Պարենային ապրանքների սերտիֆիկացում

ч. U'. U'bLl'l!ЗUt,

lflurььuэr,,1-1 ulflruьeъьrr,, Ut;f'St,:Ьt,l.tU8ПtlJ�

n1un1tlliшqшli obnliшpq

t;r,IJ.w(i S0U1buш4/iu,

1(1ШU1Ш(1ШЦЦПL11 t 1'1'1S1 nutш q. цшG tun11h1111n n11n2tiшl1p

,Sl1 620.2 (07) QU11 30.609 g7 U490

U 490

IJtLnEJШG

ч.

'l'JwpbGwJtiti wщpwtietibpti ub�U1ti�ti�wgnLll: ПLUПL\1(jw�w(j lltmP�11�: t11.': sriiлbuwqtil.л, 2009.- 188 to:

UntJG otnGШ(lЦ[! «'ТIW(lbGшJnG ШЩ(lШUJ;?Gl:i(l� Ub(lut�:Jфцwgntt1>1 l'}ШU[!Gpшg[! IJшJ(ll:iGn Ll:iqцntl. Gl:if"IЦШJШQUbLПL шnw2nu фп11М t: i uwtuшutl:iuцш6 t 0720 «UutШUl'}Ш(lutwgi'ш:i, Ul:i(lutn:Jфцwgntl1 j_Шфшq.�tnnLpJntG» t]шuGшq.�utntpJшlJp шuшunriul:i11n hшi:iшri: UutWGl'}Ш(l '-lw11n11 t оq.tпШЦШfl L�Ul:it GшLa Ul:if"lutn:JФцwgl:iшG tnшgйшG р(iшq.шцwпо ПLUПLl:iGшun11nriGl:iJ1�G. t./1П(10Ш(1Ц11ШG LШPП(lШ U1ПJ1nшGl:i11n фn11oшq.tuiGl:i(lG La ШJL 11шuGшq.tuiGl:;J1�:

QU'\ 30.609 g1 ISBN 978-99941-51-81-З

ԱՌԱՋԱԲԱՆ

ն՝ միջազգային տնտեսականհամակարգերինինԵվրոպական

է ՀՀ-ում իրականացվող տեգրմանկարնորագույնգործընթացներից գնահատումը: համապատասխանության Ըստ "Համապատասխանության գնահատմանմասին" ՀՀ օրենքի ն ՀՍ ԻՍՕ/ԻէԿ 17000-2004 ներդաշնակ միջազգայինստանդարտին ազգային ստանդարտով համապատասխանությանգնահատումը բնութագրվածէ որպես արտադրանքին,գործընթացին,համակարգին, անձինկամ մարմնիններկայացվողսահմանվածպահանջների կատարմանապացույց: Արտադրանքիանվտանգությաննկատմամբ սպառողների վստահությանապահովումը, մրցունակությանբարձրացումը, ներքին ն արտաքինշուկաներում արտադրանքիառաջխաղացմանտեխնիկականխոչընդոտներիվերացումը ն այլ պա"հանջներ համարվում են համապատասխանության գնահատման նպատակները:Լայն սպառմանապրանքներիցուրույն նշանակություն ունեն պարենային ապրանքների սերտիֆիկացմանհիմնա-

խնդիրները:

«Պարենայինապրանքներիսերտիֆիկացում»դասընթացընպատակ ունի ուսումնասիրելու պարենայինապրանքներիհամապատասխանությանգնահատումը, այդ թվում` տերմիններըն սահմա"նումները, իրավական հիմքերը, անվտանգությանցուցանիշները, "սերտիֆիկացման սխեմաները արտադրանքի սերտիֆիկացման ե.կարգը,առանձինտեսակներիսերտիֆիկացումը,սննդամթերքների ւորակի ն անվտանգության կառավարման համակարգերը: յ

ԳԼՈՒԽ)

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՑՄԱՆ ՈԼՈՐՏԻ

ՏԵՐՄԻՆՆԵՐԸԵՎ

ՎԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Շուկայական տնտեսավարմանպայմաններումարտադրանքիորակի երաշխիքի ամենաարդյունավետմեխանիզմը համարվում է սերտիֆիկացումը: Սերտիֆիկացումնապահովում է արտադրանքի օբյեկտիվ գնահատման հնարավորությունը,հաստատում նրա անէկոլոգիականմաքրուվտանգությունը,համապատասխանությունը հատկություններին: թյանը, սպառողական Սերտիֆիկացումըհամարվում է տրված պահանջներինարտադապացույցի հիմնականհավաստի րանքի հաճմապատասխանության եղանակը: Ընթացակարգերի,կանոնների սահմանումը, փորձարգործընթացի կումները դիտարկվում են որպես սերտիֆիկացման բաղադրիչներն կախվածեն մի շարք գործոններիցս̀տանդարտացմանը, որակին ն սերտիֆիկացմանըվերաբերող օրենսդրությունից, սերտիֆիկացման օրենքների առանձնահատկություններից,փորձարկման մեթոդներիընտրությունիցն այլն: Այլ խոսքովհ̀ամապատասխանությանապացուցումը իրականացվումէ սերտիֆիկացման այս կամայն համակարգով: Սերտիֆիկացման համակարգըկարող է գործել ազգային,տարան ծաշրջանային միջազգային մակարդակներով:Եթե համակարգի խնդիրը որոշակի տեսակի արտադրանքիհամապատասխանության հավաստումն է, ապա դա համասեռ արտադրանքիսերտիֆիկացման համակարգ է, ն կիրառվումեն տվյալ արտադրանքինվերաբերող ստանդարտներ,կանոններն ընթացակարգեր: Տրված պահանջների համապատասխանությանաստիճանի պարբերականստուգումը ընդունված է անվանել համապատասխանության գնահատում: Վամապատասխանության գնահատմանավելի մասնավոր հասկացություն է վերահսկողությունը(տեսչությունը), որը դիտարկումեն որպես համապատասխանության գնահատում՝ արտադրանքիորոշակի բնութագրերիչափմանմիջոցով:

տարիների ընթացքում տարբեր երկրներում սերտիֆիկացմանաշխատանքների արդյունքում կուտակվածփորձի ընդհանրացում: Այսպես, Գերմանական ստանդարտներիինստիտուտը(Ծ/Ի) 1920թ. սահմանել էր նշանը, որը տարածվում էր համարյա բոհամապատասխանության էր աշխատանքի լոր արտադրանքներիվրա: Ֆրանսիայում գործում ստանդարտացմանֆրանսիական ասոցիացիան(ՃԲԱՕՔ)` բացառապեսառաջնորդվելովազգայինստանդարտներով:Ներկայումսմի շարք երկրներում(Անգլիա, Ճապոնիա ն այլն) գործում են ազգային սերտիֆիկացմանմի քանի համակարգեր,իսկ ԱՄՆ-ում` բազմաթիվ համակարգեր:ՀայաստանիՎանրապետությունումգործում է համահավաստմանազգայինմարմին: պատասխանության «ՅՀամապատասխանության սերտիֆիկացում» տերմինը ձնաէ ԻՍՕ-ի սերտիֆիկացմանաշխատանքներովզբաղվող կերպվել (Սերտիկո) հանձնաժողովի կողմից: Տերմինը առաջին անգամ կիրառվել է 1982թ. հրատարակվածԻՍՕ-ի 2-րդ ձեռնարկում: «Վամապատասխանության սերտիֆիկացում»տերմինըառանց նշանակալի փոփոխությունների ներառված է ԻՍՕ/ՄԷՀ-ի 2-րդ ձեռնարկում (ՏՕ/ՈԷՇ ՇՍՕ)/Է2. 1996): «Վամապատասխանության գնահատման մասին» ՀՀ օրենքում (ընդունված2004թ. մայիսի 26-ին) օգտագործվողհիմնականհասկացություններըբխում են այդ ձեռնարկիսահմանումներից: Ձամապատասխանությանգնահատում` սահմանված պահանջներինարտադրանքի,ծառայությունների,որակի ն բնապահպանականկառավարմանհամակարգերի,անձանց համապաւոասխանությանգնահատում ուղղակիկամանուղղակիձնով: ՅՁամապատասխանության հավաստում՝ գործունեություն,որի արդյունքում համապատասխանության սերտիֆիկատիկամ համապատասխանության հայտարարագրիմիջոցով հավաստվումէ արտադրանքի,ծառայությունների, որակին բնապահպանական կառասահվարման համակարգերի,անձանցհամապատասխանությունը մանվածպահանջներին: Վամապատասխանության պարտադիրհավաստում՝ տեխնիկականկանոնակարգերով սահմանված պահանջներին արտադրանքի կամ ծառայությունների համապատասխանության հավաստում: ԻՍՕ/ՄէկՀ ձեռնարկը ներկայացնումէ տասնյակ

՛-

հայտակամավոր հավաստում` Ձամապատասխանության նորմատիվփաստաթղթեստանդարտացման տուի հայեցողությամբ պայմանագրերովսահմանվածպարով ն քաղաքացիաիրավական ծառայությունների,որակի ն բնապահհանջներինարտադրանքի, համակարգերիհամապատասխանության պանականկառավարման գնահատմանգործունեությունիրականացնողանձանց համապահավաստում: տասխանության նշան` ՀՎ կառավարությանսահՁամապատասխանության մանած կարգով գրանցվածնշան, որը հավաստում է դրանով մակնշված արտադրանքիհամապատասխանությունըսահմանված -

պահանջներին:

հայտարարագիր` սերտիֆիկացՅամապատասխանության մարմնի վավերացրածփաստաթուղթ,որով արտադրանքարտադրողը, ներմուծողը հավաստիացնումէ իր արտադրանքի կամ նշված պահանջներին: ներմուծածիհամապատասխանությունը Սահմանված պահանջներ` տեխնիկականկանոնակարգերով, ստանդարտացմաննորմատիվ փաստաթղթերովն քաղաքացիաի-

ման

րավականպայմանագրերովարտադրանքին,ծառայություններին,որակի ն բնապահպանական կառավարման համակարգերին, անձանց ներկայացվողպահանջներ: Անվտանգություն` անթույլատրելի ռիսկի բացակայություն՝ կապվածարտադրանքովկամ ծառայությամբմարդու կյանքին, առողջությանը,ֆիզիկական, իրավաբանականանձանց ն պետական գույքին, կենդանիներին բույսերի կյանքին ու առողջությանը,շրջակա միջավայրին, կենդանականն բուսական աշխարհինվնաս հասցնելու հնարավորությանհետ: Համապատասխանության սերտիֆիկատ` սերտիֆիկացման մարմնիտված փաստաթուղթ,որը հավաստում է արտադրանքի,ծառայությունների,որակի ն բնապահպանականկառավարման համակարգերի, անձանց պահանջներին: Արտադրանքինույնականացում` ընթացակարգ, որի միջոցով է համապատասխանության: հավաստման ներկայացհավաստվում ն "ված` արտադրանքի էական հատկանիշներին: -.

համապատասխանությունը սահմանված

նույնականությունն իրանվանմանը

Սերտիֆիկացման մարմին` համապատասխանությանաշխատանքների կատարմանհամար հավատարմագրվածիրավաբանական անձ կամ անհատձեռնարկատեր: Փորձարկման լաբորատորիա` որոշակիփորձարկումներիրականացնելու համար հավատարմագրված իրավաբանականանձ կամ անհատ ձեռնարկատեր: Համապատասխանության հավաստման սխեմա՝ գործողությունների որոշակի համախումբ, որոնց դրական արդյունքներն ընդունվում են որպես սահմանված պահանջներին արտադրանքի ապացույց: կամծառայությանհամպատասխանության Հավատարմագրում՝` ընթացակարգ,որի միջոցով հավատարմագրման խորհուրդը պաշտոնապեսճանաչում է իրավաբանական անձի կամ անհատ ձեռնարկատիրոջ իրավասությունը` համապատասխանությանհավաստման որոշակի ոլորտում աշխատանքներ կատարելուհամար: Հավատարմագրման ոլորտ` սերտիֆիկացման մարմնի կամ փորձարկմանլաբորատորիայիկողմից իրականացվող համապատասխանությանհավաստմանաշխատանքների շրջանակ: Պարբերական գնահատում` սույն օրենքին ե հավատարմագրման չափանիշներին սերտիֆիկացմանմարմնի կամ փորձարկման լաբորատորիայիհամապատասխանության գնահատում`ըստ դրա գտնվելու վայրի: Հավատարմագրմանխորհուրդ` իրավաբանական անձանցկամ անհատ ձեռնարկատերերի հավատարմագրման նպատակովՀայաստանիՂանրապետության կառավարության ստեղծածխորհուրդ:

ԳԼՈՒԽՈ

ԱԿՏԵՐԸ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՆՈՐՄԱՏԻՎԱՅԻՆ

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՑՄԱՆ

(իրավական հիմքերը)

առաջին Սերտիֆիկացմանհամակարգի ստեղծումը ուղղորդող նորմատիվայինակտը համարվումէ «Սպառողներիիրավունքների մասին» ՀՀ օրենքը, որը ընդունվել է Ազգայինժոպաշտպանության ղովի կողմից2002թ. հունիսի 1-ին: Այդպիսիօրենք գործում է ինչպես զարգացած, այնպես էլ զարգացողերկրներում, այդ թվում` ԱՊՀ երկրներում: Նշված բոլոր երկրներում սպառողներիիրավունքների ն օրենսդրական պաշտպանությանվերաբերյալ քաղաքականության է ակտերի մշակման համար հիմք ծառայել 1985թ. ապրիլին ՄԱԿ-ի գագաթնաժողովում ընդունված «Սպառողների իրավունքների պաշտպանությանղեկավարսկզբունքներ» փաստաթուղթը: «Սպառողների իրավունքների պաշտպանությանմասին» ՀՀ օրենքի մեկնաբանություններըլույս է տեսել 2003թ.: Օրենքը ուղղված է ոչ միայն սպառողներիիրավունքներիպաշտպանությաներաշխիքների ապահովմանը, այլ նան ապրանք արտադրողների,ծառայություն մատուցողների ն այլոց պատասխանատվությանբարձրացմանը՝ իրենց աշխատանքիորակիհամար: Ըստ օրենքի` արտադրողը (կատարողը, վաճառողը)պարտավոր է ժամանակին սպառողին տրամադրել ապրանքների վերաբերյալ ստույգ տեղեկություն, որն ապահովում է դրանց ճիշտ ընտրության հնարավորությունները: Ապրանքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը պարտադիր պետք է ներառի` ա) այն նորմատիվփաստաթղթերի նշագրերը,որոնց պարտադիր պահանջներինպետք է համապատասխանեն ապրանքները, բ) տեղեկություններ ապրանքների հիմնական սպառողական հատկությունների մասին, իսկ սննդամթերքիհամար` տեղեկություններ բաղադրության,կշռի ն ծավալի, կալորիականության, դրանցում նորմատիվ փաստաթղթերիպարտադիր պահանջներով կանոնակարգվողն առողջության համար վտանգավորնյութերի պարունա-

կության մասին, ինչպես նան հիվանդություններիառանձինտեսակների դեպքում կիրառմանհակացուցումներ, գ) տեղեկատվությունհամապատասխանությանպարտադիրհավաստմանենթակաապրանքներիհամապատասխանությանմասին: Նախատեսվածտեղեկատվությունըներկայացվումէ սպառողին ապրանքներինկցվող տեխնիկականփաստաթղթերով,պիտակների վրա մակնշվածքովկամ այլ եղանակներով:Ապրանքներիհամապատասխանությանմասին տեղեկատվությունըսպառողիններկայացվում է սահմանված կարգով մակնշված` համապատասխանության նշանի ձնով ն տեխնիկականփաստաթդթերումհամապատասխանության փաստըհավաստող նշումով (սերտիֆիկատիհամարը, դրա գործողության ժամկետը,այն հատկացնողմարմինը կամ համապատասխանության մասին հայտարարագրի համարը, գործողության ժամկետը,այն վավերացնողմարմինը): Սպառողներիտեղեկացվածությանմակարդակը բարձրացնելու համար մշակված է ՀՍՏ 189-2000 «Սննդամթերք:Տեղեկատվություն սպառողիհամար,ընդհանուրպահանջներ»ստանդարտը: «Ստանդարտացմանմասին» ՎՀ օրենքում նախատեսվածեն դրույթներ, որոնց համաձայն`պարտադիրսերտիֆիկացմանենթակա ապրանքներինն ծառայություններինվերաբերող նորմատիվ փաստաթղթերըպետք է պարունակենայն պահանջները, որոնցով դա իրականացվումէ, ինչպես նան հսկողության մեթոդներ,մականշման կարգընայլն: Նորմատիվ փաստաթղթերում(տեխնիկականկանոնակարգեր, ՀՍՏ, ՏՊ ն այլն) սահմանվածեն ազգային անվտանգությանը,ներառյալ` տնտեսականն արտադրականանվտանգությանը,բնակչության կյանքի ն առողջության ապահովմանը,շրջակա միջավայրի, ն բուսականաշխարհիու բնականռեսուրսներիպահկենդանական պանմանը, արտադրանքին ծառայությաննշանակության,որակի կամ անվտանգությանվերաբերյալ սպառողներինթյուրիմացության մեջ գցող գործոններիկանխարգելմանն ուղղված պահանջներ: ՍերտիֆիկացմանբնագավառումՀՀ-ում օրենսդրականհիմնական փաստաթուղթըհամարվումէ «Գամապատասխանության գնահատման մասին»օրենքը, որը չի հակասումըստ ԻՍՕ/ՄԷՀ 2-րդ ձեռնարկի նախատեսվածարւոադրանքիսերտիֆիկացմանընթացակարգին:Օրենքը կարգավորում. է սահմանվածպահանջներինար9

տադրանքի(ապրանքների),ծառայությունների,որակի ն բնապահհամակարգերի,անձանց համապատասպանականկառավարման ու կամավորհավաստմանաշխատանքների խանությանպարտադիր է այդ բնագավառումհամապաՆան սահմանում կազմակերպումը: տասխանությանհավաստմանգործընթացինմասնակից իրավաբանական անձանց կամ անհատ ձեռնարկատերերիհավատարմագրման, սահմանվածպահանջներինարտադրանքի,ծառայությունների նկատմամբպետականվերահսկողության համապատասխանության ու իրավականհիմքերն կարգը: Օրենքի 5-րդ հոդվածում տրված են գնահատմանձները` համապատասխահամապատասխանության ն տեխնիկականկանոնության հավաստումը,հավատարմագրումը նակարգերիպահանջներիպահպանմաննկատմամբպետականվե-

րահսկողությունը:

գնահատմանազՀամաձայն օրենքի` Գամապատասխանության գային մարմինըՀՀ կառավարությանկողմից լիազորված պետական մարմիննէ, որը իրականացնումէ. 1. պետական քաղաքականություն համապատասխանության գնահատմանբնագավառում, 2. արտադրանքիկամ ծառայության վերաբերյալ տեխնիկական կանոնակարգերովսահմանված պահանջների պահպանման նկատմամբպետականվերահսկողություն, Յ. օրենսդրությամբսահմանված կարգով կնքում է համաձայնագնահատման արդյունքների գրեր համապատասխանության ճանաչման մասին, 4. մեր երկիրը ներկայացնում է համապատասխանության գնահատման ն բնագավառումայլ պետությունների միջազգային կազմակերպություններիհետ հարաբերություններում, 5. հրատարակում է տեղեկատվություն սերտիֆիկացման մարմինների, փորձարկմանլաբորատորիաներին ՀՀ-ում կիրառվող համապատասխանությաննշանների վերաբերյալ, այն տրամադրում միջազգային ն տարածաշրջանայինհամապատասխանությանհավաստմանկազմակերպություններին, 6. ընդունում, գրանցում է հավատարմագրմանհայտը. ն հավաէ ներկայացնում առատարմագրմանխորհրդի. քննարկմանն իրավաբանական-անձանց կամ-անհատձեռջարկություններ` նարկատերերին հավատարմագրելու, հավատարմագրումը ։

մերժելու, հավատարմագրմանոլորտը ընդլայնելու, կրճատեվկայագրիգործողությունըկասեցնելու, հավատարմագրմակ լու, վերականգնելու կամ դադարեցնելու վերաբերյալ ն այլ լիազորություններ: Օրենքում հստակ ձնակերպված են համապատասխանության գնահատմաննպատակները. 1. մարդու կյանքի, առողջության, ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց ն պետական գույքի անվտանգության ապահովումը, 2. կենդանիներին բույսերի կյանքի ու առողջության, կենդանական ն բուսականաշխարհի պահպանությունըձեռնարկատիրական ն արտադրականգործունեության վնասակար ազդեցությունից, 3. արտադրանքիկամ ծառայություններինկատմամբսպառողների վստահությանապահովումըն նրանցթյուրիմացությանմեջ գցող գործոններիկանխումը, 4. հայրենականարտադրանքիմրցունակությանբարձրացումը, 5. ներքին ն արտաքին շուկաներում արտադրանքիտեխնիկական խոչընդոտների վերացումը, ինչպես նան միջազգային տնտեսական, գիտատեխնիկականհամագործակցության ն միջազգային առետրում մասնակցելու համար բարենպաստ պայմաններիստեղծումը, 6. համապատասխանության հավաստմանբնագավառումմիասնականտեխնիկականքաղաքականությանապահովումը, 7. սերտիֆիկացմանմարմիններին փորձարկման լաբորատորիաների գործունեությանարդյունքներիմիջազգային փոխճանաչմանհամարպայմաններիստեղծումը, 8. համապատասխանության գնահատման ընթացակարգիներդաշնակումը միջազգային համապատասխանությանգնահատման համակարգերի ընթացակարգերին,ինչպես նան առնտրումտեխնիկական խոչընդոտների բացառումը: հաՕրենքի 2-րդ գլուխը վերաբերումէ համապատասխանության վաստմանը,իսկ8-րդհոդվածը` համապատասխանության հավաստման ձներինն սխեմաներին: `

հավաստումըլինում է կամավոր կամ Վամապատասխանության պարտադիր,ընդ որում` կամավոր հավաստումն.իրականացվում է ձնով, իսկ պարտադիրհավաստումը` սերտիֆիկացման 1. համապատասխանության հայտարարագրիընդունմանձնով, 2. սերտիֆիկացման ձնով: կամ ծառայությանհամապատասխանությանհաԱրտադրանքի հավաստման վաստումնիրականացվումէ համապատասխանության ն է իրականացվումհայրենասխեմայով:Նույն ձներով սխեմաներով կան ն օտարերկրյա արտադրանքի համապատասխանությանհավաստումը: ՀՀ-ում արտադրանքի(ծառայության) համապատասխանության պարտադիր հավաստմանհամար կիրառվող սխեմաները ն դրանց նույնականացմաննշագրերը սահմանում է կառավարությունը: Վամապատասխանության հավաստմանպարտադիր սխեմաները որոշվում են տեխնիկականկանոնակարգերով: Վամապատասխանությանայարտադիր հավաստման ժամանակ համապատասխանության հավաստման ք/խսեմայխ ընտրությունը պետք է .կատարվի` ելնելով տվյալ արտադրանքի` «շե/սնի(ական կանոնակարգովորոշված սխեմաներից, համապատասխանության կամավոր հավաստմանժամանակ` քամապատասխանությանհավաստմանհամակարգիստանդարտից: Համապատասխանությանսերտիֆիկատի ն համապատասխանությանհայտարարագրիձները ն դրանցներկայացվողպահանջները սահմանում է ազգային մարմինը: ն սերտիֆիկատը,անկախ համապատասխաՀայտարարագիրը նության պարտադիր հավաստմանսխեմայից,ունեն հավասարիրավաբանական ուժ: Սերտիֆիկատիգործողությանժամկետըչպետք Է գերազանցիերեք տարին ն սահմանվումէ՝ տեխնիկականկանոնակարգերովհ̀ամապատասխանության պարտադիրհավաստմանդեպքում,։ սերտիֆիկացմանմարմնի կողմից` համապատասխանության կամավորհավաստմանդեպքում: Վայտարարագրի գործողությանժամկետըսահմանվում է տեխնիկականկանոնակարգով՝երեք տարվանից ոչ.ավելի:.. --

նշանի պատկերը,դրան ներկայացվող ՀՅամապատասխանության տեխնիկականպահանջներըն կիրառման կարգը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը: || գլխի 13-րդ հոդվածը վերաբերում,է ճերտրֆիկացման մարմնի Լհազորություններինն պարտավորություններինի̀ր հավատարմագրման ոլորտի սահմաններում: Սերտիֆիկացմանմարմինը. 1. քննարկում է համապատասխանության հավաստմանհայտերը,

իրականացնումէ արտադրանքինմուշառումըն նույնականացումը, Յ. կատարումէ սերտիֆիկացում,հանձնում է սերտիֆիկատը, 4. իրականացնումէ ճանաչվածօտարերկրյա սերտիֆիկատների ն հանձնում ՀՀ-ում է սահմանվածձնի սերվերաձնակերպումը տիֆիկատ, 5. վավերացնում ն գրանցում է հայտատուների ներկայացրած հայտարարագրերը, 6. իրականացնումէ սերտիֆիկացրածարտադրանքիկամ ծառայություններիհամապատասխանության հսկողություն, եթե այն նախատեսվածէ համապատասխանության հավաստման սխեմայով, 7. կասեցնումկամ դադարեցնումէ հայտարարագրիկամ սերտիֆիկատի գործողությունը անհամապատասխանության դեպքում: Վարում է տրված սերտիֆիկատներին վավերացված հայտարարագրերիգրանցամատյանները: Արտադրանքիանհամապատասխանությանդեպքում գրավոր ծանուցում է ստուգումներիրականացնողիրավասումարմնին: Սերտիֆիկացմանմարմինը պարտավոր է համապատասխանության հավաստմանբնագավառումիրականացնել գործունեություն միայն իր հավատարմագրման ոլորտի շրջանակներում:Պետք է ապահովվածլինի հավատարմագրված ոլորտում գործունեության համար անհրաժեշտ տարածքով, անձնակազմով,համապատասխան փորձագետներով, իրավականակտերով,նորմատիվփաստաթղթերով: Պարտավորէ հավատարմագրման վկայագրիգործողությանընթացքումապահովելանհրաժեշտպայմաններ`պարբերականգնա2.

իրականացնելուհամար, ծառայողական ն առնտրային հավաստման արգաղտնիք`համարվող համապատասխանության Այնուհետե, դյունքների մասին տեղեկատվությանգաղտնիությունը: կասեցման կամ դավկայագրի գործողության հավատարմագրման ն ազգային գովազդը դադարեցնել պետք դեպքում դարեցման է վկայագիրը,սահմանել մարմնինվերադարձնելհավատարմագրման հավաստմանհայտատուներից համապատասխանության ն այլ կողբողոքների առնչվող գործընթացներին մերից սերտիֆիկացման քննարկմանկարգը: հատում

Օրենքի ||գլխի 14-րդ հոդվածը վերաբերում է մռոծարկման լաբորատորիայինՓորձարկմանլաբորատորիան իր հավատարմագրվածոլորտի սահմաններում կատարում է արտադրանքիկամ ծառայությունների փորձարկումներկամ փորձարկումներիտեսակներ, տալիս փորձարկումների արձանագրությունները: Փորձարկմանլաբորատորիանճ/արտավոր է 1. համապատասխանությանհավաստման բնագավառում իրականացնել փորձարկումներ միայն հավատարմագրմանոլորտի շրջանակներում, 2. ապահովված լինել հավատարմագրված ոլորտում գործունեության համար անհրաժեշտ տարածքով, անձնակազմով, ստանդարտացմաննորմատիվփաստաթղթերովն դրանցով նախատեսված տեխնիկական միջոցներով ու ստանդարտ նմուշներով, 3. պատշաճ մակարդակիվրա պահել իր գործունեության ոլորտին համապատասխան որակի կառավարմանհամակարգը, 4. ապահովել ծառայողական ն առնտրային գաղտնիք համարվող համապատասխանության հավաստման արդյունքների

մասին տեղեկատվության

ներ:

այլ գաղտնիությունը Գործընթա ն

Պամապատասխանու '

ՌԵ

հավաստման հայտատուն՝ ՛(հոդված 15).

հավաստման: նպատակով ընտրում է հա4. համապատասխան. 'մապատասխանության հավաստմանձնը,:սխեման՝ն հայտ.է

ներկայացնում.սերտիֆիկացմանմարմին`սերտիֆիկացման հայտարարագրերիվավերացկամ համապատասխանության ման ն գրանցմանհամար, . 2. ապահովում է արտադրանքիկամ ծառայության հայտարարագրում կամ սերտիֆիկատում նշված փաստաթղթերիպահանջների պահպանումը, 3. դադարեցնում է համապատասխանությանպարտադիր հավաստում անցած արտադրանքիիրացումըկամծառայությունհայների մատուցումը,եթե դրանք չեն համապատասխանում տարարագրումկամ սերտիֆիկատումտրված փաստաթղթերի պահանջներին, 4. տեղեկացնում է սերտիֆիկացման մարմնին տեխնիկական փորձարկմանկամ տեխնոլոգիաներիգործընթացումկատարված այն ւիոփոխություններիմասին, որոնք կարող են խախտել սերտիֆիկացվածարտադրանքիկամ ծառայությունների համապատասխանությունը սահմանվածպահանջներին, 5. ապահովում է սերտիֆիկացմանմարմնի պաշտոնատարանձանց լիազորությունների անարգել կատարումը համապատասխանությանհսկողությանիրականացմանժամանակ`համաձայն սերտիֆիկացման մարմնի ն հայտատուի միջն կնքվածպայմանագրի, 6. իրականացնումէ համապատասխանության պարտադիրհավաստմանաշխատանքներիհամարվճարումները: Հոդված 16-ով արգելվում է Վ1 տարածքում համապատասխանությանպարտադիրհավաստմանենթակաարտադրանքիիրացումը ն ծառայությունների մատուցումը` առանց դրանցհամապատասխանությանհավաստման, իսկ պարտադիրհավաստվածն շրջանառության մեջ գտնվող արտադրանքնու ծառայություններըպետք է ուղեկցվենհամապատասխանության նշանի մակնշմամբ,սերտիֆիկատովկամ գրանցվածհայտարարագրով: Համապատասխանությանպարտադիր հավաստման ենթակա արտադրանքներմուծելու դեպքումմաքսայինմարմիններին պետքԷ ներկայացվիդրա սերտիֆիկատը կամ գրանցվածհայտարարագիրը: Պարտադիրհավաստմանենթակաարւոադրանքիներմուծումը, առանցդրա համապատասխանության հավաստման,արգելվումէ: :

սահմաններից դուրս ստացվածսերտիֆիկատները,համաարձանագրություննենշանները, փորձարկման պատասխանության ՀՀ-ում են միջազգային պայմանագրերինհաճանաչվել րը կարող մապատասխան: է հավատարմագրմանը: Ընդ ոՕրենքի 3-րդ գլուխը վերաբերում է րում, 19-րդ հոդվածը վերաբերում համապատասխանությանհաանձանց վաստմանբնագավառումգործունեություն իրականացնող ՀՀ-ում համապատասխանությանհավաստհավատարմագրմանը: ման բնագավառումգործունեություն կարող են իրականացնելօրենիրավաբանականանձինք ն անհատ ձեռքով հավատարմագրված նարկատերերը: իրականացվումէ սույն օրենքի, իրավական Վավատարմագրումն ն այլ ակտերի միջազգային ԻՍՕ/ԻէԿ 17000 համակարգիստանդարտներիպահանջներինհամապատասխան: Վավատարմագրմանհայտատուն կարող է հավատարմագրվել որպես սերտիֆիկացմանմարմինկամ փործարկմանլաբորատորիա՛ Վավատարմագրման հիմնական «/զբունքներն են՝ 1. կամավորությունը, 2. անկախությունը, Յ. հավատարմագրման գործընթացիթափանցիկությունը, 4. հավատարմագրմանհավակնորդներիհամար հավասար պայմաններիապահովումը, 5. միջազգային ստանդարտներին ներդաշնակ հավատարմապահանջներիկիրառումը: գրման Ըստ հոդված 21-ի` համատարմագրման խորհրդի կազմը ն գորհաստատում ՀՀ է ծունեության կարգը կառավարությունը:Հավատարմագրմանխորհուրդը կազմվում է 15 անդամներիցն ընդգրկում է 41պետականկառավարմանմարմինների,շահագրգիռհասարակական միավորումներին գիտական կայացուցիչներ: Վավատարմագրման խորհրդի իրավասություններնեն՝ բանական անձանց կամ անհատ ձեռնարկատերերին ճամատարհավատարմագրումը մերժելու, հավատարմագրման մագրելու, ոլորտն ընդլայնելու, կրծատելու, հավատարմագրման վկայագրի գործողությունըկասեցնելու,վերականգնելու, դադարեցնելու մասին որոշումների ընդունումը: Հավատարմագրման գործընթացի հետ "ՅՀ

կազմակերպությո ներիրավա '

կապված բողոքներիքննարկումը ն դրանցվերաբերյալորոշումների

ընդունումը:

հայտատուիններկայացվող պահանջները` Հավատարմագրման 1. Եթե հայտատուն հավատարմագրվումէ որպես սերտ ֆիկացման մարմին,պարտավորէ. լաբորատոհավատարմագրվածլինել որպես տոռրծարկման որա, ապահովվածլինել հավատարմագրմանոլորտում գործունեության համար անհրաժեշտտարածքով,անձնակազմով,համապատասխանությանհավաստման բնագավառում համապատասխան Դումուցումն ոռակավորումստացած փործագետներով, իրավական այտերով ն ստանդարտացմաննորմատիվ փաստաթղթերով, որաներդնել իր գործունեությանոլորտին համապատասխան կի (առավարմանհամակարգ, սահմանելբողոքները քննարկմանկարգը, չզբաղվել հավատարմագրման ոլորտում ընդգրկվածարտադրանքի արտադրությամբ,իրացմամբ կամ ծառայության մատուցմամբ: 2. Եթե հայտատուն հավատարմագրվում Է որպես տոռրծարկման է՝ (աբորատորիա,ապա պարտավոր 1. ապահովվածլինել հավատարմագրման ոլորտում գործունեության համար անհրաժեշտ տարածքով, համապատասխանուուսության հավաստմանբնագավառումհամապատասխան ցում ն ռրակավորումստացած, փորձարկումիրականացնող անձնակազմով, իրավական ակտերով, ստանդարտացման ն դրանցովնախատեսվածտեխնորմատիվփաստաթղթերով նիկականմրջոցներու/ու ստանդարտ նմուշներով, 2. ներդնել իր գործունեությանոլորտինհամապատասխան որակի կառավարմանհամակարգ,սահմանել բողոքարկումների քննարկմանկարգը,ապահովելյուրաքանչյուր արտադրանքի ցուցանիշի (բնութագրի)փորձարկումըառնվազն7595 ծավալով: Այնուհետն «Վամապատասխանություն գնահատմանմասին» օրենքըանդրադառնումէ հավատարմագրման կանոնակարգին՝ 1. հավատարմագրման ներկայացում(հոդված23), հայտի -.

2. 3. 4.

հայտի ընդունումկամ վերադարձում(հոդված24), (հոդված25), փորձաքննություն փաստաթղթերի գնահատում (հոդված հայտատուի համապատասխանության 26),

5. 6. 7.

8. 9.

հավատարմագրմանվկայագրի ձնակերպում, գրանցում ն հանձնում (հոդված 27), ժամկետ (հոդված28), հավատարմագրման գնահատում(հոդված 29), պարբերական վկայագրի գործողությանկասեցում, վեհավատարմագրման ն (հոդված30), դադարեցում րականգնում ոլորտի ընդլայնում ն կրճատում(հոդված հավատարմագրման

31): Օրենքի 4-րդ գլուխը վերաբերում Է տեխնիկական կանոնակարգերի պահանջներին, արտադրանքի ն ծառայությունների նկատմամբպետականվերահսկողությահամապատասխանության նը: Պետական վերահսկողությանհիմնականխնդիրներից են տնտեսավարող սուբյեկտների կողմից արտադրանքի,ծառայությունների սահմանված պահանջներիխախտեխնիկականկանոնակարգերով ն տումներիկանխարգելումը վերացումը, տեխնիկականկանոնաապահովումը: կարգերինհամապատասխանության Պետական վերահսկողությունըիրականացնումէ ազգային մարտեսչության միջոցով, մինը` իր կազմում գործող համապատասխան որի ղեկավարըտեխնիկականկանոնակարգերիպահանջներինարտադրանքի, ծառայությունների կան վերահսկողությանգլխավոր տեսուչն է: Գլխավոր պետական տեսուչի ն: պետական:տեսուչների ձները հաստատում է արձակվող նը: իրականացվում է. Պետական կանոնակարգերով`արտադրելու, իրացնելու,. պահելու:։'փոխադրելու, օգտահանելու ն ծառայությունները փուլերում: մատուցելու Ներկայումս գործող օրենքներով ն Կառավարությանորոշումներով.նս սահմանվում են այն.պետականմարմիններիիրավասությունները, որոնք իրականացնումեն արտադրանքի.որակի. ն անվտանգության պահանջների վերահսկողություն, ինչպես` նան. իրավունք

, պետա համապատասխանո կողմից մարմիկարգադրագրերի ազգային վերահսկողությունն տեխնիկա

դատականհայցեր հարուցելու արտադրողներինկատմամբ նրանց կողմից ապրանքներիանվտանգությանպահանջներիխախտումների դեպքում: ««31 բնակչության սանիտարահամամարակային անվտանգության ապահուլման մասին»» ՀՀ օրենքը. Ըստ «ՀՀ բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանն ՀՀ օրենքի` հիգիենիկ հակահամագության ապահովմանմասին» ճարակային հսկողության իրականացումըվերապահվածէ ՀՀ պետական հիգիենիկն հակահամաճարակային ծառայությանը: Պետական հիգիենիկ ն հակահամաճարակայինհսկողությունը ներառում է բնակչությանառողջականվիճակի, բնակչությանսանիտարահամաճարակային անվտանգությանապահովմաննպատակով կանոններիմշակումը ն հաստատումը, անհրաժեշտսանիտարական սոցիալ-հիգիենիկզննումներիկազմակերպումը,հիմնարկությունների, կազմակերպությունների,քաղաքացիների կողմից սանիտարական կանոնների, հիգիենիկ ե հակահամաճարակայինմիջոցառումների իրականացմաննկատմամբհսկողությունը, Վ սանիտարական օրենսդրությանխախտմանդեպքում պաշտոնատարանձանց ն քաղաքացիներինկատմամբհամապատասխան միջոցներիկիրառումը: Ըստ այս օրենքի` գլխավոր պետական սանիտարականբժշկին վերապահվածեն սահմանվածնորմերիխախտումներըկանխարգելելու իրավասություններ,նա իրավունք ունի կասեցնելու այն ապրանքներիարտադրությունըն իրացումը, որոնք չեն համապատասխանումգործող սանիտարականնորմերինն կանոններին: «ՀՎ բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովմանմասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ այն արտադրատեսակները, որոնց արտադրությունը,փոխադրումը,պահումը ն օգտագործումըպահանջումեն մարդու անմիջականմասնակցություն Ա կարող են անբարենպաստազդեցությունգործել նրա առողջությանվրա, իրենցորակականցուցանիշներովն հատկություններով պետք է համապատասխանեն սանիտարական կանոններին: Տնտեսության մեջ ն կենցաղումօգտագործելուհամարնախատեսված նոր տեխնոլոգիաները, հումքը, նյութերըն պատրաստուկները է թույլատրվում արտադրությանմեջ ներդնել ն կիրառել միայն սանիտարականկանոններինդրանց համապատասխանության մասին ունեն

դրական եզժառայության հիգիենիկն հակահամաճարակային րակացությանառկայությանդեսյքում. արկանոններինչհամապատասխանող Գործող սանիտարական հիմնարկները, կազմատադրանքիթողարկմանպատասխանատու ն պետականսանիտագլխավոր կերպությունները քաղաքացիները, պարտավորեն կասեցրականբժշկի որոշմանըհամապատասխան, ու իրացումը: նել դրա արտադրությունն Ըստ օրենքի այդ դրույթների`պետականհիգիենիկ ն հակահամաճարակայինծառայությանկողմից տրվում է հիգրենիկ եզրակատվյալներիհիման վրա, իսկ «Վամապացություն` փորձաքննության գնահատմանմասին» ՀՀ օրենքով` սերտիֆիկացտասխանության սերտիֆիման մարմնի կողմից տրվում է համապատասխանության է կողկամ արտադրողի կատ կամ այն հավաստվում մատակարարի մասին հայտարարագրով: մից համապատասխանության «ՅՀ չափումներիմիասնականության ապահովմանմասին» ՀԴ օեն պետականչափագիտականհսկողության ն վերենքում տրվում ոլորտները,որոնցիցեն` րահսկողության 1. նորմատիվփաստաթղթերի պարտադիրպահանջներինհամապատասխանությանորոշման նպատակով կատարվող արտադրանքիփորձարկումները, 2. արտադրանքի,աշխատանքին ծառայությանպարտադիրսերտիֆիկացումը, 3. չափման միջոցների ստուգաչափումը,ստուգաճշտումը. փորձարկումնե՝ կատարող լաբորատորիաների հավատարմագրումը ն այլն: ՎՀ-ում, սկսած 2000թ., գործում էր «Սննդամթերքիանվտանգության մասին» օրենքը: Սակայն 2006 թ. ընդունվեց «Սննդամթերքի.անվտանգությանմասին»ՀՀ-նոր օրենքը, որը կարգավորումէ սննդամթերքի, սննդամթերքի հետ շփվող նյութերի ն սննդային հավելումների ներմուծման, արտահանման, արտադրության,մշակման, վերամշակման, փաթեթավորման, փոխադրման,պահման, մակնշման, իրացման,ինչպես նան առետրի ն հանրայինսննդիոլորտում ծառայությունների "մատուցման փուլերում անվտանգությանըառնչվող Օրենքում օգտագործվող հարաբերությունները: հիմնական հասկացություններնեն` սննդամթերք,պարենային հումք, հատուկ նշանակության սննդամթերք,ռիսկի (վտանգի) վերլուծություն, գնահատում, ՀՀ

կառավարումն հաղորդակցում,վտանգավոր սննդամթերք,աղտոտիչներ, սննդայինհավելումներ, մակնշում, սննդամթերքիհետ շփող նյութեր, սննդային արժեք ն այլն: Ներկայացնենք այդ հասկացություններից միքանիսը: Սննդամթերք՝ ցանկացած պարենային հումք ն արտադրանք, որը նախատեսվածէ մարդու սննդում օգտագործելու համար` վերամշակված, մասնակի վերամշակված կամ չվերամշակված տեսքով, ներառյալ` խմիչքները, մաստակըն ջուրը, որն ավելացվում է սննդամթերքին`պատրաստման,մշակման կամ վերամշակմանժամանակ: Սննդամթերքչեն համարվում՝անասնակերերը,կենդանիները, եթե դրանք չեն նախատեսվելշուկա հանելու համար` մարդու կողմից սննդի մեջ կիրառելու համար: Սննդամթերքչեն համարվում նան բուսաբուծությանարտադրանքը`մինչն բերքահավաքը,դեղամիջոցները, կոսմետիկմիջոցները, ծխախոտըն ծխախոտայինարտադրանքները, թմրադեղերըն հոգեմետ նյութերը, մնացորդային նյութերը ն աղտոտիչները: Պարենային հումք` սննդամթերքիարտադրությանհամար օգտագործվող բուսական, կենդանական,հանքային, սինթետիկ կամ կենսատեխնոլոգիականծագում ունեցող մթերք, հումք, նյութ, արտադրանք եջուր: ն ատուկ նշանակության սննդամթերք` համապատասխանոլորտի պետականկառավարմանլիազոր մարմնիսահմանած չափորոշիչներով սննդամթերք,եթե իր առանձնահատուկբաղադրության կամ սննդային հատկանիշներովտարբերվումէ սովորականսպառման համար նախատեսվածսննդամթերքից ն բավարարումէ մարդկանցհետնյալխմբերիպահանջները՝ խախտվածմարսողականն նյութափոխանակմանհամակարգ ունեցող մարդկանց, մարմնական(ֆիզիոլոգիական) հատուկ վիճակում գտնվող մարդկանց,որոնց համարհատկապեսօգտակարէ սննդի մեջ որոշակի նյութերիվերահսկվողքանակովսպառումը, ն երեխաների: առողջ մանուկների Հատուկ նշանակությանսննդամթերքըներառումէ նան բուժիչ սննդամթերք: -

(արտադրությանն շրջանառության)ս̀ննդամթերքի ն դրա բաղադրիչների մշակման, բաշխման, պահարտադրության, ման, փոխադրման,ներմուծմանփուլեր: Արտահանմանն իրացման փուլերը` նախնականարտադրությունից մինչն սպառում: Սննդիշղթանընդգրկումէ նան սննդամթերքի կամ պարենայինհումքի հետ շփման մեջ մտնելու համար նախատեսված նյութերը, սննդային հավելումները, ինչպես նան առնտրի ն հանրայինսննդի ծառայություններիոլորտը: Սննդամթերքի անվտանգություն` երաշխիք, որ սննդամթերքն ըստ նշանակությանօգտագործելուդեպքում վնասակար ազդեցութէ յուն չի ունենա մարդու կյանքի ն առողջության վրա:. Ամրագրված ՀՀ իրավականակտերով` տվյալ սննդամթերքի ն սննդամթերքիհետ շփվող նյութերի ն սննդային հավելումների համար սահմանված սանիտարականկանոններին,ատեխնիկականկանոնակարգերին, նասնաբուծասանիտարական,բուսասանիտարական ն հիգիենիկ նորմերիպահանջներինհամապատասխան: Կեղժված սննդամթերք՝ սննդամթերք, որի բաղադրությունըփոխվել է առանց մակնշման համապատասխանփոփոխության, որի բաղադրությունը փոփոխվել է առանց բաղադրության համապատասխանփոփոխության, որին ավելացվել են այլ նյութեր կամ վերամշակվել է այլ նյութերի ներառմամբ` սննդամթերքի անհամապատասխանությունըսահմանվածպահանջներինթաքցնելու նպատակով, որի պիտակի վրա առկա է ոչ ճիշտ նշում` սննդամթերքի հատուկ նշանակությանմասին, որի ներկայացմանկամ առաջարկմանհամարօգտագործվում է մեկ այլ կազմակերպությանանվանումը, առնտրային նշանը կամ ֆիրմայի անվանումը` առանց այդ կազմակերպությունից թույլտվություն ձեռք բերելու: Ռիսկ (վտանգ)` մարդու առողջության վրա սննդամթերքիվնասակար ազդեցության հավանականությունըն այդ ազդեցությանաստիճանը: Վտանգավորսննդամթերք` սննդամթերք,որը պիտանիչէ մարդու կողմից սպառման համար ն ըստ իր նշանակությանպահվելու, Սննդի շղթա

պատրաստվելու,օգտագործվելու, մատուցվելու ն սպառվելու դեպքում վնասակարէ մարդու կյանքի ն առողջության համար: սննդամթերքիբաղադրությանմեջ չմտնող քիմիաԱղտուոիչներ` կան, կենսաբանական,հանքային կամ օրգանական ծագման ցանկացած նյութ ն (կամ) տարր, որը սննդամթերքիհետ կապված գործառություններիընթացքում կամ շրջակա միջավայրի աղտոտման հետնանքովհայտնվելէ սննդամթերքումկամ սննդայինհավելումներում ն կարող է վնաս պատճառելմարդու կյանքին ն առողջությանը: Սննդային հավելումներ` սովորաբար որպես սննդամթերքչօգտագործվող ն սննդամթերքի բաղադրամաս չհամարվող նյութեր` անկախ դրանց սննդայինարժեքից, որոնք տեխնոլոգիականմշակման կամ վերամշակմանժամանակավելացվում են սննդամթերքին՝ ցանկալիհամազգայականն այլ հատկանիշներստանալուհամար: Սննդամթերքի հետ չփվող նյութեր` սննդամթերքչհամարվող ցանկացածնյութ, որն օգտագործվումէ սննդամթերքիարտադրության, պահպանման, փոխադրման, իրացման, փաթեթավորմանու մակնշման փուլերում ն անմիջական շփման մեջ է սննդամթերքի հետ:

Սննդայինարժեք՝սննդամթերքիբաղադրիչմասերը` սննդանյութերը (սպիտակուցներ,ճարպեր, ածխաջրեր,վիտամիններ ն հանքային նյութեր) գնահատելու համարընդունված հասկացություն, որի գումարելիներնեն էներգետիկն կենսաբանական արժեքները, որոնք՝ օրգանիզմումքայքայվելով՝ առաջացնումեն էներգիա(սպիտակուցներ, ճարպեր,ածխաջրեր),կազմում են սննդամթերքիէներգետիկ արժեքը ն արտահայտվումեն կալորիաներովկամջոուլներով. էներգիաչեն առաջացնում, սակայն մասնակցումն կարգավորում են օրգանիզմինյութափոխանակությունը (վիտամիններ,հանքային աղեր, այդ թվում` միկրոտարրերն ջուր) ն կազմում են սննդամթերքիկենսաբանական արժեքը: Գենետիկորենձաափոխվածմթերք` հետնյալ երեք տեսակի մթերքները՝ որակականայլ հատկանիշներ ստանալու նպատակովկենդանի (կենդանիներ, բույսեր, միկրօրգանիզմներ) օտար օրգանիզմներում գենի ավելացմամբկամ գեների համակցմամբգենետիկականկառուցվածքիվերափոխման արդյունքումստացվածմթերքը, -

կենդանիվերափոխվածօրգանիզմներիկենսագործունեության արդյունքումստացված մթերքը, կառուցվածսննդամթերքիբաղադրությանմեջ ն քի վերափոխմանարդյունքում ստացված մթերքի (կամ) կենդանի արդյունքում վերափոխվածօրգանիզմներիկենսագործունեության ն օգտագործումասերի առանձին դրանց ստացված մթերքի (կամ) մից ստացվածմթերքը: Օրենքը կազմված է 4 գլուխներից: Առաջին գլխում ներկայացված են օրենքի կառավարմանառարկան, հիմնական հասկացությունները, օրենքի կիրառմանոլորտը, սննդամթերքի մասին օրենսդրությունը, սննդամթերքի անվտանգության ապահովման ուղղությամբ իրականացվողպետականքաղաքականությունը: Սննդամթերքիանվտանգությանապահովմանպետականքաղաքականությանհիմնականսկզբունքներնու խնդիրներն են` ա) սննդամթերքիանվտանգությանապահովմանոլորտի իրավական ակտերի կատարման ապահովումը ն մարդու կյանքի, առողջության պահպանմաննպատակովանվտանգ սննդամթերքի օգտագործման ն սպառողներիիրավունքներիպաշտպանությանգերակայությունը. բ) սննդի շղթայի բոլոր փուլերում կատարվողգործառնությունների ժամանակ մարդուկյանքի, առողջության ն շրջակա միջավայրի անվտանգությաներաշխիքներիապահովումը. գ) սննդամթերքիանվտանգությանապահովմաննպատակով միջազգային ն տարածաշրջանայինհամապատասխանկազմակերպությունների հետ համագործակցության ապահովումըն տեղեկատվության փոխանցումը. դ) ՀՀ-ում սննդամթերքի անվտանգությանմիջազգային չափանիշների ու պահանջներիներդրմանապահովումը: Օրենքի երկրորդգլուխը վերաբերում է սննդամթերքիանվտանգությանը ներկայացվող պահանջներին, այդ թվում` սննդամթերքի արտադրությանը, սննդի շղթայի փուլերին ն աշխատակիցներին ներկայացվողսանիտարահիգիենիկ պահանջները,ՀՀ-ում իրացվող սննդամթերքի,սննդամթերքիհետ շփվող նյութերի ն սննդայինհավելումների անվտանգությունը, մակնշմանըն փաթեթավորմանը ներկայացվող պահանջները, արտադրության ն. շրջանառության փուլերում սննդամթերքի, սննդամթերքի հետ շփվող նյութերի ն սննդային հավելումներիանվտանգությանհիմնավորման ընթացա-

գենետիկական

կարգը, ՀՀ-ում արտադրվողհատուկ նշանակության սննդամթերքի տվյալների շտեմարանը,վտանգավորսննդամթերքի,սննդամթերքի հետ շփվող վտանգավորնյութերի ն վտանգավոր սննդային հավելումների ներմուծման, օգտագործման ե իրացման սահմանափակումները, շուկայից վտանգավորսննդամթերքի,սննդամթերքիհետ շփվող վտանգավորնյութերի ն վտանգավորսննդայինհավելումների հետկանչումը,օգտահանումը ն ոչնչացումը, սննդամթերքիանվտանգությանոլորտի պետականկառավարմանլիազոր մարմիննեսննդամթերքին սննդային հավելումների րի համագործակցությունը, գովազդիններկայացվողպահանջներըն պետականվերահսկողությունը: Օրենքի երրորդ գլխում սահմանվածեն սննդամթերքին սննդային հավելումներիարտադրությանն շրջանառությանփուլերում գործառնություններիրականացնողն ծառայություններմատուցողիրավաբանական անձանց ն անհատ ձեռնարկատերերի,ինչպես նան պետական վերահսկողությունիրականացնողլիազոր մարմնի տեսուչների իրավունքներըն պարտականությունները: Օրենքի չորրորդ գլուխը վերաբերումէ սույն օրենքի խախտման համար նախատեսված պատասխանատվությանը, եզրափակիչ ն անցումայինդրույթներին: 2003 թվականի հունվարի 1-ից գործում է ««Պարենային անվտանգության ապահովման մասին»» ՀՀ օրենքը, որը կարգավորում է 3 պարենայինանվտանգությանապահովմանոլորտի հարաբերությունները,ինչպես նան սահմանում է այդ ոլորտի կարգավորման պետական քաղաքականության հիմնականուղղությունները: Պարենայինանվտանգությանապահովմանոլորտի պետական հիմնականուղղություններնեն՝ քաղաքականության 1. կենսապեսկարնորագույն պարենայինհումքի ն սննդամթերքի տեղականարտադրությանխթանումը, 2. Վ1 օրենսդրությամբսահմանված նորմերին համապատասխան` սննդամթերքիորակականհատկանիշներիապահովումը, 3, 31 մակրոտնտեսական վիճակիբարելավմաննուղղված միջոենդրա հիման վրա բնակչության ցառումներիիրականացումը

գնողականության մակարդակի բարձրացումը,

պետականպահեստումպարենայինպաշարներիկուտակումը ն դրանցարդյունավետօգտագործումը, ուղղված միջոցառումնեպարենայինշուկայի կարգավորմանն

4. Վ1 5.

րի իրականացումը,

նվազագույն պարենայինզամբյուղի կառուցվածքումընդգրկված տեղական արտադրությանն ներմուծած սննդամթերքի հաշվեկշռի կազմումը ն դրա վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքմանն վերլուծությանապահովումը: Կառավարությունը պարենային անվտանգության ապահովման նպատակով իրականացնում է մի շարք լիազորություններ. սահմանում է իր լիազորածպետականմարմիններինպատակները, խնդիրները ն գործառույթները պարենային անվտանգության ապահովմանոլորտում, իր լիազորած մարմնի միջոցով մշակում ն իրագործումէ պարենային անվտանգությանապահովմանպետականնպատակային ծրագրեր, իրականացնում է բնակչությանը կենսապես կարնորագույն սննդամթերքի մատակարարմանվերաբերյալ տեղեկատվության հավաքումը ն վերլուծությունը, ինչպես նան պարենային անվտանգությանապահովմանոլորտում իրավիճակիկանխատեսումը ն պարենային ճգնաժամի կանխարգելմանմիջոցառումների իրականացումը, իսկ վերջինիս առաջացման.դեպքում` նան հետնանքներիվերացման միջոցառումներիձեռՇարկումը: Պարենային անվտանգության ապահովման վերաբերյալ տեղդեկամլվությունըներառում է` ա. պարենային անվտանգությունը բնութագրող սննդամթերքի տեսակների արտադրության, ներմուծման, արտահանման ն սպառմանցուցանիշները, բ. սննդամթերքիարտադրության: անհրաժեշտ ն փաստացի մակարդակների-պետական հաշվեկշիռը, գ. սննդամթերքի շուկայի վիճակը ն զարգացման միտումները, դ. պետականնպատակայինծրագրերովնախատեսվածպարենային անվտանգության միջոցառումները, 6.

պարենայինանվտանգությանապահովման ոլորտում ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ստանդարտների, նորմերի ու նորմատիվներիկատարմանմակարդակը: Կարնոր հոդված է նան պարենայինշուկայի պետականհսկողությունը, որը ներառում է` ա. սննդամթերքիարտադրության, մատակարարմանն ապրանքային պաշարներիգնահատումը, բ. պարենայինանվտանգությանապահովմանհատուկ ռեժիմների պայմաններում սննդամթերքի խոշոր խմբաքանակների շարժի հսկողությունը արտադրությունից կամ ներմուծումից մինչն դրանցիրացումը, գ. սննդամթերքի(այդ թվում՝ ներմուծված) որակի գնահատումը պաէկոլոգիական ն սանիտարահամաճարակաբանական հանջներինհամապատասխան: Ռուսաստանի Դաշնությունում գործում են մի շարք օրենքներ, այդ թվում` «Սննդամթերքիորակի ն անվտանգությանմասին» դաշնային օրենքը (2000թ.): Օրենքը կարնորումէ սննդամթերքիորակի ն անվտանգության ապահովման, ազգաբնակչության առողջության պահպանման ոլորտներում պետականքաղաքականությանառաջնահերթ ուղղությունների սահմանումը:Օրենքի առանձինհոդվածներ մեկնաբանումեն սննդամթերքիորակի ն անվտանգությանընդհանուր պահանջները,նոր սննդամթերքին դրա հետ շփվող նյութերի ու ապրանքներիորակի ն անվտանգությանապահովմանպահանջները: Օրենքում տարանջատվածեն սննդամթերքին դրա հետ շփվող նյութերի ու ապրանքներիորակի ն անվտանգությանապահովման պահանջները`դրանց մշակման, պատրաստման,չափածրարման, փաթեթավորման,մակնշման,պահպանմանն իրացմանփուլերում: Հստակեցվածեն նան անորակ,վտանգավորսննդամթերքին դրա հետ շփվող նյութերի ու ապրանքներիփորձաքննության ն օգտանան է գործման պահանջները:Նախատեսված վարչական,քրեական, քաղաքացիական ապատասխանատվություն` սույն օրենքի խախտումների համար: Սերտիֆիկացման պահանջներըտրվածեն ՌԴ հետնյալօրենքներում՝ 1. «Անասնաբուժության մասին», ե.

2. Յ. 4. 5. 6.

8. 9.

մա«Դաշնայինպետականկարիքներիհամար արտադրանքի մասին», տակարարման «Ցեղականանասնապահության «Արտաքինառնտրային գործունեության.պետականկարգավորմանմասին», գործունեությանբնագավառումպետա«Գենա-ինժեներիայի մասին», կան կարգավորման հետ վարվեցողության «Պեստիցիդներին ագրոքիմիկատների մասին», անվտանգության մասին», «Սերմնաբուծության նշանակությանհողերի բերքատվության «Գյուղատնտեսական կարգավորմանմասին», պետական ապահովման ն «Հացահատիկի դրա վերամշակմանմթերքներիորակի ն ռացիոնալ օգտագործման պետական վերահսկողությանմա-

մասին»,

սին»,

արտադրության 10.«էթիլ սպիրտի ն ալկոհոլային արտադրանքի ն շրջանառությանպետականկարգավորմանմասին», անվտանգու11.«Բնակչության սանիտարահամաճարակային թյանապահովմանմասին»: 1938թ.ԱՄՆ-ում գործում է «Սննդամթերքի,դեղորայքի ն դիմահարդարմանմիջոցներիմասին» օրենքը, որը կոչված է ապահովելու սպառողներին բարորակ, առողջության համար անվտանգ պարենամթերքով:ԱՄՆ-ի սննդամթերքին դեղամիջոցներիորակի հսկման վարչությանըկից գործող սննդամթերքիանվտանգությանկենտրոնի որոշմամբ` այդ դաշնային օրենքը ընդունվեց երկրորդ անգամ (1947թ.), որը օրենքի դրույթների համառոտ շարադրանքն է` սպառողի համար: Այս օրենքը յուրահատուկ տեղեկատուէ, որը սպառողին իրազեկում է, թե ինչպես է պետությունըպաշտպանումիր շահերը: 1990թ. ընդունված «Սննդամթերքի պիտակներում նշվող տեղեկատվությանմասին» օրենքը օգնում է գնորդին` ձեռք բերելու իր առողջությանը օգտակար պարենամթերք: Համաձայն այդ օրենքի՝ պիտակներումնշված տեղեկատվությունըերկրի ամբողջ տարածքում, բոլոր սննդատեսակների համար, պետք է ձնակերպվածլինի միատեսակ:Երրորդ օրենքը` «մպրանքների բարեխիղճ փաթեթավորմանն մակնշման մասին», վերաբերումէ թե՛ արտադրողներինն

օգճում է ստանալու լիաիսկ բնակչությանը թե՛ առնետրականներին, Օրենքի դերը պակասկարնորչէ նան սպարժեք տեղեկատվություն: ամերիկացի, առողներին ուղղորդելու հարցում: Յուրաքանչյուր է ռանց մասնագետիօգնության, պետք կարողանակատարել տարմիննույն ապրանքներիհամեմատականմարբեր մատակարարների կանիշային գնահատում Վերոհիշյալ օրենքները ընդունվում են բարձրագույնօրենսդրականմարմնի` Կոնգրեսի կողմից, իսկ կենն դեղամիքոցների որասագործողըն վերահսկողը ՄճՇնդամթերքի է Եթե այս մարմինըթույլատրել է սննդակի հսկման վարչությունն մթերքի վաճառքը շուկայում, ուրեմն սպառողը վստահ է, որ ապահովված են արտադրանքին՛ որակը, ն՛ անվտանգությունը: ԱՄՆ-ում ապրանքներիորակի ն անվտանգության համար ողջ կրում է արտադրողը: Սահմանված պապատասխանատվությունը հանջները չկատարելու դեպքում Վարչությունն իրավասու է արգելելու ապրանքներիվաճառքը շուկայում ն քրեական պատասխանատվությանենթարկելուարտադրողին: Եվրոպականտնտեսականմիությանխորհուրդը1989թ. ընդունեց «Սննդում օգտագործելու համար նախատեսվածմթերքների պաշտոնական հալման մասին» դրիրերտիվը(89/397/Է0-Շ)՝ համարելով մարդկանցառողջությանպաշտպանությունըամենագլխավորխնդիրը ն նկատի ունենալով սննդամթերքի փոխանակությանկարնորությունը Միությանշուկայում: Դիրեկտիվըսահմանում է սննդամթերքիպաշտոնականհսկման ընդհանուրսկզբունքները:Դիրեկտիվիտարածմանոլորտում սահմանվում են սննդամթերքին հիգիենայիմակարդակիբարձրացման ընթացակարգը,զննումը, նմուշառումը ն անալիզը, անձնակազմի սանիտարականհսկումը, գրավոր փաստաթղթայիննյութերի դիտարկումը,ուսումնասիրումըն գնահատումը:Կարնորէ միասնական գործողությունների մշակումը այնպիսիգործընթացներում,ինչպիսիք են՝ հսկող անձնակազմի վկայագրումը,պարենամթերքի ընտրոն ղական հսկման մեթոդներիմշակումը փորձարկմանլաբորատորիաներիստուգումը: Դիրեկտիվումսահմանվածէ սպառմանհամար նախատեսված սննդամթերքի,սննդայինհավելումների,վիտամինների, հանքային աղերի, միկրոտարրերի, սննդի հետ շփվող նյութերին օբյեկտների հսկումըհամապատասխան իրավասումարմիններիկողմից:

Ուշադրությանէ արժանի«Սննդամթերքիհիգիենայիմասին» ծ/1993թ. ընդունածԴիրոպական տնտեսականմիության խորհրդի սահմանում է ոննդի հիգիենայի ընդհա(93/43 ԷԷՇ), որը րեկտիւլը ն դրանց համապատասխանությանստուգման նուր կանոնների

ընթացակարգերը:

Դիրեկտիվի` սննդամթերքիանվտանգությանու օգտակարության ապահովմաննուղղված: հիգիենիկ միջոցառումները ընդարտադրության,մշակման,փոխադրման, Գրկում են բերքահավաքի, պահպանմանն իրացմանփուլերը: Դիրեկտիվընոր. խոսք է պարեն նայինօրենսդրությանմեջ, քանի որ ավանդականբաղադրագրերի հետ միասինդիտարկում է սննդամթերքի անվտանդետալների գության այնպիսի համակարգ,որը հնարավորությունէ տալիս որոն շելու գնահատելու ռիսկերը, ուսումնասիրելու աշխատանքիռիսկային կետերը, սահմանելու իրականությանըհամապատասխան արդյունավետհսկմանձներ: Սննդարդյունաբերության մեջ պահանջվում է բացահայտելանվտանգությանտեսակետիցռիսկային կետերըն երաշխավորել բոլոր ընթացակարգերը`մշակված ն ներդրված ՒԼ, ՇՇՔ սկզբունքների հիմանվրա: Ըստ

ԳԼՈՒԽ

ՊԱՐԵՆԱՅԻՆ

ԱՊՐԱՆՔՆԵՐԻՈՐԱԿԻ

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ

ԵՎ

ՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐԸ

անվտանգությունըն որակը համարվումեն ազՍննդամթերքների գի առողջությանորոշիչը ե նրա գենոֆոնդը պահպանողհիմնական գործոններիցմեկը: Մարդու համարվնասակարնյութերի 70Չ2-ըներթափանցումէ սննդի, իսկ 3096-ը՝ ջրի ն օդի միջոցով: «Պարենային հումքի ն սննդամթերքներիորակին ներկայացվող հիգիենիկ պահանջները» սանիտարական նյութերը ն կանոնները սահմանում են մարդու համար պարենայինհումքի ն սննդամթերքի անվտանգությանն որակի հիգիենիկ նորմատիվները, ինչպես նան նշված նորմատիվներիպահպանմանպահանջներ:Նշված Սանիտարականկանոններըմշակվածեն ՌԴ մի շարք օրենքներիհիման վրա: Այն նույնությամբկիրառվումէ նան ՀՀ-ում: են պետականգորՍանիտարականկանոններընախատեսված ծադիր իշխանությանն տեղականինքնակառավարմանմարմիննեն այլ իրավաբարի, ձեռնարկությունների,կազմակերպությունների նական, պաշտոնատարանձանց ն քաղաքացիների համար, որոնց գործունեությունը իրականացվումէ սննդամթերքներիշրջանառության ոլորտում,այն կազմակերպությունների համար,որոնք գործում են սննդամթերքիպարտադիրսերտիֆիկացմանոլորտում ն այլ կազմակերպությունների համար, որոնք իրականացնումեն սննդամթերքիորակիպետականվերահսկողությունը: Բնակչությանառողջությանհամար սննդայինարտադրանքիորակը, անվտանգությունըն դրա ընդունակությունը`բավարարելու մարդու ֆիզիոլոգիականպահանջները,որոշվում են նրա հիգիենիկ ն սահմանվում են այս սանինորմատիվներին համապատասխան տարականնորմերով: Պարենայինհումքի ն սննդամթերքիզգայորոշմանհատկությունները որոշվում են համի, գույնի, հոտի ն կազմվածքիցուցանիշներով՝ բնորոշ յուրաքանչյուր տեսակին,զերծ կողմնաարտադրանքի կի հոտերից,համերից,խառնուրդներից: Այս ցուցանիշներըտրված են նորմատիվային ն տեխնիկական փաստաթղթերում: Սննդամթերք31

ների զգայորոշմանհատկություններըչպետք է փոխվեննրա պահն իրացմանպրոցեսում: պանման,տեղափոխման ն սննդամթերքիանվտանգությունըսահմաՊարենային հումքի հետնյալնող ցուցանիշներիխմբերը ըստ ՍանՊին 2.3.2.560-96-ի ներն են.

պեստիցիդներ, ախտոտիչներ՝ սննդայինհավելումներ, Յ. թունավորտարրեր, 4. հակաբիոտիկներ, 5. հորմոնալ պատրաստուկներ (պրեպարատներ), 6. միկոտոքսիններ, Մ. մանրէներ, 8. ռադիոնուկլիդներ, 9. բիֆենիլներ ն բենզապիրեն, 10. վնասատուներով վարակվածություն, 11. վնասակարխառնուկներ ն այլն: 1.

գլոբալ

Պեստիցիդներ

7/6/88:օ-սպանում ԼատիներենքօՏեՏ 32ք2328 վարակ ն 62640 եմ: Քիմիականնյութեր են, որոնք օգտագործվում են բույսերի վնասատուներին հիվանդությունների, մոլախոտերի, հատիկամթերքների վնասատուների,փայտի ն այլ պարազիտներիդեմ: Պեստիցիդները բույսերի պաշտպանությանքիմիական մեթոդներիհիմքն են, առ այսօր համարվում են վնասատուների, հիվանդություններին մոլախոտերի դեմ պայքարի ամենարդյունավետմիջոցներից մեկը, նշանակալի չափով կրճատում են կորուստները գյուղատնտեսության մեջ: Պեստիցիդները պատկանումեն օրգանականն միացություններիտարբեր դասերի:Մեծամասնությունըսինթեզիճանապարհով ստացվող -օրգանական միացություններեն, որոնցից կարնորներնեն քլորօրգանական, ֆոսֆորօրգանական, սնդիկօրգանական,ազոտ պարունակողն այլ միացությունները: Պեստիցիդներըբաժանվում են մի շարք դասերի,որոնցից են՝ /ճսեկտիցիդները`վնասակարմիջատներինոչնչացնող միջոցները, տագործվումեն համար, -

անօրգանա

6Գբույսերի պաշտպանության

հերբիցիդներ - մոլախոտաբույսերիդեմ պայքարիմիջոցներ, բակտերիցիդներ,վիրուսոցիդներ,ֆունգիցիդներ- բույսերի բակտերիալ, վիրուսային ն սնկային հիվանդություններիհարուցիչների դեմ պայքարի միջոցներ, Չռոցիդներ- վնասակար ողնաշարավորներին,այդ թվում նան կրծողներին ոչնչացնող թույներ: Ըստ մարդու ն տաքարյուն կենդանիների համար թունավորությանաստիճանի,պեստիցիդներըբաժանվումեն 4 խմբի՝ 1. ուժեղ ազդեցության 50մգ/կգ, 2. բարձր թունավորության 50-200մգ/կգ, Յ. միջին թունավորության 200-1000մգ/կգ, 4. նվազ թունավորության » 1000մգ/նգ ից: Օրգանիզմիվրա սիստեմատիկազդեցությանժամանակպեստիեն կուտակվելու օրգանիզմում ն շրջակա միջացիդներըընդունակ են վայրում,կայուն արտաքինմիջավայրում,ընդունակ են առաջացնելու ուռուցքներ, մուտագեն են (ազդում են ժառանգականության վրա),էմբիոտոքսիկեն՝ ազդում են պտղի վրա, ալերգեն են՝ պայմանավորումեն օրգանիզմի ձեափոխվածբարձրզգայականությունըն այլն: Մեծ թվով պեստիցիդներներթափանցումեն մարդու օրգանիզմ շնչառական օրգանների, մաշկի, աղեստամոքսայինտրակտի ն նյարդայինհամակարգիմիջոցով:Հատկապեսվտանգավորեն պեստիցիդներովթունավորումներըշենքերի ն սերմնանյութերիմշակման ժամանակ: Քլորօրգանական պեստիցիդներըընդհանուր թունավոր ազդեցություն են ունենում օրգանիզմի վրա: Դրանք սովորաբարվնասում են ներքին օրգանները (լյարդը, երիկամները)ն նյարդայինհամակարգը: Թունավորմանհատկանիշներնեն` ընդհանուր թուլություն, գլխապտույտ,սրտխառնոց,աչքերի ն շնչառական օրգաններիլորձաթաղանթների գրգռվածություն: Ֆոսֆորօրգանական պեստիցիդներիմեծ մասը հեշտությամբ է ներթափանցում մաշկիմիջոցովն օժտված է արտահայտվածհակախոլինէստերազային ազդեցությամբ:Սուր թունավորմանառանձնաեն հատկություններն թքահոսությունը,բիբերի նեղացումը, մկանային ջղաձգումը,ցնցումները: -

թունավորումներիժամանակ դրսնորվում ել Սնդիկօրգանական գլխացավեր, բերանի մետաղահամու բարձր թքարտադրություն, թյուն, գիտակցությանկորուստ: Պեստիցիդներիհետ կատարվողբոլոր աշխատանքներըպետք իրականացվենանհատական պաշտպանությանմիջոցների պար տադիրօգտագործմամբ: Բոլոր տեսակիպարենահումքին սննդամթերքներիմեջ նորմա վորվում են գլոբալ աղտոտիչ պեստիցիդները՝հեքսաքլորցիկլոհեք | սան (0, 8, ՛/ իզոմերները) ն ԴԴՏ (դիքլորդիֆենիլտրիքլորէթան) նրա մետաբոլիտները:Որոշ սննդամթերքներում(ձուկ, հատիկ) նոր մավորվում են նան ավելի հաճախ գերակայող պեստիցիդները 2,4- Ծ թթուն, նրա աղերը ն եթերները: սնդիկօրգանական, Մյուս պեստիցիդները,այդ թվում` ֆումիգատները (աղեստամոք սային, կոնտակտային)օրգանիզմ են ներթափանցումգոլորշայի( կամ գազային վիճակում` շնչառականուղիների միջոցով), հսկվու են համաձայն սննդամթերքինուղեկցող փաստաթղթերում նշվա տեղեկատվության`այս դեպքում առաջնորդվելով ԳՆ 1.1546-94 «Պեստիցիդներիքանակությանհիգիենիկ նորմատիվներըշրջակս միջավայրիօբյեկտներում»նորմատիվակտով: Բուսաբուծության արտադրությունում չի թույլատրվում այնպես տիցիդների,պարարտանյութերին այլ ագրոքիմիկատներիօգտա գործումը, որոնք տվյալ տարածաշրջանումսահմանված կարգու գրանցված չեն: Պեստիցիդների որոշման ժամանակ առաջնորդվում են նալ Սանպին 4540-87«Պեստիցիդներիթույլատրելի մակարդակներլ շրջակամիջավայրիօբյեկտներում» նորմատիվակտով ն դրան լրացուցիչհամարներով`4685-88, 51 76-90տ 5318-91: -

Սննդային հավելումներ

Սննդայինհավելումներիշարքն են դասվում բնական,արհեստա կան ն կոմբինացվածծագման նյութերիխմբերըն միացությունները որոնք օգտագործվում են պարենային ապրանքներինանհրաժեշս հատկություններհաղորդելու ն պահպանման ժամկետները երկա րացնելու համար:

Սննդայինհավելումները լայնորենկիրառվումեն աշխարհի զարգացած երկրների սննդային արդյունաբերությանշատ բնագավառներում: Այսպես, ԱՄՆ-ում օգտագործումեն ավելի քան 3000 արհեստականհավելումներ ն 12 000 քիմիականնյութեր: Սննդամթերքներիարտադրությունումօգտագործվող հավելումները բաժանվում են դասերի` ըստ տեխնոլոգիականֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին բնութագրերի:Հավելումների հիմնառաֆինացման ն մաքրման, կան դասերն են` հակաօքսիդանտները, ջնարակման նյութերը, սննդամթերքներըտարայավորելու գազերը, դոնդող առաջացնողները,խտացուցիչներըն կայունացուցիչները, թթվությանկարգավորիչները,պահածոյացնողնյութերը, ներկանյութերը, լցանյութերը, գունազրկողները,քաղցրացնողնյութերը, էմուլգատորները,փխրեցուցիչները նայլն: մեծ Հավելումների մասը առանձնահատուկսննդային ն ֆունկցիոնալ ազդեցություն չեն թողնում մարդու օրգանիզմի վրա, բայց կան բավականին շատ հավելումներ, որոնք կարող են վնասակար ազդեցություն ունենալ մարդու օրգանիզմիվրա՝ առաջացնելգլխացավ, ալերգիկ երնույթներ, ասթմայի սրացում, սրտխառնոց, փսխում,լուծ, ստամոքսիլորձաթաղանթիգրգռում ն խոց: Կարող են ազդել լյարդի ն ենթաստամոքսային գեղձի ֆունկցիաներիվրա: Կան նան քաղցկեղածին հավելումներ: Դրա համար էլ հավելումներից պետք է օգտվել շատ զգուշորեն, չափավորն ընտրովի: Սննդային հավելումների դասերը կոդավորվում են ըստ "ՇՕժԾ:4 ճյոճոոսՏջ ի Բ (Եվրոպա)տառով ն թվով, որը պարտադիր նշվում է սննդամթերքների տարայիվրա: Որոշ երկրներում,օրինակ,Ավստրալիայում,նշվում է միայնթիվը, իսկ թվերընույնն են բոլոր երկրների համար: Այս պահանջը ամրագրվածէ «Սննդամթերքիանվտանմասին» 33 օրենքում: գության ՅՀ սննդարդյունաբերության մեջ արգելված է կիրառել հետնյալ հավելանյութերը՝ Է 121 ցիտրուսայինկարմիր(ներկանյութ), Է 123 ամարանտ(ներկանյութ), Է 240 ֆորմալդեհիդը՝պահածոյացնող նյութ, Է 924 (ա) կալիումիբրոմատ(ալյուրի ն հացի բարելավիչ), Է 924 (բ) կալցիումիբրոմատ(ալյուրի ն հացի բարելավիչ): -

արգելվում է այնպիսի սննդամթերքներիիրացումը, որոնք արգելված սննդային հավեպարունակումեն ՀՀ օրենսդրությամբ լում, այդ թվումվերոնշյալները: Սահմանված են սննդամթերքներիմեջ հավելումներիհիգիենիկ նորմատիվներ,դրանք են. 1. ոօոյ/օՐՈԽԵԼԹ «ՕԽԱՓԻՔՅԵՈՒՈ (սահմանային ոքործոծեօ Ող թույլատրելի մակարդակներ), 2. ՊՇղ ոօույօատոճտ օյ/՛օՎԵՅՋ ոօ38 (թույլատրելի օրական չափաքանակ), 3. ԱՇՈ (օրական թույլատոօոյօՈՈՕօ6 Օ7ԼՕՎԻՕՇ ՈՕ1քօ6ոծատօ րելի սպառում): ակտիվհավելումների շարքն Սննդամթերքիմեջ կենսաբանական նման են դասվում այն բնական, բնականին կամ սինթետիկնյութերը, որոնքբնութագրվումեն կա՛մ սննդային արժեքով, կա՛մ ծժտված են արտահայտվածկենսաբանականակտիվությամբ, նախատեսվածեն անմիջականընդունման համար ն (կամ) ներառվում են: սննդամթերքի բաղադրությանմեջ: էսենենցիալ-վիտամիններ,միկրոտարրեր, ֆոսֆոլիպիդներ, անփոխարինելիճարպաթթուներ,սննդայինթելեր ն այլն: Այս հավելումները նախատեսվածեն մի շարք խրոնիկականհիվանդությունների պրոֆիլակտիկայի համար, այդ թվում` Ճարպակալման,աթերոսկլերոզի ն այլ սրտանոթայինհիվանդությունների,չարորակ նորագոյացությունների ն իմունային անբավարարությանդեպքում: Հավելումների ցանկը տրված է ՇՅՒՈՈՒ 2.32560-96-ում, իսկ որոշման ժամանակառաջնորդվումեն հետնյալփաստաթղթերով. 1. ՕՇ1 Ք 58502-93 "Է/ռուոզտ 6638Ու0ՐՕՈԵՒԵԼՐԹ: Խ167օոԵլ օոք6ՀՀ-ում

Բ6Ո6ելոք

"ԽՄ

ոօ

Օոքճոտո6ա

ւ6".-(Վ 01-19160-11 Յ.

4. 5.

"ՕՓ6ՄԻՅՄ 66Է30878-ԷՅ1ք 2, 682ՅքտեՅ,

ՁՇոՁՅք1ՅԽ

ՐՕՇ7

օծՅՁԵԼՈՕԵՇՈՈՅԻՆՕՑ

4.4. 93), օ7

ք6ՅՈՒԼ»(ՇԹՅՆՏՈԵՒՕՄ

26181-84, "Ղքօոյ մել ոռքօքճ6օոժմ ողօղօ8 Խ/67ՕՌԵլ| ՕոքծոՔՈՑէլո6 Շօք6 0807 «/ՇՈՕԼԵՒ", ՒԾ/ 5048-89 "ՕոքօոտՈ6Ի տօԷտւքոօՑ տ Խտյքուօ8

քՅՇո6Է/68ՕրՇ18Ձ", ՕՇՈ

29270-91

"Ոքօրյծւ

14351-73

"ՅՄԵԵԼ

տ ԿԲՕԽՅՎԻԵԼՐԲ

գ.

Օ8ՕԼլ6ք.

ոթօր)ոոծ

ՈՏք6ք60ոյ. Օ8ՕԱլ6Ա. Շուքոււ ՍԹոօոա

ի/6-օՌԵլ ՕՈքծողծո6էւ/6 ՒԷքՅ16Ց", օՕՇ7

մտ»:

ողօըոօ8

օոք6յր6-

ԲԵ,

ՐՕՇՒ

ՄտՕ6Ալ6. Շճքետօ707Հ/ՇՈՕՆԵ,

ՇԲ06ՕղԵՕՏ

ՅԻտՄՑ

ԽՋՇԽԵՐԹ.

8558-1-78. ՒԽ67օղելօոքճըծոճի ոց "ՈքօԱՄՎԵ

Շօոճք

ՒՄՆՔՒՁ".

Թունավոր տարրեր

Պարենահումքին սննդամթերքի բոլոր տեսակներիհամար սահմանվում են թունավոր տարրերի պարունակությանթույլատրելի մակարդակներ: Այդ քիմիական տարրերն են` երկաթ, պղինձ, անագ, կապար, կադմիում, քրոմ, նիկել, արսեն, սնդիկ, մկնդեղ: Թունավոր տարրերը կարող են անցնել հումքից, տեխնոլոգիական սարքավորումներից, տարայից: Միկրոտարրերը հումքին են անցնում հողից (կադմիում, ցինկ, կապար), բույսերի պաշտպանությանմիջոցներով (արսեն, սնդիկ, պղինձ, ցինկ) ն մթնոլորտից` սնդիկի գոլորշիներ: Թունավոր տարրերի զգալի մասը սննդամթերքիպահպանմանընթացքում չի փոխվում,եթե պահեստիօդը չի պարունակումվնասակար խառնուրդներ:Բացառությունեն կազմում մետաղյա տարաներում պահվող պահածոները,որոնցում կարող է ավելանալ անագի, երկաթիքանակը` որպես պահածոյի ն տարայի փոխազդեցության հետնանք: Միկրոտարրերիթույլատրելի մակարդակների գերազանցումը հանգեցնում է մի շարք անցանկալի հետնանքների, որովհետն դրանք թունավոր ազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի վրա: Հատկապեսթունավոր են՝ 1. Կապարը դասվում է ուժեղ թույների շարքը: Խորը փոփոխություններէ առաջացնումնյարդայինհամակարգում,անոքներում ն արյան մեջ: Կապարըանչափ վտանգավորէ երեխաների համար: Օրգանիզմից հեռացվումէ դժվարությամբ,կուտակվումէ լյարդում: 2. ճինկ ն աղինձ ցինկով ն պղնձովթունավորումներիախտանիշները նման են: Երկուսն էլ առաջացնումեն սրտխառնոց, փսխում, սրտի թուլություն, որոնք նպաստում են նյութափոխանակության խախտմանը՝ դառնալով թունավորումների պատճառ,երբեմնմահացուելքով: Յ. ճմրսեն(45) ազդում է նյարդայինհամակարգիվրա, մեծացնում է մազանոթներիթափանցիկությունը: Վարակմանդեպ-

քում առաջացնումէ լյարդի, սրտի, երիկամներիախտահարումներ,մաշկայինհիվանդություններ: նյարդայինհամակարՍնդիկ- առաջացնում է կենտրոնական գի խանգարումներն̀ան մահացու ելքով: Կուտակվում է երի-

կամներումն լյարդում: Կադմիում դասվում է ուժեղ թույների շարքը, ազդում է շնչան ծայրային նյարռական,աղեստամոքսային,կենտրոնական ն դայինհամակարգի ներքին օրգաններիվրա: մկնդեղ ուժեղ թույն է, սուր թունավորմանժամանակնկատվում են ուժեղ ցավեր որովայնում, լուծ, երիկամներիվարակ, հնարավորեն կոլապս, ցնցումներ ն այլն: Նիկել - առաջացնում է աչքի մի շարք հիվանդություններ,կուտակվումէ եղջերաթաղանթիմեջն այլն: Քրոմ - առաջացնում է շնչառական ուղիների թունավորում, գեղձի խախտվում են ստամոքսի,լյարդի, ենթաստամոքսային ֆունկցիաները նայլն:

7. Ց.

Թունավոր տարրերի որոշման ժամանակ առաջնորդվում հետնալ նորմատիվայինփաստաթղթերով. 1.

ՇՁԻՒՈՄՒԻ|2.3.2.560-96,

ՐՕՇ1Ո շ6927-86

տ6ՈՑԻտՋ

Յ.

ՐՕՇ7

Ո6ՈԲԷՐՄՔ

ԼՕՇ7

ՕՇ7Լ

(ՕՇ1

ՕՇՂ

8. 9. 10.

(ՕՇ1

Վեւ ոււլ6ՑԵլ6.

"ՇԵյքել տ ոքօոյետել

ոււվ6ՅԵլ6.

Է467օրել ծոքօ-

"ՇԵյքեւ տ ոքօրյօել

ուղալՇՅԵլ6. Բ/67ՕթԵյ օոքօ-

ԽԵԼՍԵՑԻՁ",

26931-86: (Խ6ոծ), 26932-86: (ՅՈՒ), 26933-86: (աղխոտտ), 26934-86: (ատէսժ,

(օոօտօ), էօ ԽԾ/5178-90 "Խ/64. ՄՅՅՅԻ8`ոօ Օոքծոծոծ ՑԵՇՀ« ՕՇ1

Խ/167օղԵլօոք6-

)«ՇՈ6ՅՁ",

26930-86

ԸՏՈՑԻՈՋՑ

քոյխ",

26928-86

"ՇԵյլքեւտ ոքօոյո

են

26935-86:

ոքօո)/1Յչ»,

ք/մ

ՈՅՅՅԵ/ՄՑ

"ՄՕՈ/Կ6Շ/6 Խ61ՕՈՅԽ

1ՕԽՇՈՎԵՇ

օոքտղծոտետտ

օօքԾՄԱ/ՕԻԿԵԼԿ

11. ԽԾ՛ 01-19/47-11-92

Ձ7ՕԽՒՕ-ՁՇ6-

Ոօ

Ո/Ա6ՑԵ`Հ

ոքօոյոա»Ը.

Ց Ռուվ6-

ՉՈՓԻԽԹԷԵՆ

կը

ակաբիուտիկներ

Հակաբիոտիկներըկիրառվում են անասնաբուժությանմեջ` որպես կենդանիներիհիվանդություններիբուժման միջոց: Դրա համար էլ հայտնաբերվումեն միայն կենդանականծագման սննդամթերքներում (բացի ձկից ն ձկնամթերքից):Կենդանականծագման հումքի վերամշակման ժամանակ հակաբիոտիկներըանցնում են վերամշակման մթերքներիմեջ: Գակաբիոտիկների պարունակությանսահմանափակումըն նորմավորումը պայմանավորվածեն այն հանգամանքով, որ դրանց մեծ մասը կիրառվում է մարդկանց բուժման նպատակովն լրացուցիչ ընդունումը կարող է հանգեցնել օրգանիզմի ընտելացման, այսինքն` հիվանդության դեպքում արդյունավետ բուժման բացառման: Բացի այդ, հակաբիոտիկները թողնում են նան այլ ազդեցություններ`ալերգիա, նյարդային համակարգիխանգարումներ, աղեստամոքսայինհամակարգիօգտակարմանրէներիփոփոխություններ,որոնք կարող են հանգեցնել բակտերիալն սնկային երկրորդայինախտահարումների: Կենդանականծագման սննդամթերքներումնորմավորվումեն հակաբիոտիկների մնացորդային քանակները,որոնք օգտագործում են անասուններին թռչուններիբտման, հիվանդությունների բուժման ն կանխարգելման համար: Սպանդիանասուններին թռչնի մսի, ենթամթերքներին դրանց վերամշակմանմթերքներում վերահսկումեն ինչպես օգտագործման թույլատրվածանասնակերային հակաբիոտիկները՝ գրիզին, բացիտրացին, այնպես էլ բուժիչ հակաբիոտիկները, որոնք ավելի հաճախ են օգտագործվում անասնաբուժության մեջ: Դրանքեն՝ տետրացիկլինային խմբիհակաբիոտիկները, լնոմիցետինը: Կաթի ն կաթնամթերքներիմեջ՝ պենիցիլին,տետրացիկլինային խմբիհակաբիոտիկներ, ստրեպտոմիցին, լնոմիցետին: Ձվի ն ժվամթերքներիմեջ` բացիտրացին, տեւտրացիկլինային խմբիհակաբիոտիկներ, ստրեպտոմիցին, լնոմիցետին: որոշման ժամանակառաջնորդվում են հեՅակաբիոտիկների տնյալ նորմատիվ փաստաթղթերով. 1. ՇՅԽՈՄՒ 2.3.2.560-96.2,

2. "Խ/Թ1ՕՈՄՎՑՇՈՑ

քօժՕԽՓԻլոՅպոտ ՈՕ ՕԾԵՅքԹԵ ոօ, ՈՑԻժՓտւք39

ատօ

ՈքօրուոՅ24 Յ.

ԽԽՇ

42.026-95.

ՈՅՑՕԽՈԱՇՆՈՒՁ

"«Չեշոքօօօ-Խ6-օղ օոքօոծոտոտտ

Ուլլ6ՅԵռ«

ԿՕՈՌՎՇՇԼՑ

Յոր"

ոքօՈՈ«ԱՅ»«",

"/61ՕԱՄՎՇՇՐՈ6 7/«Ձ3ՅՅԷԱՑոօ ՕոքծոՑՈ6ՒԷրո0

ԽԽ/ 3049-84. ՀՕՎԵԵՇՀ

ԽՕՈՌՅՎՇՇԼՑ

ԽԵՒՇԿ-ԽՕՇԵՑՁ, 19917, ոքօտՕ«ՕԱ6ԻՄՑ"

/801Ա0օՐՕ

օ6/օ17ե08 4.

Օօ181ՕՎԻԵՇԸ

օոքօոտոՈծաՕ

ՁԷՅՈԾ/ՈՕՆՈՒՉՑ

ոքօղՄուՅշ«

օՇ1Ձ

շ/801Ի/080ՌՇ7

ԹՁ".

որմոնալ պրեպարատներ (պատրաստուկներ)

բուժական միջոցներ են, որոնք պա Հորմոնալ պրեպարատները են րունակում հորմոններ կամ դրանց սինթետիկանալոգները ն օգ տագործվումեն հորմոնաթերապիայում:Հորմոնալ պրեպարատներ սննդամթերքինեն փոխանցվումկենդանականհումքից: Անասնա բուծությանմեջ արտադրությանարդյունավետությանբարձրացմակ նպատակովկիրառվում են հորմոնալ պրեպարատներ:Դրանցիցե( պրե էստրադիոլը,տեստոստերոնը:Հորմոնալ դիէթիլստիլբեստրոլը, պարատներիբարձրմակարդակներըկարող են առաջացնել մարդո հորմոնալ հաշվեկշռի խախտումներ:Կիրառվող հորմոնալ պրեպա րատների զգալի մասն օժտված է կանցերոգենհատկություններով օրինակ՝ դիէթիլստիլբեստրոլը,իսկ բետաբլոկատորներըվտանգ ել ` ներկայացնումսրտային ն շաքարախտովհիվանդներիհամար: Հորմոնալ պրեպարատներիքանակությունը,ինչպեսնան հակա բիոտիկները ն անասնաբուժական պրեպարատներըներմուծվու սննդամթերքներումվերահսկվում են փորձաքննականկարգով` ըսս երկրի ե արտադրող ֆիրմայի հավաստագրի՝ղեկա արտահանող վարվելովՖԱՕ/ՎՕԶ-ի փորձագետների Միացյալհանձնաժողովիա Անհրաժեշտությանդեպքում իրականացվումԷ անա ռաջարկներով: լիտիկ վերահսկողություն ինչպեսհայրենական,այնպես էլ ներկրվու մսա- ն համար: Հորմոնալ պրեպարատներիհի կաթնամթերքների են ՍանՊին 2.3.2.560-96.2-ում:: գիենիկ նորմերը տրված -.

Միկլուռոքաիններ

Բորբոսասնկերըլայնորեն տարածվածեն բնության մեջ այդ թվում նան հողում: Հողից անցնելով հումքին, այնուհետն սննդամթերքին, բացասական ազդեցություն են թողնում սննդամթերքի սպառողականհատկությունների վրա` պատճառելովտնտեսական զգալի կորուստներ:Բորբոսասնկերը,զարգանալովսննդամթերքում, իրենց կենսագործունեությանընթացքում արտազատում են թունավոր նյութեր` միկոտոքսիններ՝որոնք, ընկնելով մարդու օրգանիզմ, առաջացնում են ալիմենտար թունավորումներ: Միկոտոքսինները օժտված են կանցերոգեն,ալերգեն ն այլ վնասակարհատկություններով, ն դրանց զգալի մասը կայուն է ֆիզիկական ն քիմիական գործոններինկատմամբ՝չի քայքայվում: Առավել վտանգավոր միկոտոքսիններիցեն ՃտքծոցԱնտ ցեղի (ճ.

ՈՅՄԱՏ,/Ճ.քՁՈՁՏԼԱՇսՏ)

բորբոսասնկերիարտազատած աֆլատոքսինները (8. 8շ ,Օյ ,Շշ Խն), որոնք առաջացնում են աֆլատոքսիկոզներ` լյարդի նեկրոզներն ցիռոզ, ախտահարումեն երիկամները,առաջացնում են նան աղիների,երիկամների,թոքերիուռուցքներ: Աֆլատոքսիններինկատմամբանչափզգայուն են երեխաները:Բստոոտ ցեղի բորբոսասնկերըարտազատում են ֆուզարհուտոքսիններ, վարակում են հացաբույսերը:Առաջացնումեն ծանր հոգեկանխանգարումներ ն աշխատունակությանանկում: Պատուլինը միկոտոքսինէ, որն առաջանումէ ՔՓծոյօկստ ն այլ ցեղի բորբոսասնկերով վարակվածպտուղներումն բանջարեղենում: է անցնում վերամշակված մթերքին:Մարդուօրգանիզմի Պատուլինը ն է վրա թողնում քաղցկեղածին մուտագենազդեցություն: Բուսականծագմանպարենայինհումքի ն սննդամթերքի մեջ կաէ նոնակարգվում միկոտոքսիններիքանակը, այդ թվում` Թ աֆլատոքսինը, դեզօքսինիվալենոլը (վոմիտոքսին),զեարելենոնը, 7- 2 տոքսինը, պատուլինը,իսկ կաթի ն կաթնամթերքիմեջ` Խ/, աֆլատոքսինը:՛ Հատիկամթերքների համարգերակայողաղտոտիչներեն համարվում դեզօքսինիվալենոլը,յուղատու սերմերին ընկուզապտուղների համար՝Ց աֆլատոքսինը,պտուղներին բանջարեղենիհամար՝պատուլինը: ,

Մանկականն դիետիկսննդի համար նախատեսվածհումքում ն առկայությունչի թույլատրվում: սննդում միկոտոքսինների Միկոտոքսիններիորոշման ժամանակ առաջնորդվում են հետնյալ նորմատիվփաստաթղթերով՝ 1.

ՇՁՒՈՐՒ96,

"Ղքօրյմել ոռքօքճծօում ոողօղօ8Ց Խ6յօո օոքօոճՈՑԻ Ց ՈՅՈ/Ո/ՈՁ",

Յ.

ՈՕՇԼ

28.038-89

|Ո/ 4082-86

ՆոՓտանատտ օոքտղճոԻ

ոքօՈՕՑՕՈԵՇՐՑՏԻՒ:ՕհԼ ՇԵյքԵՑ

ՑԵԼՇՕԿՕօՓՓատՑԻ

օ27աղ

Օ8օւլ6տ.

ոօ, ՄՈ6ԻՕԾԻՁքՆ266է աօ Շօղոճթե Յէոտ ՅՓոմօսօրիօ8 8

"//61ՕոՈ/ԿՇՇՀՈ6/«238եՑ տ

ՈՕ

ՈււԱԾՅԵռ« ոքօրոյ/ւշ«

Շ ՈՕԽՕւվԵՒՕ

«քօԽՁյօքքմՓտմտ", ոօ տո մՓտեռատտ տ օոքճոՑՈ6Ի ոօ ՇօղթթյՅէ տտՈ6ՇՅՕԿՇՈՒՄԲՅՈՑԻՕՈՅ (ԹՕԽտՕԽՇտԽՁ)/ Յ6ՁքՅՈՔԱՕԵՁ 8 3Յ6քի6 7 3Յ6քոօոքօոՄաՅշ-", ԽՈ/ 3184-84 "ՅՈՕՈՄՈԿՇՇԿՈ6 ոօ Օ6ԷԹք

7ՄԵՁՅՅԻԵ/Ց

ԹԵԿ, ՄԱՇԻ7

1-2 8 ոււա61Օ6ՇՈՒՅ ՆոֆՓուատտ օոքօղճոԹԳ ոօ ՇօղճքյեոՁէոոտ ՑԵՍ« ոքօո ճ ոքօոօՕ8ՕՈԵՇՐՑՑԻՒՕԻ ՇեյլքԵ6". ԽՄ 517/7-90

օՇ7ԵՕՔ

"Մ/ԾԴՕՈՐՎՇՇԽԹ7ՅՅՅՒՑ

մանրըէներ

Սննդամթերքընպաստավորմիջավայրէ մանրէներիզարգացման

համար: Մանրէներիզգալի մասը զարգացման ընթացքում արտազատում է թույներ՝տոքսիններ,որոնք առաջացնում են թունավորումմաններ: Այս թունավորումներիառաջացմանպատճառըախտածին է: րէներովսպորապատվածսննդամթերքն

Թունավորումը կարողէ կրել զանգվածայինբնույթ, եթե սննդի արտադրության,պահպանման ն իրացման ընթացքում չեն կիրառվում սանիտարահիգիենիկպահանջները, ն չկա հուսալի հսկողություն: են դասվում աղիԹունավարակներհարուցող մանրէների ցուպիկի խմբի մանրէները (Բ. օօկ), սալմոնելները, ստաֆիլոքային "կոկերը,սպորառաջացնողաերոբները(8ՅՇԱԽՏՇ6-6սՏ), որոնք դասվում են մանրէաբանական անվտանգությունը սահմանող ցուցանիշների շարքը:

բվին

Պարենայինհումքի ն սննդամթերքիորակին ն անվտանգությանը ներկայացվողհիգիենիկ պահանջներումընդգրկված ն նորմավորված են հետնյալխմբերիմանրէները՝ 1. (բնորոշ, հատկանշական)մանրէսանիտարա-ցուցադրական ները, դրանցթվին են դասվում մեզոֆիլ աերոբ ն ֆակուլտատիվ անաերոբ մանրէները(ՄԱՖԱՆՄ)ն աղիքային ցուպիկի խմբի մանրէները (ԱՑԽՄ) կամ կոլիձները, 2. պայմանականախտածին միկրոօրգանիզմները,որոնցից են` 8.Շ6-6սՏ ն սուլֆիտԷ.Շօյ, Տ.ՅԱԼԹսՏ, ՔՈօԾէթստցեղի բակտերիաները, վերականգնողկլոստրիդիումները, Յ. ախտածինմանրէները,այդ թվում սալմոնելները, 4. փչացմանմանրէներ, որոնցից են բորբոսասնկերըն խմորասնկերը: Պարենայինհումքի ն սննդամթերքիանվտանգությանկանոնակարգումն ըստ մանրէաբանականցուցանիշների, մանրէների խմբերիմեծ մասի համար կատարվումէ այլընտրանքային սկզբունքով, այսինքն` ճռրմավորվումէ սննդամթերքիզանգվածը, որի մեջ չեն թույլատրվում աղիքայինցուպիկի խմբի մանրէները,պայմանական-ախտածինմանրէներիմեծ մասը, ինչպես նան ախտածինմանրէները, այդ թվում` սալմոնելները:Մնացածդեպքերում նորմատիվն արտահայտում է գաղութ առաջացնողմիավորներիքանակը 4Գ (մլ) սննդամթերքիմեջ (ԳԱՄ/գ,մլ): Զանգվածայինօգտագործմանմթերքներում, որոնց մանրէաբանական նորմատիվներըաղյուսակներում (ըստ ՍանՊինի) բացակայում են, ախտածինմիկրոօրգանիզմները,այդ թվում` սալմոնելները, չեն թույլատրվում25գ սննդամթերքում: Բարորակ ձկնամթերքի բոլոր տեսակների համար ՊԿԽԵրօ ք8Յհճծոօհ/06սՏ-ըչի թույլատրվում 1ՕԳԱՄ/գ-ից ավելի: Վերահսկուէ կատարվում համաճարակային ա նբավարար մը վիճակիդեպքում: Հում բանջարեղենից պատրաստված աղցաններումն խառնուրդներում Մ6/Տ/ուՅ ցեղի բակտերիաները չեն թույլատրվում25գ մթերէ քում, վերահսկումըկատարվում համաճարակայինանբավարար վիճակիդեպքում: Մանրէաբանական ցուցանիշներիցթեկուզմեկի հետազոտության անբավարարարդյունքի դեպքում կատարվումէ նույն մասնակից վերցվածընտրանքիկրկնապատկված ծավալիկրկնականհետազոտություն:

ժամանակ առաջնորդվումեն Մանրէներիհետազոտության տնյալ նորմատիվփաստաթղթերով՝ 1.

ՇՅԻՌՈՄՒ -- 96, ՕՇ1

"Ոքօրրոմել

ո/ա6ՑԵյ6.

Բ/67օրԵւլ օոքօոծոծ-

ՁՅքօ6ԻԵն« ՓՅո/ՈԵԼՁՆՈՑՒՕՅԽ630ՓՈՌԵՒԵԵՑ

ԲՕՈՌՎՇՇ182

ԵՍ

10444.15-94.

հե-

ԽտւքօօքոՅԱՄՅԽՕՑ",

ԷՅՉքՕԾԵԵՐՀ

10444.2-94. ՕՇ1 "Ղքօրո մել ոտալԹՅեյծ. Խ/67Օղեւ օոքճոտոհոմ, ՏաքհյլՕՇՕՇՇսՏ

ՁԱՒՇԱՏ",

տ Ք 50474-93. "Ոքօրյոմե ՈւալԹՅեւ6. Ի/67ՕՈԵՒՑԵՒՋՑՈՑԻՈՑ ՕՇ7

ՈՅՈՕՍ/ա6ՎԻԵՇ:

ԾՅ:Յ6քոտ ք/ոՈԵլ օոքճղտՈ6Իլ Ց ԿօՈ/ՎԾՇԼՑՅ ԿՅԵ («օՈյՓՕքո Ես 62:6քտր)", տ ՈՕՇ1 29485-91. "Ոքօոյ մել ոտալտՑԵլթ. Խ/670ղԵյ ՑԵՋՑՈՑԻՈՑ Շ/ոեփուքծոյվտքՈՕԱլ/ «ՈօՇքոօոքճղծոօի տտԽօՈՒՄՎՇՇ18Ձ ԵՂԱ

ԱՄ".

Ռադիոնուկլիդներ

Պարենայինհումքի ն սննդամթերքիորակին ն անվտանգությանը ներկայացվողհիգիենիկպահանջներիհամաձայն` ռադիոնուկլիդները համընդհանուրցուցանիշներ են: Սննդամթերքի ռադիացիոն անվտանգությունը որոշվում է ցեզիում-137 ն ստրոնցիում-90 ռադիոնուկլիդներիթույլատրելի մակարդակներով: Ատոմայինպայթեցումներիժամանակ երկրագնդի մակերնույթին նստում են ռադիոակտիվիզոտոպներ, որոնք աղտոտում են մթնոլորտը, ջուրը, հողը ն բույսերը: Սննդի, մթնոլորտի ն ջրի. միջոցով թափանցում են մարդու ռադիոակտիվ իզոտոպները դրանցիցեն. Ցեզիում- 137-ը (գեզիում 123-142), ամենակայունը` ՇՏ437-ը, փուլը 33 տարի է, (ՇՏ.յ)- 8-Ղ- ճառագայթող ռակիսաքայքայման դիոնուկլիդ, որը համարվում է կենսոլորտը աղտոտող գլխավոր ղադրատարրերիցմեկը: 90-ը երկարակյաց՝ է, կենսոլորտը ռադիոնուկլիդ Ստրոնցիում բաղադրատարրերիցմեկը: Մասնակցումէ աղտոտող ն կենդանիների մարդու նյութափոխանակության

օրգանիզ որի

բա-

ռադիոակտիվ

արորի ս

պրոցե-

կուտակվումէ մարդու ոսկորներումն կախվածէ Ե ճառագայթման չափաքանակից: Տո90-ով ոսկորների զարգանում է լեյկեմիա,ոսկորներիքաղցկեղ: Այս երկու ռադիոնուկլիդների իոնիզացնող ճառագայթման հետնանքով առաջանում են ճառագայթային հիվանդություն, որոշ ֆունկցիաներիխրոնիկ խանգարումներ,գենետիկականէֆեկտներ, ուռուցքներ ն այլն: Օրգանիզմիներքին ճառագայթմանսահմանափակմաննպատակով սահմանում են ռադիոնուկլիդներիքանակի հիգիենիկ նորմատիվներ: Այլ ռադիոնուկլիդներովաղտոտված սննդային արտադրանքի նորմառադիացիոնանվտանգությունըորոշվում է ՈՒՍ 2.6.1.054-96 տիվ փաստաթղթով: Ռադիոնուկլիդներիուսումնասիրության ժամանակ առաջնորդվում են հետնյալ նորմատիվփաստաթղթերով. 5778-91 1. ԽԽ "Շքօրվպտտ-90".Օոքճրտոճոթ 8 -ՈտԱլՇՅԵ« ոքօր/էՈԹ»«", ԽԾ/ 5779-91 2. "ԱԹՅոտ-137՞-. ՕոքօղԹՈ6Ի6 Ց Ո/ւվԾՅԵռ« ոքօոՄՁՏօ

ճառագայթում

Բիֆենիլներ

բենզպիրեն

Պոլիքլորացված բիֆենիլների քանակը նորմավորվումէ պարենային հումքի ն սննդամթերքիորակին ու անվտանգությանըներկայացվող հիգիենիկ պահանջներովհ̀իմնականումձկնեղենում ն ձկնամթերքում: Բենզպիրեն բազմակորիզ արոմատիկ ածխաջրածիններին պատկանողմիացությունէ ( Շշց Ւկշ), ուժեղ կանցերոգեննյութ, որը բացասականազդեցություն է թողնում մարդու օրգանիզմի վրա: Բենզպիրենըպարունակվումէ մի շարք ապխտածսննդամթերքներում` ձուկ, երշիկեղեն, բոված մթերքներն այլն: Չի թույլատրվում բենզպիրենիառկայությունը մանկականն դիետիկսննդամթերքներում: շիստամին իմիդազոլիա- տարբերձկներիմեջ հայտնաբերված ծանցյալներից՝հիստիդինը, անսերինըկամ կուրնոզինը:Ձկանբակտերիալփչացման ժամանակ դրանքքայքայվումեն՝ առաջացնելով -

բարձր թունավոր հատկություններովնյութեր: Այսպես, հիստիդինը դեկարբօքսիլացվումԷ (անջատում է ՇՕշ)` առաջացնելովհիստամին, որը վտանգավոր թույն է: Հիստամինպարունակողձուկը թարմ չէ, կարող է մարդկանցթունավորմանպատճառդառնալ: Նիտրատները(ՒՃԻԵՕ»)ն նիտրիտները(ԱՅԻԱՕշ)օգտագործվում են որպես հավելանյութ կամ ընկնում են կենդանիներիօրգանիզմ շրջակա միջավայրից`օդից, ջրից, բույսերից, հանքային ն օրգանական պարարտանյութերից: Մսապուխտներինն երշիկեղենինբնորոշ գույն տալու համար օգտագործումեն //2/Օշ- Չափաքանակներընորմավորվումեն, քանի որ ՌԹՈ/Օշ.ը նյութ է ն ունի կանցերոգենազդեցություն: Գիթունավոր տական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նիտրիտից այս մթերքներում առաջանում են //-նոտրոզամիններ (դիմեթիլնիտրոզոամին, դիէթիլնիտրոզոամինն այլն), որոնք նույնպես օժտված են կանցերոգեն ազդեցությամբ: Բազմաթիվ գիտական հետազոտություններ են կատարվել, սակայն չի հաջողվել նիտրիտըփոխարինել բնական ն սինթետիկ սննդաներկերով:ԽՅԿԽՕշ-ից բացի, ոչ մի ներկանյութ չի ապահովում մսապուխտներին ն երշիկեղենին բնորոշ գույնը, համը ն հոտը: ԽՅԿՕշ չ ԻշՕ -» ԻԽՕչշՀ ԽՁ՞ չ ՕՐ

2ՒԱՕշԽՕ

ԽՕշ- ՒշՕ

ԽՕ

«միոգլոբին -» նիտրոզոմիոգլոբին ԽՕ Հ հեմոգլոբին-» նիտրոզոհեմոգլոբին Ջերմամշակման ընթացքում նիտրոզոմիոգլոբինըփոխակերպվում է բնափոխվածգլոբինի ն նիտրոզոմիոխրոմոգենի, որը պայմանավորում է մսի վառ կարմիր գույնը: Ապխտումը,չորացումը Ա խիտ աղաջուրը նույնպես առաջացնում են նիտրոզոմիոգլոբինի բնափոխում ն դրա փոխակերպում ճնտրոզոմիոխրոմոգենի: նիտրատի(պտղաբանջարեղենային Վիստամինի, ներում), Ս նիտրոզոամինների, նիտրիտիհիգիենիկ" քանակները են: պարենայինհումքին սննդամթերքի մեջ Այս նյութերի ուսումնասիրությունըկատարվում Է նոր-

սննդամթեր

նորմավորվում հետնյալ

մատիվփաստաթղթերով. 1. -

ՇՅԽՈՑՒԷԼ96,

ԷԾ/64.43. ՕՒ|-ց93,

ՈՅՈ/ՎԻ0«

պ"Օոքօոծոօատ

8 ՈքօՈՕՑՕՌԵՇՈՑԾԱԵՕԽ

ՇԵլքԵՇ 7 Ո/ԼԱԾՅԵԼ ոքօոՄՅ",

հյոքօ300Խո

Յ.

ՇՁԵԽՌՈՒՄ42-123-4083-86 ԽՁՅՈՑԵԼ

Խ61օղ

օոքճոճտոթիտտ ՇօղՔքյՁատտ

քԵւլ6օոքօրւչ", ԽԽ/ 5048-59. "ՕոքճոճոճԻ6

քՅՁօ16ԷՈՈՅՕԱՇՑՁ",

ԽԹոօղ

ոքօո ՈՅ ԽՌ/ 4721-88

ՅԵՅո/Յյմ

ԵՏ

Ո/Ո/ՇԵՈՎԾՇԿՇ

"ՅքՇԽխԽ6Ի

Է/ւք87108

Էուքո

Ո/07Յատին

6/Փ6:դօ8 ՇԼԱՃ). 1984-.,

ոօուշտօքոքՕՅՅԻԽԵՏ,

(օՓուլՁՈԵՒԵւ, Խ67օղ

"/67ՕՈՈԿԾՕԿ/6 7/ԵՅՅՅԻՄՑ ՈՕ ՑԵլոՑո6է

ոքօո

Ւօք8

տտ

Ոււլ6ՑԵռ«

/Ո6ԷՄ-

տ ՕոքծղծոՈծումՕ ԷՅՇեպ6Ի Ե Փառապտտ «ՕՈ/ՌՎԾՇ1ՑԾԱԿԽՕԵՄ ԽՕՒՕօ-, 67-, 1քտ- քողճ ոօոյւատտՎ6Շժ/

ՁքՕխՅՈՎԾՇԽԾՀ 7-Ո68

Ուլլ6ՅԵս« 8օղօքՕօյր08 ոքՕՂՄՒւՁ2".

70.

Վնասատուներովվարակվածությունը

Պարենայինհումքի ն սննդամթերքիանվտանգությունըբնորոշող կենսաբանականցուցանիշներիցէ վնասատուներովվարակվածությունը Վնասատուներըոչ միայն ուտում են, այլն աղտոտումսննդամթերքը,վարակում մի շարք հիվանդածինմանրէներով:Դրանցթվին են պատկանումհացամթերքները աղտոտող կրծողները` առնետնեհարը, մկները,միջատները՝այդ թվում տիզերը, երկարակնճիթները, ցամլուկը, գիշերաթիթեռները,ցեցերը, միկրոօրգանիզմները՝այդ խմորասնկերը,բորբոսասնկերը,ակտինոմիթվում` բակտերիաները, ցետները: Ամենավտանգավորբորբոսասնկերիցեն պարազիտային սնկերը: Պարենայինհումքի մեջ ն սննդամթերքումչեն թույլատրվումհին մարդվանդածինմանրէներ,որոնքառաջացնումեն կենդանիների կանց վարակիչհիվանդություններ, ինչպեսնան պարազիտային օրգանիզմներ: գնահատման են ենթակա կենդանական Սանիտարահիգիենիկ ծագման պարենայինհումքը.ն սննդամթերքը`անասնաբուժականհետո: սանիտարական փորձաքննությունից Մսի մեջ ն մկամթերքումչի թույլատրվումտիխինելին ֆինի թրթուրներիառկայություն: Եթե մսի 40 սմշ մակերեսումհայտնաբերվում Է 3-4 ֆինից.ոչավելի, ապա թույլատրվումԷ լցոնած երշիկների, մսովհացերին մսիպահածոների պատրաստման ժամանակոր47

հետո` կանոնապես պարենահումքօգտագործել վնասազերծումից կարգվածվերոհիշյալ փաստաթղթով: Ձկնամթերքներում ն այլ ծովամթերքներումչի թույլատրվում հելմինտոններիկենդանիթրթուրներիառկայությունը: Հայտնաբերման դեպքում առաջնորդվումեն ՇՅԻՌՔՒ|96-ով: Թարմ ն սառեցված կանաչեղենի, բանջարեղենին պտուղների մեջ չի թույլատրվումհելմինտոններին աղիքայինհիվանդածինպարազիտներիձվերի ն թրթուրներիառկայությունը: Վերոնշյալ սննդամթերքներումպարազիտներիհայտնաբերման հետազոտություններըիրականացվում են համապատասխանկարգով հավատարմագրված լաբորատորիաներում: Վնասատուներովվարակվածությանորոշման ժամանակ առաջնորդվումեն հետնյալփաստաթղթերովն ստանդարտներով՝ 1.

ՇՅոՈւէլ-96,

Սպանդիանասուններիանասնաբուժականդիտարկմանն մսի ու մսամթերքների փորձաանասնաբուժական-սանիտարային քննության կանոններ.1983թ., Բոոօ38" հ "Ծօո տ ոճճօքճւօքօտ ոտմրիօօոտմ քատ

Յ.

1988-.

Տ. `

1 4,

"6ոօրու ն ոՁքՅՅ/ւօՈՕՈ/Վ6ՇԻօՐՕ ՄԵՇոՇաո/քՕ8ՅԻ Ց հօՕքօեօտ քԵԼԾԵԼտ քԵյԻլօմ. ոքօրյւյոտ". 3/186քթղԹԻՅտ ՇՕԼՐՈՅՁՇՕՑՅԻՁ Շ ՇՇՇՔ 22.12.1988,

ԽԱԵՅոքՁՅՅՕԽ

"Խ/ԹՈՕՈՒՎԿՇՇ/6

Մ«ՁՅՅԵԱՈ: ոօ Լ6ՈԵԽԽՄՒՐՕՈՕՈՈՎԾՇԵՕԽՈ/

/ՇՇՈղօ-

8ՁԻ/ՈՕ ոօ

ՕԾԵՑԱՕՑ ՑԻտախտ օքօղեւ

Օօ Օօ ԷՄ»

ՇՅԱՄԼՅքԻԵռ: Խ6քօոքոց ուտ

7 Օ6638ք6»աո321Ք0ՅԱՇԵՈՑ ՋՈԱՅԽՄՒքՅՈԵԽԱՈՒՄՕ8

օքՅԽ6

ԻՇՎ/ՈՇ7ՕԼ, ՈՕՎՑԵԼ, ՕՑ8օալ6տ,

օղ, ոքր օթօՈՁ". 3/186քթա6Ի ԽՒՅոքՅ808 ՇՇՇՔ օո 14.06.1976-. ՑՅԻՍԾԾ.

77.

ել

Վնասակար խառնուրդներ

Այս աղտոտիչներըհացազգին՛ընդեղային մշակաբույսերիսերմերում, ձավարեղենում,ալյուրի մեջ նորմավորվումեն պարենային հումքի:ն։ սննդամթերքի որակին ե անվտանգությանը ներկայացվող

փիգիեճիկ: համաձայն:Վնասակարներից են Յքարառպահանջների վույտըչչնողացող դառնախոտը,սոֆորան, աղվեսապոչը,.թերմոպճշտաձն:: մրբկասնկայինհատիկները,ֆուզարիոզան,, միսի:' արբեցնող որոմը (գիժ հաց), կարծրորոմը, պարսկականխառնուրդները:

Թունավոր են՝ 1. Որոմ արբեցնող վտանգավոր է մարդու ն կենդանիներիհամար, առաջացնում է թեմուլին ալկալոիդը: 2. Դառնախոտ` ուղտախոտ (վարդագույն) ուժեղ մոլախոտաբույսերից է, դժվար է ոչնչացնել, թունավոր է: Յ. Սոֆորա (հաստապտուղ) դառը, թունավոր, դժվար ոչնչացվող, վտանգավորմոլախոտաբույսէ: 4. Թերմոպսիս թունավոր է բույսը ամբողջությամբ,իսկ սերմերը՝ ուժեղ թունավոր: 5. Քարառվույտ (բազմագույն) պարունակումէ թունավոր գլյուկոզիդ կորոնիլլին, ալյուրին հաղորդում է խինիադառնահամություն` դարձնելովոչ ուտելի: 6. Սոֆորա աղվեսապոչանման(դառնարմատ) ալյուրը ձեռք է բերում ուժեղ դառնահամություն,դառնում ոչ պիտանի, նյութերի թունավորհատկություններըպահպանվումեն նան հացի մեջ: 7. Վելիոտրոպ(կոկ-մարազ) պարունակում է թունավոր ալկոլոիդներ` հելիոտրին ն լազիոկարպին:Ըստ ստանդարտների` առկայությունըթույլատրվում է: 8. Տրիխոդեսմսպիտակահեր համարվումէ բացառիկթունավոր խառնուրդ, ըստ ստանդարտների`առկայությունը չի թույլատրվում, պարունակումէ երեք թունավոր ալկոլոիդներ՝ տիխոդեսմին,ինխանինն ինկունինիէպօքսիդայինձնը: 9. Արջնդեղթունավոր սերմերըթունավոր են, պարունակումեն սապոնիներ,գրգռում են քիթ-կոկորդայինհամակարգը`առաջացնելով սուր ալերգիկ երնույթներ: Վնասակարխառնուրդներիքանկականմակարդակները կարգավորվում են Սան-Պին 96 ն նորմատիվայլ փաստաթղթերով,որոնք նախատեսվածեն հացաբույսերի,հնդկացորենին լոբազգի կուլտուրաներիհամար: -

Սննդամթերքներիհետ շփվող նյութերի ապրանքներըանվտանգությունը

նւ

ն տարայաարտադրության,փաթեթավորման Սննդամթերքները ն վորման,պահպանման,փոխադրման իրացմանընթացքումշփվում

տարբերսարքերի,տարաներին ամանեղենիհետ: Այդ նյութերը ն ապրանքներըպետք է բավարարենորակի ն անվտանգությանորոշակի պահանջների: Այդ պահանջները սահմանվում են նորմատիվ կանոններն նորփաստաթղթերով(ստանդարտներ,սանիտարական մեր) ն տեխնիկականփաստաթղթերով(տեխնոլոգիականկանոնակարգեր,բաղադրագրեր նայլն): Սահմանված են սննդամթերքիհետ շփվող ապրանքների, մասնավորապես` ամանեղենի համար պարտադիր սերտիֆիկացման հատուկ կանոններ (ՀՀ կն 07 334.5.004-98), որտեղ նշված են այն ցուցանիշները,որոնց պետք է բավարարիամանեղենը:Շահագործման ընթացքում ամանեղենըչպետք է փոխազդեցությանմեջ լինի մթերքի հետ ն փոփոխությանենթարկի նրա քիմիական բաղադրությունը ն սպառողականհատկությունները,այսինքն` պետք է ապահովի սննդամթերքիանվտանգությունը: Հատուկ կանոններում ներառվում են նշված ցուցանիշների փորձարկմանմեթոդներըսահմանողնորմատիվփաստաթղթերը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը,որ սննդամթերքիհետ շփվող պոլիմերայինն այլ նյութերի թունավոր միացություններըպահպանման, փոխադրմանընթացքումկարող են ներթափանցել սննդամթերքի մեջ՝ .վերջինս դարձնելովվտանգավորսպառողի համար, սահմանվածեն ներթափանցմանթույլատրելիքանակներն դրանց որոշման մեթոդներ (ՄՍանՊին 42-123-4240-86): են

ԳԼՈՒԽ

ՊԱՐԵՆԱՅԻՆԱՊՐԱՆՔՆԵՐԻ ՈՐԱԿԻՆ ԵՎ

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՀԻԳԻԵՆԻԿ

ՆՈՐՄԵՐԸ ԸՍՏ ՌԴ ՍանՊին 2.3.2.1078-01-ի սահմանվում են սանիտարահաՍանՊին 2.3.2.1078-01-ում կանոններըն նորմերը մարդու կողմից օգտակահամաճարակային գործվող սննդամթերքներիանվտանգությանը,սննդային արժեքին ներկայացվողհիգիենիկպահանջները: Բուսական ծագման պարենահումքիանվտանգությանհավաստման համար պարտադիր է գյուղատնտեսականմշակաբույսերի աճեցման ընթացքումօգտագործվածթունաքիմիկատներիկիրառմանը վերաբերողտեղեկատվությունը: Կենդանականծագման պարենահումքի համար պարտադիր է տեղեկատվությունապահովել կենդանիների ն թռչունների հիվանդությունների, էկտոպարազիտների դեմ պայքարի նպատակովօգտագործվածթունաքիմիկատների,ինչպես նան անասնապահական ն թռչնաբուծականկազմակերպությունների շենքերի մշակման համար օգտագործվածքիմիականմիջոցներիվերաբերյալ: Սննդամթերքիկարգավորումըպետք է ապահովի դրա անվտանգությունը շրջանառության(արտադրման,տեղափոխման,պահման ն իրացման)բոլոր փուլերում: Վիգիենիկնորմատիվներըներառումեն պոտենցիալվտանգավոր քիմիականմիացություններն աղտոտող նյութեր: Մանկականն դիետիկ սննդիհամարօգտագործվողպարենայինհումքում ն սննդամթերքում միկրոտոքսիններին բենզպիրենիառկայություն չի թույլատրվում: Պարենայինհումքում ն սննդամթերքումհսկվում են աճի խթանիչները, դեղորայքայինմիջոցները, ազոտ պարունակող միացությունները, ճարպային օքսիդացման նյութերը, ռադիոնուկլիդների տեսակարարակտիվությանթույլատրելի մակարդակները, ախտան ծին մանրէները, մակաբույծները այլն: Ստորն ներկայացվումեն ն պարենահումքի սննդամթերքիորոշ տեսակներիններկայացվող հիգիենիկնորմերը(մնացածըտե՛ս հավելված 1-ում): ՌԴ

1.1.

Միս ն մսամթերք, թռչուն, ձու ո դրանց

մթերքներիհիգիենիկ նորմերը վերամշակման Ինդեքս Մթերքիխումբ `

Թույլատրելի մակարդակներ, մգ/կգ,

Ցուցանիշներ

ոչ

1.1.1.

Միս, այդ թվումկի-

Լրացումներ

ավելի

Թունավոր տարրեր

կապար սապատրաստվածքբոՐ- Եր

0.5

ներ, թարմ, պաղեցված, քիչ սառեցված |կադմիում (բոլոր տեսակիմոր- |սնդիկ թի, որսի ենթական կարի իկներ վայրիկենդանիների)

0.05 0.03 բացիզարի վայր

ոտ լեոմիցետին

չի թույլատրվում

չի թույլատրվում| Խորացիկլինի չի թույլատրվում

|գրիզին բացիտրացին

չի թույլատրվում

կենդանիներից |Հ 0.01 միավ/գ ՀՕ.01 Հ

|Հ

միավ/գ

0.5 միավ/գ 0.02 միավ/գ

Նիտրոզամիններ

ՆԴՄԱ ն ՆԴէԱ

ումարը

0.002

Պեստիցիդներ ՀՔՑՀ

(6, 8. -

իզոմերներ) ԴԴՏ

ն դրա

մետաբոլիտներ

Ռադիոնուկլիդներ

ցեզիում-137

ստրոնցիում-90

Բկ/կգ, ոսկրահանված միս Օույնը,վայրի կենդանիներիոսկրահանված միս, եղջերուի ոսկրահանվածմիս նույնը, ոսկորներ (բոլոր տեսակի) Բկ/կգ, ոսկրահանված միս

նույնը,եղջերուիոսկրահանվածմիս, վայրի կենդանիներիոսկըահանվածմիս նույնը, ոսկորներ

(բոլորտեսակի)

Մանրէաբանական ցուցանիշներ Մթերքիզանգված,

ՄԱՖԱՄ,

Ինդեքս

Մթերքիխումբ

Ղ 1.1.1.1.

ԳԱՄ/գ,

| ԱՑԽՄ

ոչ

ավելի

| (կոլի-

ձներ)

ԲորբոԽԱ սասնկեր ԼՐացումներ ԳԱՄ/գ,| |Ախտածին, ՆՅ: ավելի |ա/թսալմո-|

որում չի թույլատրվում (գ)

նելներ

վելի

|՞չ

նմուշառում խորըշերտերից Լ.Ոօոօօ)օ-

Թարմմիս (մորթիենթակաբոլոր կենդանիների)

-թարմ մսեղիք,

բռորղվոծ

-պաղեցված ն թեթնպաղեցված մսեղիք, կիսա- | 140410:| մսեղիք,Քառորդված ն կտրատած

0.1

սամսեղիք, ն

ց6Ո6Տ 25

կտրատած

1.1.1.2.

գրամումչի թույլատրվում

նույնը

Մորթիենթակակենդանիների պաղեցվածմիս

«մսեղիք,կիսամսեղիք,քառորդ-| 7410: ված ն կտրատած

-Ոսկրով,ոսկրահանված,ջլային| 5:10: մսի զանգված

0.001

Լ.ՈՂօՈՕՇ:Ղօ|99ո9525գրամում չի թույլատրվում

նույնը նույնը

«մսային զանգված՝ մինչն| 5։106

00001|

նմուշապատ-

|րաստումը

առանցմակեոսկրահանումը րեսիֆլամբիրացման 1.1.1.3. Մսայինկիսապատրաստվածքներ ոչ ոսկրային(պաղեցված, թերպաղեցված, սառեցված),այղ թվում՝ մարինացված

Լ.ՈՈօՈՇՇ)1օ՛

-խոշոր կտորներով -մանը կտորներով

5410 0001 25

0,001

Տ3

ց6ոՅՏ 25 գրամում չի թույլա-

տրվում

նույնը

1.1.1.4.

Ո(2

սառեցված)

ն (պաղեցված Մսի կտրտվածկիսապատրաստվածքներ

Լ.Ոոօոօօ)0-

ց6ՈՇՏ 25

ձն

այդ տված,

թվում

թաթախած

0.0001

շ5

գրամում չի թույլատրվում «1 ամսից ավել

պահպանման

ժամկետունեցող

կիսապատ-

րաստվածքների համար Լ.Ոոօոօօ)/1Էօց6Ո6Տ 25

կիսապատրաստվածքներ

խմորիմեջ

լցոնային

0.0001

(դդմիկներ, դոլմա) խոզի, տավարի նայլ մորթիենթակա կենդանիներիլցոնք

գրամում չի թույլատրվում. |'Ղ ամսիցավել պահպանման ժամկետ ունե-

կիսապատրաստվածքների համար ցող

Լ.ՈՕոծ61օ-

5:10

0.0001

1.1.1.5.

սաա հանր խորր Մսաոսկրային

կտորներով

|իցօոօտ

գրամում չի թույլատրվում

Լ.ոԴՕոօօյ16-

| 00001|

ց6ո6Տ 25 -

վգրամումչի

թույլատրվում

/մասնաբաժիններով/

Տ4

Մսային ենթամթերքների հիգիենիկ ցուցանիշները

Թույլատրելի

մբ Մթերքի խու Ինդեքս

Ցուցանիշներ մակարդակները,| մգ/կգ, ոչ ավելի

3Յ

Թունավսրտարրեր

1.1.2.

Մորթիենթակակենդանիներիենթամթերք, պաղեցված, սառեցված(լյարդ, երիկամներ,լեզու. ուղեղ, սիրտ), խոզի կաշի, սննդայինարյուն ն դրանցիցպատծմ մբերք րաստված

Լրացումներ

0.6

կապար

երիկամներ

|արսեն

0.3

միում |կադճիու

երիկամներ

|սնդիկ

Երիկամներ

Հակաբիոտիկներ ,

ն. պեստիցիդներ ռադիոնուկլիդներ

ըստ

կետ 1.1.1.

Մանրէաբանական ցուցանիշներ Մթերքի զանգված, որում չի թույլատրվում, ()

Ինդեքս

Մթերքի խումբ

|Չք

բ» ԷԴ-

ՅՅ

ԹԵԹՅՅԱՏ 5-Յ

Գ. Տ.

Ծառա Ք

Տտ

ՋՅ6Յ5

Մորթիենթակակենդանիների ենթամթերք, պաղեցված,սառեցված,պաղեցված զանգվածով, խոզի կաշի 1.1.2.2. Սննդային 5:105

ամ

ՅՅ» Յ

Էլ

3» ՏԺ

արյուն 1.1.2.3.

|»

Լ.ՈօոօՇՂօցծոծՏ 25 գրամումչի թույլատրվում

նմուշապատրասպաղեցված զանգվածների ֆլամբիրացումով

տում

Տ.

ալբումին

-արյանպլազմայի չոր խտանյութ /շիճուկներ/

2,5:10"|

0.1

5:10"

0.1

1.0

ՏՏ

ՅԱԼԹսՏ

|գ

չի թույլատրվում

Արյանվերամշակման մթերք

-սննդային

մացուներ

1.1.2.1.

Տ.

Յս/Ցստ

ն Տ. ք՛օ-

|Թստչիթույլատրվում 1 գ-ում

վերամշակմանմթերքների հիգիենիկ ցուցանիշները Մսի Ինդեքս Մթերքի խումբ

Թույլատրելի մակարդակՑուցանիշներ ները, մգ/կգ, ոչ ավելի

Լրացումներ

Տավարի, խոզի, ոչխարին մորթի ենթակա Տե՛ս «Բուսայուղային հումք ն ճարպայինմթերք» այլ կենդանիներիճարպհումք (պաղեցված, սառեց-| կետ 1.7.4. ված), խոզիճարպ ն դրանից պատրաստվածմթերք 1.14. Երշիկեղեն, մորթի Թունավոր տարրեր 0.5 ենթակակենդանիների կապար մսից, մթերք,խոհարա0,1 արսեն րականարտադրանք 0.05 1.1.3.

մսից

կադմիում

սնդիկ

0,03

Նիտրոզամիններ

ՆԴՄԱ ն ՆԴԷԱ

0.002

գումարը Բենզպիրեն

0.004

ապխտած մթերքի համար

0.001

ապխտած մթերքի համար

Վակաբիոտիկ-

աու

ըստ

դիոնուկլիդներ

կետ 1.1.1.

Մանրէաբանականցուցանիշներ

Մթերքի զանգվածը, որում չի թույլատրվում (գ)

Էլ

5.8

ՅՔ

Ինդեքս

|ՀՋ| չՀ|ՏՏ

Մթերքի խում6ճ

|Ց

Չե

0-21 21-2ՒԴԹաք|5|585

|55Ք|

չի թույլատրվում 1գ|ամ,Լ/ոօոօօ7օց6ո6Տ չի թույլատրվում25 գ-ում

1.1.4.1.

Էօօի

0.1

|10|

1.1.4.3. Երշիկեղենեփածապխտած,կիսաապխտած, որոնց պահպանմանժամկետները5 օրից ավելիեն, այդ թվում՝ կտրտվածն վակուում փաթեթավորված

Լ.ՈօՈՇՇ/1096-

ապխտած

1.1.4:4.

Լուցուներ

|աՏՔԲ|Յ|55 2 | 38

5Ք

Երշիկներ ն մորթի ենթակա կենդանիներիմսից հում՝ ապխտածն թորշոմած արտադրանք,այդ թվում կտրտվածն վակուում փաթեթավորված 1.14.2. երշիկներ կիսաապխտածն եփած-

|10|

|ոօտչի թույլատրվում 25 գ-ամ է.ՈօՕոօօ)/1օչի թույ-

ց6ՈՅՏ

|25տրվում

գ-ամ

Երշիկեղենային արտադրանք՝եփած

(երշիկներ, սարդելկաներ,նրբերշիկներ,մսայինհացեր)

«բարձրն առաջինտեսակի |

«երկրորդ տեսակի

12510

1.0

|10|

25:10|

|10|

1.0

0.1

1.0|

Երշիկներեփածպահածոյացնողնյութերով,այդ | 1105 թվում` դելիկատեսային 1.1.4.6. Երշիկեղենային արտադրանքեփած,որոնց պահպանմանժամկետները 1:10 օրից ավելիեն, կտրտվածն վակուում եղանակովփաթեթավորված

սարդելկաներում ն նրբերշիկներում Լ Ոօոօ6:/1Թ06ՈՏ 25 գ-ում չի թույլատրվում

1.1.4.5.

ձնավոր 1.0

10|

կտրատման2.5:10

Մսայինեփածարտադրանք՝տավարին խոզի ազդրեր,ռուլետներ, տավարի ն խոզի մամլած միս, խոզապուխտ,թաղանթումմամլած բեկոն, խոզի գլխի մա-

1410:

1.0

0.1

1.1.4.7.

մլած միս 1.148. Մսայինարտադրանքեփած-ապխտած -ազդրեր,ռուլետներ, կորեյ10 կաներ, դոշիկներ, վզիկներ,| 1210" խոզի բալիկ, նան թաղանթով 1:10: 1.0 -Թշեր, բուլկաներ

0,1

Մսայինարտադրանք տապակած,ապխտած-տա| | 1410: | 10 պակած 1.14.10.Արտադրանք եփած ն տապակած,ապխտածտապակած,որոնց պահպա10 նման ժամկետները5 օրից | 1:10" 10| 0.1 ավելի են, կտրտվածն վակուում եղանակովփաթեթավորված 1.1.4.11. Արագսառեցվածպատրաստիմսայինուտեստներ -մսիչափաբաժանված կտորներով(առանց սոուսի) 01| տապակած,խաշված՝ մորթի| 17410| 0.01 ենթակակենդանիների համար -կտրտվածմսից սոուսով, 0.1| բլինչիկներ մսով կամ ենթա-| 22410" 0.01 մթերքովն այլն 1.149.

ձնավոր

| կտրատման2.5:105

էնտերոկոկեր ոչ ավելի 1:10: |ԳԱՄ/ գ էնտերոկոկեր ավելի 221 0` ԳԱՄ/գ

|ոչ

Ձվին

հիգիենիկ մվարթերքնորի

ցուցանիշները

Մթերքի զանգվածը, որում չի թույլատրվում (գ)

ՄԱՖԱՄ,

| ԳԱՄ, ավեիի՝

Ինդեքս. Մթերքի խումբ

Տ|ՅաՏ| ԲԺ |ՔՏ

ԲՆԵԱԻԵ-2-3Ճ|ԹԵՅ

1.1.15.1. Յավի, լորի դիետիկձու

1.1.15.2.

ՏՅ|28Ք|Յ5 ՅՏՅ|լՏտտ|

14107|

Լրացումներ

-3ԷԷ

Յ`

-Թ-

չի թույլատրվում 5 օրինակում՝ -

յուրաքանչյուրը

25 գ: հետազոտվում է դեղնուցը

Ձու

սեղանի՝հավի | 5410" | 001 ն այլ թռչունների 1.1. 5.3.

սառեցված, մելանժ,սպիտակուց, դեղնուց, այդ թվում՝ աղով| 54105| 0.1 ն շաքարով. խառնուրդներ օմլետի համար ձվային խառնուրդներօմլե14105| 01 տի համար, ֆիլտրված, պաստերացված

նույնը

Ձվային հեղուկ մթերք

1.0

2.5

1.0

Ձվի փոշու

Ինդեքս .Մթե մ թերքի խումբ Ձվի փոշի /ձվիփոշի,

1.1.16,

Թույլատրելի Ցուցանիշներ | մակարդակներ, մգ/կգ, ոչ ավելի |Թունավոր տարրեր

կապար սպիտակուց,արսեն կադմիում դեղնուց/ չոր

հիգիենիկ ցուցանիշները`

սնդիկ

Լրացումներ

0.1

Հակաբիոտիկներ, | րստ կետ 1.1.15 ն պեստիցիդներ

ռադիոնուկլիդներ Տ9

|նախնական հումքի վերահաշվարկով՝ հաշվի առնելովչոր նյութերի

պարունակությունը

Մանրէաբանականցուցանիշներ

ՄԱՖԱՄ, ԳԱՄ/Գ,

Ինդեքս

Մթերքի խումբ

Մթերքի զանգվածը, որում չի թույլատրվում (գ)

|ԱՅԽՄ

ոչ

ավելի | (կոլի-| Պրոտեյ

Ձվի փոշի, մելանժ էնտերալ սնուցմանմթերքի համար 1.1.16.2. Մելանժ, սպիտակուց,դեղնուց չոր, խառնուրդներ օմլետի համար

ձներ)

1.1.16.1.

5410.

ց»

1.0

ՅԱԹԿՏ|

Ախտածին,| Լրացումներ |ա/թ սալմո-

նելներ

1.0

զօ

1.0

1.1.16.3.

Սուբլիմացիոնչորացմանձվամթերք 5:10՞ | 0.1 -դեղնուց

-սպիտակուց,

ալբումին

0.1

ԳԼՈՒԽՄ

ԱՐՏԱԴՐԱՆՔԻ ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՎԱՍՏՈՒՄԸ

յՉամապատասխանությանպարտադիր հավաստման ծները ն սխեմաները Համապատասխանությանգնահատումը, որպես կանոն, ներագործառնությանհետնյալտեսակները՝ ն ստուգաչափումը, փորձարկումները վերահսկողությունը, համապատասխանության հավաստումը (հայտագրումը ն սերտիֆիկացումը), հավատարմագրումը: Արտադրանքիհամապատասխանության հավաստումըհամապատասխանությանգնահատմանեղանակներիցմեկն է, որի արդյունքում համապատասխանության սերտիֆիկատիկամ համապատասխանությանհայտագրիմիջոցով հավաստվում է արտադրանքիկամ ծառայության համապատասխանությունը նորմատիվ փաստաթղթերում արտադրանքիններկայացվողպահանջներին,որոնց հետ համեմատվում են արտադրանքիբնութագրերը` համապատասխանության հավաստմանժամանակ: Վամապատասխանության հավաստմանձներն են` սերտիֆիկան ցումը համապատասխանության մասին հայտարարագրիընդունումը: Համապատասխանության հավաստմանձները, եղանակները կանոնակարգվումեն «Համապատասխանության գնահատմանմաՀՀ սին» օրենքով: "'Յամապատասխանության սերտիֆիկացումը ընթացակարգ է, ըստ որի` երրորդ կողմը գրավոր հավաստիացնումէ, որ արտադէ սահմանվածպահանջներին: րանքը համապատասխանում Եթե սերտիֆիկացումը իրականացվումէ համապատասխանության հավաստմանմիջազգայինհամակարգերի շրջանակներում,որոնց միացել է ՀՀ-ն կամ որոնց հետ կնքվել են սերտիֆիկացման արդյունքներիփոխճանաչման պայմանագրեր,որոնցումնախատեսռում է -

սերտիֆիկացումը

կատարվումէ ըստ ված են որոշակի սխեմաներ, այդ սխեմաների: ն ծագման սերտիֆիկատները տարբեր Վամապատասխամնության փաստաթղթերեն: Ծագման սերտիֆիկատըբնութագրվումէ որպես մի փաստաթուղթ,որը միաժամանակվերանայումէ ապրանքիծագման երկիրը: սերտիֆիկատիգործողությանժամկեՅամապատասխանության սահմանում է սերտիֆիկացմանմարմինը` ըստ տեխնիկական տը կանոնակարգով սահմանվածժամկետների, իսկ տեխնիկականկանոնակարգի բացակայության դեպքում` հաշվի առնելով արտադրանքի նորմատիվ փաստաթղթերիգործողության, արտադրանքի պիտանիության (պահման), ինչպես նան սերտիֆիկացմանսխեմայով նախատեսվածժամկետները(երեք տարուց ոչ ավելի): Յամապատասխանության մասին հայտարարագիրը սերտիֆիկացման մարմի կողմից վավերացվածփաստաթուղթէ, որում արտադրանքիարտադրողը, ներմուծողը, իր մոտ եղած տվյալների հիման վրա, հավաստիացնումէ արտադրած, ներմուծված արտադրանքի համապատասխանություն՝ սահմանված պահանջներին: Վայտարարագրումըկարող է ներկայացվել որոշակի արտադրանքի համապատասխանությանհավաստման կամ համասեռ: (նույնանման) արտադրանքիխմբի համապատասխանության հավաստման նպատակով: Որպեսհայտարարագրիհիմք ծառայող փաստաթղթերկարող են օգտագործվել որակի կառավարմանհամակարգիսերտիֆիկատը, արտադրանքի տիպի փորձարկումներիարդյունքները,հումքի, նյութերի, համալրող արտադրատեսակների համապատասխանության սերտիֆիկատներըկամ փորձարկումներիարձանագրությունները, ՀՀ օրենսդրությամբտվյալ արտադրանքիկամծառայության համար ճախատեսվածն լիազորված մարմինների կողմից տրված փաստաթղթերը (հիգիենիկեզրակացություններ, անասնաբուժական, բուն այլն), ինչպես նան ՀՀ Կասասանիտարականսերտիֆիկատներ ռավարության2004թ. օգոստոսի 12-ի թիվ 1170-2 որոշմամբ սահմանվածհամապատասխանության հավաստման սխեմաներով նան տվյալները այլ փաստաթղթեր, խատեսված որոնք ուղղակի կամ անուղղակիհավաստում են սահմանված պահանջներինարտադրանքիհամապատասխամնությունը: Հայտարարագրի գործողության

ժամկետը սահմանում է հայտատուն, բայց 3 տարուց ոչ ավելի, իսկ արտադրանքիխմբաքանակի համար` արտադրանքի պիտանիության ժամկետից ոչ ավելի: Հայտարարագիրըգրանցում ն վավերացնում է իր հավատարմագրմանոլորտի սահմաններում գործող սերտիֆիկացմանմարմինը: Արտադրանքիհամապատասխանությանհավաստման (հայտարարագրի գրանցման ն սերտիֆիկացման)բնութագրերը սահմանված են համապատասխանութան հավաստման համակարգի ՀՍՏՑ.10 «Վամապատասխանությանհավաստման համակարգ. հահայտարարագրիներկայացում,վավերացում մապատասխանության ն գրանցում» ն ՀՍՏՑ.3 «Վամապատասխանության հավաստմանհամակարգ. արտադրանքիսերտիֆիկացում»ստանդարտներով: Սերտիֆիկացվածկամհայտարարագրվածարտադրանքըկարող է մակնշվել համապատասխանությաննշանով: Համապատասխանության հավաստմանընթացակարգիընտրությանճկունությունը ավելացնելու համար որոշակիարտադրանքիտեխնիկականկանոնակարգերում կիրառելիեն համապատասխանության հավաստմաներկու ձներն էլ: Վամապատասխանության հավաստումը կարող է լինել պարտադիր ն կամավոր: Գամապատասխանության պարտադիրհավաստումըիրականացվում է օրենքների ն իրավականակտերի հիման վրա ն ապահովումէ արտադրանքիհամապատասխանությունը տեխնիկականկանոնան կարգերի ստանդարտների պահանջներին:Քանի որ տեխնիկական կանոնակարգերով ն նորմատիվ փաստաթղթերովսահմանված պարտադիրպահանջներըվերաբերումեն արտադրանքիանվտանգությանը, մարդկանցկյանքի ն առողջության,կենդանիներին բույսերի կյանքի ն առողջությանն շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը,ապա համապատասխանության պարտադիրհավաստման հիմնականնպատակըանվտանգությանապահովումնէ: ԴԳամապատասխանության պարտադիր հավաստման ենթակա ապրանքներիցանկը սահմանվում է տեխնիկականկանոնակարգերով կամ դրանց բացակայության դեպքում՝ ՀՀ Կառավարության 2004թ.թիվ 1149-Ն որոշմամբ: Համապատասխանմության կամավորհավաստումըկատարվումէ իրավաբանականկամ ֆիզիկականանձանց (հայտատուի) նախա63

ձեռնությամբ`նրանց կողմից ընտրվածնորմատիվփաստաթղթերի Վայտատունկարող է լինել արպահանջներինհամապատասխան: մատակարարը, վաճառողը: Ի տարբերուտադրանք արտադրողը, թյուն պարտադիրհավաստման,կամավոր հավաստումըվերաբերում է այն արտադրանքին,որն ընդգրկվածչէ ՎՀ Կառավարության պարտադիր հակողմից հաստատված` համապատասխանության վաստմանենթակաապրանքներիցանկում ն որոշվում է հայտատուի կողմից: Տեխնիկական կանոնակարգերիպահանջներինարտադրանքի հավաստելու համար կիրառում են հահամապատասխանությունը պարտադիրհավաստմանսխեմաներ: մապատասխանության Սխեմաներըկարող են ներառել հետնյալ գործողություններիցմեկը կամ մի քանիսը, որոնց արդյունքներըանհրաժեշտ են տեխնիկական կանոնակարգերովսահմանված պահանջներինարտադրանքի հավաստելուհամար: համապատասխանությունը ա) Արտադրանքիխմբաքանակիցնմուշառում, նույնականացում ն տիպայիննմուշի ընտրություն, տիպային նմուշի կամ արտադրանքի յուրաքանչյուր եզակի միավորիփորձարկում:Արտադրանքիտիպային նմուշի ընտրությունը պետք է կատարվի նույն նշանակությամբ, նույն արտադրողի կողմից` գործողության նույն սկզբունքի վրա հիմնված կառուցվածքով ն անվտանգությունը բնութագրող նույն սահմանվածպահանջներովարտադրվածխմբաքանակից: Սերտիֆիկացմանմարմինը համապատասխածճության հավաստման գործընթացում փորձարկումների ծավալը որոշելու Ժամանակ պետքէ հաշվի առնիարտադրողի,մատակարարողիկամ վաճառողի կողմից ներկայացված փաստաթղթերիփորձաքննությանարդյունքները: Փորձարկումների ծավալը չպետք է լինի ավելի, քան անհրաժեշտ է որոշակի արտադրանքի` տեխնիկականկանոնակարգերով սահմանված պահանջներինհամապատասխանությունը հավաստելու համար: բ) Արտադրանքիվիճակի վերլուծություն կամ որակի կառավարման համակարգիգնահատում: գ) ձՎամապատասխանության հսկողություն,-որիիրականացման պարբերականությունըսահմանվում է որոշակի արտադրանքիտեխնիկականկանոնակարգերով:

Նույն արտադրանքիհամար, համաձայն համարժեք ապացուցելիության աստիճանի,տեխնիկականկանոնակարգերումկարող են սահմանվել մի քանի սխեմաներ: Վամապատասխանությանպարտադիրսխեմաներնեն՝ հայտարարագրմանսխեմաները, սերտիֆիկացմանսխեմաները: սխեմաներնեն` ՂՎայտարարագրման Սխեմա 7հ Ներառում է հետնյալ գործողությունները. ն շահագործմանփաս1) Կոնստրուկտորական-տեխնոլոգիական տաթղթերի լրակազմի ձնավորում: Տեխնիկական փաստաթղթերը պետք է ներառենգնահատման համարանհրաժեշտարտադրության եղանակը ն արտադրանքիգործողության սկզբունքը, ինչպես նան տեխնիկական կանոնակարգինարտադրանքիհամապատասխանության ապացույցները:Տեխնիկականփաստաթղթերիլրակազմը ներառում է. արտադրանքի ընդհանուր նկարագիրը ն գործողության սկզբունքը, նախագծայինտվյալները,գծագրերը,սխեմաները,տեխնիկական պայմանները, տեխնիկականկանոնակարգերիպահանջներինարտադրանքի համապատասխառնությունն ապահովելուհամարլրիվ կամ մասնակի կիրառվողստանդարտները, նախագծայինհաշվարկների,անցկացվածստուգումներիարդ-

յունքները, փորձարկմանմասինարձանագրությունները: Հայտատունձեռնարկումէ անհրաժեշտմիջոցներ,որպեսզի.ապահովվի արտադրվող արտադրանքիհամապատասխանությունը ն տեխնիկական տեխնիկական փաստաթղթերի կանոնակարգիպահանջներին: 2) Հայտարարագրի ընդունում: Հայտատուն հայտարարագիրըներկայացնումէ սերտիֆիկացն գրանցմանհամար: ման մարմին՝ վավերացման -

(

2հ Սխեմա

Ներառում է հետնյալ գործողությունները. տիպա 1) հավատարմագրվածփորձարկման յին նմուշի փորձարկում, 2) հայտարարագրիընդունում: Տիպային նմուշի փորձարկմանարձանագրությունում,բացի ար տադրանքիբնութագրերից,կարող են նշվել արտադրանքիտիպ նկարագրությունը կամ տեխնիկական պայմանները կամ տրվե տեխնիկականփաստաթղթերինդրանց համապատասխանությա մասին տեղեկատվություն:Փորձարկմանմասին արձանագրությու նում տրվում է եզրակացությունտեխնիկականկանոնակարգիպս հանջներինարտադրանքիհամապատասխանությանմասին: ի Յայտատունձեռնարկում է անհրաժեշտ միջոցներ, որպեսզի ս պահովվի`արտադրվող արտադրանքի համապատասխամնություն տեխնիկականփաստաթղթերին տեխնիկականկանոնակարգի պս հանջներին: "'Յայտատուն հայտարարագիրըներկայացնում է ման մարմին`վավերացմանն գրանցմանհամար: մխեմա 3ն Ներառում է հետնյալգործողությունները. 1) հավատարմագրված փորձարկմանլաբորատորիայում յին նմուշի փորձարկում: Տիպային նմուշի փորձարկման ա տ տադրանքիբնութագրերից,կարող են նշվել նան արտադրանքի պի նկարագրությունը կամ տեխնիկականպայմաններըկամ տրվ տեխնիկական փաստաթղթերինդրանց համապատասխանությս մասին տեղեկատվություն: Փորձարկմանմասին եզրակացությունում տրվում է թյուն տեխնիկականկանոնակարգիպահանջներինարտադրան. համապատասխամնության մասին: 2) Սերտիֆիկացմանճարմնի հ որակի : ճակարգիգնահատում: Գայտատուն որակի համակարգի ճպատակովիր կողմից ընտրվածսերտիֆիկացման Գ. նէ մարմին. կայացնումհայտ` դրանում ներառելովարտադրանքիվերւսբերյ ն որակի կառավարման ամբողջ տեղեկատվությունը համակար

լաբորատորիայում

սերտիֆիկա

տիչ

արձանագրությունում բացի եզրակաց: '

կողժից կառավարմա

կառավարման գնահատի

վերաբերյալ փաստաթղթերը: Որակի կառավարմանհամակարգը պետք է ապահովի արտադրվող. արտադրանքիհամապատասխա"նությունը տեխնիկականփաստաթղթերին տեխնիկականկանոնակարգի պահանջներին: 3) Դայտարարագրիընդունում: Հայտատուն, որակի կառավարմանհամակարգիգնահատմանն տիպայիննմուշի փորձարկմանարդյունքներիհիման վրա, արտադրանքի սերտիֆիկացմանմարմին է ներկայացնումհայտարարագիրը` վավերացմանն գրանցմանհամար: 4) Սերտիֆիկացվածորակի կառավարմանհամակարգիհամապատասխանությանհսկողություն: Վայտատունտվյալ արտադրանքիարտադրությանգործընթացում ապահովումէ դրա որակի կառավարմանհամակարգի դրույքներից բխող պահանջներիկատարումըն պատշաճվիճակով պահպանումդրա գործառությունը: Վայտատուն որակի կառավարմանսերտիֆիկացմանմարմնին տեղեկացնումէ որակի կառավարմանհամակարգի, այդ թվում` արտադրության, բոլոր պլանավորված փոփոխությունների մասին: մարմիննիրականացնումԷ այդ փոփոխություննեՍերտիֆիկացման րի փորձաքննություն ն ընդունում է համապատասխան որոշում ն տեղեկացնումհայտատուին: Որակի կառավարմանհամակարգի սերտիֆիկացման մարմինը պարբերաբարիրականացնումէ համապատասխամնության հսկողուէ թյուն` համոզվելու համար, թե որքանով շարունակում արդյունավետ գործել սերտիֆիկացվածորակի կառավարմանհամակարգը: Որակի կառավարմանհամակարգիսերտիֆիկատիգործողության դադարեցմանդեպքում հայտատուն դադարեցնումէ հայտարարագրի գործողությունը ն դրա մասին տեղեկացնում է արտադրանքի մարմնին: սերտիֆիկացման Սխեմաչհ Ներառումէ հետնյալգործողությունները. 1) Արտադրանքիխմբաքանակիցնմուշառում,նույնականացումն տիպայիննմուշի փորձարկում` հավատարմագրված փորձարկման ն լաբորատորիայում հայտատուինփորձարկման արձանագրության :

հանձնում:

Ձայտատունձեռնարկումէ բոլոր անհրաժեշտ միջոցները,որպեսզի ապահովիարտադրվողարտադրանքի ն տեխնիկական կանոնակարգերի նը տեխնիկականփաստաթղթերի պահանջներին: ընդունում: 2) հայտարարագրի Հայտատուն հայտարարագիրըներկայացնումէ ման մարմին`վավերացմանն գրանցմանհամար: մխեմա 5ի Ներառումէ հետնյալ գործողությունները. յուրաքանչյուր միավորի (եզակի արտադրան4) արտադրանքի փորձարկման լաբորատոքի) փորձարկում` հավատարմագրված րիայում ն հայտատուինփորձարկմանարձանագրությանհանձնում: 2) Ղայտարարագրիընդունում: Հայտատուն հայտարարագիրըներկայացնում է սերտիֆիկացն գրանցմանհամար: ման մարմին՝վավերացման "Սխեմաներիընտրության ժամանակ պետք է հաշվի առնվեն հետնյալ հիմնականգործոնները՝ արտադրանքիռիսկիաստիճանը, տեխնիկականկանոնակարգովսահմանվող փոցուցանիշներիզգայունություննարտադրական,շահագործման, խադրման,պահմանգործոններիփոփոխություններինկատմամբ, կառուցվածքի(կոնստրուկցիայի) բարդությանաստիճանը: 7հ սխեմանկիրառելի է այն արտադրանքիհամար, որի՝ ա) ռիսկիաստիճանըբարձրչէ, ն (կամ) կառուցվածքըպարզ է, ն բ) անվտանգությանցուցանիշները զգայուն են արտադրական շահագործմանգործոններիփոփոխություններիհանդեպ: 2հ ն Յհ սխեմաներըկիրառելի են, երբ դժվար է ապահովել.արտադրանքինմուշի փորձարկումներիհստակ կատարումը,իսկ.արտադրանքիբնութագրերն ունեն մեծ նշանակությունդրա.անվտան գությունն ապահովելու համար: Յհ սխեման հանձնարարվում է օգտագործելայն դեպքում, երբ արտադրանքիկառուցվածքը պարզ է, իսկ.արտադրականն (կամ) շահագործման գործոնների փոփոխության հանդեպ ցուցանիշների զգայունությունը՝ "բարձր: Արտադրանքի վտանգավորության(ռիսկի)- բարձր հանձնարարվումէ կիրառել4հ կամ 5հ սխեմաները:Դրանց դեպքում -

համապատասխա

սերտիֆիկա

անվտանգութ

անվտանգության ,.68

աստիճա

ն (կամ) շահաէ արտադրական միջն ընտրությունը կատարվում արտադրանքի անվտանգությանցուգործմանգործոններիհանդեպ ցանիշների զգայունությանաստիճանով, ինչպես նան կառուցվածքի

'բարդությամբ:

երբհայսխեմաներըկիրառելի են այն դեպքերում, ն համար սերտիֆիկացման վավերացմանգրանցման է ներկայացնում արտադրանք իսկ եթե այն արտադրողը, չմարմին է չունի վաճառողը, որը հնարավորություն տրամադ(ներկայացնում ւրելու սեփականապացույցներ, ապա կիրառելի են 2հ, 4հ կամ 5հ սխեմաները: ՀՀ-ում կիրառվող սերտիֆիկացման սխեմաներըութն են, որոնք ունեն հետնյալ նկարագրությունը. մխեմա 1ս Ներառում է հետնյալ գործողությունները. ա) հայտատուի կողմիցսերտիֆիկացմանմարմինսերտիֆիկացման մասինհայտ ներկայացնելը, բ) հայտիքննարկում սերտիֆիկացման մարմնիկողմից, ն նույնականացում`սերտիֆիկացգ) արտադրանքինմուշառում ման մարմնիկողմից, դ) հավատարմագրվածփորձարկման լաբորատորիայումտիպային նմուշի փորձարկումների անցկացում, ե) փորձարկմանարդյունքների ամփոփում ն հայտատուինսերտիֆիկատիհանձնում: մխեմա 2Սս Ներառումէ հետնյալգործողությունները. ա) հայտատուիկողմից սերտիֆիկացման մարմինսերտիֆիկացման մասինհայտներկայացնելը, բ) հայտիքննարկումսերտիֆիկացման մարմնիկողմից, գ) սերտիֆիկացմանմարմնի կողմիցարտադրանքինմուշառում 7հ, 2.

ն 3հ

լտարարագիրը

նույնականացում, տիպափորձարկման դ) հավատարմագրված լաբորատորիայում

անցկացում, յին նմուշի փորձարկումների

ե) փորձարկման ամփոփումն արդյունքների

հանձնում, 'տիֆիկատի

հայտատուին սեր-

համապատասխ

զ) սերտիֆիկացված արտադրանքի

"հսկողություն:

Սերտիֆիկացմանմարմինը, սերտիֆիկացվածարտադրանքի գործողության ժամանակահատվածում,, իրականաց սերտիֆիկատի նում է. հաճմապատասխանության հսկողություն` շուկայից ընտրված կատարեփ որձարկումներ պարբերական ն մուշների արտադրանքի է սերտիֆիլու միջոցով,որը սահմանվում համապատասխանության Սերտիֆիկացման մասին պայմանագրով: կատի օգտագործման հիարդյունքների համապատասխանության մարմինը հսկողության մասին է որոշում. ման վրա ընդունում սերտիֆիկատի գործողության ներիցմեկը՝ ա) սերտիֆիկատիգործողությանժամկետըթողնելուժիմեջ, բ) սերտիֆիկատիգործողությունըկասեցնել, գործողությունը դադարեցնել: գ) սերտիֆիկատի 3ս մխեմա Ներառումէ հետնյալ գործողությունները. մասին հայտը ա) հայտատուիկողմից սերտիֆիկացման ֆիկացմանմարմին ներկայացնելը, բ) հայտիքննարկումսերտիֆիկացմանմարմնիկողմից, մարմնիկողմիցարտադրանքի նմուշառու գ) սերտիֆիկացման

սերտի

նույնականացում,

տիպա

դ) հավատարմագրվածփորձարկմանլաբորատորիայում անցկացում, յին նմուշի փորձարկումների ե) արտադրությանվիճակի վերլուծություն կողմից, մարմնի արո զ) փորձարկմանն արտադրությանվիճակի սերտիֆիկատիհանձնում, յունքների ամփոփումն հայտատուին է) սերտիֆիկացված արտադրանքիհամապատասխանութ հսկողություն: Սերտիֆիկացմանմարմինը հայտատուի մոտ է ալ տադրությանվիճակի վերլուծություն: արդյունքներ Վերլուծության ձնակերպվումեն ակտով:Փորձարկումներին արտադրության վիճս

սերտիֆիկաց վերլուծության ,

կատարում,

կի վերլուծության դրական արդյունքիդեպքում. սերտիֆիկացմա մարմինը ձեակերպում է սահմանված ձլ կարգով. հաստատված. սերտիֆիկատն հանձնումհայտատուին: մարմ| Սերտիֆիկացման նը, սերտիֆիկացվածարտադրանքիսերտիֆիկատի ժամանակահատվածում, է իրականացնում թյան հսկողություն` արտադրողի մոտից ընտրված

գործողությա

համապատասխ

արտլադրա

ն արտադրությանվիճանմուշների պարբերականփորձարկումներ մարմինը, կի վերլուծությունկատարելու միջոցով: Սերտիֆիկացման արդյունքների հիման վրա, համապատասխանության հսկողության է որոշումընդունում սերտիֆիկատի գործողությանհետնյալ մեկը՝ ներից ժամկետըթողնել ուժի մեջ, ա) սերտիֆիկատի բ) սերտիֆիկատիգործողությունըկասեցնել, գ) սերտիֆիկատիգործողությունը Սխեմա 4 Ներառում է հետնյալ գործողությունները՝ ա) հայտատուի կողմից սերտիֆիկացմանմասին հայտը սերտիմարմին ներկայացնելը, (Փիկացման բ) սերտիֆիկացմանմարմնիկողմից հայտիքննարկում, գ) սերտիֆիկացմանմարմնիկողմից արտադրանքի

մասին

գործողության

դադարեցնել:

նմուշառում

ն նույնականացում,

Ն`

դ) հավատարմագրված փորձարկմանլաբորատորիայումտիպա-

՛յիննմուշի փորձարկումներիանցկացում, ե) սերտիֆիկացման մարմնի կողմից արտադրության վիճակի վերլուծություն, `

զ) փորձարկմանու արտադրությանվիճակիվերլուծությանարդհանձնում, յունքների ամփոփումն հայտատուին սերտիֆիկատի Վ) սերտիֆիկացված արտադրանքի համապատասխանության

հսկողություն:

Սերտիֆիկացման մարմինը, սերտիֆիկացված արտադրանքի սերտիֆիկատիգործողությանժամանակահատվածում, իրականացնում է համապատասխանության հսկողություն`արտադրողին վաճառողի մոտիցվերցրած արտադրանքի նմուշների պարբերական ն արտադրությանվիճակի վերլուծություն կատաԼիորձարկումներ 'րելու միջոցով: Համապատասխանության հսկողությանպարբերաէ իրականացվում պայմանագրով: կանությունը Սերտիֆիկացմանմարմինըհամապատասխանության հսկողությունարդյունքներիհիմանվրա ընդունումէ սերտիֆիկատիգործողությանմասինհետնյալորոշումներիցմեկը՝ ա) սերտիֆիկատի գործողությանժամկետըթողնելուժի մեջ, բ) սերտիֆիկատի կասեցնել, գործողությունը գ) սերտիֆիկատի գործողությունը դադարեցնել:

Սխեմա5ս

է հետնյալգործողությունները. . Ներառում հայտըսերտի ա) հայտատուիկողմից սերտիֆիկացման մասին,

ֆիկացմանմարմին ներկայացնելը, մարմնիկողմից հայտի բ) սերտիֆիկացման մարմնի կողմից արտադրանքի գ) սերտիֆիկացման նմուշառու ն նույնականացում, լաբորատորիայում դ) հավատարմագրվածփորձարկման անցկացում, յին նմուշի փորձարկումների համակարգիգնահատում, ե) որակիկառավարման զ) փորձարկմանու որակի կառավարման վերլուծու համակարգի թյան արդյունքների ամփոփում ն հայտատուին սերտիֆիկատ|

Քննարկում,

տիպա

հանձնում,

հսկողություն: համապատասխամնության է) արտադրանքի արտադրանք| Սերտիֆիկացման մարմինը, սերտիֆիկացված գործողությանժամանակահատվածում, սերտիֆիկատի իրականաց .

նում

համապատասխանության ն վա հսկողությունա̀րտադրողի

պարբերակա

ճառողի մոտիցվերցրած արտադրանքինմուշների ն որակի կառավարման համակարգի փորձարկումներ գնահատու կատարելումիջոցով: ' Վամապատասխանության հսկողության արդյունքների ` հիմա վրա. սերտիֆիկացման մարմիննընդունում է սերտիֆիկատիգործո ղության վերաբերյալ համապատասխան որոշում:

Սխեմա6ս

Ներառումէ հետնյալ գործողությունները. ա) հայտատուի սերտիֆիկացման մասին կողմից մարմիններկայացնելը, ֆիկացման մարմնի կողմից, բ) հայտի քննարկում սերտիֆիկացման

սերտի հայտը

խմբաքանակից Գ) արտադրանքի նմուշառում, նույնականաց տիպային նմուշի ընտրություն մարմնի սերտիֆիկացման կողմից, փորձարկման դ, հավատարմագրված տիպա լաբորատորիայում յիննմուշներիփորձարկումների անցկացում,

լիհայտատո փորձաքննություն դրական Փորձարկումների. դեպքում սերտիֆիկա արդյունքների ման մարմինը տվյալ ձնակեր արտադրանքի համար խմբաքանակի, ե) փորձարկման արդյունքների ին սերտիֆիկատի հանձնում:̀

պում է ՀՀ օրենսդրությամբսահմանվածկարգով հաստատվածձնի սերտիֆիկատն հանձնում հայտատուին: Սխեմա 7ս Սխեմայիգործողություններնեն. ա) հայտատուիկողմից սերտիֆիկացմանմասին հայտը սերտի"'ֆիկացմանմարմին ներկայացնելը, բ) սերտիֆիկացմանմարմնիկողմիցհայտիքննարկում, գ) հավատարմագրվածփորձարկման լաբորատորիայում ար"տադրանքի յուրաքանչյուր միավորիփորձարկումներիանցկացում: ն հայտատուդ) փորձարկման փորձաքննություն հանձնում: ին սերտիֆիկատի Փորձարկումներիդրականարդյունքներիդեպքում սերտիֆիկացման մարմինը տվյալ արտադրանքիհամար ձնակերպում է ՀՀ օրենսդրությամբսահմանվածկարգով հաստատվածձնի սերտիֆիկատ ե հանձնում հայտատուին: մեմա ճս Ներառում է հետնյալ գործողությունները. ա) հայտատուի կողմից հայտը սերտիֆիկացմանմարմին ներկայացնելը, բ) հայտիքննարկումսերտիֆիկացմանմարմնիկողմից, գ) սերտիֆիկացմանմարմնի կողմիցծառայությանբնութագրերի կամ որակի կառավարմանհամակարգի (առկայության դեպքում) գնահատում, դ) անհրաժեշտությանդեպքում հավատարմագրվածփորձարկման լաբորատորիայումծառայությանարդյունքի փորձարկումների կատարում, ե) փորձարկմանն գնահատմանարդյունքներիամփոփումն հայտատուինսերտիֆիկատիհանձնում, զ) համապատասխանության հսկողություն: Սերտիֆիկացման մարմինըհայտատուիմոտ կատարումէ ծառայության բնութագրերիկամ որակիկառավարմանհամակարգիգնահատում: Գնահատման արդյունքներըձնակերպումէ ակտով:Սերտի"'ֆիկացմանմարմինը փորձարկումներին գնահատմանդրական "արդյունքներիդեպքում ձնակերպումէ սերտիֆիկատն հանձնում `

եզակի

արդյունքների

չհայտատուին: /

մարմինըծառայությանսերտիֆիկատիգործոՍերտիֆիկացման իրականացնումէ համապատասղության ժամանակահատվածում խան հսկողություն, ծառայությանբնութագրերի կամ որակի կառավարման համակարգիգնահատում` փորձարկումներիկատարման (անհրաժեշտությանդեպքում) միջոցով: Սերտիֆիկացմանմարմինը հսկողության արդյունքներիհիման վրա համապատասխանության ընդունում է սերտիֆիկատիգործողության մասին որոշում` գործողության ժամկետըթողնել ուժի մեջ, կասեցնելկամ դադարեցնել: Սերտիֆիկացմանսխեմաները սահմանվում են տեխնիկական կանոնակարգերում:Արտադրանքիհամար սխեմաներիընտրության ժամանակհաշվի են առնվում հետնյալ հիմնականգործոնները` ա) արտադրանքիռիսկիաստիճանը, բ) տեխնիկականկանոնակարգովսահմանվողանվտանգության ցուցանիշներիզգայնությունը` արտադրականն շահագործմանգործոններիփոփոխությաննկատմամբ, գ) հայտատուիկարգավիճակը`արտադրող կամ վաճառող: 7ս-5ս սխեմաներըկիրառելի են հայտատուի կողմից սերիական արտադրվողարտադրանքիհամար, 62 ն 77 մխեմաները՝առանձին խմբաքանակներիկամ յուրաքանչյուր (եզակի) արտադրանքի համար, որոնք ներկայացվածեն հայտատու-արտադրողի կամ հայտատու-վաճառողիկողմից: 7ս ն 2Ա սխեմաներըկիրառելիեն այն արտադրանքների համար, որոնց անվտանգությանցուցանիշներըքիչ զգայուն են արտադրական փոփոխությունների հանդեպ, հակառակ դեպքում նպատակա: հարմարէ կիրառել3ս, 4ս կամ 5ս սխեմաները: 4ս ն 5ս սխեմաներըկիրառելի են նան այն դեպքում, երբ տիպային նմուշների փորձարկումներնունեն մեկանգամյաբնույթ ն չե( կարող տալ հավաստվող : ցուցանիշների կայունության լիարժեք վստահություն սերտիֆիկատիգործողությանկամ, ծայրահեղ դեպ: քում, մինչե հերթականհամապատասխանության հսկողություննըն. կած ամբողջ ժամանակահատվածում: 6ս՛ն 7ս մխեմաներըհիմնականում են վաճառող| նախատեսված կողմից ձեռք բերված ն սերտիֆիկատչունեցող արտադրանքիհա. մար: Առանձինդեպքերում6ս ն 7ս սխեմաները կարողեն կիրառե արտադրողներըա̀րտադրանքի` խմբաքանակներով իրացման կաւ արտադրանքիյուրաքանչյուր (եզակի) միավորի թողարկման դեպ :

քում: 8ս սխեմաննախատեսվածէ ծառայություններիսերտիֆիկացման համար:

Արտադրանքի սերտիֆիկացման կարգը Արտադրանքի սերտիֆիկացումը կատարվում է ըստ ՀՍՏ 5.32004 ստանդարտի,ընդ որում` պարտադիրկամ կամավոր:Արտադրանքի սերտիֆիկացումնիրականացնումեն սերտիֆիկացմանհավատարմագրված(լիազորված) մարմինները:Արտադրանքիպարտադիր սերտիֆիկացման ժամանակ սերտիֆիկացմանմարմինը հայտատուի համաձայնությամբկիրառում է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված համապատասխանությանհավաստման սխեմաներից որնէ մեկը` հաշվի առնելով արտադրության, փորձարկումների, տվյալ արտադրանքիմատակարարմանն օգտագործմանառանձնահատկությունները,ինչպես նան արտադրանքիանվտանգության ապահովմանռիսկիաստիճանը: Սերտիֆիկացմանժամանակկիրառվումեն արտադրանքիբնութագրերը (ցուցանիշները) ն փորձարկմանայնպիսի մեթոդներ,որոնք թույլ են տալիս. ա) Կատարել արտադրանքի նույնականացում ըստ ՀՍՏ 190 ստանդարտի, այդ թվում` ստուգել համապատասխանության ապրանքաուղեկիցփաստաթղթերընայլն: բ) Լիովին ն ստույգ հավաստել ապրանքի համապատասխակամ, դրա բացակայունությունը տեխնիկականկանոնակարգերով դեպքում, նորմատիվ թյան փաստաթղթերով սահմանվածպահանջն ներին` ուղղված մարդու կյանքի առողջության,կենդանիներին բույսերի կյանքի ն առողջության,ֆիզիկականն իրավաբանական անձանցու պետականգույքի պաշտպանության ապահովմանը,ինչպես նան այլ պահանջներին, որոնք պետք է ստուգվեն պարտադիր սերտիֆիկացմանժամանակ: Սերտիֆիկացված արտադրանքը կարող է մակնշվել համանշանով: Սերտիֆիկացվողարտադրանքինոր'պատասխանության մատիվ փաստաթղթերում պետք է միանշանակսահմանվածլինեն մեարտադրանքիններկայացվողպահանջներըն այն փորձարկման թոդները,որոնք հնարավորությունկտանիրականացնելուարտադրանքի նույնականացումըն ապահովելու դրա համապատասխա75

ժամանակ նության լրիվ ն ստույգ հավաստումը:Սերտիֆիկացման պետք է կիրառվենփորձարկման,չափմանն գնահատմանայն մեթոդները, որոնք սահմանված են տեխնիկականկանոնակարգերով կամ արտադրանքինորմատիվփաստաթղթերով: Արտադրանքիսերտիֆիկացմանժամանակ կիրառվում են նորմատիվ փաստաթղթերիպաշտոնականհրատարակությունները: Արտադրանքիսերտիֆիկացմանաշխատանքներնիրականացվում են հետնյալ հաջորդականությամբ: 7.

այտի ներկայացում սերտիֆիկացման մարմին

Վայտատունհայտի հետ սերտիֆիկացմանմարմին է ներկայացարտադրանքիմշակման ն արտադրությանմեջ ներդրմանժակամ ճանաչվածօմանակկամ համակարգումհավատարմագրված տարերկրյափորձարկմանլաբորատորիաներումկատարվածփորձարկումներիարձանագրությունները, արտադրությանվիճակի կամ որակի կառավարմանհամակարգի վերլուծության արդյունքները. ու սերտիֆիկացվողարտադրանքիորակի անվտանգությանվերա. բերյալ տեղեկատվությունստուգումներ իրականացնողիրավասու պետականմարմիններից,ինչպես նան շահագործման ն (կամ) ապ. րանքաուղեկիցփաստաթղթերը: նում

2. Ըստ

հայտի՝ սերտիֆիկացմանմասին. որոշման ընդունում

Սերտիֆիկացմանմարմինը հայտը ստանալուց հետո, 6ս ն 7 սխեմաներովսերտիֆիկացման դեպքում, ոչ ավելի, քան 5 օրվա ըն է թացքում իրականացնում հայտի ն դրան կից փաս տաթղթերիփորձաքննություն: Սերտիֆիկացման մարմինը նշված փաստաթղթերի փորձա քննությանարդյունքներիհիման վրա որոշում է ընդունում սերտիֆի ն այդ կացում կատարելու է պահու

անհրաժեշտ

վերաբերյալմասին տեղյակ հայտատուին: Որոշումը պետք է ընդգրկի արտադրանքի բո սերտիֆիկաց լոր հիմնական։պայմանները, այդ թվում` ՛-

սերտիֆիկացման սխեման, :

ցուցումներարտադրանքինմուշառմանվերաբերյալ, այն տեխնիկականկանոնակարգին (կամ) նորմատիվ փաստաթղթերի ցանկը, որոնց պահանջներինհամապատասխանպետք է կատարվիսերտիֆիկացումը, «զիորձարկման որտեղ կատարվելուեն փոր-

լաբորատորիաները, լձարկումները, Ն`

| "`

աշխատանքներիվճարմանորոշումները: սերտիֆիկացման Փորձաքննությանբացասականարդյունքներիդեպքում որոշում է ընդունվումսերտիֆիկացումըմերժելու մասին: Արտադրանքի սերտիֆիկացմանաշխատանքների կատարման պայմաններինհամաձայն լինելու դեպքում, հայտատուն սերտիֆիկացմանմարմինէ ներկայացնումիր կողմից ստորագրվածպայմաճագիրը(1-5 սխեմաներիդեպքում): -

Արտադրանքինմուշառում ն նույնականացում

Որպես կանոն, սերտիֆիկացման նպատակով արտադրանքի է տվյալ սերտիֆիկացմանմարմնի ներնմուշառումը կատարում կայացուցիչը`հայտատուիներկայությամբ:Սերտիֆիկացմանմարմարտադրանքինմուշառումըկարող է կատանի հանձնարարությամբ նան րել հավատարմագրվածփորձարկմանլաբորատորիայիներ`

կայացուցիչը:

Նմուշների քանակը, դրանց ընտրությանկարգը ն նախապատրաստումըփորձարկման,նույնականացմանն պահմանկանոնները սահմանվումեն արտադրանքիսերտիֆիկացման կանոններով: Արտադրանքիսերտիֆիկացմանժամանակարտադրող-հայտաէ պարտրաստիարտադրանտուի մոտ նմուշառումը կատարվում ն ծաէ քից, որը ստուգված ընդունված համապատասխանաբար ն ռայությունների ձեռնարկությանպաշտոնատարանձանցկողմիցն է ըստ նշանակության նախապատրաստված օգտագործմանհամար: Արտադրանքիընտրվածնմուշների հանձնումը սերտիֆիկացման է ձեռնարկությունում մարմինձնակերպվում սահմանվածկարգով: ՀՀ մաքսայինտարածքներմուծվողարտադրանքի նմուշառումը .կատարվում է հայտատուի ն, անհրաժեշտության դեպքում, մաք"սայինմարմնիպաշտոնատար ներկայությամբ: անձի

հսՍերտիֆիկացվածարտադրանքիհամապատասխանության է համապակողության նպատակովնմուշառումը իրականացնում տասխանությանսերտիֆիկատըտված սերտիֆիկացմանմարմինը կամ նրա հանձնարարությամբ`հավատարմագրվածփորձարկման սույն փասլաբորատորիան,իսկ նմուշների հետ վարման կարգը՝ տաթղթինհամապատասխան: Նմուշառման ընթացքումմիաժամանակկատարվումէ սերտիֆիկացվող արտադրանքի նույնականացումտեխնիկականկանոնակարգով, իսկ դրա բացակայությանդեպքում` ՀՍՏ 190 ստանդարտով սահմանվածպահանջներինհամապատասխան: "Արտադրանքինույնականացման ժամանակ ստուգվում է արնորմատիվփաստադրանքիմակնշմանհամապատասխանությունը ն տաթղթերի պահանջներին (կամ) շահագործման կամ ապրանփաստաթղթերիտվյալներին:Միաժամանակստուգվում քաուղեկից են նան արտադրանքիփաթեթավորումըն պահման պայմանները: Արտադրանքի խմբաքանակի նույնականացման արդյունքների( տրվում են նույնականացման եզրակացություններ` ըստ

ՀՍՏ:

ստանդարտի:

Արտադրանքինմուշառումը ձնակերպվումէ ակտերով: Ընտրվա« են հիմնական արտադրանքից,փաթեթա նմուշներըառանձնացվում վորվում (անհրաժեշտության դեպքում), կապարակնքվում կամ դրոշ են ընտրանքիվայրում: մակնքվում են սննդամթերքի ն գյուղատնտեսական Եթե բացակայում ար ն կա' տադրանքների պիտանիության պատրաստման թվաքանակը վերջնական ապա նմուշառում չի ժամկետները, իրացման չի սերտիֆիկացվում: վում,ն արտադրանքը լաբորատորիա է հասցնում սերտիֆ| փորձարկման Նմուշները կացման կամ հայտատուն՝ մարմնի ներկայացուցիչը `

կատար

նա ուղեկցող`

ձակով:.. պատաւ Արտադրանքի ճիշտ նմուշառումը: կատարելու համար խանատու են նմուշառում կատարողները: ներկա Փորձարկմանը ։

է փոլ նմուշների, պահպանման յացված համար պատասխանա

ղեկավարը: ձարկման լաբորատորիայի

Փորձարկման նպատակով. սերտիֆիկացման` մարմնի ո

կողմից

ղարկված արտադրանքի` ընդունումէ 'հավատարմս նմուշները` գրված փորձարկմանլաբորատորիայիներկայացուցիչըս̀տուգելու

"Հ -

ուղեկցող նամակիառկայությունը, փաթեթավորմանպահպանվածությունըն որակը, կապարակնիքներիառկայությունը, արտադրանքի նորմատիվ փաստաթղթերիընտրության ճշտու-

թյունը,

ընտրված նմուշների քանակի համապատասխանությունը արն տադրանքի նմուշառմաննորմատիվ փաստաթղթերիպահանջներին, -

նմուշներիմակնշումը: Եթե փորձարկմանլաբորատորիայիներկայացուցիչըհայտնաբերում է նմուշառմանն փոխադրմանկանոններիխախտում,նմուշների անհամապատասխանությունուղեկցող փաստաթղթերին,ապա փորձարկումչի կատարում, իսկ արտադրանքինմուշները հետ են վերադարձվումսերտիֆիկացմանմարմին՝ նշելով պատճառները: Սերտիֆիկացման ընթացքում արտադրանքի նմուշների հետ վարվելու բոլոր փուլերը գրառվում են սերտիֆիկացմանմարմնի գրանցամատյանում: Փորձարկմաննպատակովընդունված արտադրանքինմուշները պետքէ հաշվառվենառանձինգրանցամատյանում: Նույնականացմանապահովման նպատակովփորձարկմանհամար ընտրվածնմուշները մակնշում են համաձայննմուշառմանակտի: Յուրաքանչյուրնմուշին ամրացվումէ պիտակ,որում նշվում է՝ արտադրանքիանվանումըն նմուշի համարը,. նմուշի ընտրմանթվականը: Արտադրանքինույնականացմաննպատակով տվյալ արտադրանքի ընտրվածնմուշներից մեկը (հսկիչ նմուշ) պահվում է սերտիֆիկացմանմարմնում: Հսկիչ նմուշը կարող է պահվել փորձարկման լաբորատորիայում,եթե նմուշառումըկատարելէ փորձարկմանլաբորատորիայի ներկայացուցիչը: Շուտ փչացող արտադրանքից հսկիչ նմուշ չի պահվում: Սերտիֆիկացմանմարմինը կամ փորձարկմանլաբորատորիան պահման հսկիչ նմուշները (բացիսննդամթերքից) պատասխանատու համարկարող է տալ հայտատուին՝այդ մասինհամապատասխան գրառում կատարելովնմուշառմանակտում: "Որպեսկանոն,հսկիչ կամփորձարկվողնմուշներիպահմանԺժամկետը պետք է համապատասխանի արտադրանքիպիտանիության -

ժամկետին կամ սերտիֆիկատի գործողությանժամկետին, որոնչ լրանալուց հետո նմուշները վերադարձվումեն հայտատուին Լ կազմվում է նմուշների վերադարձմանակտ: Եթե հայտատուն արտադրանքի պահման ժամկետը լրանալու հետո 15 օրվա ընթացքում հետ չի վերցնում արտադրանքիպահվոո մարմնի կողմից: հսկիչ նմուշը, այն դուրս է գրվում սերտիֆիկացման հետո փորձարկման գործընթացոււ Փորձարկումների ավարտից օգտագործված նմուշները կամ դրանց մնացորդները, ինչպես նալ փորձարկմանչենթարկված նմուշները, որոնք հետագայում հայտա: տուն կարող է օգտագործել, վերադարձվում են հայտատուին 1 կազմվում է ակտ: Այն դեպքում, երբ փորձարկման ժամանակ նմուշները ծախսվե են կամ հետագայում իրենց ուղղակի նշանակությամբ օգտագործ ման համար պիտանիչեն, կազմվում է դրանց դուրսգրման ակտ: Արագ փչացող արտադրանքի ն փորձարկված սննդամթերքի նմուշները ենթակա են դուրսգրման: Հ.

Փորձարկումները ն դրանց արդյունքների ծնակերպումը

Սերտիֆիկացմաննպատակովընտրված արտադրանքինմուշնե րը փորձարկվում են ըստ ուղեկցող նամակում նշված ցուցանիշների արտադրանքինորմատիվփաստաթղթերիպահանջներինհամապա տասխան: Պարտադիրսերտիֆիկացմանժամանակ արտադրանքինմուշնե րի փորձարկումների ծավալը սահմանվում է տվյալ արտադրանք| նորմատիվ փաստաթղթով կամ պարտադիր սերտիֆիկացման կա նոններով: Կամավոր սերտիֆիկացմանժամանակ արտադրանքինմուշներ| փորձարկումներիծավալը սահմանում է սերտիֆիկացման մարմինը հաշվի առնելով հայտատուիառաջարկները: Սերտիֆիկացմանմարմնի որոշմամբփորձարկումները կարող ե կատարվել ցուցանիշների կրճատ անվանումներով,եթե մնացա« ցուցանիշները համապատասխան. փաստաթղթերովհաստատվա' են:

Սերտիֆիկացմաննպատակով փորձարկումները կատարվում են հավատարմագրված փորձարկման լաբորատորիաներում, որոնք, ըստ իրենց հավատարմագրման ոլորտի, իրավասու են կատարելու տվյալ փորձարկումները: Սերտիֆիկացման մարմնի որոշմամբ, իր ներկայացուցիչները, որպես տեխնիկապես իրավասու ն անկախ, կարող են մասնակցել հավատարմագրված փորձարկման լաբորատորիաներում կատարվող սերտիֆիկացման փորձարկումներին: Արտադրանքի փորձարկումները առանձին պարամետրերով կարող են կատարվել հավատարմագրվածփորձարկման տարբեր լաբորատորիաներում: Արտադրանքի նմուշների փորձարկումները կատարվում են փործարկման լաբորատորիայի մասնագետների կողմից, որոնք պետք է ունենան իրենց պարտականությունների կատարման համար անհրաժեշտ համապատասխան կրքություն, մասնագիտական պատրաստվածություն, տեխնիկական գիտելիքներ ն փորձ: Արտադրանքի նմուշների փորձարկման արդյունքներով կազմվում է արձանագրություն: Փորձարկման արձանագրությունը ստորագրում են կատարողները, լաբորատորիայի ղեկավարը ն սերտիֆիկացման մարմնի ներկայացուցիչը (նրա մասնակցության դեպքում): Փորձարկման արձանագրությունը վավերացվում է լաբորատորիայի կնիքով: Փորձարկմանարձանագրությանյուրաքանչյուր էջ պարտադիր համարակալում են` նշելով էջի ն արձանագրության համարները: Անհրաժեշտության դեպքում փորձարկման արձանագրության մեջ ուղղում կամ լրացում պետք է կատարվի առանձին փաստաթղթով, որին տրվում է, օրինակ, «Լրացում փորձարկմանարձանագրության(հերթականհամարը, թվականը)» վերնագիրը:Լրացումների վերաբերյալ փաստաթղթերիկետերը պետք է համապատասխանեն արձանագրությանկետերին: Փորձարկման արձանագրությունըկազմվում է երկու օրինակից. որից առաջին օրինակը ուղարկվում է սերտիֆիկացմանմարմին, իսկ երկրորդ օրինակը մնում է փորձարկմանլաբորատորիայում: Հայտատուի պահանջովնրան տրվում է արձանագրությանպատ-

ճեն:

պահում են փորձարկմանարՓորձարկմանլոբորատորիաները ձանագրությունները ն ելակետային.տվյալներ,հաշվարկներ ն չորս տարի ժամստացվածտվյալներպարունակողփաստաթղթերը կետով: են Հայտատուն վճարում է այն բոլոր ծախսերը,որոնք կապված արտադրանքինմուշառման, նմուշների գնահատման,պահպանման ն փորձարկմանընախապատրաստելու, ինչպես նան նմուշներիփոխադրման, փորձարկումներին ստացված արդյունքներիձնակերպման հետ` անկախփորձարկումների արդյունքից: է մարմնինդիմելիս հայտատուն Սերտիֆիկացման քանակի, նմուշների նորմատիվ նմուշների ընտրության կարգի, փաստաթղթերի,որոնց հիման վրա արվում է նմուշառումը, ինչպես նան սերտիֆիկացման գործընթացում նմուշների հետ վարվելու կարգի ե փորձարկումների կատարմանպայմաններիմասին:

տեղեկացվու

Արտադրությանվիճակի վերլուծություն կամ որակի կառավարման համակարգի գնահատում 5.

Արտադրությանվիճակիվերլուծությունը կամ որակի կառավարհամակարգիգնահատումըկատարվումէ` կախվածսխեմայից: Ելնելով արտադրությանվիճակի վերլուծությանկամ որակի կառավարման համակարգի արդյունքներից, սերտիֆիկացգնահատման ման մարմինըկարող է գնահատել կամ դադարեցնելսերտիֆիկացման աշխատանքները: Սերտիֆիկացմանաշխատանքներն ընդհատելումասին որոշում է ընդունվում, եթե հետ համաձայնեցված սերտիֆիկացման մարմնի ուղղիչ միջոցառումների հիման վրա հայտատունկարողէ վերացնել բացահայտվածանհամապատասխանությունները: Եթե դա անհնաեն է, րին ապա դադարեցվում տվյալ արտադրանքի սերտիֆիկացման աշխատանքները,որի մասին տեղեկացվումէ հայտատուին: Ուղղիչ միջոցառումներիավարտից հետո հայտատուն սերտիֆիէ ներկայացնումնշվածանհամապակացման. մարմին. տեղեկանք մասին, որի հիման վրա սերտիֆի: «տասխանությունների վերացման ման

է մարմինն կացման անցկացնում վերլուծություն: կրկնակի,

Դ...

6. Արտադրանքիհամապատասխանության

գնահատում

Սերտիֆիկացման մարմիննարտադրանքի նույնականացման, փորձարկման,արտադրությանվիճակի վերլուծության կամ որակի կառավարմանհամակարգի գնահատման ն արտադրանքի համապատասխանության մասին փաստաթղթերի փորձաքննության արդյունքների հիման վրա իրականացնումէ արտադրանքիհամապատասխանության գնահատումը: Արտադրանքիհամապատասխանության գնահատմանարդյունքում սերտիֆիկացմանմարմինըձեակերպումէ տվյալ արտադրանքի տեխնիկականկանոնակարգի(ն/փ) պահանջներինարտադրանքի համապատասխանության գնահատման եզրակացություն. եթե այն դրական է, ապա սերտիֆիկացմանմարմինը որոշում է ընդունում սերտիֆիկատիհանձնման վերաբերյալ: յտամանագրինախապատրաստում

6.7.

են սերտիֆիկացված Եթե սխեմայովնախատեսված արտադրան-

քի հետագահամապատասխանության հսկողությանգործընթացներ, ն ապա ձնակերպվում գնահատվում է համապատասխանության սերտիֆիկատիօգտագործման պայմանագիր`արտադրանքի սերտիֆիկացմանմարմնին հայտատուիմիջն:

Օռարերկրյա սերտիֆիկատների, համապատամխանությաննշանների ն փորձարկման արձանագրություններիճանաչում 7.

Արտադրանքիօտարերկրյասերտիֆիկատիճանաչումը ներա-

ռում է՝

ա) օտարերկրյա սերտիֆիկատիճանաչմանհամարհայտիներկայացում, բ) օտարերկրյասերտիֆիկատիհայտիհետ ներկայացված ն արտադրանքի նույնակափորձաքննություն փաստաթղթերի

նացում,

գ) օտարերկրյասերտիֆիկատի կամ մերժման հիմճանաչման նավորումովորոշմանընդունում,

վրա ՀՀ համապատասսերտիֆիկատիհիման դ) օտարերկրյա

ձնակերպումգրանցում: սերտիֆիկատի ն

խանության

գրանցում ն 8. Սերտիֆիկատի

հանձնում

սերտիֆիկատը Կախվածընտրվածսերտիֆիկացմանսխեմայից՝

տրվում է. 1) սերիականթողարկվողարտադրանքի, 2) արտադրականխմբաքանակի, արտադրանքիհամար: 3) կամ եզակի Սերտիֆիկատումնշվում են այն փաստաթղթերը,որոնքհիմքեն է հանձնելուհամար: Սերտիֆիկատըկարող ծառայել սերտիֆիկատ տեսքով, որոնց վրա ունենալ հավելվածներ,որոշակի արտադրանքի է եթե դրանք` գործողությունը, տարածվում սերտիֆիկատի պաարտադրանքիխմբերեն, որոնք հավաստվածեն հանջներով, արտադրանքիսահմանվածլրակազմության բաղկացուցիչպանշվածարհեստամասերեն, որոնք կիրառվումեն սերտիֆիկատում ն համար: սպասարկման նորոգման տեխնիկական տադրանքի խմբեր են համարվում «Արտաքին տնտեսական Արտադրանքի գործունության ապրանքային անվանացանկի

(ԱՏԳԱԱ)»

ման առաջիներկու նիշով դասակարգված արտադրատեսակնե Սերտիֆիկատիգործողության ժամկետը սահմանում է սերտիֆի-

միննույն

կոդավոր-

կացման մարմինը: սահմանված ըստ տեխնիկական կանոնակարգով ժամկետների,իսկ չտեխնիկակակ բացակայության կանոնակարգի դեպքում` հաշվի փաստաթղթերի նորմատիվ գործողության,արտադրանքի պիտանելիության (պահման), ինչպես նան սերտիֆիկացման սխեմայովնախատեսված ժամկետները, բայց երեք տարուցոչ ավելի: Պիտանիությանժամկետ ունեցողարսերտիֆիկատադրանքի խմբաքանակի կամեզակիարտադրանքի է սահմանվի տի գործողության ժամկետըպետք 'պիժամկետիցոչ ավելի: տանիության

առնելով արտադրանքի

արտադրանքի

արտադրանքին Սերւդիֆիկացված կցվող ուղեկից՝ տեխնիկակա

փաստաթղթերում, ինչպես նան ապրանքաուղեկից փաստաթղթ

է կատարվում մասին, ն նշվումեն րում-գրառում սերտիֆիկացման սերտիֆիկատի համարը,

հանձնման թվականը, տեղեկությո

սերտիֆիկատըհանձնող մարմնիմասին: Սերտիֆիկատըձնակերպվում է հայերեն:Հայտատուիպահանջովսերտիֆիկատը է կարող ն տրվել նանանգլերեն (կամ) ռուսերեն: Վամապատասխանությանպարտադիր հավաստման ենթակա արտադրանքի սերտիֆիկատիբնօրինակի հետ միասին տրվում է մաքսային օրինակը` հայերեն: Սերտիֆիկացմանմարմիններըսերտիֆիկատներըգրանցում են ՀՍՏ 5.6 ստանդարտովսահմանված գրանցամատյանումն տվյալները ներկայացնումեն համապատասխանության գնահատման ազգային մարմին: Սերտիֆիկացման փաստաթղթերըսերտիֆիկացմանմարմինը պահում է երեք տարուց ոչ պակաս ժամկետով` սերտիֆիկատիգործողության ժամկետի ավարտիօրից սկսած:

Մերտիֆիկացվածարտադրանքի համապատասխանության հսկողություն 9.

Սերտիֆիկացմանմարմիններնեն իրականացնումսերտիֆիկացված արտադրանքի համապատասխանության հսկողությունը դրա արտադրությանգործընթացումն (կամ) իրացման ժամանակ (եթե դա նախատեսվածէ սխեմայով) սերտիֆիկատի գործողության ողջ ժամկետի ընթացքում,առնվազնտարինմեկ անգամ՝ ըստ իամաձայնագրի:Այդժամանակկատարվումեն հետնյալաշխատանքները՝ հանձնախմբիստեղծում` համապատասխանության հսկողությանիրականացման համար(անհրաժեշտությանդեպքում), սերտիֆիկացվածարտադրանքիմասին ստացվածտեղեկություններիվերլուծություն, արտադրանքիվիճակի վերլուծություն կամ որակի կառավարման համակարգիգնահատման արդյունքներիամփոփում, հսկողությանարդյունքների ձնակերհամապատասխանության պում ն որոշումների ընդունում.համապյատասխանության հսկողության արդյունքները ձնակերպվում են ակտով, որտեղ տրվում են ինչպես նան արտադրությանվիճակի նմուշների փորձարկումների, կառավարման համակարգիգնահատման վերլուծությանկամորակի ն արդյունքների գնահատականը սերտիֆիկատի գործողության ժամկետիպահպանմանվերաբերյալեզրակացությունը: -

հսկողությանարդյունքների`սերհամապատասխանության տիֆիկացմանմարմինըկարողէ պահպանելիր կողմից տրվածսերինչպես նան այն կասեցնել տիֆիկատի գործողության ժամկետը, Ըստ

կամդադարեցնել: 70.

մերտիֆիկատի գործողության կասեցում կամ դադարեցում

գործողությունըկարող է կասեցվել Արտադրանքի սերտիֆիկատի

հետնյալդեպքերում՝

եթե հայտնաբերվածանհամապատասխառնությունները այնպիսի բնույթի են, որ սերտիֆիկատ տնօրինողը սերտիֆիկացման մարմնի հետ համաձայնեցված ուղղիչ միջոցառումներով կարող է մեկամսյաժամկետում վերացնել բացահայտվածանհամապատասխանությանպատճառներըն հավաստել արտադրանքի համապատասխանությունըսահմանվածպահանջներին, սերտիֆիկացմանմարմնին սերտիֆիկատըտնօրինողիփոխադարձ համաձայնությամբտ̀վյալ արտադրանքիարտադրությանժամանակավորդադարեցմանկամ այլ պատճառներով: Արտադրանքիսերտիֆիկատիգործողությունը կարող է. ադարեցվել, եթե. արտադրանքը չի անվտանգությանպահանջներին, սերտիֆիկատիկասեցման ընթացքում սերտիֆիկատըտնօրինողն ուղղիչ միջոցառումներ չի ձեռնարկել, ուղղիչ չէ վերացնել անհամապահնարավոր -

համապատասխանում

միջոցառումներով

տասխանությունները, արտադրանքըարտադրությունից հանված է: Սերտիֆիկատի գործողությանկասեցումըկամ դադարեցումն ուժի մեջ է մտնում այդ մասին գրանցում կատարելուպահից: -

Գրանցածատյանում

77.

բլանկի Պարզաբանումներ սերտիֆիկատի

(րացման վերաբերյալ

Սերտիֆիկատի ն դրա հավելվածների վրա չեն թույլատրվում ուղղումներ, ջնջումներ, շտկումներ: Սերտիֆիկատումնշվում են հետնյալ տեղեկությունները՝ Դիրք (1) - սերտիֆիկատիգրանցմանհամարը, որը ձնավորվում է համապատասխանության հավաստմանհամակարգում սահմանված կանոններով` ՀՍՏ 5-6 ստանդարտիպահանջներինհամապատասխան: Դիրք (2) հավաստմանվկայականինհամապատասխան սերտիֆիկատը հանձնող սերտիֆիկացման մարմնի անվանումը, գրանցմանհամարը,գտնվելու վայրը, հեռախոսը,ֆաքսը: Դիրք (3)-- սերտիֆիկատիհանձնման թվականը(տարին,ամիսը, ամսաթիվը ն գործողության ժամկետը): Գործողության ժամկետը սահմանվում է սերտիֆիկացմանմարմնի կողմից` հաշվի առնելով սահմանվածկարգը: (3) դիրքը լրացվում է հետնյալ ձնով, օրինակ՝ «2000-01-05 մինչն 2001-01-05»: Դիրք (4)-- սերտիֆիկատիբլանկիհաշվառմանհամարը: Դիրք (5) նորմատիվ փաստաթղթերինհամապատասխան՝ նշվում է արտադրանքիանվանումը, տիպը,տեսակը, մակնիշը: Արտադրանքիանվանմանտառայիննշագիրը պետք է համապատասխանի արտադրանքիմակնշվածքումեղած տառայիննշագրին: Արտադրանքիխմբի մի քանի արտադրատեսակների դեպքում վկայանան է կոչվում (են) սերտիֆիկատիհավելվածը (ները): Եթե սերտիֆիկատը հանձնվում է արտադրանքիյուրաքանչյուր միավորիհամար, ապա նշվում է դրա գործարանայինհամարը,իսկ խմբաքանակի դեպքում նշվում է խմբաքանակիծավալը (ծավալի չափմանմիավորներընշվում են ըստ ԱՏԳԱԱ դասակարգչի):Եթե սերտիֆիկատը հանձնվում է թողարկվողարտադրանքիամբողջ ծավալի համար՝ սերտիֆիկատի գործողության ժամկետի սահմաններում, ապա նշվում են «սերիականարտադրություն»բառերը: Դերք (6) արտադրանքիկոդը` ըստ արտաքինտնտեսական գործունեությանապրանքայինանվանացանկի: ԱԴԳՏ (ԱԴ) կոդը՝ ըստ 3ՀԴՕ06-1 դասաԴիրք (7) - արտադրանքի կարգչի (հայրենականարտադրանքիհամար): -

տվյալները կանոնակարգերի Դիրք(8) -- նշվում են տեխնիկական հ աստատող հաստատման թվականը, մարմհամարը, (անվանումը, նի անվանումը), եթե այն օրենք չէ, ն նորմատիվփաստաթղթերի պայմանների)անվանումները կամ տեխնիկական (ստանդարտների կան նշագրերը ն դրանց այն կետերը, որոնց համապատասխան տարվածէ սերտիֆիկացում: նշվում է այն երկրի անվանումը, որտեղ գտնվում է Դիրք (9) արտադրող կազմակերպուանցած արտադրանքն սերտիֆիկացում լրիվ անվանումը,գտնվելու վայրը: թյունը, այդ կազմակերպության արփաստաթղթերում Դիրք (10) - նշվում են ապրանքաուղեկից փաստատադրանքի որակի վերաբերյալ պահանջներ սահմանող թղթերի (տեխնիկականնկարագիր,պայմանագիրն այլն) նշագիրը կամ տվյալներապրանքաուղեկիցփաստաթղթից: Դիրք (11) նշվում է հայտատուիանվանումը,գտնվելու վայրը, գրանցման կամ հարկային կոդը, կամ երկիրը, կազմակերպության անհատ ձեռնարկատիրոջգրանցված փաստաթղթիհամարը, կամ անհատի անձնագրիհամարը: արձաԴերք (12) տվյալ դեպքում նշվում են փորձարկումների նագրություններիհամարները,ստորագրմանթվականը,հավատարմագրվածփորձարկմանլաբորատորիայիանվանումը ն գրանցման չէ համապահամարը: Եթե լաբորատորիանհավատարմագրված է այն համակարգում, ապա նշվում հավաստման տասխանության է որտեղհավատարմագրված լաբորատորիան: համակարգը, Որակիկառավարմանհամակարգի սերտիֆիկատիառկայության դեպքում նշվում են սերտիֆիկատիգրանցման համարը,թվականըԼ հանձնողմարմնիանվանումը: վիճակի վերլուծության ակտիառկայությանդեպԱրտադրության են. ակտի համարը, թվականը ն վերլուծություն իրակաքում նշվում նացնող սերտիֆիկացման մարմնիանվանումը: նաՆշվումեն նան ՀՀ օրենքներովտվյալ արտադրանքիհամար ն ՎՀ խատեսված Կառավարությանլիազորած կառավարմանմարմինների կողմից տրված փաստաթղթերը (հիգիենիկ եզրակացու: բուսասանիտարականսերտիֆիկատ Լ թյուն,անասնապահական, այլն), դրանց համարները,հանձնման թվականները' ն դրանք հանձ. նող-մարմինների անվանումը:Նշվում են նան օտարերկրյա մարմինների կողմից տրված փաստաթղթերը`սերտիֆիկատները(փորձար: --

այդ մարմինների անվանումը, կումների արձանագրությունները), գտնվելու վայրը, փաստաթղթիհաստատման ն գործողության ժամկետները: հսկողություն (ե-. Դիրք(13) - նշվում են համապատասխանության թե դա նախատեսվածէ սխեմայով) իրականացնողսերտիֆիկացման մարմնիանվանումը, տեղեկություններմակնշման վերաբերյալ ն այլ տեղեկություններ,որոնք չեն մտնում բլանկի որոշակիտեքստի մեջ: Դերք (14) սերտիֆիկատըհանձնող սերտիֆիկացմանմարմնի ն ղեկավարի փորձագետի(փորձագետներիխմբի ղեկավարի) անվանատառը,ազգանունը,ստորագրությունը,կնիքը: -

ԳԼՈՒԽ

ՊԱՐՏԱԴԻՐ

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՑ

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

հավաստումը Ինչպես արդեն նշվել է,. համապատասխանության սերէ, որի արդյունքում համապատասխանության գործունեություն հայտարարագրիմիջոտիֆիկատի կամ համապատասխանության ցով հավաստվումէ արտադրանքի, ծառայությունների, որակի ն կառավարմանհամակարգերի,անձանց համաբնապահպանական սահմանվածպահանջներին: պատասխանությունը աարտադիր հավաստումը տեխնիկաՀՅամապատասխանության կան կանոնակարգերովսահմանվածպահանջներինարտադրանքի հավաստումնէ: կամծառայություններիհամապատասխանության (ամավոր հավաստումը հայտատուի ՀՅամապատասխանության հայեցողությամբստանդարտացմաննորմատիվ փաստաթղթերովն քաղա

քացիական պայմանագրերովսահմանվածպահանջներինարտադրանքի, ծառայությունների որակի ն բնապահպանականկառավարման համակարգերի,համապատասխանությանգնահատման գորհածունեություն իրականացնողանձանց համապատասխանության է : վաստումմն Սերտիֆիկացմանազգային համակարգիշրջանակներում մշակվել են սննդամթերքների որոշ ապրանքային խմբերի պարտադիր սերտիֆիկացմանկանոններ:Այդկանոններիցեն. Դ. ՎՎԿՆ 07334.5.101-98-ը,որ վերաբերում է շաքարի արդյունաբերության մթերքների պարտադիր սերտիֆիկացմանը:Փաստաթուղթն ունի կիրառմանոլորտ,նորմատիվվկայակոչումներ,սահմանումներ` ըստ ՀՍՏ 52 ստանդարտի,ընդհանուրկանոններն հավելված: Ընդհանուր կանոններում,բացի այս կանոններից, նշված են նան այն ստանդարտները,որոնք նույնպես կիրառվում են շաքարային մթերքների պարտադիր Դրանք սերտիֆիկացման ժամանակ: .

են՝

"1. ՀՍՏ 5.3.-98.

սերտիֆիկացման ազգային համակարգ.արտադրանքիսերտիֆիկացման կարգը,

Սերտիֆիկացմանազգային համակարգ. օտարճանաչմանկարգը: երկրյա սերտիֆիկատների Շաքարի պարտադիրսերտիֆիկացումըկատարվումէ կացման ազգային համակարգի 2-7, 9ա սխեմաներից մեկով: Արտադրատեսակների,դրանց ցուցանիշների, ցուցանիշները ն փորձարկմանմեթոդները սահմանող նորմատիվ փաստաթղթերիցանկը տրվում է աղյուսակ 1-ում. Աղյուսակ 1 2. ՎՍՏ

5.8.-95.

սերտիֆի-

Արտադրա-|

տեսակի անվանումը

ԱՀԴ

կոդը

սս

Շաքարա- |911120 | 1701 | ԳՕՍՏ 21-94 վազ, շաքարռաֆինադ |911130 |1701| ԳՕՍՏ 22-94 (կտոր-

Թունավոր

շաքար)

Սանպին

տարրեր կապար

կադմիում

2.3.2.560-96

Պարենայինպղինձ հումքի ն սննդամթերքի | սնդիկ որակին անվտանգության | արսեն հիգիենիկ պահանջներ

Սանպին

2.3.2.560-96

ԳՕՍՏ

30538-97

ԳՕՍՏ 26932-86 ԳՕՍՏ 26933-86 ԳՕՍՏ

26931-86

ԳՕՍՏ

26927-86

ԳՕՍՏ 26930-86

Պեստիցիդներ`| Սանպին | հեքսաքլորցիկ-| 42-123-4540-87

լոհեքսան Սննդամթերքում (6, 8,1Հ-իզոմեր| պեստիցիդներիառավելագույնթույներ) ԴԴՏ ն դրա մե- | լատրելիպարուտաքբոլիտները | նակությանմա-

կարդակըն դրանց որոշմանմեթոդները

Սանպին 2.3.2.580-98

ԳՆ 2.6.005-9

| |

(ՎԴՈՒ-93)

Ռադիոնուկլիդ| ՄՈւ5779-91 «Ցեզիում-137. ներ որոշումըսննդամՑեզիում-137 թերքում»:

2-35

-Վ

Ցեզիում-134, Ցեզիում-137 ն

ԻԲՖ ՒՄԱՄՎԻ

|՝

ստրոնցիում-

90.

1991թ.

Ստրոնցիում:90 «Ստրոնցիում:90-.

Ռադիոնուկլիդների պարունակության ժա-

ՄՈւ 5778-91

որոշումը սննդամ-

մանակավոր թույլատրելի

թերքում»

ՍԱ ՄՎԻ ԻԲՖ

մակարդակները

Խ19/1Ջ|վկայական ` .Ա89Մ "

վկայականՊ14/1-

սննդամթեր-

քում |

2.Շաքարա-

Սանպին

2.3.2.560-96

վազ, շաքարռաֆինադ

(կտոր-շա-

քար) մանկա-

դեղագործական արտադ-

սնդիկ

արսեն

րության հիմ-| : նական բա-

համար

տարրեր` կապար կադմիում պղինձ

ցինկ

կան սննդի ն

ղադրիչների

Թունավոր

պեստիցիդներ` .

ԳՕՍՏ

30538-97 ՆՈ

ԳՕՍՏ

26932-86

ԳՕՍՏ

26933-86

ԳՕՍՏ

26931-86

ԳՕՍՏ

26934-86

ԳՕՍՏ

26927-86

ԳՕՍՏ

26930-86

Ըստ

1 կետի

Սանպին ԷՄանրէաբանա2.3.2.560-96 կան ԳՕՍՏ 26968-86 ԳՕՍՏ 21-94 | ցուցանիշներ Սանպին ԳՕՍՏ 22-94 `

42-123-4340-88

Մանկական,բու-

ժական ն դիետիկ

սննդիու դրանց բաղադրամասերի վերլուծությանմեթոդներըն մաննորրէաբանական մերը

Ծանոթություններ,

1. 2.

համակարգի

Սույն ցանկըկարող է լրացվել ն ճշտվել զարգացմանըզուգընթաց: Թույլատրվում է կիրառելփորձարկմանմեթոդներ սահմանողմիջազգայինն այլ

ընդունված Հայպետստանդարեթե փաստաթղթեր, դրանք մոնինորմատիվ են

տի

կողսրից:

Շաքարի պարտադիրսերտիֆիկացմանփորձարկումներիցառաջ է մթերքիտվյալ տեսակին վերաբերողնորմատիվ փասկատարվում տաթղթերի զգայորոշման պահանջներինարտադրանքի համապատասխանությաննույնականացում:Եթե փորձարկումներիժամանակ ներբացահայտվում է արտադրանքիանհամապատասխանություն կայացվածանվանմանը, ապա արտադրանքըըստ այդ անվանման սերտիֆիկացմանենթակա չէ: Արտադրանքի`ըստ նոր անվանման սերտիֆիկացումը կարող է կատարվել հայտատուի կողմից հայտի վերաձնակերպմանդեպքում: Շաքարի մթերքիընտրվածնմուշի փորձարկումներըպարտադիր սերտիֆիկացմանժամանակ հաստատման ենթակա ցուցանիշներով` ներկայացված աղյուսակ 1-ում, կատարվում են ըստ ՀՀ ԿՆ 7334.5.002-98-ի: Շաքարի մթերքիտվյալ տեսակինհամապատասխանության սերէ, եթե առկա են՝ տրվում լոիֆիկատ , ա)2-4 ն 7 սխեմաներիկիրառմանժամանակ՝ 4) արտադրանքիսերտիֆիկացմանհայտը, 2) ապրանքաուղեկիցփաստաթղթերը, 3) սերտիֆիկացումանցկացնելուվերաբերյալորոշումը, ւ. 4) սերտիֆիկացմանմարմնի կամ նրա կողմից լիազորված կազմակերպությաննմուշառման ակտը, 5) արտադրությանվիճակիվերլուծականակտը, 6) հավատարմագրվածփորձարկման լաբորատորիայում արտադրանքիփորձարկումներիարձանագրությունը, 7) նոր տեխնոլոգիաների,հումքի, հավելանյութերի,ինչպես նան տեսակփաթեթավորմաննյութերի, տարայի ոչ ավանդական ների կիրառումովստացված նոր արտադրանքիհամար ՀՀ պետականհիգիենիկն հակահամաճարակային ծառայության կանոններին նորմեեզրակացությունըսանիտարահիգիենիկ րի պահանջներինհիգիենիկ(անվտանգության)ցուցանիշնեվերաբերյալ, րով արտադրանքիհամապատասխամության դեպքում` նան փաստաթղթեր,որոնք հաս8) անհրաժեշտության տատում են օգտագործվող հումքի համապատասխանությունը անվտանգությանպահանջներին՝ ներառյալ տարածաշրջա՛ նային կենտրոնների, ագրոքիմ ծառայության ն բույսերի պաշտպանությանկայանների եզրակացություններըքիմիա`

ական միջոցների (պարարտանյութերի, թունաքիմիկատների, կիրառման ճի կարգավորիչների, կենսապատրաստուկների) մասին: բ) 5 ն 5ա միխնեմաների կիրառման ժամանակ՝ արտադրության գնահատման ակտը, ա) ենթակետերում նշված բոլոր փաստաթղթերը, բացի 2. ն5 կետերի փաստաթղթերից. գ) 6 սխեմայի կիրառման ժամանակ՝ որակի համակարգի սերտիֆիկատը, ա) ենթակետերում նշված բոլոր փաստաթղթերը, բացի 2, 5, ն 8 կետերի փաստաթղթերից, դ) Զե 9ա սխեմաների կիրառման ժամանակ` ա) ենթակետերում նշված 1-9 կետերի փաստաթղթերը, համապատասխանության մասին հայտարարագիրը, անհրաժեշտության դեպքում` արտադրանքի որակը հաստատող փաստաթղթերը (փորձարկման արձանագրությունը, հիգիենիկ սերտիֆիկատ նայլն): Սերտիֆիկացման փորձարկումների դրական արդյունքների դեպքում տրվում է համապատասխանությանսերտիֆիկատ` ըստ ՀՍՏ 5.3-ի: Շաքարի մթերքի համապատասխանությաննշան կարող է տրվել միայն այն դեպքում, եթջետվյալ արտադրանքը համապատասխանում է տեխնիկական կանոնակարգիկամ տվյալ արտադրատեսակի նորմատիվ փաստաթղթին: Համապատասխանությանձնը ն մակնշման կարգը` ըստ ՀՍՏ 5.5-ի: Պարտադիր պահանջներին արտադրանքի համապատասխանության մասին տեղեկատվությունը արտադրողները պետք է ընդ գրկեն ապրանքաուղեկից փաստաթղթերում, տարայի կամ փաթեթ-

վածքի, պիտակների,ներդիրների ն այլնի վրա` գործող նորմատիս փաստաթղթերին համապատասխան:Ընդ որում, ուղեկից փաս: տաթղթերում տրվում են սերտիֆիկացմանմասին տեղեկություններ՝ նշելով համապատասխանության սերտիֆիկատիհամարը ն տրմա( թվականը,սերտիֆիկատտվող մարմնիանվանումը: Ներմուծվող շաքարի մթերքի պարտադիր սերտիֆիկացմանմ սին տեղեկատվությունըպետք է տրվի ապրանքաուղեկիցփաստ թղթերում: լ

Շաքարի մթերքի համապատասխանությանսերտիֆիկատի գործողության ժամկետի երկարացման դեպքում կատարվում է արտադրանքի այն ցուցանիշների ստուգումը, որոնք կարող են փոփոխվել պահման պայմանների խախտման դեպքում: Սերտիֆիկացված արտադրանքի համապատասխանության հսկողության անցկացման կարգը` ըստ ՀՍՏ 5.3-ի: Համապատասխանության սերտիֆիկատի տրման դեպքում համապատասխանության հսկողության պայմանները ն պարբերականությունը սահմանում է սերտիֆիկացման մարմինը, բայց ոչ պակաս, քան երեք ամիսը մեկ` 2-4, 9, ն ոչ պակաս քան վեց ամիսը մեկ` 5, Ցա, 6 սխեմաներով սերտիֆիկացման դեպքում: 2. Բուսական յուղերի ն յուղաճարպային մթերքների պարտադիր սերտիֆիկացման կանոնները տրված են ՀՀ ԿՆ 07.334.5.102-98-ում: Այս մթերքների պարտադիր սերտիֆիկացման կանոնները Սույնն են ինչ որ շաքարինը, (աղ. 1) միայն տարբերությունն այն է, որ. 1. փոխվում է ցուցանիշների ցանկը, 2. տրված է նույնականացման ժամանակ հավաստման ենթակա ցուցանիշների ցանկը (աղ. 2) Համապատասխանության սերտիֆիկատի գործողության ժամկետի երկարացման դեպքում կատարվում Էէ արտադրանքի հավաստման համար հանձնարարելի ցուցանիշների համապատասխանության հսկողություն (աղ 3):

Աղյուսակ2

ն դրանց ցուցանիշների, Արտադրատեսակների, ցուցանիշները

մատիվ փաստաթղթի նշագիրը

թղթի նշագիրը

1.Բուսական յուղեր (բոլոր տեսակները) 91

ՍանՊին 2.3.2.560-96

1128-75

| ԳՕՍՏ

7825-96

ԳՕՍՏ

7981-68

91 4121

ԳՕՍՏ

8807-94

91 4192

ԳՕՍՏ

8808-91

91 4123

ԳՕՍՏ

8988-77

|1507|-1515

91 4112

|1804

91 4131

|ԳՕՍՏ | ԳՕՍՏ

|թթվային թիվ |պերօքսիդայինթիվ

|ԳՕՍՏ 112993

91 4111

ԳՕՍՏ 8989-73

91 4133

ԳՕՍՏ 8990-59

91 4336

ԳՕՍՏ 10766-64

91 4000

ԳՕՍՏ

14083-68

91 4115

ԳՕՍՏ

1129-93

91 4131

ԳՕՍՏ

7981-68

91 4121

ԳՕՍՏ

8807-94

Օքսիդային փչացման.

|11

|ԳՕՍՏ

914136

Թունավոր | տարրեր. կապար կադմիում արսեն

| |

5476-80 26593-85

ՄՈւ 01-19/47-1192

|2|

ԳՕՍՏ

26932-86

ԳՕՍՏ

26933-86.

ԳՕՍՏ 26930-86

սնդիկ

ԳՕՍՏ

պղինձ երկաթ

ԳՕՍՏ

26931-86

ԳՕՍՏ

26928-86.

ցինկ"

26927-86

ՄՈւ 5178-90

ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ

26934-86 30538-97

է,

ՍանՊինՆ

Միկոտոք-

2.3.2.560-96

սիններ.

| ՄՈւ 4082-86

(3)

վերահսկողու-

աֆլատոք-

թյունն ըստ

հումքի

սին յ

Ռադիոնուկլիդներ

| |

ցեզիում-137 ՄՈւ 5779-91 |4) ստրոնցիում- ՄՈւ 5778-91 |5)

91 4121

ԳՕՍՏ8807-94

91 4123

ԳՕՍՏ

8988-77

91 4123

ԳՕՍՏ 898877

91 4136

ԳՕՍՏ

91 4192

ԳՕՍՏ 8808-91

91 4000

ԳՕՍՏ

1129-93 14083668

ՍանՊին

2:3.560-96

|ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ

|էրուկաթթու

Ծծումբ

ԳՕՍՏ

8988-77 30089-93 8988-77

|Մանրէաբա- ԳՕՍՏ 9225-84 նական

ԱԻ

ԳՕՍՏ 10444.2-94

ԳՕՍՏ 10444. 15-94

ԳՕՍՏ 28805-90 ԳՕՍՏ 30518-97 ՄՈւ 4.2.577-96

2. Բուսական յուղերից մշակված մթերք 2.1. Մարգա| 91

րին

ՍանՊիՆ42-1234940-88 |8)

91 4213

|1517 | ԳՕՍՏ

240-85

Թունավոր տարրեր.

կապար ԳՕՍՏ 2.3.3.560-96արսեն ԳՕՍՏ կադմիում | ԳՕՍՏ սնդիկ ԳՕՍՏ պղինձ ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ նիկել ՍանՊիՆ

26930-86 26933-86

26927-86

26931-86 28414-89 30538-97

--ջ

ՍանՊին

Միկոտոք-

սիններ,

2.3.3.56096

պեստիցիդ-

ներ,

ռադիոնուկլիդներ` ըստ 1 կետի ԳՕՍՏ

Կոնսեր-

240-85

կետի (վերահսկողու|թյուննըստ հումքի)

Ըստ 1

240-85

ԳՕՍՏ

վանտներ. բենզոյական թթու, սորբինաթթու, նատրիումի

բենզոատ Մանրէաբա-| ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ նական ցուցանիշներ | ԳՕՍՏ 12-88 :

ԳՕՍՏ

240-85

ՍանՊիՆ 2.3.2.560-96 "

ՀԵՐ

Քո

վխ

ճարպեր` խոհարարա| 91 4232 կան:հրու- | 914231

| 1516 | ԳՕՍՏ 28414-89 | տարրեր. ՍանՊին կապար շակեղենի, 2.3.2.560-96 արսեն հացաթխման. կադմիում Ր

սնդիկ

պղինձ :

ՍանՊին 2.3.2.560-96

Միկրոտոք-

սիններ,

պեստիցիդ-

ներ,

ր '

91 4232

ԳՕՍՏ

2.3.

ԽԲՂՈ'

Մայոնեզ | 91.4310

28414-89

ՍանՊին

191.4231 Է

28805-90 10444.

ԳՕՍՏ

30519-97

ԳՕՍՏ

30518-97

Թունավոր

2.2.

9225-84

|2103

12.3.2.560-96 ԳՕՍՏ

30004.1-93

ՍանՊիՆ 2.3.2-560-96

ռադիոնուկլիդներ` ըստ 1 կետի Մանրէաբա-| նականցու-

ԳՕՍՏ 26932-86 ԳՕՍՏ

26930-86

ԳՕՍՏ

26933-86

ԳՕՍՏ

26927-86

ԳՕՍՏ

26931-86

ԳՕՍՏ

30538-97

|Ըստ1

կետի. (վերահսկողու-|թյունըըստ հումքի)

Ըստ 2.1

ցանիշներ"

|Թունավոր | Ըստ տարրեր ըստ 2.2

կետի

2.2

կետի

5...

ՍանՊին

Միկոտոք-

Ըստ 1

պեստիցիդ-

|թյունըըստ հումքի)

2.3.2.560-96 Վսիններ,

կետի

)(վերահսկողու-

ներ,

ռադիոնուկլիդներ` ըստ 1 կետի

Ըստ 2.1

Մանրէաբա-

կետի

նական ցուցանիշներ 91 4310

ԳՕՍՏ 30004.1-93

ՍանՊիՆ 2.3.2.560-96

Մանկականսննդի մթերքիարդյունաբերությանմեջ օգտագործվողյուղերում: Ծանոթություններ. 1. Սույն ցանկը կարող է լրացվել ն ճշտվել համակարգի զուգընթաց: զարգացմանը 2. Թույլատրվում է կիրառելփորձարկման մեթոդներսահմանողմիջազգայինն այլ ն մեթոդներ,եթե դրանք ընդունվածեն Հայերկրներինորմատիվփաստաթղթեր կողմից: պետստանդարտի "

Ադյումակ 3 Սերտիֆիկացմանհամար բուսական յուղերի Ա բուսական յուղերից մշակված մթերքի նույնականացման ժամանակ հավաստմանենթակա ցուցանիշների ցանկը Ցուցանիշներ սահՑուցանիշի Փորձարկումների Արտադրատեսակի անվանումը մանող նորմատիվ անվանումը մեթոդներըսահմանող նորմատիվ "փաստաթղթի

նշագիրը

փաստաթղթինշագիրը

Բեկմանցուցիչ

ԳՕՍՏ 5482-90

ԳՕՍՏ Եռագլիցերիդների ճարպաթթվային ԳՕՍՏ

բաղադրությունը"

1129-93 8988-77

Բուսական

Բուսականյուղերից| Զգայորոշման

յուղերիցմշակված | մշակվածմթերքի | ցուցանիշներ

976-81

ԳՕՍՏ

Ֆիզիկաքիմիական համար` ըստ Ա | ԳՕՍՏ հավելվածի կետի| ցուցանիշներ (մարգարին, ճարպեր`խոհարա-| նորմատիվ րական,հրուշակե- | փաստաթղթերի ղենի, հացաթխման,

30004.2-93

մթերք

մայոնեզ) ՛

հաստատելուանհրաժեշտության դեպքում որոշվում Իսկությունը

ֆիկացման փորձարկումներիգործընթացում:

սերտի-

Աղյուսակ։ Երկարատն պահման արտադրանքիհամապատասխանության հսկողության ժամանակ հավաստման համար հանձնարարելի ցուցանիշների ցանկը

Արտադրատեսակ Ցուցանիշներ ի անվաճումը սահմանող նորմատիվ

Ցուցանիշի անվանումը

փաստաթղթի

նշագիրը

Բուսականյուղերի Բուսական Թթվայինթիվ յուղեր

Պերօքսիդայինթիվ|

համար` ըստ Ա հավելվածի

Փորձարկումների մեթոդները սահմանող նորմատիվ

փաստաթղթերի նշագիրը

ԳՕՍՏ

5476-80

ԳՕՍՏ

26593858.

Միկոտոքսիններ`

նորմատիվ

ըստ Ա հավելվածի 1 կետի

փաստաթղբերի

2. Բուսական Բուսականյուղերից| Զգայորոշմա0 յուղերից մշակված մշակված մթերք` ցուցանիշներ

մթերք

հավելվածի| Մանրէաբանական նորմատիվ |ցուցանիշներ` ըստ Ա

ըստԱ փաստաթղթերի հավելվածի Մ

կետի

ԳՕՍՏ

976-871 ՏՈ:

3. |

Գինիների,կոնյակի, խմելու էթիլ սպիրտի ն

իկյոր-օղային

պարտադիր սերտիֆիարտադրանքների

կացման կարգը

Պարտադիր սերտիֆիկացման է ենթակա առաջնային գինեգործության կազմակերպություններիթողարկած արտադրանքը: Երկպարտադիր չրորդականգինեգործության կազմակերպություններում է սերտիֆիկացման ենթակա սեփական արտադրության արտադ-

րանքը: . Առաջնայինգինեգործությանկազմակերպություններից'։ստացվող արտադրանքիսերտիֆիկացմանժամանակ սերտիֆիկացման մար-

վերաձնակերպումէ սերտիֆիկատը,այն պայմանով,որ մինը

փորձարկումներով արտադրանքիորակի պահպանումը: Խմիչքների ն գինե-օղային արտադրանքիսերտիֆիկացմանժամանակ դրանց նույնականացումը անհրաժեշտ է իրականացնել հետնյալ կարգով. Փաթեթավորմանն մակնշման ստուգումը` «Սպառողներիիրա"վունքների պաշտպանությանմասին» ՅՀ օրենքի համաձայնն համապատասխաննորմատիվփաստաթղթերով: Արտադրանքիհամապատասխանությանստուգումը ըստ այն ցուցանիշների խմբին պատկանելության,որոնք նախատեսված են արտադրանքի նորմատիվայինփաստաթղթերով(թնդությունը, շաքարի զանգվածայինխտությունը,տիտրվող ն ցնդող թթուների քանակը, չոր նյութերի քանակը,զգայաբանությանգնահատումը,մեթիլ սպիրտի,սիվուխայինյուղերի, ալդեհիդների,եթերներին այլնի քանակը):Նույնականացմանբացասականարդյունքի դեպքում չի սերտիֆիկացվում ըստ հայտարարվածանվանումներինորմատիվային փաստաթղթերով նախատեսված անվտանգությանցուցանիշների համապատասխանություն: Խմիչքների ն գինե-օղային արտադրանքներիպարտադիրսերէ տիֆիկացումը կատարվումէ ըստ 2, 2ա, 3, Յա, 4, 4ա, 5, 7, 9ա, 10, 40ա սխեմաների: .Նմուշառումը ն նախապատրաստումըփորձարկմանըստ ար'' տադրանքիխմբերիկատարվումէ գործող նորմատիվփաստաթղթերով, այդ թվում, Ռչ ալկոհոլայինխմիչքներ, լ հավաստվում է

օշարակներ,կվաս

ԳՕՍՏ 6687.0-86

Գարեջուր

Վանքայինջուր Գինի,գինենյութեր,

Օղի

կոնյակներ

Լիկյոր-օղային արտադրանք Խմելու էթիլ սպիրտ9546-ոց համար` ըստ Բոլոր արտադրանքների

12786-80

ԳՕՍՏ

ԳՕՍՏ 23268.0-91

ԳՕՍՏ

Ք51144-88

ԳՕՍՏ

5363-93

ԳՕՍՏ

Բ51135-93

ԳՕՍՏ 5964-93

ԳՕՍՏ 26668-85,

ԳՕՍՏ 26669-85,

ԳՕՍՏ 26929-86.

նս փորձարկման Խմիչքներիտեսակները, դրանց ցուցանիշները

Արտադրա-|

անվանումը

աո 1. Ոչ

918510

ալկոհոլային

խմիչքներ '

կոդը| ն/փնշագիրը

|2202

նշագիրը

ԳՕՍՏ

28/88-89

ՍանՊին 2.3.2.560-96ն այլ

ն/փ

|Թունավոր |

տարրեր

կապար

30/78-96

ԳՕՍՏ

(կապարին կադմիումի համար) ՄԲ 01-19/137-17-95 ԳՕՍՏ 26929-94 26933-86

ԳՕՍՏ

կադմիումԳՕՍՏ արսեն ԳՕՍՏ սնդիկ

26930-86 26927-86

ԻԿ 10-503/

Մանրէա-ԳՕՍՏ բանկան ԳՕՍՏ

536105-9

10444.12-88. 10444.15-94

ցուցանիշներ|ԳՕՍՏ

18963773:

Ռ50474-93

ԳՕՍՏ

Ռադիոնուկ-|

ՄՈւԿ 2.6.1.717-98

լիդներ պահածոյացնող նյութեր`

բենզոաթթու | ԳՕՍՏ

30059-93

սորբինաթթու | ՏՆ 10-05031531-93 Նատրիումիբենզոատի օգտագործման դեպքումոչ ալկոհոլայինխմիչքնե րի արտադրությու`

"7102

նում

ՒՏհ 10.0503/53/-366-9

|2. Օշարակներ

|918520

ԳՕՍՏ

ՍանՊՆ

2.3.2.560-96նե այլ

աշ

28499-90|

ն/փ

Թունավոր

|նյութր

60 |ըստ1կետի

կապար կադմիում արսեն սնդիկ Մանրէաբա-

նական

ըստ 1

կետի

լիդներ

ըստ 1

կետի

ցուցանիշներ ռադիռնուկ-

պահածոյացնող նյութեր բենզոաթթու| ըստ սորբինաթթու | ըստ

Սպիրտա| յին խմիչքՎներ Վ3.

918519

ՍանՊին 2.3.2.560-96 այլ

ն/փ

| Բալզամ-|

վներ

918572

ՍանՊին

2.3.2.560-96ն այլ

կետի կետի

Թունավոր

ըստ 1

կետի

Թունավոր

ըստ 1

կետի

ըստ 1

կետի

|նյութեր կապար կադմիում արսեն սնդիկ ռադիոնուկլիդներ

տարրեր կապար կադմիում արսեն սնդիկ ռադիոնուկլիդներ

5.Արդյունա- |918590 բերական լցման հանքային ջրեր (այդ թվում`

|2201

| ԳՕՍՏ.

|Թունավոր |տարրեր

13273-

88, 28188-89

| ՍանՊին

արհեստա-

|ըստ1 կետի

կապար

2.3.2.560-96ն այլ

6. `

ն0/փ

ըստ 1

Մանրէաբա-|

ըստ 1 կետին ՄՌ. «ՔՏ6սժՕոօ-

ցուցանիշներ|

հՁՏ

սնդիկ

կան հան-

քայնացված)

կետի

|կադմիում արսեն

|նական

Ձ6/նց/ոօՏՅ-ի հայտնաբերումըն նույնականացումը շրջակամիջավայրում(սննդամթերք,ջուր ն այլն)»

ՍՍՀՄ Ա.Ն.

Մոսկվա,1984

ռադիոնուկ-ըստ

կետի

|ըստ 1

կետի

լիդներ 6.Գարեջուր, |918420 |2203 հատիկային |918515 հումքով 918446

խմիչքներ 918449

ածիկային,

| ԳՕՍՏ

Թունավոր տարրեր կապար կադմիում արսեն սնդիկ

Ք51174-98

ՍանՊին

2.3.2.560-96ն

այլ ն/փ

խմորման

ըստ Մանրէաբանական

կետի

|ԻԿ 10-04-06-140-87

ցուցանիշներ Ռադիոնուկ- | ըստ Լիդներ

7.Խաղողի917100 ..|ԳՕՍՏ. գինիներ, պտղային, փրփրուն, «Սովետական շամ-

|917200

|2205

|917300 |917520

պայն»,

ՐՔ.

|Ռադիոնուկ-վ1. |լիդներ ըստ 1կետի

ՍանՊիՆ 1923-.

78Նայլնփ

.Ժ

ՄՄ

14-.7::.:. «

|սորբինաթբու ԳՕՍՏ 26181-84 կամ նատրիու-|ԳՕՍՏ Ք50476-93 լի սորբատ ԳՕՍՏ 14351-73

23.2.560-98,

գինենյութեր :

|նողնյութեր

ՍանՊին

վմշակված

արսեն սնդիկ պահածոյաց-

Ք51158-98. Ք51165-98,

գինիներ ն

խաղողի

|տարրեր 13885-883,կապար 13918-88, կադմիում

Ք5107-98,

գազալցված

կետի

Թունավոր ըստ1կետի

|93,12134-873,

28616-90, 28685-90,

|917190

Մշակված |917536

պտղային գինենյութեր

|206

Թունավոր ըստ

|ԳՕԾՍՏ28615 :

ՍանՊիՆ

2.3.2.560-96ն

այլ ն/փ

տարրեր կապար կադմիում արսեն սնդիկ ընդհանուր

1կետի

ծծմբային

ԳՕՍՏ

14351-73

Ռադիոնուկ-| լիդներ

ըստ 1

կետի

Թունավոր

ըստ 1

կետի

թթու

9.Կոնյակներ

|917410

917420 917440

| 2208 | ԳՕՍՏ. 12494-777,

տարրեր կապար կադմիում արսեն

13741-91,

ՍանՊիՆ

|սնդիկ Մեթիլսպիրտ | ԳՕՍՏ 13194-74 Ռադիոնուկ-| ըստ 1 կետի լիդներ

2.3.2.560-96ն այլ

10.Գինիների |917625

խմիչքներ

պտղային)

Օղի

|2206 | ԳՕՍՏ.

Թունավոր

Ք51159-95

ՍանՊինՆ

(խաղողին

11.

ն/փ

2.3.2.560-96

այլ

918100

նփ

Թունավոր

|2208 | ԳՕՍՏ.

12712-80, 27907-887, ՍանՊինՆ

2.3.2.560-96ն այլ

0/փ

տարրեր կապար կադմիում արսեն սնդիկ Ռադիոնուկ-| լիդներ

նյութեր կապար կադմիում արսեն սնդիկ Սիվուխային | յուղեր

Ալդեհիդներ

Եթերներ Մեթիլսպիրտ

ըստ 1

կետի

ըստ 1

կետի

ըստ 1

կետի

ԳՕՍՏ 5369-93 ԳՕՍՏ 305386-97

էթիլ սպիրտ խմելու 9596-

Վ12.

918118

ՎՃ

ԳՕՍՏ

|2207

5963-6,7

ՍանՊին

)

|Թունավոր | տարրեր

ըստ 1

կետի

ըստ 1

կետի

ԳՕՍՏ

5964-93

ԳՕՍՏ

30536-97

|ոստ 1

կետի

ըստ 1

կետի

2.3.2.560-96ն| կապար

վայլ փ

ոց

կադմիում արսեն սնդիկ Ռադիոնուկ-| լիդներ

Սիվուխային| յուղեր Ալդեհիդներ Եթերներ Մեթիլ սպիրտ

13.Լիկյորա-|918100

արօղային տադրու-

93, 27906-887,

ՎՍանՊին

թյուններից

ԳՕՍՏ.7190-|Թունավոր

| 2208

բուրավե-

տացվածն

"12.3.2.560-96 նե Սայլ ն/փ

գազալցված

ալկոհոլային խմիչքներ

|տարրեր կապար

|կադմիում արսեն սնդիկ Ռադիոնուկ-| լիդներ

Կաթինկաթնամթերքի պարտադիր

սերտիֆիկացման կարգը

Կաթին կաթնամթերքի. սերտիֆիկացումը կատարպարտադիր ՀՀՂՓ ն ՀՍՏ 5-3 ու ՀՍՏ է վում 105-97 կանոնների 07334.5. համաձայն: ստանդարտների պահանջների է երկուխմբի` Կաթնամթերքը բաժանվում 30. -մինչն օր պիտանիության (պահման, իրացման) ված ժամկետով(շուտ փչացող)կաթնամթերք, .-30 օրից ավելի (երկարատն պիտանիության , ման)կաթնամթերք:

երաշխավ ժամկետով պահ:

է Սերտիֆիկացման "կախված սխեմայի ընտրությունը,

ժամկետից:

պահմ

ւ.

' |

եՎ.

Երկարատն պահման ժամկետի պարտադիր սերտիֆիկացումը կատարումեն սերտիֆիկացմանազգային համակարգի2-7, 9 ն 9ա սխեմաներով,շուտ փչացողինը՝ 3-7, 9 ն Ջա սխեմաներով: Աղյուսակ Արտադրատեսակների,դրանց ցուցանիշների, ցուցանիշները ն փորձարկմանմեթոդներըսահմանող նորմատիվ փաստաթղթերի ցանկը

Ցուցանիշի Փորձարկումների

անվանումը մեթոդներըսահ-

մանող նորմատիվ փաստաթղթերի|

նշագիրը

1.Կաթն սե-981912

ք401

րուցք հում

ԳՕՍՏ

նշագիրը

13264-88|

Թունավորտարրեր

| կապար (կաթինվերա-| պղինձ բերող) ցինկ կադմիում սնդիկ արսեն ԳՕՍՏ 5061-89

Միկոտոքսիններ.|

աֆլատոքսին

ԳՕՍՏ 26932-86 ԳՕՍՏ 26931-86

ԳՕՍՏ 26934-86 ԳՕՍՏ 26933-86 ԳՕՍՏ 26927-86 ԳՕՍՏ 26930-86 ՄՈւ 01-19/47-11-92

ՄՈւ 5178-90 ՄՈւ 4082-86

Հակաբիոտիկներ

տետրացիկլինային խմբի,պենիցիլին,| ՄՈւ ստրեպտոմիցին Հորմոնալպատ- | րաստուկներ.

3049-84

ՄՌ 2944-83

դիէթիլստիլբեստրոլ

ՄՌ 3208-85 էստրադիոլ-178 Պեստիցիդներ.ԳՕՍՏ 23452-79

քլորօրգանական | Սննդամթերքում, կերերումն արտամյուս խմբեր քին միջավայրում պեստիցիդների

միկրոքանակների որոշմանՄ8Ց,

Մաս 5-21 հաստ. 1976-1993

Սննդամթերքում, կերերումն արտաքին միջավայրում պեստիցիդների միկրոքանակների որոշմանմեթոդներ Խմբ. Մ.Ա. Կլիսենկոյի, Մ. Կոլոս, .

Սննդամթերքում քեզիում-134-

137, ստրոն-

իատ. 1-2, 1992

Սիում-90ճառա- րադիոնուկլիդներ" Լլրտաքին միջավայրի օբյեկտներում գայթաակտիվ ռադիոակտիվ նյունուկլիդների թերիպահմանվեԼպարունակությանԺամարաբերյալսանիտանակավորթույրականվերահսկոլատրելիմաղությանմեթոդականհրահանգՄ. կարդակները ԳՆ 2.6.005-93

(ՎԴՈւ-93)

ՈՕՍՏ 13264-88

23453-90 ԳՕՍՏ

Մարմնական հիվանդություններիբջիջԳՕՍՏ ներ Մանրէներովաղ- Է՛ՕՍՏ լտոտվածությունը՝ ԳՕՍՏ ենրգելակող նյութեր ԹՕՍՏ Ձեզոքացնողնյու-

թեր

անը

կաթ-.

ամթերք այլն), չոր|

աթնամ-

23454-79 24065-80 24066-80

ԳՕՍՏ 24067-80

Մաքրության աստի-

2.Անարատ թ22200 ք4019103 կաթնամ- 922300 թերք(պաս-Ք22310 երացվածքշ 2351 |Ք22360 աթն,. երուցք,. 22000

9225-84

ԳՕՍՏ 8218-89

Կողմնակիհոտերն ՌԹՕՍՏ28283-89 ամեր 13277-79Թունավորտարրեր ստ 1 կետի

ԳՕՍՏ

ԽԹՕՍՏ1347-85 ՌՕՍՏ 4495-87 ԱՕՍՏ ԳՕՍՏ

Միկոտոքսիններ Ըստ հակաբիոտիկներ"" 10382-85իորմոնալպատրաս10970-87 |տուկներ"" Ըստ

ԳՕՍՏ 23621-79 ՄԲՏ 506189

կետի

|էՖոսֆատազներ (բա-Ըստ 1 կետի ցի չոր

կաթնամթեր-

քից)

որջ

Ըստ 1

կետի

ՈՕՍՏ3823-73

Մանրէաբանական,

ցուցանիշներ. Մեզոֆիլօդակյաց ն ԳՕՍՏ մասնակիօդակյաց միկրոօրգանների քանակը Աղիքայինցուպիկ- ։Ռ՛ՕՍՏ ներիխմբիբացիլնե-

9225-84

րը

Զոր անարատ |իԴաթոգեն միկրոօր- հրահանգ1135-73 կաթիհամար, խդանիզմներ, այդ մանկական թվում՝ սալմոնելներ նննդիարտադ- |։կոագոլազոդականհրահանգ1135-73 բությանհամար խտաֆիլոկոկեր մորիչներիքանա-

քա-ԳՕՍՏ 10444.12-88 որբոսասնկերի

ակը

ոնավության

ԳՕՍՏ 10444.12-88

զանգվածաբաժինը լչոր կաթնամթերքի ՌՕՍՏ իամար) Ռադիոնուկլիդներ" Թունավորտարրեր Թ.Կաթնա- 922511

ՈՈ""",

ք406

Ըստ Միկոտոքսիններ

խակաբիոտիկներ

ԹՕՍՏ 761685

կաթնաշո-

ԳՕՍՏ

լսրտադրա-թ2

ԳՕՍՏ 27568-87

52 2512

ռային

11041-88

խորմոնալպատրաս-

Լոուկներ""

92 2500

կետի

Ըստ 1

կետի

Ըստ 1

կետի

|Ղեստիցիդներ

Լոեսակներ,'

պանիրներ

29246-91

ըստ 1 կետի

Մանրէաբանական

ՄԲՏ 5061-89

ցուցանիշներ

Ըստ 1

կետի

մանրէներ

Ըստ 1

կետի

Աղիքայինցուպիկի

ՊաթոգենմիկրոօրԸստ այդ դանիզմներ, վում՝ սալմոնելներ, Է

ՅԱՅԱՏ

Նիզին(հալածպանիրներիհամար)

ԳՕՍՏ

կետի 9295-84.

իրահանգ1135-73

135-73.

որահանգ1

Նատրիումինիտրատ (պանիրների

համար)

4. Խտաց- 92 2712 րած կաթիցք22713

պահածոներ

ք402

92 2700

92 2711 82 2715

82 2721

Ր)

ԲՕՍՏ 718-84

ՄՈւ 4082-06

Ռադիոնուկլիդներ" |ՄՈւ5308-90 Թունավորտարրեր բստ 1 կետի անագ Միկոտոքսիններ Ծակաբիոտիկներ"" որմոնալ պատրաս-ԹՕՍՏ26935-86 Ըստ 1 կետի լոուկներ""

Նիզին(մանրէակերծվածմթերքի բստ 1 կետի ԳՕՍՏ 1923-78 խամար) ԳՕՍՏ 2903-78 Մանրէաբանական ԳՕՍՏ 4771-60 լքուցանիշներ. ԳՕՍՏ 4937-85 ԱրդյունաբերականԽՄՈւ3049-84 ՄԲՏ 506189 անրէազերծման պահանջներ Ըստ 2 կետի Պաթոգենմիկրոօր- Ճրահանգարտադ-: Մանրէազերծ- վանիզմներիկամ իական ձեռնարկումեծաված մթերքիհա- նրանցտոքսինների թյուններում, ախբազաներում, բացակայությունը անրածախառետրումն հանրային ննդիձեռնարություններումպաածոների սանի-։ ԹՕՍՏ71985

նար

արատեխնիկավերահսկոկարգիմարության , Ռադիոնուկլիդներ"խին ան

(01-1989-14-92

Թունավորտարրեր ԹԿՍԵՆ) 5.Կարագ թՔ22100 երուց-

ե այլ քային

822116

աթնային

ուղեր:

ը405

լ ԳՕՍՏ 37-91

ԳՕՍՏ 6822-67 ՄԲՏ 5061-89

երկաթ

Ըստ 1

կետի

Միկոտոքսիններ Ծակաբիոտիկներ"" Ըստ 1

կետի

ԲՕՍՏ 26928-86 :

Ըստ 1 կետի

Ըստ 1

"110

կետի

: ' :

խորմոնալպատրաս-

լոուկներ""

Ըստ 1

Պեստիցիդներ Ըստ

կետի

Ըստ 2

կետի

Մանրէաբանական Սուցանիշներ

Ռադիոնուկլիդներ" բստ

կետի

Ըստ 2

կետի

ՄԲՏ 5061-89

թ.Պաղպա-92 ղակ

թ105

քգտագործվող |Մանրէաբանական իումքիհամար ցուցանիշներ Տէ

ՅսոԹսՏ

Թունավորտարրեր իրահանգ1135-73 Սնկաթույներ Ծակաբիոտիկներ |բստօգտագործվող

Ծորմոնալ

իումքիփորձար-

կումների լպատրաստուկներ"" Պեստիցիդներ Ռադիոնուկլիդներ" Ըստ 1 կետի

վերահսկողությունկատարում են Արտադրանքիճառագայթաակտիվության այն տարածքներիհամար, որոնք ՀայաստանիՎանրապետությանպետածառայությանկողմից,ըստ ռադիոկան հիգիենիկե հակահամաճարակային ճանաչվածեն անբարենպաստ: աղտոտվածության, ակտիվճառագայթման է հումքի: Հսկողությունըկատարվում միայնըստ վերաբերյալ: Կաթնաշոռիարտադրատեսակների

Ծանոթություններ.

զուգՍույն ցանկը կարող է լրացվել ն ճշտվել համակարգիզարգացմանը ընթաց: 2. Թույլատրվումէ կիրառելփորձարկման մեթոդներսահմանողմիջազգայինե եթե դրանք ընդունված են փաստաթղթեր, այլ երկրների նորմատիվ 1,

կողմից: Հայպեւոստանդարտի

Աղյուսակ 6 արդյունաբերության սառՅուղի պանրի պահեստներից,կաթի ն առւտրի բաշխման սառնարաններից այլ կազնարաններից, մակերպություններիպահոցներից երկարատն պահման արտադրանքը իրացնելուց առաջ տեսչական վերահսկողության Ժամանակ հաստատման հանձնարարվող ցուցանիշների ցանկ |

Արտադրանքիանվանումը Պանիրներ Չոր

կաթնամթերք

Խտացրածկաթնեղենիպահածոներ |

Յուղ Վ

Անագ,կապար (թիթեղյատարաներիդեպքում) Մանրէաբանական ցուցանիշներ Աֆլատոքսին հ/1 '

Պաղպաղակ` "Է

Ցուցանիշների անվանումը Աֆլատոքսինհ/1 ցուցանիշներ Մանրէաբանական Աֆլատոքսինհ/1 զանգվածաբաժին Խոնավության ցուցանիշներ Մանրէաբանական Աֆլատոքսինհ/1

ցուցանիշներ Մանրէաբանական Մանրէաբանական ցուցանիշներ

կիրառելի|Աֆլատոքսինհ/1 Կաթնաշոռ (նորմատիվները են կաթնաշոռի Մանրէաբանական ցուցանիշներ նկատմամբ)

5. ՛

լան,

արտադրատեսակների

ձկնամթերքի ն ժովամթերքի պարտադիր կանոնները

Քերտիֆիկացման կատարվում է Այս մթերքների պարտադիր սերտիֆիկացումը 5.8 ըստ ՀՀ ԿՆ

ստանդարտների: ՀՄ-55.8ն'ՀՍՏ 07334.5.103-98-ի, Ձկնարտադրանքըբաժանվում. էերկու: խմբի. մինչն 30 օր պիտանիության(պահպանման, իրացման) երաշ(շուտ փչացող արտադրանքի), ժամկետով "

խավորված

(երկարատն պաէ կնարՍերտիֆիկացման սխեմայի. ընտրությունը կախված.

օրից ավելիպիտանիության ժամկետով ման)ձկնարտադրանք: -

տադրանքիպահման ժամկետից: Երկարատն, պահման. է Սերտիֆիկացրանքի պարտադիրսերտիֆիկացումըկատարվում ման ազգային համակարգի2-7, 9, Զա սխեմաներով,շուտ փչացողինը՝ 3-7, 9, Ջա սխեմաներով:

ձկնարտադ-

.11շ

Արտա-| ԱՀԴ դրատե-| կոդը սակի

անվա-

ԱՏԳ սԱ

կոդը

Ցուցանիշներ

սահմանող

նորմատիվ

Ձուկ

նի,

| ՍանՊին

|2.3.2.560-96 ԳՆ 1.1.546-96

92 6121

կապար

1168-86 | արսեն ԳՕՍՏ3948-90կադմիում ԳՕՍՏ 17660-97 | սնդիկ

րած, րած

92 6140

ԳՕՍՏ 20057-96

92 6150

ԳՕՍՏ 21311-75

աղա-

|926130

ԳՕՍՏ

92 6130

ԳՕՍՏ 24896-81

սուկի

92 6130

ԳՕՍՏ

ԳՕՍՏ 26930-86

ԳՕՍՏ 26933-86 ԳՕՍՏ 26927-86

17661-72

21607-97

ՄՈւ 01-19/47-11-

ԳՕՍՏ 26932-86

ԳՕՍՏ

92 6124

Սառեց-| 926130

մեթոդները սահ-. մանող նորմատիվ փաստաթղ-

թի նշագիրը

Թունավորտարրեր |

|1)

ձուկ`

ցած,

ԳՕՍՏ 814-96

պաղեց-| 92

անվանումը

փաստաթղթի

կենդահումք,

Ցուցանիշի

նշագիրը

նումը

Աղյուսակ 7 (Փորձարկումների

ՄՈւ

| պղինձ | ցինկ

5178-90

ԳՕՍՏ 26931-86 ԳՕՍՏ

26934-86

ԳՕՍՏ 30538-97

Պեստիցիդներ. Սննդամթերքում,

92 6153

Մաս շ4ա

Նիտրոզամիններ| ՄՈւԿ 4.4.1-011ՍանՊին 93 Է 2.3.2.560-97 Պոլիքլորացված | Սննդամթերքում

երկֆենիլներ պոլիքլորացված երկֆենիլների

վերլուծությանմեթոդ (ԱՄՆ-իպաշՌադիոնուկլիդներ. | տոնականմեթոդ) ցեզիում-137 ՄՈւ 5779-91 |4յ ստրոնցիում-90 | ՄՈւ 5778-91 |5) ՍանՊին 2.3.2.500-96 (հավելված3) .

:| 5319-91 |6| Մանրէաբանական

ցուցանիշներ

Ն:

ԳՕՍՏ |

10444.2-94

ԳՕՍՏ 10444.15-94

ԳՕՍՏ 30518-97 .|ԳՕՍՏ 30519-97

92 6121

ՀՎիստամին ՍանՊիՆ 2.3.2.560-97 (սկումբրիայի, թյուննոսի,ծովատառեխին սաղմոնի համար)

ԳՕՍՏ 814-96

6123.

92 6124

ԳՕՍՏ

1168-86

92 6150.

ԳՕՍՏ

17660-97

92 6130

ԳՕՍՏ

17661-72

926130

ԳՕՍՏ 20057-96

6282,

92 6153

ԳՕՍՏ 21607-94

92 6208

ԳՕՍՏ 16079-70

192 6231

ԳՕՍՏ 7448-96

92 6282

ԳՕՍՏ 7449-96

92 6121

ԳՕՍՏ 814-96

ՍանՊին

42-123-4083-86

|71

| Վամըն հոտը

ԳՕՍՏ7631-85

| Համըն

հոտը Կողմնակիխառնուրդներիառկայությունը Հոտը

92 6123 92 6124 92 6150

ԳՕՍՏ

17660-97

92:6130

ԳՕՍՏ

17661-72

926130

926153 վ`

926524 92:6121

ԳՕՍՏ 20057-96 ԳՕՍՏ 21607-97 ԳՕՍՏ 24896-81 ԳՕՍՏ 30314-93

ճիճուներն նրանց| ՍանՊին թրթուրները 15:6/4418|

ԳՕՍՏ 814-96

926123 92 6124 "

Վ1926130

ԳՕՍՏ

926140

ԳՕՍՏ 3948-90

926150

ԳՕՍՏ

1168-86

17660-97

Մակաբույծներին|

Ա5319

մակաբուծական«Ծովայինձկանն վնասվածքներիձկնարտադրանքի

առկայությունը(ձուկ-հումք, պա-' :

ղեցրածն ". սառեցրածձուկ) .

ԳՕՍՏ

17661-72

92 6130

ԳՕՍՏ 20057-96

92 6130

ԳՕՍՏ 21607-97

92 6153

ԳՕՍՏ

մակաբուծական տեսչականստուգման

24896-81

մեթոդիկա»

Հաստ. ՍՍՀՄ

ձկնարդյունաբերությաննախարարությանկողմից,29.12.1988թ. ն համաձայնեց-

ված ՍՍՀՄ առողջապահության նախարարության հետ 92 6121

ԳՕՍՏ Փաթեթավորում ԳՕՍՏ Մակնշում

ԳՕՍՏ 814-96

92 6123

Փոխադրման

92 6124

92 6182 92 6150

ԳՕՍՏ

92 6130

17660-97

ԳՕՍՏ 17661-72

92 6153

ԳՕՍՏ 21607-97

պայմաններ

| | ներ

Պահման

ԳՕՍՏ 24896-86 ԳՕՍՏ 30314-95

92 6524

Ձկան պահածո| 0Օերն |927112

պրե-

92 7211

Սերվներ | 92

ՍանՊինՆ | 2.3.2.560-96 |1605| ԳՕՍՏ 280-85

92 7113

7630-87

7631-85

ԳՕՍՏ 7636-85

պայման-| «Սննդային ձկնարտադրանքի ն փաթեթներում թաղանթային նյութերիցպատրաստվածպարկներդիրումփաթեթավորման վերաբերյալհրահանգ» ՀՁաստ. ՌԴ ձկնորսությանկոմիտեի կողմից22.01.96թ.

Թունավորտարրեր. | ՄՈւ 01-19/47-11-92

կապար

ԳՕՍՏ 3945-78

ԳՕՍՏ 6065-97

| կադմիում

92 7219 92 7111

12.12.1988թ.

92 7118

92 7119 92 7113 92 7115

արսեն

ԳՕՍՏ 26932-86

ԳՕՍՏ 26930-86 ԳՕՍՏ 26933-86

ՄՈւ 5178-90

Լ-

| սնդիկ

ԳՕՍՏ26927-86

92 7132

ԳՕՍՏ714497 ԳՕՍՏ 740374

92 7133

ԳՕՍՏ 745297

| պղինձ

ԳՕՍՏ7453-86

| ցինկ

ԳՕՍՏ 745490

| անագ(մետաղյա | ԳՕՍՏ

26935-86

ԳՕՍՏ

30538-97

"1927119

92 7134

ՄՈւ

5178:86

ԳՕՍՏ

26931-86

92 7135

92 7239 92 7229

92 7231 92 7232 92 7233 92 7239

տարայում)

92 7110 92 7114

.|քրոմ (քրոմային

92 7139

ԳՕՍՏ745578

92 7141

ԳՕՍՏ 7457-91

92 7221 92 7229

ԳՕՍՏ9862-90

927111

ԳՕՍՏ

92 7161

ԳՕՍՏ 10531-89 ԳՕՍՏ 10979-85

927229

92 7133

տարայում)

| Պեստիցիդներ

ԳՕՍՏ 10981-97. ԳՕՍՏ 12028-86

927155

ԳՕՍՏ

12161-86

ԳՕՍՏ

12292-93

92 7154. 92 7139'

ԳՕՍՏ

12250-88

ԳՕՍՏ

13865-68

927139 927120

ԳՕՍՏ

16676-71

927132

ԳՕՍՏ

18056-88

ԳՕՍՏ

18423-97

"Վվ927317

01-19/47-11-92

Ըստ 1

ԳՕՍՏ 19588-74 ԳՕՍՏ 20056-97

92 7231.

ԳՕՍՏ

| Մանրէաբանական| ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ | ցուցանիշներ

92 7229

20546-85

92 7219.

7132:

ԳՕՍՏ 20919-75

25856-83

92 7151. 92 7153

ԳՕՍՏ

ց2 7162.

ԳՕՍՏ 29275-92

կետի

(վերահսկողությունը`ըստ հումքի)

ԳՕՍՏ 16978-89

92 7220. 92 7223.

ՄՈւ

10119-97

92 7111 "Վ...

ԳՕՍՏ 26934-86

30425-97 26670-91

ԳՕՍՏ

104444.2-94

ԳՕՍՏ

10444.7-86

ԳՕՍՏ 10444.8-88

|ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ ԳՕՍՏ

10444.9-88

10444.11-89

10444.12-88 .

Խ1121739.

Նիտրոզամիններ,|

ՍանՊիՆ

12.3.2.560-96

կետի(վերահսկողությունը Ըստ 1

հումքի)

ըստ

Պոլիքլորացված երկֆենիլներ՝ըստ 1 կետի Ռադիոնուկլիդներ` 92 7111

ԳՕՍՏ 606597

92 7113

կետի Յիստամին ըստ 1

92 7116

ըստ

92 7119 ԳՕՍՏ 7452-97

92 7134

Հոտը ԿողմնակիխառնուրդներիառԳՕՍՏ 10119-97 | կայությունը ԳՕՍՏ 10981-97 | Փաթեթավորում ԳՕՍՏ 20056-97 | Մակնշում Փոխադրմանպայմաններ Պահման պայմաններ

92 7239 927111

92 7133 92 7223 92 7229

Ձուկ

չորացրած,

92 6210

Խպխտազ92 Ծխահար| 92

մամբ,

ՍանՊիՆ ԳՕՍՏ

10.69-72

ԳՕՍՏ 812-88

68960

ԳՕՍՏ 813-88

92 6902

Թունավորտարրեր |

|2.3.3.560-96

92 6990 ապխտաց աղ

Համը

92 7133 92 7135

թ.

ՍանՊիՆ42-123-

4083-86

հումքի

ԳՕՍՏ 26664-85

ԳՕՍՏ

11771-93

ԳՕՍՏ 8756.18-70

կետի(վերահսկողությունը ըստ հումքի) Ըստ 1

ԳՕՍՏ 815-88

ԳՕՍՏ 1084-88

դրած,

թթվեց-

րածն այլ լպատ-

րաստի| ձկնար-|

լոադ-

926357

ԳՕՍՏ 1551-93

92 6353 92 6354

92 6300

ԳՕՍՏ 2623-97

92 7111

ԳՕՍՏ6481-97

անք

927113

| Պեստիցիդներ. հեքսաքլորցիկլոհեքսան (48.յ- իզոմերներ)

92 7116

927119

Ըստ 1

կետի

92 6321

92 6360

ԳՕՍՏ 6606-83 ԳՕՍՏ 675657

ԳՕՍՏ 7444-65

| | ոլիտները ԴԴՏ ն

նրամետա-

92 6380

92 6321

ԳՕՍՏ 7445-66 ԳՕՍՏ 744797

92 6231

ԳՕՍՏ 7448-75

92 6282

ԳՕՍՏ 7449-96

92 7161

ԳՕՍՏ

10531-89

92 6310

ԳՕՍՏ

11298-65

9206310

ԳՕՍՏ

11482-96

| Մանրէաբանական ) | ցուցանիշներ

Ըստ 1

կետի

92 6311 926314

ԳՕՍՏ 11829-66 92 6321

ԳՕՍՏ

12849-67

ԳՕՍՏ 13197-67 92 6200 92 6208 92 6201

92 7219 92 6260

ԳՕՍՏ 13686-68 ԳՕՍՏ16079-70

ԳՕՍՏ 16080-70

ԳՕՍՏ 18222-88 ԳՕՍՏ

18223-88

92 6891

ԳՕՍՏ 23600-79

92 6211

ԳՕՍՏ 25856-83

92 6221 92 6200 92 6041

ՍանՊիՆ

Նիտրոզամիններ| ՄՈւԿ4.4.1.011-93

2.3.2.560-96

Պոլիքլորացված | ստ

կետի(վե-

երկֆենիլներ րահսկողությունը ըստ

Ռադիոնուկլիդներ '

'Բենզպիրեն(ծխահարմամբապխ-

ձկներիհամար) տած

հումքի)

Ըստ 1

տտ

կետի

ՍանՊիՆ

92 6351

Հիստամին

2.3.2.560-96 ԳՕՍՏ

ՍանՊիՆ 42-123-

4083-86.

1551-93

92 6353

ըստ

92 6354 92 6300

ԳՕՍՏ

92 7111

ԳՕՍՏ 6481-97

92 7113

ԳՕՍՏ

հումքի

2623-97 7449-96

92 7116 92 7119

92 6360

ԳՕՍՏ 7449-96

92 6380 ԳՕՍՏ

7447-97

ԳՕՍՏ

1551-93

ԳՕՍՏ

11482-96

92 6351 92 6353

|)Վամըն հոտը

92 6354 92 6310

ԳՕՍՏ 7631 ԳՕՍՏ 7636

92 6311 92 6314

92 6300

ԳՕՍՏ 2623-97

927111

ԳՕՍՏ 6481-97

927113

ԳՕՍՏ 7447-97

| Ղամըն հոտը | Կողմնակիխառ| նուրդներիառկայությունը

927116 927119 92 6351

ԳՕՍՏ

1551-93

92 6353 92 6354 92 6300

ԳՕՍՏ 2623-97

92 7111

ԳՕՍՏ 6481-97

| Փաթեթավորում

ԳՕՍՏ 7630-96

| Մակնշում | Փոխադրմանպայ- |

ԳՕՍՏ 8756.18-70

մաններ

92 6713 92 7116 92 7119

ԳՕՍՏ 7447-97 92 6360

ԳՕՍՏ 7449-9986

92 6380

92 6310

ԳՕՍՏ

| Պահման

11482-96

92 6311 92 6314

ները

պայման-

ԳՕՍՏ

11771-98

Լա

կոո

.Ձկնկիթ.|926491երմնա-| 94

| ՍանՊին 2.3.2.560-96 ԳՕՍՏ

1573-73

ԳՕՍՏ

162997

գեղձեր | ձկների,| 926422 926421

Թունավորտարրեր | կապար | արսեն

ՄՈւ 01-19/47-11-92

| սնդիկ

ԳՕՍՏ 26933-86 ԳՕՍՏ 26927-86

կադմիում

92 6499

ներմնա-| 92 6431

ԳՕՍՏ 6052-79

ԳՕՍՏ 26932-86 ԳՕՍՏ 26930-86

ԳՕՍՏ 30538-97

ԳՕՍՏ 7368-79

ՄՈւ 5178-90

մթերք-

ներ

դրանցից 92 6421

ԳՕՍՏ7442-79

92 6431

ԳՕՍՏ

18173-72

Պեստիցիդներ

կետի (մթերքձկնկիթից ն ձկներիսերմնահեղուկից,վեԸստ 1

րահսկողությունն ըստ

92 6405

ԳՕՍՏ 20352-74

| Մանրէաբանական | Ըստ

հումքի

ցուցանիշներ

կետի

ՊոլիքլորացվածԸստ 1 կետի երկֆենիլներն ռա- | (մթերքձկնկիթից, դիոնուկլիդներ եձկներիսերմնա-

ՍանՊիՆ 2.3.2.560-96

հեղուկից,վերահսկողությունն ըստ հումքի)

ԳՕՍՏ

1629-97

ԳՕՍՏ 18173-72 ԳՕՍՏ 20352-74

| |

Վամըն հոտը Կողմնակիխառնուրդներիառկայությունը Փաթեթավորում Մակնշում Փոխադրմանպայ-

Ըստ 2

կետի

մաններ ԳՕՍՏ 1629-97 ԳՕՍՏ

18173-72

|Կոնսերվանտների՝ | ԳՕՍՏ 636-85 զանգվածայինմասը

|ԳՕՍՏ

27001-86.. հ

Թունավոր տարրեր |

ՍանՊիՆ

Ձկան

լյարդ ն

2.3.2.560-96

մթերք գրանից

ԳՕՍՏ

13272-80

ԳՕՍՏ

19341-73

| կապար կադմիում սնդիկ Ղսնագ(մետաղյա

տարայում)

ՄՈւ 01-19/47-11-92.

ԳՕՍՏ

26932-86

ԳՕՍՏ 26933-86 ԳՕՍՏ 26927-86

քրոմ (քրոմային

տարայում Պեստիցիդներ

ՄՈւ 5178-90 ԳՕՍՏ

26935-86

ԳՕՍՏ

30538-97

ԳՄՈւ 01-19/47-1192 Ըստ 1

կետի

(վերահսկողությունը լյարդի

մթերքներում ըստ

հումքի)

Մանրէաբանական | ԴԱՆ ցուցանիշներըըստ | ՂրահանգԷ

արտադրության19/9-11-92 մանրէազերծվա-

ծության «Ա» խմբի պահածոներիհամար

ՊոլիքլորացվածԸստ ՍանՊին 2.3.2.560-96 երկֆենիլներ Ռադիոնուկլիդներ | Ըստ

6. Ծովային կակ-

ղամորթ92 6521 ներ,խե-|

ցեմորթ-

ներ,ջրիմուռներ| 92 6500 ն դրանց | 92 6528

| ՍանՊին 2.3.2.560-96 ԳՕՍՏ 20414-93

1605 | ԳՕՍՏ

20845-75

ԳՕՍՏ 24645-81

Թունավորտարրեր | ա) միայնկակղա- | մորթներին խեցեմորթներիհամար

կապար | արսեն | կադմիում սնդիկ

պղինձ ցինկ

վերամշակման մթերք, երկկեն| ցաղներ, սողուն-

|9|

կետի

1 կետի (վերահսկողությունըլյարդի մթերքներում ըստ 1 կետի)

ՄՈւ 01-19/47-1192

ԳՕՍՏ 26932-86

ԳՕՍՏ 26930-86 ԳՕՍՏ 26693-86

ԳՕՍՏ 26927-86 ՄՈւ 5178-90

ԳՕՍՏ 26931-86 ԳՕՍՏ 26934-86

ներ

ԳՕՍՏ 30538-97

բ) ծովայինջրիմուռներ

ԳՕՍՏ 20444-93 ԳՕՍՏ 24645-81

ԳՕՍՏ 26932-86

կապար սնդիկ

ԳՕՍՏ 26927-86

Պեստիցիդներ

Ըստ 1

ԳՕՍՏ

30538-97

ՄՈւ 5178-90

կետի

Ռադիոնուկլիդներ Ըստ 1 կետի ՍանՊին ՎԿակղամորթնե2.3.2.560-96' խեցեմորթնեՎրից, |

92 6524

ԳՕՍՏ 30314-95

Ղրիցն ծովային ջրիմուռներից ստացվածմթերքի վերահսկո-. ղությունը՝ ըստ հումքի

| Համը(եփելուց հե- | ԳՕՍՏ

57631-85

տո) Հոտը(հալեցնելուց՝| ԳՕՍՏ 7636-85 հետո) Կողմնակիխառառնուրդների

կայությունը Սուկիիսառեցման ջերմաստիճանը Սուկիիզանգվածում ջերմաստիճանը սառնարանից հանելուց հետո Փաթեթավորումը Մակնշում

Փոխադրման պայ մաններ

Պահմանպայմաններ

Ծանոթություններ, 1.

զուգընթաց:

կարող Սույնցանկը է լրացվելն ճշտվել համակարգի զարգացմանը

է կիրառելփորձարկմանմեթոդներսահմանողմիջազգային:ն:այլ 2.Թույլատրվում

երկրներինորմատիվփաստաթղթեր, եթե դրանք

դարտի կողմից:

Դայպետստ ըրդունված են

առ

Մ/

ԳԼՈՒԽ

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ

ՈՐԱԿԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՍՍՊ

ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

համակարգըկիրառվում է ԱՄՆ-ում` սկսած 1960-ական թվականներից:Այն համարվումէ որակի կառավարմանամենախիստ համակարգը: Սկզբնականշրջանում ՎԱՍՍՊ համակարգըկիրառվել է տիեզերագնացությանմեջ` տիեզերագնացներիսննդամթերքի որակի ն անվտանգությանգնահատման համար:Այնուհետնայն տարածվել է մի շարք երկրներում` Ավստրալիա,Կանադա,Եվրոպական երկրներ: Ներկայումս ՀԱՍՍՊ համակարգը|ՒԹ22Ժ Ճոշի/տտՁոժ ՇդնօՅ| Շօուօ| Քօյուտ ռիսկերի վերլուծություն ե կրիտիկական ստուգիչ կետեր) սննդամթերքի որակի ե անվտանգությանկառավարմանհիմնականմոդելն է, կիրառվումէ աշխարհիմի շարք երկրներում ն երաշխավորվածէ Կոդեքս Ալիմենտարիուսհանձնաժողովի կողից: ՀԱՍՍՊ-իսկզբունքներըձնակերպվել են Եվրոպականհամագործակցությանխորհրդի ԲՅՇ 93/94 դիրեկտիվում,1993թ., ն դրա հիման վրա 1995-98թթ. մշակվել են ազգային նորմատիվփաստաթղթեՋ 51705.1րը: Ռուսաստանի Դաշնությունում մշակվել է «ԳՕՍՏ 2001. որակի համակարգեր, սննդամթերքիորակի կառավարում ՀԱՍՍՊ սկզբունքների հիման վրա. ընդհանուր պահանջներ»փասՀԱՍՍՊ

տաթուղթը:

ՌուսաստանիԴաշնությունում2001թ-ից գործում է ՎԱՍՍՊ կամահամակարգը: վոր սերտիֆիկացման է սննդամթերքիորակին անվտանԱյս ստանդարտը սահմանում նկատմամբՀԱՍՍՊ համակարգության կառավարման համակարգի գի պահանջները:Ստանդարտում տրվածեն համակարգիտերմինների սահմանումներ,որոնցիցեն. 1. 3ԱՍՍՊ (ռիսկերի վերլուծությունն կրիտիկականստուգիչ կեէ այն վտանգավորգործոնների տեր) տեսակետ,որը նախատեսում գնահատումըն կառավարումը,որոնք մշտականնույնականացումը, են անվտանգությանվրա: նշանակալիորենազդում արտադրանքի --

համակարգ ՎԱՍՍՊ-ըիրականացնելուհամար կազմակերպական կառուցվածքների, փաստաթղթերի,արտադրական հանրագումար: գործընթացներին ռեսուրսների

Յ. ՀԱՍՍՊ-ի

(որակավորված մասնագետների խումբ խումբ տարբեր բնագավառներիհամար), որը մշակում, ներդնում ն պահպանումէ աշխատանքայինվիճակում ՎԱՍՍՊ համակարգը: 4. վտանգավորություն-- մարդու առողջությունը վտանգող լիա2. ՉԱՍՍՊ

կատար աղբյուր:

վտանգի

գործոն -- կոնկրետ հատկանիշներով 5. տեսակ: 6. Ռեսկ-- վտանգավորգործոնի իրացմանհավանականությանն դրա հետնանքներիծանրությանաստիճանիզուգորդում: -7. Անթույլատրելի ռիսկ թույլատրելի ռիսկի մակարդակըգերազանցող ռիսկ: 8. Թույլատրելի ռիսկ-- ռիսկ՝ ընդունելի սպառողիհամար: 9. Անվտանգություն- անթույլատրելիռիսկի բացակայություն: "10. Ռիսկիվերլուծություն -- թույլատրելի տեղեկատվության օգտագործմանընթացակարգ`վտանգավորգործոնները հայտնաբերելու ն ռիսկը գնահատելուհամար: 11. Ռիսկի կառավարում- կանխարգելող.ն կանոնավորողգործընթացների մշակումն իրականացում: 12. Կրիտիկականստուգիչ կետ գործոնի նույն նականացմանհամարստուգման անցկացման վայր (կամ) ռիսկի

Վտանգավոր

կառավարում:

վտանգավոր

կամ դիտարկումների

մոնիտորինգ- պլանավորված պարամետրերիչափումների անցկացում` կրիտիկական ստուգիչ ,կետերում` դրանց սահմանային արժեքներից շեղումները` Ժամանակին ն անհրաժեշտ հայտնաբերելու ստացումը կանտեղեկատվության խարգելողգործընթացներմշակելու համար:՝ ՀԱՍՍՊ որակի համակարգի նպա13.

նսերտիֆիկա ներդրման

են` տակներն կամիջեցնել ձինչն Կանխարգելել ընդունելի ռիսկերի մակար"Է. դակըպարենայինհումքի'ն-սննդամթերքի սպառողներիկյանքինն առողջությանը սպառնացողվտանգները: "2. Ռիսկերիկառավարման.ն-կոորդինացման, արտադրանքի. արտադրության, փոխադրման,պահպանմանն իրացմանժամա`

Յ. 4.

նակ ՀԱՍՍՊ սկզբունքների կիրառման միջոցովապահովել պարենայինհումքի ն սննդամթերքիորակիկայունությունը: Խթանել միջազգային առնետուրըհատկապես այն երկրների. հետ, որտեղ այդ համակարգըհամարվումէ պարտադիր: նպաստել պետական հսկողության ն վերահսկողության իրականացմանը ստանդարտների պարտադիր պահանջների ապահովման ժամանակ արտադրության տեխնոլոգիական պրոցեսներումստուգիչ կետերի հիմնավորվածանվանակարգի սահմանման միջոցով:

ՅԱՍՍՊ համակարգը մշակելիս պետք է հաշվի առնել 7 հիմնականսկզբունքներ: 1. Լիակատար ռիսկի (վտանգավոր գործոն) կամ ռիսկերի նույնականացումը, որոնք ուղեկցում են սննդամթերքներիարտադրությանը՝`սկսած հումքի ստացումից (բուծում կամ աճեցում) մինչն վերջնական սպառում, ներառելովարտադրանքի բոլոր փուլերը (մշակում, վերամշակենսապարբերաշրջանի կում, պահպանումն իրացում): 2. Արտադրությունումկրիտիկական ատուգիչ կետերի հայտնաբերումը կամ դրանց առաջացման ռիսկերը վերացնելու (նվազեցնելու) հնարավորությունը, ընդ որում` սննդամթերքների արտադրությանդիտարկվողգործընթացներըկարող են ընդգրկել հումքի մատակարարի,բաղադրիչներիընտրումը, վերամշակումը,պահպանումը, փոխադրումը, պահեստավորումը ն իրացումը: 3. ՎԱՍՍՊ համակարգիփաստաթղթերում կամ տեխնոլոգիական ն է հրահանգներումպետք սահմանել պահել պարամետրերի սահմանային արժեքներ` որպես հավաստում այն բանի, որ ստուգիչ կետերըհսկողությանտակ են: կրիտիկական 4. Մոնիտորինգի համակարգի մշակումը, որը թույլ է տալիս ապահովել կրիտիկականստուգիչ կետերիհսկողությունըպլան դիտարկումների նավորվողմիջոցառումների հիմանվրա: ն 5. Ուղղման գործողությունների մշակումը դրանց կիրառումը արդյունքների դեպքում: մոնիտորինգիբացասական 6. Ստուգմանկանոնակարգի մշակումը,որը մշտապեսպետք է իՀԱՍՍՊ համակարգի արդյունավետ գործունեութրականացվի յան ապահովմանհամար: "

համակարգի ձներին գրանցման

7. ՎԱՍՍՊ

տվյալների կանոնակարգերի,

բոլոր

փաստաթղթավորում: եղանակների

վրա հիմնված որակի. համակարգերի սկզբունքների է փուլով` ներդրումըիրականացվում ՀԱՍՍՊ-ի 1.

Յ. 4. 5.

Սկզբնական,ելքային տեղեկատվությաննախապատրաստ որակը.ն անվտանգությունըապահովողգործող Արտադրանքի վերլուծություն ն կատարելագործում: ընթացակարգերի Վտանգավորգործոններիվերլուծություն: ի աշխաԿրիտիկականստուգիչ կետերի սահմանում ն ՀԱՍՍՊտանքայինբլանկի ձնակերպում: ՎԱՍՍՊ համակարգի ներդրումը արտադրություն ն ներքին .

աուդիտ: 1.

ելքային տեղեկատվությունը պետք է ներառի

Արտադրվողարտադրանքի յուրաքանչյուր անվանման նկարագրությունը, . այդ թվում` տեխնիկական պայմաններիհամարը, պահանջների կազմը, անվտանգության վերաբերողհակացուցումը: օգտագործմանը 2. Ձեռնարկության տարածքի'պլան-սխեման` ցույց տալովարն տադրական,վարչական օժանդակկառույցներըն շենքերը, կանաչ 1.

ժամկետը, պիտանիության

ն ծառատնկումները,` հաղորդակցման ուղիները, աղբամանները

ցանկապատումները: 3. Արտադրական ն պահեստային շենքերը, տեխնոլոգիականսարն անձնակազմի արտադրանքի շարժը, նշանակմամբ քավորումների

գույքի՛ն սարքավորումների լվացման համակարգը, օդափոխության տնտեսակենն:մշակման: զուգարանները, կետերը, լվացարանները, ն այլկետեր: ցաղայինգոտին դրանցկա4. Տեխնոլոգիական գործընթացների բլոկ-սխեմաները` .

տարած կարող գործողությունների Այդսխեմաները նշանակումով:` են այնինչպես կազմել յուրաքանչյուր արտադրանքի, անվանման պես՛լ` համասեռ արտադրանքի համար: Օրինակ`գծապատկե-

է րում տրված կիսաապխտած

սխեման: լոգիական ով

տեխնոնեփածչապխտած երշիկների

Ֆրոմ

գո

ցը

ՔՅՈ

բ"

չեր

վզր:

«ԳԵՆՏ

Ը Ին

սէ

հի

Արտադրական ցույց տալով վեվերահսկողության սխեմաները`

րահսկվող պարամետրերը,նորմերը ն յուրաքանչյուր գործողության . համարվերահսկմանփուլերը:

|Հումքի ընդունում(պահեստ,սառնարան) | |

)

Պահպանում պահեստում/ սառնարանում

| Տեղափոխումհումքի ն օժանդակնյութերի արտադրամաս|

| |Հումքի ն համեմունքիընդունումերշիկի արտադրամասում Կիսամսեղիքի

Հումքին համեմունքներինախապատրաստում

լգում Հ Ոսկորների հեռացում Հ

Թաղանթներին համեմունքների

նախապատրաստում

Մսային բլոկների

Կոմպոզիցիայինախապատրաստում սառույցիպատրաստում ԽՅԱՕ2շ-ինախապատրաստում

Ջլերի հեռացում

Մանրացում

հալեցում

ՀՅ

կուտերով Լցոնի պատրաստում լցոնախառնիչով կամ աղադրմամբ

ե---Սանրացում |

Ներարկիչներիմիջոցովլցոնի ներարկում պատյանիմեջ, ճնշմանտակ

| |

Բատոններիկապում

Նստեցում

| '

| Տեղափոխումստացիոնարջերմայինխցեր |

Ջերմայինմշակում

ն եփած-ապխտած 1. Կիսաապխտած երշիկների Գծապատկեր տեխնոլոգիան պատրաստման

գորապահովող Արտադրանքի ն անվտանգությունը որակը վերլուծություն ծողընթացակարգերի ն կատարելագործում

Արտադրանքիորակը ն անվտանգություննապահովող գործող ընթացակարգերի վերլուծությանհամարձեռնարկությունումպետք է լինեն անհրաժեշտ նորմատիվ փաստաթղթերն ստանդարտներ,մեն թոդիկաներ հրահանգներ:Այդ փաստաթղթերը պետք է պարունակեն տեղեկատվություն արտադրվող արտադրանքի, աղտոտման կանխարգելման կամ արտադրանքի անվտանգությանվրա ազդող տեխնոլոգիական գործընթացների`պարամետրերի ապահովման վերաբերյալ,այդ թվում՝ տեխնիկականսպասարտեխնոլոգիական սարքավորումների կում ն վերանորոգում, չափիչ սարքերի ստուգաչափումն արագաճշտում, անձնակազմիններկայացվողսանիտարահիգիենիկ ներ, ու հեարտադրականշենքերի մաքրում ն ռացում, տեխնոլոգիականսարքավորումների ն արտադրական գործիքների լվացում, 'ախտահանումն դերատիզացիա(կրծողներիոչնչացում): .

պահանջ աղբի թափոնների

Վտանգավոր գործոններիվերլուծություն

Ներառում է. 1. Ուսումնասիրվող.արտադրանքի համար բոլոր հնարավոր տարբերակներից առավել վտանգավորգործոններիը̀նտրությունը` մանրէաբանական, քիմիականն ֆիզիկական:

128.

Մանրէաբանական վտանգները

հիվանդածին սանիտարա- պայմանական հիվանդածին

ցուցադրական Վ

"կ Է

ԿԱՐ

Մեզոֆիլ ԱղիքայինՔ-Ըօի աերոբ ն ցուցանիշի

ֆակուլ- խմբիման

տիպի

տատիվ րէներ անաերոբ

Աա

ներ մանրէ՛

միկրոօրգանիզմներ ||

փչացնող միկրոօրգանիզմներ

թ»ե)ի. շալԷ

սնկեր

Տաքհ))0-06Շսջ ՑԱՐՇՍՏ

սուլֆիտ

վերականգնող կլոստիդներ

զմներ

ՄԱՖԱՆՏ

միններք՝

տարրեր

Պեստիցիդներ

ծիացություններ

օօ

8185||5

||8

2շ

Տ»

Մ3/5/3/5 Տ||Ք

Տ||Ք

Յ38||2 -

|8||5

3. Քիմիականվտանգներ Գծապատկեր

մ.

Միկոտոլ

վտանգներ Գծապատկեր2. Մանրէաբանական

ԹունավորԱզոտպարունակող

Բորբունե սնկեր

Ր|

Ֆիզիկականվտանգներ

Ք Յ

Էյ Ծ

ԻՎ մ

ԷՅ

Յ -

ԷՏ Ե

Յ՝ Յ

||3

ԷՎ -

Է|

ՏՅ ՅՅ

Է-Է: Տ' ՏՅ5` ՏՅՅ

Էի-:

ՅՇ

ԷՏ

8515"

Էլ Յ

ՇՅ

«ՅՑ »-

ՅՅ Բ:

ճ,Ջ Է

88|

Ց ՅՏ

Լ-Պ

ՅՅ

ԺՏ

ՅԾ

ՏՃ|

|Ջ

||13|3|

-ԺՇ ՅՑ

ՀՔ

ՋՑ

ԼԸ1

|53Յ

ՅՅ

Տ. Է

5.5 53Յ

ՏՏ

Գծապատկեր4. Ֆիզիկականվտանգներ 2.Վտանգավոր գործոնների հաշվառման անհրաժեշտությունըորոշվում է դրանց իրացման հավանականությամբն հետնանքների ծանրությամբ: Այս դեպքում, համաձայն ԳՕՍՏ Ք 51705.1-2001-ի, փորձաքննությանՃանապարհով,գործոնների իրացման հավանականության4 տարբերակներիցընտրում են մեկը ն հետնանքների ծանրության4 տարբերակներիցն̀ույնպես մեկը:

Իրացման

հավանականությունը

գործնականում հավասար

զրոյի 2.

աաա Քիչ նշանակալի-----------

Վետնանքների

ծանրությունը

թեթն միջին ծանրության ծանր ,

3.Նշանակալի--------------

4.Բարձր-

ՀՀՀՀՀՀՀՀՀՀՀ2-«--

կրիտիկական.

են. գծապատկերի Գնահատման ներկայացվում արդյունքները

տեսքով` ստանալով կետը ըստ` կոորդինատների, որը համապատասխանում է գնահատման տարբերակներիհամարին: Եթե կետը

Հետնանքներիծանրությունը

| տտաաատաշ»ա

բՀշտտաշաաաալ

| Անթույլատրելի

գոտի ռիսկի

Թույլատրելի

21.....ռիսկիցոտի.. ի

' :

Վտանգավորգործոնի իրացմանհնարավորությունը »

Նկար

Ռիսկերիվերլուծությանգծապատկեր

Կրիտիկականստուգիչ կետերի սահմանումը 3ԱՍՄՊ-իաշխատանքայինբլանկի ձեւակերպումը

Հ.

Կրիտիկականստուգիչ կետերը համարվում են վտանգավոր գործոններիարտահայտմանտեղերը, որոնցում տեղի է ունենում դրանց նույնականացումըկամ վերացումը(ռիսկի իջեցումը). ԳՕՍՏ Ք 51705.1-2001-ըհանձնարարումէ կրիտիկական ստուգիչ կետերը որոշումներիընդունմանծառի մեթոդով,որիալգորիքհայտնաբերել մը տրվածէ նկար2-ում:

Վերթականտեխնոլոգիական գործընթացիվերլուծություն

աը

լ է Այո Նախատեսված Ոչ արդյոքվտանգավոր տվյալ գործոնի գործընթացը վերահսկ

կատարելիս Ո

Այո

Այդ գործընթացում| վտանգավոր գործոնիվերահսկողությունը անհրաժեշտէ

գոբծողություններ` իրականացվում ռիսկը իջեցնելու (Ճինչն թույլատրելի Այդ գործընթացըկատարելիս

Սո

Արդիականացնել գործընթացը կա

են

արւրաքի

Ա վերահսկողության մակարդակը

մակարդակը)կամ | վտանգավոր Գործոնըվերացնելու համար

Կարո՞ղէ արդյոք 1

ը,

գործոնի

Կրիտիկականստուգիչկետը բացակայումէ Անցնելհերթականգործընթացի

վտանգավոր Ոչ ռիսկը

վերլուծությանը

գերազանցել տվյալ դրման

գործընթացիկատարման արդյունքներիթույլատրելի մակարդակը

Լվտանգավոր գործոնի առաջացմանռիսկը կարո՞ղէ հետագա գործընթացներում վերացվել կամ իջեցվել մինչն թույլատրելի մինիմում

Այո

Ներադել ստուգիչ կրիտիկականկետերի

Ոչ

| --"ֆ|

անվանացանկում

ակոգոԱժԱԿՔագի հԱՐԲ

Անցնել

ծառ» մեթոդի ընդունման ալգորիթմը Նկար2. «Որոշումների Այս ալգորիթմիօգտագործման: թիվը հավասար է` հաշվի առն-՝ վող գործոնների(մինչն 60-70) թիվը բազմապատկածտեխնոլոգիական գործընթացների գործողություններիթվով (մինչն 30-40): Ձնականորեն դրա օգտագործումը կարող է հասնել մինչն երկու հազար անգամի: Դրա համար անհրաժեշտ է ալգորիթմը տեղաշարժել այն գործողությունների նկատմամբ, որտեղ հնարավոր է վտանգավոր գործոնի աճ կամ իրականացվումէ դրա կանխարգելումը: Այնուհետն, յուրաքանչյուր կրիտիկականստուգիչ կետի համար կազմում են աշխատանքայինթերթիկ,որում նշում են.

՞-

վտանգավոր գործոնի անվանումը (մեկ կամ մի քանի), որի նկատմամբկատարվում է վերահսկողություն, վերահսկվող պարամետրերըն դրանց սահմանայինարժեքները (կրիտիկականսահմանները), մոնիտորինգի գործընթացը, այսինքն` դիտարկումներ ն չափումներ, որոնք անհրաժեշտ են անթույլատրելի ռիսկի բացակայությունը ապահովելու համար, ուղղող (սրբագրող) գործընթացը, որն անհրաժեշտ է ձեռնարկել սահմանային արժեքներիխախտմանդեպքում, գրանցման հաշվառման փաստաթուղթը, որում ներառվում են վերահսկողությանարդյունքները:

արտադրություն ներքին աուդիտ

5.3ԱՍՍՊ համակարգի ներդրումը ն

Այս համակարգը կարելի է ներդնել գործող ձեռնարկությունների արդեն առկա համակարգերումն ոչ թե ստեղծել նոր ավտոնոմկառուցվածք: ՎԱՍՍՊ համակարգիներդրմանհետ կապված` կարելի է նշել 5 միջոցառում,դրանք են. 4. անձնակազմիուսուցում, 2. տեխնոլոգիական փաստաթղթի ուղղում կամ սրբագրում՝ դրանցմեջ ներառելովն առանձնացնելովկրիտիկականստուգիչ կետերը, 3. աշխատանքայինտեղերում կրիտիկականստուգիչ կետերի ն դիդակտիկպատկերում, վերահսկողպարամետրերի 4. աշխատանքայինբլանկի ամրագրում գործընթացներիպատասխանատուինն դրանց դիտարկմանն հաշվետվության գրանցմանձնի սահմանում, 5. ներթջինաուդիտ, համակարգի արդյունավետության գնահատում ն առաջարկություններ` համակարգը բարելավելու ուղ-

ղությամբ:

ԳԼՈՒԽ

ՇԱՐՔԻ ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔՆԵՐԻ

ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ

ԻՍՕ 22000

ՍՏԱՆԴԱՐՏՆԵՐԸ

ժամանակակից սննդարդյունաբերությանը բնորոշ է շատ բազմատեսակ հումքի, բաղադրիչների ն տեխնոլոգիականհավելումների, փաթեթավորմանն սննդամթերքի հետ շփման մեջ մտնող նյութերի օգտագործում: Դա հանգեցնում է այն բանին, որ բարձր տեխնոլոգիաներով պատրաստված որոշ սննդամթերքներ սպառողների, հատկապես երեխաների, հղի կանանց ն տարբեր հիվանդություններով տառապող մարդկանցվրա թողնում են բացասական ազդեցութքյուն: Միաժամանակ, մարդու ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա պայմաններ է ստեղծում տարբեր հիվանդությունների հարուէ ցիչների տարածման համար, ն, որպես հետնանք, մեծանում ն անասնակերային հումքի վարակման հավանականութսննդային յունը: Արդյունքում` սննդամթերքի անվտանգության ապահովումը դառնում է ավելի բարդ, առավել նս սննդամթերքի ն անասնակերի համընդհանուր շուկայում ի հայտ են գալիս ազգային սանիտարահիգիենիկ նորմերի տարբերություններ: Այդ դեպքում ամենատարածված քայլը անվտանգությանպահանջների ներդաշնակեցումն է համընդհանուր ճանաչված մոդելի` սննդամթերքի անվտանգության կառավարմանհամակարգի հետ: Վերջինմիջազգային ստանդարտը 22000. ԻՍՕ 2005-ը ենթադրում է կառավարման համակարգի մոդել, որի հիման վրա կարելի է ներդաշնակեցնել սննդաայնպիսի մթերքների անվտանգության կառավարումը արտադրանքի կենսապարբերաշրջանիբոլոր փուլերում` «դաշտից մինչն պատրաստող», յուրաքանչյուր շուկայում:

Ընդունման նպատակը Մինն աստաթուղը

Տարի

Աղյուսակ

Կոդեքս Ալի-

"ԼՎԾԲԵԼ

ՅԱՍՍ ԱՍՍՊ

համակարգի օգտա գործման համարղեկավար ցու|ցումների նախագծի հաստա,

հանձնաժողով մենտարհուս

9/13Ճ

տում:

ՇՃՇ/ԶՇՔ1-

1969"

ԿԱՀ

Թ6ս

(1997)

Աոազման լ

Սննդամթերքների հիգիենայի ապահովման հիմքերի սահմանում, սննդամթերքի անվտանգության բարձրացումՀԱՍՍՊ-ի հիման վրա: սկզբունքների ԻՍՕ 9000 շարքի ստանդարտների օգտագործման ապահովումը սննդարդյունաբերության

|ճիջազգային| 152 կազմակեր- 15161:2001 `

|ն

մեջ, արտադրության,

ռողների

սպաբավարարվածությու-

ԿԱԾ)

նը լավ հետազոտելու համար, որոնց սպասումը համարվում է անվտանգսննդամթերքիստա-

մորեն Ե

ՇՃՇ/ՋՇՋՂՀ-|ՎԱՍՍՊ

համակարգի օգտա1969" |գործմանձեռնարկի վերանաՔ6ս.4 ման|յում՝բացատրությունները

ցումը:

անձնաց ով (2003) Ղ

|րամասնելուհամար: Սննդամթերքների անվտանգութան կառավարման համաԻՍՕ կարգերի մոդելը (պայմանա2005 վորված վտանգներով`մթերքը օգտագործելու պահին): Պաշտոնական ղեկավար ցուլՏՕտձ |ցումներիհրատարակում`ԻՍՕ ԻՍՕ 2204-2205 | 22000-2005 օգտագործմանհամար: օրենս«ՇՃՕ/ԹՇՋ1-1969. միջազգայինդատավարական Երաշխավորված

50222000

գիրք:

ընդհանուր հիգիենայի սկզքունքներ: Սննդամթերքների

սահմանված`սննդամթերքիանվտանգությանկաՍտանդարտով ներկայացվող պահանջները, ռավարման համակարգին հիմնակա-

են հետնյալտարրերից. նումբաղկացած -

փոխադարձհաղորդակցություն, համակարգիկառավարում,

որպես նախապայմանային ծրագրեր (ծրագրերը՝

ման),

նախապա

(վտանգներիվերլուծությանն հսկման կրիտիկականկետեր)սկզբունքները: Փոխադարձ հաղորդակցությունը չափազանց կարնոր է սննդի շղթայիբոլոր փուլերում, քանի որ դա ապահովումէ սննդամթերքի անվտանգությանըսպառնացող բոլոր վտանգների նույնականացումը ն պատշաճ հսկողությունըսննդիշղթայի յուրաքանչյուր փուլում: միջն հաղորդակցութՍննդի շղթայումկազմակերպությունների յունը պետքէ լինի ինչպես վայրընթաց,այնպես էլ վերընթաց:Նույվտանգներին հսկողությանմիջոցների մասին տեղե'նականացված "կությունների փոխանակումը սպառողների ն միջն օգնում է հստակեցնելու սպառողների ն մատակարարներ (օրինակ` այդ պահանջներինպտակահարմարությու"պահանջները ե վերջնականարտադրանքի ն նը կիրառմանանհրաժեշտությունը դրանցազդեցությունը): "Սննդիշղթայում կազմակերպությանդերի ն դիրքի որոշումը ունի շղթայի բոլոր փուլերում արդյունավետ կարնորնշանակություն կապ ապահովելու համար` վերջնական սպառողին անվտանգ սննդամթերքառաքելունպատակով: Սննդիշղթայի շահագրգիռ կողմերի : միջե։ հաղորդակցման ուղիների օրինակը ներկայացվում է -

ՎՎՀԿԿ

մատակարար

վրա

' Գճապատգեր 1-ում:

ԷԴ`

Պեստիցիդներ, ն պարարտանյութեր անասնաբուժական դեղորայք

Բուսական

գյուղմթերք արտադրողներ

Սննդիշղթայում բաղադրիչներն

հավելումներ արտադրողներ արտադրողներ

ն Տրանսպորտային պահեստավորող կազմակերպություններ

Պարենայինհումք

արտադրողներ Ս

Սննդամթերք

արտադրողներ

Էք

Յ Յ

արտադրողներ

առնտուր

ւ րտադրողներ

նյութեր Փաթեթավորման

Մեծածախ

Մաքրողն ախտազերծող միջոցներարտադրոդներ

Երկրորդային վերամշակման սննդամթերք արտադրողներ

մնե վոր

Ս արքավորու

Ծառայություններ

Սանրածախ առնտուր,սննդի

ապահովման ծառայություններ ն հանրային սննդի օբյեկտներ

մատուցողներ

Վերջնականսպառողներ

Գծապատկեր1. Սննդիշղթայումառկափոխադարձ օրինակ հաղորդակցման

Սննդամթերքի անվտանգության ընդունված համակարգերը ստեղծվում, գործում ն բարելավվում են կազմավորվածկառավարման համակարգի շրջանակներում ն կազմակերպությանգործումասն են կազմում: Դա ապահոնեության ընդհանուր կառավարման ն՛ կազմակերպության, ն՛ է վում առավելագույն արդյունավետություն շահագրգիռ կողմերիհամար: ՀՍՏ ԻՍՕ 22000:2005 է ստանդարտըհամապատասխանեցված ԻՍՕ 9001 ստանդարտին`այդ երկու ստանդարտներիհամատեղեասպեկտլիությունը ապահովելու նպատակով: Ներդաշնակեցման ԻՍՕ 22000 Է ներից մեկը վերաբերում ստանդարտի կառուցվածքում սննդամթերքների անվտանգության կառավարման համակարգին ներկայացվողպահանջներիշարադրմանը.ընդհանուր պահանջները, փաստաթղթերին ներկայացվող պահանջները,ղեկավարության ռեսուրսների կառավարումը,անվտանգ պատասխանատվությունը, արտադրանքիպլանավորումըն իրացումը, համակարգի համադրումը, վավերացումըն բարելավումը: ՁամաձայնԻՍՕ 22000 ստանդարտի՝ամենանշանակալի գործընթացըանվտանգ արտադրանքի պլանավորումն է (գծապատկեր2), որի հիմքն է համարվումՆախապայմանային (ՆՊԾ) մշակուծրագրի ն ու պամն նկատմամբ ներդրումը համակարգի հանջների ՝ սահմանումը:Ստեղծված բազայի վրա կառուցվում է ՀԱՍՍՊ համակարգը, որը մշակվումէ համաձայն Կոդեքս ԱլիմեՔ6մ.4 տարիուս հանձնաժողովիստանդարտի.ՇՃՇ/ՋՇՔ1-1969, (2003): Անվտանգմթերքի արտադրությանպլանավորմանառանձնահատուկ պահերից է օպերատիվ:ՆՊՕ-ի փուլերի սահմանումը ն հսկողության միջոցների համադրություններիվավերացումը: Օպերատիվ ՆՊԾ-ն ներառում է անհրաժեշտաբար առաջացող ռիսկերի, մթերքում ն արտադրական միջավայրերումկոնկրետ վտանգների տարածումը կառավարելուհամար մշակված ծրագրեր: Այսպիսով, օպերատիվ ՆՊԾ-ն ռիսկի կառավարմանայլ ռազմավարություն է,. քան ՀԱՍՍՊ-ի պլանները: Այս երկուսի համակարգմանշնորհիվ կառահամակարգըապահովում է սննդամթերքի. վարման նը: .

փաստաթղթերի լ

անվտանգությո

ուին

Հեր

1| Սննդամթերքներիանվտանգության,

73.2.

խումբը

7.3.3.Արտադրանքի բնութագիրը

նախատեսվող օգտագործումը

7.3.4

4.85

73.5.1.

Բլոկ-սխեմաներ Բ-

3Յ

Է|

7.3.5.2. Հ

ծ.

Լ-4

Վտանգների նույնականացումը մակարդակների սահմանում

ընդունելի

7.4.3

ԱՎ

7.4.2.

| 286

Գործընթացների փուլերին հսկողության միջոցների նկարագրություն

Վտանգներիգնահատում

Է չ

| ՞

: '

69.7

Գսկողության միջոցների ընտրություն ն գնահատում

7.4.4

Է :

լ Օպերատիվ նախապայմանային 75.

7.6 ՎԱՍՍՊ

ծրագրերի(ՆՊԾ)

պլանի|

մշակում

7.8

98,

միջոցներիհամադրությունների 8.2. Հսկողության

վավերացում

2.աաառառտտատատատաատատաաջառառաատաթ

աատատառթատտատաատատառաստաա-

7.8.

Վամադրմանպլանավորում

2. Սննդամթերքի պլանավորումը անվտանգության Գծապատկեր

են ԿոդեքսԱլիմետարիուսի Փուլերը, որոնց վերաբերում ղեկավարցուցումները: ԻՍՕ 22000:2005 համար առանձնահատուկփուլերը

ՍտանդարտԻՍՕ22000:2005-ը, ի տարբերությունԻՍՕ 9001:2000-ի, ներառումէ հետնյալ պահանջները. պատրաստ լինելը արտակարգիրավիճակներումն դրանց հա-

կազդումը,

համադրմանպլանավորումը,անցկացումըն գնահատումը, արտադրանքիհուսալիությունը ն դրա կապը հումքի մատակարարմանհետ: Սննդամթերքիանվտանգությանկառավարմանհամակարգիմոդելը ըստ ԻՍՕ 22000: 2005 ստանդարտի`ներկայացվածէ գծապատկեր3-ում: -

Ստուգում(3)

Վամադրում

Մոնիտորինգն ուղղակի միջոցառումներ

7.8, 8.1. 8.3, 8.4

7.8, 8.1, 8.3, 8.4

Բարելավում

(8.5)

Ներդնում

Գգործոդություն (4)

Իրականացում2)

| 7228778:104

լր Անվտանգ։ Վտանգի Վտանգի արտադրանքի հնարավորՒ| վերլուծու|-՛»| վերլուծության համար

պլանավորում ն իրացում (4.5, 6.7, 1. 7.2. 7.7)

նախճական

թյուն (Ր4)

փուլերը (7.3)

ՅԱՍՍՊ.. պլանի սահմանում 0.6) Օպերատիվ

Յսկողության միջոցների համադրությունների վավերացում (8.2)

ՆՊԾ-ի

սահմանում

05)

(1) Պլանավորում

3. Սննդամթերքի Գծապատկեր անվտանգության կառավարման Փո

ԱԼ

համակարգիմոդել

ԱՐս

ու

.պ

այս համակարգիներդրմանարդիականությունը, ԴՀիմնավորելով է դիտարկել օրենսդրական դաշտի ստեղծումը տնտեսապես հարկ զարգացած երկրներում` անվտանգությանկառավարման համակարգերինկատմամբպահանջներներկայացնելու համար: Այսպես, ԱՄՆ-ում, սկսած 1974թ., պարտադիրդարձավՀԱՍՍՊ-իսկզբունքներով սեփական վերահսկողության համակարգի ստեղծումը թույլ թթվային պահածոների արտադրությունում, 1997թ-ից` ձկնավերամշակմանարդյունաբերությունում,2002թ-ից` բանջարեղենայինհյութերի ն մածուկների արտադրությունում, Կանադայում 1992թ.՝ ձկնարդյունաբերությունում` որսի ն վերամշակմանօբյեկտներում, եվրոպականերկրներում 1996թ.` բոլոր սննդամթերքներիարտադրությունում ն այլն: Այս ստանդարտովսահմանվածպահանջներիկատարումըկազմակերպությանըհնարավորությունէ տալիս. 1. պլանավորել, ներդնել, կիրառել, պահպանել ն նորացնել սննդամթերքիանվտանգությանկառավարմանմի համակարգ, որն ուղղված է սպառողիհամարարտադրանքներիանվտանգության ապահովմանը, 2. ապացուցել համապատասխանությունըսննդամթերքի անվտանգության պահպանմաննուղղված օրենսդրական, այդ պահանջներին, թվում` կանոնակարգային Յ. վերլուծությանենթարկելն գնահատելսպառողիպահանջները ն ապացուցել համապատասխանությունը սննդամթերքի անվտանգությանն առնչվող այդ փոխհամաձայնեցված պաապահովելու հանջներին` սպառողի բավարարվածությունն նպատակով, 4. մատակարարներին, սպառողներինն սննդի շղթայում ընդգրկայլ շահագրգիռ կողմերինտեղեկացված համապատասխան առնչվողխնդիրներին, նել սննդամթերքիանվտանգությանն 5. ապահովել կազմակերպության համապատասխանությունը ոլորտում իր կողմից հայտասննդամթերքիանվտանգության րարվածքաղաքականությանը, 6. ապացուցելայդ համապատասխանության առկայությունըհաշահագրգիռկողմերին, մապատասխան 7. հավակնել սննդամթերքիանվտանգության կառավարմանիր րտաքին գրանցմանըա̀ կ ամ համակարգիսերտիֆիկացմանը լ յ

"կազմակերպությանկողմից, կամ կատարել սույն. ստանդարտի պահանջներինհամապատասխանության ինքնագնահա-լ տում

կամ.ինքնահայտարարագրում:

ընդհանուր

են ն նաՍտանդարտովսահմանվածպահանջներն. են խատեսված սննդի շղթայում ընդգրկված բոլոր կազմակերպութ-: յունների համար` անկախ վերջիններիսծավալներից կամկառուցվածքից` ներառյալ շղթայի մեկ կամ ավելի օղակներում:ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ընդգրկվածկազմակերպությունները: . Ուղղակիորենընդգրկված կազմակերպություններիցեն` անասնակեր ն հացահատիկարտադրողները,ագարակատերերը, սննդային բաղադրիչներԱ սննդամթերք արտադրողները, սննդամթերքի մանրածախ առնտրով, մատակարարումներովզբաղվող ն սննդի (հանրային)ապահովման,մաքրման, ախտազերծման,տրանսպորտային, պահեստավորմանն բաշխմանծառայություններ մատուցող

կազմակերպությունները:

կազմակերպությունների

են սարԱնուղղակիորենընդգրկված ն քավորումների, մաքրող ախտահանողմիջոցների, փաթեթավորման նյութերի ն սննդամթերքիհետ շփման մեջ մտնող այլ նյութերի մատակարարները նայլն: "

ԴՅԱ.

1ԻՂԿ. ւ

«խյ

որակին

Հավելված

ն անվտանգությանը Պարենային ապրանքների ներկայացվող հիգիենիկ նորմերը 1.2. Ինրե

Կաթի ն կաթնամթերքների հիգիենիկ ցուցանիշները

խումբ Մթերքի | Ցուցանիշներ ս

գտրլատրելի ան Լրացումներ

արդակներ, ավելի

ոչ

1.2.1. Կաթ, սեԹունավոր րուցք հում ն ջեր- | տարրեր

|Հ001 ՀՕ.01

միավ/զ

խումբ |ՀՕ.5 միավ/զ ստրեպտոմիցին| չի թույլատրվում լպենիցիլին չի թուլլատրվում | ՀՕ.01 միավ/զ Ինհիբիրացնող չի թույլատրվում |հում կաթն սերուցք նյութեր

Պեստիցիդներ"" ՀՔՑՀ

0.05

(«-, 8-,"-

իզոմերներ)

1.25 ԴԴՏ ն դրա

մետաբոլիտներ

0.05

Ռադիոնուկլիդներ

զեզիում-137

ստըոնցիում-90

Կաթ, շիճուկ, կաթնային շիճուկ, հեղուկ կաթնաթթվայինըմպելիքներ, ըմպելիքներկաթնային հիմքով. թթվասեր,կաթնաշոռ ճարպի վերահաշվարկով Կաթ,շիճուկ, կաթնային շիճուկ, հեղուկ կաթնաթթվայինըմպելիքներ, ըմպելիքներկաթնային հիմքով. թթվասեր,կաթնաշոռ ճարպի

Բալ

Բկ/լ

վերահաշվարկով |

Մանրէաբանականցուցանիշներ Վ

Ինդեքս Մթերքիխումբ

ՄԱՖԱՄ.| Մթերքիզանգված,որում չի ԳԱՄ/գ, թույլատրվում(գ. սմ:)

ավելի

|Հում

1.2.1.1.

Ախտածին,| ա/թսալմոնելներ

ԱՑԽՄ

(կոլի-ձներ)

կաթ

Հբարձրտեսակի

«առաջինտեսակի | 5105

12.12.

երկրորդ

տեսակի

4:10

5:105 1 սմճ

սոմատիկբջիջներ ոչ ավելի 121051սմ

նույնը

սոմատիկբջիջներ ոչ ավելի

Լրացումներ

|Կաթ, շիճուկ կաթնային,շիճուկ պաստերացված Տ. Լ

սպառողական

տարայով

474105

ՅՍԼԹՍՏ

Տ.

ՅսլթսՏ

սմ" չի -ցիստեռնով.

12.13.

240:

1 սմ՞

չի թույլատրվում Լ.ոոօոօօյօցօոթ Տ 25 սմ: չի թույլատրվում 0.1

թույ-

լատրվում Լ.ո՛օոօօ)Ոօց6ոծ Տ 25սմ: չի թույլատրվում

|Սերուցքպաստերացված Տ.

սպառողական 424105 0.01

տարայով

ՅԱՐԹՍՏ

սմ` |

Լ.Ոօոօօ)1096Ո6 |

սմ8չի թույ-

լատրվում Տ.

-մեծամանով240:| |

1214.

1.2.15.

չի թույլատրվում

օգ |

ՁԱԼՑսՏ

0.1

սմ"չի թույլատրվում

Լ.ՂՕՈօՇՈՇց6ոծ Տ 25սմ: չի

թույլատրվում 1.0 |Կաթ հալեցրած | 2.52410՝ |Կաթն սերուցք պետք է համապատասխանեն սպառողականտարայով մանրէազերծված |մանրէազերծված կաթի ն սերուցքիպահանջներին արտադրականմանրէազերծվածության համար

Կաթի ն

թթվային Կաթնա-

Ինդեքս

Մթերքիխումբ

| քգկլյգ'

եղուկ կաթնա-

1.2.1.6.

տը ոչ

յոգուրտ,

ըմպելիքներ, հրով պահպանման ժամկեայդ թվում

ավելի 72 ժամ

Վեղուկկաթնաթթվայինըմպելիքներ, այդ թվում՝ յոգուրտ, պահպանման ժամկետը 72 ժամն 1.2.1.7.

ավելի

ոչ

պակաս | 01

12:10

վում

պակաս

Վեղուկկաթնա| ոչ 1410: թթվայինըմպելիքներ՝ հարստացվածբիֆի- | բիֆիդումդումբակտերիաներով, | քակտե- 0.1 ժամպահպանման րիաներ կետը 72 Ժամ ն ավելի| ոչ պակաս 12107 1.2.1.9. Րյաժենկա 1.2.1.8.

1.0

"բացի ըմպեխմորաս | լլիքներից, պատնկեր- |որոնք 50" են |րաստված բորբոս- |խմորասունկ պարունակող մերանով -

"ջերմային մշակման

1.2.1.10. Թթվասերն մթերքդրա հիմքով

Աաամած |իամար

խմորա-

սնկեր50"

Բր»

0.0:

վորը" պահպան|ման ժամկետը 72 ժամն

Վավելիմթերքի համար

ցուցանիշները Կաթնամթերքների հիգիենիկ

Ինդեքս

Թույլատրելի

մա

Ցուցանիշներ մգ/կգ, ավելի

Մթերքի խումբ

մակարդակներ,

1.22.Կաթնաշոռն՝ Թունավոր տարրեր

կաթնաշոռային. արտադրանք, կապար

0.3 0.2 0.1 0.02

Միկոտոքսիններ

պը

Աֆլատոքսինհ/լ Պեստիցիդներ"" ՀՔՑՉ (օ-, 8-,՛-

0.0005

ճարպի

1.25 ա

իզոմերներ) մետաբոլիտներ

վերահաշվարկով

աջ

ադիոնուկլիդներ

Հակաբիոտիկներն

Ինդեքս ոդ

անն

մթերքմածուկա- |արսեն նման՝ կաթնային |կադմիում սպիտակուցային |սնդիկ

ըստ

վերահաշվարկով '

կետ 4.2-1.

Մանրէաբանական ցուցանիշներ ԽմորաՍթերքի'զանգված, սմ:)| սնկեր, չի թույլատրվում(գ,որում "Ախտա-

ԱՑԽՄ "Մթերքի խումբը(կոլի|ծին, աթ| :

Լրացումներ

ոչ

սալմո- | Թսոոստ

ձներ)|նելներ

221 Կաթնաշոռ

ն կաթնաշոռայինարտադրանք, պահպանմանժամկետը72

Լրացումներ բորբոս. |ԳԱՄ/գ.

Տ.

ոչ

ավելի

.. իի

| 0001|

ժամից ոչ ավելի 1.2.2.2. Կաթնաշոռն կաթ- |: նաշոռայիզ արտադրանք, .ի| պահպանմանժամկետը72 | 0.01

ժամից ոչ ավելի,այդ թվում՝

պաղեցված Կաթնաշոռային տադրանք` ջերմային. մշակենթարկված ման ւ 12:24 Ալբումինային շիճու|զանգված 1.2.2.3.

| կաթնային Է04

խմորան

25.

սնկեր

ՎՈՎ"

բորբոս | -

ար-

կից

25:

խմորասնկեր-,

.բորբոս50

սնկեր-

ՄԱՖԱՄ-2»10խմորաոչ ավելի ԳԱՄ/գ, |բացիկաթնաթթ| ժիկրոֆլո-

բորբու-|ԿԵին րայովարտա50

դրվող ճթերքից |

Ինդեքս

Թույլատրելի

Լրացումներ ՄթերքիՑուցանիշներ մակարդակներ

խումբ

ոչ

|Թունավորտարրեր

1.2.3. Պահա-

ծոներ կաթնա-|կապար յին (կաթ, սե(արսեն րուցք, շիճուկ,|նադմիում սնդիկ

հավ

ավելի |

0.3 0.15 0.1

200.0

կաթ խտացանագ րած, մանրէազերծված) |քրոճ

եղյա

մոմապատ լահածո-

տարայո

տաամար րայով պահածոների համար

Միկոտոքսիններ

Աֆլատոքսին հ/լ

Պեստիցիդներ

0.0005 ըստ

ըստ Հակաբիոտիկները

Ռադիոնուկլիդներ ցեզիում 137 -

ստրոնցիում-90

կետ 1.2.2. կետ 1.2.1.

Բկ/կգ

Կաթնամթերքներիհիգիենիկ ցուցանիշները Մանրէաբանականցուցանիշներ

Մթերքիզանգված, որում չի թույլատրվում (գ, սմ")

ՄԱՖԱՄ, ԳԱՄ/Գ,

Ինդեքս

Մթերքիխումբ

ոչ

ավելի

ԱՑԽՄ

Արթ լ

Ախտածին,ա/թ սալմոնելներ

Լրացումներ

Կաթ խտացրած, «Ա» խմբի պահածոների Պետք է համապատասխանի տուփեմանրէազերծված, 1.2.3.1.

րով

1.2.3.2.

պահանջներին մանրէազերծվածության արտադրության

շաքարով Կաթ խտացրած

-տրանսպորտային

տարայով տարայով| -սպառողական 1.2.3.3. Շիճուկ,շիճուկ կաթնային,սերուցք

խտացրած,շաքարով 1.2.3.4. Կակաո, սուրճ քնականխտացրած կաթովն շաքարով,

2»:10՝

1.0

5210"

1.0

3.52:10'

սերուցք խտացրած,շաքարով

Մթերիքու մբ.

Թույլատրելի: մակարդակներ մգ/կգ, ոչ ավելի

Ցուցանիշնե՝

1.2.4. Մթերքներկաթ- |Թունավոր տարրեր, |ըստ կետ 1.21. ն նային չոր՝ կաթ, սե|միկոտոքսիններ րուցք, կաթնաթթվա- |հակաբիոտիկներ

զաարեգԻկասա»(Օօ-,8-,՛:

|վերականգնված մթերքի. հաշվարկով

1.25

ՀՔՑՀ

խառնուրդներ,շիճուկ

իզոմերներ) ԴԴՏ ն դրա

Լրացումներ

ճարպի վերահաշվարկով նույնը

1.0

մետաբոլիտներ

Ռադիոնուկլիդներ ցեզիում-137

Բկ/կգ

ստրոնցիում-90 200

նույնը

Սանրէաբանականցուցանիշներ

ՍԱՖԱՄ,| Մթերքիզանգված, որում չի ԳԱՄ/ զ, թույլատրվում (գ, ւմ»)

Ինդեքս Մթերքի խումբ

ոչ

|ԱՑԽՄ

ավելի | լղլի-ի

ձեն ) ր

124.1. Կաթկովի անարատ,չոր 1.2.4.2.

Կաթճարպազերծված,չոր

-անմիջապես համար օգտագործման

Ախտածին, ա/թ |. սալմոնելներ

Տ.

'ՅԱԼՅսՏ

մշակմանհամար 1.2.4.3. Ըմպելիքներ կաթնային,չո

25 ա

0.1

1.0

25.

1.0

25.

"վբորբոս

340.-:|

Լ -

Սերուցք չոր ն սերուցք չոր` շաքարով 1.2.4.4.

Լրացումներ

վերա-արտադրական

ԳԱՄ/գ50-ից

ոչավելի.

4.3.

Ձկնեղենի հիգիենիկ պահանջները

Ինդեքս

Մթերքի խումբ

Թույլատրելի

Ցուցանիշներ | մակարդակներ, մգ/կգ, ոչ ավելի Թունավոր տարրեր

1.3.1. Ձուկ կենդանի,ձուկ հում, պաղեցված,սա|կապար ռեցված,խճողակ,

ֆիլե

Լրացումներ

|թյաննոս, թրաձուկ,

արսեն

բելուգա քաղցրահամջրերից ծովային

կադմիում

5.0

0.2

սնդիկ

0.5 1.0

Պիստամին

քաղցրահամջրերից, ոչ գիշատիչ քաղցրահամջրերից, գիշատիչ ծովային թրաձուկ,բելուգս |թյաննոս, |թյաննոս, սկումբրիա, սաղմոնն ծովատառեխ

Նիտրոզամիններ

ՆԴՄԱ ն ՆԴԷԱ

գումարը Պեստիցիդներ

0.2

(0-, 8-,'մերնե իզոմերներ)

ՀՔՑԴ

0.03

0.2

ԴԴՏ ն դրա

ծովային, ծովային միս կենդանիների քաղցրահամջրերի

ծովային

0.3

քաղցրահամջրերի

2.0

թառափի,սաղմոնի ն ճարպոտ ծավատառեխի,

մետաբոլիտներ 0.2

2,4-ք թթու, դրա ե-

թերներըն աղերը

ծովայինկենդանիների միս ջրերի |չիթույլատրվում |քաղցրահամ

Պոլիքլորացված բիֆենիլներ

Ռադիոնուկլիդներ ցեզիում-137

Սստրոնցիում-90

Բկ/կգ Բկ/կգ

ցուցանիշներ

Մանրէաբանական

Ինդեքս Մթերքի խումբ Ձուկ հում ն թարմձուկ 1.3.1.1.

Մթերքի զանգված, որում ՄԱՖԱՄ) ւյլատրվում չ |ԳԱՄՈԿ

Ամի

վլավելի (կոլ ձներ)

5:10"|

0.01

Ձուկ

13.12.

պա-

Լ.ոօոօօ/1օ98ՈՅՏ. ոչ Կ-ք2/ԹհՅԹոօհ/ԱՇսՏ ավելի 100 ԳԱՄ/գծովայինձկների համար

0.01

1,105 0001 ղեցված, սառեցված սառեցված 1.3.1.3.Պաղեցված, ձկնամթերք

նույնը

նույնը, սուլֆիդվերականգնողկլոստրիդիաներ 0.01գ վակուումայինփաթեթավորմանսննդամթերքում չեն թույլատրվում

| 0.01

նույնը

-Ձկան ֆիլե, հատուկ մշակման

34105| 0,001 | 0,01 |

ձուկ

-Ձկան սննդային

խճողակ,

թվում` ալրային այդ

բաղադրիչով -Խճողակ հատուկ

12105| 0.001

որականիշի

5:10

0.01

Լրացումներ

ՃԱՐՑԱ

| նխտածին,աթ-| սալմոնելներ :

Տ.

0, 1

նույնը

Ձկնեղենի հիգիենիկ ցուցանիշները

Ինդեքս

Մթերքի խումբ Ձկան պահածոներն 1.3.2.

Թույլատրելի Ցացանիշներ մակարդակներ, Լրացումներ

Թունավոր տարրեր

|կապար,

ոչ ավելի մգ/կգ, ՝

ըսա

պրեսերվներ արսեն,

կետ 1.3.1

կադմիում,

սնդիկ

անագ

քրոմ

եռ

բենգպիրեն

հիստամին,նիտրոզամիններ,պեստիցիդներ, պոլիքլորացված| -բիֆենիլներԿ

0.001

թիթեղյատարայով պահածոներիհամար քրոմապատտարայով պահածոներիհամար ապխտածմթերքի համար

ըստ

ռադիոնուկլիդներ

կետ 1.3.1. լ անն

Մանրէաբանական ցուցանիշներ

ՄԱՖԱՄ,

ԳԱՄ/գ, ոչ

Ինդեքս Մթերքիխումբ

ավելի|

1.3.2.1. Պրեսերվներ համեմված ն 0.01 հատուկ աղ դրված| 12105| 0.01 մասնատված ն ոչ մասնատվածձկան 1.3.2.2. Պրեսերվներքիչ աղ դրված,համեմվածն հատուկաղ 1.0 չմասնատված| 1410: | 001 0.01 1.0 -ճասնատված| 5:10- | 001 0.01 -

բորբոս`ոչ ավել 10 ԳԱՄ/գ

100 ԳԱՄ/գ

Պրեսերվներ մասնատված ձկից՝ բուսական

1.0

խավարտովն առանցխավարտի (այդ թվում` սաղմոնի տեսակիձկներով յուղի մեջ) 1.3.2.44. Պրեսերվներ«Մածուկ»

-ձկնային

մածուկներ «սպիտակուցային մածուկ

5:10

0.01

| յց» |

1.3.2.5.

Պրեսերվ-

ներ ջերմային մշակվածձկից

5:10"

1.0

0.1

|խմորասնկերոչ ավելի

դրվածձկից

1.3 2.3.

յուղերի, դոնդողանյութերի, սոուսների ավելացմամբ, | 24105|

Լրացումներ

|նույնը |նույնը

0.01

նույնը

0.01

նույնը

0.1 25 1.0

1.3.2.6. Պահածո-

արտադրական Պետք է համապատասխանեն յացվածձուկ ապահանջներին«Ա» խմբի պակյա,ալյումինե |մանրէազերծվածության ն թիթեղյատահամար պահածոների րայով

աատե|

արտադրական Պետք է համապատասխանեն րացվածկիսապա- 1 «Դ» խմբի պահանջներին նրէազերծվածության հածոյացվածձուկ մ համար պահածոների ապակյատարայով

նույնը

Ձկնեղենիհիգիենիկցուցանիշները Թույլատրելի.

թերա ումբ ՑուցանիշներԿԳՆ, Ոչ

1.3.3. Ձուկ չորաց-

| վերահաշվարկվածըստ

|Թունավորտար|ըստ կետ 1.3.1. |րեր,հիստամիններ|

րած, ապխտած,աղ դրված,մարինացված ն օգտագործ-

|նպոլիքլորացված

ձկնայինայլ

Նիտրոզամիններ

ման պատրաստ

Լրացումներ

ավելի

հումքի չոր նյութերի պարունակությանհաշվարկով,հսկողությունը

|բիֆենիլներ

արտադրանք ՆԴՄԱ

ըստ

ԿՆԴէԱ

հումքի

0.003

ումարը

Պեստիցիդներ ՀՔՑ-

(Օօ-,8-,"-

իզոմերներ)

ԴԴՏ ն դրա մետա-

0.001

Ռադիոնուկլիդներ լցեզիում-137

Բկ/կգ նույնը

ստրոնցիում-90

1.4.

բալիկայինարտադրանք ծովատառեխճարպով ապխտածձուկ

բոլիտներ Բենզպիրեն

ն հացաբուլկեղենային Ղատիկ/սերմեր/, ալրա-ձավարեղենային արտադրանքների հիգիենիկպահանջները Թույլատրելի Ինդեքս Ցուցանիշներ մակարդակներ, Լրացումներ Մթերքիխումբ :

մգ/կգ,ոչ ավելի Յ

Թունավոր տարրեր Վատիկ պարենային,այդ թվում |կապար ցորեն,տարեկան, արսեն վարսակ,գարի, 1.4.1.

0.5

0.2

կադմիում սնդիկ

հնդկացորեն,սորգո,

0.1 0.03

բրինձ, եգիպտացորեն (Միկոտոքսիններ աֆլատոքսինՑ

0.005

դեզօքսինիվալենոլ 0.7 7-2

1.0.

տոքսին

զեարելենոն

զորեն գարի

0.1

"10 ՝

ՆԱ ՆՈՄԱ

Նիտրոզամիննե

ցորեն, գարի,

Վեգիպտացորեն :

գումարը

ՆՐ

ՎԲենզպիրեն

Պեստիցիդներ"

0.001

Լ:

ՅՔՑ-Հ

(Կ-, 8-,Ղ-

իզոմերներ)

գարեջրային ածիկ .

մետաբոլիտներ 0.02

ԴԴՏ ն

դրա

հեքսաքլորբենզոլ

0.01

սնդիկօրգանական |չիթույլատրվում

պեստիցիդներ 2.4-Դ թթու, դրա

աղերը, եթերները

չի թույլատրվում

Ռադիոնուկլիդներ

լցեզիում-137 ստրոնցիում-90

Վնասակարխառնուրդներ

հասկաժանգ

դառնախոտ, աղվեսագիի սողացող

0.05

տարեկան, ցորեն

0.1

տարեկան,

տերմոպսիս

բազմագույն քարառվույտ

խավածածկպտղային խամբար (հելիոտրոպ)

0.1

տրիխոդեսմա չի թույլատրվում սպիտակահեր

գլխիկային հատիկներ

զորեն տարեկան, ցորեն

տարեկան ցորեն

40.0

(մրոտվածսինեգուզային)

ֆուզարիոզ հատիկներ

հատիկներվարդագույն երանգով վառ դեղնականաչա-

վունֆլուորեսցենցիայով հատիկների առկայություն

Բկ/կգ, ԲԿ/կգ,

0.1

սոֆորա,նշտաձն

3.0

0.1

Կեղտոտվածությունը

աղտոտվածությունը հացի պաշարների վնասատուներով

ցորեն

տարեկան,

ցորեն,գարի

տարեկան Եգիպտացորեն կենդանական անկենդան

վնասա-՝

տուների գումարային

խտություն էկգ/կգոչ ավելի

Վատիկամթերքի հիգիենիկ պահանջները

Ինդեքս

նիշնե Ցուցանիշներ

Սթերքիխումբ

ի-Թույլատրելի

մակարդակներ,

մգ/կգ. ոչավելի

Սերմեր, լոբազգիներ,ոլոռ, լոբի, մաշ 1.4.2.

Թանավոր տարրեր

կապար

0.5

արսեն

կադմիում սնդիկ

Լրացումնե րացումներ

0.1

0.02

Միկոտոքսիններ

0.005

աֆլատոքսին8. Պեստիցիդներ"

ՀՔՑ՝ («-, Է-,Լք

իզոմերներ)

ԴԴՏ ն դրա

0.05

մետաբոլիտներ

սնդիկօրգանական |չի

պեստիցիդներ թույլատրվում չի

2,4-Դ թթու, դրա

|թույլատրվում

աղերը,եթերները

Կեղտոտվածությունը ն'աղտոտվածու-

միա. հարկե րի նը հ

տուներով

չի

.Կ

թույլատրվում

Ռադիոնուկլիդներ

ցեզիում-137 ստրոնցիում-90 144.3. Ձավար, Թունավորտարրեր վարսակալյուր,փաթիլ :

կապար արսեն կադմիում

սնդիկ Միկոտոքսիններ

0.1 0.03

Ց. աֆլատոքսին

ԲԿ/կգ,

0.5 `

Բկ/կգ,

ՆՈ

0005:

0.7

դեզօքսինիվալենոլ

1-2

տոքսին:

զեարելենոն Պեստիցիդներ

54.

0.1

որենի

գարու |ցորենի,

եգիպտացորենի, գարու

ըստ

կետ 1.4.1.

Ռադիոնուկլիդներ

եզիում-137 ստրոնցիում-90 30

Կեղտոտվածությունը ե աղտոտվածուչի լթուլառրվում

Բկ/կգ, Բկ/կգ,

Կա

տուներով

Մանրէաբանական ցուցանիշներ

չի Բորբոսաթույլատրվում(գ, սմ սնկեր. Լրացումներ Սրան, ԳԱՄ/ ա/թսալմոՇՅ/ՅՍՏ ոչ ձներ) նելներ

ՍԱՖԱՄ, Մթերքիզանգված,

Ինդեքս Մթերքիխումբ

ԳԱՄ/գ,

| ավելի |(լուի

Ձավարեղեն եփմանոչ ենթակա/սննդային ջերմայինչորացմանխտանյութ/ 1.4.3.2. Ձավարային ձողիկներբոլոր տեսակի /Խննդայինէքստրուզիոնտեխնոլոգիայիխտանյութ/

ավելի

1.4.3.1.

5:10:

3410"

0.01

1.0

0.1

Հատիկիվերամշակման մթերքներիհիգիենիկցուցանիշները "Թույլատրելի

բեռի ումբ

Ցուցանիշներ

Մ 14.4. այդ

Ալյուր ցորենի, թվում`

արտաճակարոնային

դրանքիհամար,

տարեկակային,

ՄԱ

ոչ

ավելի.

Թունավորտարրեր

կապար

արծ

կադմիում սնդիկ

թշ 0.1

վարսակային,Միկոտոքսիններ աֆլատոքսին8լ եգիպտացորենային, գարու, սորգոնային,

0.03 `

0.005

բրնձային

Լրացումներ

Ցորենի,

Գարու

դեզօքսինիվալենոլ ԼՑ

Մ-2

տոքսին

0.1

զեարելենոն

ցորենի.

եգիպտացորենի,

0.2

գարու

Պեստիցիդներ" ՀՔՑՀ (օ-, 8-,՛-

05Ր`

իզոմերներ)

0.02

ԴԴՏ ն դրա

մետաբոլիտներ 0.05

հատիկայիններից լոբազգիներից

սնդիկօրգանական |չի

պեստիցիդներ թույլատրվում

2,4-Դ թթու, դրա

չի թույլատրվում հեքսաքլորբենզոլ 0.01

աղերը,եթերները

Ռադիոնուկլիդներ ցեզիում-137

ստրոնցիում-90

Կեղտոտվածությունը ն աղտոտվածու-

Հք '

արք

ցորենի ԲԿ/կգ ՎԲԿ/կգ

չի թոլատրվու

տուներով Ցորենի ալյուրի հափորձնական մար հացի"կարտոլաբորատոր ֆիլային հիվանդու- չի թխումից36 ժ. թյան"հարուցիչով |թույլատրվում աղտոտվածությունը ։

հետո "

14.5.

Մակարոնային

արտադրանք

0.2

0.1 0.02

Միկոտոքսիններն

ըստ

կետ 1.44.

Մանրէաբանական ցուցանիշներ

Մթերքի զանգված, ՄԱՖԱՄ թույլատրվում ,

ԻնդեքսԳԱՆԳ» ԱՑԽՄ Տ. ավելի | (կոլիձներ)

Մթերքի խումբ

Ձսօստ

145.1

Ձվային

մակարոնային

որում | Բորբռսա(Գ, սմ) | խմորա-

շենկեր. Լրացումներ խտածինվ /գումար/ |ն/թ սալմոնելներ

ԳԱՄ/Գ,

դ,

ավեի

0,1

արտադրանք

1.4.5.2. Մակարոնայինարտադրանք արագ պատրաստմանկաթնային հիմքի հա5.10. վելումներով/չոր ճարպազերծված կաթով,կովի չոր անխառնկաթովն կաթնաշոռով/ 1.4.5.3.

Մակարո-

նայինարտադրանք արագ պատրաստման բուսականհիմքի հավելումներով /սննդայինթեփով, ցորենիսաղմնային փաթիլներով, չոր բանջարեղե0Օային փոշիներով.

5:10"

0.1

ծովակաղամբով/

Ոչ 1454. աի

տակուցայ

ա-

կարոնայինար-

տադրանք

12510

0.01

իկեր -

ԳԱՄ/գ. ոչ ավելի

. Լրացումներ

Ինդեքս

1:46.

Մթերքի խումբ Յուցանիշներր, Սննդայինբեփ

կ. 1.9.4 բաժինը՝

"Այլ սննդամթերք"

Տես

1.4.7. Վաց,հացաբուլկեղեն ն կաթնահունցար-

տադրանք

0.15

ն Միկոտոքսիններ |ոտկետ 14.

Մանրէաբանական ցուցանիշները Մթերքիզանգված,

չի որում

|ԱՑԽՄ

ոչ

թույլատրվում (գ, սմ3)

Ց.ՅԱՌՑՍՏ

ներ

1.4.7.1. Վացա-.բուլկեղեն /այդ թվում` կար-

կանդակ,նրբա-| 1:10: բլիթ մրգային ն բանջարեղենա-

մոնելներ

"չ

ավելի

7.0

յին միջուկով/ 1.4.7.2. Վացա.

բուլկեղեն կաթ: նաշոռով,պանրով, խաչապուրի, նրբաբլիթ /այդ թվում՝ պաղեցված/ն ։

այլն

5|:

Վացաբուլկեղեն սե1.4.7.3.

րուցքային,

եփած կրեմով

0.1

1.0

5410: .

||001|

1.4.7.4. Վացա' բուլկեղեն մսա"Վքթերբով,ձկով.:

3. 4.0 42410 :

: 01.

փ.

ծովամթերքով `

158.

Հատիկամթերքի հիգիենիկցուցանիշները Թույլատրելի

Ինդե դեքս

Ցուցանիշներ մակարդակներ, մգ/կգ, ոչ ավելի Թունավոր տարրեր

Մթերքի խումբ

1.48. Օղաբլիթային, պաքսիմատայինարտադ- |կապար րանք, հացի փայտիկներ, |արսեն ձողիկներն այլն կադմիում սնդիկ Միկոտոքսիններն

0.5 0.1

0.02

ըստ կետ պեստիցիդներ

Ռադիոնուկլիդներ

1.4.9.

Ալրային

ցեզիում-137 ստրոնցգիում-90

հրուշակեղեն

Տե՛ս ,

Լրացումներ

1.4.4.

ԲԿ/կգ ԲԿ/կգ

կ.1.5.'Շաքարն հրուշակեղեն"բաժինը "

"Անհրաժեշտէ հսկել նան այն պեստիցիդներիմնացորդային քանակները,որոնք ժամանակ/տե՛ս կ. 3.12, 3.13: օգտագործվելեն մթերքիարտադրման

1.5.

Շաքարի ն հրուշակեղենային արտադրանքների հիգիենիկ ցուցանիշները

Ինդեքս Մթերքիխումբ 1.5.1.

)Լ

Ցուցանիշներ

Շաքար

ՀՔՑՀ (Օօ-,8-,"ո

ԴԴՏ ն դրա

Լրացումներ

15.2.

Լ Շաքարայինհրու- |Թունավորտարրեր

շակեղենային արտաղ-. րանք, կարամել,կոնֆետներ ջնարակածն չջնարակած,պոմադային, հարած, գրիլյաժային, պրալինե, մրգաօղային, իրիս, հալվա,

|կապար. |արսեն կադմիում

Լ.

1.0 1.0

0.1-

սնդիկ

ԷՄիկոտոքսիններ:

0.005

8. աֆլատոքսին

պաստիլա, զեֆիր, մար-Պեստիցիդներ"" մելադ,

Ռադիոնուկլիդներ

արդոնդողային |մեզիում-137

տադրասք

ստըրոնցիում-90

ընկույզ պարունակող արտադրանքիհամար

Բկկգ

Բկ/կգ

Մանրէաբանական ցուցանիշներ

Ինդեքս Մթերքի խումբ

ՄԱՖԱՄ, Մթերքի զանգված, որում ւլլատրվում (գ) ԳԱՄ/Գ,

լի | ավե

1.5.2.2.

ԱՅԽՄ

(կոլի-

ձներ)

Խմո րա-

| Բորբոսա- Լրա սնկեր սնկեր Ախտածին, ԳԱՄ/Գ, ԳԱՄ/գ, ցում|ա/թսալմոնել- ոչ ավելի ոչ ավելի ներ | `

ներ

Կոնֆետներ ջնարակած

պոմադային, մրգային, մարցիպանային,գրիլ-

1.0

52:10

0.1

աժային

-կաթնային, հարած

-ցուկատներից | 510"

-ցուկատներից,

0.1

բոված, բացված| 12410"

հատիկներից

-կրեմային պրա- 5:10 . 0.01 լինեի հիմքով 4. 1.5.2.3.Կոնֆետ- 5»10 1.0 ներ դիաբետիկ 1.5.2.4. Դրաժե /բոլոր անվա- | 1210" 0.1 Վնումներով/ 1.5.2.5. Կարամել չջնարակած

սառնաշաքար, լի) պոմադային,

յին, շոկոլադային, սերուցքային ն այլն

Լ:`

: `

կյորային, մրգա 5:10 պտղային, հաած միջուկով : միջուկով՝ընկուզային,շոկո-|

լադ-ընկուզա-

1.0

0.1

1.5.2.6. ջնարակածկարամել միջուկներով

ԳԱԻ:

3210: 0.1

0.1

1.0

54103

1.0.

52410

1.0

0.1

-կաթնային, հարած, ընկուզա-| 5:10"

շր յել 5.2.7.

Կ Կարա-

մել դիաբետիկ

Իրիս /բոլոր անվանումներով/ 1.5.2.8.

1.5.2.9.

Ծամոն

Վալվա ջնարակած «չջնարակած 1.5.2.10.

1.5.2.11.

1210՝ 0.01 5:10՝ 0.01

Պաստիլամարմելադային արտադրանք

-պաստիլա, զեֆիր, մարմե3410 լադ չջնարակած -պաստիլա,զեֆիր, մարմելադ| 54105 օնարակած -պաստիլամար-

| մելադային արտադրանք

0.1 0.1

|դիաբետիկ .5.2.12.

Արնելյանքաղցրավենիքներ

-փափուկկոնֆետի տիպի, կոսհալվա,

տյ:

օյլա

-իափուկ տիպի

ջնարակած

կոնֆետ

5410: | -շարբաթներ

-ռահաթ-լոխում| 1:410՝ 0.01 1.5.2.13. Արնելյանքաղզրավեն արամել տիպի

-ընկույզ

(բոված)

1.0

0.1

3:10" 0.1

42107

|-կոզինախ 5210` -կարամել

տիպի

Գլազուրապատ

1.5.2.14. Շաարային կիսա-

Սամի

վածքներ"վերմիշել" տիպի

1.0

Հրուշակեղենի հիգիենիկպահանջները Ինդեքս Մթերքի խումբ `

Ցուցանիշներ

Լրացումներ

Շաքարային հրուշակեղեն, շոկոլադ ն արտադրանք դրա հիմքի վրա 1.58.3.

Միկոտոքսիններ.

Մանրէաբանականցուցանիշներ Մթերքիզանգված,

ՄԱՖԱՄ, Ինդեքս | ԳԱՄ/Գ,|

"Մթերքիխումբ|

ոչ

1.5.3.1.

ԱՑԽՄ

| (կոլիձներ|" նելներ `| ավելի|

ավելի

որում|Խմորա- Բորբոսա|

սնկեր | սնկեր | ԼրաՑ ԳԱՄ/Գ,.| պարկում ԳԱՄ/Գ, Հեր մխտա' ին,

ոչ

ավելի

-սովորական ն

դեսերտային,

0.1

դեսերտային, 5:10"

0.1

առանց հավելումների

7:10

սովորական ն

հավելումներով -միջուկովն կոնֆետներ 52:10 -շոկոլադ.

5:10 հաբետիկ՝

0.1

3|:

"Ասորտի" տիպի ո 1.5.3.2.

Շոկոլադ

Մածուկներ, կրեմներ

-կաթնային,5:10 շոկոլադային | -ընկուզային5:10

0.1

0.01

հիգիենիկ պահանջները Հրուշակեղենի Թույլատրելի

Ինդեքս

Ցուցանիշներ

Մթերքի խումբ

1.5:4. Կակաո-պտուղն կակաո արտադրանք

|Թունավորտարրեր |կապար

արսեն

կադմիում սնդիկ

մակարդակներ մգ/կգ,

Լրացումներ

1.0 0.5

0.1

կակաո արտադրանք

0.005

(օ-. 8-,"-

0.5

իզոմերներ)

ԴԴՏ ն դրա

0.15

մետաբոլիտներ

Ռադիոնուկլիդներ

ցեզիում-137

Բկ/կգ Բկ/կգ

ստրոնցիում-90

1.6.

ավելի

1.0

էր: արանի Պեստիցիդներ" ՀՔՑՀ

ոչ

Պտուղբանջարեղենային մթերքների հիգիենիկ նորմերը

Ինդեքս

Մթերքի խումբ

Ցուցանիշներ

Թարմն թարմ լԹունավոր տարրեր սառեցվածբանջարեղեն.,կարտոֆիլ. |կապար բոստանային,մրգեր,

Լրացումներ մականտակներ, մգ/կգ,

ոչ

ավելի

1.6.1.

0.5 ՛

հատապտուղներ,

սնկեր

0.2

արսեն

0.5

կադմիում

0.02

սնդիկ

0.05

Նիտրատներ

կարտոֆիլ սպիտակակադամբ կաղամբսպիտակա-

թելային(ուշ)

սնկեր

սնկեր սնկեր

թելային(վաղ)

գազար (վաղ) ազար

մրգեր, հատապտուղներ

(ուշ)

Յ00

տոմատ

պաշտպանված գրունտ

վարունգ ուն

աշտպանված Վ

գրունտ:

ազուկ՝

սոխ (գլուխ)՝

սոխ (կանաչ)

թերթայինբանջարեղեն /սպանախ,թրթնջուկ, կաղամբաղցան տեսակի,մաղադանոս, սալաթ, նեխուր, սամիթ,համեմ ն այլն/

պաշտպանված ունտ

պղպեղքաղցր

պաշտպանված

դդմիկ

գրունտ

ձմերուկ

սեխ

Պեստիցիդներ"

0.4

կարտոֆիլ,կանաչ բազուկ սնկեր, բոստանային, բանջարեղեն մրգեր, ոլոռ,

ՀՔՑՀ

(0օ-,8-,՛-

0.5

իզոմերներ)

հատապտուղներ,

0.05

խաղող

ԴԴՏ ն դրա

մետաբոլիտներ

Ռադիոնուկլիդներ

ցեզիում-137 կարտոֆիլ ստըոնցիում-90 բանջարեղեն, |լցեզիում-137 բոստանային

ստրոնցիում-90 խատատուղներ,

Յ0

լցեզիում-137 ցեզիում-137

վայրի ստրոնցիում90 պտուղներ "`

սնկեր

|ցեզիում-137

նույնը նույնը

՝-

նույնը

նույնը նույնը նույնը

ստրոնցիում-90

ստրոնգիում-90

մրգեր

Բկ/կգ

Շույնը նույնը նույնը

Մանրէաբանականցուցանիշներ Ինդեքս Մթերքիխումբ

Մթերքի զանգված ՄԱՖԱՄ,| որում չի ԳԱՄ/Գ, թույլատրվում (գ)

ավելի (կոլիԱՑԽՄ

ձներ)

)Խմորասնկեր

Բորբոսա-

Լրացումներ ԳԳ» ԳԱՄոը, ավելի սնկե

|խտածին, խ/թ սալմոավելի նելներ

| Պչ

1.6.1.1.

Բանջարեղենն կարտոֆիլ թարմ,թարմ պաղեցված դրանցիցվերամշակվածմթերք բանջարեղեն

Լ.ՈօոօՇ)16-

թարմ

ամբողջական,| խաշած,արագ

1210"

12102| 1210.

պաղեցված

թան

ամբողջական, չխաշած, արագ աղեցված պաղեց

0:01

542.|

"ոօ:

| թերջային

Ջ102.|

պաղեցված

պաղեցված,7410:

1.0

կարտոֆիլից, 5:10" | ված /կարտոֆիլ գարնիրային, կոտլետներն այլն/ -աղցաններն

խառնուրդներ

բանջարեղենից, | 5:10" խաշած,արագ

բանջարեղե-

համար: Բյու խառնուրդ: |"

այդ

0.01

ու.ոթոթՀ ամու Աւ Տ

Ույլա-

12102

խաշած -Հկիսապատրաստվածքներ արագ պաղեց-

չի թույլատրվում կտրատված

ների 5210

տանչարեղեն -սնկեր, արագ

ց6ՈՇՏ |25գրամում

12102

Լ.ՈոօՈօՇ)/1օ-

0.1

42107

ց6ՈՅՏ |25 գրամում

չի թույլա-

տրվում

պաղեցված

-կիսապա-

"վմ

ւ: րաստվածքներ

Վ,

5210"

0.1..|

պյուրեանման,

աը

արագ

Վ.

ատա

խալֆիդվր-

է`"

արտադրող

վ.

.25.

240-|

կլոստրիդիա-

|ներ1 գրա-

Դ"

պաղեցված

-կոտլետներ բանջարեղենային, արագ պաղեցված.

1-5 Վ

բանջարեղենային,

վմում չի թույլատրվում

ազ

/կիսապատ-

րաստվածքներ/ 1.6.1.2.

արագ պաղեցված Պտուղներ, հատապտուղներ, խաղող`

դրանցվերամշակման մթերք -պտուղներսերմային ն հարթ կորիզային, ան

թնի

նռ...

ազո

րագ

պաղեցված

-պտուղներ՝ առանցկորիզների,արագ պաղեցված

յց"

0.1

740'

-հատապտուղներ թարմ,

վակուում

փաթեթավոր4210: 0.1 մամբ ն արագ պաղեցված, ամբողջական

-հատապտուղներ մանրացված 340 ն կտրտված,արագ պաղեցված -դեսերտային ուտեստներ պտուղ-հատապտղային,արագ պաղեցված.

340"

-կիսապատրաստվածքներ

0.01

1105 0.1 դեսերտային

210:

4210"

| 1210|

25.

ԼՈ

25.

310"

710"

է.

7ՂԺ՞

Ի բորբոսա-

Վխմորասնկե|րիքանակություն

վգուվարված

պտուղ-հատա-

պտղային

110"

14107

Կիրո

ար

"նույնը ՝

Պտուղբանջարեղենի նորմերը հիգիենիկ

Ինդե Մթերքի խումբ

քս

Ցուցանիշներ Թունավոր տարրեր,

Չոր բանջարեղեն,

162.

կարտոֆիլ. լէ մրգեր, հատապտուղներ,սնկեր

նիտրատներ,

եստիցիղներ Ռադիոնուկլիդներ

Թույլատրելի մակարդակնե ր, մգ/կգ, ոչ ավելի ըստ

կետ 1.6.1.

ցեզիում-137 Ստրոնցիում-90 բանջարեղեն,բոստանային ցեզիում-137

խաղող,հատապտուղներ, |ցեզիում-137

կարտոֆիլ մրգեր

նույնը

ստրոնցիում-90

նույնը նույնը Սույնը նույնը

ստրոնցիում-90

ր սնկե

Բկ/կգ

նույնը

ցեզիում-137

վայրիպտուղներ

Լրացումներ

ցեզիում-137

նույնը

ստրոնցիում-90

նույնը

Մանրէաբանականցուցանիշներ Մթերքի զանգված,

ՄԱՖԱՄ,| որում չի թույլատրվում

ԳԱՄ/Գ,

Ինդեքս

|ոչ ավելի

Մթերքի խումբ

(կոլի-

Գ)

Բորա Լրացումներ սնկեր

Ախտածին,| ԳԱՄ/գ,| | ա/թսալմոոչ ավելի

ձներ)

ԱՑԽՄ

նելներ

1.6.2.1. Զոր բանջարեղենն կարտոֆիլ

-բանջարեղեն

չորացված, | չորացումից չխաշած

առաջ

չոր

կարտոֆիլային

ավան

արմատապտուղ| ներ՝ խաշած

-կարտոֆիլային խեր

5:10

2:10"

0.01

15104

լց

0.4

-չիպսերն

20: | մզվածքային

արտադրանք

ժինչնչորացումը

8.ՇՑ/ԹՍՏ

|310 ԳԱՄ/ գ, ոչ

0.1

5:10

պյուրե

չորացվաժն այլ

համեմունքներով

2:10

ավելի

Չոր մրգեր ն ծրգերն հատա-

1.6.2.2. -

պտուղներ

/չիր/ մրգեր ն հատա-

պտուղներ,

2. |

Տ:..|

հատապտուղներ

"5:10"

խմորասնկեր .|5:102

12407

ԳԱՄ/գ,

վոչ ավելի

պյուրե | պտղային սուբլիմացիոն տուղ-հատա-

9:10

710, 2.

չորացմամբ

գուկատներ 12105

1.0

| 1523-ՉորաըՍննդային

խմորասնկեր

0.001

1.6.2.4.

50.ԳԱՄ/ գ,

ավելի

ոչ

ՆՈ

խտանյութեր 17. Յուղային հումքիԱ ճարպային հիգիենիկ

մթերքների

Ինդեքս

Մթերքի խումբ |

1.71.

նորմերը

Թույլատրելի ` .մակարդակներ,Լրացումներ Ցուցանիչներ 1Գգ,

Ձիթատու

կուլտուրաների

սերմեր

Բան,

սոյա,

աան

ավանն, մանանեխ.

գետնընկույզ/ `

ոչ ավելի 3.

Լ.

Թունավոր տարե կապար.: արսեն ` ։:.

աՆ

:03

կաթում Միկոտոքսիններ

սնդի

0.05'

աֆլատոքսին 8: Լ Պեստիցիդներ"

(օ-, 8-՛իզոմերներ)

00065.

0.2

սոյա, :

ՀՔՑ-

ՑՈ

սս ՝

0.05 Բ

ԴԴՏ ն դրա

մետաբոլիտներ,

91.

Ռադիոնուկլիդներ ստրոնցիում-90

ոջ:

ան

015... Ն: ւ

բամբակ

|կտավատ, մանանեխ, կանճրակ

արնածաղիկ,

րբ

զեզիում-137..

ռա

վգետնընկույզ սոյա, բամբակ,

եգիպտազորեն վկտավատ, :

մարան -

արեածաղիկ,

Գորան

ԲԱյկգԷՄ.

Բկ/կգ

Բուսականյուղ վ/բոլորտեսակների/ 1.7.2.

Օքսիդացմանփչացմանցուցանիշ

թթվայնության թիվ

0.6

օքսիդացման

թիվ

Թունավոր տարրե

0.2

արսեն ադմիում

0.1

0.005 Բոննված

Պեստիցիդներ"

0.2

(օ-, 8.

իզոմերներ)

0.05

ԴԴՏ ն դրա

0.2

ռաֆինացված, դեզադորազված :

մետաբոլիտներ

0.1

Ռադիոնուկլիդներ ցզեզիում-137

ստրոնցիում-90

Յ0

| Օքսիդացմանփչացմանցուցանիշ թթվայնության

ԱԱ

Բկ/կգ Բկ/կգ

ճարպերի վերամշակման|թիվ մթերք, ներառյալ ձկան |Թունավորտարրեր

ճարպ/մարգարին, խոհարարականճարպեր, կապար

0.1

հրուշակեղենային արսեն ճարպեր,մայոնեզ,

խտանյութեր/

գետնընկուզային

0.03

աֆլատոքսին8:

Ֆֆոսֆատիտային

մգԿՈՆ/գ նույնը, ռաֆինացված յուղերի համար շմոլ ակտիվ թթվածին/կգ

0.05

սնդիկ Միկոտոքսիններ

1.7.3. Բուսականյուղերի ն կենդանական

կապար

ՀՔ83

մայոնեզ

0.1

կադմիում

0.05

նիկել

0.07

սնդիկ դ

մարգարինների, ն խոհարարական հրուշակեղենային ճարպերի համար

Միկոտոքսիններ աֆլատոքսին8յ

Պեստիցիդներ|.

0.005

ըստ կետ 1.2. 3.0

Պոլիքլորացված

բիֆենոլներ

ձկան ճարպեր

պարունակող մթերքիհամար

ցուցանիշներ Մանրէաբանական ՄԱՖԱՄ.

Ինդեքս Մթերքի խումբ

ավելի(կոլի- | ա/թսալմո-|ոչ

1.7.3.1.

զանգված, | Մթերքի որում չի

ձներ)

նելներ

ավելի| ոչ ավելի

Մայոնեզ

-սպառողական

տարայով

0.1

-արտադրականվերամշակմանհամար Դ.7.3.2. Խոհարարականն հրուշակե-|

0.01

0.001

1210:

0.01

Տ:107

0.01

1.7.3.3. Մարգարիններ սեղանի, բու-

Կրեմներ բուսական |ուղերով

ղենայինճարպեր

տերբրոդային 1.7.3.4.

5»10

ճարպային մթերքների հիգիենիկ պահանջները "Ինդեքս Մթերքիխումբ

Ցուցանիշներ

յլ

Լրացումներ

Ճարպհումք՝ տավարի, խոզի, ոչխարին մորթիենթակա կենդանիների 1.74.

պա-

խոզի ճարպ

ղեցված/,խոզի

սառեցված,

պաղեցված,աղը

դրած,ապխտած,

արար

Հ0.01 ՀՕ.5 ՀՕ.02

ճարպ

Մանըէաբանականցուցանիշներ Ինդեքս աար

Մթերքիզանգված, որում չի թույլատրվում (գ) Սուլֆիդ

ԳԱՄ/Գ, ԷՂԻ կլոստ-| Է-5 ձներ) | նելներ րիդիաներ ՄԱՖԱՄ,

Բոռ

Խոզի Խոզ

1.74.1.

ՀԱՅ"

5:10: '

անալի

Խոզի ճարպին կրծքաճսի մթերք,աղը |

0.001

1.7.4.2.

Լրացումներ

Լ.ողօոօօՂօցծօո օՏ 25գ չի

թույլատրվում

արը հույնը: ախտած ՞

5:10

եփած ոախտած

0.1

1.0

մթերքիհամար

ճարպային մթերքների հիգիենիկ պահանջները

Ինդեքս

Մթերքիխումբ 1.75.

Ցուցանիշներ

ճարպեր

կենդանական, հալեցրած Է29Բ

Լրացումներ

մմոլ ակտիվ

օքսիդացմանթիվ

0.1

պղինձ

1.5

Պեստիցիդներ,ռադիոնուկլիդներ,նիտրոզամիններ,հակա1.7.6.

ըստ

կետ 1.7.4.

Կարագ

կովի

Կետտստոֆերի

ենթակա

երկաթ..

166005 չի թույլատրվամ տետրացիկլինի

ՀՕ.01

միավոր/գ

.5 ում Ն2

(օ-, Բ-,՛-

ՀՔՑԴ

Ճարպի

ԴԴՏ ն դրա

նույնը

1.0

: Գ

Մանրէաբանական ցուցանիշներ Մթերքիզանգված, | տորումչի

Բորբո| սաԽմորաթույլատրվում (գ) Ինդեքս ԳԱՄ/գ, սնկեր |.սնկեր Լրացումներ Ախտա-| Մթերքի ոչ :

ՄԱՖԱՄ|

խումբ

| ԱՑԽՄ

ավելի

ԱԼԱԶԱՆԻ | նելներ| |

1.7.6.1.Կարագ

վոլոգոդյանն| 1410"|

տեսակավոր

Խ6.2.Կարագ

0.1:

|ԳԱՄ/Գ,

ԳԱՄ/Գ,

ծին ա/թ

Տ.Յսվ

Լ. ՞

1.0

ո--

ռո

վկովի,

րած

Թույլատրվում

: .

|»

վ,

0.1 ւՎփվ..Յ

ր:

Իրւ,.

ԲԱ:

100::|,..

ՓԼ

ՎՆ

ո՞Վ»..՝ .

|0011

բե

Լ...

100.

ՒՐ

10.|

11/2.

Ի--Է---Վ

'Է-100 Լ..:

հայեց-, |.710"|

.Վ'

վ...

Վ.

Աոեկարագում չի ն

նորմավորվում

ՏՈՒՐԵՐ,

|.0.01

որ

Վ.

| 0004

Վ."

ԵՄ

"240:

|01|

ւ.

Ո.7.64:։Կարագ Հեք»

փօտնարագի

ՒՍ.

| քշույին

կշռայինմասը |:

Լ.ոօոՕՇՈօ25գ չի

ց6ոօՏ

"80-59

թաղձրաներուցի ե

Բորբոո

քային թթվա րային, այդ վով իում աը դրած ճարպի --|մասը 096 ն-ավելի | -.-.': 1.76.3.Կարագ | շոկոլադե 34105. "խերուցքային

ՀՅ

20. ավ

ան

իկլոօոօօ)ւօչի 25Գգ

|ցօոօտ

թույլատրվում

Լ.ոօոօօ)ոժ-

|ցօոօտ 25գ

չի

1.8.

Ըմպելիքների հիգիենիկ ցուցանիշները ``

Ինդեքս

Մթերքի խումբ

Ցուցանիշներ

ի Թույլատրելի

մակարդակներ| մգ/կգ,

Խմելու ջուր շշալցված /գազացված նոչ 18.1.

գազացված

ոչ

ավելի

Լրացումներ

|Թունավորտարրեր

կապար

0.03

կադմիում

0.001

արսեն

0.05

սնդիկ

0.0005

Ռադիոնուկլիդներ ընդհանուրՕ-

Բկ/լ

ընդհանուրԹ-

նույնը

ռադիոակտիվություն

Մանրէաբանական ցուցանիշներ ՄԱՖԱՄ

ԱՑԽՄ(կոլի-ձներ)

1.8.2.

Խմելու

ջուր

բուժիչ

ՔՏՅԱԺՕՌՕՈՁՏ Յ6րնց/ՈՅՏՅ

|Թունավորտարրեր

0.1

90.005

Ռադիոնուկլիդներ

ընդհանուր Օռ-ռադիոակտիվություն ընդհանուր 8- ռադիոակտիվություն ցուցանիշներ Մանրէաբանական

ԱՑԽՄ (կոլի-ձներ)

ԱՑԽՄ/(կոլի-ձներ)ֆեկալ

ՔՏՇՍԺՕՌՕՈՁՏ 86(սց/ՈՁՅՏՁ

կաթնային

ԳԱՄ/սմ`,ոչ ավելի ծավալով/ սմ3/,որում չի թույլատըրվում. կատարվումէ եռակի հետազոտում 100-ական սմ՝-ով

0.01

|կադմիում լխնդիկ

ՄԱՖԱՄ

18.3. Հյութեր,ըմպելիք, խտանյութերբանջարեղեճային, մրգային, հատիկային, հատապտղային պահածոյացված 18.4. Ըմպելիք

ԱՑԽՄ/(կոլի-ձներ)ֆեկալ

կապար հանքային՝ բնական, սեղանի. սեղան.բուժիչ ն

Բկ/լ

նույնը

ԳԱՄ/սմ-՛, ոչ ավելի ծավալով / սմ'/, որում չի թույլատրվում.կատարվում է եռակի հետազոտում100ականսմ3-ով

|Տե՛ս "Պտղաբանջարեղենային մթերք"բաժինը.1.6.5

Տե՛ս

լո

բաժինը.1.2.1. ն 1.24. "Կաթն կաթնամթերք", "

Ըմպելիքներ| Թունավոր տարրեր ոչ-ալկոհոլային, |կապար . այդ թվում նան արսեն հյութալին արհես-|կադմիում տականհանքայ- |սնդիկ վնացված Ռադիոնուկլիդներ 1.8.5.

3---|

0.3 0.1 0.03

0.005 ' ,

լցեզիում-137

վԲկ/լ նույնը

70.

ստրոնցիում-90

Միկոտոքսիններ.

հյութալի՝խնձոր,

0.05

պատուլին

տոմատ, չիչխան

կոֆեին պարունակող ըմպելիքների

Կոֆեին

համար կոֆեին պարունակող հատուկ ըմպելիքներիհամար

Խինին

խինինպարունակող

85.

համա վրցպելիքների

գ/լ, ոչ ավելի, արհեստականհանքայնացվածըմպելիք-

տե:

Ընդհանուր

"20

հանքայնացում

ներ

Մանրէաբանական ցուցանիշներ |

Ինդեքս Մթերքի խումբ Ղ

Մթերքի զանգված, որում չի թույլատրվում

Գերծ, ՄԱՖԱՄ,

լոչ

Ըմպելիքներ ոչ ալկոհոլային, չպաստերացվածն առանցպահածոյացնող նյութի, պահ-պանմանժամկետը մինչն30օր

(գ)

ավելի՛-կցԽՄ այթ Ախտածին

կոլիձներ)| սալմոնելներ

սնկեր, Լրացումներ -

ուավեի

18.5.1.

ՏՈՒ

ոչ ալկոհոլային,այդ թվում՝ հյութ |Ըմպելիքներ

'Վժամկետը

օր ն ավե

-շաքարով

-քաղցրաց100" նող նյութե-| րով -հյութ պա-

րունակող

ՆՆ

պարունակու: պահպանման

Վ5

2100.

Լ,' Ը

ԳԱՄ/100սմ

ոչ ավելի մեզոֆիլ աերոբներիքանակը

ավ ծավալ /սմ՞/,

40: .|որումչի թույ-

լատրվում

Խտանյութեր /հեղուկ, մածուկանման/. խառնուրդներ /փոշային, հաբային, հատիկացված նայլն/ ոչ ալկոհոլային ըմպելիք սպառողականտարայով 1.8.5.4. Ձոր բուսականհումքի խառնուրդներտաք, ոչ ալկոհոլայինըմպե-

1.0

1.8.5.3.

5:10" ւ

թույլատրվում 10050

խմորասնկեր

լիքներիպատրաստ-

բորբոսա-

սնկեր

ման համար

2.1.

Սննդամթերքի սննդային արժեքի հիգիենիկ պահանջները

1.1.

11.1.

1.1.1.1. 1.1.1.2.

1.1.15.

|նիսասպխտած

1.1.1.6.

|Վում,ապխտած

11.

1.1.1.4.

ավելի 30| 1-ից պակաս

ոչ պակաս 10| ոչ

ոչ

պակաս 46| ոչ ավելի 30| 1-ից պակաս

ոչ

պակաս16| ոչ ավելի 45| 1-ից պակաս

ոչ

պակաս

ոչ

50| 1-ից պակաս

ավելի

1.1.17. 1.12.

2.1.1.2.1. 1.1.22. 1.123,

2.1.124. 1.2. 1 2.1. 12.2.

1.3.1.

2.1.3.1.1. 3.12. 14.

1.4.1.

ոչ

պակաս

բացի նատրիումի բիկարբոնատ պարունակող խտանյութերից ծավալ /սմ:/, զանգված/գ/, որում չի

"Մ

Յավելված

: '

ՍԽԵՄԱՆԵՐԻ ՆՈւՅՆԱԿԱՆԱՑՄԱՆ

ՀԱՄԵՄԱՏԱԿԱՆ

ՀԱՅՏԱՐԱՐԱԳՐՄԱՆ

ՆՇԱԳՐԵՐԻ

ԱՂՅՈւՍԱԿ

Էւ

Սխեմայի Սխեմայինկարագրությունը նույնականացման

մոտ |Ախեմային

նշազիրը

Եվրոպական մոդուլի Օույնականացման Սշագիրը

Հայտատու

է Սերտիֆիկացման տեխնիկական մարմին ներկայացնում նությանիր սեփ '

ցները

գրանցմանհամար

Յհ

վավերացման ն

ն ն համապատասխանության հայտարարագիրը՝ ց

2հ

Ճ :

փորձարկմանլաբորատորիա Հավատարմագրված տիպայիննմուշը Փործարկումէ արտադրանքի "1 Հայտատու, մարմինէ Շերկայցնում Սերտիֆիկացման համապատասխանության .: ն գրանցման վավերացման հայտարարագիրը՝ ա) Սերտիֆիկացմանմարմին :

համար

կառավարման լաբռրատորիա

ռրակի համակարգը Հավատարմագրվածփորձարկման՝ է Փորձարկում արտադրանքի Հայտատու |Սերտիֆիկացման մարմինէ ն գրանցման |իայտարարագիրը` վավերացման Որակի կառավարման Իրականացնումէ սերտիֆՁ կառավարման Գնահատում

«Ր

ճմուշը տիպային ներկայցնում հաժապատասխանության

սերտիֆիկացման համակարգի մարմին կի

ված

համ

համապատասխանության հսկողություն .

«հ

փորձարկմանլաբորատորիա, Յավատարմագրված "|Փորձարկումէ արտադրանքի

խմբաքանակի նմուշները`

ՀՎայտատու

է մարմին Սերտիֆիկացման համապատասխանության գի ներկայցնում հւ

յտարալ ը՝ վավերաց.

Գրանց

Հավատարմագրվածփորձարկմանլաճորատրա Փորձարկումէ յուրաքանչյուր արտադրանքը)

(եզակի արտադրանքի ծիավորը

ԴՅայտատու

է ներկայցնում մարմին |Սերտիֆիկացման համապատասխանության վավերացմանն հայտարարագիրը`Գրանցման .:

Հավելված

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՑՄԱՆ

ՍԽԵՄԱՆԵՐԻ

ՆՈւՅՆԱԿԱՆԱՑՄԱՆ

ԱՂՅՈւՍԱԿ

ՆՇԱԳՐԵՐԻ

խեմայի նույնակա-|Սխեմայի ռկարագրությունը նացմանՕշագիրը

"զ

ՀԱՄԵՄԱՏԱԿԱՆ

մոտ միջազգայինսլխեՄխեմային մայինույնականացման 0շագիրը

Ոս, ՓՈՊՃԿՈՈՍՄԱԸ

|Թռրծարկումէ արտադրանքի տիպայիննմուշը երտիֆիկացմանմարմին

շո

այտատուին հանձնում է

1Ե

համապատասխանության սերտիֆիկատ

փորձարկման

լած

լ որձարկում արտադրանքի տիպային ճմուշը է

Սերտիֆիկացման մարմին Ծայտատուինհանծնում է համապատասխա՛նության սերտիֆիկատ ականացնումէ սերտիֆիկացված արտադրանքիհամապատասխանՍուարտադրանքի թյանհսկողություն(շուկայիցընտրված նմուշների |փործարկում)

Յս

4ս

փորձարկմանլաբորատորիա խավատարմագրված է արտադրանքի տիպայինԸՇմուշը |ֆործարկուճ Սերտիֆիկացմանմարմին է արտադրությանվիճակիվերլուծություն Իրականացնում հանձնում Է հաճնապատասխանության սերտիֆիկաւդ Ծայտատուին է րականացնում ն րանքի ղիՍոտիցվիճակի

ԽԱ բավ

Ենրտիֆիկացված արտադրանքի համապատասխանու(ա/

րծարկում

ընտրվ

ար

րության

վերլուծություն)

փորձարկ' լաբոր է տիպայինՇմուշը րտիֆիկացմանմարմին է արտադրության վիճակիվերլուծուքյուն է ւին խանությանսերտիֆիկատ ված

արտադրանքի ործարկում

Ոէ

Իրականացնում է սերտիֆիկացված արտադրանքի |Իրականացնում հսկողություն (շուկայիցն արտադրողիմոտից հաժապատասխանության հանձնում

Տս

րժագրված փորձարկման

այե

համան

ված

ւ արտադրանքի խմբաքանակը Լթորձարկում լաբոր

լաբորատորիա Յավատարմագրված փորձարկման ալ

հանձնուժ |Վայտսյտուին

յուրաքանչյուր(եզակի) ժիավորը

Հորնի Սերտիֆիկացման

ջորձարկում Լ

գգնահատում) համակարգի կառավարման

երտիֆիկացմանմարմին հանծնում Լ համապատասխանության Ռայտատուին սերտիֆիկատ

7ս

համ

նմուշներիփորձարկումն արտադրության ընտրվածարտադրանքի էվիճակիվերլուծություն) բի լաբ |ործարկուժ է արտադրանքիտիպայիննմուշը Խերտիֆիկացմանմարմին Լ որակիկ վարման հա0ձնում Լ համապատասխանության սնրտիֆիկատ ԽԾայտատուին է համապատասխանուարտաղրանթի Իրականացնումսերտիֆիկացվաձ նմուշներիփործարկումն որակի թյան հսկողություն(արտադրանքի վ

սերտիֆիկատ համապատասխանության Է

ՐԱՆԸ

մագրված փործարկման լաբ է ծառայության արդյունքը(անհրաժեշտության դեպքում) Սերտիֆիկացմանմարմինը Գնահատում Լ ծաղալությանԲնութագրերր կամորակի կառավարման դեպքում) 1իաժակարգր(առկայության Թայտատուինհանձնո:մ է վ

Փորձարկում

սերտիֆիկատ էէ համ համապատասխանության բականացնում

«ՎԱՎԵՐԱՑՆՈՒՄ ԵՄ»

ՍաճաճՇում

կողուբ

Հավելված

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

ՆԱԽԱԳԱՀ

թ. 22սեպտեմբերի

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹ

ՎԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

2004 թվականիԷ սեպտեմբերի

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՆՇԱՆԻ ՊԱՏԿԵՐԸ, ԴՐԱՆ

ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

ԵՎ

ԿԱՐԳԸ

ԿԻՐԱՌՄԱՆ

1281-Ն

ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ

ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ

ՄԱՍԻՆ

գնահատման օրենքի «Վաճապատասխանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության

Հանրապետությ նշանի համապատասխանության պատկերը,. ներկայացվող որան կիրառման համաձայն կարգը՝ . հավելվածի: որոշումնուժի ճեջ.մտնելու օրվանից ուժըկորցրած ճանաչել պետության կառավարության կառավարու5-րդմասինհամապատասխան` Հայաստանի

11-րդ հոդվածի

թյունըորոշում է. 1.

Վաստատել

տեխնիկա-

ն կանպահանջները 2.

ՅՁայասւոանի ՀՎանրա-

Սույն

պահանջներին «նորմատիվ ՀանրաՀայաստանի ծառայությունների մասին» հավաստման համապատասխանության

րանքին

մայիսի18-ի թվականի

ապահովող

մասին» առանձին կիրարկումը հոդվածների միջոցառումնե

պետությանօրենքի Ւ 247

որոշումը: Յ.

արտադ-

| ուժիմեջ է մտնում որոշումն օրվան հաջորդող հրապարակման պաշտոնական

Սույն

օրը: տասներորդ

ՀայաստանիՀանրապետության

վարչապետ

2004 թ. սեպտեմբերի14

Երնան

Մարգարյան

Հավելված

ՅՀ կառավարության 2004 թվականիսեպտեմբերի 9-ի Ի 1281-Ն

ՎԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆՇԱՆԻ

ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

որոշման

ՊԱՏԿԵՐԸ, ԴՐԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ԵՎ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

Սույն կարգովսահմանվումեն համաւվատասխանության նշանի պատկերը,դրան

ներկայացվողտեխնիկական պահանջները,ինչպեսճան արտադրանքըհամապատասխաճնության

նշանովմակնշելուն ներկայացվողպահանջները: 2.

Արտադրանքիհամապատասխանության նշանովմակնշումըտեխնիկական կաճոնակար-

գերով, ինչպեսնան դրանց բացակայությանդեպքում,մինչն դրանց ընդունումնօրենքովտեխնի-

կականկանոնակարգերի ճնախատեսված վերաբերյալ նորմերըսահմանողստանդարտացման նորմատիվփաստաթղթերովսահմանվածպահանջներին(այսուհետ` սահմանվածպահանջներ) արտադրանքիհամապատասխանության հավասւոմանարդյունքներիցմեկն է: 3Յ.Արտադրանքի մակնշումըհամապատասխամնության 0շանովկատարվումէ

արտադրողի

նկատմաճբվստահության արտաղրանքիսահմանված բարձրւսցման, ինչպեսնան առաջարկվող այդ արտադրանքիհամապատասխանության մասին անհրաժեշտվստահություն պահանջներին

ստանալուգործում սպառողներին աջակցելու նպատակով: անձը կամանհատ ձեռնարկատերը«Վամապատասխանության գնաԻրավաբանական

հատման

իրավունք ունի մասին»Վայաստանի Հանրապեւոության օրենքինհամապատասխան

համապատասխանության նշանովմակնշելուայդ արտադրանքըսահմանվածպաարտադրանքը մարմնիկողմիցվավերացհավաստող սերտիֆիկացման հաօջներինհամապատասխանությունը Սերկամ հանձնվածհամապատասխաՍության հայտարարագրի ված համապատասխանության

տիֆիկատիառկայությանդեպքում: 5.

համահայտարարագրիհիմանվրա արտադրանքիմակօ0շումը Համապատասխանության

նշանովպետք է իրականացվիԽ պատասխանության

նկարումտրվածպաւոկերինհամապա-

տասխան: 6,

մակնշումըհամասերտիֆիկատիհիմանվրաարտադրանքի Գամապատասխանության

սերտիֆիկատտվող պատասխանության նշանովպեւոք է իրականացվիհամապատասխանության նշազրի հետ համատեղԻՊ2 նկարումտրված մարմնինույքականացման սերտիֆիկացման մարմնինույնականացման Պատկերումտրվածսերտիֆիկացման պատկերինհամապատասխան: է: նշագիրըպայժանական

Նկար

ձՃամապատասխանության նշանի գրաֆիկականպատկերը

Նկար 2. Վամապաւտասխանության նշանի

պատկերը` գրաֆիկական սերտիֆիկաց

մարմնիճույնականացման նշագրով

Հավելված

ՀՍՏ 5.3-2004

Հավելված

ԺԲ

(պարտադիր) Վամապատասխանության սերտիֆիկատին հավելվածի ձներ դրանց լրացման վերաբերյալ

պարզաբանումներ

Սերտիֆիկատիձն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՀԱՆԲԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ

ՀԱՎԱՍՏՄԱՆ

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւԹՅԱՆ

ՀԱՄԱԿԱՐԳ

«ՀՍՏ

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՏ

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւԹՅԱՆ

)

ՄԱՐՄԻՆ

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՑՄԱՆ

Գործողությանժամկետը (3) (5)

ԱՐՏԱԴՐԱՆՔԸ

ԱՏԳ ԱՍ

ՀՁԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւՄ

ԱԴ

(8)

ԱՐՏԱԴՐՈՂ

(9)

Ապրանքաուղեկիցփաստաթղթերիտվյալներ (10) Հայտատու (11)

Սերտիֆիկատիհանձնման հիմքերը

Լրացուցիչ տեղեկություններ

կոդը Ա)

պահանջներին:

(շ)

63)

Սերտիֆիկացմանմարմնիղեկավար (14) Փործագետ

կոդը

Հավելված ՀՍՏ Տ.3-2004 :

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ

«ՀՍՏ»

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւԹՅԱՆ

ՀԱՄԱԿԱՐԳ

ՀԱՎԱՍՏՄԱՆ

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՏ

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւԹՅԱՆ

մաքսային օրինակ

ՍԵՐՏԻՖԻԿԱՑՄԱՆ

ՄԱՐՄԻՆ

ԳործողությանԺամկետը

ԱՐՏԱԴՐԱՆՔԸ

ԱՏԳ ԱԱ

ԱԴ

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւՄ

պահանջներին:

ԱՐՏԱԴՐՈՂ

Սպրանքաուղեկիցփաստաթղթերիտվյալներ Հայտատու

Սերտիֆիկատիհանձնման հիմքերը

Լրացուցիչ տեղեկություններ

Սերտիֆիկացմանմարմնիղեկավար

|| Փորձագետ , ի

ԿՏ.

կոդը

Հավելված ՀՍՏ

5.3-2004

Համապատասխանության սերտիֆիկատի հավելվածիձն :

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՎԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ

ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈւԹՅԱՆ

ՀԱՎԱՍՏՄԱՆՎԱՄԱԿԱՐԳ

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

առ

համապատասխանության սերտիֆիկատի

Արտադրանքիցանկ, որոնց վրա տարածվումէ համապատասխանության.. սերտիֆիկատիգործողությունը Արտադրանքիանվանումը,

արտադրողը

Քանակը ԱԴկոդը

ՍՏԳ ՍԱ

կողը :-

.Սերտիֆիկացված աբտադրանքինորմատիվ աստաբղթերի

ել

Սերտիֆիկացման մարմնի-ղեկավլար Փործագետ

ստորագրությունը

անվանատաղը.ազգանունը

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

"Ստանդարտացմանմասին"ՀՀ օրենքը, 2004թ. "ՅՀամապատասխանության գնահատման մասին" ՀՀ օրենքը,

"Չափումների միասնականությանապահովման մասին" ՀՀ օրենքը, 2004 "Սննդամթերքիանվտանգությանմասին"ՀՀ օրենքը, 2006 "Սպառողներիիրավունքներիպաշտպանությանմասին" ՀՀ օրենքը, 2001 ՀՍՏ 5.3-2004. Վամապատասխանության հավաստմանհամակարգ.Արտադրանքիսերտիֆիկացում ՀՍՏ 189-2000. Սննդամթերք.Տեղեկատվությունսպառողիհամար. Ընդհանուրպահանջներ ՀՍՏ 190-2000. Արտադրանքի նույնականացում.Ընդհանուր դրույթներ ՀՀԿՆ 07334.5.101-98. Շաքարի արդյունաբերությանմթերքի պարտադիրսերտիֆիկացմանկանոնները 10. ԳՂՀԿՆ 07334.5.102-98. Բուսականյուղերի ն յուղաճարպային մթերքիպարտադիրսերտիֆիկացմանկանոնները 11. ՀՀԿՆ 07334.5.103-98. Ձկան, ձկնամթերքի ն ծովամթերքի պարտադիր սերտիֆիկացմանկանոնները 12. ՀՀՂՓ 07334.5.105-97. Կաթի ն կաթնամթերքիպարտադիր սերտիֆիկացմանկանոնները 13. ՀՀԿՆ 07334.5.004-98. Սննդամթերքին խմելու ջրի հետ շփվող ժողովրդական սպառման ապրանքների (ամանեղենի) պարտադիրսերտիֆիկացմանկանոնները 14. ՎՀԿՆ 07334.5.002-98. Արտադրանքիսերտիֆիկացմանժամանակ նմուշառման,նմուշների հետ վարվելու ն փորձարկումների կատարմանկարգը 15. ԳՀԿՆ 07334.5.001-98. Բողոքարկումներիքննարկմանկարգը 16. ՀՍՏ ԻՍՕ-22000-2006. Սննդամթերքիանվտանգության կառաշղթավարման համակարգեր.Սննդամթերքիարտադրության յում ընդգրկվածկազմակերպություններիններկայացվողպահանջներ

17. 18. 19.

Բատիկյան 3.Գ. "Սննդամթերքիանվտանգությանղեկավարման Ւ/ՃՇՇՔ համակարգը".Երնան, 1999. Բատիկյան3.Գ. Որակ ն անվտանգություն.Պարենայինհումք ն սննդամթերք Պարենային հումքի ն սննդամթերքիանվտանգությանըն սննդային արժեքին ներկայացվող հիգիենիկ պահանջները 112-111-4.9-01-2003

օՇ7

Ք51705.1-2001

Կ6Շ18ՕԽ

Ո/լ6ՑԵ«

Օ6ալ/6 7ք66088տ. 21.

/ՇՕ

9000-:Ւ14000.

663ՕՈՅՇԵՕՇԼԵ

22.

/ՇՕ

/8/

Ու

23. Շօկօոօտ

ՔՅՎՇՇՈՅՅ.

ոքօոյօ8

ՒՅ

ՕՇԻՕՑՇ

7ոքմՑոտ ոք/եԱտոօտ

ԷՁ-

2(ՃՇՇՈ.

ԼլՓՈՕՎԵ6 ՈՕՇ1Յ8:04

Թյոօտօոօ78օ ոօ

ոքտխՇյԹոօ

ՔՇՅՕՈՁՇԵԽՕՇԼԵ ՈէալԹՅԵեռ« ոքօղյոմօ8:

//ՇՕ 22000.2005.

տ ԲՅՎ6Շ180" շեք. "Շ7ՅՒՈՅք7ԵԼ Խ3, 2006. ՄՇՕ 220000 Շուտոքռքուոտք)67

մալԹՅԵր« ոքօրո)ւ08

220004:

//ՇՕ 22000

Շտե

76/ք.

օՅւտճքոն

Շ«ՅՒԷտՅք

"Շ7ՅԻԷռճքոԵ «ՅՎՇՇՐՑՕ" Խ12, 2006

Էշ Մ., Ճքաշճյց/Ի

տ8. "Շ/Շ7ԼՇԾԽԵՒԽՁՎՇՇ18Ձ, ՕՇԱՕՑՅԻՒԵՑ

27«ՃՇՇՈ. Քքմծօո տ Շտքոֆտեաճատք". ոք պտո» 76/ք. տ "ՇՅՒՈՅքՆԵԼ 4 ԽՅԿ6Շ78Օ" ի)5-6, 2001 25. "ՅեՇՈՑքոոՅՅԽԵՅուոօ8". Ոօղ օճւալտտքճոապոօտ Վո. ճօքք. ՔՃԸի, ոքօՓ. 8.1. ՈօՅԵաՑո086աօքօ.|Օ080Օ/ծտքօե,

24. Կ6ՄւՁ

26. 27.

42-123-4240-86

ՇՅԽՈՐՁքԻԵՍՇ

ոքՁՅՄՈՁ 7 ԻՕքխԵլ ՇՅատ

ԽՃ ԽՅԿԾՇ7Ք/

տմ ԾՓՅՕՈՅՇԻՕՇՈ/Ո

/4Ռ/ԹԵ/ՄՎՇՇԽՒՔ

160888 ոքօղՕ8ՕՈԵՇՐՑԹԻԻԵՕՐՕՇԵլքետ

2.3.2.560-96

ումլ6ՑԵր«

ոքօոյօ8.

ՇՅԻՌՒ|

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՌԱՋԱԲԱՆ

ապական

Գլուխ

Աաաա

Յ կաա Աաաա աակ Անա Անկա անակ կակաոն անան աաաանաանն Լա

աա

աԱ

ն տերմինները

ոլորտի Սերտիֆիկացման հասկացությունները

Սերտիֆիկացման հիմնական նորմատիվային.

ակտերը(իրավականհիմքերը) աաաաաաաաաաաաակաաա ո8 Գլուխ. մե.Պարենային որակի ապրանքների ն: ,

ւ.

աը անվտանգության ցուցանիշները. ն անվտանգուԳլուխ |Մ.Պարենային որակին ապրանքների ա

ըստ ՌԴ նորմերը 2.3.2.1078-01-ի................-............................ ՍանՊին Արտադրանքի համապատասխանությա

թյանըներկայացվող հիգիենիկ

Մ. Գլուխ

հավաստումը

Ձ....................

աաա

Աաա

աԱ աաա աաա նան աաա

աա

պարտադիր Համապատասխանճության

ն նուն հավաստման ձները սխեմաներըկաանաաաաան Ակաակակ

ակ

Արտադրանքի կարգը սերտիֆիկացման աաաջաաաաացաան

Գլուխ ՄԼ

սերտիֆիկացման պարտադիր

Սննդամթերքի կանոններըԼ...

Լ.Ն...

Ն.ոԼ

Լեւեն

Մ. Սննդամթերքի Գլուխ որակի կառավարման տ.

ՑնՍՍՊհամակարգը «րակական

աա ականաաաաա

նմանա

Գլուխմ. ԻՍՕ 22000 շարքի սննդամթերքների

անվտանգության կառավարման համակարգի ստանդարտները

ՎԱՎԵԼՎԱԾՆԵԾԵՐ...........Լ.

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Լ.Լ...

եե...

ւեւ

Լե... եեւ.եւեւ

եւաեւ

եոլգ186

աաա

ՄԵԼԻՔՅԱՆ ՎԱՐԴԱՆՈՒՇ ՄԱՐՏԻՐՈՍԻ

Ուսումնականձեռնարկ

Վրատ.խմբագիր`

Համբարծումյան Հովհաննիսյան Համակարգչային շարվածքը ն ձնավորումը՝ Վ. Անտոնյանի

Սրբագրիչ՝

3. .

Պատվեր` 394: Չափս՝ 60:84

1/16:

9,9 հեղ. մամուլ, 10 հրատ. մամուլ, 11,75 տպ. մամուլ, 10,92 տպ. պայմ. մամուլ:

Տպաքանակ`՝200:

«Տնտեսագետ»հրատարակչություն Տպագրվածէ «Տնտեսագետ»հրատարակչության տպագրականարտադրամասում Երնան 25, Նալբանդյան, 128