ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

ՈՌՈԳՄԱՆ

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԻ

ՈՒՂԵՑՈՒՅՑ

Հի ԱՆ ՍԵՆ

ԱՆ

Հ.

ոն

մա

առուն

Ի ՓԵՐԼԾԷԼ»

ԷորճոմմոըՕթբաուտուո4ո

Երնան,2009

ԱՎՈՆ

ո)| հոռոմ

Գ.Նավոյան «Ջրից դեպի Շուկա» ծրագրիՋրի ՆերտնտեսայինԿառավարման բաղադրիչիմասնագեւոներ Գ. Աֆյաճ Վ.Հորինկովա Վ.Գրիգորյան Է. Մովսեսյան Կ. Պողոսով

Սույն գրքույկըկազմեցին. ՀայաստանիՊետական ԱգրարայինՀամալսարանիդասախոս

ուղղվածայլմիջոցառումներ: բարելավմանն գործընթացի

Սույն գրքույկը հրատարակվելէ ԷյՍիԴիԱյ/ՎՕԿԱ(ԱՍՆ) կազմակերպության կողմից` «Հազարամյակի մարտահրավեր հիմ նադրամծրագրի՝ «Ջրից դեպիշուկա» բաղադրիչիշրջանակներում: Հայաստան» Գրքույկում ներկայացված են ոռոգման հիմունքների մանրամասն կիրառումըն ոռոգման նկարագիրը, ջրման տարբերսարքավորումների

ՍՎ«

ՕԱԼՈԿԵ5 ՍԽոՔճՈթ:

ԽՈԼ,ՔԱԻԱՍԻԼՆ

Ակոսայինոռոգման գործը Ոռոգմանջրի բաշխմանն կարգավորմանպարզագ

6.3.

6.2.

6.1.

եւ

Ջրաչափականհիմնակա Ջրաչափականվահանա Ջրաչափականվաքեր Ջրումների տեսակներըե Վիմնականգյուղատնտե ոռոգմանռեժիմները Ոռոգմանպլանավորում

6. ՈՌՈԳՄԱՆ ՊԼԱՆԱՎՈՐՈՒՄ

5.3.

5.2.

5.1.

5. ՓԱՍՏԱՑԻ ՋՐԱՉԱՓՈՒԹՅՈՒՆ

4. ԱՆՁԲԵՎԱՑՈՒՄ ԵՎ ԿԱԹԻԼԱՅԻՆ

3.2.

Յ.1.

ՈՌՈԳՄԱՆ ԵՂԱՆ

Գողիֆիզիկականհատկո կազ Գողիմեխանիկական Վողիջրային հատկությու Վողիխոնավությանորոշո

3. ՄԱԿԵՐԵՍԱՅԻՆ

2.4.

2.3.

2.2.

2.1.

ԴՐԱՆՑ ՈՐՈՇՄԱՆ ՊԱՐԶԱԳՈՒՅՆ

ՀԱՏԿՈՒ

ԱՐՏԱԴՐՈՒ

2. ԳՈՂԻ ՋՐԱՖԻԶԻԿԱԿԱՆ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

1. ՈՌՈԳՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԲՈՎԱՆԴԱ

1. ՈՌՈԳՄԱՆ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ՎՐԱ

Հողի բերրիությանվրա ազդումեն միշարք բնականգործոններ լույսը, օղը, ջերմությունը,սննդանյութերըն հատկապեսջուրը: Հայաստանի տարածքի վարելահողերի մեծ մասը զամվում Լ այնպիսի երաշխավորված, գոտում,որտեղբնականգործոններըբավարար են, սակայն կայուն ն բարձը բերք ստանալու համար նկատվումէ ջրի պակաս: Ջրի պակասը հողագործությունումլրացվում է ոռոգմւսն միջոցով: Այս դեպքում,բույսի համար, կարնոր նշաճակություն ունի ոռոգման գործընթացիճիչտ կազմակերպումնուիրականացումը: Ոռոգման ջրով խոնավացվումէ հողը: Ջրի ն հռղի փոխազդեցության միջոցով փոխվում է հողի ֆիզիկականվիճակը: Ոռոգման ջուրը հողումվերածվելով հողի խոնավության, բույսի արմատների միջոցով փոխազդեցությանմեջ է մտնում է հետ, բույսի փոխվում ջրային ռեժիմը, ֆիզիոլոգիականվիբույսի ճակը, կենսաբանականպրոցեսները,տրանսպիրացիան ն այլն: Հողում ոռոգ- ՝ մառջրի քանակը պետք է բավարարիբույսի պահանջներին: Հողագոյացմանպրոցեսում ջուրը կարնորագույն գործոններից մեկն է: Ոռոգման ջուրը կարողէ բազմակողմանիազդեցությունգործել հռղագոյացման պրոցեսի (հողի ֆիզիկական վիճակի, քիմիական ու կենսաբանական պրոցեսների ն այլն) վրա: Հողում ջրի առատությունը քայքայումէ հողի կնձիկները,ինչի հետնաճքով հողի մասնիկներըվերադասավորվումեն ն խտանում: Չորանալիս առաջ է գալիս կեղն, իսկ կեղնակալած հողը ճաքճքում է: Հողիխտացումըվատացնում է նրա ջրաթափանցելիությունըն օդափոխանակման պրոցեսները,ինչպես ճան ճրա ֆիզիկականհատկությունները:Օրինակ,եթեհողը ջրում ենք լճացման եղանակով,ապաջուրը, է հողիվելճանալով հողիմակերեսին, քայքայում րիճ շերտի կնձիկներըն խտացնումէ դրանց,իսկ եթեհողը ջրում ենք ակոսներով, ապա ջուրը ներծծվում է հողիմեջ մազականությամբ,ն հողը չի խտանում: Հողը հաճախակի ն մեծ նորմաներովջրելիս` վարելաշերտըարագ խտաճում է, ն հետնաբարվատանումէ նրամեջ օդափոխանակությունը: Ջրման ընթացքում կարնոր նշանակություն ունի նան հողի մակերեսով հոսողջրի շիթի արագությանն խորությանճիշտընտրությունը: Սխալ ըճտրության դեպքումկարող է առաջ գալ (էրոզիա): հողատարում Եթե հռողատարումը կաճխելու նպատակովակոսաշիթիմեծությունը շատ է փոքրացվում,ապա հողը այս դեպքումըստ ակոսիերկարությանխոնավանում է անհավասարաչափ, որը նույնպես նպատակահարմար չէ: Եթե տվյալ տարածքում գրունտայինջրերի մակարդակըխորըչէ, ապա հողերը պետք է ջրել սահմանված նորմաներին խիստ համապատասխան:Հակառակ դեպքում ավելորդ ջրերըֆիլտրվումեն դեպիգրունտայինջրերը՝ բարձրացնելովդրանց կամ ճահճացում: մակարդակը,ինչը առաջացնումէ հողերիգերխոճասվացում

ԱԱ

ե ալ

վնասակար

ագ

Աաա

ՈՐՈՇՄԱՆ

ՊԱ

Ոռոգումը դրական ազդեցությ հատկություններիվրա: Օրինակ`հո մալ խոնավություն:Այս դեպքում վա վում, լավ են փշրվում կոշտերը, ն ա վածք: Հողը չի կարելի վարել ճան ջրումները ոչնչացնում են գյուղատ դրանք ձմեռում են հողում: Ոռոգումըազդում է հողի միկրոկ շերտի հարաբերականխոնավությո

ԴՐԱՆՑ

2. ՀՈՂԻ ՋՐԱՖԻԶԻԿԱԿԱՆ

Երկրի մակերնույթի վերին փու անվանում են հող: Հողն առաջան գոյացած մանր մասնիկներից (հ կենդանիներիմնացորդներից (օր նականնյութերից, միկրօրգանիզմ Չոր հողը ձեռքի մեջ շոշափելի

մասնիկների տարբեր չափերի

7 Օ

«շ | Ն 0«27

2 Վ Հ 1 77

---Ք

Հողի կազմությունը

բույսի ա

Թվում է, թե հողի մասնիկներըա իրականումնրանցմիջն կան ազատ կոտիներ: Երբ հողը չոր է, ծակոտին Անձրնից կամ ջրումից հետո ծակ կենդաճի օրգանիզմները(արմատն նպաստումեն հողիմեջ օդի ներթա բույսերիաճման համար բարենպա

ող

օդ

ջոր

.ջ

2.1.

7«2-7 77 2 27, ՞Ֆճ 2277 Նկ.

2.1.

Հողի ֆիզիկականհատկությունները

Հողում տեղի ունեցող կենսաբառճականն ֆիզիկական պրոցեսները, ինչպես նան օդային, ջրային ն այլ առանձնահատկությունները պայմանաեն ճան վորված ճրաֆիզիկականհատկություններով: մասսան բնականվիճակումմեկ միավործավալիմեջ պաՀողի ծավալային րունակող չոր հողի կշիռն է: Այն կախված է հողի կնձիկայինկառուցվածքից. որքան հողը ստրուկտուրայինէ, այնքան նրա ծավալային մասսան իոռքըէ: Հողի ծավալային մասսան տատանվում է0.95 մինչն 1.8գ/սմ-: Հողի խտությունը հողի չոր մասնիկների`միավոր ծավալի կշիռն է։ Հողի խտությունըբնորոշվում է նրա մասնիկների բաղադրությամբ՝հանքային ն օրգանականնյութերի պարունակությամբ:Հողի խտությունը տատանվումէ 2.4 մինչն 2.7 գ/սմսահմաններում: Հողի ծակոտկենությունըհողի միավոր ծավալում եղած ծակոտիների ծավալն է: Սրանով է պայմանավորված հողի ջրային հատկությունները`խոնավությունը, ջիաթափանցելիությունը. գոլորշիացումը,ջրի մազականբարձրաՀողի ծակոտկենությունըտատանվում է 35ցումը ն օդափոխանակությունմը:

Դաշտայինպայմաճներումհողի մեխաճիկականկազմը կարելի է որոշել ձեռքիզգայնությամբ.

Ձեռքի ափի մեջ մոտավորապես մեկ

Լ հող քնել: Կաբիլ-կաթիլջուր հողը ափի մեջ, այնպես, որ ի վերջո հողի կնձիկները փշրվենհ հողը հեշտությամբենթարկվիմշակման ափիճեջ վպլաստիլինիՅճան):

ավելացնելովճ̀զմել

60542սահման

2.2.

Հողըչոր է՞

Ձեռքի ափիմեջ սեղմելով գունդառաջանումէ՞

րեր ր

Ի "ՊԻ

փ" Չ

եջ

խոնավ է՞

ոչ

ովաիանով

դաոնար

այնպես, որ ժապավենառաջանա:Աշխատեք,որ ժապավենի հաստությունըն լայնությունը ամբողջ երկայնքովհաստատուն մնան:

ներում:

Ժապավեն

Հողի մեխանիկականկազմը

առաջանումէ"՞: այռ

Սննդանյութեր ն խռնավություն պահելու հողի ունակության վերւսբերյալ կարելի է պատկերացումկւազմել՝գիտենալովհողում եդած ավազի, տիղմին կավիհամամասնությունը:Ավազայինհոդերի՝ջուր ն սննդանյութերպահելու ունակությունըփոքրէ: Իսկ հթեկավիկամտիդմիպարունակությունըավելի է, քան ավազինը, ապա տվյալ հողում սննդանյութերն խոնավությունպահելու ունակությունըմեծ է: Երկու դեպքումէլ դրոշ քանակիգոմաղբիկամթռչնաղբի (օրգանականմասնիկներ)ավելացումխորհուրդէ ւորվում. առաջինդեւպքում սննդանյութեր ն խոնավություն պահելու ունակությունը մեծացնելու, իսկ երկրորդ դեպքում հողը թեթնացնելու ն օդափոխամակությունը մեծւսցնելու, ինչպես ճան կնձիկայնությունըփոքրացնելուհամար:

Հաա առ ի

"թ. ՝

ԱՎԱԶԱԿԱՎԱՅԻՆ

|ը,

շոշափվում Արդյո՞ք

Արղյոքժապավենի

ԱԱ-Ն

Ե:

ՖԽ

ԹԵԹԵՎ

ԿԱՎԱՎԱԶԱՅԻՆ

այո

Արդյոք ժապավենը Տ սմ-իցերկար է՞

հրավաղի մանի ատիկները: Ն'

|լայո

ԾԱՆԸ

ԿԱՎԱՎԱԶԱՅԻՆ

Արղյոքշոշափվում են ավազիմանը

թմ հատիկներ: ար

ԾԱՆՐ

ԿԱՎԱՅԻՆ

ՍԻՋԻՆ ԿԱՎԱՅԻՆ

ՄԻՋԻՆ

ԿԱՎԱՎԱԶԱՅԻՆ

ԱՎԱԶԱՅԻՆ

Լրիվ խոնավություն

Երբ հողի ծակոտիները լցված են ջրով,նշանակումէ՝ հողը ամբողջությամը հագեցածէ ջրով: (նկ. 2:2.ա): Հագեցածհոդը դաշտում հեշտ է տարբերել, բավականէ վերցնելմի կտորհող ն ափի մեջ ճզմել,.եթեմատերիարանթից է: ցեխաջուրէ հոսում, ապա հողը հագեցած Լրիվ խոնավությանդեպքումհողում օդը բացակայումէ ն բույսերը լարվածություն են զգում: Շատ բույսերչեն դիմանում2-5 օրյա տնականհողի հա. ւվայմաճճերին: Սովորաբարլրիվ խոնավությունը երկար չի: գեցվածության տնում ն անձրնի հետո խոշործակոտիներից կամջրմանդադարեցումից ջուրը է ներծծվում դեպիստորինշերտեր,տեղ ազատելով Այս երնույթը օդիհամար: անվամումեն խոքըֆիլտրացիա: հողերումխորը ֆիլտրացիանավարտվումէ մի քաճիԺամում, Ավազային մինչդեռծանր(կավային)հողերումկարող է տնել2-3 օր:

Առավելագույնբերք ստանալու համար ոռոգումըպետք է կատարելհողի խոնավության աստիճանի`թառամմանկետինհասնելուց շատ ավելի վաղ: Մշակաբույսերի մեծ մասի դեպքում պետք է ոռոգել, երբ մատչելի խոնավության 5052-ն է սպառված:Բանջարաբոստամայինմշակաբույսերից շատերն ավելի լավ են աճում, եթե ոռոգումըկատարվումէ ճախքանհողում մատչելի խոնավությանքանակի 4022 կրճատումը: Հագեցածհող

Դաշտային սահմանային խոնավություն

հողի

մասն

գ)

Խորը ֆիլտրացիան դադարելուցհետո խոշոր ծակռտիներըլցված են լինում ջրով օդով,իսկմանըծակոտիներըք՝ միայնջրով:Այսփուլումհողի խոճավությունը անվանում են դաշտային սպեմանայինխոնավություն: է բույսի աճի համար սահմանայինխոնավությունը Դաշտային հանդիսանում է պահպանվել պ այման (նկ. 2.2.բ): Հողի խոճավությունը կարող լավագույն այն հողումմինչոր սպառվի:

Կայուն

ռամմաճ

գոտի

կամ

թուլլատրելի

ճվազա

խոնավություն

(ԹՆԽ)

Հողում եղած խոնավությունը աստիճանաբարպակասում է ի հւսշիվ բույսերի կողմից օգտագործմանն հողի մակերեսիցգոլորշիացման: Որքան հողը չորանումէ, այնքան ջուրը ամուր է կապվումհողի մասնիկներինն դառնում դժվարամատչելիբույսերի համար: Հետագայում,հողում եղած խոնավության որոշակի պաշարի դեպքում,բույսի արմատներիկողմիցվերցված ջրի քանակությունըդառնում է անբավարարբույսի աճի համար:Բույսը թառամում է: Տերններըգուճաթափվումեն: Ի վերջոբույսը չորանումէ: Այն փովը, երբ հողում եղած ջրի պարունակությունիցբույսը օգտվելչի կարողն որը հանգեցնում է բույսի չորացմանը,անվանումեն կայուն թառամմանգոտի(նկ, 2.2.գ):

| |

Մատչելիխոնավություն (ՄԽ) ն

35Ա-Տ բոռ

Դաշտայինսահմանային խոնավություն(ԴՍԽ)

Կայուն թառամման գոտի

Մատչելիխոնավությանքանակը դաշտայինսահմամայինխոնավության կայուն թառամմանխոնավության միջն ջրի միջանկյալ ծավալնէ:

Նկ. 2.2. Հողի խոնավությանբնութագրեր

2.4.

Հողի խոնավությանորոշումը ձեռքիզգայությամբ

Ոռոգման անհրաժեշտությունը պարզելու համար հողի խոնավության որոշման ամենապարզձնը ձեռքիզգայությամբ մեթոդնէ: Այս մեթոդիշնոհիվ հնարավորէ հեշտությամբն բավարար ճշտությամբորոշել հողի խոնավության աստիճանը: Հողի խոնավությանորոշումը դաշտում ձեռքի զգայությամբ կատարվումէ

հաջորդականությամբ՝ հետնյալ »

Հողանմուշը անհրաժեշտ է վերցնել մշակաբույսի արմատաբնակշերտից: Ցանկալի է հողանմուշի համար հող վերցնել դաշտի տարբեր հատվածներից: Ատփիմեջամուր սեղմեքհողը՝ ձնավորելովհողագունդ: Հողագունդը թեթնակի տարուբերեք ափի վրա` վերջինիս կապկցվածությունըորոշելուհամար: Բութ մատովն ցուցամատովհողը սեղմելովն տափակեցնելովփ̀որձեք հողի «Ժապավեն»ձնավորել: Կատարեք հողում առկա խոնավության աստիճանի գնահատումըստ աղյուսակ 2.2.-ի:

ոռոգում

ջրմանատնողոթյ

Հողը հավասարաչ խ կանկազմ ունեցող հողեր է տարբեր,թեթնհողերում՝ միջինհաշվովակոսներըա

Ակոսներովջրվում են տ հացահատիկայինկուլտուր Ակոսներովջըմանտեխն ջուրը ներծծվումէ հողի մեջ շնորհիվ, այդ պատճառովմ կեղնակալում,այլ մնում է փո Ակոսներովջրման տեխն » միջ-ակոսայինհեռա » ակոսիխորություն »՞ ակոսիթեքություն ՞ ակոսիերկարությու » -Նակոսաշիթի մեծությո

ոսային

Ոռոգման մակերեսայինե հողի մակերեսիվրայով: Այս ե ն իրականացվումէ ոռոգման լայն տարածումունեն ակոս բնաթասերովոռոգմանտեխն Չնայած նրան, որ ոռոգմ ռություն ումի, դրանբնորոշ են Այս եղանակով ոռոգմա ջրումներիիրականացումը,ո նավացումը,բավականինդժ ն մինչն հողում նորից վերա շակի ժամանակ է անցնու ինչպես բույսերի, այնպես էլ վրա: Մակերեսայինոռոգմ վացումը կախված է ճան տ լավ է հարթեցված, այնքան դաշտում ն ջրվորի աշխատ Հարթեցված դաշտից հնար ինչպես ճան մինչն 3022 ոռոգ

3. ՄԱԿԵՐԵՍ

չն

ակոս

լտրաց

ո-

ար: տր:աինԱա որքայ

200մ: է հասնել մինչն

թյուն

Ակոսի երկարությունը(մ) Ակոսի խորությունը (սմ)

|Ակոսաշիթի մեծությունը(լ/վրկ)|

Ակոսիթեքությունը

լ4

0.02 0.40 0.20

ունեցող հողերի համար, տեղանք դեպքում,ընտրվումէ համաձայնհետնյալաղյուսակի՝

թափանց

ջրա-

0.10

0.025 0.03 0.15

Աղյուսակ

3.).

նիի կավավազային միջին Տա ա ծանը, բթեքության արձր Ա նչնանը 0.12

համեմատաբարփոքր: Ծանը հողերում (կավավազային,

հասնել

ակոսներիերկարությունըկարող

կարողանա

աան ՀԱԱՆԱԸ նր իոն րջը, րուստները լինեն

րը

ՅՈՖ ի

005......

Ս-

րաո Նոե

գործակիցէ. որի ջրման ճորմայիցն ակոսաշիթի Օրիճակ` կարտոֆիլի ակոս թյունը միմյանցից՝0.6 մ, ջրման 0.5լվ: Օգտվելով գրաֆիկից ակոսաշիթից`որոշում ենք Ս-ի 162 ր կլինի՝ ւՀ Մ1ճՀ2.71000.6

երկարութ

նախնական խոճավությո

մեջ:

եղ՝ 1-ակոսճերի Որտեղ

դրա

ներծծվի հողի

ակոսաշիթիփոփոխականմեծո սկզբումակոսիմեջ ջուրը բաց է այնուհետն, երբ ջուրը հասնում եզնե կիսով չափ ն սպ պազասեցնել

կավավազային հողերը, ուժ Դաշտը հավասարաչափ խ

Թուլջրաթափանցելիություն են

001......

Ակոսի թեքությունը

Ակոսաշիթը(/վ) հողի տարբ

իրի

հարթեցված,

Ակոսիթեքությունըպետք մ էլինի 0.002-ից մինչե 0.01, ավելի մեծ թեքությունների ժամանակ տեղի է ունենում իրիգացիոն Հ---ԶԻՋՉ հողատարում: Ակոսի կամ տեղանքի 0.01 թեքություն ասելով հասկանում ենք յուրաքանչյուր 100մ երկարությանվրահողիմակերեսի 1 մ ուղղաձիգանկում: Մեծ թեքություններջրելիս՝ հողատարմանպրոցեսըկանխելու նպատակով ջրվորը պետթ է փոքրացնի ակոսաշիթիմեծությունը: Սակայն ակոսաշիթի շատ փոբրացումը թեթն հողերումկարող է մեծացնելջըման նորման: Ջրման նորմայի մեծությունը կարգավորելունպատակովանհրաժեշտէ ակոսները անել համապատասխանաբար կարճ: Այս դեպքում կիրառելիէ ճան ջրման ընթացքումակոսիերկարությանտրոհումը«կոճակներով»: լթեթն (ավազային,ավազակավային)ջրի ներծծումըարագ է տեհողերում

Ակոսի մեջ բաց թողնվող ջրի պայմաններում փոքր ակոսաշ մեծացնումէ ջրմաննորմը: Մեծ ակոսաշիթըկարողէ առ ջրմաննորմըկարող էլինելպ Ընտրվողակոսաշիթըպետք արագությանը, ակոսի երկար ընտրվում է, երբ հողերը ուժեղջր Փոքր ակոսաշիթըընտրվում թույլ ջրաթափանցելիություն:

(ցորեն,գարին այլն): Շարահերկմշակաբույսերիհամար, որոնք պահանջում են միջշարային մշակումներ, ելնում են մեքենայի պահանջից` 0.6, 0.7մ (եգիպտացորեն, արնածաղիկ նայլն): Ըստ խորությանակոսներն լինում են ծանծաղ՝8-12 սմ խորության,միջին խորության` 13-18 սմ՛ն խոր ակոսներ՝19 սմ ն ավելի: Ցանքիցհետո առաջին ջրումները ցանկալի է անցկացնելծանծաղ ակոսներով, իսկ հետագայում, բույսերի վերգետճյամասի աճից հետո պետք է ակոսներնավելի խորացվեն: Հայտնի է, որ խոր ակոսներով ջուրը ավելի հեշտ է շարժվում ն ջրվորի աշխատանքը թեթնանումէ: Ակոսներիխորությունըպայմանավորված է ճան հողի մակերեսի հարթեցման աստիճանից:Որքան հողը լավ է այնքան կարելի րու է ավելիի ծանծաղ մեեակոս-

Նկ.

| )

Խոր ակոսներով ջրվում են խաղողի ն պտղատու այգիները, տեղանքի մինչն 0.08-0.1 թեքությանդեպքում:Տեղանքի0.05-ից ավելիթեքությանդեպքում հողի մշակությունըն խոր ակոսճերըիրականացվումէ լանջին հակառակ ուղղությամբ: Ցանկալի է խոր ակոսիերկարությունըընդունելոչ ավելի քաճ 100 մ: Խոր ակոսների պարամետրերիվերաբերյալ տվյալները կարելի է վերցնել համաձայնհետնյալ աղյուսակի՝

Ջրման տնողությանորոշման գրաֆիկ

3.1.

Զթման ճորմաներըուա)

Խոր ակոսներովոռոգում

18-20

Թասի

2-3

0.005-0.01

Մարգերովջրում ենճ նեղ միամյան բազմամյախոտա Մարգըերկու կողմից թմբ սում է ջրի բարակ շերտ ն հ մեջ: Մարգերովջրվում են ճա տարածությունումցանված ճեր: Մարգերովկարելի է ջր գերազանցում 0.025-ից:Հող զանցի 0.001-ից: Մարգիլայ թյունից ն ցանող շարքաց 8.4 մ): Բարդ ռելիեֆի դեպք թմբերնունեն 0.1-0.2 մմբա

ոռոգում

2-3

0.003-0.005

Մարգերով

արամագիծը խ (7

թեքությունը

ջրանցքի

Կապող

Բնային թասերով ջրում քությանդեպքումլանջին հա թյունների դեւպքումբնային ընդունվումեն համաձայն հե

Բնաթասային ոռոգում

00040005||

0.003-0.004

-002-00035 Ր 0.0035-0009

Մզուի Ակոսի

խորությունը հեռ թեքությունը (սմ)

աան

Ակոսայինոռոգմանգործընթացիգնահատում

զարգացման

Վան ոռոգման ձրբերթի ստացման, ը բերթի բարձը ջր | Ման ոռոգման գործընթացի ճիշտ

10.

Գու(/վ): ջրով լցման ժամանակամիջոցը՝ Չափել ակոսի է., (վրկ): Լէ. Չափել (վրկ): ջրման ժամանակամիջոցը՝ է, ակոսի

մեթոդի՝ (յ):

երը ուտ Բ առնում

Չափել ակոսաշիթիմեծությունըըստ 5-րդբաժնումբերված որնէ մեթոդի` զո (/վ): Չափել ծայրային վանման ելքը ըստ 5-րդ բաժնում բերվածորնէ մեթոդի`

Գնահատման

հետնյալ

աշխստանքը իրականացնել պատահականորեն ընտրվածոռոգման Շր: Ջրումը իրականացնելայնպես, ինչպես կատարվումէ ընդհանրապես դեպքում: մնացյալ ջրումների Գնահատման համար ընտրել տիպայինակոս, որի պարամետրերըհիմնականումբնորոշ են մնացյալակոսներիհամար ն գտճվումէ տեղամասի միջինմասերում: րոշել արմատաբնակշերտի խորությունը`ուղղորդվելովըստ աղյուսակ -5-ի՝ ԷԼ(մ): երկարությունըԼ̀, (1): Չափել ակոսի Չափելակոսներիմիջն հղած հեռավորությունը՝ 4 (4): Չափել դաշտ մուտք գործող ջրի բերված որնէ

գործընթացի գնահատումը կատարվում է

ապ րթազաոթյանթ

երանոռոգում

գնահատումը:

կազմակերպմանհամար կարնոր նշանակությունունի ոռոգմանգործընթացի

ույսի

աաա ն "- կար դին առոդջ արդյունավետ օգտագործման, ինչպես

ցումը ու

ոռոգման պայմաններում հողի հավասարաչափ խոնավաձ բերքի ստացմանն ոռոգման ջրի տնտեսման) (ինչը երաշխիքէ բարձր կախված է մի շարք գործոններիցհ̀ողատեսակից,հողատարածքիհարթեցվածությունից, ակոսի երկարությունից, ակոսի թեքությունից, ակոսաշիթի մեծությունից,ակոսի լայնականկտրվածքիչափերից,ջրմանւոնողությունից,

3.1.

28.

27.

26.

25.

24.

23.

22.

21.

ծայրայինվանմ խորքայինվան «Ըստ

Բ)

պետք էլինեն

Հակառակդեպքուման պատճ օգտագործման

758092:

Ջրումը համարվումէ

Ակոսումոռոգմանջրի

արդյ Գնահատե ջրմա

Ըստ

ճավեւոէ,երբ ե/Ե-1/2 Գնահատել ոռոգմ ջ

Հաշվելակոսմտնողջրի Հաշվել ծայրայինվանմ Հաշվել խորքայի վա Գնահատելակոսի խո օգտվելովաղյուսակ3.8 Գերազանց հավասա Խ/ե՞1/4 1/3 առանց հ 19. 20.

Հաշվել

(լիտր):

դ Հաշվել խոնավութ խոնավության

Պ(մմ/0): 18.

17.

Հաշվել հողում

Որոշել հողիմեխանիկ խոնավութ Որոշել հողի 14. Որոշել հողի ԴՍԽ-ն ըս 3.6-ից`Կ ու(մմ/մ): 15. առկախ 16. Որոշել հողում մատչելի

13.

12.

Աղյուսակ3.5. հողի ակտիվ շերտի խորությունը

Մ.շակաբույսերի համար

Սշակաբույսեր

Ակտիվ շերտի խորությունը (մ)

Հացահատիկներ

08-10

ԿոՈՅան որսգա

Եգիպտացորեն

045-07 ՝

Ծխախոտ

0.4

Խաղողի այգիներ Պտղատուայգիներ

0.6

08-10

0,9

0.5 --0.65

Բանջարանոցային

0.85

Հողի ԴՍԽ-ն

ըստ

1.1 ուսակ երրակ38

մեխանիկականկազմի Մ ԴՍԽ

Հողի մեխանիկականկազմ

ավազային

100-180 180-260 230-310 270-350: 310-390

Հողում մատչելի ջրի քանակությունը (ԴՍԽ-ից մինչն կայուն թառամման սահման)

ավազային

էակ/էջ

Խխ (22)

(90) (140) 20) (270) 110) (350) Աղյուսակ3.7.

միջոցներ

սարքավորումներ: Դաշտը ջրել նշանակումէ ոռոգմանջուրը որոշակի հարմարացքներո կամ մարգերիմիջն,որոնցմիջոցովայն վերէ ածվումհողի բաշխել ակոսների կողմիցիրականաց: ֆերմերների խոնավության: Ջրիբաշխմանաշխատանքը է արտադրողական ջրվորի է վում տարբեր եղաճակներով,որի կախված թյունը: Յուրաքանչյուրակոսի մեջ պետք է բաց թողճել այնքան ջուր, որը չառաջացնիհողի ողողումն միննույն ժամանակակոսի ամբողջերկարուհավասարաչափ: թյամբհողը խոնավացնի հաճախ ջրի բաշխումըակոսներումկատարումեք Հողօգտագործողները է, ապահովումէ ցածրարտադրողա աչքաչափով,որը երբեմնհոգնեցուցիչ կանություն,ջրման ցածը որակ,ջուրը դաշտումբաշխվումէ անհավասարաչափ, պահանջվածիցավելի կամ պակաս: Այս պատճառովջրվորի արտա: լ դրողականությունըբարձրացնելու,ջրման գործընթացըհեշտացնելու Լ որակըապահովելունպատակովդաշտումկարելիէ կիրառելջրի բաշխման ջրման կարճ խողովակճ հեւոնյալ սարքավորումները` կարգավորման վահաններն պլաստիլ կամմետաղական ջրման սիֆոններ,պոլիէթիլեճային ն խողովակաշարե ջիմաճն շ արժական ճկուն պատնեշներ,պոլիէթիլենային

4. ԱՆՁՐԵՎԱՑՈՒՄ

թեթն կավավազային միջակկավավազային ծանը կավավազային թեթն կավային ծանը կավային

Ակոսի

3.6.

(ճմմ/մետր)

60-120

թեթն կավավազային միջակ կավավազային ծանր կավավազային թեթն կավային ծանր կավային

պարզագույն Ոռոգմանջրի բաշխմանն կարգավորման

մակերեսայինոռոգմանեղաճակըն ջրմանտեխնիկանջրման Ջրվորճները են ձեռքով`բահիմիջոցով:Չեռքովջրելիսջրվորը իրականացնում ընթացքում է մեծաակոսների,մարգերիմեջ ջուրըբացելու ն փակելուհամարկատարում աշխատանքներ: ծավալ հողային ժամանակիմեծ մասը ծախսումէ ակոսների Ջրվորճիր աշխատանքային աշխատանքներ վրա: Այդ կարգավորման մեջ ջրի ծախսի կարգավորման են դաշտում ջրի բաշխման տարբեր կիրառվում համար հեշտացնելու

0.6-075

Առվույտ

3.2.

ԵՎ ԿԱԹԻԼԱՅԻՆ

ՈՌՈԳՈՒՄ

Անձրնացում

ն սարքա Ոռոգմանայս եղանակիդեպքումջուրը հատուկապարատների ն է վորումներիմիջոցով նետվումէ օդի մեջ, այնտեղ մանրացվում անձրն

լօ2

Աղյուսակ 3.8 "0: հավասարաչափության ցուցանիշիգնահատում

ՏՆ

1/5

1/4

1/2

րման եղան ում կի,ուճիմի արա եղանակի, ջրման աաաանց լոձրնազումը, կարան ու Ն

համեմատած մակերեսային

շար:

կարելիէ ջրել բարդ ռելիեֆունեցողհողա Աճձրնացմամբ առավելություններ: ն մեծ ռանց միկրոհարթեցումնե թեքությունները՝ա̀ կտորները,ինչպես է ջրման նորմաները ավել հնարավոր ջրելիս` Դաշտը անձրնացմամբ մանրանալուն կաթի օդում ջուրը Ոռոգման փոքրացճել ն հաճախակիջրել:

ներիվերածվելուժամանակհարստանումէ թթվածնով,ածխաթթուգազովն է ջրմանպրոցեսումհողի մեջ մտցնելնան հանքային ազատով: Հնարավոր պարարտանյութեր:Անձրնացմամբջրելիս ավելանում է բույսերի աճը. լավանումէ բերքիորակը,ավելամումէ բերքատվությունը: Անձրնացմամբ ցուցանիշէ անձրեիինտկնքիվությունը ջրելիս կարնոր

(մեկ րոպեում թափված անձրնի ջրի շերտի հաստությունըմմ-ով): Այսեղանակիդեպքումջրի օգտագործմանարդյունավետությունը գնահատելիս.պետք է հաշվի առնել անձրներինտեոսխվո ը ամբողջդաշտիտարածքով: Գործնականում դա գնահատվումէ ըստ ջրի շիթի երկարության որոշւկի հեռավորությամք շարված չափադույլերիմիջոցով: Դա կատարվում է հետնյալ

հերթականությամբ` Գնահատման »

աշխատանքը իրականացնել պատահականորեն ընտրվածոռոգմանօր: Ջրումը իրականացնելայնպես, ինչպես մնացյալ ջրումների

դեպքում:

Անձրնացմամբոռոգվող հողատարածքիցառանձնացնելեռանկյուն

կամ քառանկյուն տեղամաս. ռրի գագաթները հանդիսանում են հարնան անձրնացուցիչները: Առանձնացված տեղամասըտրոհել(բաժանել)հավասարքա յլերով ցանցի նյուրաքանչյուրվանդակիգագաթներում տեղադրելչափադույլեր: Ջրումը իրականացնել այնպես,ինչպես կատարվումէ մնացյալ ջրումների դեպքում: Ջրման ավարտիցհետո չափելն գրանցելչափադույլերումհավաքված ջրի ծավալները:

» Հ

Ծավալներիշեղումներըպետքէ լինեն ոչ ավելիքան572: Հակառակ դեպքում անհրաժեշտ է փնտրել պատճառներըկամ դիմել մասնագետի: ոռռոգում(կա

6 ոռոգում

ն միկրոանձրնացու

Բազմամյա տնկարկների առավել արդյունավետ ջրման եղանակ է հանդիսանում մերձբնային թասերով միկրոոռոգումը,որի ազդեցությամբ հողումստեղծվումէ ջրային,օդայինն սննդայինօպտիմալ ռեժիմ: իր մեջ ընդգրկումէ կաթիլային, Բազմամյատնկարկներիմիկրոոռոգումն ենթահողային օջախային, միկրուսնձրնացմանն շիթային թասերով ջրման եղանակները: Միկրոռռոգմանբնորոշ հատկություննէ բնահողի տեղայնացված(լոկալ) խոնավացումը:Միկրոոռոգմանբոլոր տարատեսակներիդեպքում բնահողի խոնավացումըիրականացվումէ ոչ թե ամբողջ այգու տարածքով,ինչպես դա կատարվումէ ջրման մյուս եղանակներիժամանակ, այլ միայն անմիջապես յուրաքանչյուրծառի սաղարթի տարածքում`առանձինփոքր մակերեսներով

3-71):

է ճնշումայինհամակարգիմիջոջրումն իրականացվում Միկրոոռոգմամբ ցով: Վերջինիս բաշխիչ ցանցըիրենից ճերկայացնումէ փոքրըտրամագծի

պոլիէթիլենային խողովակաշար, որի երկարությամբ մոնտաժվում որոնցից ջուրը փոքր տարբերկոնստրուկցիայիջրթող ծայրափողակներ, (2 50 լ/ժամ)մատուցվում է յուրաքանչյուր ծառի արտադրողականությամբ մերձբնայինթասին: Ջրմաճ խողովակաշարի փոքր տրամագծերով ն ջրթող է պայմանավորված ծայրափողակներիփոքրը արտադրողականությամբ միկրոոռոգում: ընդհանուր անվանումը՝ ջրմանայս եղանակի Միկրոռոոգմանտարբեր տարատեսակներիդեպքում ոռոգման համակարգի տեխնիկականսխեման,բաժանարարն ջրման ցանցերիփոխադարձ միանմանէ: հագեցվածությունը նրանցտեխնիկական դասավորվածությունը, է Տարբերությունըկայանում հիմնականումջրթող ծայրափողակներիկառուցվածքին ջրթողունւսկության(ջրի ծախսի) մեջ: բշրթ». արա - "9

(2-25մմ) են

Ֆ-

կբ"

Թ"

հա»

՝.

Թղր.բ.»

ԲԻ»38

"ՔՐ.

Բ:

Ա,

աո

ԱԳԱ

-.2

-՞

աո

«ո.

ՊԵ

ՓԻ՞Ր

Խա

Շիջային բնաթասերովջրում

Հաա

աէ

Կաթիլայինոռոգմանդեպքումջրի օգտագործման արդյուճավետությունը գնահատելիս,պետք է հաշվի առնելկաթոցիկներիջրի ծախսին ճնշման հավասարությունըամբողջհամակարգիտարածքով:Գործնականումդա կարելի է գնահատելմենզուլաների,վայրկենչափիու հատուկ մանոմետըի միջոցով:

Ջերմատանըկաթիլայինոռոգո

Ներկայումս բազմամյա տնկարկներիջրման ամենաարդիական եղանակը` միկրոռռոգումը հանդիսանում է աշխարհում ընդունված արդյունավետ ն հեռանկարայինջրման եղանակներիցմեկը, որի օգտագործմամբբնահողում ստեղծվումէ ծառի համարանհրաժեշտջրաօդասննդային ռեժիմ: օպտիմալ Այս եղանակի՝գոյություն ունեցողբազմաթիվփորձերին հետազոտությունների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ բազմամյա տնկարկների միկրոոռոգմանարդյունավետությունըարտահայտվումէ հետնյալ ցուցանիշներով` ոռոգման ջրի պահանջարկի կտրուկ ճվազեցում, ոռոգման նորման 3.0 անգամ կախված հողակլիմայականպայմանկրճատվում է 1.5 ներից -պտղատու մշակաբույսերիբերքատվությանբարձրացում20--5092-ով, -ջրասպառմաննորմայիկրճատում4--6 անգամ Բացի այդ միկրոռոգմանհամակարգերըոռոգման ավանդականմիջոցներիհամեմատ ունեն հետնյալ առավելությունները է այս համակարգերը կարելի կիրառելցանկացածբարդ ռելիեֆ ունեցող տեղանքում(լանջի մեծ թեքություն, տեղանքիկտրտվածությունն ռելիեֆի այլանբարենպաստպայմաններ) լիովինբացառվումէ բնահողիիրիգացիռնէրոզիայիերնույթը -ջրման պրոցեսիամբողջովինավտոմատացմանն մեքենայացման հնարավորություն -ջրվորի արտոադրողականության բայ րձրագում:

Դա

շա

Մենզովլային վայ կաթոցիկներիելքեր ճնշումներին ելքեր Հակառակդեպքում

վրա չափել ազատ ճ

ա անե

ԳԱՑ»

հինգական կաթո

կատարվումէ հետնյ աշ ընտրվածոռոգման Ջրումը իրականա Կաթիլային ոռոգմ խողովակաշար (շ լինենտեղամասիե Նույն

Գնահատման

ՋՐԱՉԱՓՈՒԹՅՈՒՆ

ԴԱՇՏՈՒՄ

Ջրաչափականհիմնականհասկացություններ

ՃԱ

ար

|)Փ

տ|Զ|յտ

աա.

ԶԶ

Հ---«---

852588585 Թ

կ----«««գգոգ

«եժ.

է (13, .Ճ-կենդանի կտրվածքի մակերեսն Ե

ԵՀՀ

Ճ-

կենդանիկտրվածքիմակերեսն է(17), -ջրիմակերեսիլայնությունը(մ), հ, -ջրի խորությունը(մ)

ՃՀզլ հլ

տեսք`

Ոռոգմանհամակարգերումլայն տարածումունեն երկաթբետոնեսպարաբոլական կիսախողովակները.որոնք թողարկվում են հիմնականում չորս չափերի (7)թ-4. 11թ-6.11թ-8:7ք-10): կիսախողովակճների Պարաբոլական կենդանի կտրվածքի մակերեսըկարելի է որոշել՝ կախված ջրի խորությունից(ճհ)՝ օգտվելովստորն բերված աղյուսակից, կամ գրաֆիկից (Օկ.5.3.):

Որտեղ.

-հունի լայնությունը(2), -ջրի մակերեսիլայնությունը (1), հւ -ջրիխորությունը(1): Ուղղանկյունաձնջրանցքիհամարբանաձնն ունիհետնյալ

Որտեղ.

Աա

աաա (Ե),ջրի մակերնույթի լայնության (8.)նջրի խորության (ե)միջոցով: Հաշվարկնարվումէ հետնյալբանաձնիմիջոցով`

ՐԱՄ է, կենդաճի կտրվածքիմակերեսը հաշվարկվում ջրանցքը սեղանաճձն

Ջ|Ջ|

0.4

Օ6ծ

էշ

ռ7

Ջրի խոնավություն Նկ. ջրանցքի կենդանի կտրված 5.3.

/թ401891918|5|2 5

Տ/|Յ|Ք|Ց

Տ:Ե|9|5:88|5 են սեղանաձն.ուղղանկյունաձն սակայն հիմնականում ջրանցքները ունենում Պթ-44Ջ|Ց 8 Ց Տ/ՏՏ

Ջրտարիհոսանքինուղղահայաց կտրվածքիմակերեսնէ: Ջուրը կարող է տեղափոխվելամենատարբերկտրվածքներ ն ձներ ունեցող ջրանցքներով,

Կենդանի կտրվածքի մակերեսը

Տ.1..

Ոռոգմաննպատակովօգտագործվողջրի փաստացիքանակնայն չափաճիշն է, որով հնարավորէ հաշվարկել ինչպես միավոր հողաւտարածության, այնպեսէլ միավորարտադրանքի հաշվովոռոգմանիրականացցմանհետսապտգՁ Ը" 7ՈՒՆ ված փաստացի ծախսերը: Հետնաբար անհրաժեշտություն է առաջանում հնարավոր ճշտությամբ չափել ոռոգման համար տրվող փաստացի ջրի Նկ.5.2 քանակը:

5. ՓԱՍՏԱՑԻ

միջին արագություն

ԷԱԻ

վարկյաճներով

Ն"

Լ/է

Մ-0.75

Մ:

ԳՀԱՈՈ

Ջրիելքը կամ ծախսը դա միավորժամանակումկենդանիկտրվածքիցարտահոսող ջրի քանակն է: Սովորաբարարտահայտում են լիտր/վրլ, մ/վրկ միավորներով: Ջրի ելքի (Օ) չափման պարզագույն մեթոդը դա ծավալային մեթոդն է՝ դույլը կամ տարան, որի ծավալը (Ց) հայտնի է, որոշակի ժամանակահատվածում (էլցնում են ջրովն գտնում ծավալիու ժամանակիհարաբերութ յունը:

Ջրի ելքը(ծախսը)

անհա

հոսքի արագությունը ըստ կել լանի կտիվածքի բաշխվում է ասարաչափ՝ մակերեսին ջուրն ավել արագ է հոսում: Հոսքի միջին արագ ւթյունը կարելի է ընդունել մակերնույթայինարագության 7596-ը, այսին 1 միջին արագությունըկարելի է գտնելհետնյալբանաձնից`

կայն Մտ

Նկ. 5.4. Մակերնութային արագությանչափումը

Ջրի մասնիկիանցած ճանապարհնէ միավորժամանակում: Հոսքի արագությունըջրի մակերեսինԸ7չ) հեշտությամբ կարելիէ որոշել լողանի (որնիցե լողացող առարկայի) օգնությամբ: Դրա համարանհրաժեշւոէ չափել այն ժամանակը (ժ, որի ընթացքում ջրի վրա լողաց ող առարկան անցնում է ջրանցքի վրա նւսխապեսնշվածհատվածը(1):

ոսքի

Դա որոշակի ժամանակահ ջրի ծավալն է, կամ համապ գործվածջրի ծավալը, որի համ ջրի ծախսին ջրման ժամանա Կիրառելով ստորն նկարա մաններում, առանց լրացուցիչ վորումներիօգտագործման,գն Աշխատանքներըկատարվ » Ջրտարի վրա ընտրել ա Այդ հատվածում ջրատար կենդանի կտրվածքի չ ընդոտներ: » Ձողերովափիննշել ընտ ». Ընտրվածհատվածի սկ կենտրոնականմասում, բ » Վայրկենաչափի օգնութ մինչն վերջնամաս՝ լող ներով: » Վերջին երկու գործողու հաշվարկային՝ ընդունել » Հաշվել մակերնութայի ըճտրված հատվածի եր ցուցմունքնէ վայրկյանն ». Հաշվել հոսքի միջինար » Ջրտարի ընտրվածհատ դանի կտրվածքիտարր (83,վերնում նշվածորնէ » Հաշվել ջրի ելքը ջրտար կամ Օ- 36004 Ճ(1/ժա » Հաշվել ոռոգմանընթաց որտեղ՝ Օ-ն ջրտարում (ժամ):

Ֆրի հոսքը

Ջրտարներում ջրի ելքը որոշ Այս դեպքում չափելով հոսքի մ մակերեսը(4), կարելիէ հաշվել

Ջրաչափական վահանակներ

5.5.

թո :

ՏԱ

ոբ

Սարան

ա աԱ Ար աա.Լի

Իրենից ներկայացնումէ սեղանաձն բացվածքով վահան, որը կարելի է փայտիցկամ որնէ ձեռքի տակ եղած այլ նյութից(ճկ. պատրաստել մետաղից, է ջբվող վրա ջրի հոսանքին ուղղաայաց: Ջրտարո ուրը ե է դեպի րով ջուրը ուղղվում այդ կտրվածքը թափվում հոսող ն ր

Ցռ.

ջրաչատիական ջրթափներ

Շարժական եռանկյունաձն ջրաչափականջրբափներ

Սեղանաձն ջրթափ

Նկ.

ԻՐ

անաձն

Դրանք տարբեր արտահոսողկտրվածքովջրթաւի վահանակներ են, որոնք են բաց ջրանցքներիլայնքով: Ջրթափները տեղադրվում հեշտ է պատրաստել, ն դրանք հատկապես կիրառելի են անհատականջրաչափության համար: Ջրաչափականջրթափներըկարող ենճ լինել ստացիոնար՝մշտականտեղադրված, կամ շարժական` տեղափոխվող: Հիմնականում կիրառվում են սեղանաձնն եռանկյուն կտրվածքովջրաչափական վահանակներ:Ջրաչափական ջրթափները ճիշտ տեղադրելու դեպքում ջրի ելքը կարելի է չափել բավարարճշգրտությամբ:

5.2

|խ

՞15

"10

հ, սմ

ԻՆ

չն

հոտ.»Ամ |

Ելքի որոշ

Եռանկյունաձնջրթափ Իրենից ներկայացնումէ ե տյա վահան(նկ. 5.5.) Տեղադր Եռանկյունաձն ջրթափիկ կողայինպատերնիրարնկա Եռանկյունաձն ջրթափի սկզբունքով, ինչ սեղանաձնջ Եռանկյունաձն ջրթափով 5-Դ-ու աղյուսակ 5.4-ում:

Սեղանաձն ջրթափերով աղյուսակ 5.4-ում:

5,սմ

Ե,սմ

Ելթի որոշու

կտրվածքի չափե

ԷՏ Վ

Հաաիոը

5.6. Սեղանաձն ջրթա

Օոունվ

Նկ.

նկ.5.6):----

Սեղանաձն ջրթափիմիջո թափվող ջրի շերտի մեծությ Չափաձողի 0 ճիշը պետքէ

Աղյուսակ5.4.

Աեղաճաձն ն եռանկյունճաձնջրթափերիմիջով թափվողջրի ելքերը |

Սեղսնաձեն ջրթափ ն

ճնշումը

ում

2.0

4.0 4.5 5.0 5.5 6.0 6.5 7.0 7.5

8.0 8.5 9.0 9.8 10.0 10.5

Շեմքի լայնությունը լ | Ե, սմ

Ջրի ելքը Օ-1.Տ6եե» 1000, լ/վ

3-04

9րբափ հկարու Գ): Սվ

0.60

0.78

0.45

1541|

Է51

1722|

955|

ԱՀ46|

1528|

1Թ9:10|

2292|

28.65

1052|

1263|

1683|

2104|

2525|

2.53

1152|

Ւ383|

18441

2305|՝

2766|

12.56|

1507|

2009|

2511|

3013|

3.40

1634| 17.65|

21Է79|

2723|

3268|

3.99

2353|

2941|

3529|

44.11

3791|

5.00

3355|

5.62

2901|

3627|

407Լ| 4352|

3093|

3866|

4639|

57.99

12.8

32ն88|

4110|

4932|

13.5

1487|

4359|

5231|

65.39

3690|

4613|

:5536|

17.0 17.5 14.0

18.5

19.0 19.5 20.0 20.5 21.0

22.0 22.5 23.0 23.5 24.0 24.5 25.0

չափագրված,հատուկ ձն ունեցող հատվածներ

ռուցվածքներ:

դիտակետերի ոռոգմանհամակարգերիջրաչափական Հանրապետության է ջրաչափատիպի «Յարցն» ի րականացվում ջրաչափությունը ստաէ բեւռոնյա մետաղյա կամ կաճ վաքերով.որը իրենից ներկայացնում ցիոնար տեղակայանք:

2.95

3164|

ջրանցքիճշտորոշված, կահիդրոտեխնիկական

ներկայացնումեն իրենցից վաքերը Ջրաչափական ն

2531|

15.0 15.5 16.0

վաքե Ջոաչափական վաքեր Ջրաչափակ

0.99

1367|

2744|

13.0

5.3.

մեծ մասում

11.0

12.0

0.08

3.72 4.46 5.95 7.10 4.44 533 832| 5.20 6.24 960| 6.00 120 | 820| 1053| 6.83 | 1233| 861)| 1033| 1378|

Եռանկյունաձն |

2Ե77ՀԻՏ ՀԵՏ Անն

6.28

6.98 8.53

9.37

Աշ

5403|

6483|

13.24

6810|

85.13

5952|

7142|

2.3

480|

6519|

7822|

6808|

8170|

18212

7102|

8523|

10653

19.24

8880|

11.00

20.6:

9243|

11553

22.03

96.09|

12012

215է

95.82|

12477

129.48 134.25 138.07 143.98 148.88 153.87

58.92 164.02 169.17 17438

Նկ.

7.73

14:34

15:48

5.8. «Յարցն» տիւպիջրաչափականվաքեր

Հայաստանյան մասնագետներիկողմից մշակվել է «Յարցն» ջրաչափակաճ վաքի շարժական տարբերակը`«ՅաԳՅուՍ», որը հնարավորությունէ հողայինհունով, մինչն 65լ/վրկարտատալիսջրաչափությունիրականացնել տնտեսայինառուներտնտեսայինբաժանարարներում, դրողականությամբ ն «ՅաԳՅուՍ» ջրաչափեճերում ն ժամանակավորոռոգիչներում:«Յարցն» է ձնով: որոշվում նույն րովանցնողելքը .

16.68 17.94

25.04

26.64 28.29 30:01

33.62

35.52 37.48 39.5)

Նկ.

5.9. «ՑաԳՅումՍ» ա ջրաչափ

շարժական

5:ՀԼ9|

415|

89.5

826|

759|

294|

57.1

457|

4450լ

5154|

5893|

3708| 4295.

49.1|

296.7 -

6. ՈՌՈԳՄԱՆ

3152|

14311

6875|

60Լ3|

5192|

367Տ8լ 441-3|

29911

1773| 2354|

1664|

1557|

1453|

7731|

6872| 7857|

անհրաժեշտ է ջրել, ո

խորությամբ:

երկար է լինում: Լրացուցիչ ա տարվաբերքատվության պե նույճպես տուայգիներին

լրացուցիչվե Ագիներին

տանքը:

առաջ

ջրու Արտավեգետացիոն

մուտ:

Թարմացմանջրումներ լվանում դրանք փոշուց, բ

982.)

14)7

Վեգետացիոնջբումներ:

ցիայի սկզբից մինչն նրա վ տացիոնջրումներ(բացիսա Դաշտայի պայմաններո տաքինտեսքիցելնելով: Օրի կանաչավուներանգ,նշանա դեղնել ենճ,ապա՞`չափիցավ նշանակում է ջրելու ժամկետ

Սածիլաջրումներ:Բույսերը սածիլելիսանհրաժեշտէ սածիլները հաճախակի ն փոքր նորմաներովջրել, քանի որ դրանց արմատներըթույլենն բավարարքամակովու խորությամբչեն տարածվելհողի մեջ:

8839|

6675|

56573|

4729|

3845:

5934|

5043|

4203|

253.3.

2280| 3027|

21839|

193.1

1652|

2002|

1968|

1738:

1486|

1366|

1256|

1137|

102.5

806|

2026| 2691|

28.142:

822|

1725|

633|

6406|

է840|

|66Էէ|

1:44

121Է4|

1219|

18351

։Յ6|Լ

82.0 92.3

91.4

645|

563|

80|

/9485.

115.ճ|

1063|

9572|

79.9 88.4

ՊԼԱՆԱՎՈՐՈՒՄ

93153|

է576|

256.4|

1/09| 252.1

1282| 12627|

1345)

2136|

152.0

)3ԽԿ26|

1335|

115Ք|

|07.3|

Փե 991|

833|

75.8

68.5

7Լ8

61.8

564|

493|

69|

1267|

1013.

425|

422|

1682|

189|

ԱԼ2

1038|

951|

ՓՔ90|

830|

352| 403|

364|

1009.

760|

713|

667|

623|

303|

772||Ր/965|

7Լ6

53.7

/579||

6ճ1|

«607|

555|

4955|

455|

417|

45.7 50.5

322|

Ջրումների տեսակները

է068|

274|

243|

Խոնավալիցքավորմա տարում են ձմռան վերջում ճանը: Խոնավալիցքավո

6.1.

ճ0

507|

594|

475|

633|

556)

445||

483||

386|

35.8 441

413լ

330|

379|

304|

347|

218|

3Լ6

25.6

242|

30.8 28.5 34.3

183|

20.5 22.8 25.3

228:

լճ1|

176| 202|

4.1|

182|

Շեմքիլայնությունը,ե սմ

Սածիլճերը,մեծ նորմանե տերը, հողի մակերեսը չորա ժվում է դեպիվերին շերտերը բարձրացողխոնավություն խորությանվրագոլորշիանո Սածիլներիարմատներըլի ավելի խորը գտնվող հողայ պետք է լինի նոսր, իսկ դրա պետք է ջրել օրումեջ կամ մի որը կարելիէ իրականացնել կ Տնկիներըտնկելուց անմի կ ճալ հողի խոնավությունը ջուրը նստեցնումէ հողը ն պա մատները սերտորեն հպվել օգտվելու (խոնավությանմի շրջանումպ պես սկզբնակաճ

Նախացանքայինջրումներ: Այս ջրումներն անհրաժեշտէ կատարելայն դեպքում, երբ ցանքից առաջ հողում չկւս անհրաժեշտխոնավությանպաշար: Հայտնի է, որ հողի վարի որակը պայմանավորվածէ նան նրա խոնավության աստիճանով,եթեխոնավությունըբավարարչէ, դետք է կատարելնախացանքային ջրում:Հաճախհացահատիկայինմշակաբույսերըհնձելուց ն ծղոտըհեռացնելուց հետո նույնպես անհրաժեշտ է կատարել նախացանքայինջրում: հա նորմայով: Նախացանքայինջրումըկատարումեն 500- 700մ:/

255.

«Յարցն» ջրաչափականվաքով ջրի ելքի որոշման

Աղյուսակ 5.5.

ոմ Աք աա

ժամկետների ամկետներին ւո

Աաաա

|լեռնային յին

նւ

1000 4 բար-

գոտին`1500-իցից բարձը բարձր հ հողատարածությունները ծությունները: գոտի

ոռոգմաննորմերով:

աԱ Ա արական 16/հա

նռ

վե. 2Զ......-»»ոոոոոոոտոտաւունաւանանանյաննանննն նաննաան աաա աաաաաըատա

ՇԸ

650-800

Լեռնային գոտում մշա մ:/հաջրման ն 1600

աո,

ԱԱ

Նախալեռնային գոտո

նորմերով:

Բբազմամյա

խոտեր: Ց մարգերով,9-12 անգամ` 6

Պոմիդոբ: Պոմիդորըտճկում են ս ջուրը (սածիլաջուր): Ցածրադիրգոտումպոմ մ/հա ջրման ն 6000-8000 ճան ճմախալեռնային գոտո

Ջրվում էմի

ոռոգմաննորմերով: Լեռճային գոտում`4-6 ա նորմերով:

ջրումը տալիս են Երկրորդ ճերբահ աքռանչուռ Աչ Մ Ի ծրագի 6000-7000/հա ոռոգման

տրվու

րբ բույսերը ունենու գալիս, «վար» են դնում: «

Վարջ Աաաա

նգ: Մշակում են Վարունգ:

Բանջարաբուառանայ ձմերուկը, սեխը,դդումըն դ մշակաբույսերը ջրասեր են 4500-6000 մ/հառռոգմա ն

շերտերը: Կարտոֆիլըջրվո ուշահաս: Ցածրադիրգոտում կար ն 2800-3000 ՛/հա ոռոգման Նախալեռնայինգոտում 3000մ/հա ոռոգմաննորմե Լեռնային գուռում` 2-5 ոռոգմաննորմերու|:

ԱՀՀՀաապ Հոաաաախարատատաաասա----՞--

Կարտոֆիլ:Հիմնականում մշակվում է ջրովի տարածություններում:Կարտոֆիլը ունի նռսր արմաւտային ցանց, որը չի ներթափանցումհողի ավելիխոր

ջրման ն 1800-2400

աուն Աա 900մ:/հա

Նախալեռնային

տաղ» զրկվում ծլունակությունից,որի հետնանքով ցանքը է

Հացահատիկայինմշակաբույսեր: Ոռոգելի հողատարածություններիվրա աշնանացանցորենըցանելուցւսնմիջապեսհետո պետք է ջրել: Այս դեպքում. հողի ն օդի բավարար ջերմաստիճաններիպայմաններում,ջրումից հետո կարճ ժամանակումցանված սերմերըհամատարած ծլում են: Ջրումը ուշացնելու դեպքում ցանված սերմերի մի մաւը, մնալով հողի մակերեսին` արնի են ստացվում ճուր: Դաշտը ջրելիս` հողը «նստում է», ն ցաճված սերմերըծլում են «նստած» հողում,որոնք լավ են ձմեռում մինչն գարուն: Աշճանացաններըցածրադիր գոտում ջրվում են աշնանը 1-2 ն գարնանը՝ 3-4 անգամ700-1000մ'/հա ջրման նորմերով: ե3200-4300մ:/հա ոռոգման գոտում ջրվում են աշնանը 1 անգամ ն գարնանը` 1-2 '

15001

գոտ

"Ցածրադիր ածրադիրգոտին համայվում ամարվում է ծովի ճակորոուկից մակարդակից մինչն ծովի մին,

բույսերի ոռոգմանռեժիմներըբերված են միջին տարվա պայմաններինհա-

լաո

Աա ամիո. ոս մալ ԱՆ ոյի: աերադիր ոնա շված երեք գոտիների համար առանձին գյուղաւոնւռեսական մշակա-

Ջրումնե

ջրման նորմերի միասնությունըկոչվում է

Հիմնական գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ոռոգման

ռեժիմները

6.2.

Սնուցման ջրում: Սնուցման ջրումը իրականացվումէ սովորականվեգետացիոն ջրումներիձնով, հանքային պարարտանյութերըլուծելով ոռոգման ջրի մեջ:

այսինքն` պակասեցնումբույսերի տրանսպիրացիանն որոշ չափով պակասեցնումմերձհողյաօդի ջերմաստիճանը: Թարմացման ջրումը իրականացնում են անձրնացնողմեքենաների ե տեղակայանքներիմիջոցով:Թարմացմանջրմաննորմանընդունվումէ փոքր` 70- 100 մ/հա: Թարմացման ջրումը չի կարելիկատարելօրվա շոգ ժամերին, այն պետքէ տալ վաղառավոտյանկամ երեկոյան ժամերին:

խաղողի

ջրման

Ոռոգմանպլանավորում

Սշակաբույսի աճեցման համար անհրաժեշտ ոռոգման պահանջներից բացի, ֆերմերիոռոգմանկարիքը կախված է մի շարք գործոններից:Տնկելուց ն ծլարձակումից հետո ոռոգման պահանջները կախման մեջ են գտնվում սերմին շրջապատող հողի խոնավությունից: Խորը տնկված մշակւոբույսերը կարող ենճպահանջելմեկոռոգում,կամչպահանջելընդհանրապես,եթե առկա է անհրաժեշտխոնավություն: Եթե բույսը տնկված է ոչ խորը, ապա այն պահանջում է միքանիթեթն ոռոգումներ: Սշակաբույսի զարգացման փուլի ընթացքում ոռոգման պլանավորումը կախված է մշակաբույսի կողմից ջրի օգտագործմանարագությունից (գումա-

6.3.

Պտղատու այգիներ: Պտղատու այգիները ջրվում են ակոսներով, մարգերով,մերձբնայինթասերովկամ օղակներով: ա յգիները ջրվում են 6-10 անգամ` 600-900 Ցածրադիրգոտում պտղատու մ:/Ճա մ/ձաջրմաճ 5400-6100 ոռոգմաննորմերով: ն յին գոտում պտղւաստու այգիները ջրվում են 6-8 անգամ` 700Նախալեռնա 900մ:/հա ջրմանն 5400-5600:մ:/հաոռոգման մորմերով: Լեռնային գոտում պտդատու այգիները ջրվում են 2-4 անգամ` 750-900 մ/հւս ջրմանն 1800-3000 մ:/հա ոռոգմաննորմերով:

վերջին անգամ ջրվումէ այգեթաղիցառաջ: Նորատունկ այգիները պահանջում են ավելի հաճախ ջրումներ, բայց ավելիփոքըջրման նորմաներով: Շպալերայինխաղողիայգիները ջրվում են ակոսներովն համեմատաբար փոքրընորմերով,քանթմբւայինայգիները: այգիները ջրվում են 5-8 սնգամ՝ 700-1000 տ/հա Շպալերային ջրմանն 5700-6500 մ /հա ոռոգմանճորմերով: Թմբային խաղողիայգիների համար ճորմերըկազմում են 800-1500 մ՛/հա,իսկ ոռոգման նորման` 6000-6800 մ'/հա: այգիները ջրվում Նորատունկ 9-13 անգամ՝ 450-700մ7/Ճաջրման 5900-6400 մ:/հա ոռոգմաննորմերով:

ան

Խաղողի այգիներ: Խաղողիպտղաբերող այգիներիհամար հանձնարարվումէ ջրումներիհետնյալ ժամկետները՝ » առաջին ջրումը գարնանը, այգիների էտից հետո (արքատաջուր) այգեփորից առաջ կամ ծաղկմանսկզբից 2-3 շաբաթ առաջ » երկրորդջրումը տալիսեն ծաղկաթափիցհետո ջե ւմր՝ ե երկրորդջրումից մեզ մ մոտ մե մեկ ջրումը` ամիս միս հե հետո, պտղալիցի ւր աճակ

կիրառֆ

րային գոլորշիացում) ն հող տվյալ բույսի արմատներին: անհրաժեշտ արմատային ակոսաշիթի մեծությունը ն հ գործոններն են, ռրոնք ազդ պատճառովֆերմերըկարող մանակահատվածըԱ տրվո ծայրային վանումներից խուս Միջանկյալ սեզոնը խիս պտղատու մշակաբույսերի հ րումը առատ բերք ստանալու տագործումըընդհանուրառ իրականացվել ավելի հազվ պահել արմատաբմնակ շերտ փոքը է, քան միջանկյալ սեզ հատիկների վրուտեինը, կա րելավվել այս ժամանակաշ լու դեպքում: Պլանի կազման լավ մեթ կանխագուշակելուոռոգման որ ֆերմերը կարոդաճա պլանա Ոռոգմանպլանավորման ման պահանջները հողի մշա հրաժեշտությանդեպքում), հովելուհամար: Ստորն ներկայացված են կետների որոշման մի քանի են հեշտությամբ

համար:

Տենզիոմետրը լցնումեն թորածկամ իոնացավածջրովն տեղադրումջրով լի տարայի մեջ այնպես, որ կերամիկականգլխիկը ընկղմվածլինի ջրի մեջ: Կարելիէ թողնել,որպեսզի ջուրը ձորակերամիկականգլխիկիմիջով միքանի օր՝ ժամանակառժամանակհամալրելով անոթըջրով,որպեսզի կերամիկականգլխիկը հագենա: Թորած ջրի օգտագործումըկարնոր է կերամիկական գլխիկի ծակոտիները խցանումից պաշտպանելու

Բուրով նախատեսվածխորությամբ անցք են բացում հողում. կերամիկականգլխիկի տրամագծինհամապատասխան: 3. Հողի ն կերամիկականգլխիկի միջն նորմալշփում ապահովելու համար ձեռքի մեջ մանրացվածհողի մի փոքը զանգվածկարելի է խառնել ջրի հետ ն լցնել մեջ: Այճուհետն, տենզիոմետրըտեղադրելանցքի մեջ անցքի ն սեղմել մինչն անցքիհատակինհասնելը:Պետք է ուշադիրլինել, դը ուժ չգործադրվիվակումմետրիվրա: 4. Տենզիոմետրի շուրջ հող պետք է լցնել ն տոփանել թումբ ստեղծելով տենզիոմետրիշուրջ, որպեսզի ջուրը խոնավաչափիշուրջը չկուտակվին ճեղթերովչներթափանցիդեպիկերամիկականգլխիկ: 5. Տենզիոմետրըը լցվում է ջրով: Միքանի վայրկյան վակում պետք է ստեղծել անոթում`լցված ջրից օդի բշտիկներըհեռացնելուհամար: 6. Տենզիոմետրը դաշտում պետք է տեղադրվի լավ նշմարելի տեղում, որպեսզի աշխատող մեխանիզմներըչվնասեն այն: Նույնիսկ թեթն ցրտահարությունըկարող է փչացճել վակումմետրը:Այդ պատճառով տենզիռմետըըպետքէ ծածկել դույլով կամ արկղով: 7. Խորհուրդ է տրվում տենզիոմետրիցուցմունքը կարդալ յուրաքանչյուր

լ,

թյունը.

Ներքոհիշյալկետերի կատարումըկերաշխավորիցուցմունքների ճշտու-

դրվեն:

չափում են հողում ջրի մազանոթայինճնշումը, որը վերածվում է հողի խոնավության դեֆիցիտի:Սա ցույց է տալիս հողումբույսերին մատչելի ջրի քանակը ն հետնաբարճան ոռոգմանպահանջները: Տիպային տենզիոմետրըբաղկացածէ ծակոտկենկերամիկականգլխիկին ամրացված անոթից ն վակումմետրից: Կերամիկական գլխիկը ն վակումմետրը միացնող անոթը լցվում է ջրով: Ծակոտկեն կերամիկակաճգլխիկը պետքէ հագեցածլինի ն նորմալշփման մեջ լինի հողի հետ: Տենզիոմետրերիտվյալների կիրառման համար. դրանք անհրաժեշտ է միջոցով ճշգրտել ն ինչպես նան համապատասխանեցնել փորձարկումների կոնկրետպայմաններիհետ: ն տեղապետք է պատշաճ կերպով նախապատրաստվեն Տենզիոմետրերը

)

(2.3)

Միջինկավավազ

Թեքն կավավազ (15)

(12-1.3)

Թեթն կավավազ

Թեթն ավազայինից թեթն ավազակավային (0.8-1.0)

(մ/մ)

խոնւսվունակությու ս

Հողի տեսակըն

Հողի խոնավությանդեֆի

առաջ 30 սբ է, ն

Օրինակ. եթե խորը տեղադ ոռոգումիցերկու դանշանակում է,որ ջուրը հողիմ Ստորն աղյուսակում(6.1.) նշ խոնավությանլարվածության ն

ոչ:

անգամ մոտովորապեսօրվ մունք կարդալառավոտյա վասարէ զրոյի: Տեղադրում ցուցմունքըկարելի է կայուն Տենզիոմետրերըհատկապես ռուցվածքիհողերի համար: Դրա մար (կարտոֆիլ, ելակ), որոնք իր են պահանջում՝բարձըբերքատ Նմանապես,բարձըխոնավո րին,որոնք իրենց վճռորոշ ժամ ունենում: Կարնոր է ավելի խոր թյանբավարարմակարդակով,ո Ավելի խորը տեղադրվածտե գումից հետո ջուրը մինչն այդ մ

ՀՂՆՊԱԵՇԻՈՅՒՆ

Հո

ոնավո

/չա

Սովորաբար մեկից ավելի տվիչ է տեղադրվում նույն տեղում տարբեր խորություններիվրա: Օրինակի համար մեկը տեղադրվումէ արմատաբնակ է բույսի արվերին մասում, իսկ մյուսը` ներքնի մասում: Սա կախված շերտի նան մատաբնակշերտիհզորությունից,բայց կարողէ կախվածլինել հողի հզորությունից ն մեխանիկականկազմից: Փոքր խորությանարմատայինհամակարգպահանջող(30 սմ-ից փոքը) բանջարանոցայինմշակաբույսերիհամար մեկ տվիչը բավարարէ, իսկ խոր արմատայինհամակարգունեցող բույսերի դեպքում(հացահատիկայինմշակաբույսեր,խաղող, ծառեր)հողի խոճավությունը անհրաժեշտ է չափել առնվազներկուխորությանվրա: Մինչ տվիչի տեղադրումըհողի մեջ այն նախապեսխոնավացնումեն գիշերվա ընթացքում ն տեղադրում թաց վիճակում: Սա ապահովում է տվիչի ճիշտ աշխատանքըառաջին մի քանի ոռոգումներիընթացքում:Նախատես-

Հողի խոնավությանչափիչի օգտագործմաննպատակնէ` չափելով հողի խոնավությունըպատկերացումկազմել դաշտիտարբերհատվածներումհողի խոնավության փոփոխության վերաբերյալ, որը հնարավորություն է տալիս իրականացնելոռոգմանպլանավորում ն ճշգրտորենգնահատելտեղումների արդյունավետությունը:Ֆրումներիմիջն 2-3 անգամցուցմունքկարդալով կարելի է ճշգրիտ պատկերացումկազմել տվյալ բույսի ջրապահանջի վերաբերյալն համապատասխանպլանավորումիրականացնել:

ցումից):

Պետք է հիշել, որ խոնավությանթույլաւորելիսպառումըտարբեր է տարբեր մշակաբույսերի համար, ինչպես նան կախված է նրանց աճման փուլից: Այնպես որ, ջրելուն համապատասխանողտենզիռմետրերիցուցմունքները կախված մշակաբույսից ն նրա աճման փուլից կտարբերվեն:Այդ պատճառով, ոռոգմանհաճախականությունըն տրվող ջրի քանակը տարբեր՝են կախված թույլատրելի սպառումից, տեղումներից, համակարգիարդյունավետությունից ն խոնավությանօրական օգտագործումից(գումարային գոլորշիա-

"Ը

սկսել նախքանհողումմա

Ոռոգմանժամկետիռրոշ

Այս միջակայքու 100-200 համար:

մինչն այս սահմանը

րանը կա

համարնախատեսվածոռո

ժամանակիորոշումը մեծ Ը| ոռոգման եղաճակից: Աղյո

| միջջրումնայինավել 70-100

30680

10-20

Լ Դաշտային սահ խոշորահատիկավ Ջրման միջակայ պայմաններին թե |ներքին սահմանո խոնավունակությա

0-10

|(սենտիբար) Հագեցվածհող:

ցուցմունքը

Տվիչի

մեջ /փոսիկողերըչպետք է սի մեջ հող են լցնում ն տոփ նի միայն հողի մեջ ներծծվել Տվյալներ վերցնելու ամ «ԱԱռԵՏուոՅւՆ"' չափիչը սենտի գրված) թվային ցուցմունքը: սեղմակը սեղմելով: Թվատ ճշանակում է, որ չափիչը կյանում, եթե «.ԲՃՇ՞ սեղմ չափիչը միացած է հնարա ջերմաստիճանը:Ցուցմուճք թույլ է տալիսգրանցելայն: Հողի խոնավությաճտվի լարվածությունըկամներծծ թիվը: Որպես մի ընդհանու բացատրությունը,որը կար օգտագործելուհամար:

ված խորության վրա բուրի ջրի խառնուրդով:Այնուհետ

է վուշե

(գումառալինգոլողշիազում)չափիչսա

ծածկված կերամիկա-

)

Կանաչ վուշե կտորով ծածկված կերամիկականգլխիկից ջրի անընդմեջ գոլորշիացումը ապահովելուհամար թե կերամիկականգլխիկը ն թե նրան

լցնում:

(գումարային գոլորշիացում) չափիչ սարքը հնարավորությունէ տալիս որոշելու բույսի մակերնույթիցն հողի մակերեսիցտեղի ունեցող գումարային գոլորշիացումը:Այն բաղկացած կանաչ կտորով կան գլխիկից,նրանամրացվածմատակարարխողովակիցն ցուցմունք կարդալու կողային ապակե խողովակով ջրի անոթից, որի մեջ թռրած ջուր են

ԳԳ

Այս տվյալները օգտագործմանընթացքում անհրաժեշտ է ճշգրտել կախված կոնկրետպայմաններից:Խորհուրդ է տրվումշահագործմանընթացքում չափիչիցուցմունքներըհամատեղել փորձիհետ: սեփական Շատ մշակաբույսերիհամարաճի սեզոնում գոյություն ունեն վճռորոշ Ժամանակաշրջաններ,երբ բարձրբերքատվությանհամար պետք է պահպանվի բարձրկամցածր խոնավությանմակարդակ,որ անհրաժեշտէ հաշվի առնել ոռոգմանժամկետներըն ջրի քանակըորոշելիս: Սովորաբարվճռորոշ ժամանւսկաշրջանը միշտ լինում է սեզոնի վերջում, երբ մշակաբույսը արդեն բերքատուէ:

Պտղատու այգի

Խաղող

Ելակ

Ձմերուկ. սեխ

Կաղամբ

եճ

ավուշցոր որ, ացահատիկ

ազո

|Տաքղեղ

Վարունգ

Լոբի Լոլիկ

Սոխ

Կարտոֆիլ

Ծաղկման

Հասունացման

Բանիալեր|ՀԱՐ

Թփակալման

Տվիչի ցուցմունքը (սենտիբա

Աղյուսակ6.3.

մշակւոքույսերիզարգացմանփուլերի տվիչի սահմաճային այն ցուցմունքը,որի դեպքումպետքէ կատարելջրում

Արարա Օլարձակման|

Ըստ

նե

օրը

գում

են 7

գոլորշիացումըլինի`

արդացվել

եամապա

Արան

միջինօրական

ղային

ե/

դ/միջշարայինհեռավոր

բ/եողի մեխանիկականկ գ/ մշակաբույսի սաղարթի

ա/մշակաբույս

համապատասխանումէ հ րային Գոլորշիացմանը:Կ սանդղակիաջ կողմումբաժ տասներորդ մատճաչափե միլիմետրերով: Օգտվելով ԳԳ չափիչ ս կետները ն ոռոգման համա Մշակաբույսերիջրման նյալտվյալները՝ մշակաբույ ղարթի միջին լայնություն գումարայինգոլորշիացում Օրինակ.

ամրացվող մատակարար անոթի վրա տեղադրելը: Չափիչ սարքը տեղադ փայտե ցցի վրա, հողի մակ լմ բարձրությանվրաայնպ չընկնի, ծածկվածչլինի բ արնի անմիջականազդեցո ոի ցցի հարավային կողմո ղադրումեն տեղումներիչա տարածքներում,շինությու պատ ճանապարհներինմ սարքի ցուցմունքներըստ տեղումների ժամանակ ա թափանցել ծածկոցի կտո ցածրցուցմունքներիգրան

աճակությունը: ր Ծանր

Օգտվելով աղյուսակ 6.4-ից որոշում ենք մշակաբույսի արմատաբնակ շերտի խորությունը(կարտոֆիլիհամար 0.4-0.6մ): Վերցնենք0.5մ: Ըստ հողում որոշում ենք հողի մեխանիկական կազմի աղյուսակ 6.5-ից կավավազային հողերին դերի համապաԳ րկավավազայի մատչե

նի ոթ աան

Ր.

100 Հ5092:

քանակությունը- 167 մմ/մ0.5 մ- 84մմ: Կարտոֆիլիհամարհողում մատչելիջրի Սովորաբարոռոգումը իրականացվումէ նախքանհողի խոնավության նվազելը այնպիսի մեծության, երբ բույսը ընկճվածություն է (ստրես) ապրում: Այն բույսի համար մատչելի ջրի քանակիորոշակի տոկոս է կազմումն կոչվումէ «Թույլատրելի սպառմանտոկոս»: Աղյուսակ 6.6-ից վերցնենք կարտոֆիլի համարթույլատրելիսպառման տոկոսը. 4094: Այսպիսով,ոռոգումը պետքէ սկսվի, երբ հողում ջրի սպառումը 0.4 2 84 3411:

երածած 7Տստվերա

Ք.տարածությունը):

Դ /Ճ:

Ստվերածածկույթը հաշվարկվում է շարքում բույսերի սաղարթի (բուսածածկի) միջին լայնությունը (նկարում 2 տարածությունը) բաժանելով շարքերի միջն եղած տարածությանվրա (նկարում

Հողիմիջինստվերածածկույթը

ոռ» լ կույթը2

հավասարկլինի.34/48 Միջջրումնայինժամանակամիջոցի

-0.8:5մմ/օր»-4մմ/օր: կկազմի

օր:

ԳԳ վերցնենք կախված ստվերածածկույթից չափիչի գործակիցը աղյուսակ 6.7-ից (5022ստվերածածկույթիդեպքումայն կազմում է 0.8): Կարտոֆիլի համար միջին օրական գումարային գոլորշիացումը

» »

)

(0. Մա

Գարի (1 Լոբի (0.5

ա0

Միջ

Մշակաբույսերիա Փոքրխորությամբ

արմատակալած

0-0.6 մետը Կադամբ(0.4-0.5) Ծաղկակաղամբ(0.3-0.6)| (0.3-0.

Սեկ ոխ Գազար Վարուն Մմբուկ(

Պղպ

Նոբա

( Շաքարի

`Ծխախոտ Հողումմատ (ԴՍԽ-ից մինչն կ Հողի մեխանիկ

Թեթն կավավազ

Ավազայի

ան աար ՎԱ

Թեթն կավային Ծանը կավային

են

Մ.

Թույլատրելի ս

0-5

չափիչի գործակիցները(Հշ)

Վա

Կարտոֆիլ(04-06) Բողկ (0.3-0.6)

ԳԳ

(22) Ստվերածածկույբ

(Բշ) | 03 | ԼԳԳ չափիչի գործակիցներ

տպագրատուն,

| զանգված,Սաֆարյան 11/1"

ԵՐԵՎԸՆՑԻ»

Երնան, Նոր Նորքի

«ՈՍԿԱՆ