ Աղյասակ

Ջրիկ գոմաղբի խոնավությունըն խտությունը

վերցնելու տեղը Ը

|լառավելա- նվազա-| միջին ն

Գու

րարում |951

առվակում

ն

Գոմ

|4

191.7 15395 ՝

Խոզի

ամբարում94.1 86.7

առվակում 95.2

91.1

93.3

90.8

|առավելավ նվազա-| գոմ ն

Գոյ կ

11005

|1030

11035

|

միջին

| 1010

|

Խոնավությու-| Խտությունը, լ

ո

կգ/մ

Ասճենը

0.54)

0,500

0.530

0,483 0,490

"

ր

Նվ/մ

3.00

Աղյուսակ 17

Տեղաշարժի

լարվածություՆ/1նը.

2.50

2.00

Մ

:

Խոզերի գոմաղբըմի քաճի անգամ քիչ է կոլոխդներ պարունակում,ն մեկուկես անգամ թույլ է խոշոր եղջերավոր ասունների գոմաղբից: Գոմաղբի հեղուկ ն պինդ ֆրակցիաների շերտավորումըկախված է խոնավությունից. թեթն խառնուրդներիառկայությունիցն այլ գործոններից:

համարյա նրա կառուցվածքը

անցնումէ եոաարիխտությրոնը մասն -

կովինը՝

ո

Խոզի շահագործման միջոցների գոմաղբահավաք Հիդրավլիկական աո առնել: է մանճերն անհրաժեշտ հաշվի ակ պայ լցնելու ժամանակ մշտականշերնր:

Աս

այդ Գո

նեդուկ գոմաղբով մաղբամբարը ուստի

խոնավազրկբնական գոմաղբի է. խախտվում պրոցեսը 6տավորման երկու գոմաղբամբար. է ունենալ նվազագույնը դեպքումանոլւաժեշտ դրանցից հաշվով: Այդ դեպքում պահպանման ամսվա ընթացքում լցվումէ: մ այդ ընթացքում է. մյուսն՝ իսկ ն գոմաղբընստում խռնավազրկվում է հաշվի նհրաժեշտ անհրա հատկություններն Գոմաղբի բոլոր թվարկված խորի միջոցներին Գոն առնել գոմաղբահավաք

մեկում

:

է.

մ

կարգերի ճախա»

պնեմատիկումա ինչպես նան. հիդրավլիկական գծմանժամանակ: ն

ի Մասնիկներ |Պլաստիկ մա-սահմանային միջին չափսերը, ծուցիկուբյունը, մմ

փոքը տեսակա-

1000 կգ/մ:-ից. իսկ մոտ 1120-1180 կգ/մ ունի պինդ է դրանից: Խոզի գոմաղբի փոքի 1050-1090կզ/մ-: իսկ կովի գոմաղբը՝ ի ավելի արագ. քան է շերտավորվում խտո' գոմաղբը ֆրակցիաների ժա-

րար

Լոլյռաակ 17-ում բերված են խոշոր եդջերավոր անասունների անցամքարգոմաղբի հատկությունները՝ կախված խոնավությունից: Անցամքարգոմաղբի հատկությունները

մաղբն ունիիք անասունների Գոոողի

եղջերավոր

մաճ

Ս

ՈՇՅ

տեկգ/մ Գոմաղբի Խոնավությունը ն 76 ՎԼԽտությունը, սակը նմուշը |

Զու

Այսպես.խոշոր

գոմաղբի ազդեցությունը Ջերմաստիճանի

ն ռեռլոգիական, տիկսոտրոպային վրա

ն հատկությունների կութ ֆիզիկամեխանիկակա

մեխանիկական

վրա մեծ ազդեհատկությունների Կոմաղբի ֆիզիկա Անբարենպաստկլիմայականպայ ցություն է թողնում ջերմաստիճանը: ծման ի ընտրության մաններում աշխատելուհամար մեքենաներ նան ցությ մամանակ կարնւր է հաշվի առնել ր Ուսումնասիրությո վ րա: մաղբի նատկություններիփոփոխության Գ դեպ է 270.15 ջերմաստիճանի ցույց են տվել. ար կռվի կռյաջուրը սառչում Կ ջերմաստիճանի դեպ27092 քում.կոյաջրի հետ գոմաղբիխառնուրդը` ջրիկ խոնավությամբ գոքում. պինդ մասը՝ 271.9 Կ դեպքում:9052-ից բարձր դեպմոտ 270 Կ-ին ջերմաստիճանի մաղբը գոմաղբամբալումսառչում է քում: Ցամքարային գոմաղբիտեսակարար ջերմատարողությունը,

հի

նր զդ ջերմաստիճանի բ -

կախ-

մինչն0,

Մ

0.77-ից չոր նյութերից,փոփոխվում ված ճրա պարունակած է չոր Այութեկապված մեծացումը Կջ/կգԿ. ըստ որու:, ջերմատարողության հի պարունակությաննվազմանհետ: մ նվազմանդեպքումգոմաղբըսառչու Արտաքինօդի ջերմաստիճանի են փոխադրող ջարդվում է շփման մակերնույթներիվրա, որի պատճառով ու հատկապեսՏՍՆ տեսակի թեք փոխադէ

բարձուլ մեքենաներիմասերը` րիչների քնրիչներըը. կտրվում է շղթան, այրվումէ էլեկտրաշարժիչը: աստիճանի նվազման դետնանքովտեղաշարժիգործակիցըկտրուկ ճում

է ն

դեպքումհասնում

արդեն 267 Կ ջերմաստիճանի

30-32

Հո

-ի: Տեղա23

շարժի մեծ գործակցի առկայության դեպքում գոմաղբըաովակներումսառչում է, ն ավելի հաճւսխակիեն դառնում վթարայինդեպքերը: Երբ շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանը250 Կ է. ապա գոմաղբը 266-267

սկզբնականջերմաստիճանիդեպքում պողպատե մակերնույթի Շրջապատի ջերմատոիճանի հետագա նվազման հետեանքովսառչելը քչանում է հիպերբոլիկ օրենքով ն 226-228 Կ ջերմաստիճանի դեպքում կագմում 270-300 վ: Ջերմաստիճանային գործոնը էական ազդեցությունէ թողնում գոմաղբի ռնոլոգիական.սեդիմենտացիոնե տիկսռտրռպային հատկություննեԿ

վրա սառչում է 24.102 վ հետո:

րի վրա:

Ըստ Պ. Ի.

Ժելակռվին

Ա. Վ. Կրուպենինիտվյալների, գոմաղբի հիդըռխառնուրդիջերմաստիճանի բարձրացումը տաճում է պլաստիկական մածուցիկությանն տեղաշարժիսահմանային դիմադրությանփոքրացման: Այդ մեծություններըկտրուկ փոքրանում են ջերմաստիճանի273-303 Կ սանմաննելում փոփոխվելիս: Գոմաղբիխոնավությանմեծացումովջերմաստիճանի ագդեցությունըռեոլոգիական հատկությունների վրա փոքրանում է: Գոմաղբի զանգվածիտարածականստրուկտուրւսյիթանդվելըջերմաստիճանիմեծացմանժամանակդրական է ազդում խողովակաշարերում ն առվակներում շարժման հիդրավլիկականդիմադրությանփոքրացման վրա: Գործնականումդա ապացուցվում է նրանով,որ անասճաշենքինելսում գտնվուլ առվակներըգործում են ավելի հուսալի,քան դրսինճները,ռատկաղվեսձմռանը: Խառնուրդիջերմաստիճանի իջեցումը ճու յնպես կրճատում է գոմաղբի սեդիմենտացիոն հատկությունները. իսկ 273 Կ -ից ցածը ջերմաստիճանի դեպքում սեդիմենտացիան բացակայում է:

1.8.

Գոմաղբիկռռոզիոնհատկությունները

Գոմաղբի կոռոզիոն հատկություններիմասին տեղեկություններն ուկարնոր նշաճակությունգոմաղբահավաքմեքենաների,գոմաղբատար ն շիճարարական խուլովակաշարերի. էլեկտրասարքավորումների կոնստրուկցիաների ծառայության ժամկետները ճախօրոք կանխագուշակելու նեն

կամար:

Գոմաղբի կոռոզիոն հատկություններըպայմանավորվածեն նրա մեջ պարունակած ագրեսիվ նյութերով. դրանցտեսակովու արտաքին գործոններով,ագղեցության տնողությամբ,ջերմաստիճանով, աերացիայիաստիճանավն այլն: Գիտնականճերի տվյալներովգոմաղբումագրեսիվ նյութերի պարունակությունը տատանվում է լայն սահմաններումն կախվածանասունների խճամքիեղանակից.գոմաղբինավելացրած ջրի քանակիցն այլ գործոնճներից: Շգրեսիվ նյութերի պարունակությանտատանումըպայմանավորվածէ

պրոցեսների ակտիվությամբ ն միկրոկենսաբաճական

այլ

արտաքին գոր-

ծոններուվ:Ուստի գոմաղբի կոռոզիոնազդեցությունը գճահատում են ն ագրեսիվ նյութերի գումարային արդյունքով: գործոնների

բոլոր

Կոռոզիոն ազդեցություն են թողնում ոչ միայն գոմաղբում լուծված մյութերը.այլն նրա խմորումից առաջացածգազային նյութերը (ամոնիակ. ն այլն): Գագային ճյութերիուժեղ ազդեցությունը ի հայտ է ծծմբաջրածին գալիս հատկապես խոնավ մթնոլորտում, անաերոբ պայմաններում: Այդ տեսակետից համեմատաբար ագրեսիվէ խոշոր եղջերավոր անասունների գոմաղբը. որը պարունակումէ մեծ քաճակությամբսուլֆիդներ (զանազան մետաղներիհետ ծծմբի միացություններ): Ագրեսիվ նյութերի նկատմամբ շատ զգայուն են էլեկտրական տեղակայանքները ն թողարկովւու պաշտպանողապարատները,քամի որ դրանք աշխատում են անասնաշենքի օդի խոնավության ն միջավայրի գազերի սլայմաններում: Պետք է ի նկատի ունենալ, ռր գոմաղբումկռոոզիանպրոցեսնըճթաճում է ղանդաղ. իսկ նյութի (մետադի ն այլն) զանգվածի ն ամրության կոնուստը` տնում է երկար: Նյութի գանզվածի կորուստն առաջին հերթին որոշվում է օդի թթվածնի կոռոզիոն զործողությամբ,իսկ քանի որ գոմաղպայմաբում թթվածինըքիչ է. ապա ջրիկ կղանքի ագրեսիվ գործողությունը նավորված Լ դրանում եղած ամոնիակի ն ֆոսֆորի քանակությամբ:Գոմաղբի կռյաջրի կոռոզիոնագդեցությունըթուջի վրա փոքր է, քան ջրի ն օդիուղղակի ազդեցությունը: Կռռոզիայի ինտենսիվությունը:մեծանում է «գոմաղբօդ-ջուր» փոփոխականմերգործությանժամանակ: Գոմաղբի ե օդի երկարատն(մինչն 10 տարի) ճերզործությունիցհետո թուջե խողովակիընդլայնական կտրվածքըփոքրանում է հազիվ0,5 մմ ով: Թուջե խողովակը գոմաղբում մշտական լինելիս, կոռոզիան ավելի փոքլւ է. քան թե ջրի կամ «ֆուր-օդի» հետ մշտապեսշփվելիս: Սետաղի վրա ագրեսիվ միջավայրի ճերզործությունըկախվածէ մակերնույթի մաքրության որակից: Որքան լավ է մշակված մակերնույթը, այնքան թիչ է ենթարկվում կոոռզիայի: Գամաղբին դրա գոլորշիներիմիջավայրում աշխատող մեքենաներն ն այլ սարքեր սարքավորումներ.իճչպես նան տվիչներ, էլեկտրասպասքներ մախագծելիս.անհրաժեշտ է գիտենալ,թե ինչպես են զգում տարբեր նյութեն ինչ միջոցներով կարելի րը կամ դրանց կոմբիճտցիան այդ պայմաններում է երկարացնելառանձինդետալներիծառայությանժամկետը.հետնաբարն դրանցշահագործակաճհուսալիությունը: Ինչպես ցույց է տալիս փորձը կոռոզիայի արագ են ենթարկվումմետաղական դետալները: Վ. Ն. Պիսմենովի կատարածհետազոտությունները ցույց են տվել. որ գոմաղբի միջավայրում աշխատող դետալճերը ճպատակահարմարէ պատրաստելկոնստլուկտիվպողպատից. տվիչները՝ արույրից. իսկ գոմաղբի գոլորշիներիմիջավայրումաշխատողդետալները՝թուջից ն պղնձից: -

2.

Գուաղբի հավաքման, հեռացմանռւ ամբարման

եղանակներըն տեխնիկականմիջոցները

13.4

մ:

6.2

հզորությունը Հաղորդակիէլեկտրաշարժիչի

կՎտ է. զանգվածը

1415 ն 483 կգ:

կամապատասխանաբար՝

Գոմաղբի հավաքման ն հեռացմանեղանակներնու տեխնիկականմիջոցներըմսուրքներիթեթն ցամքարային ծածկույթիդեպքում 2.1.

Սնուրքների թեթն ցամքարային ծածկույթը հիմնականում օգտագործվում է խոշոր եղջերավոր անասունների կապովի ն վանդակային,ինչպես նան խոզերը վանղակային պահվածքի ղեպքում: Ցամքարը (մանրացված ծղոտ, տռըֆ. մանրատաշեղ.փայտի թեփ ն այլն) շադ են տալիս անասունների տակը. օրվա մեջ մի քանի անգամ փոխելով: Այսինքն. օրվա սկզբում փռված ցամքարը խոնավությունըկլանելուց հետո հավաքում ու լցնում են գւմաղբառվակների մեջ, հետո ցամքարի նոր շերտ են փում: Գոմաղգոմաղբը հավաքում ու դուրս են հանում շղթայաքերիչային բառվակներից. (ՏՄՆ-3.0Բ. ՏՍՆ-2.0Բ. ՏՍՆ-160) ու մետաղաձուլավոր (ՏՇ-30Ա. ՈւՆ-3)

ՆԿՍՈւ-4.

ՈւՍ-10. Ունփոխադըիչներով,սկըրեպերային(ՏՍ-1. ՆԿՍՈւ-2. ու նան 15) տեղակայանքննրով սեղմված մոբիլային միջոցներով, ինչպես օդի միջւցով (պնեմատիկականեղանակով): Գոմալբ հավաքող ՏԱՆ-3.0Բ քերիչային փոխադրիչը ճախատեսված է գոմաղբըանասնաշենքից հավաքելու ն փոխադրամիջոցինբարձելու համար: Բաղկացած է հորիզոնական ն թեք շյլլթայաքերիչային փոխաղրիչներից. ոլունցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձին էլեկտրահաղորդակլ:: Էլեկտրաշարժիչի հզորությունը 6.2 կՎտ է. փոխադրիչի արտադրուլլականությունը՝ 4.0-5.5 տ/ժ: Հորիզոնական շղթայի երկարությունը 170 մ է, թեքիճը՝ 13.7 մ, զանգվածը համապատասխանաբար՝ 1595 ն 543 կգ: Գոմաղբ հավաքոլ ՏԱՆ-2.0Բ քերիչային փոխադրիչը նախատեսված է գռմաղբնանասնաշենքիցհավաքելու ն փոխաղրամիջոցինբարձելու համայ: Փոխադրիչըբաղկացած է երկու՝ հորիզոնական ն թեք մասից: Այն ՏՍՆ-3.0Բ փոքադրիչից տարբերվում է նրանով, որ այդ երկու մասերն աշեն խատում միննույն շղթայով ն ունեն մեկ ընդհանուրըէլեկտրահալլռրդակ, էլեկտաշարժիչի հզորությունը 6.2 կՎտ է, ընդհանուրզանզվածը՝2730 որի կգ: Գոմալղբ հավաքող ՏՍՆ-160Ա քերիչային փոխադրիչը/նկ.1/ ճախատեսված է անասնաշննքիցգոմաղբըհավաքելուն միաժամանակ փոխադրամիջոցինբարձելու համար: Բաղկացած է առանձին էլեկտրահաղորդակ ունեցող հորիզոնական ն թեք փոխադրիչներից:Ի տարբերությումՏՍՆ-3,

շղթայաքերիչայինփոխադրիչների,այս փոխադրիչիհորիզոնականն թեք մասերիշղթայի օղակները կլոր են, չքանդվող. ջերմամշակ-

0Բ ն ՏՄՆ-2.0Բ

ված: Գոմաղբառվակների չափերն են. լայնությունը` 320. խորությունը` 120մմ: Հորիզոնական փոխադրիչի շղբայի երկալտւթյունը 160մ է, թեքընը՝

ա չե.

բեր

1- հորիզոնական փոխադփոխադրիչի պահարան,4- հորիզոնական ղեկավարման

ընդհանուրտեսքը. փոխադրիչի թերիչային

ոլնադրիչ

է ՏՍՆ-160

5- ճող հաղորդակ.

մարք, ճ- շղթա,

ասաղանիվներ: շրջադարձային

տեխնիկական փոխադրիչների Նկարագրվածշղթայաքերիչային են աղյուսակ 18-ում: բերված բնութագրերը Ադյուսակ

բնութագրերը տեխնիկական փոխադրիչների

Քերիչային

Ցուցանիշներիաճվանումը դ

Փոխադրիչներիցուցանիշներինշանակություն ՏՍՆ-2.

0Բ

տ/ժ Արտադրողականությունը,

Փոխադրիչներիթերիչճերիշարժմակ արագությունը,մ/վ. հորիզոնակաճի

0,19

բեթի

--

ՏՍՆ-3.0Բ

4,0-5.5

ՏՍՆ-160 4.5

0,72

0,18 0.72

4.0

4.0

0.19

Փոխադրիչիէլեկտրաշարժիչի հզորությունը, կՎտ.

հորիզոնականի բեթի

'

Գունսդբի վերելքի բարձրու-

թյունը, մ Թեր փոխադրիչիտեղակայման |անկյունը /ռչավելի/, աստիճան Քերիչի չափսերը, մմ Շղթայի

քայլը.

մմ

Քերիչների քայլը, մմ Շղթայի առավելագույնբույլատրելի հիկարությունը.4 Փոխասդրիչի զանգվածը,կգ. հորիզոնականի

թերի

2.2

2.67

2.2

2.30

29070240

250»:562:36

10000

--

--

|

ՏՇ-30Ա փռխադրիչը է խոշոր եղՄետալղաձողավոր Ցախատեսված

ֆերմաներումգոմաղբի մեքենայականհավաքման ջերոսվու ամասունների ԼԼյն բաղկացած հորիզոնական թոր թեքթոչա ամար:

յին փոխադրիչներըց:

է

ն

մետաղաձոաղավոր ն '

թեք քերիչա-

Մետալլաձողի աշխատանքային ընթացքի ժամանակքերիչները գո-

մաղբը տեղափոխում են դեպի թեք փոխադրիչը: Երբ մետաղաձուերը շարժվում են հակառակ աղդությամբ նե պարապընթացովվերադառնում դիրք. ծալվում են ն առվակներումմնացած զոմադբը չեն տեւլլափոխում հետ: Ցիկլերը կրկնվում են այնքան ժամանակ,քանի դեռ առվակներըչեն մաքրվել գոմաղբից:

ելակետային քերիչները

փոխաղչրիչիաշխատանքի Սետաղաձողավոր

ժամանակ գոմաղբը թեք քերիչային փռխադրըիչին (ՏՍՆ-3. 0Բ շղթայաքերիչային փւադրիչից է վերցված). արձ ը ) որորը բարձրացնում ու լցնում է փոխադրամիջոցի ԱՊՏՄ ափը

խարի լ

/նկ. 2/ ունիֆիկացված ՈւՆ-3 տեղակայանքը

է: ավտոմատացված համար: Բադկասակի փոխադրիչներից. ու

կան Իոան գոտիների մետաղածոակնական ՆՇ-32ատամնավոր ըլազորգաղից, պոմ ով թորիշայի եր, ին

հիդրոգլաններից. կդրովլիկական Ռ741Ա բաշխիչից, լեկտրաշարժիչից ՂԲԾ

չորս

ն

կեկտրասարքավորոոմներից: ՝

՝

Նկ. 3, ՏՍ-/ տեղակայանքիսոեման. 1- էլեկտրահաղորդակ.2- պահող հոլովակնել,, 3հոլովակ. 3- շրջադարձայինհոլովակ, 5- շղթա, 6- ճեղքավոր հատակ, 7- ձգաններ, 8-

Արանեա

Երկայնականփոխադրիչն ունի 0.8 մ խորությամբ ն 0,82 մ լայնությամբ առվակներ,որոնք ծածկված են ճեղքավորհատակով: Այն բաղկաքեցած է հաղորդակայինկայանից (1). ձգող ն ռներսի հարմարանքներից. հիչային սայլակից (8): Քերիչները կատարում են առաջընթաց-հետընթաց շարժում: Լայնական առվակի կոդմը շարժվելիս նրանք ընդունում են աշխատանքայինդիլւք ն զոմաղբը հավաքում, տեղափռխումու լցնում են լայճական առվակների մեջ, իսկ հակառակ շարժվելիս կատարումեն պարապընթաց աշխատանք: Այսպիսդվ, առաջընթաց-հետընթաց շարժման ժամանակ քերիչները հերթականությամբգռմաղբը տեղափոխում են դեպի կենտըռնականճ՝լայնական առվակ: Վերջինս ունի 0,8 մ լայնություն ն 1.5 մ խոություն: Լայնական փոխադրիչնունի նույն կառուցվածքն ու աշխատան-

ԵՑ.2. Ուն-5 տեղակարսնը ժողի ն քերիչի միացման

հանուկ

ՈւՆ-3

նման.

1- մե աղաող,

2-քերիչ, 3- շղթա,

ա) մետաղա -

-

տեղակայանքնարտադրվում է երկու տարբերակով:Առաջին այն կռմպլեկտավորվում է ՏՄՆ-3.0Բ-ի թեք տարբերակում փոխադրիչով. որի նախատեսվածԷ գոմաղբըփոխադրամիջոցին բարձելու համար:Երկյորդ տարբերակում կոմպլեկտավորվումէ ՈւՍՆ-8 քերիչային տեղակայանքով. որի գղմաղբըտեղափոխում ու լցնում է գոմաղբամբար: ր: ՏՍ-| տեղակայանքը է խոզանոցներում նախատեսված բաց ն ճեղքավոր հատակովծածկված առվակներից գոմաղբը հավաքելուն փոխադրամիջոցին բարձելու համար (նկ. 3): Այն բաղկացածէ ն լայերկայնական նական սկրեպերայինփոխադրիչներից,գռմաղբընդունիչ հորից. շերեփա)ին տեսակիբարձիչիցն խառնիչովպոմպային տեղակայանքից:

քային սկզբունքը:

ՆԿՍՈւ2 Ճոպանասկրեպերային են -

Ւ

Ն

ՆԿՄՈւ4Ճ

տեղակայանքները

մշակվել գյաղատնտեսության մեքենայացման էլեկտրաֆիկացման դայկական գիտահետազռտականինստիտուտում` պրոֆեսոր ՄՍ. Մարլլեկավալությամբ ն ժամանակին(1960-1970թթ) լայն տարածում գարյանի են մեր յունում: Նկ. 4 -ում բերված է ճոպանասկրեպեգտել բային տեղակայանքներիցմեկի սխեման: Տելլեկայանքը բաղկացած է էլեկտրահաղորդակից(2), սկրեպերնեհից (8. ն 9). ձգող կառուցվածքից. թեք առվակներիվերջնային (5) ն ընդունման (6) մասերից.հենարաններից (4). պալպատե ճոպանից (13). պողպատե լարերից (12). շրջադարձային (7) ն ուղղապահ (10) հոլռվակներից.վերջճային անջատիչներիհանգույցներից(3) ն ղեկավարմանվահանիկից(1): ն

ճանրապետութ

են ճոպանը ն սկրեպերը պահող հոլովակնեպեր. որոնց վրա տեղադրված ընդունմանմասի կորության շառավիղը 3500 մմ է ն ընտըրը: Թեք առվակի ն բացակց լինի ճվավածէ ւսյնւվես.որ սկրետերի առվակի հատակի8.3միջն մ է, թեքությանանկյուչափի: Թեք առվակների երկարությունը

զագույն Է

ԵՐ

255:

երկարությամբ11 աձնե հենարաններըպատրաստվածեն թիվ տավրիկից: Հենարաճճերիհիմքերը բետոնապատում են 0,7 մ խորու-

Տ ի ամբ:

աաա

սխեման. դեն աային բերանի տողակայանըի բԱաեանո աաա հանի Յ1Ւ-իերառ

վարման վլսհւաակ,2մաների (կնայի տիսյի սկրեւդեր.9տիպիթեթն այրեպեր,10- ուղղապահ հոլովակներ,Է1«մաձճակի» ճգող կառուցվածք.12-6-81մ տրամվծով պողպատե լար, 13պողպատե ճռւան-

տներն

Շարժահաղորդկայանը տեղադրվումէ անասնաշենքի

նախամուտքում 11 աձն հենարանների վրա: Այն բաղկացած է մետաղական եղակցված շրջանակից.որի վրա տեղադրվածէ ԱՕ-42-6 տիպի 1.7 կՎտ հզորությամբ ն 930 պտ/ր պտուտաթվերովէլեկտրաշարժիչ ե ՌՄ-250-Ու-7ցռնդուկտոր: Ռեդուկտորիլիսեռի վրա նստած է տանող շփման թմբուկը: Աճաս-

ճաշենքիսկզբնամասում տեղադրված 50-80 կգ զանգվածովձգող է կառուցվածքը (1): Տեղակայանքումկան երկու տեսակի սկրեպերներ:«Արկղի» տիպի սկրեպերներնաշխատում են գոմաղբառվակներիթեք մասում. իսկ «սահնակի» տիպի թեթն սկրեպերները՝ հդրիզոնական: «Արկղի»տիպի սկրեպերըպատրաստված 5 մմ հաստությամբ է պողպատե թիթեղից: Սկրեպի չափերն են 700»:380»:200 մմ. զանզվածը՝27 կգ: «Մահնակի»տիպի թեթն սկրեպերը25»25»:3 մմ պողպատե անկյունակից եռակցվածշրջանակ է. որից հոդակապերով 2 մմ կախված է պողպատե թիթեղիցպատրաստված դռնակ: Գոմաղբառվակների թեք մասերր պատրաստված են 32:32:4 մմ պալպատեանկյունակներից: Թեք առվակների ինղունման մասում կան 505505 մմ պողապատե անկյունակնճերից պատրաստված լայնական կա-

հաստությամբ "

3:4մ

-

գոմաղբառվակներըպատրաստում «զնասնաշենքում հեդուկը

են 3-45 թեքուուլղությամբ, որպեսզի հոսի ղեպի ձգող կառուցվածքի դեպի թյամբ ունեն ուղղանկյուն կտրվածք. լայնությունը՝ Առվակներն հորը: կուտակիչ 400 մմ. իսկ խորությունը՝200 մմ: Կախված անասնաշենքի երկարությունից, յուրաքանչյուր գոմաղբառվակումտեղադրում են 4-5 թեթն տեսակի սկրեպերներ ե մեկ հատ իրար հետ միացվումեն 6-8 մմ տրա«արկդի» տիպի: Թնթե սկրեպերնճերն իսկ «արկղի» սկրեպերները՝պողպատե ճռպալարով. պուլլպատե մագծով ճով: Անասնաշենքի սկզբնամասում երկու հարնան գոմաղբառվակներիթեթե սկրեպերներընույնպես իրար հետ միացնում են 6.2 մմ տրամագծով պողպատն ճռպանով: լոլաաակ 19-ում բերված են զանգվածաբարարտադրվող փոխազն սկրեպերային տեղակայանքի տեխնիկական բնութագրերը ն րիչների տեխճիկատնտեսականարդյունավետությանցուցանիշները. որոնք վերցված ենճ փոխւասդրիչների պետականփորձարկումների արձանագրություններից: Տարբել, փոխադրիչների էնել՛գետիկականցուցանիշների համեմատությունը ցույց է տւսլիա որ ճռպանասկրեպերային տեղեկայանքիօ.գ.գ. -ն 5.6 անգամ մեծ է շղթայաքերիչայինից ն 3.3 անգամ՝ մետաղաձողավոր փոխադրիչից: Ճոպանասկրեպերային տեղեկայանբի զանգվածը 2,3 անգամ փոքր է շղթայաքեիիչայինիցե 1,5 անգամ՝ մետաղաձողավորփոխաղրիչից: տեղակայանքի էլեկտրաշարժիչիհզորությունը 3.3 Ճռպաճասկրեպերային անգամ փոքրըէ շղթայաքերիչայինից ն 2.6 անգամ՝ մետաղաձողավորփոխադրիչից: Մինճույն տեսակարար աշխատանքայինծախսի դեպքում ճոպանասկրքեպերային տեղակայանքիշահազործմանծախսերը 1.28 անգամ փոքր են շղթայաքերիչայինի ն 1,57 աճգամ փոքը մետաղաձոդավորփոխադրիչիհամեմատությամբ.իսկ արժեքը փոքը է համապատասխանաբար 1.5 ն 2 անգամ: ,

տեԱյդ բոլոր առավելություններովհանդերձճռպանասկրեպերային ղակայանքնունի ճան այսօրվա համար նույնպես կարնորառավելություն` գոմաղբառվակները չեն տախտակապատվում. սկրեպերներն աշխատում են 1աղղակի բետոնիվրա:

Աղյուսակ 19 Տարբեր գսմաղբահավաք փոխադրիչներիտեխնիկական բնութագրերը ն տնտեսական ցուցանիշները Ցուցանիշները

էլեկտրաշարժիչիհզորությունը.

ՏՍՆ-2

գ

|

կՎտ Արտադըողականությունը,տ/ժ | 1,96 ընդհանուր Փոխադրիչի զանգվածը, կգ Աշխատանքայինծախսումնեիբ.

մարդ. ժ/տ

| հուսալիուՇահագործման թյան գործակիցը

Էլեկտրաէներգիայիծախսը. կՎտ. ժտ

Փոխաղրիչիօ.վ.գ.

|

|

1.79

լշջ

|

Փոխադրիչներիտեսակը

ԿՍՆ-3Բ

28.0

2.6

/

| |

|282817|

2,9

|

-

0.70

0.1 18

0,118

0,195

|

1.8-2.

ՆԿՍՈւ4

0.66

0,606

Առաջընթաց-հետընթացչարժումով ՈւՄՍ-15 դելտա-սկրեպերային տեղակայանքլ,նախատեսվածէ աճասուններիկապովի ն անկապ-բոքսային պահվածքներով անասնաշենքերիցգոմաղբըհավաքելու ն դռւըս հանելու համար: Նկ. 5-ի վւա բերված է ՈւՍ-15 տեղակայանքիսխեման (ա) ն բանուղ օրգանի կառուցվածքային տեսքը (բ): Այն արտադրվում է երեք տարբերակով.գոմաղբը մի ծայրում, երկու ծայրերում կամ անասնաշենքի մեջտեղումբեռնաթափելուհամար: Բադկացած է (նկ. 5ա) էլեկտրահաղորդակից (1), շրջադարձային կառուցվածքիցՕ), շղթայից (4) ն երկու բանող օրգանմերից՝սողանից (3) ն քերիչներից (5, 6): Դելտա-սկրեպերըբաղկացածէ (նկ. 5բ). սւղանից (1), ձզող պտուտակից (2), քերիչճերից (3.5). նոդակապային կառուցվածքից(4): Ուն-15 տեղակայանքում քարշային շղթան նույնն է, ինչ-որ ՏՍՆ160-ի մոտ է: Շղբան մոնտաժում են առվակներում,որոնց հատակում տեղաղրում են 3»«40 մմ կտրվածքով պողպատե թիթեղ ն ամրացնում պտուտակներով: Շրջադարձային կառուցվածքը(2) ճախատեսված է շղթայի շարժման ուղղությանը փոխելու համար: Հաղորդակը (1) բաղկացած է 3 կՎտ հզոլությամբ էլեկտրաշարժիչից. տանող աստղամճիվով ռեդուկտորից ն ռներսն իրականացնողմեխանիզմից:Հաղորդակը մոնտաժվածէ շըջա6 կեռ հեղույսներով բետոնապատված է: Էլեկտնակի վրա. որը նախօրոք րաշարժիչի ավտոմատ ռներսն ապահովվումէ ԿՎԴ-12 մեխանիզմով.որը բաղկացած է ոչ կոնտակտային ինդուկցիոնԴԶ-Մ բլռկից: Այն է ռեդուկտորիիրանի վրա ն ղեկավարմանբլոկի՝ հատուկ վատեղադրվում հանակի վրա: ՄՍկրեպերային տեղակայանքիսողանը (1) (նկ. 5բ) շղթայի հետ միացված է ձգող պտուտակով(2): Քերիչները (5) հագցված են հոդա)

տվիչների

անաղմուկ Գոընթացքը տեղաշարժվելիս:

տեղադրվածէ հարթ ռեզին, ռրն ապահովում է ճրա Վերջինս ունի մաղբանցմանբետոնե հատակով (Խորություն): լայնությունն 0.2 մ բարձրություն

--

լ23

ՏՍ-1

ՏՇ-30

կապայինկառուցվածքի ոտղղաձիգառանցքների վրա: Քերիչի իրանում

2- շրջադարձային կառուցվածք.31) ընդհանուր սխեման՝ 1- էլենտրահաղորդակ.

4.6քերիշչներ,Իսողան, 2կառուցվածքը`

սողա, շղթա, ) դերտա-ակրեսլերի հոդւսկադային կառուցվածք:

ձգող պտուտակ, -7:- քերիչներ, 4-

գործում են իրար հակառակ, Տեղակայանքի դելտա-սկրեպերները այսինքն.եթե դրանցից մեկը բաց է ն իր առջե զտնվող գոմաղբը հրում է առաջ. սպա մյուսի ծալված թերիչներովկատարումէ պարապընթացշարժում: Գոռմաղբիբաժինն աճասնաշենթիվերջնամասումկամ մեջտեղում հետո կատարվում է շարժմանոներս ն աշխատանքիցիկլը բեռնաթափելուց կրկնվում է մյուս քերիչներիբացված վիճակում:Նրա. համարյա շուրջօրյա (18-20 ժ) աշխատանքը թույլ չի տալիս. ռր անասունները պաղկեն գոմաղէ նրանց մաքլոււթյունը: Շարժման 0.04 բանցումում. որով ն ապահովվում 0.2 մվ արագության դեպքում տեդակայանքի արտադրողականությունը տժ է. իսկ շղթայի քայլը` 150 մմ: Ր

տեղակայանքն աշխատում է ՈւմՄ- տեդակաՍովորաբար ՈւՍ-15 յանքի հետ համատեղ: Վերջինս նախատեսված է լայնակամ առվակից գոմաղբը հավաքելու ն գոմաղբամբարտեղափոխելու համար: Մետաղաձողավոր ՈւՍ- 10 սկրեպերային տեղակայանքնունի ութ բանող օրգան, որոնք աշխված են իրարից10մ հեռավորության վրա, մետաղաձողիընթացքի 12.5 մ է: ամվաթվիճակում սկրեպերիընդգրկմանլայնությունը կագմում է 1,75 մ. ծալված վիճակում՝ 0.69 մ: Քերիչի քարձրությունըհավասար է 0.15 մ: Տեղակայանքի աշխատանքային փակ շղթան բաղկացած է մետապաձողից(20 մմ տրամագծով պողպատելար է) ն 18218 մմ չափսի կլոր օղակներով շղթայից: Լայնական առվակնունի 960»:1800».1400մմ չափսեր ն հանդիսանում է միջանկյալ կուտակիչ տարողություն: Ուստի հիմնական Ուն-15 աշխատանքի ժամանակ ՈւՄ-10-0 աշտեղակայանքի շուրջօրյա խատում է պարբերաբար,օրվա ընթացքում ավտոմատ միամալով վեց անգամ 20 րռպեով: Մետաղաձողի շարժման 0,137 մ/վ արագության ղեսյքում ՈւՍ-10 տեղակայանքի արտադրողականությունըկազմում է 2.8 կգ/վ։ Էլեկտրաշարժիչի նոմինալ հգորությունը 3 կՎտ է: ՈւՍՆ-8 սկրեպերային տեղակայանքն /նկ. 60 օգտագործվում է աճնասնաշենքիցհավաքված ն դուրս հանված գոմաղբը անասնաշենքին կից գոմաղբամբար փոխադրելու համար: Տեղակայանքի բանող օրգանը շերեփային սկրեպել է: Տեդակայանքի ընդունող առվակը կառուցում նճ անասնաշենքի ճակատում կամ միջին մասում: Այղ տեղակայանքի արտադրոդականությունը.շերեփային սկրեպերի0,4 մ/վ արագության ն 0.9մ` տաբուլության դեպքում. կազմում է 2.2 կգ/վ. նոմինալ հգորությունը`5.5 կՎտ: Անասճաշենքի պատից մինչն բեռնաթափմանտեղը (գոմաղամբարը)50մ է քարշային ճոպանի 160 մ առավելագույն երկարությանղեպքում: Ճոսլանի

են

բաղը Բ

`

:

տրամագիծը13.5-14

Աղյուսակ 20

կայանքների աքմոտ ԲԲ Արա ա ՈՐՄ

ԳԱԱ Սկրեւվերային տեխճիկականբնութագրերը

Ցուցանիշներ.

ը. Հ. Արտաղրողակարույու

հագան արան

Դ

՝

մմ

Քերիչի երկարությունը.

--

մմ Քերիչի բարձրությունը.

Քերիչի քայլը.

մ

Քերիչի շարժման արագությունը մ/վ Սետաղաձողի աշիաստանքաքայլը. մ յին | Էլեկտրաշարժիչի հզորությունը կՎտ

--

՝

Լ

ղությամբ շերեփ

--

--

|160(ճոպան) 0,913 տարո-

՝

-

--

'

'

Լ

ո

լ

ը

Նռվակի չափսերը. մ. երկարությունը18-30 Ր

լայնությունը

խորությունը

Ն.

մմ է:

հիմնական ցուցանիշները բերված Սկրեպերային տեղակայանքների աղյոաակ 20-ում:

Չան գվածը. կգ

:

0.2

96.7 1.79 0.58

-

Ր

--

5.5

1.03-1.06 108-1.56

--

Անասնաշենքիառվակներիցգոմաղբիհավաքման ն հեռացմանմոբիլային միջոցներիցհայտնիէ թիակավորը:ՄՏԶ տրակտորիառջնիցերկու թիեր հիդրոգլաններովիջնում են գոմաղբառվակներիմեջ ն տրակտորի առաջընթացիժամանակառվակների գոմաղբըհրում տ դուրս են հանում: Այդպիսի սարքը կառուցվածքով պարգ է, շահագործումը` հասարակ. մեծ կապիտալ ներդրումներ չի պահանջում ն հաջողությամբ կարելի է օգտա-

մեր ֆերմերայինտնտեսություններում: գոլծել նան

Գոմադբառվակներից սեղմվածօդով գոմաղբիհավաքմանու

հեռացԿուբանի գյուղատնտեսական ինստիտուտումՊ, Ա. Ֆուրսինի կողմից մշակված ավտոմատացված հոսքային պննմահիդրավլիկականը (ճկ. 7): Այն գոմաղբառվակներիցտեն՛ անցամքալ գոմաղբը: ցամքալրային. ղակայանքն աշխատում է հետնյալ կերպ: Գոմաղբը ճեղքավոր հատակի (10) ն ընդունիչի(9) միջոցով մուտք է գործում կուտակիչ խցիկ. որանդից բաց փականի(11) անցքից՝ գռմաղբախողովակ(8) ն կուտակիչ

միակը համարվում է մանտեղակայանքներից

Ք 2 տակա երե,2- բարին 4-ճեճասյուն. ճում

Են. 6 ՒՍՆ

տեղակա

կանը)

համակարգ: հոլովակները

դափոխում ի

ոնդիլանում մենը,

ձգող հարմարանք,6-

-

(13) օդային փակաճի (14) միջոցով կոմպրեսորից (18) բաց է թողնվում սեղմված օդ. ռրը գոմաղբը հրում է գոմաղախոդռվակաշարերի (8 ն 7) մեջ: Գոմաղբի շարժման ժամանակփականները(11) փակվում են: Գոմաղբըլցվում է հիդրռցիկլոնի(2) մեջ: Այստեղ գոմաղբը,կցախողովակով շոշափողի ուղ-

ղությամբ մտնելով. ստանում է ինտեճսիվ պտույտներ, որի հետնանքով ավելի խիտ ու ծանը մասնիկները կենտրոճախույսուժով սեղմվումեն իրանի պատին. պտուտակային հետագծովիջնում ներքն ն կիսախողովակով (5) ցիկլոնից հեռանում: Հեղուկ ֆրակցիան. իր մեջ պարունակելովմանը մասնիկներ. սեղմվում է ցիկլոնի միջին մասում. այնուհետն ղիֆուզորի (4) միջոցովսողնակռվ (1) դուրս գալիս:

|7

աճասուններին թողնում են ներս: Այճուհետն, անհրածղոտի նոր շերտ են ավելացնում: Այդպես շարուելնելով, ժեշտությունից նն միճչն մսուրային շրջանի վերջը. որից հետո տրակտորայինբուլնակում դոելով անասնաշենքից գոմաղբը հանում ու բարձում են փոխադրամիջոց: նշսնք, որ աճասնաշենքում կուտակվածգոմաղբի ներքնի շերտերն արդեն օրգանականպարարտանյութ են, կարելի է տանել ղաշտ նօգսլատրաստի տագործել: Թռչունների հատակայինւպահվածքիղեպքում ճախօրոքթոչնանոցի հատակինփռում են 8-10 սմ հաստությանփայտի թեւի: Համապատասխան սարքավորումներըտեղադրելուրցհետո շենքի ներսն ախտահանում են, հետւ թռչուններինլցնում շենքի մեջ: Այս տեխնոլոզիայի դեպքում ծերտը թափվում է ցամքարի վրա. խառնվումհետը ն այղպես շարունակվում է մինչն թռչուններին շենքից հասելը: Դրաճից հետո մեքենասարքավորումներըհատակից հեռացնում են. տրակտորայինբալդոոզերըմտնում է թոչնանոց.հատակից քերում ու թոչն-

ծղոտի շերտ.

աղբլ

դուրս

հետւ

է հանում:

Ոչխարանոցից գոմաղբը հեռացնում են մեխանիկական, հիդրավլիկսկան ն ւվննմատիկակաճն եղանակներով: Կախված կունկրետպայմաններից՝ոչխարանոցներիցն զբոսահրապալակներից գոմաղբը հեռացնելու համար օգտագործում են հետնյալ տեխնոլոգիաները.անցամքարգոմաղբիհավաքումու հեռացում, պինդ գոմաղբի հավաքում ու հեռացում. պլինղգոմաղբիուդղանկյունաձնկտրում ու հեռացում. գւմաղբի հավաքում մոբիլայիճ միջոցներով: Ոչխարաբուծական ֆերմաներում լայն տարածումունի մեխանիկական նղանակով գռմաղբի հեռացումը: Մեխանիկականեղաճակնիրագործվամ է մոբիլային ն ստացիռնար միջոցներով: Ոչխարները ցամքարի վրա պահելիս գոմաղբի հավաքումը կատաում են մոբիլային միջոցներովտարին 1-2 անզամ: Այդ ղեպքում ոչխարանոցի ճակատային մուտքի ն ելքի դռների լայնությունը պետք է լինի 3 մ-ից ոչ պւսկաս. իսկ բարձրությունը՝ 1,5 մ: էօգՑամբալային գոմաղբըհավաքելու համար ճպլատակահարմար տագործել ԲՆ-1Մ. ԲՍՆ-1.5Ա տիպի կախովիբուդոդերները,ՊԲ-35. Դ-579 ն հատուկ ագրեգատներ: բուլդոզեր-բարձիչները Այդ մեքենաներիշարժման դիմադրությունըփոքարցնելուճպատակով գոմաղբըհավաքումեն այն ժամանակ. երբ շերտի հաստությունը հաս'

է, -

Բ-ին '

Նկ.

եմա

ւաոաոաաոս

ՀՐ»

2:

Գոմաղիի հավարման ն հեուսցման պնեմահիդրավիկական տեղակայանքի

/7- սռղճակ. 2-

հիդրոցիկլոն.3- կցաշուրբ.4- դիֆուզոր.3- պինդ ֆրակվհայի կցաիլողդ7- արտաքին սողմակ. Ց. ներբին գոմաղբախոդովակ. մալ.69գոմաղբախոդովակ, ըճդունիշ. 10- ճեղքավորհատակ,11- փական,12- մակարդակի տվիչ. 13- կուտակիչ. /4- օդային փական. 15օղախողովակ,16- մանոմետր,Է7- ռեսիվեր,18-

կռմսլթեսոր:

2.2. ԳոմաղբիհավաքմանԼ ոլ հեռացմանեղանակներն տեխնիկական միջոցներըխռր ցամքարայինծածկույթիդեպքում

Անասնաշենքթում խոր ցամքարայինծածկույթըհիմնականում

օգտագործվում է խոշռր եղջերավորանասուններիանկապ-ազատ. թռչունների հատակայինպահվածքներիժամանակ,մասամբ ճան ոչխարանոցներում: Կովերիանկապ-ազատպահվածքիդեպքում անասնաշենքի ներսում ոչ մի տեխնոլոգիական կառույցներ(կերատեղեր. ն տեգոմաղբառվակներ) ղադրված մեքենասարքավորումներ չեն լինում: Սսուրային անասնաշենքի հատակինփռում

են մոտ

50 սմ

նում

է

15-20

դամի Մու անիվավոր տրակտորներ: կողմից` երկու փու

սմ.

որը

հնարավորություն

է

տալիս

օգտագործել

փոքր

չափսերի 6-9 ԿՆ լով գոմաղբի հավաքումըլավացնում է ոչխարանոցի սանիտարականվիճակը ն միկրոկլիման:

շրջանի սկզբում հաստությանչմանրացված

Ցամքարային գոմաղբը շերտերով կտրելով հավաքելու համար 0գֆրեզ, ամրացված շերտը կտրելու համար ՖՄ-0,7 տագործում են ՖԼՈՒ-0.8 ն ագրեգատը այլն: ՖԼՈՒ-0.8 ֆիեզնճագրեգատավոլվումէ ԴՏ-75 տրակտորիհետ: Այն կազմված է դանակավոր ֆրեզերային թմբուկից. ֆրեգը խորացնող կարգավորիչ մեխանիզմից: Աշխատում է հետնյալ կերպ: Ֆրեզերային թմբուկը պտտվելիս դանակները գոմաղբը կտրում են տաշեղների ձնով. մասամբ մանրացնում ն շպրտում փոցխի վրա. ոլչի հետնանքով գոմաղբըլրացուցիչ մանրանում է: Մեքենայի ընդգրկմանլայնությունը 0.82 մ է. զանգվածը՝750 կգ. շարժման արագությունը՝ 3-3.5 կմ/ժ: Սպասարկում է ւտրակտորիստը: Նկարազրված ՖԼՈՒ-0,8 ֆիեգն ապահովումէ ոչխարանոցի հատակից գոմաղբի 80-9076 հավաքում առանց ձեռքի աշխատանքի: Լավ մանհացված գոմաղբը հաջողությամբ օգտագռործվումէ ռրպես որակյալ պարբարտանյութ: Ճահճային կախովի ՓԲՆ-1.5 ֆրեգը օգտագործումեն ռոչխարանոցում ամրացած գոմաղբը փխրեցճելու համար: Ազրեգատավորվումէ ԴՏ-75 Մն 5-74 տրակտորների հետ: Հիմնական հանգույցներնեն. շրջանակ. ֆրեզերային թմբուկ. կռնական ն գլանային ռելլուկտորներ,կարդանայինփոխանցումն փոցխ: Ֆրեզերային թմբուկը բաղկացած է հարթ տանող ն ֆրիկիցոն տարվող սկավառակներիցու լիսեռից։ Տարվող սկավառակներինամրացված են ֆրեզի աշխատանքային օրգանները՝1՝ աձե դանակներ: թմբուկի աշխատանքնիրագործվում է տրակտորի հզոխությանանջատման լիսեռից կարդանայինլիսեռի ն դանդաղեցվածկոնական ն գլանային ռեդուկտորների միջոցով: Գոմաղբի շերտի մշակման խորությունը կարգավորում են շրջանակի նկատմամբհենարանային անիվճեիի դիրքը փոխելով: Ֆրեզի ընդգրկման լայնությունը 1.42 մ է, մշակման խոլոււթյունը՝ մին25 սմ. չն սպասալկում է տրակտորիստը: ՖՍ-0.7 ագլչեգատը (նկ. 8) ստեղծվել է ջերմոցայինինքնագնացՖՍ0.7 կլեկտրաֆրեզի բազայի վրա ե նախատեսված է պնղացած գոմաղբը փխրեցնելու համար: Ունի 3 կՎտ հզորությամբ կաբելային սնուցումով էլեկտրահաղորդակ:Ագրեգատը բաղկացածէ ֆրեզից (150 մմ տրամագծով ն 40 մմ երկարությամբատամներով սկավառակային սղոց է), կռնական ռեդուկտորից, ապահովիչ ագույցից. աշխատանքային օրգանները միացնող մեխանիզմիցն ղեկավարմանբռնակից: Գոմաղբի հավաքման աշխատանքներըկագմակերպումեն հետնյալ են երկու փոխադարձ ուղղահայաց կերպ. պնդացած գոմաղբը կտրատում ն երկու-երեք օը թողնում ոչխարամոցում,որպեսզի չռլւաուրրւթյններով -

Ֆրեզերային

,

շերտավորվիու ռատակիցպոկվի:Դրանից

ճույն ագրեգատով

հետո

ությամբ ասայլի Ան րծէ սկաՄեքենայի հիմնականաշխատանքային րր

"՞աոպ

:

են գոմաղբըփոխադրում ըստ

փոփոխվե մ/վ Արոր ար

Կր

Ն`

Նրա շարժմանարագությու ֆրեզնճերից: վառակային արագությունը շրջագծային ֆրեզճերի մվ. իսկ 018-038

է

սահ-

մաններում:

` րոն

Ա

Հ

ՀՀՀ ՀԱԱ

»

ԱԱ:

/

22222227

ՄՐ

կեկտրաֆրեգի կինեմատիկական Վոեկտրաշարժի 8-րեզապատյան: Բարի թողարկման տ

Նկ.

4.

ինքնագնաց Ն

2.3.

ղեկա-

մեխանիզմ.

հավաքման հեռացման Անցամքարգոմաղբի ն

միջոցները ու տեխճիկական եղանակներն

մեծ

ոզ

ժամաճակ աշխատանքի Սճատոնների կապովիպահվածքի մաքրելու ն գոմաղբը պառկելատեղը սը ծախսվում է ցամքար փռելու. ա Աո վակների մնջ լցնելու վրա. իսկ առանց ցամքարի ձեռքի պահելու շճորեիվ գոմաղբը հավաքելու վրա անում են մի այս դեպքում առաջ Սակայն է չափի: վում մինչն նվագագույն մշակմանու ններ կապվածջրի ծախսի. ջրիկ զռմաղբի ժ ա դժվալություննել շարք

անքը կրճատ աշխ

օգտագործմանհետ:

համար Անասուններին առանց ցամքարիպահելու

կան ֆերմաներ

նախագծելու ն

անասնապահա-

դեպքում կառուցելու նպատակահա մսուրքի է

հ

կամ միայն ՛նախատեսելամբողջ հատակը ճեղքավոր(նկ. 9) տակը՝ գոմաղբառա 10), իսկ (ճկ. հատակ ճեղքավոր ջավորոււթյուննելոււմ վաքիչ առվակներ: այսինքնհիդրավլիկաՆերկայումս օգտագործումեն ջըի միջոցով, լվացոդ րի համակարգեր. քանի մի հեռացման կան ելանակով.գոմաղբի

աղլակի կամ շրջանառությամբ). ինքնահոս անընդհատն գործող:

ընդհատումներով

փատակի եղաքավոր փուս:

ԵՑ. 9 Խոշոր եղջերավոր անասունների մատղաշըճմ

`

Եկ.

70.

Շատ

22 7

սօՕՕՕՕՇօՇՇՇՇլի 7,

221800

"Ի22222272 էօ50

նը

Սսուրքիվերջավորությունում մեղքավոր

հատակ:

տնտեսություններում. առանց հաշվի առնելու

էական գոլրծոնների.օգտագործում են հիդրոլվացմանհամակարգը. որի դեպքում գոմաղբին ավելացնումեն 3-5ն ավելի անգամ ջուր ն ստացված ջրիկ գոմաղբում չոչ նյութերի պարունակությունը կագմում է 222-իցէլ պակաս: Այդպիսիգոառանց վարակազերծելու չի կարելի օգտագործել, քանի որ մալլբը օրգանական նյութերի պարունակությունըշատ քիչ է, դրա ավելիթանկ է ճստում. քան օգտագործումիցստացված վարակազերծումը արդյունքը:Դա հատուկ շինություններում ենթարկումեն կենսաբանական մաքրման:

Հիդրավլիկական եդանակով գոմաղբի հեռացման մյռւս տարբերակնելւի օգտագործման դեպքում դարձյալ ստացվում է բարձր խոնավությամբ (88օ6 ն ավելի) գոմաղբ ն օգտագործումըդժվարանում է: Ընդհանրապես, գոմաղբիօգտագործմանյուրաքանչյուր եդանակ ունի իլ. առանձնահատկություններըն կարելի է իրականացնել, ելնելով տվյալ տնտեսության կռնկրետ կլիմայական ն տնտեսական պայմաննեոնց. ինչպես նան անասնապահականֆերմայի տեդաբաշխվածությանսանիտարականվիճակից: Խոշոր եղջնրավորանասունների անկապ պահվածքի դեպքում ն խովաբուծականհամալիրներում օգտագործում են ճեղքավոր հատակ. որոնց տակ գտնվում են աննդհատ կամ ընդհատումներով գործող ինքնահոս համակարգի առվակները: Անընդհատ գործողությամբիճքնահոս համակարգիդեպքում գոմադէ ոււլղանկյուն առվակներով. որոնք վերնեից բը հեռանում ծածկված են ճեդքավոր հատակով: Առվակների հատակը հորիզոնական է, վերջնամասում, որտեղից գոմաղբը թափվում է կուտակիչ ամբար. տեդադրվածէ պատնեշ չճկ. էէ Առվակներիերկարությունըչպետք է 30 մ-ից ավելի լինի, լայնությունն ինտիում են տեխնոլոգիական նախագծման չափերին համապատասխան:

եկ. 17. Ինքնահոս համակարգի առվակ. /- պատնեշ, 2- ճեղքավոր հաւղակ, 3- գոմեսկբաընդունիչ առվակ, 4- լայնակի առվակ:

Անընդհատ գործուությամբ ինքնահոս համակարգի դեպքումգսմաղբի հնռացման աշխատանքային ծախսումներնաննշան են. գոմաղբի մատուցումը լայնակի առվակներին իրականացվումէ առանց մեքենայական միջոցներին ջրի օգտագործման:Փոքրըքանակությամբջուրն անհրաժեշտ է ողլդակի համակարգը գործարկելուհամար: Խղշոր եղջերավորանասուններին դիրտով ն մզուքով կերակրելիս հասնում է 89-9255 -ի: Այդ դեպքում ճպատակակղկղանքի խոնավությունը տարմար է օգտագործել ընդհատումներովինքնահոս համակարզը: Այս դեպքումերկայնակիւսռվակի հատակը դեպի լայնակիի ուղղությամբ պատրաստում են 0.01 մ թեքությամբ ուղղանկյուն կամ »-աձն կտրվածքով, հատակը կլորացված Լ 0.15 մ շառավղով: Առվակի լայնությունը վերնի մասում 4|

լիճում է 0.6-2.0 մ, խորությունը սկզբնամասում` 0.6 մ: Առվակի վերջնամասում տեղադրված է փական: Առվակներիներքին մակերեսըոլնոթ. է լիրի `

հայթ ն լավ հիդրոմեկուսացված: Համակարգըգործարկելուցառաջ առվակը լցնում են ջրով. այն ռաշվով, դրպեսզիսկզբնամասումշերտը լինի 0,1 մ բարձրությունիցոչ պակաս: Առվակըկղկղանքովլցվելուց հետո բացում են փականըն գոմաղբըստատիկականճնշման տակ տեդափոխվումէ լայնակի առվակը: Որոշ դեպքերում օգտագործում են գոմաղբի հեռացման, լվացման կամ շրջանառության համակարգեր:Լվացման համակարզիդեպքում օգտագործում են լվացող գլխադիրներն հատուկբաք: Լվացող տեղաւյրումեն առվակի սկզբնամասում, հատակի նկատմամբ ոչ մեծ անկյան տակ: Հեղուկը զլխադիրներին տրվում է 150-200 կՊա ճնշման տակ: Լվացող բաքով համակարգիօգտագործման դեսլքում առվակների լվացման վրա հեղուկի ծախսը կրճատվում է: Շրջանառության դեպքումջրի հետ միասին օգտագործում են ճան ամբարվածգոմաղբի, անջատված, պարզված ջուրը: Լայնակի առվակը 0.2-0,3 մ-ով ցածը է երկայնակիիցն ունի 0.0050.01 մ թեքություն: Արտադրականշենքերից ջրիկ գոմաղբի փոխադրումըգոմաղբամբար կամ գալմաբակուտակիչիրականցվումէ ինքնահոս կամ ճնշումային խողսվակաշարով, հիդրավլիկականկամ պնեմատիկական եղանակով:

Գլխադիրները համակարգի

2.4.

Գոմաղբիհեռացմանհամակարգերի, մեքենաներին սարքավորումներիշահագործման կանոնները

Գոմաղբիհավաքմանու հեռացման համակարգերը պետք է բավարարեն հետեյալ հիմնական պահանջներին,ապահովեն մսուրքների. վանդակների.անցումներին ցանկապատներիմաքրությունը.շահագործումըլիճի հարմար ն ունենան ցածը արժեք.աշխատանքայինծախսումներըլինեն նվազագույն.ապահովենամբողջ տեխնոլոգիականպրոցեսիավտոմատացումը. թույլ չտան վնասակարգազերի տարածումը անասնաշենքում,բացառեն վարակիչ հիվանդությունների մաճրէներովգոմաղբիփռխադլրումը մի արտադրական շենքից մյուսը, վերացնենտհաճ հոտերը:Առավելագույն չափով այդ պահանջներինբավարարում է ճեղքավորհատակի վրա անասուններիանցամք սը պահպանումը: Տվյալ համակարգիշինարարության վրա ծախսերըկրճատելու համար անհրաժեշտէ զոմաղբը գոմաղբակուտակիչամբար հոսելու համար օգտագործելբնական թեքությունը: Դրա համար անասնապահական շենքերը կառուցումեն բարձր տեղերում. իսկ գոմաղբակուտակիչ ամբարները` |

ավելի ցածը:

լմ նհ հաղորդակցության ակցության գծերը պետք է ապահովված Բոլոր գոմաղքային գծերը չոմեկուսացումով. որպեսզի յեն բացառվի ջրիկ գոմաղբի ֆիլն ու գրունտային ջրերի կեղ-

դար րարըրիարորի ր արարին մարոոծը:

Գոմաղբակուտակիչ ամբարների ծավալը պետք է

ոչ

հաշվարկվածլինի

պակառ 16 օրվա համար: Գոմաղբակուտակիչները կահավորումեն ջրիկ

գոմաղբը խառնոդ սարքավորումներով: Որպեսզի գոմաղբակուտակիչների ու գւմաղբամբարների խողովակաշարերը ն պոմպերը խցանվելուց գերծ մնան. դրանց տրամագիծը պետք է 150 մմ-ից փոքը չլինի ն պետք է տեղաղը ված գրունտի սառչելու մակարդակից ցածր: Շինարարությունն ավարտելուց հետո առվակները պետք է մաքրել ն ստուգել հերմետիկությունը:Դրա համարառվակը աղբից են 5-7 ն ջուր լցնում օրվա հսկում մակարդակը: Մակարդակի սկզբնական իջեցումը բացատրվում է բետոնի հագեցումով (1-2 օր), այնուհետն լավ հերմետիկացվածաովակում ջրի մակարդակըմիշտ մնում է հաստատուն: Եթե ջրի մակարդակըշարունակումէ իջնել, ապա աճհրաժեշտէ ւսռվակը կրկին հերմետիկացճնել:Համակարգիթողարկումը կատարվում է շիբերի փակված վիճակում առվակը ջուր են լցնում մինչեվերնի մակարդակը:Երբ ջրի մակարդակնառվակում լինում է ճեղքավոր հատակից 20-25 սմ ցածր. շիբերը բարձրացնումեն: Եթե գանգվածիհուսալիուէ. առվակը փակում են ն կատարումկրկնակի թողարլումըանբավարար Իրարկե, կրկնակի բացելուց առաջ անհրաժեշտէ աովակումավելացն 2-3 ճել ջուր օր հետո բարձրացնել շիբերը: Երբ զանգվածըշատ ջրիկ է, ապա առվակից բաց են թողնում ջրի մի մասը ն թողարկումըկրկնում են 2-3 3-6 ամիսը մեկ լվանում են: Դրա համարշիբերը բարօր հետո: Ատվակները ձրացնում են ն առվակի մեջ 0.9 մ/վ արագությամբլվացող հեդուկ են լցնում: Խողռվակից դուրս եկող լվացող հեղուկի ճնշումը պետք է լինի ոչ պակաս 100 կՊա: ար վակները պետք է կղկդանքովլցվեն ամբոդջ երկարությամբ: Եթե ա առվակի ամբողջ երկարությամբչեն կանգնում. ապա ճրանց պետք է տեւլավորելլայնակի առվակինմոտ, իսկ առվակի չօգտագործվոդ մասըժամանակավոր միջնապատովանջատել: տ" մաղբակուտակիչամբարում գոմաղբի գանգվածի մակարդակը պետք է լայնակի առվակի հատակից ցածը լինի: Հակառակ դեպքում համակարգիաշխատանքըկխախտվի: նեպոմպային կայաններիպոմպերըպետք է Գոմաղբակուտակիչների ջրիկ գոմաղբըլսառնեն ն մատուցեն ցրիչներին կամ փոխադրենամբար: Գոմաղբն ամբար մղերոց հետո անմիջապես խողովակաշարի փականը պետք է փակել: Դրա համար խորհուրդ է տրվում օգտագործելէլեկտրական փական. որը հնարավորություն է տալիս փակմանգործոդություննավ-

լինեն շինարարական

ընթացքում

որսն,

կում:

ճասունները

տոմատացնել:

Քերիչային փոխաղըիչները կարելի է տեղադրել խոշոր եղջերավոր անասունների ցանկացուծ շենքերում ն խոզանոցներում:Մոնտաժումից հետու ն բեռնավորված: Փոփռոխադրիչներըպեաք է զելել պարապընթացգով խաղրիչի աշխատանքային մասի մ-ի բեռնավորվածությունըչպետք է ավելին լինի թույլատրելիի 1/3-ից: ելման ժամանակ ստուգում են ռեղուկտարներիաշխատանքը, հավաքման ն շղթաների ձգվածության ճշտությունը, քերիչների դիրքը: Շղթաների կամ մետաղական ճոպանների ձգվածությունը կարգավորում են ձգվածության կարգավորմանմեխանիզմով:Եթե երկարությունը մեծ է. ապա շղթան կամ մետաղականճոպանըկարճացնում են շղթայի երկու օղակներըռանելով կամ ճոպանի սեղմնակի դիրքը փոխեավ: Ցածը ջերմաստիճանների(-155 -ից ցածը) դեպքում հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել անասնաշենքից դուրս գտնվոդ թեք փռխադրիչներին: Անհրաժեշտ է ռեդակտորներումյուլը փոխարինել ձմեռային տեսակներով ն փոխադրամիջոցը բեռնավորելուց հետո ճռռերը, շղթաները ն մետաղական ճոպանները ուշաղիր մաքրել. Տեղակայանքը թողարկելուց առաջ ցուրտ հղանակներինանհրաժեշտ է ստուգել թեք փռխադրիչըն շըղթայի ու քերիչների սառած մասերըպոկելու հեռացնել: Ջմռանը, հռրիզոնականփոխադրիչըթողարկելուց հետո անհրաժեշտ է թեքին պարապընթացով5րոպե աշխատացնել:Դա փոքրացնումէ շղթայի սառչելու հնարավորությունը: Սետաղաձողային փոխադըիչների շառազործման ժամանակ անհրաժեշտ է մշտապես հետնել հորիգոնական ն թեք փոխաղրիչճերըշւլթաների ձգվածությանը: Վատ ձգված շղթաները աստղանիվիցընկնում նն ն նպաստում շղթայի կտրվելուն թողարկման ժամանակ: Չի կարելի թույլ տալ առվակների ծանրաբեռնումըգոմաղբով: Դա մնծացնում է մետաղաձողի ն շղթայի բեռնվածությունը, դրա հետնանքով դետալները կարող են ջարդվել, դեֆորմացվել,իսկ շղթաները կտրվել: Առվակների գերբեռնվածության դեպքում հետադարձ ընթացքիժամանակ քերիչները չեն կարող ծալվել (փակվել) ն գոմաղբը կտեղափոխվիառաջ ն հետ: Քերիչները հավասարաչափ բեռնավռրելու համար անհրաժեշտ է մսուրքները մաքրել ն զոմաղբը լցնել առվակների մեջ` շարժվելով գոմաղբի ընթացքինհակառակ: ՏՍՆ-160 փոխադրիչի ձգող կառուցվածքըապահովումէ շղթայի ավտոմատ ձգվածությունընե ժամանակինկոմպեսացնումշահագործման ը0թացքում նրա երկարացոււմնու մաշվածքը առանց մարդումասնակցության: Այդ կառուցվածքի օգտագործումը տեխնիկականսպասարկման աշխա-

փոխադրիչիերաշխիքային ժամկետը7 տաքի է: ՈՒՍ-15 սկրեւվերային տեղակայանքըկարող է կովերիանկապ-բռքսային անասնաշենքից հավաքել ինչսլես անցամքար. յնպես էլ ցամքա-

տատարություննիջեցնում է

2592-ով: ՏՍՆ-160

հետ միասին շղթայի հետադարձ-համընթաց է Քերիչների կառուցվածհաղորդակիռներսով: իրակաճացվում շարժումը մեկ քր հնարավորությոն է տալիս գոմաղբը տեդափոխելաճասնաշենքի կամ երկու կւոլմը: հրապարակներիցգոմաղբը պետք է հավաքել Զբոսակերակրման Դա մեծացնում է մեկ գլխից գոմաղբի միջին օրական ելօրը երկու անգամ: ն լվաճալու քը. նվազեցնումանասնաշենքը ցամքարովկեղտոտվելը կուրծը

րային գոմաղբը: Քերիչների

ու

մաքրելու ծախսերը:

հրապարակներըմաքրելու համար օգտագործում Զբոսակերակրման հավաքած գոմաղբը բարձում է փոմիաժամանակ (որը բուլդոզեր խաղրամիջոցին),կամ ՊԲ-35 բարձիչ-բուլդոզեր: Շատ տնտեսություններումխախտում են գոմաղբիհեռացման հիգրավլլկական համակարգի աշխատանքը: Խախտման հիմնական պատբացաճառներից են. առվակների պատերի ն հատակի հիդրոմեկուսացման ն օտար կերելի կռպիտ կայությունը կամ ռչ հուսալիությունը. դրանցում առարկաների առկայությունը. շահագործման կանոնները չկատարելը: Հատկապես ուշադիր պետք է հետնել ինքնահոս համակարգի թողարկման կանոններին:Անհրաժեշտ է մշտապես ետնել ժամանակին գոմաղբակուտակիչիցգոմաղբը հեռացնելուն: թոդարկումըկատարվումէ նախագծայինկազմաՏեւլակայանքների ն հրահանգներինհամապակերսրաթյունների արտադյոոլ գործարանների գանգվածի փոխաէ գոմաղբային որպեսզի տասխան:Անհրաժեշտ ձգտել. ն կառուցն նախագծման խողովակաշարերի դրման համար առվակների պահպանվենսանիտարական ման ժամանակը լիճի նվագազույնը, բայց

են ԲՄ-1

|

նորմերը:

է Գոմաղբի նոսելիությունն:ապահովելու համար անհրաժեշտ խոդոն ավելի թեքությամբ:Ճնշումային կոլեկտորվակաշարը տեղադրել0.5-172 է ստուգել: պետք վիճակը ների է 10-

Շահագործմանժամանակ ինքնահոս առվակներնանհրաժեշտ 15 օրը մեկ ուշադիր զննել: Եթե զոմալլբիզանգվածըշատ թանձը է ն մակեեն: րեսային անկյունը զգալի մեծացել է. ապա շիբերը (փականը)իջեցնում 15-20 սմ շիցածր) Երբ առվակը գոմաղբովլցվում է (ճեղքավոր հատակից է բերը բազում են, ն առվակը նորից աշխատում ինքնահոս ռեժիմով: 2.5.

եղանակները Գոմաղբի կուտակմանն պահպանման

Գոմաղբի կղւտակման ու պահպանմանեղանակներիշինությունների ընտրությունըկախված է գոմաղբիֆիզիկականվիճակից`պինդ. կիսաէ ջրիկ ն ջրիկ:Այս կամ այն վիճակի գոմաղբիստուգումըպայմանավորված բնագործոններով՝ այլ հնչպես նրա նշանակությամբ,այնպես էլ բազմաթիվ ,

նյութերից: Գոմաղբամբարիբոլոր կողշինարարական հան են առվակներ(3), ռրպեսզիանձրնաջըերը ձյան լոցքի ջրերը հոսեն: Ամբարի հատակին, ղեպիգոմաղբահյութի (4): Գոխողովակաշար ըորը.թեքությունեն տալիս. ա յնուհետն տեղադրում 5մ" են տարողությամբ գոմաղբաերկու կողմերումկառուցում մաղբամբարի չորս այդպիսի ունի ռամար տ-ի որութիհորել: գոմաղբամբարն 1500 տ-ի դեպքում՝ութ ն հոր. 1000 տ-ի դեպքում՝վեց, բահյութակուտակիչ հանում են գոմաղբահյութը հակառակը:Տարվա ընթացքումպարբերաբար ն ճրաճովթրջում գոմաղբիկույտերը:

մոմհում

կլիմայական պայմաններով. ջրի առկայությամբ, կենդանիներիպահվածքի եղանակով ն այլն: Պինդ գոմաղբի խոնավությունը 75-802- է, մեխանիկականմիջոցնեբով այն փոխադրվում է պահպանմանտեղը՝ ֆերմային կից կամ դաշտային գոմաղբամբար.որտեղ ենթարկվում է բիռթերմիկմշակման կամ դարսվում է շտաբելներով ն պահվում մինչե անհրաժեշտ աստիճանի քայքայման: Այճուհետն տեղափոխվումէ դաշտ: Կիսաջըիկ անցամքար գռմաղբն ստացվում է կղկղանքնու միգահեղուկր միասին հավաքելիս ն ունեճում է 80-87225 խոնավություն: Այդպիսի գոմաղբն անասնաշենքից հավաքվում է ն հեռացվում հիմնականումմեխանիկական ն ւվննմատիկական միջոցներով: Կիսաջրիկ գոմաղբի օգտագործումը որպեսօրգանական պարարտանյութի սովորաբարիրագդործվումէ երկու տեխնոլոգիականսխեմաներով` տորֆի ն այլ ցամքարանյութերի ավելացմամբ կոմպոստավորելովն օգտագործելովորպեսալինդգոմաղբ կամ ավելի ջիիկացնելով ու օգտագործելով բույսերի սնուցման ժամանակ: Ջրիկ գոմաղբը ստացվում է ինչպես հիդրավլիկականեղանակներով հավաքելու ու հեռացնելու ժամանակ. այնպես էլ կիսաջրիկ ու պինդ գոմաղէ 87-9322 խոնավություն: Ջրիկ գռմաղբը նս բը ջրիկացնելով, որն ունենում է կարելի օգտագործել երկու ձնեով`ջրիկ վիճակում ռրոշ ժամանակ պահպանելուց կամ անմիջապես ստանալուց հետս. կամ կոմապոստավորելով ցամքարանյութերիհետ. կամ էլ բաժանելովպինդ ն ջրիկ ֆրակցիաների: Գոմաղբամբարների նախագծման, կառուցման ն շահագործման պրակտիկան հնարավորություն է տալիս դրանք բաժանել ըստ նշանակության՝ կից ֆերմային ն դաշտային. ըստ տեսակի` հորիգոնական ն ուզղաձիգ. ըստ ձնի՝ ոողղանկյուն ն կլոր.ըստ կառուցվածքայինլուծման` հասարակ (գրունտային) ն կապիտալ (բետոնային,երկաթբետոնային,աղյուսային. մետաղականն այլն): Գոմաղբամբարըկահավորելիսհաշվի է առնվում նրանում սպլանհպանման շրջանում գոմաղբիմշակման. բեռնաթափման,ինչպես նան փոխադրմանտեխնոլոգիական պրոցեսներիանհրաժեշտություճը: Գոմաղբամբարներըկառուցում են կիսաթաղվածն վերգետնյա: Նկ. 12 ում պատկերվածէ կիսաթաղված գոմաղքամբարիլայնակի կտրվածքը: Նրա ճակատային մասերում արված են թեքամուտքեր(1) փոխաղրամիջոցճերը մուտքի ն ելքի համար,իսկ կողքերումպատրաստվածեն գոմաղբահեղուկի կուտակիչ հորեր (2): Կախված գրունտային ջրերի մակարդակիցն գրունտի տեսակից՝ փոսորակըխորացնում են 0.5-1,5 մ: Փոսորակիհատակը թեք է: Գոմղաբամբարի հատակը բետոնապատում են, իսկ պատերը սվաղում են կավով: Եթե գրունտային ջրերի մակարդակըբարձր է, կառուցում են վերգետնյա գոմայլբամբար: Այս դեպքում հատակը նույնպե բետւնապատում են. իսկ ուրզաձիգ կոդային պատերը կառուցում են հավաքովիերկաբթբեւռո-

ամ

տեղական

կուտա գոմաղ-

է

ա-

|

Տի) ԷԷ

|

/

եի

իե

եխ

յ

'

էք

21:28:

ՅՎ121էպ12

շ

Հրո

ԳԱ Էանավոանրոա՞ղուաատավարանթռ:

--

ԱՀՀ" 0|

--Փ-

ւ4:4.

ԿՈՄ

սխեման. 2 Կիսաթաղված գոմաղբամբւարի կուտակիչհոր. թեքամուտք.2- գողաղբահեղուկի ի

յ

:

(0

Ց

|

խիճ.

ոս

Եկ. /-

ոՐԻ

ՏԴչ

ա2,

Մ

Է

՛ ՆՆ

ւ 088

էտ

Էլ

,:

խն «

:

է

:

բ

3- ջրատար

առվակ. 4- խողովա |

իաշար-

հաԳոմաղբամբարկառուցելուծախսերիցխուսափելունպատակով 2-3մ ն բարձրու4-5մ են լայնության ճախ գոմաղբը կուտակում դաշտում, ն տրակտորներով թյան շտաբելներով:Այս դեպքումգռմաղբըթրթուրավոր բուլղոզերներովտոփանումեն: պահում են երեք եդանակով՝տաք. Գոմաղբը գոմաղբամբարում ն տաքտոփանված սառը: Գռմաղբը պանելու եղանակն էական ագդեցուվրա: թյուն ունի գոմաղբամբարիկառուցվածքի տաք եղանաամենատարածվածը Արտադրական պայմաններում չի տռոփանդարսելիս է. գոմաղբամբալում կով պահպանումն երբ գոմաղբը Օ) ն պայմաններում: է (60-70" վում պահպաճվում բարձը ջերմության Տաք-տուփանված եղանակը տարբերվումէ նրանով. որ գոմաղբը է սառը ն տաք ձնով: Գոմաղբը դարսում են փխրունվիճապահպաճվում |

է: կով. տաքանումէ մինչն 50-605 Շ, տոփանվում

Պահպանման սաոր կամ խիտ եղանակը կիրառվումէ ջրիկ գոմաղբը կուտակելու դեպքում կամ պինդըհեռացնելւց հետո մրնաժամանակտոփանելով: Այդ դեպքումջերմաստիճանըչի բարձրանում25-40: Ը -ից: Գոմաղբի պահպանման նկարագրվածեղանակներիցյուրաքանչյուրի դեպքում պարարտացնողնյութերիքանակը տարբերէ (աղյուսակ 21): Ամենաբարձր որակի օրգանական պարարտանյութն ստացվում է գոմաղբի սաոր եղաճակով պահպանմանդեպքում: Դրա համար գոմաղբը դարսում են գոմաղբամբարումկամ ղաշտում մեծ շտաբելնելտվ՝(4-5 մ լայնություն ն 2-3 մ բարձրություն). խտացված վիճակով: Տուիաճումը կատարվում է թրթուրավոր տրակտորներովն բուլդոզերներով: Օրգաճական նյութերի անակնե

Պահպանման

ելանյութի հա

ոտ

ան 0

68.6

78.4

դութրոններիհարուցիչներով.հելմինտներիձվերովն մոլախոտներիսերմեհռվ վարակված գոմայլբը կենսաջերմայինվարակազերծմանենթարկելու համար: Պահպանման այդ եղանակր կիրառվում է կովերիանկապ-ազատ պահվածքի դեպքում ստացված գոմաղբի համար: Այս դեպքում ամեն օր ցամքար են շաղ տալիս. բայց ամեն օր գոմաղբըչեն ռավաքում:Կենդանիների ոտքերովգոմաղբըխտանվում է: Անցամքար գոմաղբի պահպանումըհատակի տակ վերաբերում է 18-20« Ը -ից չի բարձսառը եւլլանակին.քանի որ ճրանում ջերմաստիճանը րանում: Ծղոտ օգտագործելիս այնտեդ գոմաղբըկուտակվում է փխրունվիճակում. նրանում ջերմաստիճանըբարձրանումէ մինչն 50-60» Շ: Խտացումը կատարվում է գոմաղբիհաջորդ բաժիններիհաշվին ն նկատվում է շաբունակականպաղում: որ գոմաղբի պահեստավորմանհամար Փորձերը ցույց են տադգիս, ճախապատվությունըպետք է տալ գոմաղբամբարներին, քանի որ ճրանցում գոմաղբիսննդարարնյութերը ավելի շատ են պահպանվում(աղյուսակ 22): Գոմաղբըբաց եղանակովշտաբելճներում պահպանելիս ազոտի կորուս5.8: Հետազոտություննեէ. ֆոսֆորինը՝20 ն կագիումինը՝ տը 2175-իցբարձըր րը գույց են տվել. որ այդ ճյութերի կորուստները կարելի է իջեցնել30-5092-ի. եթե շտաբելը ծածկենքհողի 10-15 սմ շերտով: Բոլորովին չի թույլատրվում գոմաղբըպահպանել փխրուն վիճակում ն փռքր կույտերով: Այդպիսիպահպանմանժամանակամբողջ ամոնիակա48

է.

Ադյուսակ22

տվյալները

կարպաննլի, ակուԱզոտիպարունա. րիռարու ոնավությումը կությունը Չոր

Գոմաղբի

պահպանումը

.Շտաբելներում

լ

0:46 0.58

|Գոմաղբաբա՞ բում

՝

նյութ

ֆոսֆորկափոմ 0:36 0:32 0.38 0.40

Հեյյուսակ 23 ն ազոտի կորուստները ն յութերի Գղմաղբում օրգանական կախվածպահպանմանեղանակից.42

օգտագործվումէ հիվանՊահպանմանտաք-տոփանվածեղամճակն

հեռանում

ազոտը

Գորմաղբիտարրալուծմանհամեմատական շտաբելնելում նգոմաղբամբարներում

--

:

ա

Խա

մ.96

հ

եղանա

Տ

ն

Այուսակ ազոտի պահպաճումը գոմաղբըտարբեր

իսկ մյուս սննդարար նյութերը ջրով լվացվում են: ԼՆդպիսիգոմաղբիցպատրաստվածնյութի որակը ցածը է: Հեղուկ գոմաղբը պահպանման ընթացքում չի տաքանում, ուստի նրանումօրգանականնյութերի ն ագոտի կորուստներըփոքր են, քան պինդ գոմաղբիղեպքում (աղյուսակ 23):

յին

նանման եղանակը ս եսակը

Գու Է

|

|Կիսաջրիկ՝ փւսկ |

|

բաց

:

Ջրիկ՝ փակ բաց

ն:

Կորուստները

Օրգանա նյութի ձմռանը | ամռանը `

--

8.0 ճ.0

5.3

ան

"Ր

20.8

12.0

10,0

Ազոտի

ձմռանը ամռանը 2.2

8.2 3.3 --

5.7

5.8

2.1 --

Որպեսզի պակասեցնենքազոտի կորուստը, պետք է սահմանափակել գոմաղբի խմորումը, ուրեմն ն՝ ջերմաստիճանը:Դրա համար կառուցում 3-4 մ: են խի գոմաղբամբաը՝ Պինգ գոմաղբի քայքայման չորս փուլ կա. թարմ, կիսաքայքայված. քայքայված ն փտած: Չպետք է թույլ տալ, որ գոմաղբըհասնի քայքայման ն փտման փովը. դրովռետնդա հանգեցնումէ նշանակալիքանակության ազոտական նյութերի կորուստմերի.իսկ օրգանականզանգվածըփոքրաճում է 50-7594-ով(աղյուսակ 24): Պահպանմանպրոցեսներումգոմաղբըքայքայվում է. նրանից գոլորշիանում է ջուրը ն հեռանում են գազանմաննյութերը: Դրա հետ կապված այնպիսի տարրերի ինչպիսին են ֆոսֆորը. կալիումը. պարունակությունը. ն նատրիումը մյուսները.պահպանմանընթացքումհամեմատաբարմեծանում են գոմաղբի զանգվածիմիավործավալի հաշվով:

Աղյուսակ 24 Կովի գոմաղբում ագոտի ն ֆոսֆորի պարունակությունըկախված նրա քայքայմանաստիճանից,օ22

Գոմաղբ

Թարմ

Կիսաքայքայված Քայքայված

Փատւսծ

Ազոտ 0,52 0.60

0,66 0.73

Ֆոսֆոր 0.25 0.38

0,43

0,48

3.

Օրզանական նյութերի նորուստները

3.1.

29,0 62.4

Գոմաղբի մշակման եղանակներըն համեմատական

գնահատականը

--

Գոմաղբի (թոչնաղբի)մշակման եղանակներըն տեխնիկական միջոցները

Հիմնականում գործնական կիրառություն են ստացել գոմաղբիմշակհետնյալ ելլանակները. գոմաղբի ֆերմենտացումը գոմաղբամբարում կամ դաշտում. գոմաղբի կոմպոստավորումը, գոմաղբից կենսագազ ն աճաերսբ պայմաններում օրգանական պարարտանյութի ստացումը. գոմաղբից (թռչնաղբից)հումուս. կենսահումուս ն բարձր պրոտեինային նյութերի ստամաճ

ումը:Լ

Սսուրային շրջանում գոմաղբն ամեն օր դաշտ տանելը ն այնտեղ կանոնավորկույտերով դարսելը սանիտարահիգիենիկ տեսակետից թեն լավ է. բայց այդ եղանակը հաճախ գոմաղբի փչացման պատճառ է դառնում:Ձմեռվա ընթացքումգոմաղբը փոքը քանակովտեղափոխելիսկաչի լինում, որովհետե ճանապարհին ճոնավոր կույտերով դարսել հնարավորը ւսյն սառչում է. իսկ նախապես դրված ու դեռ չավարտված կույտը ծածկվում է ձյունով, ն գոմաղբը թափվում է անկանոն ձնով: Սառած գոմաղբը մինչն գարուն չի քայքայվում, ն սառչելու հետնանքով նկատելի կորուստ է լ 1նում: Գղմաղբում հիվանդածին բակտերիաները,վիրուսները. սնկերն ու մոլախոտերի սերմերը ոչնչացնելու ն միաժամանակսննդանյութերիառավելագույն քանակը պահպանելու համար ցամքարային գոմաղբը պահում են գոմաղբամբալրում: Գղմաղբի պահպանումըգողմաղբամբարումոչ միայն ագրոտեխնիկական. այլն մանիտարականմեծ նշանակությունունի: Գոմաղբն ամեն օր գոմաղբամբալումհավաքելը գրեթե վերացնումէ վարակիչ ն զյուղատնտեսական կենդանիներիճիճվային հիվանդություններիտարածման վտանգը: Գոմաղբից լավորակ պարարտանյութստանալու համար այն ամբարում պահում են 15-16 ամիս, որի ընթացքում գոմաղբումօրգանականն ազռտական նյութերըվերափոխվում են՝ շնորհիվբակտերիաներիգործունեության: մեծ

ու

Օրգանականպարարտանյութերի կուտակմանն դրանցորակի բարձրացման նպատակով տարածում են ստացել տարբեր տեսակի կոմպոստների պատրաստումն ու օգտագործումը: Հատուկ ուշադրության է արժանի գոմաղբի օգտագործումըկոմպոստի ձնով ֆոսֆորիտիալյուրի հետ: Այդ եղանակըճախկինՄիությանգյուղատնտեսական արտադրությունում լայն կիրառությունէ ունեցել: Ապացուցվել է. որ գոմաղբիկոմպոստավորումըֆոսֆռրիտիալյուրի հետ օրգանական նյութերիտարրալուծումնարագացնում Է: Կոմպոստում կուտակվում են ճշանակալի քանակությամբ հումինային նյութեր, որոնք

դրականորեն են ազդում հողի ֆիզիկաքիմիականն կեսաբանականհատկությունների վրա, կրճատվում է գոմաղբից ազոտի կորուստը. իսկ ֆոսֆորիտի ալյուրի ֆոսֆորը դառնում է բույսի ռամար ավելի մատչելի միացու-

թյուն: Գիտաարտադրականփորձերով ապացուցվել է.

որ տորֆի արդյուճավետությունը կտրուկ մեծանում է, եթե այն օգտագործվումէ կոմպոստի ձնով` գոմաղբին հատկապես ֆոսֆորիտի ալյուրի. կրի կամ այլ օրգանական նյութերի ն հանքային պարարտանյութերիհետ: Կենսաբանական պրոցեսներիազդեցության տակ, տորֆի ագոտը վերածվումէ բույսերի համար թեթն միացությունների: յուրացվու Սակայն պետք է ասել, ռը գոմաղբայինկոմպոստներպատրաստելը շատաշխատատալ է ն, կոմպոստի միջոցովդարձյալ հնարավորչէ գոմաղբն արդյունավետ օգտագործել: Առավել ճպատակահարմարէ գոմաղբից կենսագազ ստանալու եդաճակը.ռրի արդյունքումստացվում է նան մականպարարտանյութ: Սկզբունքը հետնյալն է. կեճսագազայինտեղակայանքիխմորման խցիկում հաստատուն ջերմաստիճանի(մեգոֆիլայինպրոցեսը մինչն 354 Ը, թերմոֆիլայինը՝մինչն 53" Շ) ն ավելցուկայինճնշման տակ անջատվում է կենսագագ:Ուլղակի անաերոբ խմորմանպայմաններումորպես թափոն ստացվում է նան օրգանական պարարտանյութ,որն, իհարկե, ռրակական հատկահատկանիշներով նշանակալիչափով զիջում է գւմաղբամբարին, բոյ կա պես կոմպոստացված օրգամճական Կալիֆորնիականանձրնորղդերի օգնությամբ կենսահումուսի պատրաստումն իր փոքը էներգատարությամբ ն միաժամանակսպիտակուցային նյութերիառատությամբունի էական առավելություններգոյություն ունեցող բւղոր ելաճակների համեմատությամբ: Կենսահումուսըհամարվումէ բարձր արդյունավետն էկոլոզիական մաքուր օրգանական պարարտանյութ՝լավ արտահայտված

օրգա-

'

տեսակետից ներգործությամբ: ԱՍՆ-ում է մտտ

թյանմեջ:

ճան

ճում արտադրութ) ուճու օծանելիքների

ն բ բժշկու -

առանալու օրգանականպարարտանյութ են: բազմազան եղանակները գսմաւլբիմշակման ճպատակով չպետք ցուցանիշներ կամեմատականգնահատման Այդ եղանակների քիմիական արտանյութերի օրգանականպար է համարել արտադրված բարելավն հատկությունների մեխանիկակա հոդի կազմը. ազդեցությունը ճան կերաբաժնի կենդանիների ինչպես բարձրացման. մամ ու բերրիության օզտագործայլ բնագավառներում ն ընդհանրապես վրա. րարստացման ման հնարավորություննելը: ցույց են տվել, որ կենսահումուսը Կատարվածհետազոտությունները է մյուս օրզերազանցում տեսակի նյութերի պարունակությամբ '

Ինչպես տեսնում

ենք,

`

սննդարար

պարարտանյութերին: գանական պարունացուց են տվել. որ կենսահումուսը Փալրձերիարդյունքները է

օզտագործ-

համալիր կարոդ նյութերիամբողջական կում է օրգանական համար. հատկապեսայն ն

կուլտուրաների գյսսլատնտեսական ն են

սննորունթպահանջում խտացված բալանսավորված կուլտութաների. նյուսնճդարար մ է հիմնական բերվու ղարար նյութեր: 25-րդ աղյուսակում

վել բոլոր

թերի համեմատականպարունակությունը:

պարարտանյութերին:

1,5 հազար տարբեր մեծության կենսահուգործում մասային տնտեսություն. Ֆրանսիայում՝ ավելի քան 2 հազար: Այղ բիգնեսով զբաղվում են նան Ճապոնիայում. Մեծ Բրիտանիայում. Գերմանիայում, Շվեյցարիայում. Չինաստանում, Ավտսրալիայում.Կուբայում, Լեհաստանում, Հունգարիայում.Ռուսաստանում, Ուկրաինայում ն այլուր: Կենսահումասիպատրաստումըլայն կիրառություն է ստացել նան այն պատճառով. ոլւ բացիգոմաղբիցօգտագործվումեն նան զանազանօրգանական թափռններ՝մսի ն ձկան վերամշակման,շաքարի ն գարեջրի արտադրության, կենցադայինտորֆի. փայտի թեփի. ստվարաթղթի. թղթի. տեընների ն այլ նյութերի: ԱՍՆ-ում որդերը բազմացնումեն ճան որպես սննդանյութ օգտագործելու ճնպատակով:Ռրդերիկենսազանգվածի խտամնյու-

են թեըն օգտագործում

ութի

Աղյուսակ25

սննդարար հիմնական Կենսարումուսում զանգվածի 24 ընդհանուր պարունակությունը.

նյութեր Սննդարար (|

Ընդհանուրչոր նյութեր Հոու.

Գոմաղբ

Բր

-

Է ՝

Թրվայնություն Ընդիանորաոտ.. Ա :

րը

0.15

Մագնեզիում

Կենսահումուս Պոր

տ 09.30 ԱԱ

12.25 0.6..2.3

Մեծ է,

Բ

գա զ

2.5

--

3.1 ամենա-

կենսահումուսում Օրգանական նյութերիպարունակությունը ն 1.5 անգամավելի է. քան գռմաղբում 1.8 է. թայմ քան անգամ քիչը տարրերի,առանց հաշվի հսաունացած գռմաղբում:Ըստ սննդիհիմնական համարտոննա կենսահումուսը գումարը. է առնելու մրկրոօրգանիզմների 2. 10): գոմաղբին ժնք է 90-100 տոննա ցամքարային հանքայինպատարբերություն ի Կենսահումուսում սճնդատարըերը. երկար ն ձնով. միաժամանակ րարտանյութերի.գտնվում են օրգանական եմ հումուապահովում ժամանակ ապահովում են բույսին սննդով.այսինքն ունի ներգործություն: Նա էական դրականազդեցություն սի երկարատն են կալցիուանջատում հողերի թթվայնությանվրա: Ռրդերըսուբստրատից

բարձր

մը.միաժամանակ իջեցնում հո ղի թթվայնութրոնը ն թլ-

նորմալչափի՝ 6.8-7.252.

որը

բույսերի հիվաճդությունն երը

ը

հասցնում մինչն

հողում բարենպաստ պայմաններէ ստեղծում

կանխարգելելու համար: Ինտենսիվֆերմենտա ցիայի շնորհիվ

կենսահումուսում առաջանում

աբանականակտիվ ճյութեր, որոնք ուժեղացգյուլատնտեսական աճը. արագացնում սերմերի մշակաբույսերի ն ծլունակությունը սածիլներիկպչողականությունը, բարձրացնումեն բույսերի կայունությունը հիվանդու թյուններինկատմամբ, են ագդրականորեն դում բույսերի փարթամության վրա, ճւպաստումեն ն երկարաւռնպահպանությանը: վաղահամղւթյանը ճում

են

Կենաասհումուսը երիտասա րդացնում է հողը: Ամերիկյան

ճերիտվյալներով. ճույնիսկուժ

ռելի է

ասպառ,

մասնազետ-

սառած, «մահացած» հողերը կա-

ընթացքում լ բերքատու. ամեն տարի 3 դարձնե տ/հա-ի Պաշվովկենսահումուս մտցնելով: Հաղըկենսահումուսով պարարտացնելիսաճեցված բերքը գործնականում ն ծանը մ նիտրատներ ետաղներչի տարվա

պարունակում: ն յութերը Օրգանական (գոմաղբը) որղերով մշակման Կ"լրոցեսում,բանում է նան որդերի կենսագանգված: | տ օրգա-

Ոլդերի կենսազանգվ ածը տարբերվում է բարձը սննդարարարժեքդվ: Տարբեր հեղինակների այն պարունակումէ 60-8092 տվյալներով` տեին. 992 լիպիդներ.7-16972 պրոագոտական մգվածքային նյութեր ն համարյա բոլոր ամինաթթուները, ա յդ թվում այնպիսի կենսաբանական թանկ նյութեր. ինչպիսինեն լփզինըն մեթիռնինը: Բա ցի դրանից,

րուստ

է

նում են

կենսագանգվածը հաֆերմենտներով, ն վիտամիններով օգտակար

միկրոտարըերռվ:

այնպիսիմակրոն

եր. ինչպիսիքեն կալցիումը՝ միկրոտարը (0,2897), կալիումը՝(0.7366), նատրիումը՝ մկգ/կգ). ցինկը`

մազնեզիումը՝ (0.1492). ֆոսֆորը՝ (0,666).

(0.7272). երկաթը՝ (414.3 (136.592). մարգանեցը՝ (32.594). սրլինձլ՝ (14.392) ն ալյումինը՝ (185.2 մկգ/կգ).որոնք վկայումեն ռորդերի կենսազանգվածի բարձր սննդարար արժեքը:

Կենսահումուսի արտա դրության տեխնոլոգիայի գլխավոր է ոչ միայն առավելություններից այի 1006 էկոլոգիական տեխնոլոգի այլ նան ռեալ մաքրությունը, հնարավորությունն առանցբացառության մշակելուբոլոր տեսակի օրգանական նյութերը, որոնք կեղտոտումեն շրջակա Դա համարվում միջավայըը: է էկոլոգիայի հի մնախնդրի գործնականլուծումներիցմեկը: Կենսահումուսի օգնությամբստ ացվող գյուղատնտեսական մթերքն էկռլոգիասյեսմ է: աքուլ

ըոչմարի Հո ակումը

ԱԱ Սպիտակուցների

սաբուծության ն անասնաբուծության, այլ նան մարդ հական ա Ար: ստց չէ. դր աշխարհի շատ երկրներո ըեռրդերը ն ա սննդաբաժնում նշանակալիչափով ր ըը: Անձրաւրդերըշատ սննդարար մթերք են: Սրանց ը 60-7096-ըկագմում է սպիտակուցը.որը էժան ն օգտակար Որդելրիզանգվածի հյութահանուկը ործել տարբեր եսակի ն համար, որպես մրմնջուկների մշակման մաշկի համար պաշտպանիչ կոսմետիկա, աչքերի հիվար ուննելը ո բուժելումիջոց ն այլն: բժշկությունում անձընորդերն րապես 2 հազալ: տարի: Ներկայումս Չինաստանում նո հիման վրա ւպատրաստելեն հակավիրուսայինն հակառտուցքային հակ շիրում: Աերեոներից բութան Կենլլաճիների վրա դրված փորձերը վկայում են, որ անձրնորդ հանուկի հիման վրա ստացված « Ֆուկիննին» քսուքը օգտագոր մում է մր. :

Բարու րան

աո Ա անվածի Գ է Կանհոկեղայն կարելի Են

է:

|

աատոաստուկ Չինական

Արո կոր տեխնոլոգի |

լ

)

ակը էկզեմայի համար: Բուժմա ռնա ետությունը զարիկոզային խոցի է, 0:բուժման կենսաքիմիայի ինստիտուտում Ուկրաինայի իգա:աա տություններ կատարել րնորդորի թթուներիկազմի վերաբերյալ: Աթ Իե մարմ ն

ո

լ

լ

ար

-

արդյունքը

|

են

Աաաւններ

ար

ային

են

ւմ:

Կրո

:

կւսմտարելնան

Ր

Այդ ուղ ղո

Նո ի Իվանովո-ֆրանկովսկիբժշկական

ւաղբի մշակման եղանակների

աման եղանակը ամենա աոայո

է տալիս. դր կենսա յսահումուսի պատրաստմանեղանակն ա նւսվետնճ է բոլոր ուղղություններով՝քի միականկագմնավելի Արայ հարո :

այց

ազդեցությ բարձրացման Որաաանո ին լայն Կենսահումուսը կենսագանգվածըկարող ելհորն Դրանք կարող օգտագործվել սյին մար, զոն մեմ յին անասունների Ա արթեր երի կոսմետիկականմիջոցների,ինչպես մարդունկ պատրաստուկը նակրերո ոի երա նիկականկագմի ու բերրիության նն ավելի ակտիվ է: Ստացվում է նան

վրա

գ տնել

ն

ծում:

ո

տարա-

են

լրացում

հա

սկգբնակա

նան

ն

համար:

Այսպիսով.վերլուծությունըցույց

ային

ԱԻ աաա արդիա Տարբեր երկրներում կենսահումուսի վերլուծությունը եղաճակաները դրանցկենսազանգվա է տալիս, որ

|

յում. գոմաղբն աճձրնորդերովմշակելու եղանակն նավետ. ունի ղեռնս չհայտնաբերված շատ առավելություններ: յո 3.2.

ու

արտադրության ԱՄՆ-ում

գդյությում

ն

ունի մոտավորապես

ՄԱ:

որո ում աոա

աճեցնում են կարմիր որդի հիբրիդներ.Ճապոնիայում` 200. 140. Ֆրաճսիայում՝ 40. ԳֆՀ-ում՝ 30: Յուրաքանչյուր տեղամասզբաղեց

է 1 ավելի մակերես:Այդ բոլոր հա-ից երկրներումանձրնորդարտադրողներն աջակցությունեն ստանում

ԻՆ

ա

ապաոընրումարզ

պետությանկողմիցդոտացիայովն

ստանում:

Իսպանիայում անձրեռրդերը բազմացնում

ույլմ:

են

ն

մատ-

տուփերով վաճա-

Ավստրալիայում, համա լսարանին Ադելաիդայի կից գյուղատնտեսական ինստիտուտում են օգտագործել գեւռնի մեջ թաղված 2».«1»«0,5մ չաւիերով տաշտակներ: հատակինդրենաժի նպատակով փոված կեհամզիտիշերտի վրա

Տաշտակի

Կոկո չ

կազմելէ

75 1Գ. թոչնաղբիհաշվով՝90

զվածի ելքը էմ" ոչխարի աղբիո

կգ:

կենսազանգվածի կվել էէճարանուի ն

արկվել

նան

արտադրության

կիս

:

եղաճակըիռր-

կի

վրա բարակ շերտովռել են ոչխարիաղբ որդերի հետ միասին. իսկ վ երնից ռչխարիթարմ աղբ: վրա ընկնողթւսըմ Դրանց թռչնաղբը որոշ ժամանակհետո որդերը մշակում են: Գտնում են. որ թափոններիմշակմանայս եղանակը կարելիէ կիրառել գոմլ

ն թռչնաղբամբարում աղքամբարում. անմիջապես թռչնանոցում: Ճապոնիայում

անձրնորդերով ավազաննե ՛ ում 40:տ տարբեր են մշակում թափոններ: լ

Հմւնգարիայում օգտագործում

օրվա թթ

ընթացքում Անքացքոմ

են

սիլոսի համար բետոնապատված դարսում են թափոնը1.5 մ բարձրությամբ շտածղոտով: 10 տ թափոնիվրա լցնում են | մլն որդ կամ հազարորդ: Մշակմանտնողությունը 3 ամիս է,

հին խրամատմճերը. որտեղ

ն ծածկում բելներով 11 ի վրա` 40

խոնավություոատիճանը՝ 20-30: Ըմերիկյան հետազոտողներն առաջարկում են որդերին պահել բետոնապատված հրապարակներում կամ 2 մ լայնության ն 0.3-0.4 մ խորուիրո ԱՆ

։.

հլամատներում,

տովախ աետությունների

(ԱՊՀ) շրջանակում ն համագործակցության հետաքրքիր գյուղատնտեսության համարշատ կարնոր ուղղությամբ մեծածավալ հիմնախնդրի են աշխատանքներ կատարում Ուկրաինայի գիտնականները: Նրանք առաջարկում են լոժաները տեղադրել որոշակի թեքուեաց տեղամասում: Ցանկալի է տեղամասը լինի ավազոտ կամ են քարքարոտ: Անձրնոլսդելը շատ վախենում քամիներից, այս

մասն

ընտրելիս դա նու յնպես պետք է հաշվիառնել: Որդերիբարձը մթեատվության

ուստի

տեղա-

հասնելու համար առաջարկում են ուշադիր նախապատրաստել կոմպոստը ֆերմենտացիայի համար: Ֆելմենաար մանար են

գոմաղբըդարսում 60-80 սմ ն վրայից բարձրությամբ ծածկումծղոտիշերտով:Գտնում ռր են, ավելի արդյունավետ է ստացվում,

երբ ծածկում

պոլիէթիլենային թաղանթով,այդ դեպքում պահպանվում է կոմպոստն արագ հասունանում է: Հասո մանալուց հետո կոմպոստըդարսում ենճ ազատ լոժաների վրա որպես բազային սուբստրատ: Ամռանը հաստությունը 15 սմ է լինում, իսկ ձմռանը՝ 25-30 սմ: Եթե բազային սուբստրատը չի պարունակում բավարար քանակի թաղանթանյութ. ապա խառնում են համապատասխան քաճակի ծղոտ: Բազային սուբաղրատը դարսելուց հետո 4 օր ջրում են (չոր եդանակին՝ օրը 2 անգամ): Դրանից հետո ջրում են շաբաթը մեկ անգամ, մեկ ամսվա ընթացքւմ: Այս ձեռվ ապահովվում է սուբստրատիառաջին լվացումը, հեռացնում են մեզի մնացորդները: Միաժամանակ, ջրելու հռետ միասինչափում են ջերմաստիճանը ն թթվայնությունը: Օպտիմալ ջելմաստիճանը հաշվում են 19-205 Ը: ՔՔԼ-ի մակարդակիպահպանում են հաստատուն՝ 6.8-7.2-իսահմաններում: Բազային կերը լռժաների վրա լցնելուց 16-30 օր հետո բնակեցնում են ռրդելւմ: Մինչն այդ, ճորից զգուշությամբչափում են սուբստրատի բոլոր են

խոնավությունըն

.

ցուցանիշները(խոնավություն.ջերմաստիճան,թթվայնություն): Առաջին լոժան ձնավորելուց ն վրան մայրական գլխաքանակլցնեեն առբստրատիֆիզիկաքիմիականցուցակոց հետո, մշտապես հետնում չին. ինչպես նան որդերի պոպուլյացիայի վիճակին: Հատուկ ուշաղտ խոճավությանը ն այն պահում օպտիմալ մակայլդակի վրա: Ջրում են փողրակով: Եբե տնտեսությունն աշխատել է ն որդերը ձմեռել են, ապրիլին կատալում են լոժաների առաջին անջատումը: Բայց ճախապատրաստական աշխատանքներըսկսում են մարտից: Ապրիլին յուրաքանչյուր լոժա բաժանումեն երեք ճոր1ւժաների: Եթե այդ լոժաներն աշնանը ն ձմռանը, այսինքրն վեց ամիս եղել են ակտիվ. ապա հավաքում են որդերը ն հումուսը: Նոր պահպանման օպտիմալպայմաններում.հասունալաւժաները նում են դուլիսին. դըր գարնան-ամռանշրջանումռրդերնավելի ակտիվ քանի են ն բազմացման պրոցեսներըտեղի են ունենում ինտենսիվ:Հուլիսին յուրարւսնչյուր ըւժա բաժանում են երկու մասի, առանց կենսահումուսը հավաքելու. ինարկե մի քիչ այլ տեխնոլոգիայով: Եքե ապրիլին սուբստրատիվեբեի շերտը ռանվել է. ապա նուլիսին հանում են միայն կեսից՝ ըստ լայնուն թյան:Նորկեր չի տրվում սոբստրատլը երեք անգամ հանելուց հետո լոժայի մի կեսը մյուսից բարձը կլինի մոտ 15 սմ: Որդերն անջատելուց հետո սուբստրատի երկուկեսերնըստ բարձրությանհավասարվումեն: Հոկտեմբերին կատալրումեն լռժաներից կենսահումուսի երրորդ անգամ հավաքումը. որը ձնավորվելէր ապրիլին:Այդ լոժաներըբաժանվումեն երեք լոժաների. իսկ ոււլիսին ձնավորվածները՝չորսի (առանց հումուսի հեռացման): Վերջիններս մտնումեն ձմեռացման, ն կեճսահումուսի ձնավորման շրջանը ձգվում է վեց ամիս: "

ար երմ արձնում ատի

ձեավորված

ք

Կիրգիգիայում ուսերին պահում են արկղերի ն մետաղական տարդդությունների մեջ, լաբորատոր պայմաններում, ինչպես նան բաց հ հրապարակում՝ հողի, բետոնի վրա, հողե ն բետոնե

լում). որի դեպքում հնարավոր է կրկնապատկել կենսահումուսի ն ռրդերի

ստացումը: Որդերի միջոցով

ե

խրամատներում:

Կենսահումուսի արտադրությամբ մեր հանրապետությունում զբաղ,

վում են տասը տարուց ավելի: Արտադրված կենսահումուսն օգտագործում են որպես պարարտանյութ. իսկ բազմացվածորդերը հիմնականումվաճառում են ռրպես մայրականկազմ: Բոլոր

գործողությունները կատարում պրիմիտիվ եդանակով՝ չճշտված տեխնոլռգիայու. առանց մեքենայացման՝ գործիքներով:Ընդհանրապես. ձեռքի կենսախումուսի արտադրությունն են

նաձնապեսլայն տարածում չի ստացել

ն

առ-

արտադրանքը շուկա չի հանվել. իսկ կենսազանգվածի արդյունավետ օգտագործման ուղղությամբ հետազոտություններն գործնականառաջարկություններ չեն արվել:

Համեմատաբար ճշտված. բայց ոչ մեքենայացված տեխոլոգիայով է00-ի հասնողգյուղացիական (ֆերմերական)ն այլ բնույթի տնտեսություններում. «Ամգլտգիտասփյուռի» մասնագետների (Վ. Ավագյան, Ռ. Մելիքյան ն ուրիշներ) հրահանգներով ն անմիջականմասնակցությամբ կենսահումուսի արտադրությունը վերջին տարիներին ներ է ղրվել ն աստիճանաբար ընդլայնվումէ: Որպեսգիպարզ լինի արտաղրության ն հատեխնոլոգիան մեմատելի հետ, ներքնումբերում արտասահմանյանի ենք հրահանգիհամառոտ շարաղրանքը:

|

Աշխատանքի կազմակերպմանհամար առաջարկվում է ունենալ չհասունացածգոմաղբ.մանրացրածծղոտ. եղան. բահ, դույլ. 3 մմ տրամագծով մաղ. պոլիէթիլենային պարկեր. պլաստմասե արկղեր ն այլն: է նախօրոք Առաջարկվում ն հաշվարկված առանձնացված տարածքի վրա փռել 5-10 սմ հաստությամբ մանրացված ծղոտ ն դրա վրա լցնել 3540 սմ հաստությամբ մինչն 3 ամիս պահված գոմաղբ.որն օգտագործումից 10-15 օր առաջ պետք է լվանալ հոսող ջրով այնքան ժամանակ. մինչն որ գոմաղբիկույտիցհոսի համեմատաբար պարզ ջուր: Գոմաղբիշերտի հաս-

տությունըչպետք է անցնի 40 սմ-ից, քանի որ ավելի հաստ շերտի դեպքում կարող է սկսվել գոմաղբի ինքնատաքացման պրոցես ն ջերմաստիճանի բարձրացում.որր մահացուէ որդերի համար:

Գոմաղբիվերամշակմանվերջում, երբ որդերը հասնում են 30-35 սմ մակարդակին. առաջարկվում է կատարել դրանց անջատումը: Որվերինանջատելուցհետո մնում է որը պետք է մակենսահումուսը, ղել. բաժանել երեք ֆրակցիայի(խռշոր. միջին Ն հատիկանման) ն. 60-7094 խոնավությամբ պահեստավորել պոլիէթիլենային պարկերիմեջ: Օդի ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում(նոյեմբեր-մարտ)որդերի նվազագույն կենսագործունեությունն ապահովելու նպատակովառաջարկվում է գոմաղբիկույտերըծածկել ծղոտով կամ մեկուսիչայլ նյութեբով: Արկղերումկենսահումոսի արտադրությունըկարելիէ շարունակելնան այդ ժամանակահաւվածում, տաք ծածկի պայմաններում(ֆերմանե58

կենսահումուսի արտադրությունըմեծ մասշտաբնեհով Շահումյանի շրջանի «Ագրոսպասարկում» բաց բաժնետիրականընկեհության տոհմային տնտեսությունում սկսել են 1993 թվականից: Անասնաշենքից հավաքված թարմ գոմաղբը տրակտորային2ՊՏՍ-4 կցասայլովտեեն ֆերմենտացմանհամար նախատեսվածտեդամաս: Իհարկե, ղափոախում որքան էլ փռրձում են, ռր հինն ու նորը չխառնվենիրար,չի ստացվում: Ֆերմենտացմանդաշտում գոմաղբըհնացնում են 5-6 ամիս, այնունհետն 2ՊՏՍ-4 կցասայլով տեղափոխում են կենսահումուսի պատրաստման տեղամաս ն դատւսրկում եզրին: Այնտեղ ջրով լվանում են գագերը հեռացնելու. թթվությունը պակասեցնելու. այնուռետն ծղոտ խառնելու համար: Համոզվելով. որ գազերը հեռացել են ն թթվությունը պահանջվածի սահմաններում է, լվացված գոմաղբի հետ խառնում են ծղոտ ն ղարսում 1 մ լայնության ն 30 սմ հաստությանշերտերով: Քանի որ գոռրծողությունները կատարում են ձեռքի գործիքներով,ուստի աշխատանքային ծախսումները (ձեռքով որդերի տեղափոխման)նվազավույնի հասցնելու նսլատակով նոր շերտը դարսում են հին, արդենհումուսացված շերտին (թմբին) կպած: Այսինքն. ոչ թե ձեռքի գռրծիքներովհին շերտից որդերը տեղափոխումեն նորի վրա. այլ հնին կպած պատրաստելու նպատակն է. որպեսզի որդերը դեպի նոր շերտը տեղափոխվեն ինքնակամ: Սակայն փորձերը ցույց են տվել. ռր այս եղանակիդեպքում որդերիմուտքը նոր շերտ երկար է տնում: Ոատի աշխատանքներ են տարվում այդ պրոցեսն արագացնելուոսրլությամբ:Որդերըտեղափոխելուց15 օր հետո 15 սմ հաստությամբ նոր շերտ են ավելացնում ն դարձյալ 15 օր հետո 3-րդ շերտ են ավելացնում ն այսպես մինչե 4 շերտ: Հայոնի է. ռր ռսրդերիկենսագործունեություննարագացնելուն արդյունավետությումի բարձրացնելուհամար անհրաժեշտ է. խոնավուն թյուն ն օդ: Կերը տալիս են 15 օրը մեկ. ստուգում են որակը գազերիպարունակությունը: Եղանակայինպայմաններիցկախված՝խոնավացնամ են ամեն օր կամ մի քանի օրը մեկ: Շաբաթը մեկ փխրեցնում են ամբողջ շերտը. ռրպեսզի լավանա օդի մուտքը: Այղ 3 գործողություններընս կատարումեն ձեռթիգործիքներով: Վերջում. հումուսացվող թմբի լայնությունը դառնում է 1.3-1,5 մ, իսկ

կեր, թթվությունը

60-70 սմ: բարձրությունը՝ Նորից հումուսացվող շերտի կողքին դարսում են ֆերմենտացվածն ավելցուկ թթուներիցու զազերիցլվացված գոմաղբ ն ձնավորում նոր թումբ: Եւ այսպես շարունակցիկլերը կրկնվումեն: Որդերիցազատված կումուսային զանզվածըտեղափոխում են պահեստավորման: Այստեւլանդրաժեշտ է տեսակավորելհումուսի գանգվածը. տալ

ապրանքային տեսք

ն

անհրաժեշտության դեպքում դնել երկարատն

հնացած (ֆերմենտացված)գոմաղբը մլ քանի օր անընդհատ թթուներն ու գազերը հեռացնելու համար, իսկ այդ ընթացքում գոմաղբիցհեռանում են ճան սննդարար նյութերը: Ռրպեսզի դա տեղի չուփորձը,հատկաճենա, առաջարկում ենք օգտագործելարտասահմանյան ֆիրմայի կողՍեյսակուշտ» համատեղ «Օկադա պես ճապոնաիտալակաճ գոմաղբի ղեպքում կիրառման մից մշակված տեխնոլոգիան:Այս եղանակի 3-4 տնում է կենսաջերընթացքում, որի շաբաթ. ֆերմենտացմանպյացեսը է ակմային մշակման հետնանքով գոմաղբը վերածվում կենսաբանորեն հատկուն կենսաբանական հ ողի տիվ պարարտանյութի օգտագործվում նան որպես թյուննեյդըբարելավելու. բերրիությունըբարձրացնելու,ինչպես կենսաբանական Գոմաղբի համար: որակյալ կեր (սաբստրատ) ռսրդերի է մշակման ժամանակ ջրեր չեն առաջանումն բացառվում շրջակա միջաեն կենսունակ մոլախոտերի ոչնչանում վտանգը, վայրի աղտոտվածության նճ միկրոտոքսինները: ու վարակիչմանրէները, ք այքայվում սերմերն կառույցհամապատասխան Այս ամենը հնարավոր է իրականացնել

առաջ լվանում են՝ լոց

պահպանման: Այս զործողությունների մեքենայացման ն պահպանման ձների ու ռեժիմների հարցերը դեռես չեն լուծվել: Խնդիր է որդերի մաքուր անջատումըհումուսից. չորացումնու սորուն վիճակի վերածումը:Եւ այն ղեպքում. երբ արտասահմանյանշատ պետուեն այդ արժեքավորհումքը վալյուտայով գնելու: թրուննել պատրաստ Սիայն Շահումյանի տոհմային տնտեսությունում կաբելը է տարեկան արտադրել մոտավորաւվես3000 տ կենսահումուս ն 500 տ կենսաՀետնաբար. անհրաժեշտ է ձեռքի աշխատանքից անցնել մեքնզանգված: նայականի: Շատ կարնոր է ճան կահավորելլաբորատորիա՝ որդերին տլվուլ կերի (ֆերմենտացվածգոմաղբի) թթվությունը ն գազերի պլարունակությւունը ստուգելու համար: Շարադրվածիվերլուծությունը ցույց է ատլիս. որ կենսահումուսիւպատրաստմանհստակ տեխնոլոգիա առայժմ չի մշակված ն բոլոր զործողությունները դեռես կատարվումեն ձեռքի գռրծիքներով: 3.3.

Կենսահումուսի արտաղրությանարդյունաբերական տեխնոլոգիանն մեքենաներիհամակարգը

Հեղինակներն առաջարկում են գոմաղբի արդյունավետ մշակման ն կենսադումոսի արտադրության նոր տեխճռլոգիան մեքենաների համա-

կարգ:

Ելնելով հանրապետությանգյուղատնտեսականհողերի մեխաճիկաքիմիական կազմըբարելավելու կարնդրությունից. վերլուծվեցին գոմաղբի մշակման ու օգտագղիծման գոյություն ունեցող եղանակները. վեր հանվեցինդրանց թերություններն ու առավելությունները ն մեր կատարած գիտահետազոտականաշխատանքներիարդյունքների հիման վրա առաջարկում ենք նոր տեխնոլւգիա ու մեքենաների համակարգ՝ կարմիր անձոնորդերի միջոցովգոմաղբիցկենսահումուս ն պրոտեինային նյութեր ստաճւսլու համար: Կենահումուսի կարելի օգտագործել որպես պարարտանյութ. իսկ կեճսազանգվածը՝բժշկության բնագավառում,ինչես նան կենդանիների (ձկների) համար կերային սննղարար հավելումների ու օծանեզոքներիարտադրությունում: կան

ն

Լ Կենսահումուսիարտադրության հեռանկարայինուղղությունները

3-3.

Կենսահումուսի պատիաստման գործողությունները մեր տնտեսություններում կատարում են ձեռքով, գոմաղբի ֆերմենտացումը՝պատահական տեղամասերում.չկան կանոնավորգոմաղբամբարներ:Ֆերմենտացման պրոցեսն արագացնելու աշխատանքներչտանելու հետնանքով այն տնում է 5-16 ամիս, ընդհանուր ամբարում հնացած ն նոր տեղափոխված զոմաղբներնիրար նն խառմճվում:Պատահական չէ, որ որդերին կերակրե-

ճերը առկայությանպայմաններում(բետոնիցպատրաստվածխրամատնեն մեքենասարքավորումների համակարգ): րով արտադրամաս ն ե րկրորդ Կենսահումուսի արտադրության ամենապատասխանա ու կենսագամգվածի կենսահումուսի տու միջոցով տեղամասը լերի է: ստացմանարտադրամասն տեխնոլոգիայի Գրականությւնում, կենսահումուսիպատրաստման են. տեղեկություններ կցկտուր միայն ն տեխնիկականմիջոցներիմասին դրոնքգործնականճշանակությունունենալ չեն կարող: հիման վրա ճշտել ենք ֆերմենտացված Մեր հնտազոտությունների հումուգոմաղբի հետ ծւրւտ խառնելուլավագույնքանակությունը(20-3094). (2 մեկ կամ օրը ռ եժիմները փխրեցման(օղատրման) սացման պրոցետում Առաջարկու(70-7544): ամեն. օր). խոնավությանլավագույն սահմանները քննարկվել է կենսահումուսիպատրաստման թյան արդյունավետությունը մեկ ցիկլում ն տարվա ընթացքումպատրաստվողկենցիկլի տեսողության. ծախսումներին այլ տեսանկյունսահումուսի քանակի. աշխատանքային

ներից: Փորձերը ցույց են տվել. որ գերխոնավեղանակներիժամանակ որդեն հումասացման զործողուըը «փախչում» են: Այդ երնույթը վերացնելու թյանները մեքենայացնելուհամար առաջարկումենք հումուսացման արմիաժամանակմշակել տալլրամասում նս կառուցելբետոնե խրամատներ. եղանակով իրականացնող բոր արդյունաբերական Վգործողություններն գոմաղբը տեղափոխելուն ծղամեքենաներիհամակարգ (ֆերմենտացված տի հետ խառնելու. հումուսացման թմբերը ղարսելու ն հավասարեցնելու. որդերըտեղափոխելու թմբերըխոնավացնելու. փխրեցնելու. նայլն):

33.2.

ֆերմենճտացմաճ Գոմւսղբի փոխադրումը տեղամաս ն դարսումըխրամատճերում

Կենսահումուսի արտադրության առաջարկվող տեխնոլոգիական գծերը

Մեր կատարած արտադրական-գիտափորձարարական հետազռտությունների արդյունքներիվերլուծության հիման վրա առաջարկումենք կենսարումուսի ն կենսազանգվածի արտադրության ամենաարդյունավետ տեխնոլագիաներն համապատասխան կառույցների ու մեքենայականմիջոցներիսխեմաներ: Ելնելով հանրապետության բնակլիմայական ն ֆերմերայինտճտեսություններիֆինաճսականճերկա պայմաններից,ինչպես ճան միջֆերմեռային արտադրամասերիկագմակերպմանհնարավորություններից. ճպատակահարմար է դաշտավայրային տաք շրջաններում կենսահումուսին կենսազանզվածիարտադրությունը կազմակերպելբաց երկճքի տակ. իսկ ճախալեռնայինն լեռնային ցուրտ շրջաններում՝ճան փակ շենքերում: Երկու տարբերակում էլ ֆերմենտացվողգոմաղբի ն հումուսացվող սուբստրատի փոխադրման,նախապատրաստման,մշակման, կենսահումուսի տեսակավորմանու պահեստավորման,որդերի անջատմանտեխնոլոգիականգործողություններճնիրարից գրեթե չեն տարբերվում:Այսինքն, մեր կողմից ճշտված տեխնոլոգիականգործողություններիկատարման եղամակներըմնում են նույնը: Կենսահումուսի արտադրության աոռւջարկվող տեխնոլոգիաները պատկերավոր դարձնելու համար նկ. 13-ում տրվում է տեխնոլռգիական գծերի սխեման. ըստ որի ներկայացվումեն բոլոր գործողությունների կատարման ճշտված տեխնոլոգիաները.շինարարականկառույցներիճախագծերն ու նկարագրությունը. ինչպես նան մեքենաներիու սարքավորումնեիի նախատեսվող կառուցվածքնու աշխատանքիսկզբունքը:

|

աար"

Բաց երկճբիտակ. տւսբացումով եւ հովացումով

Բաց երկնբի տակ -

Փակ շենքում

Գոմաղբի ֆերմննացում(ճախապատըաստում ն մշակմանգործողութ.)

»

Ր

ն ծղոտի Գ-ոմաղբի

Սղոտիմաճրացումն ու փռումը գոմաղբի վրա

-Օօ----..

Փխրեցում

խառնում

Խոնավացում

Ֆերմենտացվածգոմաղբիփոխադրումը հումուսացմամտեղամասն « դարսումըխրամատներում Ա-ԻՑ

Ս.

Բաց երկմքիտակ.

Բավ երկնքիտակ -

Փակ շենքում -

տաքացումովն հովացումով Ֆերմենտացվածգոմաղբիհումուսացում(ճախապատարաստական Ր ն մշակման գործողություններ)

ՅՅ:-3Յ 6.28 '

Յ

5ՏՋՀՔ.7՛ ՔԲ-

մ

2`

Տ86| ԷՋԷ

,

..8ՅՅ. 8.5

8-Շ |254|

ԷԹ

55Յ Հ:ռ5 ԷԶ

Ժ

Տա

յ

Օ

ԵՉ

-. Բ..-Բ

Բու

| Շ՝Բբ ԱՅՅ

`

Ց

Յ ՀԷԴ-,

Տ

|

6.

Յ

|8

ւկ բա

ՎՀԺ:ՔՅ

Փ

--

Ն

բ

Յ

|

ՕԹ: 5-5 ՅՅՑՔԲ

|2287

Յ

`

»

85ՅՅԹռ ՅՅԺ

Բ.

Կենսահումուսիհավաքումըն ւիռխա« դրումըսյահեստավորմանմ

՛ ն Կենսսհումուսի տեսակավորումը

պահեստավորումը

Եկ.

43.

Կեմաւսռումուսի տեխնոլոգիականգծերըչատրաստման առաջարկվող

Ֆերմենտացմանարտադրամասի կառուցվածքբն ու հաշվարկը

3.33

հեԳոմաղբամբարումհին ու նռը գռմաղբները խառնվում եմ. որի է: պրոցեսը երկարաձգվում Այդ տնողությումը տնանքով ֆերմենտացման արդրւնավետ կազմակերպելունպատակով կրճատելու ն աշխատանքներն առաջարկվում է ֆերմենտացման տեղամասում պատրաստել բետդնե խրամատներ(նկ. 14):

3. Գոմաղբահեւլլուկը չի ծծվում հոդի մեջ. գրունտային ջրերը չեն աղտոտվում, շրջապատը չի ապականվում, այլ խոնավացնող ավելռրդ ջրի դետ միաժամանակ բետոնե խրամատներիցհոսում է դեպի կուտակիչ ամբայր /8/. տեղափոխելովճան թթուներնու գազերը: 4. Գերխոնավ եղանակինորդերը չեն «իախչում»: 5.

գամ:

Ֆերմենտացման ժամանակըկրճատվում է մռտավորապես10

ան-

6.

Հնարավորէ դառնում աշխատանքների (գոմաղբը հավասաըշերտով փռելու ն խառնելու, օդատրման, խոնավացման,փխրեցման, ֆերմենտացված գոմաղբի հավաքելու) մեքենայացումը: Բեւոռնե խրամատներիլայնությունըպետք լինի 1,2 մ, որն ապահոէ վոմ է ՄՏԶ տրակտորի անիվների միջն հնարավոր հեռավորությունը, խորւթյունը՝ 0.5 մ. որն ապահովում է շերտի մշակման մեքենայի աշխատանքային օրգանի արդյունավետ աշխատանճքը: Երկարությունը կախված է տեղամասի ռելիեֆից ն տարածական հնարավորություններից: Խրամատների քանակը.հետնաբար ն գոմաղբի ֆերմենտացման տեդամասիընդհամուր մակելեսը կախված են մշակվող գոմաղբի զանգվածից: Ուստի. անհրաժեշտ է հաշվարկել անասունների բոլոր սեռահասակային խմբերից ստացվող գոմաբղիքանակը՝ ամրողջ տարվա ընթացքում. այնուհետն՝ ֆերմենտացման տեղամասի արտադրողականությունըն որոշել պահանջվող մւսկերեսը: Ֆերմայում գոմաղբի օրվա ելքը հաշվարկելու համար նճպատակահարմար է օգտվել հետնյալ բանաձնից. զոր "4

որտեղ`

ՀԲ

Ք,չ

-ը

/2-

ան կգ,

կեւաբաժնի մեջ եղած

չոր

նյութերի քանակն է. կզ. Լքր -ը՝

գլսմքալվ մեջ եդած չոր նյութերի քանակը.կզ: Լ

կզ կերում չոր ճյութերիքանակըկազմումէ. խոտում՝ 8052, ծղդտում`՝ կելաւմ` 8722. խոտալյութում` 8092. համակցված կերում՝

80525. խտացրած Վ

չը

ճտ.

2.

|

8760:

զողային 1ան-ան: սխեման.11-կողայրն կվողելմեման. հ ամաջարվվող ֆերմենտացմանտեղամասի

միջնասլատեր(անվաուղղամլահներ), հատակ, իաապատված 2.աճ«ոմաղբի Բաներ տեղամաս. գոմաղբահյութի ավելորդ տեղափոխման Են.

14 Գոմադքի

խրամատներ, յի հեռացման ց ջրի

ն

ավակ. ճ-ամբար:

Այս դեպքում,թեն կապիտալծախսերըմեծանում

վելություններըշատ են. 1. Հին ն նդը գոմաղբները մեկուսացվումեն: 2. Ապահովվում է գոմաղբիհաստատուն շերտ:

են,

սակայն առա-

) կգ ցամքարում չռր նյութերի քանակը կազմում է. ծղոտում՝ 8092, տարիում՝7092. փայտի թեփում՝ 7692. մանրատաշեղում՝7294: Լ չաթնապրանքայինֆերմայում բոլոր սեռահասակայինխմբերիգոմ աղբի բի օրվա ելթր կկազմի. Օ,ր Արկ Ի Գրրե՞ օրմ 3 ՕԾրոկզ. ւ

|

Հ

որտեւլ՝ իտելլ

գոր

:

լ,

համապատասխանաբար. կովերից.երինջնե -

,

|

ն ոռրթերիցստացված օրվա գոմաղբիելքերն են: նից. մատղաշից

-

Գոր Գարե կ» Գոր.ե» Գերմ»Գերի -1

լու

Ֆերմննտացման արտադրամասում կազմակերպե9 իտադը շխ աշխատանքները քները կազմակերպէ ելակետայինտվյալը գոմաղբիօրվա ելքն է:

Ամբողջ օրվա ընթացքում աճասնապահական ֆերմայում գոմաղբի ընդհանուր ելքը կկագմի. Չո ՎՕ,,

-

ը մսուրայինշրջանի տնողությոչնն է: Ունենալով անասնապահականֆերմայում ստացվող կամ դրսից հավաքվուլ գոմաղբի օրվա ն տարվա քանակությունը, ֆերմենտացմանտեղամասի անհրաժեշտ մակերեսն առաջարկվումէ որոշել մեր կողմից ստացված բանաձեով,

ռրտեղ՝Ի

-

Տ-Ճ.

օ

բհ

(ո,̀ )/ ԵՀ

շիլ«08: Ե),

ն, ւ) ուծ, ւ

:

որտեղ` Օ-ն տեղամասում ֆերմենտացվող գոմաղբի` Մզ-ծավալինհամապատասխանողգանգվածն է, կախված է գոմաղբի տվյալ բաժնի ֆերմենտացման տնողությունից(եթե այն տնում է 4 ամիս, ապա տարվա գոմաղբի ամբողջ զանգվածի 1/3-ը կլինի՝ Օյ, Օ/3), ք ն՝ գոմաղբիխտությունը,ք հ ը տեղամասումդարսվողգոմաղբիշերտի հաստությունը, հ 0,65տ/4-. 0,4 մ. ոջ ը խրամատներիմիջն միջանցքների(անվաուղղապահների) քանակը, |- ը միջանցքներիերկարությունը, Եչ ը՝ միջանցքի (անվաուղղա6՝ տեղամասիերկարությամբ կողային պանի) լայճությունը, եչ 0,5 մ, 8 Ե ն՝ եգրային միջճապատերի միջն մ, անցումներիլայնությունը. ն՝ եդած հեռավորությունը. ծլ ագրեգատիշարժման ն շբջադարձլ, ազատ մ, գոտու լայնությունը, Ել որ 6՝ թմբերի (խրամատճերի)քանակը,Ե, ն՝ թմբի (նրամատի) լայնությունը, մեքենայական աշխատանքներիդեսյքում՝ Եւ 1,2 մ. ձեռքի աշխատանքիդեպքում՝ Ե, 2 մ, |ը-ն՝ խրամատներիսկզբնական մասի դատարկ տեղի երկարությունը,|լ 0,5 մ, 1, ն՝ խրամատների գոմաղբըշուռ տալու տեղի երկարությունը.|, 0,5 մ: վերջնամատում -

-

:

պայմանավորված

Այստեղ

-

-

-

-

-

Կցասայլի հետեի կողի ճերքնի մասում, երկու կողմերիցամրացված ցցված պողպատե ձողիկներ (2), որոնք կողի բացվելու ժամանակ շարժվում են շրջագծային ուղղապահ աղեղների (3) առվակների(4) միջով: Ձողիկների շարժման քայլը. հետնաբարն հետնի կողի բացվածքը(գոմաղբի զանգվածի դուրս գալու քանակությունը) կարգավռրվում է աղեղների վրա սնեռիչների(6) տեղափոխումնմերով: Իհարկե. թափքից գոմաղբիզանգվածիդուրս գալու քանակությունը չէ միայն հետնի կողի բացվածքով: կարեոր է նան հիդրոգլանովթափքի բարձրացման թեքության անկյունը: Հայտնի է, դր թափքի բարձլլացմանթեքության անկյունը դրքան մեծ լինի. այնքան հետնի կուլի վրա մեծ կլիճի գոմաղբի ճնշումը, հետնաբարճան՝ գոմաղբիելքի քանակը, ն հակառակը: են դուրս

Տ.2

2.

-

-

--

7«ԴՊ

-

-

ՄՏ

ԱԳԻ:

Ր-ՀԼԷՅԴՎ

Ւ

15:77:27

ՏՀՏ

Հք

ՏՈՀՄ

ՀԱՎ

-

-

-

Հ

-

-

-

-

-

Հ

3.3.4.

Գոմաղբիփոխադրումըֆերմենտացման տեղամաս ն դարսումը

Նպատակահարմար է գոմաղբն աճասնաշենքից ֆերմենտացման տեւլլամասփոխադրել տրակտորային2ՊՏՍ-4 ինքնաթափկցասայլով: Կցասայլի թափքի հետնի կողի երկու կողմերիցդեպի ներս լրացուցիչ պետք է ամրացնել կողեր (1). իսկ թափքի հատակի վերջնամասում՝ ճոռ (5) (նկ. 15) այն հաշվով, ռր կցասայլը գետնիվրայով կամ խրամատիերկարությամբ շարժվելիս ապահովի հաստատուն շերտով գոմաղբիդարսումը: Հետնի կողի բացվածքիդեպքում լրացուցիչ կողերը թույլ չեն տալիս, որ գոմալբը կողքերիցթափվի: Կցասայլիթափքիցգոմաղբի գանգվածիդուրս գալու քանակությունը կարգավորվում վումէէ հետնյալ հետնյալ կերպ: կերպ:

Եվ. 15. Ֆերմենտացմանտեղամւսկում հավասարաչափ շերտ դարսող տրագոմաղբի 245ՍՄ-4Մկցատայլի (որոշակի կառուցվածքայինփոփոխություններով) կտորւայիմ ոշսխեման. ա) փոիոսդրւսկանդիրքում. բ) աշխատանքային /հԽատանքային դիրքում, 1(հացուցիչ կողեր. 2-ժողիկներ. 3-շրջագծայինուղղավպահ աղեղներ, 4-ուղդապյահառփակներ.5-ճնոռ, 6-սնեռիչներ-

Ունենա

լով կցասայլի

հետն հետնի կողի տարբեր

բացվածքներին թաւիքի

թերությանդեպքում միավոր ժամանակում գոմաղրիզանգվածի ելքըՕ ե տրակտորային ագրեգատի (կցասայլի) հավոր ա հազությունները՝ Մո,, առաջարկվում ֆունկէ այդ2) մեծություննելփ ջարկվ թյուննելի ֆունկ ցիռնտլկապի տժ ՕՀ10007.հԵՔ աշը7Ծ7Քվ

շարժման ւլ աշխատան հնա հետնյալ բանաձեր ՝

՛

:

որտնղ՝ ի,

ճ փռվուլլ գոմա երտի գոմաղբիշերտի հաստությունն է. Ե,չ- ն՝ գոմաղբի շերտ| ը բարությունը ն՝ (խրամատի). թարմ ցամքարային գոմաղբի Ե, 1,2մ, քլ -

-

-

-

խտությունը հոնի ( (կախված ցամքարիտեսակիցու

ն

ֆ

քանակից՝0,4-0,5տ/45): '

ն՝ տվյալ ֆերմայի Այդ բանաձնում ե ճ հայտնի մեծություն է, թյ համար ճույնպես հայտնի է. հ, ը՝ ճախօրոքպլանավորվումէ: Տվյալ տեղամասի համար մնում է կարգավորել Օ ն Մա,մեծությունների փոխհարաբերությունը՝ ելնելով տեղանքի պայմաններից. ի՞նչ արագություն ընտրել. դրան համապատասխանմիավոր ժամանակումգոմաղբի ելքն ապահովետւ համար հետեի կաղինի՞նչ բացվածք ն թափքի բարձրացման ի՞նչ անկյուն ապահովել: -

-

-

3.3.5.

Ծղոտըմանրացնելուու ֆերմենտացվողգոմաղբիշերտի վրա հավասարաչափփռելու տեխնոլոգիան ն մեքենաները

Ծղռտը մանրացնելու ու ֆերմենտացվողգոմաղբիշերտի վրա հավասարաչափ փոելու ն գոմաղբի ու ճղոտի խառնուրդի համասեռությունն ապախճվելուհամար առաջարկվում է աշխատանքները կագմակերպելհետնյալ կերպ: Վերափոխված 2 ՊՏՍ-4Մ կցասայլով ֆերմենտացմանխրամատներում գոմաղբը սկզբում դարսել 20 սմ շերտով. վրան փռել անհրաժեշտ քաճակության մանրացված ծղոտ. այնուհետն դարսել հաջորդ 20 սմ հաստությամբ գոմաղբիշերտը ն դարձյալ փոել մանրացվածծղոտ: Այդ բոլորից հետռ խառնել: Ծղոտըմանրացնելու համար օգտագործելԻԳԿ-30Բ մեքենան: Սանրացված ծղոտը հավասարաչափ փռելու համար օգտագործել ՌՄՄ-5 կամ ԿՏՈՒ-10 մոբիլային կերաբաշխիչները,դրանց սկզբնամասի լայնական ժապավենայինփոխադրիչներըպետք է հանել` փոխարենըմոնտաժելով Ե, լայնությամբհամապատասխան կառուցվածքի ընդհանուր

ճոռ:

Գոմադբիու ծդուռի/)սառճումը, փյսրեցումը ն խոնավացումը

Գոմաղբնու ծղոտը խառնելու. ամբուլջ գոմաղբաշերտըփխրեցնելու խոնավացնելուհամար առաջարկվումէ տրակտորի հետնի մասում տեղակայել մեր կողմից մշակված մատնավորխառնող-փխրեցնող-խոնավացնուղ աշխատանքայինօրգանը՝ ԽՓԽ-1 (նկ. 16): Այն նստած է շրջանակի վրա, որը համապատասխանլծակներով ու հոդակապերովմիացածէ կան

Աշխատանքայինօրգանը բաղկացած է մատնավորխառնիչից (2). պտտական շարժում հաղորդող հիդրոշարժիչից(3). խողովակայինցնցուզից (4). ջրի գլանային երկու բաքերից (19) կախվածտրակտորիերկու կողմից. յուրաքանչյուրի տարողությունը 150 լ. ջիախուղլովակաշարից (8), կափույրից (9). կախոցիիջեցումը սահմանափակողհենակից(7):

(|ք) ի

'

|

Վ

թ-ՇԻՇ--ԻԷՊ

|

Հ»27ՀՏ

Վ

ՐԴ ՀՆՈՑ ս

Եկ.

ճ

Հիա

ՏՈՏՈ

ՏՏ

Տարո

ՐՇԱ»

ՅՈ

ՀՏ

Ո

ՏՏ

խոնավացնող խառնող Ֆերմենտացման՝ աոատանում :

-

-

ԳԱԱ

Տ/

ՀՀ

:

խա արի

ԽՓԽ

-

5խողովակային ցու դրոշարժիչ, 4 ֆերմենաւնցվողգոմաղբ, 6 հրամատներիմիջնապատ/անվառղղիչներ, կախոցի 9- կափույր, 10- ջրի բաքեր: ճենարան. 8 ջրախողովակաշեեր, -

-

-

3.3.ճ.

խսցին (1):

Խառնող-փխրեցնողմատները լիսեռի վրա նստած են պտուտակաԱատմերի երկարությունը 60 սմ է: Դա նշանակում է. որ կահետագծով: յին բող է աշխատել մինչն 60 սմ խորության մեջ: Ագրեգատն աշխատում է հետնյալ կերպ. տրակտորայինագրեգատը. աշխատանքային օրգանը կախոցովբարձրացրածվիճակում, բարձրանում է խրամատի (6) վրա. մի պահ կանգ առնում, մեքենավարըհիդրավլիկական շարժիչով գործի է դնում մատնավոր խառնիչը ն դանդաղ իջեցնում ճերքն: Կախոցը հենակին ճստած դիրքում (որակտորի պննմատիկական անիվների ճորմալ ճնշման դեպքում) խրամատիհատակի նկատմամբ խառնող-փխրեցնողմատների ծայրերի բացակը կազմում է 3-5 սմ: Դա ճշանակում է. որ առանց բետոնապատվածհատակին քսվելու, պտտվող մատճերը գոմաղբիամբողջ շերտը խառնումու տեղաշարժումեն:

դիրքումշարժվում է խրամատիերկաԱգրեգատնաշխատանքային րությամբ ն փռված ամբոդջ գանգվածը տեղափոխումագրեգատի ընթացքին հակառակ ուղղությամբ, մոտավորապեսխառնիչիտրամագծիչափով: Հաֆոլոլ ընթացքը պետք է կատարվիխրամատի մյուս ծայրից ն այդպես շարունակ: Խառնելու կամ փխրեցնելուժամանակ, եթե պետք չէ խոնավացնել. ջրի ասքը պետք է փակել կափույրով(9): 3.3.

7 Հումուսացման տեղամասիկառուցվածքն

ու

հաշվարկը

մեքենայացնելու գործողությունները Կեննսահումուսի պատրաստման նպատակով. հումուսացմանտեղամասումնույնպես առաջարկվումէ կադուցել 12 մ գայնությանբետոնեխրամատներ(ճկ. 17). որոնց միջնապատե69

ն կա շարժվել համապատասխան1չորակտորայինագրեյով կարուլանա ըի վրայով

իո

առա ջարկվող տեղամասում պատրաստման Կենսահումուսի

Բար դուն հունը որոշելու

Լլչ

-

կարու, ա-

իրար գուգահեռ: ե շարքերի ընդհանուր երկարուպետք նախ պետք է է) հաշվել են

ոն

ունը

Շարքերի քանակը ն

համար

որտեղ` Օլ -ն հումուսացման մեկ ցիկլի համար պահանջվող ֆերմենտացէ` տ. Եւ -6՝ հումուսացմանխրամատիլայնությու6՝ հումուսացվող սուբստրատի շերտի միէ,2մ, խրամատում իխ հրչ տ որ -ն՝ ին 0,6մ, թ ԳԱԱ գոմա ֆերմեռտացված բարձրությունը. հյ

կանեն գանգվածն որ ` -

-

նստ

մեր փորձերի՝ ք

6մ,

0,6-

-

ելնելով: պայմաններից տարածքային

ու

նակը՝

ոխ-

0,7տ/13:

ռելիեֆային ընտրելտեղամասի

ԼրչՈխ-ԳԻԵւխհոչքյխ:

քախրամատների ղեպքում

տեղամասի Կենսահումուսի պատրաստման է հետնյալ բանաձնը. որոշելու համար ստացվել Ի Եւ) Ւ Ւ 1)) Ւ 2840, Ւ ծա Տո

Օդ/Երխհրչքմ,

է

եկարությունը՝կ, պետք Խրամատի Այդ

-

ել ծրխոխ Եչպ(ոխ

Դեւպ(ոԽ1)),

ընդհանուրմակերեսը

ԷէԾա

Եեո)Լոխեիխ

լայճու(անվաուղդապահների)

միջնապատի որտելլ՝Եւպ-ն0 խրամատների լայնությունը, - 0,8 մ, եւո անցումների կողային 0.5 մ.8-0 թյունն է. ԾլպծԽո-Ա ձմ ծրո երկարությունը. մուտքի հրապարակի -ճ` խրամատների ծեհ երկարությունը, ելքը հրապարակի խրամատներից մուսացման

գոմաղբի փոխադրումը ֆերմենտացված դարսու մըխրամատներում տեղամասն հավասարաշչավի

ձու

են հումուսացփռխադրում Ֆելմենտացվածգոմաղբը սովորաբար հումուսացման:Դա աշխահետո միայնդարսում ման տեղամաս.լվանում, հասցնելու, ինչպես ճան ֆերմենգործընթացէ. րը նվազագույնի տատար հեռացնելու համար ու գազերը թթվությունն տացված գոմաղբի ւսվելորդ ուլտեղամասում՝ ենք այդ ամենը կատարելֆերմենտացման առաջարկում ն խոփխրեցման ընթացքում. ամբողջ ֆերմենտացման ղակի խրամատում. ժամանակ: նավացման ն հումուսացմանտեղամագոմաղբը փոխադրելու Ֆերմենտացվւասծ առջնում տրակտորի Լ աղւմ դարսելուհամար առաջարկվում օգտագործել արտադրվում բարձիչ կախվածշերեփլ՝ ՏՇ-2 (նկ. 18): Այղպիսիշերեփային մեր պահամապատասխանում չեն ու կառուցվածքը է. սակայն չափսերն ֆերՊատրաստի է հանջներըն. ռատի անհրաժեշտ այն վերակառուցել: հումուէ բարձիչովպետք տեղափոխել

գոմաղբըշերեփային մնենսւսացված

աստիճանաբարղարսել: երկարությամբ սացման տեղամաս ն խրամատի ն պահեւտււ անհրաժեշտ է հարթեցնել վերածել Մի քանի շերեփ լցնելուց ըանջվոլ հաստությանշերտի: է շեհամար առաջարկվում Հարթեցմանգործությունըկատարելու շերտ (հ) Պահանջվող հաստության րեփի տակ եռակցել վահանակ(4): շեիջեցնում վրայով. է ձնավորելուճամար ագրեգատըշարժվում կույտերի է հեկարգավորիչ վրա (ղա ապահովում րեփը հատակից հ, բարձրության հաստուձնավորումպահանջվող մարանը ն, հետ շարժվելով.վահանակով թյան շերտ): |

ի

Նկ.

17.

րաո եքի աարի 9-բովդոզնր,

Հումուսացման տեղամասիառւս ջարկվող սխեման 1-կողային անցումներ. ան

4-հումուսացվող միջնաատեր. Ցբետոնասյատված կ.

7-հումուսի

հատակ,

կույտ. 8-նում,ւսանավաքիչ ագրեգատ, 12-մուռքի հրասլարակ: -ազրեզւամյիշարժման հետագիծ, 11-կննսաձումոա,

րակ. 6-լնրամատ.

տ

:

ր

լ

71) կ -

Ը

ՀՀ----

օ

ԱԱՀ

ՆԱՅՆ ՏՇ-2

--

Մ19,) ՀԱՀ

Լ-ՀՏՀ :

Ջր

ՆՆ Հ

`

--

Ց

ԱՀ./

Հաւ ւՀ

:

ա աեայաթ ակերեույթ,

Նկ. 7ճ. Շերհիային ագրեգատիսխեման, 1-շերեփ, 2-հիդրոգյան, 3-տրակտոր. 2-իարթեցնողվահան. 5-խորդուբորդմակերնույթ. Հ մատների միջնապատ.8-լօան, 9-սուբստրւուտ: -

33.9

են կատալել առավոտյանն երեկոյանժամերին,քանի որ խիստ գգայուն արեգակի ճառագայթների նկատմամբ: Ակտիվ,առողջ որդերնանմիջապես մտնում են սուբստրատի մեջ. բույլ. «հոգնած» կամ հեռու տեղից բերվածմերն իրենց ակտիվ գործունեություննսկսում են 2-3 օր ուշացումով: հասնում Ֆերմենտացված զոմաղբի մշակմանվերջում. երբ ռրղերը համար Դրա առաջին փուլը: են 30-35 սմ. պետք է կատարել անջատման մեջ որի շերտը, պետք է վերցնել 5-6 սմ հաստությամբսուբստրատիվերին երկրորդ ն աճջատման տեղափոխել: Որդերի որդերը կազմում են 60-8092 փուլում. վերցրած շերտի փոխարենպետք է լցնել նախօրոք պատրաստհետ միասին,ղարձյալ պետք որը 7-10 օր հետո. որդերի ված սուբստրատլ. (որդերըկազմումեն զանվրա Է տեղափոխել սուբստրատինոր զանգվածի

փուլը գվածի 20-3070-ը): Աճջատման երրորդ

)

|

»

Որդերի տեղափոխումըն փռումը սուբստրատի վրա :

Կենսահումում՝ ։՛պատրաստման տեղամասում աշխատանքները պետք է կագմակերպելայնպես, ռր մի կողմից՝առաջինխրամատից պատիաստի կենսահումուսըտեղափոխելուցհետո, սկսվի ֆերմենտացվածգոմհաաղբի դարսումը, ծլոտի փուոմն ու խառնումը ն ճախապատրաստումը րեան (երկրոդ) խրամատից որդերը տեղափոխելու համար: Այնուհետն, երկրորդխրամատիցորդերը տեղափոխելուցհետո. պետք է հավաքել կենսահումուսը.դատարկել խրամատըն նախապատրաստելերրորդխրամատից որդերըտեղափոխելուհամար, այնուհետնչորրորդից՝երրորդը,հինգերորդից`չորրոլդը ն այդպես կենսահումուսիարտադրության աշխատանքներըկազմակերպելհարահոսեղաճակովմինչնվերջինխրամատը:Այդ ը0նթացքում առաջին խրամատում արդեն ավարտվում է հումուսացմանպրոցես ն հերթականությամբխրամատներինախապատրաստմանու որդերի տեղափոխմանցիկլը կրկնվում է: Որդերի տեղափոխությունը հարմար է

-

դականությամբ:

Ծղոտի մանրացումըն ֆերմենտացվածգոմաղբի ժերտի վրա փռումն ու խառնումը

է ֆերԳիտափորձերի արդյունքներից ելնելով. նպատակահարմար մենտացված գոմաղբի հետ խառնել 20-3022 ծղոտ, որը մանրացնելուհամար օգտագործվումէ ԻԳԿ-30Բ մեքենան: Խրամատներումմանրացված ծղոտը ֆերմենտացված գռմաղբի շերտի վրա փռելու համար դարձյալ պեւռոքէ օզտագործել ՌՄՄ-5Մ կամ ԿՏՈՒ-10Մ տրակտորային կերաբաշխիչը: Ֆելմենտացված գոմաղբը ն ծղոտը խրամատում իրար խառնելու ն խոնավությունը70-8025-ի սահմաններումպահելու համար պետք է օգտագործել նկ. Լ6-ում տիված խառնող-խոնավացնողմեքենան:

իրազործվում է նույն հաջոր

-

-

բ

Հ-

Ֆ,

Թ

ՀԱՆԻ

Հո

ՀՀՀ

ՄՏՑՆԻ ՄԱՏԱՆ -

Տ

աշ

Տ

ՀԵ«ատ

ՀՀյ-ա

ՏՐ

-

ե

Նկ.

19.

-

ՀՐ

-

ՐԵՏ

Ա»

ՀՀՀ «ՀՀՀ»:

-

ւ՛-

ՈՅՐ

Մ

՛

`

ագրեգատիկինեմատիորդերին տեղափոխող Հումուսացմանտեղամասում

փոխադրիչ.5-գանակ, ճ-խրաԱրո ոովահ,Ժ.շրջամակ,4-ժապավեմային որդերի շերտ. 9-հիդրոշչարժիչ. բարձրացված մատի միջնապատ. 7-կենաւսհումուս.ձ/0-կւսյունացնով ճող:

սովորաբար կատարումեն ձեռքի եղաՌրդերի տեղափոխությունը է, որը մեքենայացնելուհաու ծանը գործողություն ճով: աշխատատար օրգանը: մար առաջարկում ենք նկ. 19-ում ներկայացվածաշխատանքային է սնեգմենտավոր հետնամասում: Բաղկացած է Այն կախված տրակտորի լայնությամբ՝աստիլայնակի դգաճակից (5). որդերիհավաքմանխրամատի (2): Այդփ ոխադրիչից ճանաբարթեքվող` պտուտակային ժապավենային ու հարնանխրամատ ենք պես որպեսզիռրդերինհավաքելուց ճւախատեսել. մակերեսին որդետեղափոխելուցհետո. գոնե, ինչ-որ չափովսուբստրատի է տրակտորի աշխատում իր փռվեն հավասարաչափ: Լայնակի դանակն (9): Դանահիդրոշարժիչով ըրմանուժով. իսկ ժապավենային փոխադրիչը՝ ն Վերջինս (3): են փոխադրիչը մոնտաժված ընդհանուր շրջանակին կը Դա

կախված է տրակտորի հիդրավլիկականկախռոցից (2): Փոխադրիչըպտուտակային վերջնամաւում նստած է տանող թմբուկի վրա. իսկ սկզբնամասում՝ տարվող: Փռխադրիչի տանող՝ բեռնավռրվածճյուդը պառկած է իրենց առանցքների վրա ազատ նատած գլաճիկներիվրա: Որդերին տեղափոխողաշխատանքայինօրգանը գործում է հետնյալ կերպ. տրակտորային ագրեգատը խրամատիվրա աշխատանքայինդիրք ընդունելուց հետո. հիդրոկախոցն աշխատանքային օրգանն իջեցնում է պատրաստի կենսահումուսիմակերեսի վրա` այն հաշվով, ռը դրա մեջ թաղվի 5. 10 կամ 15 սմ. այսինքն, ցանկացած խռրությամբ. այնպես, որ կենսահումուսի վերնի մասում գտնվուլորդերի շերտը լայնակի դանակը վերցնի իր վրա ու մատուցի ժապավենային փոխադրիչին:Աշխատանքային օրգանի իջեցման չափը նախապես պետք է կարգավորել տրակտորի շրջանակի նետ խուլ միացված հենակների վրա` պտուտակային առանցքներիօգնու-

լիսեռճերն օղակների վրա նստած են ազատ. են ուդղաձիգ ճերուստի ոչ աշխատանքայինդիրքում մատները կախվում են առանցքի սահմանափակում ազատությունը քն. որտեղ դրանց շարժման ագրեգատը խրամարետ խուլ միացած ուղղապահները: Երբ մեքեճավարն (3) աշխատանհետո. կախոցով հիդրավլիկական բարձրացնելուց վրա տի սահմանափակ ապա է վրա, շարժուսուբստրատի օրգաննիջեցնում քային մովմատները խորանում են սուբստրատի մեջ: Այճուհետն, ագրեգատը շարժվելով առաջ մատները հանդիպելով սուբստրատիշերտի դիմադրուեն. ոռ աշխատանքային օրգանը հարաբերականպտտաստիւպում թյանը. կանշարժում կատարի սուբստրատիզանգվածինկատմամբ:

քյամբմատներ (6): Քանի

թյամբ: Նկարագրված եւլլանակովռրդերին

`Հ

տեղափոխելուց հետ. է անհրաժեշտ ձեռքի գարծիքներով(եղան. փոցխ, բահ ն այլն) կենսաճռւմուսի հետ խառնված որդերի համատեղգանգվածըտեղաշարժել ն հավասարաչամփի փռել սուռստրատի մակերեսին: Այդ գործողության իլւական ոչ աշխատատար: մացումըպարզՎ է. հասարակ լ կեոչաշխ սուբստրատ

3.3.

որ

--

ՀԿՏ

ՀՐՏ

7 Հումուսացվողսուբստրատի փիխրեցումըն խոնավացումը

անանանմնանուն» աա ՀՏ

աաա

Ե

ա

20.Հումուսացման

՛

ԱԱ -

Ն Ի ՀՈ

»

տեղամանում

որ

ՀՏ

ՄՀ"

Հ"

ԲԵՏԱ ՏՄ

հցնող-խոնավացնողագրեգա խխրեցնող-լմոնավաժնող

սուբստրատը

/

-

"

աաա աա

Լմ

ո առման բաքեր ջրի Հ Չան,Արու տուրի 2-տրակտոը 059-82 Հ արամատների, միջնապատ ննա 10 բարն, փիթեցված .

/

Ուսումնասիրվել ն ճշտվել են հումուսացվող սուբստրատի փխրեցման ն խւնավացման գործողություններնու ռեժիմները: Փորձերը ցույց են ւովել. որ կենսահումոււի թմբերըձեռքի գործիքնեբով փխրեցնելու ու խոնավացնելու դեպքում հավասարաչաւի չեն ստացվում: Ահա թե ինչու ռրդերը կուտակվումեն իրենց համար ճպաստավորտեղամասերում ն ամբողջ մակերեսովարդյունավետ չեն գործում, նվազում է դրանց ռնարավոր արտադրողականությունը: Հետնաբար,փրխրեցմանու խոնավացման գռրծողությունների կատարման հավասարաչափությունն ապահովելու համար առաջարկվումէ ճոր մեքենա (նկ. 20): Այն տեղադըն. հիդրավլիկական կախոցով կարելի է վում է տրակտորի հետնամասում ու իջեցնելաշխատանքային բարձրացնելփոխադրականդիրքերի:Փխրեցման գործողություններըկատարելու համար ընդհանուրառանցքի վրա մեքենան ուճի ագատ նստած մատնավորաշխատանքայինօրգան ն սուբստրատի մակերեսինջուրը հավասարաչափ բաշխող խողովակացնցուղային հանգույց /7/: Փխրեցնողաշխատանքայինօրգանի առանցքի երկու ծայրերին գնդիկայինառանցքակալներովնստած են իրար հետ խուլ միացված օղակնել, ռրոնցվրա գտնվումեն ութ շարժականլիսեռներ.իսկ դրանցվրա` իրարից 100 մմ հեռավորությամբ անշարժ նստած 12 հատ 350 մմ երկարու-

ՀՀ

,

մՍողովակա,

՝

-

,

/2-կավյույր:

են. որ Առանցքի վրա խուլ տեղադրվածուղլդապահերը(9) ստիպում որոշ մտնեն զանգվածին տաբստրատիմեջ. մատներն (6) ուսլաձիգ անփխրեցման(զանգվածի մեջ կրսն տակ հրեն դեպի հետ ն իրականացնեն օդատրման) գդրծոդությունը: Լայնությամբ տեղադրված3/4 դյույմանոց խողովակի(7) անցքերից բարակշիթերով թափվումէ փխրեցմանընթացքում ջուրը հավասարաչափ, փխրեցվածզանգվածիվրա: Այդ նպատակովտրակտորի երկու կողմում են ջրի բաքեր (1): տեղադրված 3.3. 12. :

ն փոռումը Սուբստրատի(կերի) պատրաստումը վրա գործող թմբերի

Որդերիհամար կերը՝ սռւբստրատը. համարվում է պատրաստ. եթե քաճակուֆերմենտացված գոմաղբի հետ խառնվածէ համապատասխան թյամբ մանրացված բավականինաշխատատար ծղոտ: Այդ գործողությունը է նմեքենայացվածչէ: Մեծ քանակությամբ անհրաժեշկեր պատրաստելիս

տություն է առաջնում այղ

աշխատանքներում ընդգրկել զգալի աշխատոդ խառնել.մինչն խոնավությունն իջնի պահանջվողչափի (տոկոսի): Կենսաձեռք. որը տնտեսապեսձեռնտու չէ: Դրանք էական պատճառներ են. որ հումուսը խառնելու դամար նպատակահարմար է օգտագործել նկ. 16-ում հաճախ ձգձգում են կերի պատրաստման աշխատանքները, ժամանաիսկ ագրեգատը: առաջարկվողխառնյսլ-փխրեցնող-խոնավացնող կին որդերին չկերակրելուհետնանքովկտրուկ իջնում է դրանց արտադրոյլականությունըն հաճախմեծանում ճան քանակականկորուստը: 33.14 Կենսանումուսիտեսակավորումըե Ոչ պակաս աշխատատարգործոդություն է պատրաստի կերի փռուպահեստավորումը մը գործող թմբերի վրա. որը նույնպես մեքենայցված չէ ն կատարում են ձեռքի ուժով ու գործիքներով: Կենսահումուսը տեսակավորելու համար առաջարկում ենք օգտաԿերի (սուբստրատի)պատրաստումն անմիջապեսորդերի գործողուգործել մեր կոդմից մշակված բոլորովին նոր տեղակայանք`ՏՏ-5. որի կաթյան թմբերի վրա հնարավոր չէ. որդերը կվնասվեն: Ուստի, ռռոցվածքայինսխեման տրված է նկ. 21-ում: այն պետք է պատրաստել տեղամասիեգրին կամ անմիջապեսգոմաղբի ֆերմենտացման տեղամասում: Մեր կարծիքով,վերջին տարբերակը տնտեսապեսավելի արղյունավետ է, երբ սուբստրատը պատրաստվում է անմիջապես ֆերմենտացված գոմաղբի խրամատում: Համանման առաջարկության փորձ արել ենք նան մյուս պարագրաֆներում:Օգտվելով առաջարկվածտեխնոլըոգիաներից.ընտրված ու վերջնականմշակման ենթակա մեքենասարքավորումներից.նպատակահարմար ենք գտնում առաջարկել հետնյալ եղանակը. ֆերմենտացմանգործընթացնավարտելուցն անմիջապեսխրամատում թթվությունն ռւ գագերի պարունակությունը չափավորելուցհետո. ֆելմենտացված գոմաղբիվրա հավասարաչափ լցնել պահանջվողքանակության մանրացված ծղոտ ն նկ. 16-ում առաջարկվող խառնուղ-փխլրեցնուլ-խոնավացնողագրեգատով խառնել ու դարձնելհամասեռ սուբստրատ: ՓոխադԷԷ րել կենսահումուսիտեղամաս ն նկ. 18-ում առաջարկվողշերեփայինագրե27 Կկենսահումոա տեսակավորող55-5 տեղակայանքիկառուցվածծքային սմիւեՆկ. գատով հավասարաչափ փռել ռրդերիգործողությանթմբերիվրա: ման. շ

յ

3.313.

Կենսահումու սիհավաքումըն

փոխադրումը

Կենսահումուսը խրիամատներից հավաքելուն կույտավորելու աշխատանքների կատարմանառաջարկվողսխեման ցույց է տրված նկ. 17-ում: Այն իրականացվումէ վերակառուցվածշերեփայինբարձիչով(8). հետնյալ կերպ. որդերին տեղափոխելուցհետո, ՏՇ-2 շերեփային բարձիչը կենսահումուսի առանձին բաժիններըհերթականությամբ խրամատից(11) հրում. հանում ն կույտի (7) է վերածում: Այնուհետն. կախված օգտագործման պայմաններից.կույտավորվածկենսահումուսն անմիջապես փոխադրվում է դաշտ (որպես օրգանական պարարտանյութօգտագործելու համար) կամ խոնավազրկման հրապարակ,որտեղ խոնավություննիջեցնելուց հետո պետք է տեսակավորել. այսինքն՝ հատիկավորել ն փոխադ(գրանուլացնել)

րել պահեստավորման:

Կենսահումուսըհրապարակում պետք է խոնավազրկելբնական եղանակով`արնի էներգիայով:Այն հրապարակումպետք է փռել մինչն 30 սմ շերտով. կախված կլիմայական պայմանճերից.օրը մի քանիանգամ

մաղ. 4-մաղեր.5-քիտերներ,6-մանրացման 3-բունկերւատակի բունկեր. 7-թեք փոխադրիչ,8-ճոռ, 9-ընդունմանբունկեր: Էարարկեր.2-շրջանակ.

Տեւլլակայանքըբաղկացածէ կենսահումուսըբարձուլ փոխադրիչ| ց (7. մանրացման բունկերից (6). բիտերներից (5), համապատասխանչափսի անցքերով մաղերից(4), շրջանակից (2): Տեղակայանքն աշխատում է հետնյալ կերպ. բուլդոգերընախօրոք պետք է քանդիկենսահումուսիկույտը. մանրացնիու մատուցիտեսակավոռող տեյլլակայանքին: Երկու բանվոր, երկու կողմից բահերով կենսահումուսր պետք է մատուցեն բարձիչ-փոխադրիչի(7) բունկերին(9): Նրանք է կոշտելը բահերով հնարավորինչափ մաճրացնեն. իսկ խռշորները`հեդացնեն: Հետագայում այդ գործողություններընս կմեքենայացվեն: Բարձիչ-փոխադրիչը կենսահումուը լցնում է մանրացնողբունկերի (6) մեջ. որտեղէլեկտրաշարժիչովպտտականշարժման մեջ դրվող բիտերներն իրենցհերթին մանրացնում են գանգվածը,կոշտ շպրդուրս: Վերնեիմալը 4-5 մմ-ից փոքը մասնիկները՝ճռոռվ ուղարկում է հետ՝ բարձիչ փոխադրիչի (7) ընդունմանբունկեր: Համապատասխան չափ-

պետք

`

տելով

առարկաները

սի մաղերոմ անցնելուց հետո հատիկանման գանգվածը,ըստ ֆրակցիանեհի. պետք է լցնել պարկերի (1) մեջ ն ուղարկել պահեստավորման:

Կենսահումուսի պահեստավորումըպատասխանատու գործ է: Աշճանը պատրաստված կենսահումուսն անպայմաճպետք է պահեստավորել` հաջորդ տարվա գարնանն օգտագործելու համար: Շատ տնտեսություններում ուղղակի պատրաստի կենսահումուսը թողնում են իրենց տեղում կամ կույտավորում տեղամասիեզրին: Երկու դեպքում էլ սխալ է: Անձրնաֆրերը. ձյան հալոցքի ջրերը ողողում, լվանում ու հեռացնում են սննղարարնյութերի նշանակալիմառը: Միաժամանակ. բաց երկնքի տակ մնալու դեպքում արնի ճառագայթներիներգործության տակ սննդարար նյութերըքայքայվում են:

"

Գիտափորձերիարդյունքներըվկայում նն. որ նպատակահարմար է կենսահումուսըլցնել պոլիէթիլենայինպարկերիմեջ ն պահել թեթն ծածկնրի տակ. իսկ հնարավորությանդեպքում` փակ. հերձաքարե(շիֆերե) պատերով շենքերում, դրտեդկարելիէ պահելլ նան կույտերով կույտերով:

Հ

|

3.4.

Կենսահումուսիարտադրության պարզագույն տեխնոլոգի ֆերմերականտնտեսությունների համար

Կենսահումուսի արտադրության այո եդանակը համեմատաբար է, մեծ կապիտալ ներդրումներչի պահանջում,շահագործականու աշխատանքայինծախսումներըփոքլ են, արտադրողականությունը՝ մեծ: Գոմաղբիֆերմենտացման համարառաջարկվումէ շատ պարզ կառուցվածքովգոմաղբամբար (նկ. 22): Այն բաղկացածէ երեք բաժանմունքներից. որոնք ունեն մուտքի (1)ն ելքի Օ) թեք հարթակներ:Ըստ որում բաժանմունքների քանակը ն չափսերը կախվածեն մշակվողգոմաղբիքանակից ն մշակման տնողությունից. պարզ

Աջ

ո

-

Օ ՕԳ շթԲ. կամ Մբ«շ-Ր-» գոր

որտեղ՝ «զ -ն տարվա ընթացքումմշակվողգոմաղբիծավալն է. Օլ -ն՝ զանգվածը. ք. նգոմաղբիխտությունը. -մ՝ բաժանմունքների ո, քանակը, «. -ն` մեկ բաժանմունքիծավալր: Օգ -ն բաժանվածէ 2-ի, որովհետե -

է մոտ ֆերմենտացվում

Իր հերթին ".-

գոմաղբը

6 ամսում:

(, ԻԼ «Եր աան

թ

որտեղ՝ կ .

«

ն

ի

-

ն

համապատասխա-

նաբարբաժանմունքի վերնի մասի ն հատակի երկարություններն են, հլ-ն՝ գոմւաղբամբարի բարձրությունը, Եչ-ն՝ բաժանմունքի լա յնությունը:Սովորաբար, հ.- 1,5-2 մ. իսկ մյուս չափսերըպետք է ընտրելտեղանքիհնարավորություններիցելնելռվ:

Են.

22.

էւ

ն

Գունսղբամբարիկառուցվածքային սխեման:

-վ

Սսուրային շրջանի սկզբում գոմաղբը կուտակում են առաջին բաժանմոանքիվերջնամասիցսկսած մինչն սկզբնամասը,հետո՝ հերթականությամբ երկլուրղ ու երրորդ բաժանմունքների վերջնամասերիցսկսած: 5-6 ամիս հետո առաջին բաժանմունքիվերջճնամասիցամենահնացած(ֆերմենտացված) գւմաղբը տեղափոխում են կենսահումուսի արտադրամաս. հետո երկրորդի ու երրորդի վերջնամասիցսկսած: Դաբաժանմունքներում ճայն հերթականությամբ կուտակում են ֆարմ գոմաղբը: Կենուսհումումի արտադրամասի հատուկ հրապարակում (եկ. տելափոխված ֆերմենտացված գռմաղբը(1) պետք է պահել 3-5 օր, այնուհետն դարսել 30-50 սմ բարձրությանշերտով (2): Այդ ընքացքում փռված գոմաղբի վրա ձեռքի գործիքներովշաղ են տալիս մանրացված ծղւտ (3). բուլդոզերով խառնում, մճացած գազերն ու թթուներըհեռացնելու անհրաժեշտության դեպքում` ջրում. ապա պատրաստի սուբստրատը տեղափոխում հումուսացման տեղամասեր (նկ. 23)՝ 1. 2. 3, 4, 5: Նջե հումուսացման արտադրամասում աշխատանքները նոր են սկսվում. ապա սուբստրատը պետք է դարսել հետնյալ կերպ` համապատասխան երկարությամբթմբերը (4) 30-40 սմ շերտով ն 1.2 մ լայնությամբ դարսում են իրար զուգահնո 4-5 մ միջակայքով: Այճուհետն, հումուսացվեյուց հետո այդ թմբերի կողքին կպած նույն հաստության շերտով ավելացնում նն ցանկացած լայնության. բայց մինչն հաջորդ թումբը 1 մ հեռավորությամբ աւբստրատ: Այս դեպլքումհումուսացված թմբերից(4) որդերըշարժվամ են ղեպի նոր դրված սուբստրատի շերտերը: Որոշ ժամանակ հետո. ստուգումներով պարզելով, որ վադուց դրված թմբերում (4) այլնս որդեր չկան. նշանակում է կենսաւմուսը լրիվ պատրաստ Է, կարելիէ տեդափոխել: Դրանիցհետու տվյալ շարքի 2. 3. 4. ն 5, մինչն ո-րդ թմբերի տեղերն ազատվում են. ստի 1.2 մ լայնության ն 30-40 սմ հաստության շերտելւն

տարկված

հերթականությամբ

23ա)

(ո 1) կողքին ն այդպես շարուավելացվում են ճախօրոք ավելացվածների ճակ. միայն թե 1 մ միջանցքը պահպանելով:Ի նկատի պետք է ունենալ. որ 5-րդ (ո-րդ) թմբի ընդլայնումը սահմանափակվումէ մինչն հումուսացման տեղամասի սահմանը (7)՝ ցանկապատը: Հետնաբար,տվյալ շարքում որոշ ժամանակ հետո վերանում է ո-րդ թումբն ու իր շարունակությունը.հետո ո-1-ը. հետո ո-2-ը ն այդպես շարունակ: Սակայն. դրանց զուգահեռ.առաջին թմբի տեղը դրվում է նորը. նորից կողքն ավելացվումեն նոր շերտեր ն այդպես շարունակ կռնվեյերային եղանակով իրագործվումէ կենսահումուսի արտադրությունը:

3.5.

-

Նկ. 23. Հումուսացմանարտադրամաս.

ա) հատուկ հրապարակֆերմենտացվածգոմաղբըմշակելու ձամար. 1-նոր տեղափոխված ֆերմենտացվածգոմաղբ,2-մշակմանհամար դարսված զանգված, 3-ծղոտի շեր, բ) հումուսացման ընդհանուրհրապարակ.4-նոր դրվածթմբեր (Է 2. 3. 4, 5) 5ջրցան

խողովակներ, 6-տեղափոխված խողովակ:

Կենսահումուսիարտադրությանկոնվեյերայինեղանակիառավելությունն այն է, որ ֆելմենտացված(ոչ լրիվ) գռմաղբի լվացման,որդերի տեղափոխության. փխրեցման (օդատրման)ե խոնավացմանծանը աշխատանքներնընդհանրապեսվերանում են. սուբստրատը պատրաստվում է լվանալ պետք չէ. որդերը տելրիվ ֆերմենտացված գոմաղբից.համարյա են ղափոխվում ինքնակամ.գոմաղբինխառնվողծղոտը 30-40 սմ շերտով փլռված սուբստրատը դարձնում է փխրունու օդաթափանցելի, սուբստրատի անհրաժեշտ խոնավությունն ապահովվում է ցնցուղայինխոդովակւսշարերից(5. 6) ճնշման տակ դուրս թափվողջրի շիթերով: Պատրաստիկենսահումուսըհավաքվումու տեսակավորման արտադրամաս է տեղափոխվումսուբստրատիթմբերը ն հետագայում դրանց կպած շերտերը դարսոլ շերեփայինՏՇ-2 բարձիչով: Կենսահումուսըտեսակավորելուհամարառաջարկվումէ նկ. 21-ում բերված տեղակայանքը. որը հաջողությամբանցել է արտադրականփորձարկումները:

Կենսահումուսի օգտագործման նղանակները

Կենսահումուսը բարձը արդյունավետօրզանականպարարտանյութ

Այն սննդային ն կենսաբանականակտիվ նյութերով հարուստ սն-շագանակագույն անհոտ նյութ է, հարուստ է այնպիսի արժեքավորնյութերով, է:

ինչպիսիք են հումինաթթուները.ֆուլվոթթուները.հումինները ն բազմաթիվ այլ նյաթեր: Այն պարունակումէ 29,8-53,455 մոխրային նյութեր, 12.1-22.292 օրգանական նյութել. 7.7-8.026 հումինաթթուներ. 1.17-1.4896 ազուռ, 0.,961,932 ֆոսֆւր. 0.92-1.5825 կալիում. շուրջ 476 կալցիում, 0,8296 երկաթ.ինչպես նան միկրոտարըրեր՝ պղինձ. մանգան.ցինկ. բոր, ունի չեզոք ռեակցիա: Կենսահումուսում եղած սննդանյութերը բույսերին ավելի մատչելի են, ն կենսաբանականակտիվ նյութերի հետ էական ազդեցություն են գործում հողը բերրիության ն մշակաբույսերիբերքատվությանբարձրացման վրա: Ըստ դոցենտ Մ. Երիցյանի գիտափորձերիարդյունքների,կենսահումուսը հեկտարիհաշվով 500-1000 կգ կիրառելու դեպքում աշնաճացան ցորենի բելւքատվությունըԱրմավիրիմարզի Բամբակաշատգյուղում ավելացել է 29-3322-ով: Նույն վայրում 500-300 կգա նորմայով կենսահումուսը լոլիկի բերքատվությունը ջերմատան պայմաններում ավելացրել է 39-6256-ով. բաց 1լաշտում՝25-5242-ով: Կենսահումուսի 1000 կգ/հա նորման կարտոֆիլի բերքատվությունըԱրարատի մարգի Մասիսիտարածաշրջաճում ավելացրել է 25-3542--ով.Կոտայքի մարզի Շենավան գյուղում` 38-60օ2-նվ: (Մասիս) 10-1276 կենսահումուս Ջերմոցի Խալախառնուրդում լացնելիս լոլիկի սածիլները չեն հիվանդացելսն ոտիկով. դաշտում 1295-ով նվազել է այդ բույսերի թառամումը.անտրակճոզը: Կենսահումուսը կիրառվում է ճախացանքային,ցանքակից(տնկման հետ) ե սնուցման Խլանակներով:Կիրառմանչափը որոշվում է ելնելով հողի հատկություններից.մշակաբույսից ն ֆերմերի հնարավորությունից:Հացաէ այն հող մացլռատիկայինմշակաբույսերի դեպքումճպատակահարմար ննլ ցանքից առաջ, հողի նախապատրաստման չաժամանակ,կիրառման փը շուրջ 1.0-1.5 տոննա, բանջարանոցայինմշակաբույսերինե կարտոֆիլի է հող մտցնել սահամար՝2-3 տ/ճա. սրից 250-500 կգ ճպատակահարմար ծիլմսն կամ տնկմանընթացքում.1000-1500 կգ. առաջին իսկ բուկլիցի ժամանակ.մնացածը՝հողի նախապատրաստման ժամանակ: Կենսանումուսըհուլին տալու աշխատանքներըմեքենայացնոդմեքեկառուցվածքներիու շահագործմանառանձնահատնասալրքավորումների կությունների մասին նյութերը տրված են սույն աշխատության4-րդ բաժյ

ավե լ

ճում:

3.6. Կենսազանգվածի օգտագոր զանգվածիօգտագործման

կները եղեղանակնե

է Դարվինի. հողի բերրիություննզգալիորենպայմանավորված մարսողական իրենց Անձրնորդերն անձընորդերիկենսագորբծունեությամբ: հետ. մանրացուտ միջով անց են կացնում հողը, օրգանականճյութերի է բույսերի որը պարունակում նում այն. վերածումմիատարր զանգվածի. քիմիգյուղատճտեսության Սակայն սնման համար անհրաժեշտ տարրեր: նան հոեն ինչպես Նրանց. ացման առաջին զոհերն են եղել հատկապեսսպլեստիղային այլ օրգանիզմներիհամար կործաճիչ մնացորդներըքայքայբույսերի աճեցված օգտագործմամբ ցիդները.որոնց ու են կենոունակությունը: քանակն անձրնորդերի նվազեցնում վելով հողում Ռրդերի համար վնասակար են ճան հանքայինպարարտանյութերը: ազդեցություկոնտակտայինն կոնտակտաաղիքային Հերբիցիդների Ըստ

դարձել անձրնորդերը:

արզելակումէ անձրնորդերիշարժունակությունը: որդաբոծությունըվերջին 30 տարում. ԱՄՆ-ից Արդյունաբերական հետո. լայնորեն տարածվել է Արնմտյան Եվրոպայում (Իտալիա, ՖրանԱՊՀ երկրներից սիա. Հունգարիա). Ասիայում (Ճապոնիա, Չինաստաճ): են զբաղվում Ուկրաինայում: որդաբուծությամբ Կարմիր անձրնորդնապրումէ 16 տարի: Մեկ կարմիր որդը. պայմաններում.տարվա ընթացքումկարող է տալ մինչն 1500 անհատ: Օրորդն օգտագործումէ իր կշռին հավասար կեր՝ մռտավորաճն

Աաթազոմ |

.

կենսա-

'

համար`

չիագեցած

թթուների

Ֆոլիեվային

:

միջանկյալ ածխածին

(2.32-0427). արաթթւներ, (5:49-6.03 որոշակի ՀԱՆԴ գլիցին Մ որրն:բաք են ա|ԱԱ ( մոր լիզինը րերավոր ական են՝իզինը

վիզանգվածըհարուստ է ֆերմենտներով. Ռրդերի կենսաբանական միկրոտարրերով: տամինճերով ն օգտակար պարունակում է տարբեր վիտաԿարմիր որդերի կենսազանգվածը ն այլ նյութեր: Ռրդերի էրգոստերին միններ. դեհիդրոխոլեստերին. Դ ճախավիտամինների է բնականաղբյուր. որը հանդիսանում զանգվածը տակ վերածվումէ ա զդեցության ճառագայթների ուլտրամանուշակագույն ճան են խոլեստերին,մեԴ վիտամինի:Որդերի հյուսվածքներում նկատվել տաստենոլ.լանոստերին.լատոստերինիհետքեր: անջատումեն. պաճտոտեինայինթթու Որդերի կենսազանգվածից թթու (156 մկգ/կգ).ոի(18.5 մկգ/կգ), նիկոտին(137 մկգ/կգ).նիկոտինային (6,9 մկգ/կգ),բիոտին (1.1 մկգ/կգ).ֆոբոֆլավին(157 մկգ/կգ). պիրոդօքսին լիեվային թթու (1.6 մկզ/կգ).վիտամինԲյշ (3.7 մկզ/կգ) ն այլն: Պանտոտեինայինթթուն անհրաժեշտէ ածխաջրերին ճարպերիփոհախանակմանը. կենտրոնականնյարդայինհամակարգիզարգացման է մյուս վիտամինների յուրացմանը: մար, նպաստում թթուն օգտագործում են կարմրախայտ Նիկոտինըն նիկոտինային հաձկները համար' 1 մգ մարմնի 1 կգ զանգվածիհաշվով, սադմոնձկան մար` 1.5-2.0 մգ/կգ

Ռիբոֆլավիճը կարնոր է ձկների շնչառության համար: Օրական պականջարկնէ. կարմյւախայտ ձկների համար՝ 0.5 մգ. մարմնի 1 կզ զանգվա0,75-1.0 մգ/կգ. գետածածանիհամար՝ ծի հաշվով. սաղմոն ձկան 15-20 մ գ/կգ.լոքոյի համար` 10-20 մգ/կգ: Պիրոդօքսինը մասնակցում է ճարպերի,հատկապես անփոխարինեճարպային փոխանակմանը:Պահանջարկն է. ի է 0.25 մգ մարմնի 1 կգ գանգվածի հաշվով, համար՝ կարմրախայտ ձկների սաղմոն ձկան համար՝ 0.35-0:40 մգ/գ: թթուն կարզավորում է արյան նորմալ փոխամակումտնում է պորֆիրինային ֆերմենտներիկազմի մեջ, ղրական ազդեթյունը. է թւղնում արյան մեջ գլյուկոզայի պարունակության կարգավորցություն ման վրա. բարելավում է աճը: Բ.» վիտամինը.ինչպես նան ֆոլիեվային թթում. օգտագործվումէ միմիացությունների առաջացման համար: Պահանջարկն է, 0.0002-0.0003 մգ. մարմնի 1 կզ զանգվածիհաշվով: Որդերի կենսագանզվածըպարունակումէ նան մեծ քանակությամբ անգինին (7.59-8.0422). տրեռնին գիստիդին 3), ցիստեին (0,69-0.7696). տրիոդին (5.722

ւթեր, րսյութեր,

`

ընչ

սի

ք

մեքիղնինը(2.07-2.1454): շատ արժեքավոր նյութ է. Ռրդերիխոնավազրկվածկենսազանգվածը է օգտակար հանքային նյութեր. որոնք որպես սննդարար են մարդկանց ն կենղանիներին:Դրանց կազմում են նշ ն (0.2856). մագնեինչպիսիքեն. (0.7277). (0.34). նատրիումը 0. (066 4լ (32.577). մարգանեցը պղինձը (136.544). ( Վոն խտանյութըկարելի ինը 2): Որդերի կենսազանգվածի ր ր տեսակի մրմնջադեղեր.հակաքաղցկեղայինպատը. կոսմետիկա,աչքացավը բուժելու ն այլ

31.695)

Ն

պարունակում ա ԿԱ կալցիումը միկրոտարրեր, Ա բԱջ Ֆուֆորն 7).կալիումը երկաթ Ա ԽԱՆԱՒՆ մ4 3 ( ա աան Նե արմ բատոն ոմ մեշի պ ահպանի: ար. րի ին Չինաստանում նոր տեխնոլոգիայի հիմաճ պատեկայ վրա պատ

ր այր Ն հակաուռուցքայինշիճուկ՝ Ե: Հիգ վանդակը իանաաաններում: աո րում հետազոտություններըցույց են տվել, որ որդերի խտ խման վրա տտացված«ֆուկինճին» քսուքը 9326 արմ

րաստվե

ութի է դյուճաւավետո թյամբբուժում թյունները ՆԱ

մրմնջուկը. էկզեման ն ստորին վերջավորուարվություն: Տերեկու, ութին երժ ն հակաուռուցքայինակտիվություն: Տեղեկուբոուններկան ռր Ե՛չ խտանյութըմեծացնումէ օրգանիգմիվարակամերժուճրն ու որձա դրոդականությունը քաղցկեղային հիվանդություններիճկատ-

անի վեաաա ւ

արակա

մամբ:

Ուկրաինայի գիտությունների ակադեմիայի կենսաքիմիայի գիտահետագոտական ինստիտուտում ուսումնասիրվել են որդերի հյուսվածքներում լիպիդների ն ճարպայիմճթթուներիկազմը, նպատակ ունենալով բացահայտել ֆոսֆոլիպիդների ն 82 ստերիճների պարունակությունը: Տվյալնե-

վկայում են. որ լիպիդների պարունակությունը բավականին բարձը է ն հասնում է դրդերիխոնավ կենսազանգվածի 2.5-5,122-ին: Լիպիդների բարձր պարունակությունը հնարավորություն է տվել դրանց օզտագործելու որպես. հումք` կոսմետիկական արտադրությունում (օճառահեղուկ, պահպանիչ քսուք ն այլն): Ինչպես տեսնում ենք. կարմիր.անձրնեորդերը հարուստ են բազմաթիվ ն բազմաբնույթ նյութելուվ, էժան են ն մեր պայմաններումհանդիսանում են ռնարավոր արտագդրվուհումք՝ կերային լրացումների.դեղորայքի ն օծանելիքների արտադրության համար: Անհրաժեշտ է ուշադրությունը կենտրոնացնել նշված ուղղություններում: րը

3.7.

Գոմաղբից կենսագազի արտադրությանեղանակներըն

մեքենասարքավորումները

Գյուղատնտեսականթափոններըէներգետիկականնպատակներով

օզտազործելու հնարավորություններից մեկը կենսազազիստացումն է: Օրգանականնյութերի անաերոբային ֆերմենտացիայի օգնությամբ կարելի է ստանալ ոչ միայն կենսագազ. այլ նան այդ պրոցեսմ օգտագործելշրջակա հատմիջավայրը կեղտոտող նյութերը մշակելու ն հողի ֆիզիկաքիմիական կությունները բարելավելու համար: Օրգանականթափոնների անաերոբային ֆերձենտացիայի օգնությամբ կարելի է արտադրել լիարժեք օրզանական պարարտանյութ ն միաժամանակստանալ մեծ քանակությամբ էժան

կենսագազ:

Կենսագազ կարելի է արտադրել ցանկացած օրգանական նյութից, սակայն ամենաալոդդյունավետը գոմաղբը ն թոչնաղբն է: Կենսագազ ստանալու համար օրզանական նյութերն անաերոբային

ֆերմենտացմանպայմաններումմեթանայինբակտերիաներով քայքայվում են: Նրանց գործունեության բարենպաստպայմաններնեն համարհամար վում. ազատ թթվածնի բացակայությունը. մեծ խոնավությունը(5052-ից բարձր). քիչ լուսավորվածությունը,ազոտի բավարար քանակությունը,հիմնային միջավայրը(58Ր7-7.6). համապատասխանջերմաստիճանը: Օրզանականնյութերի տարրալուծումը կատարվումէ բակտերիանեռի կենսագործունեության պրոցեսում:Առաջինփուլում թթվածինառաջացնող բակտերիաներըբարձը մոլեկուլյար օրգանականմիացությունները վերափոխում են ցածը մոլեկուլյարի,իսկ երկրորդւմ` մեթանայինբակտերիաները նրանցից սինթեզումեն ածխաթթու գազ. ջուր ն մեթան: Տարրալուծման

առաջին փուլն անվաճում

են

թթվածնազոյացում.քանի ոլւ ֆակուլտա-

տիվային անաերոբներիմետաբոլիզմին քայքայման պրոցեսումհիմճակաճում առաջանում են թթվածին ու թթու միացություննը: Երկրորդ փուլն ստացել է հիմնային գազաֆիկացիաանվանումը, որի ժամամճակմեթանային բակտերիաներնիրենց կենսագործունեությանհամալ թթուների մոլեկուլներից սինթեզում են թթվածին, անջատելով մեթանն ջոր.

Տարրալուծման արագությունը կախված է բակտերիաներիգործուճեւթյան պրոցեսներից. որոնց վրա. իրենց հերթին, ազդում ձն արտաքին" պայմանները: Ար) պայմանների մի մասը հաստատուն է (օրինակի համար, խոնավությունը.լույսի բացակայությունըն այլն). իսկ մյուսներն աճհրաորոշակի մակարդակիվրա (օրինակի նամար, օպտիմալ ժեշտ է պահպանել ջերմաստիճանը. սննդարար նյութերով մատակարարումը ն այլն): Ամենաառավել չափով բավակւարնորը.որպեսզի տեղադրված սարքավորումներն րարենբակտերիանելի կենսագռրծունեռւթյանպայմաններին: Ջերմաստիճանը մեծ ազդեցությունէ թողնում բակտերիաներինյուվիա ն ռամապատասխանաբարորոշում առաջացած թափոախանակության կենսագազի քանակի: Բակտերիաների տարբեր շտամներ ունեն կյանքի գործունեությանտարբեր օպտիմալ ջերմաստիճաններ:Այսպես, պսիխոֆիլայրն շտամճերում գազի առավելագույնսինթեզըտեղի է ուճենում 155 Շ-ի ջերմաստիճանիդեպքում. մեզոֆիլայինշտամների մոտ՝ 355 Ը, թերմոֆիլա-

յինճերում՝ 555

Շ:

Միկրոօրգանիզմնելւի կենսագործունեությանհամար անհրաժեշտէ դռամապատասխանսննդարար միջավայր: Նրա քանակը կախված է ֆերմենտտցիայի պրոցեսին մասնակցող միկրոբներիքանակից, միկրոբներին միջավայրիհպման մակերեսից ն այլն: .Քանակից բացի, մեծ դեր է խաղում ճան սննդարար միջավայրի որակականկազմը, ավելի ճիշտ ազոտի ու ածխածճի ռարաբերությունը. քանի որ այդ նյութերը անհրաժեշտ են բակտեըիաների թաղանթային նյութի սինթեզի համար: Միկրոօրգանիգմների կյանքը նորմալ գործունեության համար պահանջվումէ, որպեսզի ազոտի նվազագույնպարունակությունը100 կգ նյութի մեջ կազմի 75 գ, իսկ ագոտի ու ածխաթբվի օպտիմալ հարաբերությունըտատանվի 0.06:1-ի սահմաննեհում: Գոմաղբահյութում սննդարար նյութերը գտնվում են լուծված կամ պինդ վիճակում: Բակտերիաների կյանքի նորմալ գործունեությանհամար անհրաժեշտէ կպչողականությանմակերես: Ուստի, եքե պինդ նյութերի պարունակությունը ցածը է 192-ից,ապա ճեխման պրոցեսըչի կարող իրականանալ:Սակայն պինդ բադադրամասիօպտիմալ պարունակությունը է լոծվածքի խառնումը.իսկ դա ցանկալի չէ: վատացնում Խմորմանպրոցեսիկարնորգործոնըսննդարար նյութերիընդունման արագություննէ: էյն պետք է լիճի այնպիսինը, որպեսզիխմորվածնյութերը հեռանան, ն սննդարար նյութերիընդհանուր քանակությունըլիմշտապես նի անփոփոխ: Սովորաբար, նյութերի լրացումն արտահայտումեն խմոր85

է տարմակերեսի բեռնավռրվածությամբ. ն ճրա մեծությունը կախված տեսակի րալուծման արագությունից: Որոշ անասուններիգոմաղբում խմորման մակերեսի. բեռնավորման օպտիմալ ճնշանակությունները բերված են 26 -րդ աղյուսակում: Կենսագազ սարքավորումներնարդյունաստանալու վետ օգտագործելու համար. պետք է պինդ նյութերի քանակությունըչանցնի օպտիմալացմանվերին սահմանը, քանի ռր նրանք են որոշում բեռնավորման

վածությունը:

մետաբոլիզմիպրոցեսներիամենաբարենպաստ ընԲակտերիաների

թացքի համար անհրաժեշտ ամբողջ խմորման ռեգերվուարումստեղծել հոմոգեն պայմաններ: Սակայն խմորմանռեզերվուար տրվող նյութը ժամաճակի ընթացքումշելտավորվում է, ն բոլոր օրգանականնյութերն ու միկրոօրգանիզմներընստում են հատակին: Ղա բացասաբար է ազդում բակտերիաների կենսագռրծունեության վրա, որի հետնանքով նրանք կտրուկ իջեցնում են գազի սինթեզը:Շերտավորմանմյուս հետնանքըհանդիսանում է այն, որ ավելի թեթն միացությունները,օրինակ` ճարպերը, մակերես են բարձրանում: Այդ երնույթլ մի կռղմից՝ դժվարացնումէ գազի անջատվելը, իսկմյուս.կուլմից՝ իջեցնում ճրա մթերատվությունը,քանի որ այդ նյութերը դաղարում են մասնակցել նյութափոխանակությանպրոցեսին: Այսպիսով, խմորման ռեզերվուարում հոմոգեն վիճակի պահպանումը պարտադիր պայման է: է

.

Ադյուսակ26 Խմորման մակերեսիբեռնավորվածությունը տարբեր տեսակի գոմաղբիդեպքում Անասուններիտեսակը ը

Խմորմանմակերեսի բեռնավորվածությունը,

մեզ օրում Անոգ-ը յա

իվրա

Կով

Հորբ Խուլ Գա

ոն 3.21.

Խմորման ժամանակը,օր

ութ

Թ

Կենսագազիարտադրության սարքավորումներըն պահանջներընքանցնկատմամբ

ե

ըստ կառուցվածքի սարքավորումներն Կենսագազի արտադրության են: Լինում են ամենապարգ տարբեր օգտագործվողճյութերի շատ մինչն կենսաոեակտորպարկերիցու տարողություններից

պլաստմասսայե

են ճեր. ռրոնք ղեկավարվում հաշվիչ

տեխնիկայով:

ռեորոշակիդեր ունի խմորման Բոլոր տեսակի տեղակայանքներում է ելնելռվբեռնավորողնյութի քազերվուարը:Նրա ծավալը կարելի որոշել

կակից ն

ժամանակից. այսինքն, խմորմանմակերեսիբեռնավորխմորման ն գազաանթաԼ

ջրա հիման վրա: Խմորման ոեզերվուարըպետք լինի պլաստամաբետոնից. է պողպատից, փանցիկ:Այն կարելի պատրաստել է հիմորոշվում ձեր Նրա նյութերից: այլ ն սայից պահանջներբավարարող պայմաններով: Խմորման տելադրման տեղով ն շահագործման նականում ինչպես գետնիտակ,այնեն տեղաբաշխված լինել կարող ռեզերվուարները պայմաններիտեսակետից պես էլ նրա մակերեսի վրա: Շահագործման կամ մըշփոփոխական նրանքկարուլ են լինել բաժինայինպահպանումով, ն են լինել կարող հռրիգոնական հետ միասին.նրանք գործուլ:Դրա

ման

տական

ոււնլաձիգ:

Խմորման ռեզերվուարումճյութը կարելի խառնելմեխանիկակամ ինչպես ճան գոյացող գազի օգնուեղանակներով. կամ հիդրավլիկական է

ն մեթոդը լիցքավորողպոմթյամբ: Խառնման ամենապարգ արդյունավետ է նան ճարպերի վեու ցրում խառնում է. այն ռր պիօգտագործումն քանի գազովխառնելիս: րեի շերտը. ռրը չի կարելիիրականացնել պահօպտիմալ ջերմաստիճանը նյութի ռեզերվուարում Խմորման նլրացուցիչ պանելու համար անդրաժեշտէ ապահովելջերմամեկուսացում որակը որոշակիորենազտաքացում:Ռեզելրվուարիջերմամեկուսացման դում է ստացվող կենսագազիքանակիվրա: համար լավակյանքիգործունեության Ձմռանը. բակտերիաների տաէ անհրաժեշտ նպատակով. պայմաններստեղծելու գոյն արտադըՆ Աա քացնել: Այդ նպատակի համար սովորաբար անհրաժեշտ տաքացնելու ված կենճսագազը:Գոմաղբը

գոռաղքը

ր գիան աերմային

որոշում են հետնյալ արտահայտությամբ. Գլ օո(ն- կ) կՎտ, Հ

է, կՋ/(13-), ռոը՝ գոմաղորտեղ՝ օ ն գոմաղբիտեսակարար ջերմությունն բեռնելուց աջերմաստիճանը բի մատուցումը.մմվ,ԿԽ-ը ֆերմենտատորի -

-

ուսց,«Ը:

Կենսագազի արտադրության տեղակայանքներըկարող են լինել տարբեր կառուցվածքի, սակայն նրանց հիմնականմասերը հետնյալներն են. խմորման գազամբար.ղեկավարման ն անվտանգության ռեզերվուար. Կա աարանքոԲ

ք

նրա,

կագմություԳոմաղբի տեսակարար ջերմությունըկախված օ կախված են (4-8) 1,163 կՋ/ ընդունում նից. ասկայն հաշվարկներում ն այլ պայմաններից կ 5եղանակներից պահպանման, փոխադրումների է

-

Ե:

-

105Ը:

բացի ջերմամեկուռեզերվուարիջերմայինկորուստները, Խմորման մեծ չափովկախ-

սացման դրակից ու

ջերմատվիչմակերնույթիմակերեսից.

ված

են

պրոցեսի նորմալ ընթացքի պահանջվող ջերմաստիճանից: Նրա

նշանակությունըկարելի է որոշել հետնյալ բանաձնով` Օշ

ՀԽՃԸ.-

ե) կՎտ: որն անհրաժեշտ է գոմաղբըաաքացնելու ն ջերմային լրացնելու. հանդիսանում է անհրաժեշտ ջեռուցող հզորու-

Ջերմությունը. կորուստները թյուն

Օ- յ Է Օշ: Խմորման ռեզերվուարը տաքացնում

են տարբեր եղանակներով. թարմ գոմաղբով.ներքին ջերմափոխանակիչով. պատյանի մակերեսով ն

գալարախուղովակով: Խմորման

ռեգերվուարիտաքացման եղանակը կախված է ճրա կառուցվածքից. տեղաբաշխումիցն խառնման եղանակից: Ջերմային սարքավորման կարգավորմանմիջակայքի նկատմամբ ներկայացվողպահանջներըորոշվում են բակտերիաներիկենսագռրծուճեության հարմար պայմաններով:Մեթանայինբակտերիաներըդիմանում են ջեւմաստիճանային 3-4-Շ սահմաններում:Դա տեխտատանումներին նիկապեսհեշտ լուծվող խնդիրէ: Գազամբարներըսովորաբարդասակարգվումեն` ելնելով նրանցում գտնվող գազի ճնշումից ն կառուցվածքի առանձմանատկություններից: Դրան ռամապատասխան ճրանք բաժանվում են ցածը (է Հ 0,05 բար). միջին (5Հ20 բար) ն բարձր (5Հ200 բար) ճնշման կառուցվածքների:Նրանք կաուղղեն միացվածլինել խմորման ռեգերվուարիհետ կամ տեդավորված լիճել առանձին: Մինչն 50-100 բար ճնշումով գազն ինքճանոս կուտակվում է գագամբարում.իսկ ավելի բարձրի դեպքում կուտակվումէ լրացուցիչ կոմպքեսորիօգնությամբ:

նրանցից

Կենսագազիարտադրության սարքթավոլումներպատրաստելիս ու շահագործելիսշատ կարնոր է անվտանգությանապահովումը:Խմորմաճ ռեգերվուարում գազագոյացման քանակությունը հաստատուն չէ. ուստի է օզտագործել խողովակներից պատրաստված պահպանիչ անհրաժեշտ

շրջանակ: Խմորման ռեզերվուարին գագամբարի գազախողովակաշարում տեղադրումեն փական. որը փակվում է ջերմության գործողությաններքո: Գղյացող կենսագազըմիշտ խոնավ է, որի հետնանքով մինչն

գազամբար

մտնելը անհրաժեշտէ խոնավությունըկոնդենսացնելն ապահովելգազախողովակիլավ ջերմամեկուսացում, որպեսզի պահպանիսառչելուց: Բացի դրաձից, եթն կենսագազըանմիջապեսչի օգտագործվում.անհրաժեշտ է լուծել նան նրա մաքրման խնդիրը: `

3.72.

Կենսագագի օգտագործումը

Կենսագազի բաղադրությունը հետնյալն

ՒՇ, 0.2` Օշ

ն

Աղյուսակ27

|

Կենսագազիմիջին տեսակարարելքը տարբեր գյուղատնտեսական |8| թափոններ մշակելիս

Նյութը

|

արու լ թովիգո

Կենսագազիելքը չոր օրգանական միավոր նյութի զանգվածի հաշվով. Է

մորմ անամոմի "Բ

-

-

605.Շէլ,, 36,6` ԸՕ., 3.0՝ 0,252 815: Նրա ջերմատվության հատկությունը2.5 ՄՋ/Նմ՝ է, :

Կենսագազիելքը չոր օրգանական նյութի միավոր հաշվով,

Նյութը

Կակեփ՝

կանգվածի

Աա

|

Խոտաբույս

-

ւսղբ

Է

| Ձիու գոմաղբ |

Թռչկաղբ

ԼՈչխւսրի գոմաղբ

Թափոններ

-

-

90 -310

անասնաշենբից

175 280

Ցորենիծղոտ

Տարեկանիծղոտ

-

-

-- Գարու ծղոտ

Վարսակիծղոտ

ՐԵ

-

290 -310

380 450 Գիտաժորենի Ցղոտ: ԼԳոնգեդի Ծղոտ ՝

ւ

է.

խտությունը՝1. Է5կգ/0մ՞, այրման ջերճաստիճանը՝700:Ը

Կենսագազի արտադրությունընպատակահարմար է կազմակերպել գոմաղբի ն թոչնաղբի հիմբի վրա, չնայած այն կարելի է ստանալ ցանկակած օլգանական նյութից (աղյուսակ 27): Աճասճապանքությանէներգապահանջարկը փուփոխվում է տարվա ընթացքում.ձմռանըհասճում է առավելագույնի.իսկ ամոանը՝ նվագագույնի: Կենսագազի արտադրությունը տարվա ընթացքումնույճպես անհավասարաչափ է. սակայն այդ դեպքում նկատվում է հակառակ հարաբերություն՝ ձմռանըայն քիչ է, քաճ ամռանը: Հետնաբար,ֆերմային կից արտադբամւասսերկազմակերպելիսանհրաժեշտ է կենսագազիքանակի փռփոխության օրինաչափությունը հաշվի առնել: Այդ դեպքում կենսազազի պահպանման համար մեծ տարողությունների օգտագործմանանհրաժեշտությունը չի լինի:

Բրնձի ծղոտ

|Բրնձի

թեփ

«Կտավատ

-

Ալպյան ոլոռ

Եղեգ

Երեքնուկ

Կանաչ բույսերից

-

330-360 280 490

մնացորդներ Կարտոֆիլի փրեր Կերայինշաքարի ճակնդեղիտերնկեր

-

:

400 - 500

Արնածաղկի տերն

Գյողատնոնն կառթափորաոր, Բույսերի սերմեր ա

:

Թփեր Ջրիմուռներ

Սռվակների տիղմ

-

420 - 500

310 740 -

37.3 Կենսագազիարտադրության ճեռնարկություններ, սարքավորումներ ն օգտագործման հնարավորությունները ֆերմերային տնտեսություններում

բարձրացմանհաշվին կրճատել մշակման ժամանակը՝ 18-ից մինչն 9-10 օր ե փոքրացնել մեթանթենկիխմորմանխցիկների ծավալը: Առաջարկված եղանակի տեխնոլոգիականսխեմամ բերված է 24-րդ նկալյում: Համաձայն այդ սխեմայի հետադարձ-համընթացշարժում կատարոդ խառնիչով(2) կահավորվածմեթանթենկի(1) մեջ բեռնող կցախողովակի (3) ն փակիչ սարքի (4) միջոցով մատուցվում է թարմ, մինչն պահանջվող ջերմասռիճանը տաքացած զանգված,որը բաղկացած է կենդանիների կլլանքից կամ մյուս օրգանական մնացորդներից,ռրոնք պարունակումենճ մինչն 2022 չոր ճյութ, իսկ բեռճաթափողկցախողովակի(5) ն փակիչ սարքի (6) միջոցով ճիշտ նույն քանակությամբ խմորված զանգված դուրս է թափվում որպես օլլգանական պարարտանյութ: Մեթանթենկըլցնելուց հետո. համաձայն բեռնման չափի. փակիչ սարքերը (4 ն 6) փակվում են. որով ն ապահովվում է մեթանթենկի լրիվ հերմետիկությունը: Անջատված կենսան 30-50265 երկօքսիդածխածնից. Գազը. ճրը բաղկացած է 50-7026 մեթանճից հարկադրական հավաքող կառուցվածքով(7), գազակուտակիչիցխողովակաշարով (9). մատուցվում է կուտակիչ գազային ւռարողություն (10),.որտեղից վերցնում են անհրաժեշտ կարիքներիհամար: Վակուումի մակարդակը դիտելու համար օգտագործվումէ վակուում-մետը(1 1), իսկ գազ վերցնելու ն խառնելու գործողությունները սինխրոն կերպով իրականացնելու համար տելխնալագիական գծում մտցվում է առավելագույն վակուումի բլոկ 02): Այսպիսով.կենսագազիհարկադրակամհավաքմանկառուցվածքըխառնիչի (2) հետ միասին աշխատում է սինխրոն կերպով ն գագակուտակիչում ապահովվումէ պահանջվողհաստատուն վակուումը:

Կենսագագիարտադրությունը մեծ թափ է ստացել հատկապես այն երկրներում. որոնք ունեն մեծ քանակությամբէներգետիկականպահանջներ: Օրինակիհամար Չինաստանում ն Հնդկաստանումգործում են կենսագազի արտադրության մի քանի հագար ոչ մեծ ձեռնարկություններ, որոնք բավարարումեն առանձին բնակավայրերի բոլոր էներգետիկական պահանջները: Այդ գործում որոշակի հաջողություններ ունեն ճան Հունգաոիան. Հոլանդիաննայլ երկրներ: Սիճչն երկրաւրդ համաշխարհային պատերազմըՀունգարիայում կային կենսագագիֆաբրիկաներ:Ֆերենց Ռակոցիի աճվան գյուղատնտեսական արտադրության կոոպերատիվի680 կովի կաթնային ֆերմայում գործող կենսագազիձեռնարկությունում օրական մշակվում է 53 մ անցամքար գոմաղբ.որում պինդ նյութերիպարունակությունըկագմումէ 8-1092: Խմորման պրոցեսը տնում է 30 օր. օրական ստացվում է 1478 մ մաքուր, օգտագործման համար պիտանիգազ: ԽորհրդայինՄրւսթյունում նույնպես լուրջ աշխատանքներեն կատարվել այդ ուղղությամբ: Դրանցից արժանի է հիշատակել Գ. Գոլւնովեսովի կողմից մշակված կենսագազայինտեղեկայանքը. որտեղ անաերոբ խմորմանճանապարհով, խմորմանխցիկում հաստատուն ջերմաստիճանի (մեզոֆիլայինպրոցեսըմինչն 356Ը. թերմոֆիլայինը՝մինչն 53-Ը) ն ավելցուկային ճնշման տակ անջատվումէ կենսագագ:Կան ճան այլ եղանակներ: Մակայն գոմաղբի մշակման հայտնի եղանակներիթերությունն այն է. որ դրանք չեն ապամտվումպրոցեսի պահանջվողարդյունավետությունը,որը հանգեցնումէ տեխճոլոզիականտարողություններիաշխատանքայինծավալների զգալի մեծացման. քանի որ մշակումը շատ երկարատն է: Դա պայմանավորվածէ նրանով.որ խմորման խցիկի գագակուտակիչումկըՇ,չղլդղդղշ սագազի ավելցուկային ճնշման պահպանումը դժվարացնում է մեթան առաջացնողբակտերիաներիգւրծունեության միջավայրից ձնափոխված մթերքներիհեռացումը,որի ռետնանքովկտրուկ իջճում է խմորմանպրոցեսի ինտենսիվությունը:

Առաջարկվելէ գոմաղբի մշակումից զագ ստաճալունոր եղաճակ. վերացնում է նշված թերությունները:Էությունն այն է. որ մեթան առաջացնուլ բակտերիաներիմշակման միջավայրից ձնափոխված

որը

-

'

գոմսղծի

՛ :

ք

ր-ի

:/ԹԹՅ-

Հազի

Ծավի

աաա

ռա ՐՆպարարտանյունի Ն

մթերքների

հարկադրականհեռացումը կատարվում է գազակուտակիչումվակուում ստեղծելու ն պարբերաբարխառմճելու Դա ապահովում է ճանապարհով: ինտենսիվգազանջատումը(կենսագազիելքը մեծանում է երկու ն ավելը անգամ). նպաստում մեթան առաջացնող բակտերիաների արագ զարգացմանը ն հնարավորությունէ տալիս պրոցեսիարդյունավետության զզալի

խմ

ելք

2Եմ. 24 Գոմաղբից գազ ստամալու տեխնոլոգիական զծի սխեման. 1-մնթանթենկ, 4. ճ-փակիչսարքեր,5-բեռնաթափիչկզախողույակ, -խառճիչ,3-բեռնող կցախտդովիակ, 102-նարկադրականհավաքող կառուցվածք,4-գազակուտակիչ, 9-խողովակաշար, -Աեզային տարողություն. 11-վակուում-մետր,12-առավելացույն վակուումիբլոկ:

Նկարագրվածտեխնոլոգիականգծի հիման վրա օրգանական պահւսրտանյութերիպատրաստմանհամար մեքենաներմշակող ու արտադրող

Զապորոժյեր գիտաարտադրականմիավորումը մշակել

է

գոմաղբի աճաե-

9լ

թ. տեղադրվել Կինի մարգում. ալլտադրական ն պետականփորձարկումներնանցել ենճ հաջու. սերիական արտադրությունը կազմակերպվելէ 1988 թ-ին: Կենսաէճերգետիկ տեղակայանքը օրական մշակում է 89-9672 խոնավությամբ30-50 մ՝ գոմաղբ. կենսագազիմիջին օրական ելքը կագմումէ 750 մ:: Նկարագրված տեխնոլոգիականգծում մեթանթենկիցդուրս թափվող է, կարելի է փոխադրելդաշտ ն օգջրիկ զանգվածըարդեն ֆերմենտացված տագործել որպես օրգանական պարարտանյութ:Սակայն ոչ բոլոր տնտեսություններում կարելը է ջրիկ զանգվածնօգտագործել: Մեծամասամբպահանջվում է վերածել պինղ ն ջբիկ ֆրակցիաների: Առաջարկված եմ ջրիկ գոմաղբը ֆրակցիաներիբաժանելու կատարելագործված եղանակներ, որոնցից ամենահեռանկարայինըմեխանիկաթիսիականն է: Ջրիկ գոմաղբը հեղուկ ն պինղ ֆրակցիաներիբաժանող մեխամիկաբիմիականեղանակներիցհայտնի է գոմաղբը մետաղապարունակ մակարդիչով՝ալյումինի սուլֆատովմշակումը ն այնուհետնմեխանիկական բաժանումըֆրակցիաների: Սակայն այս եղանակի թերություննայն է, ռր ջիիկ գոմայլլբիամբողջ ծավալն անցնում է խոնավազրկողսարքավորումնեավ, ռրը հանգեցնում է ծախսերիմեծացման ն արդյունավետությանիջեցման: Ուստի պրոցեսի ինտենսիվացմանհամար մտցնում են արժեքավոր մակարդիչներ.օրինակ. ալյումինի սուլֆատ, որն իջեցնում է գոմաղբիպարարտանցնողարժեքը. քանի որ ծծմբային միացություններովկեղտոտվում է հողը: Նշված թերությունները վերագնելուհամար առաջարկվելէ ջրիկ գոմաղբը հեղուկ ն պինղ ֆրակցիաներիբաժանոդ մեխանիկաքիմիականնոր եղանակ: Այստեղ մետաղլապարունակ մակարդիչիփոխարեն օգտագործվում է նստեցնւլ կախույթ. որը բաղկացած է հանքային պարարտանյութից` Լսմոֆոսից`ԻՄՆ(ԱՇԵՑշ) ն կալցիումիքլոբիդից` ՇոգՇեկամ կրից. որպես հեղուկ ֆագ (տարրալուժոլ միջավայր) օգտագործվում է գոմաղբի հեղուկ ֆրակցրան (8072). որը ստացվում է ջրիկ գոմաղբըբաժանելու պրոցեսամ: Այդ ժամանակ2:1 հարաբերությամբ(երկու մաս հեղուկ ֆազ, մեկ մաս գոմաղբ) 50-55«Ը ջերմաստիճանի(գոմաղբի ջերմաստիճաննէ մեթանթենկից դուրս գալու ժամանակ) նստեցնողլուծույթը մտցվում է գոմաղբի մեջ ն ինտենսիվ խառնվում. որից հետո թողնումեն հանգիստ 10-15 բ, այդ ընթացքում տնղի է ունենում խառնուրդըֆրակցիաճերիբաժանելու պրոցեսը: Հեղուկ ֆազը դատարկվումէ. իսկ նստվածքըմուտք է գդրծում հարկադրական

րոբային խմորման սարքավորումների հավաքածու: ԼԼ1յն1985 է

մի 555Ը ջերմություն,մեթանթենկից(1). սռղնակային փականի(42)միջոցով. մակարդիչիխցիկի (3) մեջ: բաժիններովմտնում է խառնիչովկահավորված է լցվում նան նախօրոք 2:1 հաՍողնակային փականի (5) միջոցով րաբերությամբպատրաստվածՊԵՇՑ նստեցնող կախույթը ն ինտենսիվ ջրից գոխառնվումէ գոմաղբի հետ: Այս եղաճակով նախապատրաստված մաղբը մտնում է նստեցմանխցիկ (6). որտեղտեղի ունենում հեղուկ ֆրակցիայի ն ճստվածքի ինտենսիվշերտավորումը:Նստվածքը թափվումէ կահեռուցվածքի (7) վրա` խոնավազրկվելուն հատիկավորվեուհամար. իսկ (9) միջոցով ղուկ ֆւակցիայի մի մասը պոմպով (8) սոդնակայինփականի խողովակաշարով(10) լցվում է խցիկի (11) մեջ՝ նստեցնող կախույթ պատրաստելու համար: Բաժնաչափիչի (12) միջոցով այղտեղ են լցվում ճան ամոֆոսը՝ ՎԷՆ(ԷՇԻՕչ) Ն կալցիումիքլորիդր՝ Շ5Շ1շ կամ կիրը:

այղտեղ

է

:

եղանակովբաժանվելուհամար: Այս եղանակով գոմաղբը մշակելուց հետո 10 ն ավելի անգամ փոռքրանում է ֆիլտրման ժամանակըն ստացվում է կոմպլեքսայինօրգանահանքային:պարարտանյութ. որը հաշվեկշռված է ԻԼ Ք, Շո նյութերով: Առաջարկվողեղանակի տխնոլոգիականսխեման բերված է 25-րդ նկւսրում: Համաձայն այդ սխեմայի,խմորվածգոմաղբիգանգվածը.ոյւն ու92

ՀՏ

ր

«1

ՇԱ 1-5

Հ

)

ն, «ԱՐՏ, ՉԵ. -

Ծ7

ա

--Հառքաջ գծի սխեման. Էմնթանթենկ. Եկ. 2 ռիկ գոմաղբըխոնավազրկելուտեխնոլոգիական 5 ն 9-իականներ, 6-նստեց4-իառնիչ, իլցիկ. փական.3-մակարդիչի շաողնակային ման խցիկ.2նեռացնող կառուցվածք, 8-պոմս, 10-խողովակաշար, 11-կախույթի խցիկ. 12-բաժնաչափիչ:

Ջրիկ գոմաղբը ֆրանկցիաներիբաժանող առաջարկվող եղաճակը բաժանողկաէ տալիս 10 անգամիցավելի բարձրացնել հնարավորություն վաֆրակցիան Ստացված հեղուկ ռուցվածքի արտադրոլականությունը: ն հաջողուրակագերծումչի պահանջում անձրնացնողտեղակայանքներով հյամբ կարելի է ցրել դաշտում: Գոմաւլբի պինդ ֆրակցիան ստացվում է հատիկներիձնով. պարթաղանթով,կոմպլեքսայինօրգափակվածէ հանքային բաղադրամասերի

է

ճահանքային պարարտանյութ է. ռրը կարելի եռղի մեջ մտցնել պարարտնյութերցրող մեքենաներով: 3. 8. 34.1.

հանքային

Թռչնաղբի մշակման ն օգտագործմանեղանակները

սակ 28-ում:

Թռչնաղբից սպիտակուցային կերերի պատրաստման ն տեխնիկականմիջոցները մդեիսնոյոգիանմերը

Թռչունների արտաթորանքն ունի ազոտի ն ֆոսֆորի բավական բարձր պարունակություն:Օրինակ. հավի թարմ արտաթորանքըպարունակում է 5696 ջուր. 1.692 ազոտ. 1.552 ֆոսֆոր, 0,856 կալիում ն այլն: Թռչնաղբի վարակազերծման գոյություն ունեցող կենսաթերմիկմեթոդը` երկարատն պահպանումը,հանգեցնումէ ազոտի. ֆոսֆորի ն մյուս տարրերի զզալի կորուստների:Օրինակ, թոչնաղբը 3-4 ամիս պահպանելիս կորչում է ազոտի 50-6076-ը:Թռչնաղբն օգտագործում են ոչ միայն որպես պարարտանյւոթ.այլե կերային հավելումներ՝որոճող անասուններիե խոզերի համար: Հայտնի է, դր հավերի մարսողությանպրոցեսն ավարտվումէ համեմատաբարարազ: Սնունդը մարսողությանուղիներով անցնում է 4-5 ժ. ընթացքում. ուստի կերի մեջ եղած սննղանյութերիմեծ մասը չի յուրացվում թռչունի կուլմից: Օրինակ. ագոտի յուրացումը չի զելլազանցում 25-3076-ից: Միաժամանակ. կերաբաշխողմեխանիզմներիկառուցվածքայինթերությունների կերի զգալի մասը թափվում է բռչնաղբի մեջ: Այնպես որ թռչնաղբն իր մեջ պարունակում է մեծ քանակությամբսննղանյութեր: Ուստի մշակվել են տեխնոլոգիաներթոչնաղբըորպես անասնակերՕգտագործելուհամար: Թռչմաղբում սննդանյութերնառավելաչափ պահպանելու. փոխաղդրահարմարությունը բարձրացնելու.հոտը վերացնելու. վնասակար մանրէնըըն միկրոօրգանիզմները ոչնչացնելուհամար նպատակահարմարէ կիրառել բարձը ջերմաստիճանային չորացումը: Բարձր ջերմաստիճանի ու ինտենսիվ օղափոխանակությանպայմաններում ամոնիակի. ծծմբաջրածնիե մյուս վճասակար նյութերի բացասականազդեցությունըն իջնում է նվազազույնի: Չորացման պրոցեսում կորչում է ագոտի ոչ ավելի. քան 4-642-ը:Չորացած թռչնաղբըկարելի է պահպանելթղթե կամպոլիէթիլենային պարկերում մինչն երկու տալչի՝ առանց բաղադրության փոփոխությունների ն կորուստների: Բարձր ջերմաստիճանային չորացման պրոցեսի ժամանակ տեղի է ունենում թռչնաղբիթաղանթի կառուցվածքիջերմային տա րրալու ծում, որը ժամանակմեծացնումէ մանրէակեճսաֆերմենտային

պատճառով.

աի

կերակրման Ի թոչնաղբը պարունակում ությու շակված

-

է

զզալի քանակության ազոտ: մարսելիությունըմոտավորապես Թռչնաղբի կազմում է 50-6067, իսկ աղռւսն94

ձին տարրերինը` 65-6872: Ջերմային մշակման ենթարկված մաքուր թռչնպրունակումէ0.6-0,8 կերի միավոր: աղբից պատրաստված1 կգ կերալյուրը Վ. Բուչվինդավիչյուսի տվյալներով 1 կգ չոր թոչնադբը պարունակում է 06617 կերի միավոր, էներգետիկարժեքը 2.9-3.8 կկալ/նգէ: Չոր թռչնադբի վերաբերյալ հիմնական տվյալները բերված են աղյու"

Աղյուսակ26 Թռչնաղբի սննղարարությունըն քիմիականկազմը

ուց չորացնն ճտերի ծեր- | Մինչն արական ԱՐԻ տում, փայտե տաշեղի Ցուցանիշները կարն աահվածի ցամքարիվրա հետո

:| Խոնավություն, Հում

պրոտեին,

Սնատու

ժամանակ

5.4

Հումթաղանթա-

8.5

Ընդհանուր

Սյուր.7.

ԱՅՈ. -

ռարվտ / Սոխի, յացիոմ,րգոմ Ֆոսֆոր. վ/կգ

Վիտամին բ. մգ |Վիտամին8. մգ բ

՝

16.0 0.35

Ն

Մսատու

ճտերի ծերտում, տորֆի

ցանքարի վիա

5.)

14,5

3.4

3.2

ԱՆ

8,8

16.0

52.5

52.5

չոր բռչնաղբը նման է խտացրած կերերին. կալորիականճության իսկ նրա պաւտեինում կան բոլորը անփոխարինելիամինաթթուները: Խտացրած կերելւի. խատալյուրինե այլ կերերի հետ խառնած չոր թռչնաղբով բտվող խոշոր եղջերավոր անատուններինկերակրելուփռրձերըցույց են որ ճրա պարմճակած նյութերն աճասուններիկողմից լավ են յուտվել.

Ըստ

կում

հացվում: `

ՄՄեր երկլում ն արտասահմանումբազմաթիվհետազոտություններեճ

կատարվել թռչնաղբից պատրաստված կերալյուրը կենդանիներիկերաբաժնում

օգտագործելու վերաբերյալ: Հրահանզնը են մշակվել այնմճիշտ

տեխնզլոզիայով մշակելու ն արդյուճավետ օգտագործելուհամար: 1972 թ. անասնաբուժական սանիտարիայիՀԳԻ-ում միականն կենսաքիմիականհետազոտություններիհիման

)

քիկատարված վրա որոշվել է

կենդանիների կերաբաժնում օգտազործել թոչնաղբից պատրաստված կե-

Բաելյուր: Հետազոտությունները ցույց են տվել. ռր այն կարելի է ոչխարների

կերաբաժնում օզտագործել մինչն

5022. հորթերի՝ 3022. խոզերի` 1052: 1Լ1րդյունավետէ համարվումբտվող մատղաշի կերաբաժումհամակցված կերե95

Այս դեպքումօրականքաշա-

ազդում: Կարճ ժամանակ պահելու համար չոր թոչնաղբը կարելի է լցնել թղթե պարկերի մեջ: Խորհուրդ է տրվում ջրազուրկ թոչնաղբով կենդաճիճերինկերակրել Անասնապահությանհամամիութենական գիտահետազոտական բաղադմի շարք ն կերերի միայն չոր կերախառնուրդնելի,չոր համակցվածկերերիկագմում կամ անէ համակցված ինստիտուտըմշակել փորձարկել ն ռչ ցամքարային են ցամքարային միջապես. չոլ: վիճակում: րամասեր. որոնցում օգտագործվել ճան համակթոչնաղբից Թռչնաղբը բարձրըջերմաստիճանայինեղանակով չորացնելու հաԱռաջարկվել ալյուր: թոչնաղբից պատրաստված է գործարանայինպայհիմնականում մար կ ամ օգտագործում են բարձրջերմաստիճանայինթմբուկատ նտեսություններում ցված կերեր պատրաստել ազրեգատներ: յին մաններում: 1960-70-ական թվականմերիցԱնգլիայում, ԱՄՆ-ում. Ֆրանսիայում. մշակվել են բարձրջերմաստիճամաԽՍՀՄ-ում ն արտասահմանում եղալավագույն Իտալիայում. Ճապոնիայում ն այլ երկրներումօգտագործում են թմբուկամշակերւ թռչնաբը տեղակայանքներում յին չորացնուլ ա օգտագորեն զին չորանոցներ. որոնք. ինչպես ըստ մեքենայի կառուցվածքի.այնպես էլ նակներ. որոնք հնարավորություն տալիս յն չոր վիճակում տեխնոլոգիականպրոցեսի կատարման էությամբ աննշան են տարբերվում ծելո՛ կենդանիներիկերաբաժնում: է համարվում մեկը մյուսից: Թոռչնաղբի բարձլւ ջերմաստիճանայինչորացումը լրիվ թոչնաղբը Այդ տեղակայանքներիչռրացնողխուցը պտտվող թմբուկ է, որի ներդեպքում Չորացման մշակմանամենաառաջաղեմեդանճակ: է գրունեն տարբեր փոխդասավորությամբթիակաձնեաշխասում վերանում տեղադրված է միկրոօրգանզմներից, վարակագերծվումհիվանդաբեր է թռչնաղբըպահպանելու տանքային օրզաններ: Չորացնողխցից գոլորշին ու գազը դուրս է հանում կրճատվում վտանգը, տային ջրերիկեղտոտվելու 10-1675 խոնավուէ չորացվում կենտրոնախույսօղամդիչը: Թռչնաղբը համար պահանջվողմակերեսը: Անգլիայումզանգվածաբարարտադրվումեն մի քանի տեսակիտեթյան սահմաններում:Ավելի ցածր խոնավությանդեպքումթռչնաղբիօրգա3-4 17Ֆ մոդելի «Ֆլետչեր» ագրազատը գանգվածը է: նախատեսված է 20 թռչնաղբի ղակայանքներ: Չորացնելուդեպքում նականմասը քայքայվում հազար հավի թռչնաղբն օրական չորացճելու համար: Միջին արտադրողաանգամ փոքրանումէ: Թռչնաղբը չորացնելուհամար հաջողությամբկարելի ԱՎՄ-0.65 ագրեգատը: կանությունըշաբաթական 6 տ է: Կահավորվածէ ավտոմատայրիչով. որն պատրաստող է օգտագոլծել խոտալյուր տեէ աշիաոտումէ հեղուկ վառելանյութով:Ջերմաստիճանը260-Ը է: Չորացման նպատակովօգտագործվողթոչնաղբր լինում երեք «Մաստեր ֆարմ էկվիպմենտ»ֆիրման արտադրումէ թոչնաղբ չովրա (փայտի թեփ) հատակային պահվածքի բրոյլերներից սակի. ցամքարի րացնու ազրեգատ լրացուցիչ սարքավորումով.առաջացոդ գազերըմաքրե313595 խոնավությամբ.առանց ցամքարի՝վանդակայինպահվածքի հավեն լու համար: Ազրեգատը հաշվարկվածէ 15 հազար հավի թռչնճաղբը չորացրի մատղաշից 50-6056 խոնավությամբ ճտերից (հավաքման ժամանակ 70-8026 նելու համար: Աշխատում է հեղուկ վառելաճյութռվ: Թմբուկի սկզբնամախոնավությամբ: ավելացնելովջուր) սում ջերմտստիճանը5406Ը է: Չորացնելուց առաջ կողմնակիառարկաներից(փետուր. ծղոտ. քար. են մաղերով ն այ նուրետն գտում «Կոլման ինդուստրիալ» ֆիրման թոչնաղբ չորացնելու համար արփայտի խոշոր կտորներ Նայլն) թոչնաղբը տադրում է «Կոլման» մոդելի տեղակայանք: Այն նախատեսված է 20-40 մատուցում չորացնող թմբուկին:Չոր զանգվածիբաժանիչ ցիկլոնից առաջ է պահպանել հազար հավի թռչնաղբն օրական չորացնելու համար: Տեղակայամքն նպատակահարմար աշջերմաստիճանը 120խողովակաշարում 6-8 խատում է ավտոմատ ռեժիմով: Աշխատումէ գազով կամ հեդուկ վառելա«1305Շ -ի սահմաններում. իսկ թմբուկիպտույտներիհաճախությունը` նյութով:Ջերմաստիճանը760«Ը է: իջնում է ինչպես ըճդնապտ/ր: Ջերմաստիճանը130-Շ -ից բարձրաճայիս ռեժիմիղեպՆշված «Օրկսպ օրգանիկե»ֆիրման արտադրումէ տեղակայանքմեկ օրում նուր քանակը. այնպես էլ պրոտեինիմարսելիությունը: 25-30 է հազար տնողությունըկազմում հավի թռչնաղբ չռրացնելու համար: Վանդակներիցթոչնաղբըքեքում չորացնողթմբուկումթոչնաղբիմճալու 4-1044: հիչային է մինչն հավաքվում է ն կուտակվում8 տ տարողությամբռեփոխադրիչով իջնում օր. որի ժամաճակ խոնավությունն զերվուարի օ զագրեգատների չորացնող մ եջ: Այնտելից թռչճաղբնինքնահոսմուտք է զործում չռրացնոդ Այսպիսով. բարձը ջերմաստիճանային էժան ստանալ բավական Մշակման կարելի ընթացքումթոչնաղբի խոնավությունը(70-8094) իջագրեգատ: կությամբորոճող անասուններիհամար նում է 12հետազոտությումմեմինչն 1624: կել. որոնցումբակտերիոլոզիական սպիտակուցային ԱՍՆ-ումարտադրվումեմ թոչնաղբ չորացնողմի քանի տեսակի ագհելմինտճերիձվերը ն թուըբիտվյալներով բացակայում են միկրոֆլորան. բեգատներ: երՆկ. 26-ում բերվածէ «Խեյլ Ադրիերս»ֆիրմայի թմբուկային տեպարկերում մ իակ պոլիէթիլենային գոմաղբր ճավոր ճյութերը: Չորացած ղակայանքի չի ընդուսնուրտեսքը: վ րա բացասաբար հատկությունների սննդարար կար ժամանակ պահելը

րի դետ խառնել մինչն 2594 թռչնաղբիալյուր: ճը հասնում է մինչն 1300 գ-ի: Ը`

է

|

)

Քր.

ճ-վիկլոններ, 7պարկեր, 8-բաժճեծրարողջնեկ, 9-իողովակ, 10-օդամղիչ,17-խոդովակաշար. 12-քեռնաթաիյողանցք. 173-հնոց:

4-բունկեր-յատավորի).2-թոյնաղբի մատուցմանփոլմադրիչ,3-բունկեր, 4«իորադրիչի ե բիտերի հլսդորդւակ,4 էլեվատոր, ճ-թմբուկայինչորանոց. 7-օդամղիչ, Ք8-ցիկլոն:

Տեղակայանքը բաղկացած է հեւտրնթացքանիչորացնող թմբուկից. որի ճերքինգլանները ծալքավորված եմ: Թմճբուկիերկարությունը 7.62 մ է. իսկ թոչնաղբի անցման ճանապարհըչորացնող խցիկներով՝22.8 մ: (Թմբուկի սկզբնամասումջերմաստիճանը9805Ը է: Շնորհիվ խոնավության արագ գոլորշիացմանթռչնաղբը սովորաբարտաքանում է 635Ը ից ոչ ավելի: Չոր թռչնաղբը փոխադրիչով մտնում է բաժնեծրարող մեքենա: Տեղեկայանքն աշխատում է ավտոմատռեժիմով: Ֆրանսիայում թոչնաղբ չորացնելու համար արտադրվումեն «Խորա» ն «Ալմեն» ագրեգատները:Նախատաեսված են 8-16 հազար թոչունի հա-

մար: են

Նգ. 22. Իտալական «ԴԺԻ-Է-ԴԺԻ» տեղակայանքիկառուցվածքայինսխեման, /-քեռնող կառուցվածք,2-խոխադրիչ-չամավորի,, 3-չորացնողթմբուկ, 4-օդամդի 5 ե

ընդհանուր տեսՆկ, 26. «Խեյլ Ադրինըս»ֆիրմայի թոչնաղբչորացնող տեղակայանքի

Թռչնաղբի չորացման բազմատեսակթմբուկային տեղակայանքներ արտադրվում Իտալիայում: Միայն «Գիզա» ֆիրման արտադրում է տալբեր արտադրողականությամբտասից ավելի մեքենաների մոդելներ: Նկ. 27-ում բերված է թռչնաղբ չորացնոդ «ԴԺԻ-Է-ԴԺԻ» տեղակայանքի կառուցվածքայինսխեման: Մոբիլայինփոխադրամիջոցովթոչնաղբը փոխադրում ն մատուցում են բեռնող կառուցվածքին(1). որտեղից փոխադրիչ-չափավորիչով (2) տրէ վում: չորացնող թմբուկին (3), ն թոչնաղբն անմիջապեսընկնում է 800900-Ը ջերմությամբուսանքի մեջ: Օգտագործվումէ բնական գազ: Թռչնաղբն աշխատանքային օրգանի ն օդամդիչի(4) միջոցով առաջացած արագ հոսանքիօգնությամբտեղափոխվումէ դեպիբեռնաթափող անցք (12): Չոր թոչնաղբիզանգվածնօղամղիչ-նետիչի(10) կողմից ստեղծված օդային հոսանքով փոխաղրվումէ ցիկլոններՇ ն 6): Այդտեղ է մտնում նան ծծող խողովակի (Ջ) հետ միացած վակուում փականին օդամղիչ-նետիչի (10) միջոցովցիկլոնից (5) փոշենմանֆրակցիան:Պատրաստիմթերքը հատուկ կառուցվածքի օզնությամբ լցվում է պարկերի (7) մեջ:

7.

-

Տեղակայանքի արտադրողականություննըստ չոր թոչնաղբի 1900 կգ/ժ է. մթերքի առավելագույն խոնավությունը` 22,722, գազային վառելատեղակայանքին սպասարկում են 6 մարդ: Տեղակամյութի ծախսը՝ 307մ`/ժ. ներկայացնումէ մեկընթացքանիպտտվողթմբուկ, որի տրայաճքն իրենից 1600 մմ է. իսկ երկարությունը` 14000 մմ: Թմբուկը թեքված է շարժմագիծը ման ընթացքիուղղությամբ՝ 10 մմ մեկ մետրի վրա: Թմբուկի ներսում տեդադիված են տարբերկոնֆիգուրացիայիթներ՝ ուղիղ ն Ը -աձն. որոնք ապահովում են թռչնաղբի տեղաշարժը թմբուկիերկարությամբ: արտադրվումեն թռչնաղբ չորացնող մի քանի տեսաՃապոնիայում կի տեղակայանքներ: «Սանվա-Կոչիո» ֆիրման հիմնականում պատրաստում է ոչ մենծ ոզոլությամբ մեկ ն երկու չորացնողթմբուկներովագրեգատներ (նկ. 28): Հումքը բեռնուղկառուցվածքից(1) փոխադրիչ-չափավորիչով 2) տրվում է չռրացճուլ թմբուկ (4): Զորաճալուց հետո թմբուկի բեռնաթափող անցքից թեք փոխադրիչներով(5 ն 15) տեդափոխվում է երկրորդ չոթմբուկ(16). ոնտեղ վերջմականապեսէ չորանում: րացնող Չոր գոմաղբը բեռոնաթափոդանցքի միջոցով լցվում է նորիայի (11) լ (12), այնուհետն չափավորիչսարքի (13) մեջ. որկուտակիչի որտեղից տել ճրան ավելացվում են հանքային պարարտանյութեր:Պատրաստիօրխառնուրդը լցվում է բունկերի (14) մեջ: Օդամղիչը (9) ծծում է ն թեթն մասնիկները.որոնք նստում են ցիկլոնճերում խսնավությունը

եջ

գանահսնքթային (6.

Վագվաթի Ջերմային մթնոլորտ: մշակման աացեսում խոնավութ 8. 10): Օ

Այարպում 75-19 թր ՆԱ ղակայա

առածնը

կգ/ժ է

:

տ

չորԱութել նյութի հաշվով:

արանԱԻ0630

Աոող քների արտադրուղականությունը ի

:

՞

ՀԲ

աւ

Լ |

ՀՎ

Ն Լե

ՈՒՊՊ-100

Ց

79.-ում:

|

տեղակայանքը.,որի կառուցվածքայինսխեման բերված է նկ.

`

Հ

ԼՏ

ԵՀ ՆՆ

ռե՝Շ

Խնի»-

Վո

Նե. 28. ռապոնսկան «Սանվա-Կոչիո» ֆիրմայի երկթմբուկայինտեղակայանքինաոուցվածքային սխմեման. Իբեռնող կառուցվածը, 2-փոխադրիչ-չափավորիչ. 3-հնու, 4ն 16չորացնողթմբուկճեր. 5 ե 15-թեր փոլխադրիչներ,ճ. 8 ն 10-.ցիկլոններ, 7-իտղուլակ.9-օդամղի). 11-նոբիա. 12-կուռակիչ,13-չափավորիչսարք. 14-բունկեր:

|.

7/

ճր224

|

Ճապոնական մյուս ֆիրման արտադրումէ տարբերմոդելների«Խամաղդաս» տեղակայանքներ. որոնցից 1-5 մոդելներիտեղակայանքնրիար-

տադրալականությունը.հումքի 7042 խոնավությունըմինչն 1095 իջեցնելիս, կազմում է 100-110 կգ/ժ: Դանիայում «Ատլաս ֆիրման ստեղծել է չորացնող ագրեգատ. ոլլչ հնարավորությունէ տալիսթոչնաղբիցստանալվարակագելրծված սպիտա կուգային մթերք: Հատուկ գործարան կենդանիներիհամար պատրաստու է կեր. որիգլխավոլւ բաղադրամասըչոր թոչնաղբնէ: Ավստրալիայում «Դժաբլի ինժեներինգ» ֆիրման արտադրում է ՍԴ45-12 մոդելիավտոմատ սնուցումովթոչնաղբ չորացնող «Դժահբի Խեհլ Դրաեր» տեղակայանքներ:Մեքենան նախատեսվածէ մշակելու 100 հազար հավիթոչնաղբը: Գերմանիայում պատենտավոլրվածէ թղռչնաղբիջրիկացվածգանգվածը փոշիացման մեթոդով մշակելու տեղակայանք: Չորացման ռեժիմը կարգավորում են այնպես, որպեսզի վերացնեն միկրոֆլորան.բայց չիջեցնեն մթերքի կենսաբանականարժեքը: Ջերմային մշակումից հետո թոչնաղբը մտնում է մամլիչ ն գրանուլացվում: Թռչնաղբ չորացնող տեղակայանքներիմշակման.արտադրությանն շահագործմանգործում շոշափելի աշխատանքներեն ստացվել ճան ԽորհնրդայինՄիությունում: Լպաջինանգամ. 1959 թվականին,Կինի պետականհատուկկոնստ րուկտորականբյուրոն (անասնապահականֆերմաներիհամալիրմեքենա յացման մեքենաներիգծով) նախագծեցուղղընթացթմբուկային

չորացնող

գծի սխեման.1 Հումքի բունկերԵկ. 29. Թոռչնաղզբ չորացնող ՈՒՊՊ տեխնոլոգիական 4. հնոց, 5. միաքնթացը կուտակիչ, 2. բեռնող կառուցվածք,1. փոխադիիչ-չափավորիչ, գիծ, 9. պարկաթմբուկ. ճ. ՆԺԳ- 18 ճռրիւս. 7. ցիկլոն, ձ. չոր թոչնաղբիբաժնեծրարմոոն գարըչ մերեմա. 70. թեր փոխադրիչ,11 փորւադրամիջոց:

Սոբիլւային փոխադրամիջոցով թոչնաղբը տեղափռխվում է թռչնաղբ չորացնող արտալլրամաս ն մատուցվում բունկեր-կուտակիչին(1): Մյնուհետե. բեռնող սարքի (2) միջոցով թռչնաղբը հավասարաչափտրվում է փոխաղրիչ-չափավորիչին(3). որն իր հերթին` միարնթացչորացնող թմբուկին (5): Թոչնաղբը մշակվում է տաք գազով. որն առաջանում է հնոցում (4): Չորացած թռոչճալբըելքի անցքիցլցվում է նորիա (6). իսկ այնուհետնտրվումէ պատրաստի մթերքի չափափաթեթավորողգիծ (8): Լցված պարկերնանցնում են պարկակարիչմեքենայով (9) ն թեք փոխադրիչով(10) բեռնվում փո(11): խադրամիջոցին Չորացման ժամանակ թոչնաղբիխոնավությունն իջնում է 70-75-ից

մինչն 15-2022: Թռչնաղբը մանրացվում է մինչն 5 մմ մասնիկների:Պատմթերքի արտադրոդականությունը կազմում է 500-700 կգ/ժ: Տեղարաստի

կայանքինսպասարկում է 3 մարդ: Վիտամինացված կերերի պատրաստմանհամար մեքենաներիգծով Վիլնրւսի պետական հատուկ կոնստրուկտորական բյուրոն մշակել է սարքավորումների նախագիծ թոչնաղբի չորացման համար (նկ.

ԱՈՂ : |

ՕՊՊ-2

տեղակայանքը նախատեսված է 60-6592

թռչնաղբը համար: ձրացնելու

խոնավությամբ

Թռչնանոցից թռչնաղբը ինքնաթափ փոխադրամիջոցով բերվում է

տրտադրամաս ն տատանողականմաղի (1) վրա խոշոր օտար

նյութերն

անջատելու մ հետո կուտակվում ու բետոնապատվածտարողությունում, ժա ուլ

-

:

մանակավոր պահպանման համար: Տարողությունից թռչայլբը հատուկ շնեկային փոխադըիչով (2) տրվում է խառնճի-չափավորիչին (3),

կը (4) բեռնում է ուղղընթաց չորացնող թմբուկին (6): սկզբնամասում 900-1000»Ը է. վերջնամասում`

որտեղիցշնե-

)

Ջերմությունը թմբուկի

120160»ՇՕգտագործված

չորացնող ագենտը ցիկլոններում (16) մաքրվում է թոչնաղբի փոշենման դուրս շպրտվում: Ցիկլոնով (16) աճջատված փոշին մտնում է Խոշոր կռշտերիցն օտար խառնիչ-չափավորիչ: առարկաներիցազատված չորացած թոչնաղբը շլյուզային փականի(8) միջոցով ն թեք փոխադրիչով (9) տրվում է փշրող մեքենային(10) խոշոր կոշտերը մանրացնելու համար,որից հետո պնեճատիկական փոռխաղրիչով

Ֆլոսկցիայիցն խողովակով(19)

վում է

(կկալ). տեղադյլված հզորությունը` 184.7 կՎտ. պահանջվող հգորությունը՝ 116.6 կՎտ. սարքավորումների զանգվածը՝ 81000 կգ, վառելանյութի ծախսը՝

Գ:կգ/ժ: ռարկովիմարզի Պերեսեգենսկու թռչնաֆաբրիկայում 1272 թվականից աշխատում է թոչնաղբի չորացման ուդղընթաց թմբուկային չորացնող (նկ. 51). րն ստեղծվել տեղական ռացիռնալիզատորների

տեղակայանքը կալմից:

է

տր-

թարմ թոչնաղբիհետ խառնիչ-չափավորիչ

խառնելուհամար,իսկ չոր կուտակիչ (03) ժամանակավոր

մթերքի հիմնական զանգվածըլցվում է Անսոհպանման համար: Այճուհետե կուտակիչից փոխադրամիջոցներով ուղարկվում է ըստ նշանակության: Եկ. ԺԷ Պերեսեգեննկութոչնաֆբրիկայիտեղակայանքի կառուցվածքայինսխեման. է. հումքի կուտակիչ, 2. բնդնող սարք, 3 փոխադրիչ-չափավորիչ,4. հնոց, 5. չորացնող թմբուկ. 6. բեռնաթափող փոիոնդրիչ. 7. սեպարատոր,8. պատրաստիմթերքի կուտանիչ. 9 պարկերըլիցբավորման գիծ. 10. դեկավարմանկետ, 11. ցիկլոններ, 12. ժխածըօրի.

Եկ. 30 Թոչճնադբի չորացման ՕՊՊ -2 տեխնոլոգիական սարքլավորմեան սիեման, Է տատանողական: ժաղ, 2. շնեկային փոիոսդրիչ, 3. ինսոճիչ-չա 2. բեռն, շնեկ, 5. հնու. 6 չորացնող թմբուկ, 7 փոխադրիչ, 40 փշրող պատրառտիմթերքիձովացուցիշչ, 12. պաւորչոստի /3. չոր թոչնաղբի Քնռճաթափման կուտակիչ,44. փոշենմանփրակցիաների 15. շննկային հավաքման փղիոսդրիչ,16. փոշու հավաքման ցիկլոն. ն օգտագործված գազերի մաքրման ցիկլոն 17 շնեկայինփոիոսդրիչ,18. գլխավոր օդամղիչ, գազնրի դուրս շարտման խողովակ,20. 79 օգտապործված ման վառելանյութի սյահապանտարողություններ: ա

հաա աո բեռնաթափող անցը, «ազար մեքենա. ,

մթերքի

ար ինչն նում

անե ըկհերթ

փռիոսդրիչ.

աշխատանքի ժամանակտեղակայանքը կարողէ

թ ռչնալբ: 170: տ

մշակել

ՕՊՊ.շ սարքավորումովպատրաստված մթերքն

է 1-10 մմ

4.506 ազոտ. 3.6

Ըստ

չոր

իրենից

ներկայացչափերի հատիկներ:Չորացրած թոչնաղբրպարունակումէ ֆոսֆոր(չՕ5) ն 2,196 կալիում 06.Օ):

մթերքիարտադրողականությունը

կգ/ժ (7555 սկզբնական խոնավությունը միճչե 1242 իջեցնելիս),ջրի 5234 կգ/ժ. 1 գոլորշիացումը կգ ջուրը գոլռորշիացնելու համար վառելանյութիծախսը՝ 3510 (835) կՋ

(02

է

Տեխնոլոգիական պրոցեսի կատարմանտեսակետից այն պրակտիտեղակայանքից: Թմբուկի սկզբնամասում է, իսկ վերջնամասում` 120-16050: ջերմաստիճանը 800-900Շ Ջերմային մշակմանպրոցեսում չորացող մթերքի զանգ նգվածը տաքանում է մինչն 70«Շ: Չորացնուլ թմբուկում թռչնաղբընմնում է 30-35 րոպե: 60-6506 խոնավությամբ յուրաքանչյւոր 1 տ հումքից ստացվում է 10-1872 -350 կգ չը մթերք: Տելլակայանքն աշխատում է ոչ հեղուկ վառելանյութով: Վառելան մում է 180-200 կգ/ժ: Ըստ պատրաստիմթերքի, առելանյութի ծ ծախսըկազմո ւ: է 800 կգ/ժ: ժ: Մեքենային տեղակայանքի թրա արտադրուլականությունըկազմում սսյասարկում է 4 մալդ: Թոչնադբի չորացման համար կան ուրիշ շատ տեղակայանքներ. բայց իրականումբոլորն էլ սկզբունքային տտկսակետից ունեն նմանատիպ կառուցվածք` թմբուկային են. օգտագործում են հեղուկ վառելանյութ կամ Ատեն չի տարբերփոմ ՕՊՊ-2

:

խոնավությամբ

Գազ:

Նկարագրված տեղակայանքներում կան հետաքրքիր ինժեներական տեխնիկական լուծումներ: Սակայն այդ ագրեգատներըհազիվ թե լայն կիառություն

գտնեն մեր հանրապետությունում կառուցվածքային բարդու-

.

ախսերի ատճարով:

շահագործական ծախսերի. բարձր արժեքի թյան. կամ գազային վառելանյութերիմեծ ա ու

աաա

հատ

ողո

հարդի պարելի տեղա ր աոոգծել " ոնք

ավելի պարզ կառուցվածքով.փոքրաչափ ն էժան բայց վառելանյութիկամ էլեկտրաՒներգիայի սահմանափակողամեմաՒահանրապետությունում: Ցույց տանք վառելանյութի ծախէ

րերը, ը: սկզբնական խոնավություն ունեցող լ

մարին

ը

Տարբեր թոչնաղբի չորացման ռամար պահանջվող ջերմության քանակը.առանց հաշվի առճելու օդի տաեն ջերմային հաշվարկում | թեո 9): Ջերմության քանակո (կՋ/ժ). որը ծախսվումէ տեղակայանքի1 ժ աշընթացքում թռչնաղբը 20-ից մինչն 100«Շ տաքացնելու համար

ոշ

Բնրմու

լամա Օլ

.-

ն), է, կՋ/կգ ճյութի վերջնական տեսակարար ջերմումակությունմն սկզբնականխոնավությանժամանակ. կգ, աստ., ը եը 100«Ը, էլ ը՝ տաքացջերմաստիճանը,է: վերջնական չի տաքացման ման սկզբնական ջերմաստիճանը,էլ 20:Շ: բե 29. 30. 31 աղյուսակներում են թռչնաղբի խոնավությունը րում բերվում 10026 իջեցնող ունեցող մինչն իջեցնող կգ/ժ ցող ագրեզա ագրեզատի 1500 արտադրողականություն չ ըը: Ջերմ Ջերմության համար սպաները, քանակը (կՋ/ժ), որն անհրաժեշտէ տեղամե կ կայանքի յ ընթացքումխոնավությանգոլորշիացմանհամար՝ ժամվա

ռրտեւլ՝ 6

օու(ե-

-

ն

-

Աո գանգվածը

ր`

"

-

-՝

-

--

Շի »-ոռ լ

Մ

26:

որտեղ`ոշ ը ջրի գանգվածնէ. որը անհրաժեշտ է գոլորշիացնել., Գ-ն «՛կգ. օ՛-2263 գոլորշիառաջացմանտեսակարար ջերմությունը.

ԿՋ/կգ: ՏՈՂ

-

Պահան

ջվող

Աղյուսակ 29 քանակը /կՋ/ժ/նյութը տաքացնելուհամար

ե ջերմության

Նյութի սկզբնական զանզվածը,կգ

սկզբնական Թռչնաղբի խոնավությունը,

7»

Ն

Թ6

Նյութը տաքացնելու հաջերմությանպա-

բար շաղ թարմ, ա

12094000:

507000

Ջերմության գումարային քանակը(կՋ/ժ). որն անհրաժեշտ 21. է ն վածի տաքացման խոնավությանգոլորշիացման համար` Օլ Ւ Օշ, Չ-

ԳԱՅզան

յն քանակը. տաքացնելուհամար. Օշ ը՝ ջերմության այն Մորորն խոնավությունը գոլոիշիացնճելու համար:

Հ"

-

շ

անհրաժ ո

ի

1 Ժ

պահանջաշխատանքիհամար վառելանյութի

"

Ալտաակ77

խոնավությունը ՌՋ/0/

Պահանջվող ջերմության բանակը

համար գոլորշիացճելու

Խոնավությունըգոլոր-

ջրի քաճա-| շիացնելուհամար պաԹոչնաղբիսկզբնական Գոլորշիացվող ջերմությանքակը, կզ/ժ

դյ

|

վող

ր այրյ ո Էրնարավորությունները մ

ախար

կան

արՕ/ռ, :

հանջվող

խոնավությունը.»

-

ՀԻ

Ջ )

Է

նակը, կՋ7Մ Ար 2730000

ին

գումարա արմ քանակը. ջերմության գում Պահանջվող Ղը բմության Նր Գ, սկզբնական Գլ Թոչնաղբի

խոնավությունը 2260000

Ն

առաց31 Ադյո

կՋ/ժ ՉՀ

Օշ

11928000 14180000 481000 1294000 5187000 3637000 23730000 907000

8026 խոճավուսկզբնական որպեսզիթոչնաղբի հաշվարկների. մթերք,պաչոր կգ ժամում ստանանք թյունն իջեցնենքմինչն 1042.ն օ.գ.Գ-(տեղակայանքի վառելանյութ հանջվումէ ծախսել 397 կգ ղիզելային է կամ 50. ապա մնացած խոնավությունը 8` դ 08): Եթե սկզբնական ղամապատասպահանջարկը ջերմության հավասար պայմաճներում բլա ՛ն 363700 կՋ/ժ. իսկ դիզելայինվառելա648100 է խանաբար իջնում մինչն ն 98 կգ/ժ: ճյււթի ծախսի մինչն 175 խոնյութիսկզբնական Բերված թվերը ցույց են տալիս. որ չորազվուլ է վրա բարձրանում չորացման նավությունը 5096-ից բարձրլինելիս կտրուկ Վաինքնարժեքը: մթերքի ճան պատրաստի յութի ծախսը. ինչպես վառելան է մշակելչորացմաննոր ռելաճյութիծախսն իջեցնելու համար անհրաժեշտ միջոցներ: ելանակներ ն տեխնիկական իջեցնելուամեճատարծված խոնավությունն Թռչնաղբի սկզբնական տաքացվողօդի միիջեցումըթռչնանոցում ալանակներն են. խոնավության (տորֆ. ծղոտ. նյութեր ջոցով. խոնավ թռչնաղբիհետ ցածր խոնավության Ըստ

-

38.2

Թռչնաղբիցօրգանականպարարտամյութերի պատրաստման տեխնոլոգիաները

Բոլոր տեսակի օրգանական պարարտանյութերից թռչնաղբը համարվում է ամենաարժեքավորը ինչպես սննղարարնյութերի պարունակուէլ բույսերի համար թյամբ. այնպես օզտակարությամբ: Թռչնաղբի քիմիական կազմն իրենից ներկայացնումէ բարդ ն անհամասեռ

կառուցվածք:

Չոր նյութերի հաշվով թարմ թռչնաղբը պարունակում է 302.35.654 հում պրոտեին. 12,3-14.3 դում թաղանթանյութ.30.0-37.6 անազոտ մգվածքային 3.4-5.0 ճարպերն 11.5-16.692 նյութեր. մոխիր: Թոչնաղբում ազոտի. ֆոսֆորի ն կալիումի քանակը ճշանակալի չափով ավելի է. քան խոշոր եղջերավոր

անասուններիգոմաղբում,

սննղանյութերի պարունակությունը րար թոչնաղբումտատանվում է, կախված թոն չուններիկերակրման խնամքիպայմաններից:

ֆերմայում Թռչնաբուծական (ձեռճարկությունում) սանիտարական անասնաբուժական լավ պայմաններիստեղծման, թոչնաղբում հիմնական սննդարարնյութերիպահպանման. ֆիգիկականն քիմիկան հատկություններիբարելավման նպատակով կիրառվումեն նրա վերամշակման հեոլ

|

տնյալեղանակները. կենսաջերմային. կենսաբանական, պոստավորման ն հիդրավլիկական Կենսաջերմային եղանակի էությունը

քիմիական. կոմ-

կայանում է հետնյալում: 60խոնավությամբ թարմ թռչնաղբը լցնում են հատուկ հորի մեջ, որը պատրաստվում է խոնավա-նջերմակայուննյութից: Հորը փակումեն հերմետիկ կափարիչով. որի վրա օդի հոսքի համարարված է անցք: 20.25 օր հետո հորում ջերմությունըբարձրանում Լ մինչն 605Շ: Հումքի խմորման պրոցեսն ավարտվում է 35-40 օր հետո, առաջանում է համասեռ. "6576

պարարտացման համարպիտանիօրգանական պարարտան

Կենսաբանական

'

յութ:

անհոտ,

եղանակիժամանակօգտագործում են բակտերիաների ն ֆերմենտների տարբեր կուլտուրաներ:Դրանք անվնաս են. նվազեցնում են թռչնաղբիյուրահատուկ հոտը ն

ամռնիակովօդի կեղտոտվելը: Կենսաբանական եղանակըկիրառում են ճան բակտերիաներով թռչնաղբի մշակման ն կենդանիների համար բարձրսպիտակուցային մթերքի վերածման համար: ՕդեսայիՄ. Վ. Լոմոնոսովիանվան Աննդարդյունաբեհռւթյան տեխնոլոգիական ինստիտուտի գիտնականների կողմիցկատարցույց են տվել. որ 9076 վածհետազոտությունները 1 տ խոնավությամբ թոչնաղբն օգակեցականմիկրոօրգանիզմմերով սնոպելիս է 30ստացվում -40 կգ կենսագանգված, որը պարունակումէ մինչն 5052 հում պրոտեին,Այս եղանակիդեպքում կենսագանգվածի ինքնարժեքը 3094-ովցածը է հիդլալիգային ստացված դրոժներիհամեմատութ եղանակով յամբ: Քիմիականեղանակովթոչնաղբըմշակում են հետնյալկերպ: Քիմիական պատրաստուկըմտցնում են թոչնաղբիմեջ, ռեակցիայիմեջէ մտնում

հումքի ճյութերի հետ. նրանց կապում կամ քայքայում է, որը կաճխումէ շրրջակա միջավայրի կեղտոտվելըն հոտի անջատումը: Բացի դրանից, որոշ ռեագենտճերոչնչացնում են բակտերիաներին,այդ թվում ն ճրանց, որոնք առաջացնում են նեխման աճաերոբային պրոցեսներ:Սրանք նվազեցնում են վնասակարգազերի (ամոնիակային,ծծմբաջրածնայինն մյուս) արտաճետումները շրջակա միջավայր: Շվեդիայում թռչնաղբը մշակում են չհանգած կրով: Եղանակը հիմնրված է չհանգած կրի օդ ցնդող բաղադրամասերիու հոտի աղբյուրների վրա, կանխվումեն օդ ցնղելու հնարավորուքիմիականփոխազդեցության թյունը ն հոտը: թռչնաղբի հոտը կաճխելու համար օգտագործում են Ֆրանսիայում մանրացված չհանգած կիր ն մագնեզիում:Այղ խառնուրդը լցնում են թռչընմեջ. դրտեղ ճմշմաճ տակ մղում են օդ: աղբի Անզլիայում մշակվել է թռչնաղբից առանց հռտի օրգանական պարարտանյութ ստանալու այլ եղաճակ: Թռչնաղբին խառնում են տորֆ ն կալցիումայինսուպերֆոսֆատ: Խառնուրդը պահում են օդի միջավայրում .

:

բունկեր-կուտակիչի

մինչն բաղադրամասերիլրիվ

տարրալուծումը,այնուհետն չորացնում են:

Տարրըալուծման պրոցեսըտեում է 25-28 օր: ԱՄՆ-ում թռչնաղբի հոտը վերացնելու համար նրա մեջ մտցնումեճ թույլ խտությամբֆոսֆւրայիձ թթվիլուծույթ: Սարատովի գյուղական հիգիենայի գիտահետազոտականինստիտուտում կատարվել են համալիր հետազոտություններթռչնաբուծական ձեռնարկությունների շրջակա միջավայրիառողջացմանն հիգիենիկպարզաբանման մեթոդների վերաբերյալ: Հիմճավորվելեն թոչրնաղբի հոտազերծնչ լավագույն ռամակարգերը,պարզաբանվելէ թոչնաղբի մշակման տարբերմեթոդներիազդեցությունըհոտի ինտենսիվությանն օդային միջավայրում տարածման հեռավորությունը:Թռչնաղբի մշակումը 1042 սուպերֆոսֆատով հնարավորությունէ տվել հռտի տարածմանհեռավորությունը կրճատել 30-4022. ամբողջությամբվերացնել ճանճերի բազմացումը.տհաճ մթնոլւրտային օդի քիմիականն մանրէական հոտը. 3-4 անգամ վւոոքրացնել `

կեղտոտվածությունը:

Կոմպոստավորումըթոչնաղբի մշակմանամենապարզն մեծ տարածում ռտացած եղանակն է: Թարմ թոչնաղբըխառնումեն տարբերբաղադըւսմասերիհետ ն դարսում լայճակույտերում:Հիմնականումխառնում են

կողրեր. արնածաղկի մնացորդներ,տորֆ, փայտի թեփ. եվիայտացորենի օգոտ. դաշտավարության մնացորդներ.փոշենման առպերֆոսֆատ,կիր. աղ: Կոմպոստավորումը կենսաբանականպրոցես է, որի ժամանակթոչընն աղբի. տորֆի մյուս բաղադրամասերիօրգանականնյութերը վերափոխվում եճ կայուն հումուսացմանմթերքի՝օրգանականպարարտմրայութերի:

65-707»

խոնավությամբ թռչնաղբիցե 50-5556 խոնավությանտորֆից կոմպոստըպատրաստում են 1:31 հարաբերու թյամբ: ամբ: Ադ խառնուրդի ո խոնա վությունը 60-6592-իցավելի չպետք Թռչնաղբը փայտի թեփի. ծղոտի. փռշենման սուպերֆռսֆատիհետ կոմպոստավորելու նպատակովայդ բաղադրամասերնավելացնում են ամբովջ զանգվածի է5-20:2-ի չափով: Եթե օգտագործում են քլորային կիր. ապա ավելացնում են 2-452. իսկ եթե հող՝ 15-2552: գտել են, որ հումուսիբալանսն ապահովելու Գիտնականները համար ավազակավային ոաղլերումանհրաժեշտէ մտցնել 12 տ/հա օրգանական պարարտանյութեր.իսկ ավազահողային հողերում` 15-20 տ/հա: Կարնոր նշւսնակությունտալով օրգանական պարարտանյութերի կուտակման ու օգտագործման հարցերին. բոլոր առաջավռր երկրներում միջոցառումներ են մշակվում բարձրորակ օրգանական պարարտանյութերիարտադրության ավելացմանը՝ի ճպաստ գուղատնտեսական մշակաբույսերի -բերքատվության բարձրացմանն հողի բերրիության լավացման: Կատակվողօրգանական պարարտանյութերիորակը լավացնելու, քանակը ավելացնելու. սննդարարարժեքը պահպանելու արդյունավետ եղանակներից մեկը համարվումէ կոմպոառների արտադրությունը:ԿոմպոստավդրմանպրոցեսըճԱվազեցնում է թոչնաղբի սննդարարն յութերի կոլուստները.լավացնում է նրա ֆիզիկական հատկությունները, հնարավորություն է տալիս մեքենաներով ե մեխանիզմճերով պարարտանյութը հավասարաչափ ցրելու: Համաձայն տեխնիկականպայմանների(ՏՈՒ 46-ՌՍՖՍՌ

էինի:

-

|

`

295-83) թռչնաղբիցկոմպոստային պարարտանյութպատրաստելու համար անիրրաժեշտ է պահպանելկանոններըն նորմաները: Թռչճաղբիխռնավութ յունը պետք է լինի 9024»-ից ոչ ավելի: Հավի 9055 խոնավությամբ բռչնաղբի Ը: հարաբերությունը կազմում է մոտավորապես 8 ն պարունակումէ մոտ 0.692 ազուտ. 0.42 ֆոսֆորը, 0.1852 կալիում: Տորֆաթոչնաղբային կոմպոստ արտադրելու համար պետք է օգտագործել ԳՕՍՏ 12102-66 պահանջներին համապատասխանող տորֆ ե մինչն 9002 խոնավությամբ բոչնաղբ: Կոմպոստում խոնավությունը չպետք է անցնի 7092-ից.բնական թեքվածությանանկյունը պետք է լինի 36-43 աստիճանիսահմաններում: Ստանդարտ տորֆից ն 9092 խոնավությամբ թոչնաղբից2:1 հարաբերությամբ պատրաստված տորֆաթոչնաղբային կոմպոստը պարունակումէ 0.62 ազոտ, 0.426 ֆոսֆոր.0.1594 կալիում: |

`

Թռչնաղբաթեփային կոմպոստը

պատրաստում են թոչնաղբըփայտի թեփի հետ ուշադիր խառնելու ճանապարհովպ̀ ահպանելով սանիտարական կանոնճերն ու չափերը: Կոմպոստ պատրաստելուհամար են մինչն 3092 խոօգտագործում նավությանթեփ ն մինչն 9092 խռնավությանթռչնաղբ:Ըստ ֆիզիկամեխա108

ճիկական հատկությունների ն քիմիական կազմի. թչռնաղբաթեփայինկոմպետք է համապատասխանի հետնյալ պահանջներիճ. խոնավությունը` 7552. ընդհանուր ազոտը 1,852-ից ոչ պակաս, բնական թեքվածության անկյունը՝ 36-43 աստիճան: Այղպիսի կոմպոստըկարելի է օգտագործել լայնակույտերում 6 ամիս հասունանալուց հետո: պոստը

կռմպոստը պատրաստումեն մինչն 6592 Թռչնաղբածառակեղեային հետ ուխոնավությանտերեները 9022-ից ոչ ավել խոնավության բթոչնաղբի շադիր խառնելու ճանապարհով, պահպամելռվ գործող սանիտարական կանոնճերըն չափերը: Այդպիսի կռմպոստըկարելի է օգտազդրծելլայնահետո: 6542 խոնավությանտերններիցՆ կույտերում 4 ամիս հասունանալուց 9095 խոնավաթյան թոչնաղբից 3:2 հարաբերությամբ պատրաստված թռչնաղբատերնայինկոմպոստն ունի 7592 խոնավություն. 40-ին մոտ ՇՎ է սննճղարարնյութերի նվազ ռարաբերություն: Կոմպոստն առանձնանում մոտ 0.2592 է, ֆոսֆորը՝0,1896, կալիւպարունակությամբ՝ընդհանուր ազոտը 0.0722: ումը՝ Թռչնաղբալիգնինային(հայտաբամբակային) կոմպոստըպատրաստում եճ 9025 խռնավության թռչնաղբից ն 6022 խոնավության չեզռքացված լիգնիճնից1̀:1 հարաբերությամբ: Կոմպոստային զանգվածումՇՎ հարաբեէ սնճդարաընյութերի ցածը բությունը 50-ին մոտ է ն առանձնանում մոտ 0,342 է, ֆոսֆարը՝0,202 ն կալիումը ճակությամբ` ընդհանուր ազոտը 0.0942: Թղչնաղբալիգնինայինկոմպոստումազոտը համարյա երկու անգամ քիչ է. քան գոմաղբում:Դրա համարխորհուրդչի տրվումայն 12 կմ-ից ավեչի հեռու փոխադրել:

պարու-

3.6.3.

ն Կոմպոստներիպատրաստմանտեխնոլոգիաները տեխնիկականմիջոցները

աւմպոստ կարելի է պատրաստել դաշտային պայմաններումժամանակավորապես հարմարեցված հրապարակներում: Տեղանքը մակերեսայիմ ն գրուճտային ջրերից զերծ պետք է լինի: Հրապարակեն փոխադրում տորֆը ն դարսումկույտերով.որոնք այնուհետն բուլդոզերովհավասարեցնում են այնպես, ւրպեսզի շերտի հաստությունը լինի 0.25-0,30 մ: Տորֆի շերտի վրա լցում են անհրաժեշտքանակի բոչնաղբ: Թռչնաղբի ն'տորֆի հարաբերությունըկախված է նրանց խոնավությունից: 7025 -ից պակաս խոնավությունից թռչճաղբը տորֆային բարձիկիվրա լցնում են շախմատային ձեով. որից ռետո բուլդոզերովհավասարեցնում ն զգուշությամբ խառնում ենճ տորֆի հետ: Նախապատրաստված տորֆին թոչնաղբիհամասեռ ն են ձնավորում կոմպոստայինլայնազանգվածըբուլդոզերով խառնում թմբեր: Թոչնանոցից թռչնաղբը փոխադրում են 2ՊՏՍ-4 տրակտորային կցասայլի ռիմքի վրա պատրաստվածմետադական կցասայլով,որն ազրեգատավորվումէ ՄՏԶ տրակտորի հետ: Թռչնաղբի 85-904օ խոնավության

դեպքում հեղուկ թռչնաղբը փոխադրում են ՌԺՏ-4. ՌԺՏ-8. ՌԺՏ-16 տրակԱյդ դեպքում տորֆային տարածության շերտի հաս-

տորային գրիչներով: մինչն տությունը

հասցնում են

ան ն այր բան արի կինոն տոր.

0.5-0.7 մ-ի,

իսկ

լայնաթմբի

երկայտւթյուճը՝ 5-

մ-ի: Ջրիկ թոչնաղբը լցնում են թմբի ի ֆաշերտը:Այնուհետն բուլդոգերովխառնում են: Խոնավ թոչնաղբատոլւֆա-

յին զանգվածըբուլդոզերովղարսում են

շտաբելներում:

Հրապարակումկռմպոստպատրաստելուհամար օգտագործում են հետնյալ տեխնիկականմիջոցները.բուլղոզեր Դ-535 Տ-54 տրակտորիհետ, ՏՕ-18 բարձիչ, ՊԷ-0 բարձիչ-էքսկավատոր, ինչպես նան ճակատայրն-շուռտվուղՊՖՆ-1.2. ՊՖՆ-2 բարձիչներն ՊԲ-35 բուլդոզեր-բարձիչ: Խորհուրդէ տրվում տորֆաթոչնաղբային կոմպոստիպատրաստման աշխատանքներնսկսել աշնանը: Այղ դեպքում օրզաճական պարարտաճյութում կուտակվում եճ ավելի շատ սննդարալ նյութեր. քան գարնանը

դիված կոմպոստում:

Տորֆաթոչնաղբային կոմպոստ պատրաստելիս խառնում են ճան ֆոսֆոգիպս:Այղպիսի կոմպոստըբերքատվության վրա ազդում է այն չափով. ռրքան էկվիվալենտքաճակությանհանքային պարարտանյութերը: Կւմպոստում 5-1062 քանակությանֆոսֆոգիպսմտցնելիսազոտի կորուստը 60-ից իջճում է մինչն 694-ի: Տորֆաթոչնաղբային կոմպոստինխառնումեճ նան 396 ֆոսֆորիտա)իճ ալյուր: Կոմպոստըբուրգերում պահում են 3-4 ամիս: Պատրաստի զանգվածի խոնավությունը 50-5592 է. պարունակում է 0.6-0.952 ազուղ. 0,394 ֆոսֆոր. 0.476 կալիում: Այդպիսի կոմպոստը35-40 տ/հա քանակությամբ օգտագործելիսհացահատիկիբերքատվությունը կազմել է 40-45 ց/հա. կարտոֆիլիտակ 40 տ/հա քանակությամբ օգտագործելիսբերքատվությու218 ճը հասելէ

Թռչնադբից կենսագազիարտադրության տնխնոլոգիականգծերը

384.

Թռչնաղբը բարձր էներգետիկականհումք է: 65-7002 խոճավություն դւճեցալ մեկ տոննա թռչնաղբըպարունակումէ մինչն 250-290 կգ չոր օրգամսկան նյութ, այդ թվում 15-2026 մոխիր: Այդպիսիքաճակության չոր ճյութի այրման ժամանակ լրիվ պոտենցիալէներգիանկազմում է 6106750-7083830 կՋ. որը համարժեք է 208-241 կզ պայմանականվառելիքի:

Նախկին Միությունում թռչնաղբի մշակման կենսաէներգետիկական փորձնական առաջին տեղակայանքն ստնղծվել է գյուղատնտեսության էլեկտրիֆիկացիայիհամամիութենականինստիտուտի կոճստրուկտորատեխնոլոգիկանբյուրոյի կողմից ն տեղադրվել է Մոսկվայի մարզի Գլեբովի արտադրականմիավորման«Հոկտեմբերյան»թոչնաֆաբթռչնաբուծական րիկայի թոչնամոցում: Թոււչնանոցումպահվում էր 22 հազար ածան հավ, թռչմաղբիելքը կազմումէր 3-5 տ/օր (խոնավությունը7572): Մեկ հավից թռչնաղբի ելքը կազմումէր 175 գ, մոխրային չոր նյութե17.322: Թռչնանոցի ամբողջ գլխաքանակից թոչնաղբի օրական ելքը բլ 3850 կգ: Այդպիսի քանակության թոչնաղբը պարունակում է էր կազմում 962.5 կգ չոր ճյութ. որից` 166.5 կգ մոխիր ն 796 կզ չոր օրգանականնյութ: է 2026-ի տարրալուծմանդեպքում Այդքան օրգանականն կարելի մ՛ կենսագազ: Օրզանճական որական ստանալ մինչն նյութերի շատ տարրալուծմանդեպքում (7692) կենսագազիելքը կազմում է 517 մ՞: տեղակայանքի աշխատանքի տեխճոլոգիԿնենսաէներգետիկական ական պրոցեսիսխեման բերված է նկ. 32-ում:

յութերի,

ց/ւա:

Կոմպոստպատրաստերոն ժամանակավորապես պահելու հրապարակը պետք է ունենա ամուր ծածկույթ ծանը տեխճիկայի հուսալի աշխատանքն ապահովելու համար.մեխանիկական ն քիմիական ներգործության ն թռչնաղբի հեղուկ զանգվածիճերծծման նկատմամբկայունություն,հոր` հեղուկներկուտակելուհամար.ճանապարհներ՝ հրապարակի շրջապատով մեխանիզմների աշխատանքիհամար: Կոմպոստիօգտագործման նշանակությունից կախված` կարելի է ավելացնել մինչն 1092 փոշի սուպերֆոսֆատ կամ 1,5-252 ֆոսֆորիտային

7,

շ

զանգվածստանալու համար թոչնաղՀոմոգեն տոլրֆաթոչնաղբային տորֆի հետ 2-3 են անգամ խառնում

Դ-694Ա

բուլդոզերով կամ Է-304Վ

էքսկավատորով: Լայնաշարքերձնավորելուհամար հաճախօգտագործում են մեկ շերեփանի ճակատայինԴ-660 բարձիչ: Կոմպոստի հասունացման տնողությունը3-4 ամիս է: Գարճնան-ամոան շրջանում կոմպոստդլնելիսհասունացմաճտնողությունըկրճատվումէ մինչն 1,5-2 ամիս:

/

Եկ.

ուա 32.

«

ք

Հ

Տ

ՀԱ:

-

Սոր:

Է

`

բը

ավելի

'

Թոռչնաղբիմշակման

ԻՑ

|

ձ

իվ

Ն

Ժ

տեղակայանըիաշիւատանքի կենսաէներվետիկեկամ

ԻաԱ ախար 3. աք-իառնճիչ. պոռմաել,ջերմափոխամակիչ, 2մարի 7 տրաաաքացույիչ. . գազի 10, աղեղայինբաժամրամթենը մաքրիչ. գազամբւասր, 4.

5.

ճ.

ճիչ.

1). բաք,

12.

եռաճլուղ փական. 13. հետադարձփական: .

Թոչնանոցիցհավաքված թոչնաղբըլցնում

են կուտակիչ տաբողումեջ. դրտեղից բարձող փոխադրիչով (1) մատուցվում է մանրիչին: թյան համասեռ զանգվածըլցվում է բաք-խառնիչ (3), որտեղ այն Մանրացված է խմորվածզանզվածի ջրիկ ֆրակցիայիհետ. որը մուտք է գորխառնվում

ժամանակը կրճատվում է, մեթանթենկի արտադրողականությունը`բարձ-

մյուս բաժանարարի(10) բաքից: Թռչնաղբը ն ջրիկ ֆրակցիան բաքեռա-խառնիչում (3) խառնվում են պոմպի (4) օգնությամբ.իսկ այնուհեւոն է փականճի(12) ե հետադարձ փականի (13) միջոցով աճցնում ջերմափոխաճակիչ (5): Վերջիճս իրենից ներկայացնումէ գլանայինտարողություն. որի ներսումմոնտաժված են ուղղաձիգ խողովակներ:Խողովակները լցված են թարմ խառնուրդով,որը մեթանթենկի օրական բեռնվածությանխառճուրդից քաճակությամբմի քանի անգամ ավելիէ: Ջերմափոխաճակիչիմիջխողովակային տարածությունըլցնում են (6) դեպի դուրս. խմորված տաք գանգված. ռրը շարժվում է մեթանթենկից երբ բեռնվում է թարմ խառնուրդով: Այդ քանակությունըմռտավորապես (5) խողովակի ներսում գտնվող ւիոխահավասար է ջերմափոխանակիչի ըինվող զանգվածին:Ջերմափոխանակիչ(5) լցվող թարմ խառնուրդը սեղմում ու դուրս է մղում մեթանթենկում(6) վաղուց գտնվող տաք խմորված զանգվածը դեպի ջերմափոխանակիչի(5) միջխողովակայինտարածություն. որտեղ սեղմում է ն իր հերթին դուրս մղում աղեղայինմաղի (10) վրա: Այստեղ խմորվածգանգվածըբաժանվումէ ջրիկ ն կիսաջըիկֆրակցիանեթոչնաղբիհիդրոհեռացրի: Ջրիկ ֆիակցիան օգտագործումեն թռչնանոցից ման համար. իսկ կիսաջրիկը՝ռրպես պարարտանյութ: սխեմայում պրոցեսըկարող է իրականանալ Տվյալ տեխնոլոգիական ինչպես մեզոֆիլային(ջերմաստիճանը33-35«Ը). այնպես էլ թերմոֆիլային ծում

(ջերմաստիճանը53-555Ը) ռեժիմներում: Կենսագագը գոյանում է մեթանթենկում.անցնում է մաքրիչի միջով. է կամ տրվումսպառողին: հետո պահեստավորվում որից Մոսկվայիմարզի Գլեբռվյան արտադրականթռչնաբուծականճիավորումում կատարված փորձերը ցույց են տվել. որ թռչնաղբի անաերոբ խմորման ժամանակ հնարավոր է ապահովելկոշտ օրգանականնյութերի 2/3-ի տարրալուծումն 65-7096 խոնավության թոչնաղբի յուրաքանչյուր 160 կգ պայտոննայից ստանալ այնքան կենսագազ.որը համարժեքէ 140մանական վառելանյութին: Առաջին տեդակայանքի փորձնականստուգումից հետո մշակվել է տեղակայանքիերկրորդ տեխնոլոգիական սխեկենսաէներգետիկական ման. որն առաջինից տարբերվում է մեթանթենկիկառուցվածքով: Նոր տեղակայանքիմեթանթենկիճերքնի մասում մդնտաժված է ջրային շապիկ. հաղորդակցվածէ գագայինջրատաքացուցիչիհետ: որը խողովակաշարով Այդպիսի տեղակայանքիհամար անհրաժեշտ է ընդամենըմեկ ջերմափոխանակիչ:Սարքավորմանաշխատանքիռեժիմը նույնանման է ն ճախատեսում է մշակմանբերվող թռչնաղբըջրիկացնելմինչն 9044 (նկ. 33): տեխնոլոգիական պրոցեսն Թոչնաղզբի գանգվածի ջրիկացման օգնում է խառնուրդիլավ հոսելիությանը.պոմպերիհուսալի աշխատանքին, ապաղվում թարմ թռչնաղբի սերմճակալումըմեթանային բակտերիանեհով. որը նպաստում է խմորման պրոցեսի ինտենսիֆիկացմանը.խմորման

րաճում:

Ց

Աաաան Կա կամ արեւի, անքի բաք-խառնիչ,

հկականերկրորդտեզակայամբի աշիոա-

Է բարձող փոխադրիչ. 2. մւսնրիչ, 3. 4. պոմսյ. Ճ. ջերմափոխանակիչ. ճ. մեթանքենկ. 7 ջրատաքացուցիչ. ծ. գազի մաքրիչ. 9. գազամբար, 10. աղեղային բա-

ժաճիչ. 11. բաք-

3.9.

Ջրիկ գոմաղբիմշակման ն օգտագործմանեղանակները 39.1.

Ջրիկ գոմաղբըորպես արժեքավորօրգանական

պարարտանյութ

Գիտականորեն ն գսրծնականորենապացուցվածէ, դր աճասճնապահական մթերքներիարտաղրությունըարդյունաբերական տեխնոլոգիայով ապագայում կլինի գյուղատնտեսության այդ բնագավառի գարգացման հիմնական ե գլխավոր ուղդությունը. քաճի որ միայն արդյունաբերական տեխնոլոգիանկարուլ է ապահովելաշխատանքիարտադրողականության նշանակալիբարձրացում.մթերքներիինքնարժեքիիջեցում,կերերի ծախսի կրճատում ե այլն: Միաժամանակ, աճասունների պահվածքը, որը բնութագրական է արդյունաբերականհամալիրներիհամար, պայմանավորվածէ ջրիկ գոմաղբիելքի մեծ ծավալով. որը վտանգ է սպառճումշըջակա միջավայիը կեդտոտվելունն անբավարարէ օգտագործվումռրպես պարարտանյութ: արժեքավուը Վերջին տարիներինաշխարհի բոլոր երկրների գիտնականներըն տանում են լայնածավալ հետագոտություններջրիկ գոմմասնագետները

անցամքար

-

աղբը ժոդովրդականտնտեսությունում արդյունավետ օգտագործելու ն միաժամանակ պահպանելովբնականմիջավայրիպահանջները: Այղ խընղիրճերիլուծման ռացիոնալուղղություններիցմեկը ճերկայումսընդունվելէ ջրիկ գսմաղբիօգտագործումըորպեսօրգանականպարարտանյութ: է ավելի շատ հեշտ լուծվող սննդարար Ջրիկ գոմաւլբը պարունակում ճյութեր. քան պինդ գոմաղբը. որն ստացվում է անասուններիցամքարային պահվածքի ժամանակ: Ըստ պարարտացմանարդյունքի, ջրիկ գոմաղբը

զբաղեցնում է հանքային պարարտանյութերի ն պինդ գռմաղբի միջն միջանկյալ դիլւք: Նրա մեջ եղած ազոտի 7092-ըհանդես է գալիս հեշտ լուծվող ամոնիակային ձնով: Դրանով է

Աղյուսակ34 Սննդարարճյութերիպարունակությունը կովերիե խոգերի ջրիկ գոմաղբում.ժ2

եր: սական կալտունանեիի ֆոսֆորը Ջրիկ պարունակվող բատզությն վրա:գոմաղբում կազմի մեջ հանքային պարարտանյութերի ուժեղ

ազդեցությունը

հան

:

գյուղատնտեսական

կու

-

մտնում

է օր-

ն գանական միացությունների է ֆոսֆորի համեմատությամբ ավելի լավ յուրացվումբույսերի կողմից: Ջրիկ գոմաղբում կալիումը հեշտ է յուրացվում ն համարյա ամբողջույամբ կլանփումէ բույսերի կողմից: կախված է Ջրիկ գոմաղբում սննդարարնյութերի պարունակությունը ն կենդանիների տեսակից, նրանց հասակից. պահվածքի գոմաղբիհեռացման եղանակից. նրա պահպանումիցու մշակումից. հող մտցճելու ձեից ն այլ գործաններից: Ադյուսակ 32-ում բերված են կովերի ու խոզերի գոմաղբում սննդա|11): րար նյութերի պարունակությունը ըստ Ցյուրնի հետազոտությունների

Անասունի

Սննդարար նյութերի միջինպարունակությունը կովի ն խոզի գուաղբում.7-

|

տեսակը

-

Օրգանական

Կով

Խոզ

-

Ս

Անասունի տեսակը Է Կով | Խոլ

23.00 25.00

Ազոտ

0.60

0.45

|

Ֆոսֆոր|

«Կալիում

0.32

0,60

0,20

Անասունի

տեսակը

Կով

ա

ՕրգանականԱզոտ նյութեր

75.

մատղաշ 9,0

Բտվող ԽԵԱ Բտվող խովեր

0,60

8.5

0,65

7.5

1.00

Ֆոսֆոր ՀՏ

0.12 0,15

0.15

ԽԵԱ

' Աաաա

ԼԽովեր

Աղյուսակ 35-ում բերված է մի քանի տեսակիկենդանիների ջրիկ գո մաղբումսննդարարնյութերի պարունակությունը: :

.գ-

Խոշոր

Կալիում|

0.77

0.72

0.47

:

'

տեսակը Հե

եղջերավոր անասունն

մ

Ր

5.0

խոգերի

»

-

0,76

Աղյուսակ36 աճատունների ջրիկ գոմաղբումսննդարար

Տարբեր Արնի

Աղյուսակ :

,

ճե մեր

ն

ֆոսֆոր

Ազոտ

ու

ի

3.

Ջրիկ գոմաղբիմշակմանն օգտագործման

եղաճակները

Ա55

0.45

0.26

հաշվարկնե-

ջրիկ գոմաղբում

Նրրինի ա

Կալիում

0,55

36-ում բերված տվյալ-

Սննդարարնյութերիմիջինպա րունակությունը ԽԵԱ

0.70

0.46 0.27

մերով:

տարբեր

-.

0.06 0,է4

առաջարկվում է սլեկավալվելաղյուսակ րիհամար

Աղյուսակ 33 ն 34-ում ցույց է տրված կենդանիներիկղկղանքումպարունակվոլ սննդարար նյութերի քանակը. ըստ ԳԴՀ-ան մասնագետների խմբի հետազոտությունների|111:

Սննդարարնյութերի պարունակությունը ջրիկ գոտաղթում. անասունների

Ֆուֆոր Կալիում Կալցիում

0.40 0.65

մաներում ջրիկ գումաղբումսննդարար նյութերինախնական

Կալցիում

Աղյուսակ33 տեսակի

6.8 7.7

համակարգիտեխնոլոգիական տագործման նախագծմանընդունվածնոր-

-

0.50

նյութեր

հեռացման. մշակման, պահպանման, փոխադրմանն Գոմաղբի

էնլյուսակ32

0.50

րգանական Ազոտ

|

-

նչուբեր

-

Ջրիկգոմաղբիմշակմանեղանակներն են. հոմոգենացումը. պ ԱԼ. կոմպո հեղուկ ն պինդ ֆրակցիաների ն անջատումը,գազի

Է

տարումը,

այլն:

ի

ստացումը

Դոմաղբի հոմոգենացման պրոցեսը կատարվումէ ամբարներում՝հռ-

Լ:

Վարակազերծված մզ նիզատորներում: գոմաղբըպոմպով մղվում է հիմհոմռգենիզատոր, որտեղ պանվում է 3.6 ամիս: Այդ գոմաղբամբար՝ ման ակարնթացքում կատարվում է գոմաղբի զանգվածի ամենօրյա խառը շսշափող-ուղղված շիթերով, ոն

ՀՈՄՈ:

այսինքն` հենց իր՝ գոմաղբիզանզվա-

) 14

ծի բարբոտաժի միջոցով: Այս դեպքում պոմպը ջրիկ գոմաղբը ներքնից ճընշումով բարձրացնում է վերն. ստեդծում է շիթ. որը ն ամբողջ գանգվածին պտտականշարժման մեջ է դնում: 34-րդ նկարում բերված է Սոսկվայի մարզի 2000 կովի համար «Շչապովո» կաթնային համալիրում ջրիկ գոմաղբը հոմոգենացմանեղանակով

գիծը բաղկացած պահպանելուտեխնոլոգիան:Հոսքային տեխնոլոգիական է ուղղանկյուն կտրվածքով ու հռրիզոնականհատակով ինքնահոս գոմաղբամբարներից(1 ն 9), նույնպիսի կտրվածքովմայրուղայինհավաքիչ ինքճնահոս կոլեկտորից (10). պոմպային կայանից (5). ճնշումային խողովակաշարից (6) ն մեքենայացված գոմաղբամբարից(8), իր բաշխիչ պոմպային 2.65 մ լայնություն ն 1.3 կայանով (7): Առվակներնունեն 50 մ երկարություն. մ խորությում:Աովակներըկահավորված են 130 մմ բարձրությամբ շեմիկներով: Զբոսաբակում (3) կան ինքնահոս առվակ (2) ն 40 մ: տարողությամբ զոմաղբահյութի կուտակիչներ (4), որտեղ հավաքվումէ ինչպես գոմաղբաղյութը. այնպես էլ մակերեսային ջուրը: Գոմաղբի զանգվածը կուտակվելով առվակներում(1 ն 9) ճեղքավռր հատակի տակ. ինքնահոս կերպով շարժվում է դեպի հավաքիչ կոլեկտոր (10) ն այնուռետն մուտք է գղըծում պոմպային կայան (5). իսկ այնտեղից ճնշումային խողովակաշարի(6) միջոցով (7) մղվում է գոմաղբամբար(8). դրը բաղկաերկու պոմպային ցած է յուրաքանչյուրը 5000 մ` տարողությամբ.խորացվածգլանային չորս

կայաններով

6մ: 34 մ է. տարողությունից: Տարուղության տրամագիծը խորույունը Դրան`

,

'

ցից յուրաքանչյուրի ներսում կան երկու շարք օղակաձն խողովակներ`բոցամուղների հետ միասին: Դրանց ծայրափողրակներիանցքերնուղղված են՝ վերնիխողովակիմոտ՝ ներքն. իսկ ճերքնինիմոտ՝ վերն: ճնշման տակ, ծայրափողրակներիմիջոցով տարողությունմտնող զանգվածն ստանում է պտտականշարժում: Միաժամանակտեղի է ունեճում վերնի ն նճերքնի շերտերի խառնում.ռրի շնորհիվ ն կատարվումէ գոմաղբը հոմոգեճացումը: Կերերի մնացորդները. որոնք ընկել են գոմաղբի Այզանգվածի մեջ. ջարղոտվում են բարձր ճնշման պոմպ-մւանըիչներով: նուհետն հոմոգենացվածզանգվածը ցածը ճնշման պոմպերովտրվում է մինչն 20տ բեռնատարողությամբավտոցիստեռներիմեջ ն փոխադրվում ղաշտ: Ամռանը հնարավոր է մղման կայանը միացնել անձրնացնող ն մշակովի արռտներըռուգելու համար: համակարգին`կերառանճղակները Այդ լեպքում պահանջվում է գոմաղբըջրիկացնել` 1 մաս գոմաղբինավե-

լացնելով10

մաս ջուր:

ն հանքակատարում են ւտտորֆով են ղաշտ ն խառնում հռյին պալւարտանյութերով:Այնուհետնփոխադրում ղին. որպես բարձր արդյունավետօրգանահանքայինպարարտանյութ:

Ջրիկ գսմադբի կոմպոստավորումը

Տեխնիկական պայմաններին համապատասխան1 կգ ջրիկ գոմաղբին ավելացնում են 0.75 կգ տռրֆ. 0.04 կգ ֆոսֆորիտային ալյուր. 0.02 կգ

"

է 16

աղեր: Պատրաստիխառնուրդիխոնավությունըպետք է լինի կալիումական

ԹՑՑ2:

«գ

Թ.-Ը

7ջ

ՀՑԱլՈՒՅ-Հ

ամմա րոր

ճ

(Հ (3

վ

թաւ: ՝

.-

բ» Հ----Հ:

Տ|ԸԱԼՀ---Ք

Է| Զ-

Հ----Հ.

,

`. ԱՓԸՎ -

34.

Է Է|

ծ

Նկ.

Հ--ԸՋ

ԱԱ

լ

Հ--

Է---3Ա

Վ

Է

|ՎԳ

| |Բ: 2ՏՎՎ ս լամ -

||Յորամ ՛ Հ--ԲԲՏ| |

Հ-Ք--

Տ.

|| ՖԵ4

ՖՎ 4-0,008«20,189 ԱԵԱ

ի

-

ծ

ԷՏ

Սոսկվայի մարզի «Շչապովո» կաթնայինհամալիրում ջրիկ գոմաղբըհավաքե-

/ու հեռացնելու ե արսծպանելուհոսքային տեխնոլոգիական գծի սխեման. է 2 9-ինքնահոս առվակներ, 3-զբոսաբակ,4-գոմաղբանեղովւյի կուտակիչ,5.

այրն

7-պոմկայաններ.ծ խողովակաշար, 8-գոմաղբամբարներ, 10-ինքնահոսկոլեկտոր-

Ջրիկ գոմաղբիբաժանումը ֆրակցիաներիհամարվումէ

գործման ամենաարդյունավետեւլաճակներիցմեկը:

դրա

օգտա-

համաՋրիկ գռմաղբի հավաքման. փոխադրման ն պահպանման կարգի այոդյունավետությունն իջեցնող գլխավոր պատճառներիցմեկը դրա առանձինփուլերիշերտավորմանհատկությունն է: Խղշոր եղջերավոր անասունների ջրիկ գոմաղբը պահպանելիսայճ բաժանվում է ըստ ճերքնեի(նստվածք. տիղմ). միջին (կռյաջուր, ավելի խոճավ շերտ) ն վերնի շերտերի (ջրի երես են ելնում կղանքի,կերի ն ցամքարի պինդ մասնիկները).ընդ որում` վերեի շերտը պահպանման պրոցեսում չոհամում. ամրանում ու կեղնակալումէ: Այդպիսի գոմաղբը դժվարությամբ է ամբարիցբարձվում ն հետագայում օգտագործվում: Այդ թերությունը վենացնելու համար մի շարք տնտեսություններումջրիկ գոմաղբըմինչն ամբայ ուղարկելը ենթարկումեն մեխանիկական մշակման՝ տարբեր դինամիկականֆիլտրնրում. կենտրոնախույսսարքավռրումներում,մամլիչներումն: այլ հարմարաճքներում: Սակայն այդ տեխնիկական դեռնս կատարելագործված չեն. արտադրաղականությունը փոքը է, շահագործական հուսալիությունը՝ ցածը, շահագործումը՝ թանկ: Դա է պատճառը,որ աշխատանքներեն տարվում նոր. առաջավորեղանակներմշակելու ուղղությամբ:

միջոցները

մե

Ջրիկ գոմաղբը ֆրակցիաների բաժանելու մշակված եղանակներն բնական, մեխաճիկական.էլեկտրաքիմիական,ջերմային ն մեխաճիկաքիմիական: Յուրաքանչյուրի համար օգտագործվումեն համապատասխան տեխնոլոգիական սարքավոլումներ: Ստորն նկարագրվում են այդ եղաճակներիցմի քանիսը: Ջրիկ գոմաղբի բնական բաժանումը կատարվումէ հորիզոնականն ուղղաձիզ պարզարաններում:Այդ շինությունները պարզ են, բայց գոմաղբի լավ շերտավորումչի կատարվում, եթե խոնավությունը90765-իցցածր է փնում: Պարզարաններիարտադրողականությունըփոքր է: Բացի ղրանից. դրանք մեծածավալ են ն թանկ: Այնուամենայնիվ, այդ շինությունները կիրառություն են գտել ջրիկ գոմաղբըֆրակցիաներիբաժանելու տեխնոլոգիական գծերում: են.

տիկ

գոմաղբը

ֆրակցիանե

աժանելու

մեխանիկական

եղանակը

համալրվումէ հիմնականըխոշոր համալիրներում:Այն կատարում են ֆիլտու րող ն նստվածք առաջացնող մեքենաների ապարատներիօգնությամբ: Ֆիլտլաղլմեքենաներիցու ապարատներիցամենից շատ տարածված են տատանվողմաղերը ն մամլիչ-ֆիլտրերը:Բաժանելուց հետո ստացվածգոմաղբի պինդ ֆրակցիան (խոնավությունըմռտավռրապես8094)ձեռք է բեն րում սորունություն կույտերում պահելիսդրանում ընթանումեն վարակազերծման ու հասունացմանկենսաջերմայինպրոցեսներ: ն մեկ ան -պարզարաններում ն ստուգում վարակիչ հիվանդություններիհարուցիչնեիի առկայությունը: Վերջիններիսբացակայության դեպքում ջրիկ ֆրակցիան կարանտինային պարզարաններիցտեղափոխվումկամ խողովակով մղվում է դաշտայինգոմաղբահյութիկուտակիչները:Դրանից հետո այն օգմ գոմաղբի ղե որղծոմ են ոռոգման ման ճ ճպատակովկամ զոմ ման համ հեշացման տազործո համակարգում: Անասնապահական շենքերին մոտ (200-500 մ) կառուցվում է ջրիկ գոմաղբըմշակելու հատուկ արտադրամաս: Այն ընդգրկում է հետնյալ շինությունները. գոմաղբը բաժանելու կետ, հեղուկ ֆրակցիայի կուտակիչ-պարզարանճ. պինդ ֆրակցիայի հրապարակ, պոմպայինկայաններ. գոմն գոմաղբահյութի կուտակիչ: Այղ արտադրամասի աղբարնդունարաննճեր տեխնոլոգիական սարքավորումներիկազմիմեջ մտնում են. ջրիկ գոմաղբը ն պինդ հեղուկ ֆրակցիաներիբաժանելու տեղակայանքը(տատանողական ն այլն). անասնաշենքից մաղը, մամլիչ-ֆիչլտրը.կենճտրոնաթափը պինդ պինդ ֆազը կույտավորելու ֆրակցիանհրապարակմղելու փոխադրիչները. բուլդոզերը, ջրիկ գոմաղբը ելակետայինդիրք մղելու պոմպերը:Մոսկվայի մարզի «Բելայա դաչա» սովխոզիբտման խոզաբուծականֆերմայում գոմաղբի պինդ ն հեղուկ ֆրակցիաներիբաժանումըկատարվումէ տատանողական մաղի ն շնեկային մամլիչ-ֆիլտրիօգնությամբ:

աը

արին Ա

ենապար չաթ կոտազիչ -

սխեմաները. գծերի մամլիչ-ֆիլտրով մաղով ն ՎՊՕ-20 գիժ,1-ոնտատանողական մաղ, 5-շմեկային ժերվուար, 2թիակավոր իառնիչ. 3-սողմակ. 4-տատանողական կու2-հոխադրամիջոց,8-գոմաղբահյութի մամլիչ-ֆիլտր. ճ-թերիչային փոիխոադրիչ. լտակիչ,բ) ֆիլտրող ՌԻՕՆ-700 Մ ցենարիֆուգով 1-դարսակույտ. փոխադրիչ,7-ֆիլտրող9 Վայնակույտեր.5-բուլդոզեր,6-ժապավենային 10-լայնական կոլեկտոր, 1/-անասնա «ոմաղբի իհողովակաշար,9-պոմպակայան, խողովակա14.հենտաղարճ առվակ. 13-խողովակաշար, չենք. 12-գոմաղբարնդունիչ պոմպ, 151718-բարձող 16, կուտակիչ-պարզարամ. խողովակաշար, բաժանողհոսքային Ջրին գոմաղբըֆրակցիաների

ո ԳթԼ-52 Եկ. 55

չնեկային գիծ,

2մասայ Բոաոծ: -

ջար.Է5-լվացող

դաշտայինամբար: ցիստեւն, 20-գոմաղբահյութի

Գոմաղբը ֆրակցիաների.բաժանելու տեխնոլոգիականպրոցեսն կու: իրականացվում է հետնյալ կերպ. ջրիկ գռմաղբըխոզանոցներից (2) թիակներով ռեզերվուարի(1) մեջ (նկ. 35ա), ռրտեղայն խառնիչի գոմաղբի գվում է մինչն համասեռ գանգվածդառնալը:Ռեզերվուարից է լցվում կալգավոլուլ սողնակի(3) միջոցովինքնահոս իջենախնական խոնավության կան մաղի (4) որտեղտեղի ունենում է շնելցվում 80-8592: գանգվածը ցում՝ 90-95-ից մինչն Այնուհետնզոմաղբի

խոտ որ տատա ոու -

վածը

վրա,

է

(5) մեջ. որտեղ տեղի կային մամլիչ-ֆիլտրի ունենում ջին Վեր 65-7076 դ խոգոմաղբի կանբաժանումը ֆրակցիաների:Մամլիչից (6) վրա. իո աո վ է փոխադրիչի լցվում քերիչային զանգվածը ան Գր րջիոս համար: է փւխադրամիջոցին(7) գոմաղբամբարտեղափոխելու բարձում խողովակաշաե է

Տատնողականմաղից մամլիչ-ֆիլտրիցհեղուկ ֆրակցիան

րով հեռանում է դեպի գոմաղբահյութի կուտակիչը (8): Տեղակայաճքի արտադրողակաճությունը, ըստ գոմաղբի զանգվածիելքի. 27 կգ/վ-ից ավելի է: Տեղակայանքին սպասարկում է մեկ մարդ: Մ1 ցենտՇնեկային մամլիչ-ֆիլարում (5) կամ ֆիլտրող ՈՒՕՆ-700 հետո բիֆուգում Ը) (նկ. 35բ) գոմաղբըբաժանելուց ստացված պինդ ֆրակցիան դաիսվում է լայնակույտերի (3.4) ձնով ն 3-4 ամիս պահելուց հետո օգտագործվում որսլես օրգանական պարարտանյութ: Ջրիկ ֆրակցիայի մեջ մնում են գոմաղբիպինդմասնիկների2-352-ը ն հելմինտների ձվերի ու թրթուրների մինչն 3096-ը, ուստի առանց վերամշակելու այն չի կարելի օգտագործել դաշտերիռոռգմանհամար: նկարում ցույց է տրված ջրիկ գոմաղբի մշակման. այսինքն` 36-րդ: ֆրակցիաների բաժանման հռսընթաց գիծը. որտեղ օգտագործված են ԳԲՆ-100 թմբուկային տատաճողակամմաղը (4) ն ՊՎՕ-20 (3): Գծի կազմի մեջ մտնում եւ ճան ցածը պտույտներով (17 ը` պտտման հաճախությամբ) երկու թմբուկ: Թմբուկից գոմաղբը դուըս է գալիս ծայրափաղրակի(9) (նկ. 35 բ) միջոցով:Հետնի դարձակով թմբուկըմիացվածէ թրթռիչի լիսեռին (4). որն ստեղծում է 940-1060 ը հաճախությամբ ն 5 մմ

մամլիչ-քամիչը

)

ամպլիտուլով տատանումներ: Թմբուկային տատանողական մաղն աշխատում է հետնյալ կերպ. ջրիկ գոմաղբը, անցնելով սողճակի միջով, բարձող կցախողովակով(11), մտնում է թմբուկի մեջ. որտեղ իներցիոն ն գրավիտացիոնուժերի ներգործության տակ բաժանվում է պինդ (85.6-85,722) ն հեղուկ (99.12-99,1652) ֆրակցիաճերի:ԳԲՆ-100 տատաճողական մաղի արտադրողականճությունը

ջ

ծ

--ծ--

--Հ

շ

'

3.ՊՎՕ-20 անային, երմել. 2կոտոր, խողոմաեմանե,

գոմնոկ տատանողականԳՎՆ-100 մաղ, Ել38Ջրիկ 5-գոմաղբի ֆիար 2ամբուկային ատի ՕՎԾ-200 անջատիչ: խառնուրդների

7-գոմադրակո

կաշար. 6-մեխոսնիկակամ րունա) ՏՎՆ-40 փոխադրիչ,բ յ Ք.առվակ. 9.գոմաղբամբար.10-բեռնաթափող հեռացման 1-ալինդֆրակցիայի մաղի օգտագործումով, ԳԲՆ- 100 տատանողական 10-գ ռեկա գ 4-թրթռիչի 5-շարժաթն, մ լիսեռ, աա .3,

գ Հա

Սոված ոիհակակշիռ

6.

,

թմբուկ, 9-ծայրափողրակ, ֆրակցիան հավաքելու 17-հեղուկ հաղորդակ. 12-թմբուկի «բարձող կժախողդովակ. -

՝

բաթ:

67.4 տ/ժ է:

Ջրիկ գոմաղբը ֆրակցիաճերի բաժանելու համար արտադրություհաջողությամբ օգտագործում են նան նկ. 25-ում բերված ջրիկ գոմաղխոնավազրկելուտեխնոլոգիականգիծը:

նում բը

4.

Օրգանականպարարտանյութերիօգտագործման եղանակներըն տեխնիկականմիջոց ները 4.1.

Օրգանականպարարտանյութերիօգտագործման

եղանակները

Օրգանական պարարտանյութերի օգտագործման եդանակները կախվածեն նրանց տեսակիցն վիճակից,հող մտցնելու ժամկետից,նշաճակությունից. հողում սննղարար նյութերի օջախների տեղաբաշխման բնույթից ն այլ գործոններից: Պարարտանյութերը հող մտցնելու եդանակներնեն. հիմնական.

ստարտայրինն լլլացասնման:

Մակերեսային տրման ժամանակ պարարտանյութիհավասարաչափ հողի մակերեսինցրում են ցրիչ մեքենաներով,կոմբիճացվածշարքացաննե-

րով.գյուղատնտեսակամավիացիայով:

Հիմնականպարարտացումը մշակաբույսերի սնման գլխավոր աղ-

է Ա սննդանյութերով ապահովում է ամբողջ վեգետացիայի բրուրնն շրջաճում: խառնում են աշնան խոր վարի ժամանակ: Պարարտանյութերը Ռր-

պես հիմնականպարարտանյութ օգտագործում են հանքայինն օրգանական պարարտանյութեր (գոմաղբ.

կենսահումուս,կոմպոստն այլն): Հիմնական պարարտացումըբարձրացնումէ մշակաբույսիբերքատվությունը ոչ միայն առաջին տարում, այլ նան հաջորդտարիներին:Գոմադբը 20-30 տՂա-ի հաշվովհող մտցնելիսգործում է 4.7 տարի: Համարյաայդ-

քան ժամանակգործում է ճան լավ կոմպոստը: Ըստ

ագրոտեխնիկական պահանջներիարգելվում է որպես օրգանական պարարտանյութօգտագործել թարմ գոմաղբը:Պարարտանյութի զանգվածըպետք է լիճի համասեռ. փխրուն.ցրումը մակերեսին՝ հավասարաչափ: Ցրելուցհետո պետք է խոր վար կատարել: Քիչ քանակի պարարտանյութեր տալու ստարտային եղանակնիրականացվումէ ցանքի հետ միասին, որպեսզի մշակաբույսերի աճի սկզբնական շրջանում սնման պայմանները բարելավվեն:Այդ դեպքում մշակաբույսերի կուլմից սննդարարնյութերըարագ են յուրացվում ն պարարտանյութեոի քիչ քանակությունը տալիս է բավականաչափ հավելյալբերք: Սշակաբույների լրացասնման ժամանակ տալիս են այն սննդարար որոնք չեն բավարարումհողում մշակաբույսի նորմալաճի համար: Լրացասնումով կարգավորումեն բույսի աճը ն հասակը`բերքի ու որակի բարձրացմաննպատակով: Սննդարարնյութերիպահանջարկը որոշում են բույսի արտաքին տեսքով ն հատուկ սարքավորումների օգնությամբ.որոնցով կարելիէ ճախօրոքն արագ ճշտել պահանջվող սնոդ տարրի տեսակն ու

հողի

|

նյութերը.

քանակը: Լրացասնմանհամար օգտագործում են ջրալուծվդղպարարտանյութեր՝ թռչնաղբ(4-5 ց/ռա).կոյաջուր (5-10 ց/հա). հարստացված կոմպոստ(710 ց/հա): Հոալինպարարտանյութերըբաշխում են ն ներհղմակերեսային ղային եղանակներով: Վերջինս կարողէ լինել անընդհատն բնային:

-

Ներլուղային անրնդհատտրման ժամանակ բացում են տարբեր լայնության ակուռիկներ,պարարտանյութը ժապավենաձնփռում են ակոսիկների հատակին. ապա տարբեր հող մշակող մեքենաներովակոսիկներըփակում են: Պարարտանյութերլւներհողային բնային տրման եղանակը հիմնականում օգտագոլւծում են բնական խոտհարքերում ն արոտավայրերում: Սեքենանպատրաստում Է պահանջվող խորությանանցքեր ն պարարտաձյութը չափավորված լցնում նրանցմեջ: 4.2.

Պինդ օրգանական պարարտանյութերըհողի մակերեսին ցրող մեքենաճեր

Պինդ օրգանական պարարտանյութերցրելու համար օգտագործում ՊՌՏ-16. ՌՏՕ-4, ՌՕՈՒ-6. ՄԼԳ-1, ՌՕՍ-3 մեքենաճերը: ՊՌՏ-10 մեքենան նախատեսված է պլինդօրգանականպարարտանյութ փոխադրելուն դաշտի մակերեույթին ցրելու համար: Բեռճատարողու50 տ/ժ: Ագրեգատավորվումէ Տթյունը )0 տ է, արտադրողականությունը` -150 Կ տրակտորի հետ: ՊՌՏ-16 մեքենան նախատեսված է գոմաղբ, տորֆագոմաղբային կոմպոստ ն այլ տեսակի օրգանական պարարտանյութերփոխադրելու ու ցրելու նամար: Ընդգրկման լայնությունը 6-7 մ է, արտադրողականությունը՝ է Կ-701, Կմինչն 100 տ/ժ. բեռնատարողությունը՝16 տ: Ագրեգատավորվում 700Ա. Կ-700 ՌՏՕ-4 է հետ: Հանովի թափքը նախատեսված տրակտորների ն օրգանական պարարտանյութեր,կոմպոստնմեր. տորֆ, կիր փոխադրելու ցրելու համար: Թափքը տեղադրվում է 2ՊՏՍ-4-793 տրակտորայինկցասայլի շասսիի վրա: Բեռնատարողությունը4 տ է. արտադրողականությունը՝ 13 տ/ժ: Ագրեզատավորվում է Տ-28Խ4Մն «Բելառուս» տրակտորներիհետ: ՌՕՈՒ-6 մեքենաճճախատեսվածէ օրգանական պարարտանյութեր ն ցրելու համար: Բեոնատարողությունը 6 տ է: Ագրեգատափոխադրելու 1.4 հետ: վորվում դասի տրակտորների է ՌՕՍ-3 մեքենան ճախատեսվածէ օրգանականպարարտանյութը հարթն մինչն 205 թեքությամբտեդանքում ցրելու համար: Բեռնճատարողությունը թեքություններիվրա 2 տ է. հարթ տեղանքում՝3 տ, արտադրողականությունը՝12 տ/ժ: Ագրեգատավորվումէ Տ-40ԱՆ ն Տ-40 ԱՄ տրակտորների են ՊՌՏ-10.

հետ:

Թեքությունների վրա աշխատելիսնկարագրվածբոլոր մեքենաների թափքամ եղած գոմաղբը սահում է դեպի ճերքն, ստեղծելով գանզվածի մեծ

խտություն ն մրակոլլմանի

լիցք. պատճառովփոքրանում ցրրհավասարաչափությունը Ցւման երբ զանգվածը Բրո փոքրանում օրգաններին անհավասարաչափ: Դրա այն բարձիչով ման

բարձ ո

հավա

րա

պատճառն

է, որ

չով

որի

է

է նան այն դեպքում. ատուցվում նե լցնելիս թափքի կենտրոնումգոմաղբիզանգ-

է բարձը: անական րմանմեն Հիվում հավասարաչափ:

մոտ` իսկ կուղլերի համեմատաբար ցածը: Թափքի կենբարձրությամբգանգվածը անհավաող օրգ րի վրա ն բաշխումը լինում է ան-

սարաչավփ է

Սաճրացնող

վածի ներքնի շերտերը իր ի

շնեկին երցնում շերտերը կախվում պարբերաբար վում թմ

վրա չափ ցրում: ն ոչ

փբում.

Ցրման լ

ջարկվել

առաջալ

անյ

է

ն ցրող

է

մատուցումզանգօրգանների ղարձյալ առաջացնելովանհավասարաեն ցրող

ւավասարաչափությունը նվազագույնի հասցնելուհամար |

գոմաղբացրիչների թափքում տեղաղրել հատուկ միջնալ

իեգնող վահանների օգնությամբ: Զանգվածի մատուցումը ցրող օրգաններին կատարվում է հավասարեցնող վահանների ներքեի մասի բացակից՝ համաչափ ձնով: Բացակը կենտրոնական մասում կազմում է 35, իսկ կողերի մոտ. 35 սմ: Հավասարեցնող վահաններիթեք տեղադրմանշնորհիվ թափքի կենտրոնիբարձր շերտերը հավասարաչաւիտեղափոխվումեն թափքի կողերի կողմը: մատուցումըդեպի ցրող օրգաններըհնարաԶանգվածի նման ձեառվ է վորություն տալիս ցրման ռավասարաչափությունը բարձրացնել ագրոհամապատասխան(2542): Հավառարեցնող տեխնիկականպարանջնճերին են նան անվտանգության տեխնիկայիապահովմավահաններըճպաստում ճը (դրանք իրենց վրա են վերցնում ցրող օրգանների կռղմից։դեպի տրակտոիիստի խուցը շպիտվող քարերը ն կոշտ առարկաները):Ցրման հավասարաչափություննէ՛լ ավելի է ավելանում, երբ ցրող շնեկի հավասար (280 մմ) քայլի փոռխարենընտրվում է փոփոխականը(240-280-320 մմ): Այս ղեպքում Է-2-մ-ով ավելանում է նան ընդզրկումը: Ի տարբերություն գոմաղլբամբարումպատրաստված Լ. կոմպոստավորված օրգանականպարարտանյութերի. կենսահումուսըքիչ սորուն է, հոեն ն ղին տալիս քիչ քանակությամբ նկարագրվածգռմաղբացրիչմեքենանելով հնարավորը չէ ցրել: Պարարտանյութերը հող մտցնող կամ ցրող նոր մեքենաներիմշակումռվ ն Խլած մեքենաներիկառուցվածքների կատարելագռրծումովզբաղվել են շատ զիտահնտազոտական ինստիտուտներն կոնստրուկտորական բյուրոճեր, ն ստեղծվել են հանքային ն օրգանական պարարտնյութերցրող տարբեր կառուցվածքի ու արտադրողականությաննոր մեքենաներ:Սաու ցրման մեքենայացման ուղկայն կենսահումուսի նախապատրաստման ղությամբ գրեթե աշխատանքներչեն կատարվել.իսկ հանքային կամ օրգաճակա պարարտանյութեր ցրող մեքենանելն առանց կատարելագործելու չեն կարող բավարարել կենսահումուսի նորմավորված ն հավասարաչափ գրմանագրոտեխնիկական պահանջները,որովհետնկենսահումուսն իր ֆիգիկամեխանիկական հատկություններով Ն օգտագործման չափերով կտլուկ տարբերվումէ օրգանականմյուս պարարտանյութերից:Բայց գրանոլլացված վիճակում այն ինչ-որ չափով մոտենում է հանքային պարարտանյութերին:Եվ ահա. որպեսզիհաճքային պարարտանյութերցրող մեքենճաները կատարելագործեն, նեն հարմարեցնենք կենսահումուս ցրելու վերլուծել ենք եղած մեքեճաների կառուցվածքն ու գիաշխատանքներին. տական հետազոտություններիարդյունքները.ուսումնասիրելկենսահումուսի ֆիզիկամեխանիկականհատկությունները.համեմատելհանքային պաաշխատանքներնայնպես հարտանյութերիհետ ն նախապատրաստական ենք կազմակերւվել.որ կենսահումուսն իր ֆիզիկականհատկություններով նմանվի հանքային պարարտանյութերին: Այճուհետն ուսումնասիրել ու հաշվարկել ենք կենսահումուսի ցրման համար կատարելագործվողբանող

եղել գրեթե նան բարո երաին17զրաջարկություններ րիո ապատեր հավասարաչափ իջ մատուցող շնեկներտեղադրելո աեմի ատ-հա

են

դրելու

Եկ. 72

վերաբերյալ:

ն

Սիջնապատերով գոմաղբացրիչի ընդհանուր տեսքը-

Ինչպես նշվեց. թեք տեղանքում լիս աշխատե

գոմաղբացրիչի թափքում լցված զանգվածըսահում է թեքությամբ դեպի ներքն,ընդ որում, րում, վերե վերեի շերտերումղա ավելի ինտեն Այս աի

երնույթըկանխվում ննորաւցիմ արմուն: միու իսկ զանգվածիվերնի :

:

թափքում 25-30 սմ ձի շերտերի անհավասար ը մ

է

պատի.

բար-

մատուցումըդեպի ցրող օրգանները՝հավասա՝

օիգանի կառուցվածքային ն շահագործականօպտիմալ պարամետրերը ն արտադրության պայմաններումստուգել աշխատանքիորակը: Այդ բոլորից հետո մշակել ենք գործնական խորհուրդներ կենսահումուսի արտաղրության ն օգտագործման աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպման վերաբերյալ: Հետազոտություններըցույց են տվել, որ գրանովացված կեճսահումուսը գրելու համար ճպատակահարմար է օզտագործել կենտրոնախույս մեքետեսակի սկավառակային կամ ափսեաձնբանող օրգանովՆՌՈՒ-0.5 նամ: Սովորաբարկենտրոնախույս տեսակի օրգաններովցրում եմ հանքային պարարտանյութերը. իսկ օրգանական պարարտանյութերը` շնեկայինռվ: Մեր կողմից առաջարկվող տեխնոլոգիայովնախապատրատդվողօրգանական պարալւտանյութը` կենսահումուսը, շմեկային օրգաններով ցրել հնարավոր չէ. այն սորուն վիճակում է: Հետնաբար.պատահական չէ. դր առաջարկումենք ցրել կենտրոնախույստեսակիբամող օրգանով: 4.3.

րջանի Եղվարդի Նաիրիի շրջանի

Բնա հատական: Լտաջարկտող

ՄՓԿ-ոմ

ն ստացել է

դր

ռ

թ

ՀՎ (ո՛. «յք

|

ԹԽ: ավ/

ԷբՅՆՀ ,

ՍՒ

մ

ֆ

ա

Պինդ օրգանական պարարտանյութերը հողի ակոսիկների մեջ մատուցող մեքենաներ

Այս նպատակի:համար նախատեսված փոքրաքանակմեքենաները համեմատաբարլավ են աշխատում կենսահումուսմատուցելիս: Վաղուց օգտագործվոլ ՄԼԳ-1Լ մեքենան նախատեսված է օրգամական պարարտանյութեր փոխադրելու, ակոսներ հաճելու. ակոսների մեջ լցնելու ն հողռվ ծածկելու համար: Հավաքվում է ՌՕՈՒ-6 մեքենայի հիմբի վրա: Ագրեգատավորվումէ 14 կՆ քարշի դասի տրակտորներիհետ: Արտա-

22 տ/ժ է: դրողականությունը Իրենից հետաքրքրությունէ ներկայացնումմեր կողմիցմշակված օրգանահանքային պարարտամյութերներմուծողմեքենան (նկ.38) |12): Օրգաճահանքայինպարարտանյութերիներմուծմանհավասարաչա`

փությունը բարձրացնելու նպատակովառաջարկվողնոր մեքենան բաղկացած է անիվների(1) վրա տեղակայված բունկերից(3), ակոսահանիչից(7). բունկերիհատակումտեղաբաշխվածսնուցող փոխադրիչներից (4), հաղորդակից(5): Ակոսահանիչըկռշտ միացվածէ շրջանակի(2) հեւղ: Մեքենան աշխատում է հետնյալ կերպ. տրակտորի հիղրոհամակարգից գործը է դրվում նիդիոգլանը(19), որի կոթլ (18) հետաարձ-համընթաց շարում է հաղորդումլծակներին (16 ն 20): Վերջիններսշարժման մեջ են դնում փոխադրիչի(4) լիսեռը (14). իսկ երկթնանիլծակթ (13) շարժման մեջ է դնում եղաճաձն մատուցիչն (12) ու ձողիկը 10) մաքրիչ-մատուցիչի (11) հետ միասին: Պարարտանյութի զանգվածըուղղվում է դեպիբունկերի ելքը: Ներմուծվալ պարարտանյութիչափը կարգավորվումէ լայն սահմանճերոււմ,.փոփոխելովհիդրոգլանմատուցվողյուղի քանակը:

բ

ԱՆ`

ՄԱ

Խո

մտցնող մեքենայի

պարարտանյութեր Օրվանահանքային ձարկաղրաբար սխեման.ա) տեսքը կողբից.բ) պարարտանյութը Եկ. 38.

ա ք ՛

ճիզմիսխեման: 4.4.

հողի րոն պարար տանյութերը Ջրիկ օրգանական

սարքավորումներ նն սարքավորո մակերեսինցրող մեքենաներ

բարձը խո Ջրիկ(904-ից Ա սսվոլւակա գոմաղբը յամբ) այլ

ճավութ

բոլորովինն պահպանելու

ներ:

ղղ

ռի ի համեճատ Տ86-9096

խո-

պահանջումէ ըհատկություններ Ցո միջոցՆ

տեխնիկական ֆիզիկամեխաճիկուղն ցրելու յուրահատուկայմաններ պայ

ու

Ջրիկ գոմաղբի փոխադրումն իրականացվում է երկու եղանակով` տարբեր կառուցվածքի գոմաղբահեղուկցրող մեքենաներովն խողովակճներով: Վերջինների դեպքում ցրումը կատարվում է տարբեր տեսակի անձընացնողտալակայանքներով: կահավորված են Գուլմաղբահեղուկ ցրող մեքենաների ցիստեռննճերը խառնիչներով.որոնք աշխատում են տրակտորիհգորության անջատման լիսեռից կամ պննմատիկկերպով: Վակուում մխոցը նույնպես շարժման մեջ է դրվում հզորության անջատման լիսեռից: Ցիստեոնները,բարձելւտ ն դատարկելու եղանակից կախված, ստոբաբաժանվում են չորս հիմնական տեսակների` 1) բեռնումը վակուումոկ, դատարկումը ինքնահոս,2) բարձումը վակուումով, դատարկումը ճնշման տակ. 3) բարձումը վակաումով, դատարկումըմխոցի օգնությամբ. 4) բարձումը ճնշման տակ. դատարկումը ինքնահոս: Ջրիկ գռմադբը ցրելու համար օգտագործվում են ՌԺՏ-4. ՌԺՏ-8. ՄԺՏ-16, ՄԺՏ-23. ԱՎՎ-Ֆ-2.8 16. ՄԺՏ-6, ՄԺՏ-10. մեքենաները: ՌԺՏՌԺՏ ն ՄԺՏ մեքենաները նախատեսվածեն ինքնաբարձման,փոխադրման, խառնմանու հեղուկ օրգանական պարարտանյութերիհամատարած մակերեսայինցրման համար: Շարժումը ստանում են տրակտորի հզորությանանջատմանլիսեղից: ՌԺՏ-4 մեքենան կահավորվածէ 4 մշ տարոդությանցիստեռնով:Ագըեզատավորվումէ է4 կՆ քարշի դասիանիվավոր տրակտորի հետ: Ցըրման

ընդգիկումը

մ է:

մեքենան ագրեգատավորվումէ Տ-150Կ տրակտորի հետ: տ մ: 10-14 է, Բեռնատարությունը ընդգրկումը՝ ՌԺՏ-16 մեքենան ագրեգատավորվումէ 50 կՆ քարշի դասի տրակտորի հետ: Ընդգրկումը10-12 մ է, բեռնատարողությունը՝Լ6 տ: ՄԺՏ-6 մեքենան ագրեգատավորվումէ 1.4 ղասի տրակտորի հետ։ Բեռնատալրողությունը6 տ է, ընդգրկումը՝6-12 մ. արտադրողականությունը՝ ՌԺՏ-8

20 տժ:

մեքենան ագրեգատավորվումէ Տ-Լ50Կ տրակտորի հետ: Բեռնատարողությունը10: տէ: ՄԺՏ-16 մեքենան ագրեգատավորվումէ Կ-701 տրակտորիհետ: Բեոճատալրողությունը16 տ է: Ջրիկ գոմաղբը ցիստեռնովփոխադրելնունի հետնյալ առավելությունները՝ցածը է սարքավորումներիարժեքը. գոմաղբը կարելի է փոխադրելն ցրել տնտեսության ամենահեռու ղաշտերում, կարելի է օգտագործել ժամանակակից կառուցվածքիհուսալի աշխատող-բաշխող ապարատներ այլն: Այս համակարգիթերություններըայսպիսիքեն. 1) գսմադբահեղուկի հորերի դատարկումը կարող է համընկնել անձրնայինեղանակներիհետ, երբ հռղը խոնավությամբ է հագեցած, ն ջրիկ գոմաղբը չի ներծծվում. ղաշտում ագրեգատի շարժումը դժվարանում է, 2) մեծ է բանվորականուժի պաՄԺՏ-10

ն

հանջը հատկապես մեծ հեռավորություններիվրա փոխադրելիս.3) գոմաղ-

ջիիկացնելու նպատակով օգտագործվող մեծ քանակության ջուրը փոքաշխատանքի արդյունանացնումէ ցիստեռն-գոմաղբահեղուկացրիչների բը

վետությունը:

.

Գործնական կիրառություն է ստացել ճան ջրիկ գոմաղբըխոդովակներով դաշտ փոխադրելու ն միաժամանակցրելու համակարգը,որը հաճախ անվանում են օրգանական ջրման համակարգ: Այն ունի հետնյալ առավելոթյունները. 1) գոմաղբահեղուկիամբարներըլցնելու ն դատարկելուհամար արդյունավետ սարքավորումների առկայության ղեպքում կտրուկ իջնում են աշխատանքի ծախսումները.2) շնորհիվ բաց թողնելու բարձըը ումւսկության հնարավոր է գոմաղբը լրիվ ջրիկացնել, 3) համակարգըկարելիէ օգտագործելնան մաքուր ջրով ջրելու համար, 4) անբարենպաստեղանակի պայմաններում գոմաղբի կորուստը համարյա բացառվում է: Թերություններն են. Լ) քամու ժամանակ հեդուկ գոմաղբիբաշխումը կարող է շատ անհավասարաչափ լինել. 2) խողովակներիմիացման ն անջատմանժամանակ առաջանում է տհաճ գազի հռտ (այդ հարցը մասամբ լուծվում է ամեն անզամ ցրման ցիկլի վերջում համակարգըմաքուր ջրով լվաճալով), 3) սարքավորումներիարժեքը համեմատաբարթանկէ. 4) խողովակաշալիխցանումը (ւատկապես մղուլ գծի) վերացնելու համար երկար պարապուրդ է լինում. 5) հողը միշտ չի կարող մեծ քանակությամբհեղուկ ներծծել: Հաշվարկները ցույց են տվել. որ ջրիկ գոմաղբը ցիստեռնովփոխադրելիսաշխատանքի ընդիանուր ծախսումներըկագմում են 8.8-64.8 մարդիժ: Խողովակաշարային համակարգի օգտագործմանդեպքում շատ կաոնոր է մաքուր ջրի առկայությունը՝ջրիկ գոմաղբը ներլուծելուց հետո ամբողջ սաիքավոլումը լվանալու համար: Հաշվի առնելով գոմաղբը փոխադհելու վերոհիշյալ երկու եղանակի առավելություններնու թերություները,հաճախ գործնականում ջրիկ գոմաղբը փոխադրում են առանձին-առանձին` այսինքն անջատում են պինդն ջրիկ մասերը: Հանքային ն օրգանականպարարտանյութերըդաշւտ փոխադրելու ն ցրելու նկարագրվածտեխնոլոգիաներնու տեխնիկականմիջոցները ճիշտ ընտրելու ն արդյունավետ օգտագործելու համար պետք է հաշվի առնել տվյալ տնտեսությանբնակլիմայական ն տնտեսականպայմանները: 4.5.

Ջրիկ օրգանականպարարտանյութերըհողի ակոսիկների մեջ լցնող մեքենաներ

մեծ տարածում Համնմատաբար

խովի ԳՄՆԿ-800

հետ:

է ստացել հիդրոմոնոտորայինկամեքենան.որն ագրեգատավորվում է Ս-100 տրակտորի

ՀիդրոխըւյդայինԳՍՆԿ-800 մեքենան իրենից ներկայացնումէ շըրջանակասայլակ.ռրի վրա ռավաքված են կղկղանքի պոմպ (4ՆՖ), ներծծող `

մղող խողովակաշարերով.6մ՝ ծավալով տարողություն ն կոլեկտոր: Աշխատանքային օրգանը ունի դանակ-խլուրդի տեսք, ունի երկու առվակ՝ ջրիկ գոմաղբիելքի անցքերով: Առվակներից մեկը թրջում է դաճակ-խլուրդի կտրող սայրը. իսկ մյուսը՝ ջրիկ գոմաղբը հողի մեջ լցնելու համար է: Հիմնական առվակը կահավորված է փական-կարգավորիչով,ռրն ապահովում է գոմաղբի ելքը0.5-4 լ/վ սահմաններում: Ջրիկ գոմաղբի ճերմուծման չափը ու

փոփոխվումէ 10-ից մինչն 100 մ/հա: Ագրեգատիհերթափոխայինաիտադրողականությունըկագմում է 35 մ՛ 1.5 կմ հեռավորությանվրա տեղափոխելիս.

Մեքենան աշխատում է նան ձմռանը: Այդ դեսլքում դաճնակ-խլուրդը փոխարինում են այլ աշխատանքային օրգանով, որը հնարավորությունէ տալիս ջրիկ գոմաղբը լցնել աճմիջապեսհողի սառած շերտի տակ: Մ.Գ-1 սարքը նախատեսված է օրգանական պարարտանյութերփոխադրելու, ակոսներ հանելու. ակոսների մեջ լցնելու ն հողով ծածկելու համար: Մոնտաժվում է ՌՕՈՒ-6 մեքենայի հիմքի վրա: Ագրեգատավորվում է 14 կՆ (Լ4տուժ) քարշի դասի տրակտորներիհետ: Արտաղրողականություճը 22տժժ է: Գիտակոնստրուկտորականաշխատանքներիարդյունքում մշակվել են տարբեր կառուցվածքիմի որոնց աշխատանքի սկրզմեքենամճեր. բունքը նույնն է. կառուցվածքը՝ տարբեր: Ջրիկ օրգանականպարալոռանյութը հողի հիմնական մշակման ժամանակ մտցնելու համար օգտագործվումեն ԱՎՕ-Ֆ-2.8. միջշարքերում՝ ԱՎՄ-Ֆ-2.8. խոտհարքներում ն արոտավայրերում՝ՄՎՎ-Ֆ-2.8

ն ԱՎՎ-Ֆ-5

ագրեգատները:37-րդ աղյուսակում բերվում են այդ մեքենաների տեխնիկական բնութագրերը:

շարք

ներհողային

Մեքենաներիտեխնիկականբնութագրերը

ՍակճիչըՏրակտորի դասը

ԱՎՕ-Ֆ-28 3 ԱՎԱՖ-28 ԱՎՎ-Ֆ-2.8 ԱՎՎ-Ֆ-5

|

Զանգվածը. ԱաաանշխատանքաԱրտադրող կա կգ թբյունը,. իոնն աա լայնությունը,

10-20

մինչն

2.8

3.5

ԷՍՎՄ-7

| էներգամիջոց

Ադյոսակ37

մինչեճ 6-12

Այդ ագրեգատներիցԱՎՄ-Ֆ-2.8-ի ընդհանուրտեսքը տրվածէ նկ.

39-ում:

Եկ. 39. ԱՎԱ-ՓՖ-22

ազրեգատիընղեանուր տեսքը:

օրգանականպարարտանյութերը ճերհողային բնային եղանակով ճերտարկողմեքենաներ:

4.6. Ջրիկ

Ջիիկ օրգանական պարարտանյութերըհողի ակոսիկներինմատումեքենաներըհաջողությամբ աշխատում են ռչ քարքարոտ ն հարթ կերառանդակճներում:Լեռնային բնական խոտհարքներումու արոտավայրերում աշխատելիս նկատվում են մի շարք թերություններ:Քանի որ լեռնային ն արդտավայրերի ճմաշերտը քարքարոտ է. ակոս բացող խոսւռարքների ւսշխատանքային օրգաններն այդ պայմաններում համարյա անաշխատուճակ են դառնում. քանդում են ճմաշերտը, վնասում արմատային համակարգը. հնարավորություններ են ստեղծում հողաշերտի քայքայման համար. բաց ակոսներիցջրիկ ագոտրը ինտենսիվգոլորշանումէ ն այլն: Հաշվի առնելով այդ թերությունները.մեր կողմից ստեղծվել է նռր մեքենա. որը լեռնային բնական խոտհարքներումու արոտավայրերումաշխատում է հաջողությամբ ն լիովին բավարարում է ագրոտեխնիկականպահանջներին: Այդ մեքենայի ընդհանուր տեսքը. աշխատելու պահին. տրված է 40-րդ նկարում: Մեքենայի աշխատանքային օրգանները բադկացած եմ իրար հետ կոշտ միացած հատուկ պրոֆիլի երեք աճիվից: Յուրաքանչյուր անիվ բաղկացած է անվանհեցից. անվաճաղերից ն աճվակունղից: Աճվահեցը կազմված է փոքը տրամագծովշրջանագծային մի շարթ աղեղներից:Այդ աղեղների հատման կետերում,հռոդակապերհօգնությամբ, տեղակայված են սրսկիչները.ոլանք անվահեցիհետ միացված են հետադարձզսպաճակներովն ունենհենարան:Աճիվներիանցքը դատարկ է, ճնշման տակ այդտեղ լրցվում բաքերիցեկող լուծույթը:Այդ սնամեջ սոճու ներքնում(հատակում), յուանվակունդի րաքանչյուր գոտում բացված է անցք: Կունդի ճերսումանցքեր յուրաքտնչյար նան սրսկիչի հետ միացված ռետինե փողրակի դիմաց: Երբ անիվի կունդում ելած անցքերը հերթականությամբհամընկնում են ցող

է

կան

սնամեջ սռնու անցքի հետ. ճնշման տակ լուծույթը (այդժամանակայն մտածէ լինում հողի մեջ) մեջ՝ բույսերի արմատայինհամակարգի գոտում:

է

Օգտագործված գրականություն

նարենի արն շարժվում

դե

Շատթոօր1ԼԻ/Լ., ԽԽ՛քոտքո3.Ճ., Ճթօաթում. ԽԼ, Ճօոօճ, 1977., 2406. ԽԼՓ.,Խ15ղջուն 8.Ճ..Ճատքոծուժ 8.ճ. Ք ոք., ԹշքոատՈԵՆ/6. ոքօոՅոօղ6180 11 ԽՇՈՕ1Ե3084886,ԽաՇը,7«թԱԼ38.1994.,128 Լ.

2. Լոտո

:

քո: ԲԱ:

3. ԽԼՈՏո:ՑօՑ

օք

4.

Շ.8.,1ՇՕՕՐԱՎՇՇԽԽՇ

շաղտժոլ0801Կ6Շօտօթյ ղօ8ւմած

.0ռ(Ոոծ:Շ08.,71," ՃՐքօոքօրոթոտո"", 1985.

Էլո5ճքօ8 Շ.1Լ, Լոուն

1984.,1026.

7օօքոն

տ

ոռոօ34., 81166,

7ուոյաոտ

Մարգարյան Ս. Ե., Կերարտադրությանն անասնապահության մեքենայացում: Լույս", Երնան,1988.,447 էջ: Է ճրքերութլ 6. Եդքօրճքո1.,Իճֆոո ԼԼ, Յոշքոօաաճոշւնումըծ Դրօ 88 «18010806 ք: (Փօքեւ.,ԽԼ,ՃՐքօսքօոոոող, 1988.,2286. 7. ԽՐճոօօօը 8.8., Ղաւօոօ1տտ 56օ3010ՂԱՕԻՕ ոքօայթօղօ1ո4 Բ ուռւծ5.

:

Նվ. 40

Հանքային ջրիկ2ոզրտանյութերըճմաշերտինսրսկող

ընդհանութտեսքը:

պարատաատաը

ՄՎՈՒ-3

Կերահանդակի մակերնույթով անիվնե րի ճնշման տակ

մտնում են ճմաշերտիմեջ ն հերթականությամբ սրսկումհեղուկ նյութ: Սրսկիչճերը մեծ

մեքենայի

լարան

սրսկիչնե

ճմաշերտում անցքերչեն բացում. որովհետն հատուկ պրոֆիլիանվահեցիշնորհիվ ն հոդակապի ու զսպանակիօգնությամբ յուճմաշերտիմեջ է մտնում համարյա մակերնույթին չողդայաց բով:Սրսկի ն դուրս է գալիս ճույն դիրբով: Սրսկիչիանիվըքարի հանդիպելիս աաա իկեր կամ ՄՏԶ-82 տրակտռրիցկախված շրջանակիվրա տեղաո չիվաա սրսկիչ անիվ, որոնց ընդգրկմանընդհանուր լայնությունը

Գարաամի Էք

մում է 240 սմ

ԻԸ

թյունը արտադրոդականու Ց 1,23 հա/ժ

սումները՝0.79 մարդ. ժ/հա:

է.

է,

կազ-

1766. ՈԳ16186.,ԽԼ,/ՃՐքօոքօեոոոող,1986., ձ. Մարգարյան Ս. Ե., Վանյան Մ. Հ., Մարգարյան Ա. Ս. ն ուրիշներ, Հանձնարարականներկենսահումուսի արտադրության,օգտագործման տեխնոլոգիաների ն մեքենայացմանմիջոցներիվերաբերյալ:«Ագրոպբես». Երնամ. 1998.,25 էջ: 9. Սվագյան Վ. Ա., Կենսահումուսի ստացումը ն օգտագործումը: «Ագրոգիտասփյուռ»տեղեկատվականթերթիկ.Երնան, 1994: 10. Ասլանյան Գ. Հ., Բանջարանոցային բույսերի մշակության համակարգը ն արդյունավետության բարձրացմանուղիներըպաշտպանված գրունտամ. ատենախոսություն`գյուղատնտեսականգիտություններիդոկտորի (գիտականզեկուցման ձնով). Երնան, 1997: 11. Աօտոոօտ

"18

7Իռըիք 12.

մ

8.ԽԼ,Աւոուօոճ 8.8.Ճօոօոճւղո Ա88034.,Խ1.,1982.,2856.

71171321

Խճքոռքու

Փ.Փ.

ո

ոք., հ16:4:1138-

Շ.Բ.,Եօզչքմւ Ղ.Շ.,Եշքօօրո Ր.Ճ., Խաւտոքճ 7ոօքքծոռը. Փօքաճու Աու օո ելը18416105.

ճոճ

օքրճոօԴՈ ` (Շք21Ե85.: 1987. Ճրում 1818, 81566818

աշխատանքի ծախ-

Բովանդակություն

33.3

ու կառուցվածքն արտադրամասի Ֆերմեստացման հաշվարկի. Աաաանաա ն տեղամաս ֆերմենտացման Գոմազբի փոխադրումը դարսումը. ոակկպԱաաաան ու ֆերմենտացվող գոմաղբիշերտի վրա Ծղռար մանրացնելըու ն մեքեճաները.........տեխնոլոգիան փռելու հավասարաչափ ե Գոմաղբի ու ծղոտ խառնումը,փխրեցումը խոնավացումը... ու ձաշվարկը........։ 69 Հղմուսացման տեղամասիկառուցվածքն հումուսացման գոմաղբիփոխադրումը Ֆերմենտւացված խրամատծճերում....71 ն դարսումը հավասարաչափ տեղամաս

Ներածություն է

ւ...

ՑԱՎ

ԼՎԱ

ԱԱ

ՎՈՆ

ՂՎԱաաա ԱԱ Ա

ԱԱ

ՆԱ

ԱՆ

ԱԱ

ՆԱ

ԱԱաննա

Աաաա

ան

Գոմաղբի նշանակությունը հատկությունները......................... Լ 1. Գռմաղբի նշանակությունը... Աւ Ավեն Նան Լ2. Գոմաղբի կուտակումը... աաա Լ3. Գոմաղբի ֆիզիկաքիմիական ն կազմությունը հատկություննեզը... ՂԱ Աաաա նաԱ Ա Աաաա: Լ4. Ջրիկ գոմաղբիռեոլռգիականն տիկոստրոպային ն

Լ.Լ...

ո...

ԼՎԱ,

ւււ...

Աաաա

33.5

մմ

հատությունելը Գոմաղբի սեդիմենտացիոնռատկությունները........................ 1.6. Գռմաղբի ֆիզիկամեխաճիկական հատկությունները............... 18 1.7. ազդեցությունըգոմաղբիռեոլոգիական, Ջերմաստիճանի տիկոստրոպայինն ֆիզիկամեխաճիկական հատկությունների կր ԱԱ ԱԱ ԱԱ ԱՎԱ ՆԱՆԱ ԳԱԱ նն23 ՆՏ. Գոմաղբիկոռոզիոնհատկությունները..................................... ու ն Գոմաղբի հավաքման, հեռացման ամբարմամ եղանակները տեխնիկականմիջոցները... նանա:26 2.1 Գոմաղբիհավաքմանն հեռացման ու եղանակներն տեխնիկական միջոցներըմսուրքներիթեթն ցամքարայինծածկույթի դեպքում... ԴԱՆԱ ՎԱ ԱՆԱ ԱԱ ՎԱՂՆ ԱՅԱԱԱՂ ԱԱ Անան Աննման ննա 2.2. Գորմաղբի ն ու հավաքման հեռացմանեղանակներն տեխնիկական միջոցները խոր ցամքարային ծածկույթի դեպքում.................. 36 2.3. Անցամքարգոմաղբիհավաքման ն հեռացման եղանակներն ու տեխնիկական միջոցները. աոան ննանան 2.4. Գոմաղբիհեռացման համակարգերի,մեքենաներին սարքավորումների շահագործման կանոնմերը........................ 42 2.5. Գսմաղբի կուտակմաճ ն պահպանմանեղանակները...................56 Գոմաղբի (թոչնաղբի) մշակման եղանակներըն տեխնիկական միջոցները... ն... ԱՆԱ ԱԱ արա: 3.1. Գոմաղբիմշակմանեղանակներըն համեմատական գնաղատակամբ. ԱՂԱ ՂԱՑ նանն ԱննԱ ակնա 3.2. Տարբերերկրներումկենսահումուսի ու կենսազանգվածի աիտադրության եղանակներըն դրանց վերլուծությունը............. 55 3.3. Կենսահումուսիարտադրությանարդյունաբերական տեխնոլոգիանն մեքենաճերիհամակարգ... 3.3. Լ. Կենսահումուսի արտադրության հեռանկարային ուլդություններըՆ

ԱԱԱԱՎԱԱԱԱԱԱՑԱ

Ղա աԱ կԱ նակա 3.3.2. Կենսանումուսի արտադրությանառաջարկվող տեխնոլոզիական գծերը ՂաաԱԱ Ա ԱԿԱ ԼՎԱ ԱԱ ՂԱ Նա,62 ւ...

Ղա

աաաննանը

անա

3.36. 3.38.

2.

ոնեա

ԱԱ

ԱԱ

ՎԱԱԱԱԱԱԱ

ՆՑԱ

ՂՎԱ

ԱԼ

ԼԼ...

Լ

Լ

ԼԱՎԱ

Լ.Լ.

Լ.Լ...

3.

ԱԼ

ԼԸ

ե.

ու

ւ

ԱԱ

Վ

ւ

ԱԱ

ԱԱ

ԱԱ

աոան

աԱ

ԱԱ

աԱկԱԱ

33.9

73.11.

33/2.

վրա գոմաղբի շերտի րյյրյյյոթ

թմբերի վր.

ը

որոր

ութ

թթու

աաաո

Լ.Ա...

Կենսանումուսի հավաքումը ն փոխադրումը...» ն պահեստավորումը...........77 33/4 Կենսահումուսի տեսակավորումը տեխնոլոգիա պարզագույն 3.4. Կենսանումուսի արտադրության ամար տճմտեսությունների ֆերմերական 3313.

րորորր»

ոո

3.5.

եղանակները Կենսախումուսի օգտագործման

ոո":

եղաճակները. Կենսազանգվածիօգտագործման արդյունավետ արտադրության 3.7. Գսմաղբից կեճսագազի ն եղանակները մեքենասալյքավռրումները ոթ» ե սարքավորումները 37. կենսագազիարտադրության աորո րր յրորր:ը պահանջները նրանց նկատմամբ. Կենսագազի:օգտագդղրծումը. ձեռնարկություններ, 3723 Կենսագազըարտաղըության հնարավորությունները եօգտագործման սարքավորումներ, ֆերմելսայինտնտետւթյուննելըում.... եղանակները... 3.8. Թռչնաղբիմշակման ն օգտագործման կերերիպատրաստ ման 5.5. Մ Թոչնաղբից սսլիտակուցային ն տեխնոլոգիաները տեխնիկականմիջոցները...» պատրաստման 3:82 Թռչնաղբից օրգանական պարարտանյութերի տեխնոլոգիաները. որոր րոոթն 35.3 տեխնոլոգիաները Կոմպոստներիպատրաստման 36.

ոՀ"

ուա

ուրի

ւո

որուրթոո

«Ը.

Աոա

ԱԱԱՋ

3.9.

րաա

րր

րոորրոորրոյրրր»

աաաութթթթթթ»

թթ

րյ

յոր

թոր»

տեխնիկականմիջոցնելըը.. անոո որրրար րոյիթ տեխնոլոգիական Թոչնադրից կենսագազիարտադրության ԱԱ Ս ա աարի Աաաա

ւական

ւււ.

թոռը

որր

րթ

որ

Ծղոտի մանրացումըն ֆերմենտացված փռումն ու խառնումը... որոր վրա..........: ն փռումըսուբստրատի Որդերի անդափոխումը ն մփխրեցումըխոնավացումը... 74 Հումուսացվող սուբստրատի ն փռումը գործող (կերի) պատրաստումը Սուբստրատը Աաաա

33/0

ր

րյ»

որոր

րոր

որո

Արու

որոր

Աոո

որրյո»

րութ

րր

աեւ

Ամ

աԱ

ԼՏ.

ււ...

աաա

111111

ԸԼԼԱ

ու...

Լ.

334.

թոր

ր

աար

12111111...

ՋԱ

Ջրիկ գսմաղբի մշակման ն օգտագործմանեղանճակները............113

3.97.

.Ջոխկգոմաղբըորպես արժեքավոր օրգանական պարարտանյութ... 3.92. Ջրիկ գոմաղբի մշակման ն օգտագործմանեղանակները.....115 Օրգանական պարարտանյութերի օգտագործմանեղանակները Ն 111111

4.

մադամ

աաա

տեխճիկականմիջոցնելը

ւու...

4.1.

ականա»

անմաննա

նանան

Օրգաճականպարարտանյութերիօգտագործման եղանակները. նԱՂԱ Ա ԱԱ, ԱՂԱՂԱԿ ԱՂ ԱԱ ԱԱ նանա 4.2. Պինդ օրգանական պարարտանյութերը հռղիմակերեսին ցրող մեքենաներ... ԱԱ աաա Անան աաա 43. Պինդ օրգանականպարարտանյութերըհողի ակոսիկներիմեջ մատուցող մեքենաներ... անանկ 4.4. Ջրիկ օրգանական պարարտանյութերըհողի մակերեսինցրալ մեքենաներ ն սարքավորումներ... 4.5. Ջրիկ օրգանականպարարտանյութերըհողի ակոսիկների մեջ լցնող մեքենաներ... Լ.Լ... Լ... նանա, 4.6. Ջրիկ օրգանականպարարտանյութերըներհռղայինբնային եղաճակռվներարկողմեքենաներ, Օգտագործված գրականություն աա նաննաանանան Վն

ոու...

Լ...

Վան

ե...

ււ

աա

Օրգանական պարարտանյութերիարտադրության, ն մեքենաների օգտագործմանտեխնոլոգիաները համակարգը Գիրքը հրատարակվումէ Հայկական Գյուղատնտեսական պատվերով՝ Գյուղատնտեսական բարեփոխումներիաջակցությանծրագրերիմիջոցներով:

Ակադեմիայի

աաա

ււ...

ունական

ւււ

նանե

Լ

Լ

Լ

ւու

Լ

ու...

նա

ւոն

-

Տարա

ՀՀԱՆՍԼՈՂԻԿ

«ԱՍՈՂԻԿ»

հրատարակչություն

է տպագրության05.02.2001թ. Ատորագրված

Տպագրության եղանակը՝ռիզոզրաֆիւս Ֆոլմատ՝ 60284/16 Թուղթ՝ օֆսեթ Պատվեր Իթջն

Տպագրվածէ «ԱՍՈՂԻԿ» Ք,

ՍՊԸ-ի տպարանում: Երեան, Ավան, Չարենցի 9/22 Հեդ. 58.22.99

Է.լոու|:

40.49.82

25081 5(հոճքՆ ճսա.ՅոՂ