Փարիզի Աստվածամոր տաճարը

ՓԱՐԻ»ՉԻ

ԱՍՏՎԱԾԱՍՈՆ

ԼԼ ոՂ ԼԼԱէ

ՊԱՐՏԱԴԻՐ

ԸՆԹԵՐՑԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՎԻԿՏՈՐ

ՀՅՈՒԳՈ

ՓԱՐԻՋԻ

ԱՍՏՎԱԾԱՄՈՐ

ՏԱՃԱՐԸ Ֆրանսերենից թարգմանեց` Վահե Միքայելյանը

Երնան «Անտարես»

Հյուգո Ֆը 44

ՀՏԴ

84031

ԳՄԴ

Հ 660

250900 ԵՊՀ

շ

բատարակության պատրաստեց

ԱրքմենիկՆիկողոսյոնը Գրադարան

ն

ի

ՏՍ0207062

Հ.

Հյուգո Վիկտոր

Հյուգո: Փարիզի Աստվածամոր տաճարը:/Վ. 2011. Վ. Միքայելյան.Եր.:Անտարես, Թարգմ.`

Հ 660

-

մեծ Ֆրանսիացի

գրող

--

ՎիկտորՀյուգոյի (1802-1885)

էջ:

«Փարիզի

նոր Հրատարավեպի Հայերեն Աստվածամոր Հանրաձայտ տաճարը» է 1953 թ. Հրատարակության կությունը իրականացվում Հիմթով: կատար-

վել են անչծրաժեչտ սրբագրականն. խմբագրականաչխատանջներ՝ արգի Հայերենիկետադրությանն ուղղագրությանկանոններինՀամապատասխանեցնելու նպատակով:

Հյուգո Ֆըո-44

ՀՏԴ

840-31

ԳՄԴ

1ՏՑԻ| 978-9939-51-348-5

Թ սա

Հ

«Փու:

ս.

«Անտարես» Հրատարակչատուն,

«ԱԳ...

Հո յո

Նա.

ՀՅՏՀոՅ

ԷԼ

ԱԶԱՐ

ԱԼՈ

Ղ

ԿՐ

աշնացք

Մի քանի տարի առաջ ՓարիզիԱստվածամոր տաճարը դիտելիս, ավելի ճիշտ մանրակրկիտ զենելիս, այս գրքի Հեղինակը աշտարակներիցմեկի խավար մի անկյունում գտավ պատի վրա, ձեռքով փորագրվածՀետեյալ բառը: ՃԱ

Հնանալուց սնացած

ն

ՃՈՀՒՐ

քարի մեջ բավական խոր փորագրված

Հունական գլխատառերը, դոթական գեղագրությանը Հատուկ

այդ

ինչ-որ առանձնաչատկությունը,որ դրոշմված էր նրանց ձնի Դերքի մեջ` կարծես ցույց տալու Համար, որ միջնադարյանձեռք էր դրել դրանք այնտեղ, մանավանդ նրանց պարունակածտխուր ու

ու

ճակատագրական իմաստր խիստ ազդեցին Հեղինակի վրա: Հետո Դրանից ներկել կամ քերել են պատը (ես չգիտեմ, թե եր-

կուսից ո՞րը),ն արձանագրություննանչետացել է: Ջէ՞ որ երկու Հարյուր տարուց ի վեր այսպես են վարվում միչին դարերի սքանչելի եկեղեցիների Հետ: նրանց անդամաչատումը կատարվում է ամեն կողմից`լԹե՛ ներսից, Թե՛ դրսից: «Քաշանան ներկում է, ճարտարապետը քերում, Հետո վրա է Հասնում ժողովուրդը ն քանդում: Այսպիսով,բացի այն դյուրաբեկ Հիչողությունից, որ այստեղ նվիրում է նրան այս գրքի Հեղինակը, այսօր այլես ոչինչ չի մնա9ել Աստվածամոր տաճարի խավարչտին աշտարակում փորադրված այա խործրդավոր բառերից, ոչինչ չի մնացել այնքան տխրագինկերպով ամփոփվածայղ անչայտ ճակատագրից:Պատի 1.

(Հուն): գակատագիր

այդ բառը գրած ժարդը ֆեջվել է չատ դարեր առաֆ՝սերունդների Հետ, բառն էլ իր Հերթին է ֆնջվել եկեղեցու պատից, գուցե

բա. ն

եկեղեցին էլ շուտով ֆնչվի աշխարձից: ԱՀա այդ բառն էլ ծնունդ տվեց այս գրքին: Մոռր:տ,

ԱՌԱՋԻՆ

ՄԵԾ

ԳԻՐՔ

ՍՐԱՀԸ

Ուղիղ երեք Հարյուր քառասունութ տարի, վեց ամիս ն տառնինն օր

առաջ փարիզցիջարթնացանբոլոր

զանգերի աղմուկից, որ

ամք-

նայն ուժգնությամբ ղողանջում էին Միջնաքաղաքի, Համալսարանի

Քաղաքիերեք չրֆափակերում: մակայն1482 թվականիՀունվարի 6-ը այնպիսի օր չէր, որ Հիչատակը պաճածլիներ պատմությունը: Ոչ մի նչանակալի բան չուներ այն իրադար4ությունը,որ Հենց առավոտիցչարժման մեջ էր դրել ե՛ զանգերը, ն՛ Փարիզիքաղաքացիներին:Ոչ պիկարդացիներիկամ բուրգունդացիների գրոՀ էր դա, ո՛չ սուրբ մասնատուփիսափոր, ո՛չ ճեմարանականների ըմբոստություն Լաասի այգում,ո՛չ աճեղագույն մերո պարոնարքայիմուտքը, ո՛չ էլ գողերին տիրակալի գողուծիներին կախելու ՀետաքրքրաշարժտեսարանըՓարիզիԱրդարադան

ու

տության պալատիբակում: զարդ

Դա

փայլփլուն զղեստներով ն փետրա-

գլխարկներով զարդարվածորնէ դեսպանության անակնկալ

ժամանուժն

էլ չէր,

որ

այնքան Հաճախէր լինում տասնձինգերորդ

Ընդամենըերկու օր էր անցել, որ դրանցից վերֆինը՝ Ֆլանդրիայիդեսպանությունը Հեծելաթափորով մուտք էր գործել Փարիզ թագաժառանգինե ՄարգարիտՓլանդրիացուամուսնու-

դարում:

թյան պայմաններըկնքելու Համարի̀

մեծ

անախորժություն պարոն

կարդինալ դը Բուրբոնի,որ թագավորին դուր գալու Համար ստիպված էր սիրալիր ծրնալ ֆլամանդական ջաղաքապետներիայդ

ռամիկ ամբոխին,մեծարել-Հյուրասիրելերանց իր Բուրբոնյանպաե. ղակատակերգերով լատում բազմաթիվգեղեցիկմորալիտներով,

վեչտներով, ձրբ Հորդառատ անձրներթրֆում էր ապարանքիբաց դռան առաֆ փոված Հիանալի գորգերը:

Հունվարի6-ին, այն, որ Հուզել եր Փարիզիամբողջխաժամուժը, ինչպես ԺեՀան դը Տրուանէ ասում, անՀիչելի ժամանակներիցի վեր ն ԾՍաղրածուների միակցված կրկնակի Հանդեսն էր Թագավորաց" տոները:

Այդ օրը պետք է տեղի ունենայինՀրավառություն Գրնի Հրապլարակում,մայիսյանծառի տնկումը Բրակիմատուռում, միստերիա Արդարադատության պալատում: Դրանցլուրը Հաղորդել էին նախորդ օրը. քառուղիներով չեփոր փչելով, Փարիզիպրնոյի'մարդիկ` մանուչակագույն կամլոյն չքեղ բաճկոնակներովն սպիտակխոչոր խաչեր կրծքներին:

Վաղ առավոտյանտուն

ու

խանութ փակելով՝ քաղաքացիներին

քաղաքացուծիներիբազմությունն նչվիածտեղերից մեկը: Ամեն

ամեն

կողմից դիմում էր

այս

երեք

իր գնալիք տեղը որոչել էր՝ ոմանք

ոք

Հրավառության, ոմանք` մայիսյան ծառատնկումին, ոմանք էլ միստերիա...Ի պատիվ ՓարիզիՀետաքրքրասերպարապ

վաղեմի ողջամտության՝ ասենք, որ

մարդկանց

այդ բազմության մասը դիձր դեպի Հրավառությունը, որը միանգամայն Համապատասխան էր եղանակին,կամ դեպի միստերիա, որը պիտիներկայացվեր մեծ

մում

Արդարադատության ծածկված

փակմեծ սրաձՀում,այնպեսոր ՀետաքրքրասերներըՀամամիտէին, որ մայիսյան դեռափթիթ ծառը Հունվարյան երկնքի տակ միայնակ դողղողա Բրակի մատուռի գերեզմանոցում: ու

լուսավորչականեկեզեցու՝ԱստվածաձՀայտնության տոնը: Նախաչեղափոխական Ֆրանսիայումայսպես են կոչվել զանազանբարձր պաշտոնյաներ` գերազանցապես քաղաքականկամ դատականիշխանության ներկայացուցիչներ: Փարիզի պրնեոն արքայի քաղաջական-դատական 2. ոտ

3.

ներկայացուցիչնէր:

մանավանդ Արդարադատության

Ժողովուրդը Հեղեղել էր պալատը

տանող ուղիները, որովչետն գիտեր,

որ

նախանցյալ օրը

ֆլամանդական դեսպանները մտադրությունունեին ներկա լինել միստերիայի ներկայացման, ծաղրածուների պապի ընտրության, որ նմանապեսպետք է տեղի ունենար Մեծ դաձլիճում: Հեչտ գործ չէր այդ օրը մտնել մեծ սրածը, չնայած որ այն ժամանակ դա Հռչակված եր որպես աշխարչի ամենամեծ, փակ ծածկով դղյակի փայրը(թեն ճիչտ է, որ Սովալըդեո չէր չափել Սոնտարժիի մեծ լուսադածլիճը): Բազմությամբլեցուն պալատի Հրապարակը: մուտներում խճողված Հետաքրքրասերներիներեում եր որպես ծով, որի մեջ Հինգ Թե վեց փողոց, ինչոես նույնքան թվով գետարերաններ, ամեն րուզե դուրս էին թասիում գլուխների նոր կոչակներ: Այդ բազմության ալիքներն անընդչատ աճելով`բախվում էին այն տնեայն տեղ դուրս էին ցցվում որպես բի անկյուններին, որոնք այս նույնաթանակՀրվանդաններ` Հրապարակիանկանոնավազանիմեֆ: բարձր ճակատիկենտրոնումգտնվող մեծ սանՊալատի գոթական" դուղքով անվերչ բարձրանում իֆնում էր մարդկանց երկու Հոսանք, որը ճեղքելով մեջտեղի անդաստակիվրա` լայն կոծակներով տարածվում էր դեպի իր երկու կողմնային աստիճանները. այդ գլխավոր սանդուղքը, կրկնում եմ, կարծես անընդչատ Հոսում էր Հրապարակիմեֆ, ինչպես ֆրվեժըլճի մեջ: Աղաղակները, ծիծաղները, այղ Հազարավորոտքերի դույունը անասելի աղմուկ ժխոր էին առաջացնում: ժամանակ ժամանակայղ ժիւորն աղմուկը սաստկանում էին. ամբողջբազմությունը դեպի գլխավորսանդուղքը Հրող Հոսանքը ընկրկում էր, ալեկոծվում պտույտ տալիս:Դա առաջանում էր ւյն ժամանակ, երբ որնէ նետաձիգ Հարված էր ժամանած

ու

ու

ու

առ

ու

ու

Գոթական բառը,այն իմաստով,որ գործածումեն ընդանրապես,

միանգամայնսխալ է, բայց ն ամբողջովին սրբագործված: Մենք էլ ուրեմն ընդունում Լ2 ընկալումենք, ինչպես ամենքը, բեութագրելուՀամար միջին դարերի երկրորգ կեւի ճարտարառղետությունը,որի սկզբունքը սրածայր կամարն է ն որը Հաֆորդել է առաֆին չբֆանի ճարտարապետությանը,իսկ սրա Հատկանչականը կլոր կամարնէ: (Շան. Հեղինակի):

Հասցնում, կամ պբնոյության պաճակազորիձին խոյանում էր կարդ

կանոն Հաստատելու, Հիանալի ավանդույթ, որ պրեոյությունը Հեծյալ պածակտակեցդունդստարլությանը, ղունղստաքրլությունը` մեձ ժանդարմերիային: կազորին,Հեծյալ «ղաակազորն էլ` Փարիզի Դոներում, պատուՀանների լուսանցույցերի մեջ ե տանիքնե-

ու

ու

ազնիվ բին վխտացողքաղաքների Հազարավորբարի, խաղաղ կեր"լարանքներըգիտում եին Փարիզը,նայում էին Թոչուբոծին է ավելին չէին սլաշանչում, որովչետն Փարիզիբնակիչներիցչատերը դիտելով, ն մեզ Համար արբավականանումէին Հանդիսատեսներին դեն ինքնին խիստ Հետաքրքրականէ այն պատը, որի նտնը որնեե ու

բան է տեղի ունենում:

Եթե մենջ` 1830 թվականի մարդիկս, կարողանայինքմտովին խառնվել տասնչինգերորդդարի այդ փարիզցիներինն նրանց Հետ էլ իրար թաչթչելով, Հրելով թավալգլոր լինելով մտնել Արդարդատության պալատիայդ Հսկայականսրածր, որ այնքնանեղվածք էր 1482 թվականիՀունվարի 6-ին, ապա մեր առաչ բացվող տեսարանը զերծ չէր լինի ո՛չ Հետաքրքրությունից,ո՛չ էլ Հրապույրից, ն մեր չուրը կտեսնեինքայնքան Հին բաներ, որ մեզ բոլորովին նոր ու

կերեային: Եթե ընթերցողը Համաձայնի,մենք կփորձենքմտովի վերակենդանացնել այն տղավորությունը, որ կունենարնա` մեզ Հետ անցնելով այդ ու

ընդարձակսրաճի չեմքը, մտնելով բաճկոնակներ,վերարկուներ կուրտիկներ Հագած այդ ամբոխիմեջ:

Ամձնիցառաջ կղժժայինմեր ականջները,կչլանայինմեր աչթերը: Մերզլխավերնում կտեսնեինքսրածայր կամարավորկրկնակ տաղ՝փայտե քանդակներովդրվագված, ծովակապույտ ներկված՝ վրան էլ ոսկեգույն արքայաչուչաններ": Մեր ոտքերի տակ`ան առաս-

ու

սպիտակիրար Հաֆորդողմարմարեսալիկներով ծածկված Հատակ:

Մեզանիցմի քանի

քայլ

Հեռու

նան` 5. Վալուաների, այնուծեւտն.

նիշը:

մի Հակայականսյուն,

Հետո

մեկ

դինաստիականԽորՀրդաԲուրբոնների

յոթ ուրիչը,ապա մի ուրիչը:ընդամենը

Թյոմբ, սյուն սրածի ելչկուրու

որոնք նրա լայնքի կենտրոնում ռլաչում էին կումարակապկրկնոսկ առաստաղի կողային էջքերը:Առաջինչորս սյունհրի չուրֆը կային

փայլվլուն երերից խիստ ապակուց առեսորականների կրպակներ՝ չողչողուն. վերջին երեթի չուրչը`աաա ուննցողների անղդլրսվալոռի ներից դուտախազենրիերկար Թիկնոցներից մաշվածու փայլող մլՀի բոլորոոլթը` Բորձըոլատերիերնստարաններ: կաղնեվայտե ու

ու

կայնքով,դոների միֆ, ւառսոուծանների միֆն, սյուների միջն՝ Փրանսիայիբոլոր թԹագավորննրի արձաններիանվավճան չարանը` սկսուծՓարամոնից. ծույլ պարասլ քագավորները թո հրը կախած ն Քաջարի ոլատերազմասեր թազավորները Հայացքը խոնարծած, ՝

ու

ու

ԳԼ ուխն

ու

Համարձակ ձեսւքերը Ք»ՐԸ Ր

երկինք ՈՔ

ը

Հետո

արձրագրած: ԷՐ ՀՐ ՄՐ

սրակաՐ«վ

մար, երկար լուսամուտներին Հաղարնրանգ ապակիներ. սրաձի լայն

հլթերի վրա նրբորեն քանդակազարդվածփարթամ դոներ,

ն

այղ

ամենըկ̀ամարակապառաստաղները,սյուները, պատերը, դուո-լուռամուսի շրջանակները,որմնաքունդակները,ղոներն արձածները վերից վար ծածկվածէին կառլույտ ոսկեղույ, զմայլելի զարդաու

ու

երկով, որն արդեն մի քիչ աղոտացածայն ժամանակաչրֆանում,որ մենք նկարագրումենք, գրելն ամրողջովինանձետացել էր փոչու ն ռարդոստայնների տակփրկչական1549 թվականին,երբ Դյու Բլրոյլը դեռ ավանդաբարՀիանում էր նրանով: ուրեմն Դատկերացրեք

այդ

երկարաձն Հակայականսրածր՝լու-

աավորվածՀունվարյան դժգույն լույսով, նվաճվածխայտարդետ աղմկող բազմությամբ, որ Հորձանք էր տալիս պատերի երկայնթով ու

պտտվում սյուննրի չուրը, ե արդեն մի տարտամ գաղափար կկաղմեք այն ընդշանուր պատկերի մասին, որի Հետաքրքրական

ու

կփորձենք նչել ավելի ճշգրտորեն: մանրամասնությունները Աներկբաէ, որ եթն Ռավայակըչսպաներ Հենրի 11 արթային, ապա չէին լինի Արդարադատության պալատիգրասենյակինՀանձեված թլթնր Ռավայակիդատավարության վերաբերյալ. չէին լինի

փերոչիչյալ Թղթերի ոչնչացմամբ չաչագրգոված մեղսակիցներ, Հետնաբար՝ չէին լինի Հր4իգներ,որոնք ավելի լայն միջոցներչունենալով ստիպվածէին Հրկիզել դատական գրասենյակը, որպեսզի որայդ թղթերը, ե Հրկիղել Արդարադատության պալատը, ն թվապեսզի վառեն գրասենյակը,Հետնարար բնավ չէր լինի

վառեն

կանի Հրդեծր: Հինավուրց պալատը

տակավինկանգուն կլիներ իր Հինավուրց մեծ սրաչով. ն ես կկարողանայիառել ըեթերցողին՝ գնացեթ տեսե. այդպիսով մենք երկուսս էլ զերծ կլինեինք, ես` պատկերելուց, նա էլ մի անչնորչթ նկարագրություն կարդալուց:

իսկ դա ապացուցում է մի նոր ճշմարտություն թյունները

ունենում

-

մեծ

իրադարծու-

անՀաչիվ Հետնանքներ:

են

Արդարն,չատ Հնարավորէ նախ,

Ռավայակըմեղսակիցներ չուներ. երկրորգ. որ նրա մեղսակիցները,եթե նույնիսկ ուներ, ո՛չ մի մասնակցություն չունենային 1618 թվականի Հրդեչին: Գոյություն ունի դրա խիստ Հավանականերկու այլ բացատրություն նս. չին` մեկ ոտնաչավ լայնությամբ, մեկ արմունկաչավբարձրությամբ խոչոր, բոցավառ աստղը, որ, ինչպես գիտեն բոլորը, ընկավ Արդարադատության պալատի վրա, մարաի 7-ին, կեսգիչերն անց: երկրորդԹ̀եռֆիլի քառյակը. որ

առա-

Տեղի ունեցավ մի ոխուր կատակ. Տիկինարդարը

Փարիզումայս

մեծ,

կերավՀամեմունք"այնքան անքանակ, Որ ապլարանբնիր կրակի մատնեց:

Ինչ էլ

որ

կարծեն 1618 թվականի Արդարադատության պալատի

ՀրԴԵՀի այս եոյակ քաղաքական, ֆիզիկականն բանաստեղծական բացատրության մասին, այնուամենայնիվ,դժբախտփաստըՀ̀րդեծը, անկասկածէ:

Շատ

քիչ բան է

այսօր այդ աղետիպատճառով, այն մանավանդ բազմապիսի, Հաջորդական վերականգնումների

Համեմունք (6ք/ՇՅ) նվեր դատավորին: 6.

բառը

մնում

ֆրանսերեն նչանակում է

նան

դատավճար,

որոնք ավարտելեն այն, ինչ խնայել է Հրդեծը. չատ բիչ պատճառով, Ֆրանսիայիարքաների այլ առաֆին կացարանից, բան է մնում Լուվրի անդրանիկըեղող այդ պալատից, որն արդեն Ֆիլիպ Գեղեցիկի ժամանակայնքան էր Հնացել, որ նրա մն փետրում էին Ռոբերտ արքայի կառուցած ն Հելզադուսինկարազրած փառաչեղ չենՔերի Հետքերը: Համարյաամեն ինչ անչետացել էր: Ի՞նչ է եղել դիվանատանայն աննյակը,որտեղ սուրբ էյուդովիկոս արքան կատարեց յուր ամուսնությունը: Ի՞նչէ եղել այն այգին, որտեղ նա դատ ու

դատաստանէր անում`

վերնազգեստ մինչն ն

ան

«Հագած կամլոյե զգեստ, մաձուդե անթն

մաչիկները Հասնող թիկնոց, պառկած դոր-

Է Սիգիզմունդ կայորի սենյակը. Որտե՞ղ կառլոս |-ինը, Հովծան Անչողինը: Որտե՞ղէ այն սանդուղքը, որտեղից կառլոս 1-ը Հոչակեց չհործատվության իր Հրովարտակը: Որտե՞զէ այն սալը, որի վրա Մարսելըթաղաժառանգի ներկայուն ան Թյամբ մորթեց Ռոբերտդը կլերմոնին մարչալին: Շամպայնի է այն դոնակը, որտեղ պատառոտվեցինՀակապասլական Բենեդիկ-

գերի վրա ժուննվիլի՛Հետ»:

տոսի կոնդակները, ն որտեղից ետ դնացին

այդ

կոնդակներըբերող-

ները ծաղրի Համար փիլոն Հազած խույր դրած ն Հրապարակային մեղա ասելով ամբողչ Փարիզում:Որտե՞ղէ մեծ սրան իր ոսկեու

զօծումով, ծովակապույտ ներկով, սրակամար դուռ-պատուծաննե-

րով արձաններով, սյուներով, ամրողչովին քանդակադրվազ անձզը կամարակապ առաստաղով,որտե՞ղէ ոսկեզօծ աննյակը,քաու

կանգնած էր դռանը`գլխաճակ, պոչը Քերի արանքըքաշած, ինչպես Սողոմոնի գածի առյուծները խոնարչ բաքանդակ առյուծը,

որ

ոտ-

դիրքով, ինչպես պատչաճ է, որ ուժը կանգնի արդարադատության առաչ: Հապագեղեցիկ դոնե՞րը,լուսամուտների զմայլելի ապակի-

Խե՞րը.Հապա հրկաթաքանդակնե՞րը, որոնք Հուսածատեցնում էին Բիսկորնետին. Հապա դյու Հանսիի նրբակնրտկաճո՞ւյջը..::Ի՞նչ է արել ժամանակը,ի՞նչ են արել մարդիկ այղ Հրաչալիքները: Ի՞նչ են 7.

Փրանսիացի Լյուդովիկոս 11-ի խորր դականը (1224-1317): պատմիչ,

ավել մեզ

ամենի տեղ, դաղղիական այդ ամբողչ պատմության,

այդ

ամբողջ դոթական արվեստիաեղ:- Սեն-ժերվեիչքաղոան

այղ

4ա-

խողակ ճարտարապետ պարոն դը Բրոսիծանր, ճլղլված կլոր-կամարերը,

ածա

մությանը,

սա` ապա

արվնատիփոխարնն:իսկ ինչ վնլ/աբնրում է

մենք ունենք ճոռոմախոս Հուչեր

մեծ

պատ-

սյան մասին`

Պատրյուի՝տիպի մարդկանցդեռ չոնդացող բամբասանքը: իսկական Հին Փարիզի Այս ամենը մեծ րան չէ: Վերազառնանք իսկականմնծ սրածին: Այս Հակայականզուդածեռագծի երկու ծայրերը գրավել էին մեկը միակտուր մարմարե չինված Հոչակավոր սհղանր՝այնքան երկար, այնքան լայն

ու

Հաստ,

որ

երբեք չի եղել,

տոմարները այնպիսի ոճով,

որ

ասում

Հին կալվածա-

նն

կգրդոնը Գարզանտյուայի ախոր-

ժակը, աշխարծումմարմարեայդպիսիկտրվածչերտ.մյուսը այն մաորտես էյուդովիկոս Հր

տուոր,

կույսիդիմուց ծեկաչոք

Մեծի

ն

ձր, Թե

սուրբ այդ

ն

ուր

քանդակել էր տվել իրեն` սուրբ

Հրամայել էր

կառլոս տեղավիոլել

Լյուդովիկոս 14-ի արձանները,որովծետնկարծում

վարկ

երկու օրինրը, որ"լես Ֆրանսիայիարթաներ, մեծ

ունեին երկնքում, առանց մտաչոգվելու,

որ

թաղավորների արձան-

ների չարանում երկու որմնախորչ կմնան դատարկ: Այդ մատուոր, դնոհա բոլորովին եոր էր, որովչետն կառուցված էր Հազիվ վեց

որ

տարի առած, ամբողջովին այն գոզտլիկ, նրրաճաչակ ճարտարաւլե-

տության, Հրաշալի քանդակագործության, նուրբ

ու

խոր

մետա-

դադրվազման ոճով էր, նշում է գոթական դարաչրֆանիվախճանը

Վերածնության կախարդական երնակայությունների մեջ: Շքաղոան մեր երկրում

ն տնում

է մինչն տասնվեցերորդդարի կեսերը

վերնում զետեղվածլուսանցիկ-ծակոտկենփոքրիկ վարդաքանդակը

մասնավորապեսնրբագույն գեղնցկության գլուխգործոց էր, ժանյակե ասող լիներ: է իր քուալոյի բարեկամը, փաստարան, Հայտնի (1604-1661: Հռնտոբությումբ ծ

Նիկոլո

ճոռոմ

ասես

ՍրաՀիմեջտեղը,գլխավորդռան դեմուդեմբ,պատինՀենած` էին ոսկեճամուկ մի տնդաստալ դիպակովծաձկված բարձրացել ն ֆլամանդական դեսպանների միոտերիայի Հրաննրկայացմանը վիրված այլ բարձրաստիճանանձնավորություննելի Համար.այդ

չինել էին մի Հատիկ մուտքո̀սկեզօծ սենյակի միջանցքիլուսամոււոն օգտագործելով: ավանդական սովորությանմ̀իստերիան ներկալագվե Ըստ ) ախի եմԱ Դ Ը ( ( սեէին այդ Հենց առավոտից սեղանի վրա: էլ պատրասաել մարմարե ղանը դրա Համար.նրա մարմարե Հոյակապ սալը, որ ամբողջովին խազմզված էր դատավորաւկան դասի կրունկներից, այժմ եր վրա կրում էր տախտակե, բավականբյսրձր մի վանդակ. որի վերին մսանդաստակիվրա

սլիտի

երեսը Րոճը

մատչե

չելի լ

նելով լ

ամրո Ը՞ՂՀ

սրածի «բ

Հալազքներ ացքը

ն` բ

ծառա-

տի

յնը որպեսբեմ, իսկ գորգերովքողարկվածներքնամասըպիտիլիներ դրված ելարանը միջոց բեմիՀաղորդակցության Հանդերձարանի ն ե՛ թե՛ աստիճաններ հտ եք մուտքերի, մատուղդե Ր Ր ք ԷԸ «(յոք "ր Թոր ու

ո՛չ մի անսպասելի դերասանի

հլքերի Համար:Հեւոնարբար չկար Հարոնություն, / Մ

ո՛չչ մի

Հաւնենկարծա Ր

ռվփոխությունԺ

քատերաչ Ա

կամ

որ ստիպված չլիներ բարձրանալ այդ անակնկալ, հլարանով: անմեղ արժանամեծարմանկությո՛ւն: Արվեստիմեքենաների ժողովրդի Արդարադատության պալատի բայլի"չորս սերժանտ`

կան

ու

ու

զվարճությունենրի բոլոր նակ կամ

արճություննե

ոլո

մածապաւտժի Հ

վերակացուները մշտական կանգնած էին մարմարե մշտական

վենրակազունն

օրերին, Ը՞Ր

զ

բճար

ոոնե

Րի

սեղանի

զ

ժամաչորս չոր

անկյուններում:

պիտիսկսվերայն ժամանակմիայն, երբ պալատի Ներկայացումը

Անխփեր ցերեկվա ստասներկունրորդ ժամացույցը Հարվածը: շուշտ, չատ ուչ էր ղա թատերականներկայացմանՀամարսակայն Հարկ էր եղելընտրել դեսպանների Հարմար ժամը: մեծ

է Հայնրեհում ԿիլիկյանթԹառգավորո Արթայական դատավոր: Գործածվել

Թյան

ժամանակ:

ԱՀա այդ

ամբողջ բազմությունն ապլասումէր վաղ առավոտից:

Այղ պարկեչտ Հնտաքրքրասերներից չատ ակռածցրտից սարսռում էին պալատի

մեծ

չատերը լուսաբացից

աստիճանիառաֆ. ոմանք

նույնիսկ պնդում էին, թե ամբողջ գիչերն անց են կացրել մեծ պասի լայնքին պառկած, որպեսզի վատածլինեն,

որ

ներակմտնեն: Բաղմություննավելանում էր րոպե

աո

դար-

ամենթից չուտ րոպե ե, ինչ-

պես մակերեսիցբարձրացողֆուրը, սպառնում էր ելնել պատերնի

եր, ուռչել սյուների չուրֆը, տարածվել սատվանդանների,թիվերի, պատուչանագոգերի, ճարտարապետական բոլոր ելուստների, քանցցվածթների վրա: Հետնաբար՝ ճնշումը, անչամբե-

դակեերի րոլոր բո

թյունը, ձանձրույթը, անպարկեչտության

ու

չած օվա ազատությունը,

դուրս

զժության Հատկաց-

ցցված արմունկի կամ երկաթաղամ

կոշիկի պատճառովծագող բազմաթիվ կռիվները,երկար սպասումից առաջալած Հոդգնությունը, դեսպանների ժամանման պածիզ դեռ դառն չեչտ էին ավել այդ ներփակված,իրար առաջ, թթու կսլած, ճզմված, կոխուոված չնչաՀեղձ հղող բազմության ժխորին: Լսվում էին միայն տրտունջներ չարամաղթություններ ընդդեմ ֆլամաների, վաճառականներիպարագլխի, կարդինալ դր Բուրբոնի, Արդարադատության պալատիբայլի, իկին Սարգարիտ Ավստրիա-

շոտ

ու

ու

ու

ցու,

ճիսլոտներըպատրաստ

պածած սերժանտների,ցրտի, շոգի, վատ

հզանակի, Փարիզինպիսկապոսի,ծաղրածուների պապի, սյուների,

արձանների,այս փակ դոան, այն րաց լուսամուտի. | այդ ամենը ի մեծ ղվարճություն բազմության մեջ սփոված ճեմարանականների ու

ծառաներիխմբերի, որոնք այդ ամբողջդժգոծությանը խառնում էին իրենց ծաղրն չարաճճիությունները, ն այսպես առած` գնդասեղի ու

ՀարվածներովՀրաձրում էին ընդՀանուր վատ տրամադրությունը: Այդ ուրախ դեերի մեջ կար նան մի խումբ, որ լուսամուտներից մեկի ապակիներըտեղաչան անելուց Հետո Համարձակկերպովնստել եր ելուստի վրա ն այդանղից փոխնիփոխիր Հայացթներն ծաղրուծանակնէր նետում թե՛ ներո, թե՛ դուրս` սրաձի ն Հրապարակի ու

բազմությանը: նմանակելունրանց ժեստերից, անզուսպ քրքիջնեբից, Հեգնանքովլի կատակներից,որ փոխանակումէին իրենց ըեկերների Հետ սրաձի մի ծայրից մյուսը, Հեչտ էր եզրակացնել, որ այդ հրիտասարդճեմարանականներըմասնակից չէին մյուս ՀանդիսաՀոդնությանը ն իրենց մասնավորՀաճուկանների ձանձրույթին Քի Համարչատ լավ կարողանումէին իրենց աչքի առաջ եղածիդջազել մի ներկայացում, որը ծամբհրություն էր տալիս նրանց սասել մյուսին: դոռում Արե՛սվկա,դուք եք, Ժոաննե՛ս ՓրոլոդեՄոլենդինո,էր դրանցիցմեկը, խարտյաշ մազերով,սիրուն չարաճճի դեմքով մի փոքրիդն, որ կառչել էր մի խոյակիականթաթանդակներից.-ի՞նչ ", որովձճնտն ձեր երկո, բալավ են ձեզ անվանել ՎեՀան դը Մուլեն ասհս թամուց պտտվող ծողմազացի զուկներն երկու «րունքները չորս թներ լիննն: ինչքա՞նժամանակէ այստեղ եթ: Սատանայի ողորմածությամբչորս ժամից ավելի է արդեն.ԺուսննեսՓրոլոն.-ն ես Հույս ունեմ, որ այդ ժամերը սատասխանեց իմ Հաշվիմեջ`ավարանում: Ես արդենլսել եմ, Թե ինչկմտցնեն նս Սիցիլիայիթագավորի ութ տիրբացուները երաժշտականլատատունն րագի առաջին էին թնդացնում ժամը յոլին, Սենտ-Շասլելում Ի՛նչ լավ տիրացու են,- վրա բերեց մյուսր.- գրանց ձայնն ռլաավելի սուր է, քան գդակները:իսկ ւղարոնսուրբ Հովչանենսին տարագ մատուցելուց առաչ, թագավորը պարտավորէր իմանալ, Սն պարոն սուրի Հովչաննեսըսիրո՞ւմէ ոլրովանսյանչեչտով միալար երգվող լատիներենը: Սիցիլիայիթագավորի այդ անիծյալ տիրացուննրին վաստակ ընձեռելու Համար է այդ պատարագնարել,խայթող չեչտով գոչնց բազմությունից մի պառավ կին պատուչանի տակից- Ասացե՛ջ խնդրեմ. փարիզյան Հազարլիզը վճարել մե՛կ պատարագիՀամար, այն էլ Փարիզիչուկայում ծովի ձուկ ծախելու Հարկի Հաշվին: ու

-

ու

ու

-

-

-

է աղաց, ֆրաղաց: 10. Մուլեն (ուծսկոյեշանակում

Ձայնդ կորիր, պառա՛վ- վրա բերեց 4կնավաճառուծուկողլրֆլեմ մարդ, որ Հոտ չառնելու Համարսեղմում Քեց մի գիրուկ մատուցել պետք է անչուչտ: Ջլինի՞,թե էր եր Քեթը:- Պատարազ նորից թագավորը Հիվանդանա: ուզում ծք, որ Շա՛տ լավ ասացիր, պարոն Ժիլ Լրկորնյու՝թագավորիզգեստները մուշտակապատողվարպետ,- գոչեց խոյակին փաթաթված -

ու

-

փոքրիկճեմարանակահը: Արքայիզզեստենրը մուշտակասատող վարպետիչարաբաստիկ միտճամուռ քրթիֆով: անունը"ընդունվեց բոլոր ճեմարանականների

էրկորեյո՛ւ,Ժիլ Էրկորնյու,- գոռում էին ոմանք:

-

ԸԹՒոսմաՏ 61 հաս"

-

,-

վրա բերեց մի ուրիչը:

իձճարկե՛- դոչեց խոյակի փոթրիկ դեր:- էլ ի՞նչ եք Ժիլ Լրկորեյու եղբայր արքայականապաՔրջֆում: Մեձառլատիվ րանքիպրեո տյար Ժեչան Էլկորնյուի,որդի Վենսանիանտառի ֆին դոնապան տյար էրկորնյուի.բոլորն էլ Փարիզիքաղաքացիներն. բոլորն էլ` Հայր որզի ամուսնացած: Հրճվանքը կրկնապատկվեց: Գիրուկ մուշտակագործը առանց Դե

-

առա-

ու

ծպտուն Հանելու ֆանում էր իյույս

տալ

ամեն

կողմիցիրեն սնեռված

Հայացջեերից,բայց իղուր ջրտնում փնչացնում էր միայն. փայնման` տի մեջ մխրճվող սեպի նրա թափած ջանքերնէլ միայն այն Հետնանքն էին ունենում, որ ավելի ամուր էր սեղմվում Հարնանների ուսերի միջն նրա լոյն, կաթվածիտրամադիր,դժգոչությունից ու

ու

զայրույթից կարմրատակած դեմքը: Հարնաններից մեկը, որ նմանապես Վերջապես կարճաչասակ գիրուկ պատկառելիտեսքով մարդ էր, օգնության Հասավ նրան: Ինչպիսի՛խայտառակություն.այս ի՛նչ լեզվով եմ ճեմարանաՀետ: իմ ժամանակ կաններըխոսում պատվավորքաղաքացու ճիպոտի խուրձով դրանց մի լավ կդնգստեին, Հետո էլ դրանով կվառեին: Ամբողջխումբը թրբֆաց: ու

-

11. 12.

Եթե անջատենք` 1ը կորնյու (16 «օրոս), կեշանակիկոտռչավոր: ն մազոտ կոտոշավոր (լատ.):

այս եղանակը.ո՞վէ դժբախտուբվեճը: Մյունիենէ: Լսի՛ր,նես դրան ճանաչում են, յար Անդրի մեկն է,Համալսարանի չորս երդվյալ գրադարանապետերից մեկ ուրիչը: Ամճե ինչ չորս է այղ կրպակում,- գոռաց երրորդը:- չորս ազգ, ֆակուլտետ, չորս տոն, չորս մատակարար,չորս Հոգաբարժու, դրադարանաղետ: Դե՛ լավ. պետք է դրանց բուրդը մի լավ գզել,- ասաց Ժեչան

Պա՛Հ-ալա՛Հ. այդ ո՞վ է երգում

-

թյան -

-

ասաց -

չորս չորս -

այդ

Ֆրոլոն:

Սյունին՛,մենք կվառեեք քո գրքերը: Մյունին՛,մենք կծեծենք քո ծառային: Սյունին՛,մենք կսեղմենքքո կնոջը: Անուչ գիրուկ տիկինՈւդարդին: Ոբն այնքա՛նթարմ, այնքա՛նուրախ է, կարծեսայրի լինի: Գրողիբաժին դառնա՛ք,- մրթմրթաց տյար Անդրի Սյունիեն: յար Անդրի,- վերսկսեց Ժեչանը, որ դեռ կախ էր ընկել իր խոյակից,- լռի՛ր, Թե չէ կընկնեմ գլխիդ Վլա: Տյար Անդրինաչքերը Հառեց վեր, կարծես մի վայրկյան չափեց -

-

-

-

-

-

-

սյան բարձրությունը, խեղկատակիծանրությունը, մտովի բազմապատկեց այդ ծանրությունը արագության քառակուսով ն լուռ

մնաց: ժեչանըդառնալով ռազմաղդաչտի տերը`Հաղքականչարունակեց. -

-

Այո, ծս այդ կանեմ, թեն սարկավագապետի եղբայրն եմ: Համալսարանի մեր պարոններնէլ լավ մարդիկ են, Հա՛, այսպիէլ մենրառանձնաչնործումները չեն Հարգում: Ջէ՞ որ կա մայիս-

ռի օր ն յան ծառատունկը Հրավառություն Քաղաքում. միստերիա, ծաղ-

րբածուներիպապի ընտրությունն ֆլամանդականդեսպանները` Միջնաքաղաքում, իսկ Համալսարանում`ոչի՛նչ: Թեն ՄոբերՀրապարակըբավական ընդարձակ է,նկատեց ու

-

Հաստատվածճեմարանականեերից լուսամոււտաղգոդում մեկը:

կորչե՛ն ռեկտորը, Հոգարարձունեին

մատակարարները,-

ու

-

գոռաց

ժոաննեսը:

Այս ձրեկո Հրավառություն պետք է սարթելՇանտյար Անդրիիգրքերով,- վրա բերեց մի ուրիչը: Եվ գալիրներիգրակալներո՛վ,-ասաց երա Հարնանը: Եվ պածապաններիփայտերով: Եվ դեկաններիթքամաններո՛վ: Եվ մատակարարների բուֆետներո՛վ: Եվ Հոգաբարձուներիտաշտերո՛վ: Եվ ոնկտորի եստարաններո՛վ: կորչե՛ն,- վերսկսեց պատիկԺեչանը ժամերգության եղանակով.- կորչե՛նտյար Անդրին,պածապաններն դպիրները,աստվաԳայարում՝

-

-

-

--

-

-

-

-

ու

հկեղեցականօրենսգետները,մատակարարները, Հոգաբարձուներն ոնկտորը: ԱչխարՀիվե՛րֆեէ սա,- մրթմրթաց տյար Անդրին՝ականջենրը ծաբանները,բժիչկներն

ու

ու

-

խցկելով: Ի դեպ, աշավասիկ ռեկտորը, որ անցնում է Հրապարակով,գոչեց պատուչանագոգին նստածներիցմեկը: Այդ խոսքի վրա ով կարող էր, դարձավ դեպի Հրապարակը: իսկապե՞ս մեր մեծածարգոհկտոր տյար Թիբոն է,- Հարցրեց Ժեչան Ֆրոլո դյու Մուլենր, որ կառչած լինելով ներքնակողմի սյունից՝ չէր կարող տանել դրսի անցուդարձը: Այո, այուՀենց հա է` պատասխանեցինմյուս բոլորը,-

-

-

ռեկտոր տյար

Թիբոն:

իրոք որ ռեկտորը ն Համալսարանիբոլոր

մարբարձրաստիճան դիկ թափորով դնում էին դեսպաններինընդառաջա̀յղ պածին կտրելով Արդարադատության մեջ սեզմՀրապարակը:Պատուչանի ված ճեմարանականները ծաղրական նրանց անցումը դիմավորեցին ն խոսքերով Հեգնականծափաչարությամբ: Ռեկտորը,որ գնում էր իր պաշտոնակիցներիառֆնեից,կրեց առաչին Համազարկը. այդ Համազարկըսաստիկէր:

Բարիլույս,

-

պարո՛նռեկտոր: Պաչո՛, բարի լույս

ինչպե՞սէ եղել,

-

որ

այստեղ է

այդ

եմ

ասում,

է՛:

Հին խաղամոլը. թողե՞լ է

ուրեմն իր զառերը: Ինչպե՛ս է վարդում իր ֆորու վրա. անասունի ականվները նվազ երկար են, քան ոնկտորինը: Պածո՛, բարի լու՛յս, պարո՛նռեկտոր Թիբո, ՌԵԱԱՇ016010Ի'", -

-

վաղեմի՛ապուշ, Հի՛ն խաղամոլ: Աստվա՛ծձեզ պածճապան. այս գիչեր վեց-ու-վեց չատ գցե՞լեթ: 07 ինչպիսի՛ճխլտված,արճճագույն, ձգված ծնծված դեմք՝ -

ու

-

զարի պատճառով: զմ մճմօ5", մեջքը ւր եք գնում այդպես, Թիբո՛, 1ԽԵռԱԱՀ Համալսարանին դարձրածն դեպի թաղաքը վարգելով: Անկասկած դնում է այնտեղբ̀նակարանվարձելու Թիրբոտողդի՛՛ փողոցում,-- գոչեց Ժեչան դյու Սուլենը: Ճեմարանականների ամբողջխումբը կրկնեց տափակբառախաղը որուռաձայն մոլեղին ծափածարություններով: Գնում ենք բնակարան փնտրելու Թիբոտողե փողոցում, այնպես չէ՞, պարո՛նռեկտոր, սատանայիխաղընկե՛ր: Հետո եկավ Համալսարանիմյուս մեծավորնելրիՀերթը: կորչե՛նպածապանները, կորչե՛ն մածակակիրները: Ասա՛ տեսնեմ, Ռոբե՛նՊուսպեն,ո՞վ է այղ մեկը: Ժիլբերդր Սյույին է` ՕԱԵ6ԻրՏ ՄՇ Ֆ0Ո.Ը0-ն, Օտյունիկոլեջի դիվանապետը: Այ, աճա իմ կոչիկը. թո գիրթն ավելի լավ է. չպրտիր դրա դեմբին:

խաղի

ու

-

-

ու

-

-

-

-

առ

-

-

ՏՕԼՒոՃԱԱԿՏ ուԼՈուսՏ

ՇԸՇԸՇ

ու

ՂԱԸ65".

13. Թիբալդ(նույնը ե՝ Թիբո)խ̀աղամոլ (լատ.): 14. Թիբալդր զառով(լատ.): 15. Վերնիլատինելենի ֆրանսերենը (ՄիւծճեԼզա: «6:), բառախաղ: 16. Սատուրնայի (ցոֆ տոն Հին Հռոմում) առթիվ աշա 4եզ ենք գցում

իրենց սպիտակժամաչապիվկկորչե՛ն վեց աստվածաբանները

-

ներով միասին:

Մի՞թեդրանք աստվածաբաններեն.

-

հա

էլ կարծեցի,Թե այն վեց

Ժըննինըտվել է քաղաթինՌ̀ռոնյիի

սպիտակսագերն են, որ սուրբ

ավատիփոխարեն:

կորչե՛նբժիչկները: Վորչե՛ն գլխավոր ն

-

-

ցանկության ընտրված եյութերի

ըստ

վիճաբանությունները:

Գիշերայինգլխանոցսքեզ լինի սուրբ Ժըննինիդիվանապետ. ինչպե՛սիմ իրավունքը կտրեցիր: Շատ ճիչտ է. Նորմանդական ազգայինբաժնում ունեցած իմ տեոր Բուրժինածանգիցէ, Փալցասպադային, ղը վեց պստիկԱսկանիո -

-

մինչդեռ

նա

իտալացիէ:

Անարդարբան է դա.- գոչեցին բոլոր ճեմարանականները:կորչի՛ սուրբ Ժըննինիդիվանապետը: էյ-Հե՛յ, տյար ժոաքիմ դր Լադըծոր. էյ-Հե՛յ, Լուի՛ Դածույ: էյ-Ճե՛յ, Լամբե՛րՕկտրման: -

-

Սատանան

-

խեղդի գերմանականազգային բաժնի մատակա-

բարին:

եվ

-

սուրբ

Մատուռի վանածայրնրին՝ իրենց մոխրագույն

ԹեամուչտակներովՀանդերձ`ԸԱ ԼԱՈԼԸԼՏ ջո515/ Տ6ա 46 քօիծսչ ջու15 /ՕԱՒՒԱԼՏ՛՛. --

էյ-Հե՛յ, արվեստի վարպետնե՛ր: Այստեղեն

-

փիլոնները,բոլոր -

-

Այս բոլորը Ասես

ծովի

բոլոր

սիրուն

ան

սիրուն կարմիրփֆիլոնները:

գնզեցիկ պոչ Հետ

են

կազմում ռեկտորիՀամար:

ամուսնանալու գնացող վենետիկյան դուքա

լինի: -

-

17.

Տե՛ս, է՛, տե՛ս, ԺեՀա՛ն,

ՍուրբԺրննինիկանոնիկոսնե՛րը:

Գրողիծո՛ցը կանոնիկոսներիդասը: Մոխրագույնմուչտակով պճնված (լատ.)

Աբբա կլոդ Շոա՛ր, վարդապետ կլոդ չե՞ք ժիֆարդին փնտրում: -

-

--

է ռլարում: Գլառինյի փողոցում է գցում: արքայի անկողինն Դագչոտների

իր չորս լուման է վճարում`զԱճԱ0Ւ

-

Շոա՛ր,Հո Մարիամ

նէ

սու

զ6ոգիԼաՏ'".

եօոեսու՛".

ձեր ՔԹեի վճարի: տա՞կ Տեսե՛ք,ընկերնե՛ր,տյար ՍիմոնՍանգեննէ անցնում, Պիկարդիայի Հոգաբարմուն,կինն էլ գավակին:

Ուզումեք,

-

որ

-

--

-

-

Ք051

օզա6

5606է

էէն

ՇԱՒճ՞՛.

եղիր,տյա՛ր Սիմոն: Համարծա՛կ պարո՛ն լո՛ւյս, Բարի Հոգաբարձու:

Բարիգիչե՛ր, տիկի՛նՀոգարբարժու:

-

-

անք. նն դրանք

Բախտավորբ են

ամե՛ն

ինչ ինչ

տեսնում

են,-

Հառաչելո չել

մնալհր խոյակիականթատերեներից:

Այդ միջոցին Համալսարանի երդվյալ գրադարանապետտյար Անդրի կռացավարքայականզգեստները Մյունիեն մուշտակապատո

տյար Ժիլ Լրկորնյուի ականջին. կրկնումեմ, պարո՛ն, վերջն է սա: Ոչ ոք երբեէ չի տեաշխարՀի դարիանիծսելճեմարանականների այսպիսի սանժձարձակություններ. -

ամեն էնչի կորստյանպատճառեն դառնում: Էլ ո՛չ 4եռատախտը` սպանում է գրքի գրեր կլինեն,ո՛չ էլ գրքեր. չոպագրությունն է վերջն գալիս: ԱչխարՀի առետուրը: էս էլ եմ դա նկատում թավչեգործվածքների կատարելագոր ծումից,-ասաց մուչտակավաճառը: '

-

18. Չորսդինար(լատ.): այրի կնոջլումային: Ակնարկություն Ավետարանի 19. Կամ թե մեկ ծափ (լատ.): հտնում 20. Ձիավորի նստել է մռայլ Հոգսը (լատ., Հորբացիոսից):

Այդ բոպեին ժամացույցըխփեց տասներկուսը: դոչեց բազմությունը Վերջապե՛ս...-

միաբերան: լոնցին: Դրան Հաջորդեցին մի անասելի Ճեմարանականները խլրտում, ոտքերի դլուխների մեծ չարժում, թիթը չոնդաձայն մաքրելու ծաղզալուընդչանուր ուժդին որոտ. ամեն ոք տեղավոր-

ու

ու

վեց, ամրացավ,ցցվեց, խմբվեց: Ապախոր լռություն տիրեց. բոլոր փզերըմնացին ձգված, բոլոր բերանները՝ բաց, բոլոր Հայացթները՝ ոչ մի բան չերնաց այդսնեռված մարմարեսեղանիկողմը... Սակայն մնում տեղ: Պալատի բայլի չորս սերժանտները էին այնտեղպ̀րկված անչարժ, ինչպես ներկվածարձաններ:Բոլոր Հայացքները դարձան դեպի ֆլամանդական դեսպաններինվերապածվածանդաստակը: Դուռը մնում էր ակ, իսկ անդաստակը` դատարկ: Այդ բազմությունը վաղ առավոտիցերեք բանի էր սպասումժ̀ամը տասներե միստերիա տեսնելուն: կուսին, Ֆլանդրիայի դնսպանությանը Տասներկուռը եկել էր ճիչ ժամին: Այժմ արդեն չափ-սածմանանցավ: ժամ. ոչ ոք չէր Սպառեցին մեկ, երկու, երեք, Հինգ րոպե,քառորդ մնում լուռ: Բայցանգալիս: Անդաստակը էր դատարկ,թատրոնը` ՀամբերությանըՀաջորդելէր բարկությունը: Շրան էին կատարում ցասումնալի խոսքեր, ճիչտ 2 դեռ ցած ձայնով:- Միստերիա՛ն, միսմեջ խմորում էր տերիա՛ն.մրմնչումէին Խուլ կերպով:Գլութների կատարվում: Սրրիկը,որ դեռ մոնչում էր միայն, ծփում էր այդ բազմությանվրա: Եվ ածա առաֆին կայծընետեց ԺԵՀան դյուՄուլենը: ն թո՛ղ գրողի ծոցը գնան ֆլամանդացիները,Միստերիա՛ն, հա գոչեց ամբողջուժով`օձի պես գալարվելովիր խոյակիչուրը: ծավ տվեց: Ժողովուրդը Միստերիա՛ն,գրոկրկնեցբազմությունը,- իսկ Ֆլանդրիան Ղի ծոցը: Մեզ պետքէ միստերիան,ն իսկույն,- չարունակեցճեմարանա-չկանը.- ապա թե ոչ էս կարծում եմ, որ պետք է կախենք պալատի բայլին` կատակերգի մորալիտեիփոխարեն: ու

-

-

-

ու

Շա՛տ

-.

լավ է ասված,-

ժողովուրդը,-

գոռաց

Հանելնսկսենք աներժանտներից: 8նծության ժխորՀաֆորդեց դրան: Խեղճ սկսեցին գույնը գցել

ե

նայել իրար:

չորս

ն

կախաղան

սերժանտներն

չարժվում Բազմությունը

կողմը, ն նրանք արդեն տեսնում սերժանտների

էր

էին, Թե ինչպես փայ-

որ իրենց բաժանում էին բազմությունից, դյուրաբեկ ճաղերը, ւտաչեն

ծովում

ու

փորներըդուրս

են

գցում ամբոխիճնչման տակ:

Րոեն ճգնաժամային էր: Հո՛ւպ տվեք,Հո՛ւպտվեք,- գոռում էին ամեն կողմից: Այդ բոպեին բեմի Հանդերձարանի որ մենք գորգածածկույթը։ ն անձնամի նկարագրեցինքթիչ վերն, բարձրացավ թողեց անցնի -

վորություն,որի տեսքը միայնանմիջապես կանգնեցրեց բազմու ն Թյանը կարծեսկախարդությամբ` զայրույթըվերածեցՀետաՔրքրասիրության:

Լռությո՛ւն,լռությո՛ւն: ե բոլոր չատ Քիչ դոտեպնեդված անդամներով Անձնավորությունը առաֆացավմինչեմարմարե սեղանի դողալով, եզրըա̀նելով բազմա-

խոնարձություններ, որոնք,ինչքան ավելի էր նա մոտենում, այնքան ավելինմանվում էին երկրպագության: Հանդարտությունըգրեթե Հաստատվեց: Այնուամենայնիվ, Մնում է էր միայն այն թեթնե չչունջը, որ միչտ էլ բարձրանում բազմության լռությունից: Թիվ

-

քաղաքացիներ,- ասաց Պարո՛ն

նա,-

ն

քաղաքացիուտիկի՛ն

Հիներ,մենք չուտով պատիվ կունենանք արտասանել ն նորին սրբազնություն պարոնկարդինալի առաֆ ներկայացնել չափազանց

է «Տիկին որի վերնագիրն գեղեցիկմի «մորալիտե», սուրբ կույս ՄՅուպիտերի բիամիարդար դատաստանը»: դերըկատարելուեմ ես: մեծասիբազնությունն այս պածին ուղեկցում է Ավստրիայի Նորին Հարդ պարոն դքսի դեսպանությանը, որն այս իշկ ժամին կանգ է պարոն ոնկտորի առելլւելու, Բոդե դարպասիմու, Համալսարանի

Հանդիսավորճառը: Հենց մենք կսկսենք:

կասկածից դուրս է,

որ

սրբազնագույն կարդինալը ժամանի,

Յուպիտերի միամտությունը միմիայն

որ

պալատի բայլի չորս կարողացավ փրկել Արդարադատության տարաբախտ սերժանտներին: Եթե մենք պատիվ ունենայինք անձամբ Հռրինելու այս խիստ ն դրա Համար պատասխա Հետնեաբար` ճշմարտացի պատմությունը նատու լինեինք մեր տիկին Քննադատության առաֆ,ապա այս պաՀ այս մեր որ դասական Հին դեմ չէր, կկարողանային վկայակոչել /66 Օս սլատվիրանը`

1ո16151է՞.

մեր նյութինն̀չենք,որ տերՅուպիտերի զգեստը Վերադառնալով չափազանցգեղեցիկ էր ե պակասչնպաստեցխաղաղեցնելուբազգրավելով նրա ամբողջ ուչադրությունը: Եա Հազել էր մությունը` սն թավչովծածկված օղակածյուս զրած,թավչի վրա` ոսկեփայլ

գնդիկներ, գլուխը դրել էր ոսկեզօծվածարծաթեկոճակներովզարդարուն երկծայրգլխարկ: Եվ եթե չլինեին կարմիրներկըն լայն մոբըուսը, որոնցիցյուրաքանչյուրը ծածկում էր նրա դեմքի կեսը, եթե գլանաձն փաթեթը, որ չլիներ նրա բոնած ոսկեզօծ ատվարաթղթե ծածկված էր զանակներով թելերից կախվածփայլուն մանրըիրերով, ն որի մեջ վարժ աչքը դյուրությամբ կկռաչեր կայծակը,եթե չլինեին Հունական ձեով ժապավենապատված մսագույնոտքերը, ապա իր խիստկեցվախծքով կարողէր դիմանալԲերրիիսլարոնդքսի Հեւո Համեմատվելուն: որնէ զորամասի բրետայնցի նետածիգի ու

:

էլ Թող չմիջամտի(լատ.): Աստված

Ա

|

ՊԻԵՐ

Սակայներբ

նա

ճառում

ԳՐԵՆԳՈՒԱՐ

էր

այդպես, նրա Հադուստների

ֆացրածմիաՀամուռ բավարարությունն

փարատվումէին

նրա խոսթերից-ն

նրբ

ու

նա

առա-

Հիացմունքը Հետղծետե Հասավչարաբաստիկեզ-

րակացությանը` «Հենց որ սրբազնագույն կարդինալըժամանի,մենք կսկսենք», նրա ձայնը կորավ Հայչույի որոտի մեչ:

սկսեցե՛քմիստերիան,իսկույն նեք միստերիան,Անմիջապես գոռում էր ժողովուրդը: Եվ բոլորի ձայներիվրայով լովում էր Ժոաննես դե ձայնը, որ ծակում-անցնում էր ժխորը, ինչպես Մոլենդինոյի դուդուկը Նիմի նվագախմբում:- իսկո՛ւյն ենթ ակսծցեք,- ճչում ձր -

ճեմարանականը: -

կորչենՅուպիտերնէլ, կարդինալ դը Բուրրոննէլ.-

էին Ռոբեն Պուսպենըն

գոռում

պատուչանում ծվարած մյուս ճեմարա-

նականները: -

հակո՛ւյննեթ մորալիտեն,- կրկնում էր բազմությունը.- Հենց

Հիմա, անմիչապե՛ս, աղա ու

թե ոչ պարկ

ու

պարանկատակերգուներին

կարդինալին:

ԽեղճՅուպիտերըմոլորուն Հայացքով, շշմած, կարմիրներկի կից գույնը դցած`ձեռքից բաց թողեց կայծակը, Հանեց գլխարկը ն դողալովսկսեց թոթովել. խոնարչություն անելով նորին սրբազանությունը... դեսպանները...տիկին Մարգարիտ Ֆլանդրիացին...: նա չէր իմանում`ինչ ասի: Ներքուստվախենում էր կախաղան տա-

ու

-

Հանվելուց:

որ կկսխի իրենս̀պասելալու Վախենում էլ: խաժամուժից,

Հա-

կախելկտաիրենչ̀սպասելու Երկու կողմից Համար: էլ նույն անդունդնձը տեսնումկ̀ախաղանը: մի մարդ եկավ ծանը դրությունից Բարերախտաբաը, ծանելու Հանձն նրան առնելուպատասխանատվությունը: չուրջը թողած ազատ եղում այն կողմը, մարմարեսեղանի Ճաղի որին ոչ ոք դեռ չէր նկատել, կանգնածմի անձնավորություն, որովՀետե նրա երկար պատսպարված էը բարակ մարմինը ամբողջովին ՀԵնայն սյան տրամաչափով, որին որնէ տեսողականճառաղգայթից նիկըկնում ենք,բարձրածասակ, վել էր, այդ անձնավորությունը, Թեն խարտյաչ մազերով, դեռ երիտասարդ, ճակատից Հար,գունատ, այտերից արղենկեճռոտած, փայլուն աչքերով ժպտադեմ, մի մարդ էր: փայլող ն ՔՐթբվուծ սն սնրժե Հագուստով ծնությունից ն որ մոտեցավմարմարե սեղանին նշան արեց Խեղճտառապյալին:

մար. վախենում էր կարդինալից։ որ

ու

ու

ու

ու

Բայցնա

չափազանցչփոթված լինելով` չէր

Նորեկըմի Քայլ

-

տեսնում:

առաֆացավ: իմ ասաց Յուղիսոե՛ր, սիրելիՍմուպիտեր,նս

նա:

Բայցնա ոչինչ չէը լճում: խարտիչաչերը Համբերությունը Վերջապես բարձրածասակ --

Միչե՛լԺիբոբն: Ո՞վէ կանչում ին4ձ,-Հարցրեց Յուպիտերը` կարծես Հանկար-

ծակի արթնացած:

սնազգեստանձնավորությունը: պատառխանեց գոչեց Սուպիտերը: ժոՍկսեցնք, իսկույնեեթ.- ասաց նորեկը:- Բավարարհեցեք ես եմ առնում ղովրդին. Հանձն ղարոնբայլին, որը մեղմացնել կմեղմացեիպարոն կարդինալին: ացած չունչ քաչեց: թԹոթն Յուպիտերը -

ես,-

-

մա՛,-

-

Տյա՛րք իմ քաղաքացիներ,- ամբողջ կրծքով

-

որ չարունակում բազմությանը, -

օՒԲլում

ԽԵօՇ, մս

6,

ձր աղմկել,-

ԸԹօ5)-

զոռաց

նա

Հե՛նցՀիմա կսկսենք:

գոչեցին ճեմարանականները:

Ցնծությո՛ւն, ցնծությո՛ւն,ժողովուրդը: ն. Ժուպիտելն Անդ ացին, արդեն խլացուցիչ ծափածարություններ գոռաց

-

մտել էր գորգավարագույրի ետե, երբ դածլիճը դեռ դղրդում ծր

ցնծագին բացականչություններից: Իսկ անծանոթ անձնավորությունը, որ այնսլիսի մոդականձնով

փոթորիկըմեղմ ծփանջ էր դարձրել,ինչպես մեր ձերուկ «իրելի ասում, է նորից Համեստորեն կռրնեյլն քաշվել ձր էր սյան կիսաստվերի մեջ ն. անկասկածառաֆվա ես անտեսանելի, անչարժ լուռ կմնար այդտեղ, եթե նրան դուրս չբնրելին Հանդիսատեսներ որոնք նկատել չալչքում կանգնածերկու դեռատի կանայք, առաջին Հետ: էին նրա խոսակցությունը Միչելժիբոլն-Յուպիտերի ասաց նրանցիցմեկըն̀չան անելով, որ մուոննա.... Պատվելի՛,Սո՛ւս կացեք,խե սիրելիԼիննարդ,- ասաց սիրուն,Թարմ ե տոնականզգ հստներով զուղ ված-զարդարված նրա Հարնհանուծին:Դպիր չէ դա, այլ աշխարձիկ մարդ, ուստի ն չպետք է ասել ու

ու

-

-

այլ «ոոյար»: «ւզատվելի», Տյա՛ր,-ձայնւովեցԼիննարդը: Անծանոթը մուռեցավ ճաղին: ասաց Ի՞նչեջ ուզում ինձանից, օրիորդնե՛ր,-

-

մությամբ:

նա

Հաճոյակա-

պատասխանեցԼիննարդըխ̀իստչփոթվելով- իմ չ ուզում մի բան Հարցնելձեզ: Ժիսքետլա-ժանսիննն ՀարնանուՀին` -

-

07 ռչինչ,-

Ռ՛չ,ո՛չ,-

Ժիսքետըսաստիկկարմրելով.- Լիննարդն էր` ՝

ասաց

ձեզ ասաց «պատվելի», ես էլ ասացի, թե պետք է «տյար» կոչել: աղջիկները Հայացքները խոնարչեցին: խարտյաչ Մանկաչասակ մազերով մարդը,որի ուզածնէլ Հենց իչոսակցության բոնվելնէր, նայում էր ժողլտագին: 22. Ց8նծա՛,

(լատ.): Յուպիտեր. ծափածարեցե՛ջ Փաղաքացիներ

Ուրեմնինձ ասելուբան չունե՞ք, օրիորդնե՛ր:

-

ոչինչ,- պատասխանեց Ժիսքետը: բացարձակապես Ռչինչ,- ասաց Լիննարդը:

-

-

իրենց աղջիկները Համար,սակույնՀեւռաքրքրասեր ցանկություն չունեին: Թողնելու լու

որսը

րաց

թափով.-ուրեմն տիկինսուրբ կույսիդերը

վաղող առվիկամ հր որոչումը կայացրաձ կնոջ եք այն զինվորին, որը ճանաչո՞ւմ

դուք

պիտի կատարի միստերիայի մեջ: -

-

Ռում

դերը,եք ասելՑուպիտելի՞

ճարգրեց անծանոթը:

Այ",ԻՀաղկե,- միջամանցէիննարդը:Ի՛նչ ծիմարաղջիկես:

նք Յուպիտերին: ճանաչո՞ւմ անծանոթը.-այո, տիրուծի՛: Միչել ժիբորնի՞ն,Հարցրեց մորուս ունի,փառաձեղ նկատեց Լէիննարդը: Ի՛նչ բան է (ինելու ոյն, ինչ որ դրանք իտի ասեն Գեղեցի՞կ այստեղ,- ամաչկոտ կելչպովՀարցրեց ժիսքետը:

Ուրեմն դուք -

-

-

-

ծա՛տ

առանց գեղեցիկ, օրխո՛րդ,պատասխանեց անծանոօթն

մազաչափ տատանվելու: իսկ ի՞նչ պիտիլինի «յղ,-

ՀարցրեցԼիենարդը: «Տիկին սուրբ կույսի արդար դատաստանը»՝ մորալի տե,ելթե : է, օրիո՛բղ Հաճելի Աա՛, այդ տարբերբան է,- ասաց Լիննարդը: -

-

-

այն նույնը չէ,- ասաց Ժիսքետը,-որ ենրըկայաց ժամանման րին երկու արի առաֆ,պապականպատվիրակի օրը: ն որի մեջ երեք գեղեցիկաղջիկ դերունեին... -

-

-

Ուրեմն

սա

միրենանելի,-վրա բերեց Լիննարդը: Եվ բոլորովին մերկ էին,- ավելացրեց հրիտասարդը:

Ւիննարդըամոթխածությամբ Հայացքը խոնհարչեց: Ժիսքետը

ժպտալով նույնպեսաչքերըկախեց:Երիտասարդը չշարունակեց. ` Խիստզվարճալի տեսարանէր այդ: Այսօրվանը մորալիտե նայեց նրանն. -

օրիորդի Համար: ՀորինվածՀասոկապեսՓլանդրիւյի

մռրալիչոեիմե՞ջ: Ժոռնրերը չպետք գոչեցանծանոթը.Ե թե (իներ,ԻՀա՛րկե: չփոթել: կատակերգ Ժիսքետը:- Այն օրը Դոնսոյի Ափաո՛ս,եկատեց աղբյուրիմուո --

է

Փա՛Հ,-

-

կային վայրենի տղամարդիկաա ու

որ

կովում էին Խրո

դեմ,

երգելով: -

է պապական Համար,Այն, ինչ սպլատչաճ պատվիրակի

վական չորությամբ

ասաը

Համար: իսկ նրանց մոտ,-

բա-

անձանոթը,- պատչաճ չէ իչխանուծու

բազմաթիվփողային ավելացրեցՒիննարդը.-

մրցակցում էին իրար դեմ գործիքներ

ն

որոտընդոստեղանակներ

նվադում:

Անցորդներին էլ

զովացնելուՀամար,- չարունակեցԺիքետը,- աղբյուրիերեք բերանենրից ցայտումէլն գինի,կաթ Հիզոկրաս՞՛.լւ ուղողնԵլ խմումէր: հսկ Պոմսոյիցմի բիչ ներքե,- զրա բերեց Լիննարդը,- Երրորդությանեկեղեցում,ներկայացնում չին Քրիստոսի չարչարանքը առանց խոսթի: -

ու

-

--

Շա՛տ

լավ

եմ

Հիչում,- գոչեց

Աստվածխաչի վրա. ժիսթետը:-

արդեն երկուշաղակրատները լատԱյստեղ ոգեւորվելով սզուրոն

վիրակիժամանումը միաժամանակ սկսեցին վերՀիչելուց` խոսել: 23.

Շաքարովկինամոնով(դարչին) ու

Համեմվածգինի:

իսկ ավելի այն կողմը, Նկարիչներիդարպասում, կային փարթամՀագնված այլ անձինք: չափազանց Իսկ ՍուրբԱնմեղության աղբյուրիմուռ, Հիշո՞ւմես այն որ-

-

սորդին,

որ

չների

ու

որսորդականչեփորների աղմուկ-աղաղակո

չր եղնիկին: Հետապնդում

այն լուսակերտները, որ Հապա Փարիզիսղանդանոցո՞ւմ. էին Դիեպիբանտը: ւզատկերում Եվ երբ պատվիրակնանցավ, Հիշո՞ւմես, Ժիսքե՛տ,գրոչեցին այդ բանտի վրա բոլոր անգլիացիներիվիզը կտրեցին: Իսկ ի նչ գեղեցիկ դերակատարներկային Շատլեիդարպասի

--

ու

-

մուտ: -.

Հապա

Լումայափոի»ների կամուրֆիդիմաց.ինչպե՛սէին

զուղել-զարդարել: -

Իսկ երբ պատվիրակնանցնում էր,

Հարյուրերկվեզյակ

կու

էր. Լիննա՛րդ: -

ամեն

բազ

թողին ավելի քան եր-

տեսակԹոչուններ. գեղեցիկ որքա՛ն

Այսօրավելի գեղեցիկ կլինի,-

ասաց

վերջապեսնրանց զրու-

պակիցը,որ կարծես անչամբերությամբ էր լսում:

եք մեզ, որ այս միստերիանգեղեցիկ կլինի,Վատածեցնո՞ւմ ժիսքետը: Հարցրեց ապա որոչ Անկասկած,երիտասարդը, ւզատասխանեց ես եմ ավնլացրեց-- օրիորդնե՛ր, դրա Հեղինակը: փքունությամբ խիստ ապչած: Իսկապե՞ս,գոչեցինաղջիկները Իսկապես,պատասխանեց բանաստեղծը` թեթեակիձգվելով.է տախտակներ այսինքն երկուսն ենք`ՎեՀան Մարչանը, որ սղոցել -

-

-

-

ես Հարթակն լաստակները, ւպզատրաստել թատրոնի էլ գրելեմ ղինսը:Իմ անունն է ՉինրԳբենգուտր: ՀեղինակնավելիՀպարտությամբ չէը ասիԴ̀իերկոռնեյլ: «Սիդ»-ի ՄերԸնթերցողներըկարողացաննկատել, որ բավականժամանակ անցավայնբըոզեից, երբ Ժուռլիտերը նորից մտավվարագույրի տակ, ե

ու

մինչն այն վայրկյանը,երբ նոր մորալիտեիՀեղինակն այդպես Հանկարծակի ՀայտնվեցԺիսքետին Լիենարդիմիամիտ Հիացմունքին: է այն, որ մի քանի րոպե առաֆ այնքան Հուզված բազնչանակալից մությունն այժմ Հեզությամբ սպասում էր` Հավատալովդերասանին. իսկ դա ապացուցում է այն մշտնջենականն դեո այսօր էլ մեր թատ-

բոններում զգացվող ճշմարտությունը,

որ ՀասարակությանըՀամբերությամբ ապասելտալու լավագույն միչոցն այն է, որ Հավաստես նրան, թե անմիջառլեսսկսելու են:

Բայց ն այնպես ճեմարանականժոաննեսըչէր քնել: էյ-Հե՛յ,- գոռաց նա Հանկարծայն խաղաղսպասմանպածին, որ Հաջորդել էր ալեկոծությանը:- Յուպիտեր, տիկի՛նսուրբ կույս, սատանայիձեռնածունե՛ր, ծաղրո՞ւմհեքմեզ, ի՞նչ է: Պիե՛սը,պիեսը, -

ակսեցեք,թե չէ մենք կվերսկսենթ:

Դրանիցավելին պետքչէր: ցածր գործիքներինվագ, Փայտակերտի ներսիցլավեցբարձր վարագույրը բարձրացավ, այնտեղից դուր, եկան խայտաբղետ ներկված չսարված չորս դերակատար,բարձրացանբեմի լթեջ ու

ու

հլարանը ն

Հասնելով վերին Հարթակին` չարքով կանգնեցինՀասա-

րակության դիմաց ն խոնարծվելովողջունեցին նրան: Այդ ժամանակ լոնց սիմֆոնիան. սկսվում էր միստերիայիներկայացումը:

Ջորս պերսոնաժները,իրենց արած խոնարչությունների վար-

ծավփաձարություններով առատորենՀավաքելուց Հեձատրությունը տո,

մեջ սկսեցին նախերգանքը,ոլից երկյուղած լռության

մենք

Հա-

ճությամբ կփրկենջ ընթերցողին: Առավել նա. ինչ մեր «րերում ել դեռ տեղի է ունենում,

Հասարակությունն ավելի չատ

զբաղվում էր

նրանցզգեստներով,քան թե դերի խոսքերով: Եվ իրականում արդաբացի էր դա: Ջորոնէլ Հագել էին կեսը դեզին, կեսն սպիտակզգեստ-

ներ, որոնք իրարից տարբերվումէին միայն գործվածքի տեսակով. առաչինը ոսկեգույն ն արծաթագույն դիակ «ե,

էր, երկրորդը` մետաք-

երրորդըբ̀րդե, չորրորդը քաթանե: Առաջինպերսոնաժըաջ

սուր, երկու ոսկե բանալի, երրորդը` երկրորդը` օդնած լինեին այն չ որբորգըբ̀ եվ որպեսզի ծույլ մքեկշեռք, ած: Հաբին, որոնք այդ խորձծրդանչանների Հանդերձ, որոչակիությամը ասեղնաապա խոչոր,17 ւռառերով չէին լինի դրանց իմաստին, անունն է դիսլակե իմ է ին զգեստի գործել Փղանցթին` ազնվականուչ

ձեռքում բոնել էլ

սու

իմ անուննե է Հողդեռրակաթյուն, մետաքսե դգեստի Քղանցքին` է վաճառականո իմ անունն նություն, բրդե վգնատիՓղանցթին` է երկրագործություն, քաքանե զղեստի քղանցքին իմ անունն

թյուն:

անոր որոչակի նչված էր Երկուարու այլաբանությունների

ընգոտով ն գլխին ղրած

մինչդեռ երկու իգականայլաբագդակներով,

նություններն ավելիերկարռլալնգոտով ն եցրավորգլիարկով էին: չափազանց ղժկամ մարդ պիտի լիներ, որեսզի Հանդիսատեսը որ հախել ը անթի բանասսեղծությոան միջոցով չճասկանար,

սմուսնացած ե դործությունը

Երկլչա-

իսկ ՀոգնորաՎաճառականության,

Հետ, ն կանությունը` Աղնվականության

զույգն երջանիկ ոսկն գելֆին՛՛,որը Հավակնում էլ Համայնորենունեին մի սթանչելի էին տալմիայն ամենագեղեցիկ Ուատին նրանք ճանապար աղջկան: ման էին ընկել դալու աշլխարձում փնտլելուայդ գեղեցկուձչուն: եվ Հաջոլոլաբար մերժելով Գոլկոնդի թագուձուն,Տրապիղոնի իչիչաե մեծ ճն նուծուն, Թաթարստանի բանիդստերը այլն այլն`ԵրկրաՎադործությունն Հոգնեորականությունը, Աղնեվականությունն որ

երկու

`

ու

ու

ու

մարմարեսեղանի (շարանի առաֆ, վլա` պատվավոր ոլալաստի Թասփվե

կարելիէր չռայլել արվեստների ֆակուլտետի քննություններին, սածմանում, այնքան սոփեստություն, սլատկեր դործողություն, կարողէին գիտական ոլրուսանողները աստիճանն առաջին ստանալ: ու

(յ. բոլ եր(իմաստ չ. (դոֆեն մճւլհլո): 24.

նշանակում է

ն՛

չելֆին,

ն՛

Թագաժառանզ

Այս բոլորն իրոք չատ գեղեցիկ էր: Սակայնայդ բազմության մեջ, որի վրա չորս այլաբանություններե իրար Հետ մրցելով մետաֆորների Հորձանք էին թափում, չկար ավելի ուչադիր մի ական), ավելի բաբախուն սիրտ, ավելի խստածայաց աչք, ավելի ձդված վիզ, քան Հնղինակ-րանաստեղծի, այն ազնիվ ՂինրԳրենգուարի աչքը, ականչը, վիզն սիրաբ, որ մի րուն առա չէր կարողացել դիմադրել իր անունը սիրուն աղֆիկեերին Հայտնելու ուրախությունը: նա մի քանի քայլ Հեռանալով «ողֆիկներիցվերադարձելէր իր տեղը. սյան նտե ն այնտեղիցլսում ձր, դիտում, ըմբոչխնում: Այն բարյացակամծափածարությունները. որոնցով դիմավորել էին նախերգանթիսկիզբը. դեռ թնդում էին նրա ներսում, ն նա ամբողֆովինսուզվում էր այն վերացածՀայեցողուէ, թե ինչոլես իր մտքերը մեկիկթյան մեջ, որով Հեղինակըտեսնում մեկիկ դերակատարի բերանից ընկնում են ընդարձակ լսարանի լռության մեջ: ԱրժանաՀա՛րգ ՊիերԳրենգուար: Որքան էլ դժվար լինի մեզ Համար, այնուամենայնիվ, իտի ասենք, որ այդ առաֆին Հափչտակությունը չուտով խռսվվեց: Հազիվ էր Գրենգուարն իր չրթունքները մստեցրել Հրճվանքի Հաղթանակիայդ արբեցնողթասին, որ դառնության մի կաթիլ խառնվեց ու

ու

դրան:

Ցնցուիների մեջ կորած մի մուրացկան, որ սեղմ խցկվելով բազմության մեֆ չէր կարողանում ողորմություն Հավաքել ն Հավանաբար բավական Հատուցում չէր ստացել իր Հարնաններիգրպաններից, մտածել էր թառել որնչ տեսանելիտեղ`մարդկանցՀայացջներն ողորմությունը գրավելու Համար: Ուստի ն նախերգանթի չին տողերի ժամանակ, Հատուկ տախտակամածիսյուների օգնությամբ մագլցել-Հասել էր այն քիվին, որբ եզերում էր ճաղերի ներքնեիմասը: Եվ այղտեղ նստած` բաղմության ուշաղրություն կարեկցանքնէր Հայցում իր ցնցոտիներովն աֆ բազուկը ծածկող նա: զզվելի վերքով: Նկատենքնան, որ ոչ մի բառ չէր ասում ու

առա-

ու

նրա լռությունը թույլ էր տալիս, ընթանա,

ն

ոչ մի

չուզենար, բախտր

որ

նախերգանքնանխափան

զգալի անկարգություն չէր առաֆանա,եթե որ

չար

ճեմարանականԺոսննեսըհր սյան բարձուն-

Քից նկատի մուրացկանին

նրա ծեքծեքումները: Խելաչեզ մի

ն

ծիծաղ բոնեց հրիտասարդխեղկատակին,որ առանց մտածոդվելու, Թե ներկայացումը կըրնդչատվին կխանգարվիընդշանուր կենտրոնացումը, ուրախ-զվարթդոչեց. Գա՛Հ,

-

նայեցեք

այդ

ցավատանչին,

որ

ողորմություն

է

խնդրում:

Ով որ քար է գցել դգորտերովլի ճաճճի մեջ կամ Հրացան է կրակել թռչունների երամի վրա, կարող է պատկերացնել,թե ի՛նչ ազդեցություն

գործեց

այդ

անտեղի խոսքը ընդծանուր ուշադրության

պածին: Գրենգուարը տարաոաց

դրանից, ինչպես էլեկտրական

ցնցումից: Նախերգանքն ընդոստ կտրվեց,

ն

բոլոր

դլուխներն էլ

խառնիխուռնչրֆվեցինղեպի մուրացկանը,որ մտքովիսկ չանցկացնելով չփոթվել, բերք ծավաքելու մի լավ առիթ տեսավ այդ պածարանի մեչ

ն

աչքերը կիսափակ,ողբագին ձայնով սկսեց կանչել.

Ռղորմացե՛ք խեղճ աղքատին: տո՛... Վա՛յ, Հոգիս վկա, կլուեն Տրույֆուն է դա,- չարունաՊածո՛, կեց Ժոաննեար:ախպերս,քո վերջը սրունթիդ վրա ուրեմն նեղո՞ւմէր քեզ, որ փոխագրելես թնիդ վրա: Այդ ասելով նա կապկի ճարպկությամբ մի մանը սպիտակդրամ -

-

գցեց այն թաղիքե ճննճոտ

գլխարկի մեֆ, որ պարզել էր մուրացկանն

առանց չարժվելու իր Հիվանդ ձեռքով: Մուրացկանն

բեղունեց ողորմությունն Թելու

ու

ծաղրը

ն

ն

աչքը

թար-

լալաձառաչ չեչտով

չարունակեց.

Ողորմացե՛ջ խեղճ աղքատին: Այս պատածարըբավական զվարճացրեց Հանդիսատեսներին, ն որոնց մեծ մասր, ՌոբենՊուսոլենի բոլոր ճեմարանականների գլխացնծագին այն ձր վորությամբ, ծափաչարում արտառոց դուետը,որը -

նախերգանթիկեսին Հանդրատրաստից սկսել էին ճեմարանականն իր ճղճղան ձայնով ն մուրացկանը իր անայլայլ սաղմոսերգությամբ: նա Խիո դժգոծ էր Գրեեգուարը:Առաջինապչանջիցս"թափված՝ չանք թափելով գառում էր բեմում գտնվող չորս

մեծ

դերակատար-

ներին.

Շարունակեցեք,գրողը տանի, չարունակեցե՛ք,- առանց

-

նույնիսկ արժանի ծամարելու արչամարծականմի Հայացք նետել

ընդՀատողներին:

Այդ րոպեին նա Քից-

նա

զգաց,

բավականդժկամ

որ ու

քաչում

են

իր վերնազգեստիքղանց-

վրդովված չուռ

հկավ ն դժվարությամբ

կարողացավժպտալ: Բայց ժպտալնանչրաժեչտ էր, որովչետն Ժիսջետ լա-ժանսիենիգեղեցիկ բազուկը ճաղի արանբից մտած

ներս՝

ձնով Հայցում էր նրա ուշադրությունը: Շարունակե՞ն պիտի, պարո՛ն,- Հարցրեց ղեռատի աղզչիկը:

այդ -

Անչուչտ,- պատասխանեցԳրենգուարը բավականինվիրավոր-

-

ված այդ Հարցից:

Այդ դեպքում, պարո՛ն,- չարունակեց Ժիսքետր,-սիրալիրու-

-

թյուն չէիք -

Թե

ունենա

բացատրելուինձ...

ինչ պիտի ասե՞ն,- ընդշատեց Գրենդուարը:- Դե՛ լավ,

անցեք: -

վերջին դիպչում

բաց -

նա

Ռչ,- վրա բերեց Ժիսքետը,-այլ այն, ինչ ասացինմինչն Հիմա: Գրենգուարն ընդոստ չարժում գործեց այն մարդու նման, որի Սն

են:

ցա՛վը տանիքեզ պես Հիմար

ու

բթամիտ աղջկան,-

ասաց

ատամներիարանքից:

Այդ բուզեից սկսած ժիսքետըջնջվեց նրա մտքից: Մինչ այս, մինչ այն՝ դերակատարներըՀնազանդվել էին նրա Հրամանին,ե Հասարակությունը տեսնելով, որ նրանք սկսում են դերակատարումը, սկսեց լսել` բավական չատ զեղեցկություններ կորցնելով այդպես անակնկալձնով կտրվածպինսի երկու մասերի

միակցելուց: Գրննդուարըխիստ կամացուկ խործրդածում էր

մասին: Այնուամենայնիվ,քիչ-քիչ

այդ

Հանդարտությունը վերաճաս-

էր, մուրացկանը Հաշվում էր իր տատվեց. ճեմարանական լուռ գլխարկի փոթը գումարը, ն պինալ նորից գրավեց Հանդիսատեսների ուշադրությունը:

իրականումչատ ծում

ենք,

որ

այաօր

գեղեցիկ աշխատություն էր

դա,

ն

մենք կար-

էլ կարող էին Հիանալի օգավել դրանից`որոչ

Նրաֆարույան,

մի բիչ երկար

մի թիչ դատարկէր, այսինքն այն ժամանակվականոններովէր, պարզ էր, ն իր խղճի միամիտսրբարանումՀիանում էր դրա ՀատաԳրենզուարը

բաներ մշակելուց Հետո:

որ

ու

կությունից: ինչպեսՀեշտ է կռաձել, այլաբանականչորս «լերսոնաժնները մի թիչ Հոգեել էին աշխարձչի երեք մասերը չափչփելուց` առանց կարողանալու պալտ պատչաճ ազատվելիրենց ոսկե դելու

ֆինից: ԴրանիցՀետո սվովում էր Հրաշալի 4կան ներբողըՀ̀ազա-

րավոր նուրբ ակնարկներովՄարգարիտ Ֆլանդրիացուծրիտառարդ

Հասցեխն,որ նչանաձի

այդ

ժամանակ ւտխուր-տրտում միայնակապ-

բում էր Ամբուազիդղյակում

ն

ամեննին չէր կասկածում,որ Երկ-

Հոգեորականությունը,Ազնվականությունն Վաճառականությունը իր պատճառով չուրֆերկրյա ճանապարծորգություն էին կատարել: Վերոծիչյալդելֆինը գեղեցիկ էր, նրիտաուժեղ ն մանավանդ(արքայական սարդ, բոլոր առաքինությունների Հիանալի՛աղբյուր) Ֆրանսիայիառյուծի որդին էր: Ես Հայտարա-

րագործությունն

րում եմ,

որ այս

ու

ու

Համարձակփոխաբերությունըսքանչելի է,

ն

այլա-

բանության արքայականՀարաներգությանօրվա թատրոնի բնական պատմությունը ամեննին չի չփոլթվում, որ առյուծի տղան զելֆին է լինում: ԱՀա Հենց այս Հազվադեպն մանվածապատ խառնուրչչներն էլ ապացուցում են Հեղինակիներչնչումը: Այնուամենայու

իվ, քննազատությանն էլ բաժին Հանծլովա̀սենք, որ բանաստեղծը կարող էր այդ գեղեցիկ միտքը զարգացնել ավելի պակաս,քան եր(ու Հարյուր տողի մեջ: Ճիչտ է նան,

որ

միտտերիանոլետք է տներ

ժամը տասներկուսիցմինչե չորար՝ րատ պարոնպրեոյի կարգադրուորնէ բան պետք է ասվեր: Անկախ դրանից` թյան, Հետնաբար՝

Համբերությամբլսում էին: ն տիկին ԱզնվակաԵվ Հանկարծօրիորդ Վաճառականության նության միջն ծագած վեճի ճիչտ կեսին, այն բուլեին, երբ տյար Երկրագործությունն արտասանումէր Հետնյալ զմայլելի չայիատոզը` Օդճ ոօ 515 մզոչ 165 ԵՕԼՏ Ե6Լ6 ք/սՏՍ1օուքհզուժ՝,

Հատուկ անդաստակիդուռը,

որ

մինչ

այդ

այնքան անպատեծկեր-

պով մնացել էր փակ, բացվեց էլ ավելի անպատեչ, ն բարապանի

Հնչեղ ձայնըանսպասելիորենՀայտարարեց.«Նորին սրբազնություն գերապատիվկարդինալ դը Բուրբոն»:

այ

ԿԱՐԴԻՆԱԼԸ

ՊԱՐՈՆ

Խե՛ղճ Գրենգուար:Սնն-ժանիբոլոր խոշոր, կրկնակ ճայթոուկների Թնդյունը, քսան Հրաշարի Համազարկը, Բիյի աշտարակիայն

նշանավորՀրանոթիորոտը,

որ

Փարիզիպաշարմանժամանակ,1405

Թվականիածպատծնմբերի 29-ի կիրակի «րբ, մի Հարվածովյոթ բուրՏամպլի դարպասի մոտ ամբարվածթնդանոթասպանեց, գունդացի յին ամբողջվառոդիսլայթյունը պակասսաստկությամբ կղժժացնեին նրա ականչը այդ Հանդիսավոր դրամատիկականպածին, քան ինչ-որ բարասլանիբերանից դուրս եկած Հետեյալ մի քանի բառերը. ու

«Նորինսրբազնություն զերապատիվկարդինալ դր Բուրբոն»: Դրապատճառըբնավ էլ այն չէր, որ ԴինրԳրենգուարըվախենում էր պարոն կարդինալիցկամ արչամարծում էր նրան: Ո՛չ. նա 25. Ձի տեսնվել գեռ

անտառում

ավելի Հաղթական մի գազան (Հին ֆրանս):

էլ այդպիսի Հանձնապաստանո ինչպեսյսյսսր կասեին,ԳրենԹյուն: էիննլով իսկական էկլեկտիկ, Հաստատ, չափավոր Հանդարտ դուարըմեկն էր այն վեչացած են ամեն որոնք ինչում մեջտեղը միչտ էլ կարողանում մտքերից, լո Ճւուլմ:0(6Էաու ն են (546 սռոգորված բանականությամբ բոնել ազատամի՛ոփիլիսոփայությամբ՝ կարնորելովՀանկարդինալներին ն դերձ:Փիլիսուխաների արժեքավորերբեք չընդչատվող ցեղն է այդ» ոչ այդ

պիռի Թուլությունուներ,ոչ

ու

ու

ու

որոնց իմաստությունը, որպես մի ուրիչ

կարծես տվել Արիադնե,

է

դնում Թելի կծիկ, որն արձակելով նրանքաչխարչիսկզբնավոչբությունիզսկսած՝ մարդկային գործերի լաբիրինթոսի միջով:Նրանց ես միչտ միատեսակ, այսինքն` ձանդիպում բոլորժամանակներում, միշտ ըստ իրենց ժամանակի: մեր ՊիերԳրենգուարին, որ նրանց ներԵվ Հաշվիմեֆ չմտզնելով ճն

կայացուցիչը կլիներստասնչինգնրորդ դարում, եթե մենք կարողա-

նայինք ւալ նյա ԼԸ իՎ պատկերը, որին արժանի է, ասլա անկասկած երբ չռասնվեցենրանցոգին էր թանդավառում Հայր Դյու Բրյոլին,

«Ես եմ աղդով, լ փարիղյան խոսքերը. փարիղցի՝ խոսելակերՏԱ Հունարեն նշանակում է ո րովչետն Չ2ճԻՐԽ պով, խոսելուազատու թյուն, որ ես գործ եմ ածելնույնիսկ գերապատիվ կարդինալներ տերիշիշանի Հորեղբոր եղբոր նկատմամբ, կռնտիի պածպանելով այս

ու

չանդերձ նրանց մեծության Հարգանքը ոքի նրանց չքախմբից, իսկ

դա

ն

առանց ղզայրացնելուոչ

քիչ բան չէ»:

ԱյսպիսովԳրեծնգուարի վբա դործած անախորժ չոպավորության ոչ ատելություն կար կարդինալի ոչ Հանդեպ, էլ արձամարՃիշտՀակառակը, մեր բաՀանքն̀րա ներկայության նկատմամբ: ն բավականաչափառողֆդատողությունԽիստ Հնամաչ նաստեղծը վերնազդեստուներ,որպեսզի առանձնակի արժեքչտար այն բամեջ

մասնաչնաիխերգանքի բազմաթիվ ակնարկությունները, վորապես` Ֆրանսիայի առյուծիորդու՝դոֆինի(թագաժառանգ եին,

որ

Եր

փառաբանությունը չընկալեն սրբազնադգույնիականջները: Սակայն

չաճախեդրությունըչէ, Ես

խառնվածքիմեջ:

ենթաղրում եմ,

նչանակենք տասը թվով, ու

գերիչիում է բանաստեղծների ազնիվ

որ

ապա

որ

եթե բանաստեղծիէությունը

անկասկածջիմիկոսը,

ղեղաբաչխումն անելով,ինչսլես Ռարլենէ

կազմվածէ մեկ բաժինչածախնդրությունից

րությունից: Եվ

աշա

այն րոպեին, նրբ

առում, ն

դուռր

դրա

անալիզն

կդտներ, որ

դա

ինը բաժինինջնասիբացվեց կարդինալի

Համար. Գրենգուարիինքնասիրության ինր րբաժինը, ժողովրդի

Հիադմունքի չեչից ձր Հասել, որ

ուռած

ու

փքված. այնսլիսի զարմանալիաճման

անչետանում տակ կարծնսխեղդված՝

դրա

աննչմարելի Հյուլեն,

որ

էր չածի այն

քիչ առաջ նկատեցինք բանաստեղծների

կազմության մն, ի դեպ, այն թանկարժեքբազաղրիչր, ռեալականության

ու

մարդկայնության այն ծանրույթը, առանց որի զետնին

Լ, Հրճվում էր, որ զգում, տեսնում չէին դիսլչի նրանք: Գրենգուարը Հառարաճիչ» է՝ անհոլիտոոն այսպես մսած, չոչափում մի ամրողջ,

ինչ Հող. չէ՞

Հառարակությունըամլչած, քաբացած, կարծեսչնչածեղձ լինելով լսում էր իր Հարսներգությանբոլոր մասերից ամեն րոպե բխող երկարաչունչ տիրադները: ես Հաստատում նա եմ, որ էլ բաժանում էր ընդՀանուր երանությունը, ն Հակառակ Լաֆոնաննին,որ իր «Ֆլորենցիացի»կատակերգության կություն,

բայց

որ այդ

ննրկայացմանըՀարցնում էր՝ «Ո՞վ է

այս

գուսաներզը Հեղինակած

անտաչը», ԳրենգուարըՀաճությամբ իր կողբի մարդուն կճչարցներ. «Ո՛ւմն

նլ,

է

այս

գլուխգործոցը»: Ուստիե կարելի է պատկերաց-

Թե ինչպիսի՞տպավորություն գործեց երա վրա կարդինալի

Հանկարծակի

ու

Այն, ինչից

անժամանակգալուստը: նա

վախենում էր, լիովին կատարվեց:Նորինսրբազ-

նության մուտքը տակնուվրա արհց Հանղիսականներին: բոլոր գլուխենրը չրֆվնցին ղեպիանդաստակը:Դա բավականէր. չլշնն:-

Կարդինա լր. կարդինալը.- կրկնեցին բոլոր

այլես

բերանները:

Ձարսբառաիկնախերգանքըընդչատվեց երկրորդ անդամ:

որ

կարդինալըմի վայրկյան կանդ առավ անդաստակիչեմբին, ն Հանդիբավական անտարբերությամբՀայացքը ման էր ածում

րբ

Ամեն ոք

ուզում էր ավեԱմեն նրան: մարդ իր գլուխը Հենել փորձում էր ի լավ տեսնել ասրածի վրա, ժխորը կրկնապատկվումէր:

:արնահիուսին: իրոք որ բարձրաստիճանանձնավորություն էր

նա, ն

նրան տես-

ելն արժեր, իճարկե, որնէ կատակերգության դիտումը: Արքեպիսգաճերեց կարդինալ Շառլ դր ԲուրԼիոնի կոմս ն Գաղղիայի ուլոս, անը խնամի էր միաժամանակԼյուդովիկոս11-ին,իր

եղբոր՝Բոժյոյի

Պրերիմիջոցով, որն ամուսնացել էր արքայի անդրանիկ ն խնամի էր կառլոսՀանդուզնին,իր մոր՝ ԱգնեսԲուրւունդացու միչոցով: Նչենք, որ Գաղղիայիգածերեց եղիսկուլուի հեյոր

լատերՀետ,

մավորության տիրապետող,Հատկանչականն որոչակի դիծը պալա-

իչխանավորներինխնկարկելը: կարելիէ պատյհրացնելայն անձամարդժվարությունները, որ պատճառելէր նրան ռականիոգին էր

ն

կրկնակի ազգականությունը,

ոյդ

ն

այն աչխարծիկ կյանքի խու-

ժերը, որոնց միչով Հոդնորականինրա զավակըստիպվածէր խու-

/ափումներովընթանալ, որպեսզիչփֆչրվերոչ էյուդովիկոսից,ոչ էլ

մառլոսից՝ այդ Խարիբդայից Սիցիլիայից,որը բզկտել էր Նեմուի դքսին ե Սեն-Պոլիգունդատաբլին: Երկնթիողորմածությամբ նա ու

լավ էր պրծել այղ ուղեորությունից

ատ

ն

առանց խոչընդոտի

Հա-

ել էր Հոոմ: Բայց չնայած այն բանին, որ նավաձանգստումէր նա, ։

Հենց նրա Համար, որ նավաձանգստումէր,

ապա

երբեք առանց

սնծանգատանալուչէր Հիչում այնքան երկար ժամանակտագնասչրով աշխատանքովլի իր քաղաքական կյանքի վայրիվերումու

սերբ: Ուստինե նա սովորություն ուներ ասելու, որ 1476 թվականը ե սպիտակէր հղել իր Համար,դրանով կամենալովառել, որ այդ ռարվաընթացքում կորցրել էր իր մորը`դթսուծի դը Բուրբոնեինն րրեզբոր տղային՝Բուրգունղիայիդթռին, որ մի սուգը մխիթարելէր ու

յրան մյուս սուգից:

իսկ այնպեսբարի մարդ էր

վարում էր կարդինալի ուրախ կյանք, Հաճությամբ զվարճանում էր Շալյուոյի տեղականարքունի գինով, ամենեին չէր

Սայարդին, ավելի չուտ

ատում

նա,

ն Ռիչարդլա Գարմուազին

Թոմաս լա

սիրուն աղֆիկներինէլ ողորմություն տալիս,

քան թե պառավ կանանցն

այս

բոլորի Համար լիստ սիրելի էր

Փա-

րիզի Հասարակ մարդկանց: Նա ման էր գալիս միայն բարձր ծագում ունեցող, կնամեծար,ուրախ ն ցանկության դեպքում կերուխումից չխուսասիող եպիսկուլունելի աբբաներիմի փոքրիկչքաիխմբով,ն ու

չատ

անգամ Սեն-ժերմեն-դՕքսեռի պատվարժանբարեպաչտուծի-

ները երեկոյանԲուրբոնյանպալատիլուսավոր պատուծանների

տա-

կից անցնելիս զայրացել էին լանլով, որ ցերեկը իրենց Համար եկես9է ծրգող միննույն ձայները բաժակների զնդզնգոցներիընկերակ-

ցությամբ երգում

են

իր խույրին երրորդ թագ ավելացրածԲենեդիկ-

առակավորերգը՝8Լեճուսչ սքա ծի: Անկասկած, այնչաչիիրավացի Հիմունքնելրովձեռք բերված այդ էր, որ ներս մտնելիս նրան զերծ պաչեց մի ժովովրդականությունն բուն առաչ այնքան դժդոծ ն կարդինալին Հարգանք մատուցելու ՃԱ պապիբաքոսյան

տոս

տրամադրություն գրեթե չունեցող աղմկաձույզ բազմության վատ

ընղունելությունից այնպիսի մի

օր,

երբ ինքը ամբոխը, պապ

ընտրեր: Սակայնփարիզցինելի ոխը երկար չի

տնում,

ն

պիտի

բացի դրա-

նից՝ ննրկայացումբ տիրաբար սկսել տալով, բարեմիտթաղաքացի-

ները Հաղթել էին կարդինալին,ն այդ Հաղթանակըբավական էր նրանց: Ասենքնան, որ կարդինալ դը Բուրբոնըգեղլեցիկտղամարդ էր, ուներ չքեղ Հաղուստ, որը վայելչագեղ էլ Հագնում էր: Այդ նչանակում էր. որ նրա կողմն էին բոլոր կանայք, Հետնաբար` Հանդիսասրածիլավագույն կեսը: ինչ խոսք,

որ

անարդար ն վատ ճաշակի

նչան կշամարվեր Հայձույով դիմավորել մի կարդինալի ներկայացմանն

սպասել տալու

Համար, երբ

նա

Հադնում իր կարմիրզգեստը: 26. Խմենք ռլապի «լես (լատ.):

գեղեցիկմարդ է

ն չատ

լավ է

անցնող ժպիտով, որ

գարար

ղովրդին,

ն

պատվածհր

ցույց

են

ժոտալիսնրանքՀասարակ

դանդաղ քայլերով դիմեց դեպի վառ կարմիրթավչով

որեէ այլ բանիմասին մտածողի տեսքով: բազկաթոռը`

որ այժմ մենք կանվանեինք նրա չքախումբը, եպիսկոպոսներից ու

կազմված չտաբ,նրա հտնից ներխուժեց անդաստակ սրբբաներից ժխորն Հետաքրքրասիրուկբկնապատկելով անչուչտպպարտերի թյունր: Ամեն ոք սկսեց մատնացույց անելնրանց,անունները ալ, ու

ւլաՀայտարարել,որ ճանաչում է սրան կամ նրան. մեկըՄարսեյլի

բոն եպիսկոպոսԱղոլեին, ինձչի ելթեՀիչողությունս

դավաճանում,

Դրնիիաբբայարանի մեկնէլ` Սեն-Ժերմենմյուսը Սճնվանածորը, դե-դրեի աբբա Ռոբեր դը Լնսպինասին՝ ԼյուդովիկոսՃ Էի սիրուծի-

ապա

օրն էր դա, ծաղրածուների նրանքՀայծոյումէին: նբանց

սոնը, ել/անցսատուրնալը՞՛, դատարանական զրազիրների

ու

ճեմա-

օրը: Ձկարայնոլիսի րանականների ամննամյա խրախճանքի լայտառակություն, որ այդ օրը օրինական նվիրական չլիներ: Բացի դրանից` մեֆ կայինն լաչառ («ի կանայք` բաղմության Սիմոնե Շա՛տ ԱգնեսԲեղաձուկը, Ձորսֆնտանոցը, ՈՌտնացցուկը: Ռոբին ու

ու

բոն էր միթե,

որ

մարդիկկարող էին ուզածի չա

Հայծոյել ն մի ջիչ

աղֆիկներիայդպեսգեղեցիկ չրջապատում: Դրա զվարճության ն չէին Ընդանուր մ իֆից սրբանրանք թերանում, ժխորի

ու

Համարէլ պիլծ սուն

ափնդցփեղխոսքերիինչպիսի՛զարչուրելի ժխոր վայնաէր ժայթթում ազատ արձակվածայդ բոլոր լեզուներից, սուրբ ու

ու

Լյուդովիկոշի չիկացած երկաքով պատժլելու վախից ողջ տարին զուսպ մնացած գրագիրների ճեմարանականների լեզուներից: ու

27. Սսռուբնի (Կթոնոսք) տոնըՀին Հռոմում, ծրբ Հր: անպարկեչաություն Թույլատրված

ամեն

անկարգություն ու

Խե՛ղճ սուրբ Լյուդովիկոս. արչամարչանքի էին ենթարկում երան պալատում: Անդաստակընոր բարժՀենց իր Արդարադատության բացածանձերիցամեն մեկն իր Համար թիրախ եր ընտրել սն կամ սպիտակկամ մանուչակադույն որեէ սքեմավորի: Ինչ վերագորչ, բերում է Ժոաննես Ֆրոլո դե Մոլենդինոյին,ապա նա, որպես սարեղբայր, խիզախաբարՀարձակվումէր կարմիր «բեմի կավագասլետի ն լկտի Հայացթը կարդինալին սնեռած ամենայն ուժով վրա երգում էր. Ո16է01" ՇգթըգհօքԱօ(ճ

Այս

բոլոր

մանրամասնությունները.որ

մերկությամբ եկարա-

գրում ենք մենք այատեղի տեղեկություն ընթերցողի, այնքան ծածկված էին ընդծանուր ժխորով,որ ֆեֆվում էին` նախքանՀատուկ ան-

դաստակինՀասնելը. նկատենքսակայն, որ կարդինալնէլ որովչետե անչանգստանում դրանից,

այդ

օրը

չատ

չեր

սանձարձակություն

ներ անելը վաղեմի սովորույթ էր: Բացիդրանից, ինչպես երնում էր նրագնրզբաղվածտեսքից, նա ունհր ուրիչ մտաչոգություն, առ

քայլ

Հետնում

եր նրան

ն

որ քայլ

գրեթե միաժամանակբարձրացավ

անդաստակը:Ֆլանդրիայիդեսպանությունն էր դա:

Ձալետքէ կարծել, որ կարդինայըխոր քաղաքաղետ էր ն զբաղված էր իր ջեռու աղջկաՍ̀արդարիտ բուրգունդացու ն իր Հորեղ-

ՀնապարոնՇառլի բորորդու` Վիճեի թագաժառանգ ամուսնության

րավոր Հետնանքներով,կամ թե որքան կտնի Ավատրիայի դթոի

ն

Ֆրանսիայի արքայի առերես Համաձայնությունը,ինչպես կբեղունի Անգլիայիթագավորը իր աղջկան այդ ձեով անտեսելը: Այս բոլորը

Քիչ էին մտաչոգում երան, ն

ամեն

ձրեկո զվարճանում էր

ոյի արքայականգինի խմելով, ամեննինչկասկածելով, որ

նա

այդ

գինուց մի քանի չիչ (ճիշտ է՝ բժիշկ կուակտինի ձեռով

Շա-

նույն

մի բիչ

վերանայվածն փոխված),Լյուղովիկոս 41-ի կողմից բարեկամաբար ընծայվելով Անգլիայի Էղուարդ 28. Գինովներծծվածսքեմ (ատ.):

Թագավորին. մի գեղեցիկ

կազատերԷդուարդ1)-ից: «Ավատրիա-

առավոտ ԼյուդովիկոսՀին

կան պարոն դքսի պատվավոր մեծաթիվ դեսպանությունը» այս մտաձոգություններիցոչ մեկը չէր պատճառում կարդինալին, սա-

կայն անչանգատացնումէր ուրիչ կողմից: Եվ իր"ք որ բավական ծանր էր նրա`Շառլ դր Բուրբոնիպես մարդու Համար,ինչպես այղ մասինմի երկու խոսք ասացինք այս գրքի երկրորդէջում, ատիոլված լինել լավ ընդունելություն ասելու ինչ-որ քաղաքացիների,լինելոզ

կարդինալպատվել ինչ-որ քաղաքապետներիօգնականների,լիկերուխում անել գարնչուր նելով ֆրանսիացի, ուրախ սեղանակից Հետ, այն էլ Հրապարակա՛վ: խմող ֆլամանդացիների Անկասկած դա մեկն էր ամենից ավելի տաղտկալի,անախորժ կեղծումներից, որ արել էր

նա

Եվ աճա,

ի Հաճույս արքայի: երը բարապաննիր Հեչեղ ձայնով ազդարարեց՝ «Ավստ-

րիական պարոն դքսի պարոնայք դեսպանները», նհա չըծվեց դեպի

լավագույն բարեչամբույրությամբ (այնքա՛նլավ էր նա ուսումնասիրել այդ): Այելորդէ ասել, որ ամբողջսրածն էլ նույնն արեց: ն այնպիսիլուրջ Այդ ժամանակզույգ-զույգ դեմքով, որ Հակադրություն էր կազմում Շառլ դը Բուրբոնի Հոզնորական աշխույժ դուռը

չքախմբիՀետ, ներս մտան Սաքսիմիլիան Ավստրիացու քառասունութ

Սեն-Բերտենի դեսպանները` աբբա, Ոսկեգեղժիկարգի դիվանապետ, ն Աստուծո, դերապատիվՀայր ԺեՀչանի Դորիիսնպուչ, Գենտի գերագույն դատավորժակ դր Գուայիգլխավորությամբ: Սրաձումխոր լռություն տիրեց խուլ ծիծաղներով Հանդերձ,

ծառա

որպեսզիլանն քաղաքացիականբոլոր

անչեթելթ անուններն կոչումները, որ յուրաքանչյուր անձնավորություն անխոռվ կերպով Հայտնում էր բարապանին, էլ անուն կոչում խառնելով նանետում Հատակելով էր բազմությանը: Դրանցից էին Լուվենի թաղաքապետի տեղակալ տյար էոիս Ռյոլոֆը, Բրյուսելի քաղաքապետի տեղակալ պարոն կլայս դ Էտյուելդր, Վուարմիզելի ավագանի, սա

ու

ու

ու

քաՓլանդրիայինախագածպարոն Պաուլ Բառստր,Անտվերպենի ղաքազլուխ տյար Ժեծան կոլեգենսը,Գենաիքաղաքագլխիառաֆին գործետեղակայ Գեորգդը լա մյորը, նույն քաղաքի ժառանգական րի առաջին ավագ պարոն Գելդոլֆ վան դեր Հագեն, ապա տյար Բիերբեքը,ԺեՀան զիննոկը,ԺեՀան Դիմարզելըն այլն ն այլե ն

այլն, գլխավոր դատավոր,քաղաքապետիտեղակալ,քաղաքագլուխ:

քաղաքագլուխ, քաղաքապետիտեղակալ, գլխավոր դատավոր,բոդամասկյանդիպակով լորն էլ ձգված, պրկված,լրֆադեմ, թավչով ու

պճնված, գլխներին կիպրոսյան ոսկեթել խոչոր ծոպեր ունեցող

ան

թավչե գդակներ, մի խոսքովի̀սկական ֆլամանդականգլուխներ,

արժանապատիվ դեմքեր, այն դեմքերի ընտանիքից,որ խատատես էրեան է բերում Ռեմբրանդտր այնքան ուժգնորեն խավարիիր չրֆանակի վրա. անձնավորություններ,որոնց բոլորի խոժոռ

ու

ու

Ավստրիացին գրված էր, թե Մաքաիմիլիան իրավունք ուներ «լիովին վատածել»,ինչպես նրա Հրովարտակնէր ճակատներին ասհս

«նրանց խելքին, կորովամտության,փորձվածության,օրինա«լածության ն բարյացակամխոչեմության»: ասում,

կար սակայն մի բացառություն: Նուրբ, խելացի, խորամանկ մի դեմք էր Քայլ

ում

դա,

կապիկի

ու

դիվանագետիոնխի խառնուրդ, որին երեջ

ընդառաչ գնացկարդինալը

ու

էր պարզապես«Գենտ

խոր ոներանսարեց, ն

որը

կոչ-

քաղաքի խորչրդական ն կառավարիչ

ԳիյոմՌիմ»: Այդ ժամանակչատ քչերը գիտեին, թե ով

է

ԳիյոմՌիմը: Հազ-

վազյուտ մի Հանճար,որ Հեղափոխությանչրֆանում կարոզ էր Հանդես գալ իրադարձություններիմակերեսում,բայց տասնչինգերորդ դարում ստիպվածէր մասնակցելմութ դավերի ն «ապրել գետնի տակ», ինչպես դուքս Սեն-Սիմոննէ ասում: Սակայննրան գնածատում նա

էր Եվրուլայիառաջին«գետնափորը». ԼյուդովիկոսԱ-ի

մտերմաբարդավեր էր նյութում

ն

Հետ

Հաճախ էր իր ձեռքը դնում

արքայիգաղտնիգործերի վրա: Սրածիբազմությունը ոչինչ չգիտեր

ամենիմասին ն

այդ

Հիանում Խիստ»

ռր էր` տեսնելով, զարմանում

ու

կարդինալը այդպիսի քաղաքավարություն է

ցույց

տալիս

այդ

նիչարֆլամանսլաշչաոնյային:

ՎԱՐՊԵՏ

ԺԱԿ

ԿՈՊԸՆՈԼ

ն նորին Այն ժամանակ, երբ Գենտի կառավարիչ սլաչտոնյան էին անում իրար ն էլ Խիստ ցածրխոնարծչություն սրբաղզնությունը մի բարձրածաավելիպածրձայնովմի Քանիխոսք փոխանակում,

Թե մի գամիո կողթ-կողթի ննրկայանաԳիյոմ ՌիմիՀետ. կարծես ներս եկավ աղվեսի ետնից: նրա թաղիքե գլխարկը ե կաշվե բաճկոնակըասես բիծ լինեին չբջապատիթավչի ե մետաքսի մեջ: ՇՆթադրելով,որ նա ինչ-որ մոլորված ձիապան կլինի.բարապանը

ճանապարծը կտրեց: Ի՛, բարեկա՛ժ,չի

-

կարելիանցնել:

բաճկոնով մարդը Հրեց նրա ուսր: կաչվե

Ի՞նչէ ուզում ինձանիցւոյս խելառը,- ասաց նեաայնպիսի ոբոոր ս րածը ոկսեց ուշագիր այդ տալիձայնով, ամբողջ Հեւտնեել ւռարօրիԶե՞ս տեսնում, որ ես էլ դրանցից եմ: նակ խոսակցությանը:Ձոր անո՞ւնը,Հարգրեցբարապանը: -

-

ժակ կուրնոլ: Ձեր մալղիրները: Գեն «երեք2յթայիկ» Գուլպայավաճառ. ցուցանակով, Փաղաքում: ե. ՔաղաԲարապանն Ընկլկեց, Փաղաթապետների տեղակալների -

-

-

Քաղլուխների անուններ Հայտարարելըէլի տանելի է,

յավաճա՞ո, ոչ, ծանրէ: կարդինալն

ասես

բայց

գուլպա-

փշի վրա լիներ:Ամբողջ

լսում: Երկու օր է աճա, որ նորին մեբազմությունը նայում էր Հասարակուծությունը ճզնում չոյել այլ ֆլամանդականարջերին՝ ն. թյանն ավելի ներկայանալիդարձնելու Համար, այնուամենայնիվ, այս կուիտ վիրավորանքը: ՍակայնԳիյոմՌիմըիր նուրբ ժպիտ«վ ու

է

մուռհցավբարասլանին. Հայտարարհցեքպարոն Ժակ կոպրնոլ Գենտ քաղաքի կառա-

փարիչներիգրագիրը: -

-

խիստ ցած ձայնով Հուչեց նրան:

Քարապա՛ն, Հայտարարեցնքպարոն Ժակ կոպրնոլ Գենտ

լաքի կառավարիչներիգրազիրը,-

ասաց

քա-

կարդինալըբարձրաձայն:

Բայց դա վրիպում էր: ԳիյոմՌիմն ինքնուրույն կարող էր Հարթել դժվարությունը, սակայն կոսլբնոլըլսեց կարդինալիխոշբերը: Ոչ, գրողը տանի,- գոչեց նա իր որուտալիձայնով,- Ժակ կոպընոլ, գուլպայավաճառ: Լսո՞ւմ ծս, բարապա՛ն:Ոչ մի բան ավելի, ոչ մի բան պակաս: Գրողըտանի, գուլլլայավաճառը բավական գեզեցիկ է Հնչում: Պարոնարքիդուքսը Հաճախ է իր ձեռնոցներըիմ փարտիջների՞ մնջ փնտրել-գտել: Դայթեցինծիծաղներ ձափաձարություններ: Սրամիտկառակը են չուտ Հասկանում Փարիզում,ուստի ն միչտ էլ ծափածարում են: որ կոպընոլը Ավելացնեեք, ժողովոդի մարդ էր.յն երան չրջաատող բաղմությունն էլ ժողովուրդ էր, այնպես որ իր նրա միջն Հաղորդակցությունըկատարվելէր պարզ. էլնկարականթափով, ն. այսպես առած առանց ելեէֆի: Ֆլաման գուլսլայագործի Հանկարծակի,իրոխտ կատակընվաստացնելով պալատականմարդկանց բոլոր ՎլերձյականՀոգիների մեչ չարժել ծր տասնչինդերորդ դարում դեռ անորոչ տարտամ ինչ-որ զգացմունք: իրենց Հավասար մի մարդ եր այղ գուլպայավաճառը,որ ածա եկել էր դլուի/ դնելու պա-

ու

ու

ու

բոն կարդինալի Հետ.

թաղցը խորչրդածության առիթ այդ խեղճ մարդկանցՀամար,որոնք վարժվելէին Հարգանք Հնազանդություն ու

29.

ԸհճմչճչԸ Ֆչանակում է երկար փարտիք. Այստեղ կա մի նուրբ բատռւտխազ.

բառից էլ առաֆացել է Ըիճոտա6ՈՇ`գուրղա: գոռթծածում է կոպբնոլը նրկիմաստործն:

այդ

Սենտ-Ժրնեինի ցուցաբերելնույնիսկ կարդինալի ՓղանցքապաՀ՝ ծառաներին: աբբայածոր սերժանտների կառավարչի որը ծպարտությամը բարնեցնորին սբբազնությանը, կոպրնոլը ողջունեցԼյուդովիկոսՂԷին անգամ վախ պատփոխադարձաբար այդ ամենազոր Քաղաքացուն:Ապա,երբ Գիյոմ Ռիժը, ճառող «իմաստուն ասում,

ու

Հեւոնում

Դը կոմինն է խորամանկմի մարդ», ինչպես Փիլիպ էր երանցՀեգնանքի գերազանցության ժւլիտով, ու

իրենց տեղերը՝ չփոթված մտակարդինալը գրուվեցին ն ամբարտավան անկասկածմտածելով, անխոով Հոգ, կուղընոլը

երկուսնէլ

ու

ու

որ այլ

գուլպալավամառիիր կոչումը վերֆիվերչ» ոչնչով սակառ չէ մի կոչումից, որ ՄարիԲուրգունդացին՝ մայրը այս Մարգարիտի, է այսօր,իրենից վելի կոպրնոլն ամուսնացնում

կվախենար,եթե ինքը ոչ Թե գուլպայավաճառ, յլ կարդինալ լիներ,որովՀետեւ Գենտիբնակիչներին Հանդուգեի դատեր կառլոս սիրեկանեե-

որին

բի դեմ ըմբոստացնողը կարդինալ չէր,

որ

Քիչ

լոկ մի խոսքով դոտե-

պեգեց ժողովրդին Փլանդրիայիիչխանադատերարցունքների

ու

դեմ, երբ աղաչանքների եկելէր մինչն կառափֆնարանի ստորուր` եր որ մինչդեռ սլաղատելու ժողովրդին, խնայեննրանց, գուլպայաՀամար բավական էր բարձրացնել եր կաչվեբազղզանով վաճառի ընկնեին երկուսիղ գլուխն էլ, պայծառափայլ ձեռքը,որպեսզի ն կառավարչապետԳիյոմՀյուգոնե՛: յորեեր,Գի դ Իմբերկո՛ւր ամեն էնչ վերջացածչէր Խեղճ կարդինալի Սակայն Համար,եա սա

գտնվելու թասը:

գուցե Ընթերցողը

չի մոռացելայն աներես մուրացկանին, որ սնՀենց նախերգանքիսկզբից եկել Թառելէր կարդինալական տ ակ: Հյուրերի ժամանումը դաստակի բնավէլ ճաղերի Նչանավոր ու

ն եր ստեղից, դբգել,որ եա չարժվի երբ Հոզնեորականեերն դեսիսկականֆլամանդական չռառեխների ւղանները, պես,չարվել էին

չէր

իրենց խորչաճն աթոռների մեջ,

ու

սա

էլ Հանգիստտեղավորվելէր իր

Համար

ն

սրունքները խաչաձնել սյունադլխի

վրա: Բացառիկ

սկզբում ոչ ոք չէր նկատել, ուշադրությունն լկտիություն էր դա, Նա էլ իր կողմից "չինչ չէլ/ նկատում սրաչում, այլ կողմ էր դարձած: տմբտմբացնում էր գլուխր ննապոլցու անչոգությամբ ն երբեմնն

երբեմն ժխորի մնջ, մեքենայական սովորությամբ կրկնում էրխեղճ աղքատին»: «Ողորմացնք Եվ անկասկած,նա ամբողջ բազմության մեզ միակ մարդն էր, որ

ն բարապանիվիճարանության չրարձչաճնց գլուխը չրֆել կոպբնոլի

առթիվ: Եվ աշա սլատաձականությունըկամեցավ. ոլ Գենտիդուլպայավաճառը,որին ժողովուրդն արդեն ջերմագին Համակրում էր. ն որի վրա ծին անհռվածբոլորի աչքերը,

գա

նատի անդաստակի

ու

Հենց առաջին չարթում, մուրացկանի վերեր: Եվ բիչ չզարմացան

մարդիկ, երբ

տեսան,

որ

ֆլամանդական

այղ

դնապանըիր աչքերի

բարեկամաբարթնհիթմտիղին մի լավ զննելուց չրֆվեցփազրեցցնցոտիներովծածկվածնրա ուսին: Մուրացկանը ն նա նախ երկուսի դեմքերն էլ չողաապա ճանաչեց, զարմացավ, տակ նստած

ցին,

Հետո,

յավաճառն

Հետո

ամեննին Հաշվի չառննլով Հանդիսատեսներին,գույպաու

վտիտ մուրացկանըսկսեցին ցածր ձայնով զրուցել՝

միմյանց Գեռքը բոնած, իսկ կլոլեն Տրույֆուի ցնցոռիները, փոված

անդաստակիոսկեճամուկ ղիպակին, նարնջի վրա ձզված թրթուրի տպավորություն էին գործում: Այս եզակի տեսարանիարտասովորությունը խելածեղության զվարթության այնպիսի աղմուկ առաֆացրեց արածում, որ չուտով կարդինալը նկատեց դա: Նա կիսով չափ կռացավ ն իր նատած ու

տեղից չատ քիչ կարողանալով նկատել Տրույֆուի զզվելի վերնազգծատը՝ բնականաբարմտածեց, որ մուրացկանը ողորմություն է ինդրում, ն այղ Հանդդնությունից զայրագած՝ գոչեց. Պալատի պարոնրա՛յլ. դետը գցեցեք այղ զզվելիին: --

Աստվա՛ծ իր խաչը, անրիմ կարդինալ, իմ բարեկամներից մեկն է,- գոչեց կոպընոլըառանց կլուլեեիձեռքը բաց թողնելու: -

ու

սա

Ցեծությո՛ւն, ցեծությո՛ւն,- գոռաց ամբոխը: Այդ րոպեից սկսած`վարպետ կոսլրնոլըՓարիզումունեցավ, ինչպես Գենտում -

ուներ,

մեծ

Շամարում ժողովրդի մեչ, ասում

է

Ֆիլիպդը կոմինը,

են, երբ ռրովչետե.այդ խառնվածջիմարդիկՀամարում ունենում են լինում: այդպես.կարգազանց կարդինալըկծեց չրթունջները: Նա կռացավ դեպիիր Հարնանը՝ արբանն կիսաձայնասաց. Սենտ-Ժընեինի Ի՛նչ զվարճալի դեսսանեեր է ուղարկում մեզ պարոն արթիժամանումն իմաց տալու Համար: դուքսը տիկին Մարգարիտի Ձերդ սրբազնությունը զուր տելը քաղաքավարություն է անում գուծ քօՕՒայս ֆլամանդականմոութների Հետ. ԽՈՈՒՋՈՒԱԱՏ ՇՕՏ",-- պատասխանեց աբբան: Ավելիչուտ՝ ասացեքՔՍՕՒՇ05գոլՇ ն1գդջգու(գու",-նկատեց կար-

-

-

դինալը ժպտալու:

Ամբողջօքեմավոր չքախումբը զմայլվեց այս բառախաղից: կարԴինալը մի փոքրըթեթնություն զգաց, այժմ նա վիթ էր կոպըբնոլի Հետ, ն

իր բառախաղնէլ ծափաճարվելէր:

Հիմաթող մեր ընթերցողննրիցնրանք, որոնք պատկերն

ու

ղափարըընդծանրացնելու կարողություն

ունեն,

է ասել այսօրվա ոճով, մեզ թույլ

Հարցնելու, Թե

տան

գա-

ինչպես ընդունված պարզորոշ

են պատկերացնո՞ւմ այն տեսարանը,որ ներկայացնում էր պալատի

ընդարձակզուգածեռագիծրայն պածին,հրբ մենք սնեռեցինք մեր ուշադրությունը: Սրածիմեջտեղը,արնմտյանպատինՀենված,բարձրանում է ոսկեճամուկ դիպակովծածկվածլայն փառաձեղ անու

դաստակ,ուր: փոքրիկ, սրակամարդռնից թափորի ձնով ներս մտնում

են

ծանրաձայացմարդիկ, որոնց անունները ճղճղան ձայնով

ծանուցում է բարապանր:Աոֆնլիաթոռներինբազմելեն արդենխիստ պատկառելի անձինքպարուրված սոլիտակ կզաթիսի մուչտակով, 30. ԼՄի՛արկանեք| զմարդարիտնառաջի խոզաց (Ավետարանից): 117.Զլխոզս առաջի մարգարիտոյ (չատ.):

արժանապաթավիչներով չիկակարմիրմետաքսով: իրենլուռ տիվ պլածշողանդաստակիչուրֆը, ներքնում, դիմացը, ամենուրեթ Հազարածվում է մեծ բազմություն ն մեծ ժխոր: Հանդիսականների ամեն են մի ղեմսնեռված անդաստակումգտնվող վոր Հայացթներ ու

ու

Քե վրան Հազարավորփափսոցներեն արվում ամեն մի անվան մաէ ն արժանի՝ Հանդիսասին: Տեսարանն անկասկածՀետաքրքրական կաններիուշադրության: Այնտեղ,ամենից վերջում, այղ ի՞նչ բան է իշաոտնուկի նման` գույնզգույն

նեխկվածչորս

խելկատակ վրան,

չորսն էլ ենրթնում: իսկ ո՞վ է իչաոտնուկի կողքի այն մարդը՝ան,

մաշված վերնազգեստով ն

դժգույն

ընթերցող, ՊիերԳրենգուարնէ

Մենքբոլորս

նա

ն

դեմթով: Ավա՛ղ, իմ «իրելի՛

նրա նախերգանքը:

էլ ամբողջովինմոռացել էինք նրան:

ԱՀա Հենց սրանից էր

նա

կարդինալիներա գալուց

վախենում:

չեր դագարել Հուղվել իր նախերգանքըփրկելու Համար: Ամենիցառաջ Հրամայելէր չվարածվարանամիտդերասաններին չարունակել ն չարունակել բարձր ձա Հետո

նա

նով: Ապատեսնելով, որ ոչ ոք չի լսում, դադարեցրելէր, իսկ Հետո, մոտավորապես թառորդ ժամվարնթացթում, որքան տնել էր ընդմինա չումը, անընդչատ դոփել էր ութերը, խլրտացել, Հորդորել ԺիսՔետին ն Լիննարդին,բաջալերել իր Հարնաններին, որ պաչանջեն ամեն չարունակել նախերգանքը:Բայց ինչ զուր էր անցել: Ոչ ոք իր Հայացթը չեր կտրում կարդինալից, դեսպղանությունից անդաստակից տեսողական ճառագայթների այդ ընդարձակ չրֆանակի միակ կենտրոնից: Պետքէ կարծել հան, ն մննք ցավոք սրտի ենք ասում, որ նախերգանքն սկսում էր քեթնակի ձանգրացնել սրածը այն րոպեին, երբ նորին սրբազնությունը եկել էր այդպիսի անողոք ձնով չեղելու նրա ուչագրությունը: Վերֆիվերֆո, թե՛ անդաստակի, թե՛ մարմարեսեղանիվրա նույն բանն էր ներկայացվում Երկրագործության Հոգնորականության, ԱզնվականությանՎաճառականության կոնֆլիկտը: Եվ ներկաներից չատերը գերադասում էին ու

-

ու

ու

չնչող, գործող, իրար Հրող, մահ ն մեֆ, արյունն մարզկանցֆ̀լանդրիական այղ դնասպլանության նաիսկոպոսական չթախմբում, կարդինալիզգեստի, կոպընոլիբւաճկոնակի տակ, քան թե չպարված, պճնված-զուգված, ուսանավորով սպիտակպատմուխոսող այսպես ասած` խրտվիլակներիդեղին ճանննրի տակ, որոնցով պարուրել էր նրանց Գրենգուարը: մի երբ մեր բանասահղծըտեսավ,ոբ Հանդարտությունը Սակայն Քեչ վձրաչաստասվեց,«ղացավ այնպիսիմի Հնարամտություն,որն ամեն ինչ պետք է փրկեր: Պարո՛ն,-ասաց նա` դառնալով դեպի իր Հարնաններիցմեկը, Համբերատար ազնիվ գեմքով մի գիրուկ մարդու,- ազելի լավ չի՞ լինի վերկածն: Ի՛նչը,- Հարցրեց Հարնանը: Ինչալե՛սթն ինչը. ժիստերիան,- ասաց Գրենդուարը: ինչսլես կու ղեք,- պատասխանեցՀարնանը: ն Այս (իսաչավանությունը բավականէր Գրենդուարին, անձամբ զլիո"վորելովիր գործրսկսեցաղաղակել,որքանկարելիէ ավելիխաոնվելով ժողովիզին.- Վերականցե՛ք միստերիան, վերսկահցե՛ք սկզեից: Ժոաննես ւ տանի,ասաց դե Գրո՛ղը այդ ե՞նչեն Մոլենղինոն,երում այնտեղծ̀այրում (ոլովճեսւն. չորս մարդու աղԳրենգուարը մուկ էր բոլ ձրացնում):Ասեք ինդրեմ,ընկերնե՛ր, մի՞թեմիսռենն բան վերջացած չէ: Դրանքուզում վերոկսել. ճիշտ բան չէ դա: Ռ՛չ. ո՛չ, գոռացին բոլոր ճեմարանակահննրը:-կորչի՛ միստերին, կորչի՛: ՍակայնԳրենլուարըհտ չեր մնում, ավելի բարձր էր աղաղատնանել լանք

պարզապեսապրոլ,

ու

-

ու

-

-

-

-

-

-

կում.-

Վերակսնցե՞ք, վերակսեցե՛թ:

Այղ ազմուկներըդրսովեցինկարդինալիուչադրությունը: Պալատի սզարո՛ն բայլ,ասաց նա իրենից մի թանի այլ -

Հեռու

կանդնածմի բարձրածասաւկ, սնազգնստ մարդու,- այդ խեղկատակները Հո օրծնաֆլի սկիչի առաֆ աղմուկ չեն, որ այդպիսի դգժոխույին ծն

անում:

մի ւռնսակ ելկկնելող ւպաչտոնյա էր. դատավորաառննտի Թոչունի, դատավոլի կան դասի չղֆիզ,միաժամունուկ Բոյլը Պալատի

ու

զինվորի նմանողությամբ: Նա մուռհցոավ հորին սբբազնությանն

ու

ու

թեն սաստիկ վախենա-

լով նրա ղժզոծու թյունն առաջոյնելու են կմկմալով բաց աորեց ժոեկել էր Խողովրղի անպատչաճարարբի սպատճաոռրտառներկուսը էին հղել բեն սրբազնությունից առա, ն դերասաններնառիուն|ուծ ակսել առանդ սպասելու նորին ոլլբաղնությանը: ջած-քյած ծիծաղեց: կարդինալը ՝

--

Հավա՛տսվկա,Համալսարանիոլարոն ոնկտորն էլ երանի՛ աներ:Ի՞նչէ ձեր կարձիքը, տյար Գիյոմ Ռիմ: սլառասխոանեցԳիյոմ Ռիժբ,- բավարարվենք Սբբազա՛ն,-

այդպես --

ներկայացմանկեսիցիչուսափաձլինելով: Դա էլ ինքնին օգուտ է: եՆ -Այս սինլքորները կարո՞ղ ժար" նակել հրնեց իչեղկատա-

պալատիբայլը: կությունը,- Հարդգրեց

կարդինալըշարո" նակեցեք,- ոլոստասվւանեց Շարունակեցեք, ինձ Համարմիննույնէ: Այդ ժամանակամիջոցումես կկարդամ ա աղոթագիրքը: եղըը-ն ձեոքի չարժուԴալատի բայլը առաջացավանդաստակի Հելոո մով լռություն Հաստատելուց դոչնց. -ծ-

-

որոլեսզի բավարարՔաղաքացինե՛ր, ռամիկնե՛րբնակիչնն՛ր, ու

վեն նրանք, որոնք ւղածանջում վերոկսել, ն նրանք, որոնք ոյածանջում են վերջացնել,նորին որբաղնությու նր Հրասնոսյում է շարունակել: ՇՆ

Հարկ եղավ երկուկողմից ղրա Համար էլ Համակերպվել:Սակայն ու Հեղինակն երկար ժամանակ ոլ: ւպաձճեցի Հանդիսականները կարգինալիգեմ: Այսպիսով, ղերակասոարները նորիցբեմի վրա սկսհն ցին երնեց ճռռոոմախոսությու ԳրենգուարըՀու սաղրվեղ, որ եր, գոնհ եր երկիկեսը կլ«Վի:Սակայն 127Դ Հույսն էլ շուտով է դերն ելով նման. նրա մյուս պատրանքների լռությունը այսպես թն այնպես չր ռրածուժ,սակայն Գրենգուարը: չէր նկատել, վերածաստատվել

որ

այն րոպեին,երբ կարդինալ Հրամայեցչարունակել ներկայացու-

մբ, անդաստակըգեռ լրիվ լց'իա` չէր, ե ֆլամանդական դեսպանենրից Հետո եկել էին չքախմբինպատկանողայլ անձնավորություններ, ատ ճիանուններն կոչումենրը բարապանի Ընդծատ-րնդ երա տակնուվրայություն գիալողի միջով աճազին չով ենտվելով

որոնց

ու

ձին առաֆացնումայնտեղ: Եվ իրոք պատկերացրեք,որ ներկայացման ձայնով երկու չաիր կաղկանձանման ժամանակ,բոարապանն փատողի, Հաճախ էլ` երկու կիսատողիմիջն գոռում է այսպիսի միչանկյալ խոսքեր: Տյար ժակ Շարմոլյու՝արքայականդատախազեկեղեցական ատյանում: Ժեչշան դը Հառլե սնսլուչ, Փարիզ Փաղաթի գիչնրային ղետ: ասսլնտտավկան ծառայության պածճզանության Տյար Գալիո դր Ժնուալակ ասպետ, Բրյուսակի «ենյոր, արքայական Հրետանու լետ: Տյար Դրյո-Ռադին՝վերակացու չրերի անտառներիտերն ն. մեր թագավորի, Շամսլայնի Բրիի,ի երկիրնՖրանսիայի: ն սենեկապան Տյար Լուի դր Գրավիլ ասպետ,խորՀչրդական արբայի,ծովակալ Ֆրանսիայի,վերակացուՎենսանի անտառի: ԴարոնԴրեիԼր Մերսինվերակացու Փարիզիկույրերի տան:Եվ այլն, ն այլն, ն այլն: -

-

-

ու

-

-

-

էր դառնում Անտանելի

դա:

Այս տարօրինակ ուղեկցումը, Հետն

ել,

նս

խանգարումէր պիեսիընթացքին զայրացնումէր Գրննզուարին, որովծետե նա չէր որ

առավել է, ն կարող չձավատալ, որ ծետաքրթրությունըՀետզծնտեաճում միայնմի բան է սլակասում իր երկին՝ունկեդրել: Եվ իրոթ դժվար էր պատկերացնելավելի խորամիտն ավելի դրամատիկականՀյուսվածք: նախնրգանթի չորա պլերսոնաժները ողբում էին իրենց անել (ԽՇՒԱ1ՈԸ65ՏԱքճլնդժվարության մեջ, երը Վեներանանձամբ-անձին 11 066)" ներկայացավերանց` Հաղած Փարիղքաղաքի զինանչանը 32.

ենքնին մատնում Քայլվածքն

էր աստվածուծուն

(Վիրգիլիոս):

ՀանդիսացողՆավիպատկերըկրող գեղեցիկ պարեգոտ: Նա ինթն էր եկել պածանջելու ամենագեղեցիկ աղֆկան խոստացված դոֆենին:

Յուպիտերը,որի որոտի դղրգոցը

լսվում էր Հանդերձարանից, տարում էր նրան, ն աստվածուծին արդեն ուզում էր տանել, այաինքնպ̀արզապեսամուսնանալ պարոն թաղաժառանգի Հետ, երբ սա-

մի ապիտակդամասկյանդիպակե զգեստ Հագած դեռատի աղչիկ, (Ֆլանդրիայիօրիորդի անսքող անժնավոձեռքին մարգարտածաղիկ րումը), եկավ մարտնչելու ՎեներայիՀետ: Բեմականանակնկալ ե վիճաբանելուց Հետո ՎենեՀանկարծակիփոփոխություն: Բավական ն րան, Մարդարիտր մյուսները Համաձայենցին գործի լուծումը Հանձնել սուրբ կույսի արդար դատաստանին:կար մի ուրիչ գեղզեդոն Պեդրոյի արթա դերը. սակայն այդքան ցիկ դեր ես` Միջագետքի Հետո ըեդծատումներից դժվար էր պարզել, թե ինչ բանի էր նա: Այդ բոլոր գործող անձինքսանդուղքով էին բեմ բարձրացել:

Մակայն բանըբանից անցել էր. այղ գեղեցկություններիցոչ մեկը հերս գալուն պես կարծես մի զգացին, ոչ էլ Հասկացան:կարղինալի անտեսանելին մոգականթել

բոլոր

Հայացքները Հանկարծակի թաչեց

մարմարե սեղանից,տարավանդաստակ,սրածի Հարավայինծայրից՝ լսաազերծել ե՛

դեսլի արեմտյանկողմը: Ոչ մի բան չէր կարող կախարդ

էին սննոված այնտեղ.նոր եկողենրըը,ն՛ նրանց նզովված անունները, ն՛ ղեմքերը, ն՛ Հազուստները անվերջուշացրիվ էին անում: Վշատեցնողէր դա: ԲացիԺիսթետից

րանը. բոլոր

Լ

Հայացքներըմնում

Լիննարդից, ռրոնք երբեմե-երբեմեչրֆվում էլն, երբ Գրենգուարը

քաշում էր նրանցթեր, բացի Համբերատար գիրուկ Հարնանից,ոչ ձեր լռում, ոչ

ոք

ոք

չէր դիտում բոլորից լթված թշվառ մորալիտեն:

Գրծնգուարը պրոֆիլներից բացի այլ դեմք չէր տեսնում: Ինչպիսի՛դառնությամբ ձր նա տեսնում փառթի պոեզիայիիր լաստակերտիկտոր-կտոր փլչելը: եվ երնակայել, որ այդ բազմությունը՝ իր երկը լճելու անչամբերությունից մղված՝թիչ էր մնացել ըմբուտանա՛րպալատի պարոն բայլի դեմ: իսկ Հիմա, ծրբ արդեն ու

ուչադրությունչէր դարձնումայդ յն նել կայայմանը, աք սկսվել էլ' այնոլիսի միաձչամուռ ցնծուՍյամը: ժողովրղի Համակըու Թյունմշտնջենականմակընթացություն ե: բայլի տեղառսվությու Մոածել,որ Քիչ մնաց կախեին պալասոի նա, որպեսզի դարձյալայդ Ի՛Նչ ասես չէր սնրժանտոենըին: կատոաղոում էին, այլես

ոչ

ոք

նու

ու

տա

մեղլաժամում լիներ:

Մոոկույնբալլչասլանի անախորժ մենախոսությունը դադարեց, ազատ էին. չունչ Գրննզուալն դ երասունեերը քաչեց, եկել արիաբարչարունակում էին: Բայց եկ տես, որ այդ ժամանակՀաւնամենքնէլ

կոաւիձ վեր Հ կենում

այար

կուլընոլլըդուլպայավաճառը,ն ընդՀանուր

ւլածինալստասանումէ Հետնյալ խայտառակճառը. ուշաղզրության ն սեպու Փարիզիսլալրուն քաղաքացինե՛ր Հնե՛ր,ես չեմ իմանում, Աստված Խլա խաչը վկ. Թե էնչ ենք անում մենթ այսեմ աՀա տել: Ես տեսնում այնտեղ, այդ իշաուտնուկի վրա,մարդիկ, են ոլչոնք լալրֆես զում լո վել իրար Հետ: Ես չգիտեմ, Թե ղա այն մ է, ոլ: լուք անվանու եջ միստերիա: Բայցզվարճալի րանչէ, միայն լեզվով Են կովում ն ուլիչ ոչինչ: Քառորդ ժամ է ւսծա, որ սպասում եմ աջին Տարվածին, բայց ոչինչ չի լինում: Վախկոտմարեն ն են իրար Դեկ դլյանք միայն լուտանքնելով ճանկռում:Չեք է մենամարաիկնել:բելչելտայլ|,ք Լոնդոնից կամ Ռուտերղ ամից.ն այն ժամանակ.խնդրեմ, բռունցջի այնպիսի Հարվածներ կտեսնելք, որ -

ու

ու

առ

Գոնե մի որեէ պար ցույց բԷյունեն առաչացնում: մավրիտանական տայինմեզ,կամ մի ուրիչ Խելկասակություն: Սա այն չէ, էնչ ասել

չին ինձ. իսկ ինձ խոստայվելէ|չնծազրածուներիտոնպ̀ապիբետրու-

Հանդերձ:Մենթ Հլ Գենտում մեր ծաղրածուների ւլապն ճ ետ չենթ մեում, Հարցում նրա ունձեջ. այս Աստված խաչըվկա: Բայ: աեսեթ. թէ ինչսլեսենթ մենթ անում, Հավաքվում ենթ բազմուէ. Հետո ամեն մարդ Սս գլուխը դուրս է թյամբ.ինչպես այսատեզ Հանում անում մի Հատուկ ծակից ե ծամածռություններ մյուսնելիե: իյամբ

ու

'

Ով ամենից ավելիայլանդակ անի, բոլորի չավանությամբ կընտրվի է դա- կուզե՞ք, որ ձեր սլաքն ռլա/սլ: այս է բոլորը:Խիստզվարճալի

Դա ռլակուս տաղտկալի կլի՛ւի,քան այս էլ իմ երկրի ձնով ընտրենք: են ուղում այդ ծաԻսկ եթե նրանք էլ անցքից չատախոսներին լսելը: են անել, ապա կարող դառնալխաղիմասնակից: Հը՞, մածոռություն ապատկապարո՛ն ՞ե չ ասեք, երկուսեռին վ «7 Փաղաքաց բ: Այստեղ դ օր թ. Կար քաղաքացիներ:

Ֆուլ

բավականաչափ լ բավականաչ

տարողանան

ՐՂ

Ր

արտառող

Դ Լ ամանդական

Ք

ց

մաղոլկանդ Հաղոկանց նմուչնն չներ

ձիով

ծիծաղել, ալ

ն

սն.

բ

կեսզի

որպես բս

բավական

տգե

գեղ

Հուսանք: դեմքեր կւսն,որպեսզի զվարճալի ծամածոությունննր

գրենգուարն ուզում էր պատասխանել,Բոյդ

րույթն

ղայապչանքը,

կապել էին լեզուն: Բացիդրանից, ժոսրտնեղությունը

ու

ղովրդականություն նվաճած գուլպայավաճառի այնիսի առաֆոարկն

ընդունեցին սեպուծկոչվելուց չոյվածայդ քախանդավառությամբ անօգուտ ձր: ՄՆում ղաքացիները,որ ամեն տեսակ ղիմաղրությունն դեմբը ծածկեց ձր միույն անձնատուր լինել Հոսունքին: Գրենդուարը ձեռ գլուխը, զույզ թով,որովչետնԹիկնոցչուներ,որպեսղիծուծկեր ինչպես

Տիմանտը: Ագամեմնոն

Մ

ՔՎԱԶԻՄՈԴՈ

միտքն ի ինչ պատրաստվեց` կոպրնոլի կատարածելուՀամար: Գործիանցուն աղաքացիներ, ճիեմարունա ն. դատականգրագիրներ: սեղանի դիմաց զտեվող կաններ Մարմարե

Մի ակնթարթում

Քի

ոքի

մստուռն

բնտրվեղ Ըշ"րվ"ց

ծամածռություններ Մ

Ը

զուզադրելու ցու ց«դր"լ

Հա-

մի ապակին ջարդելուց վարդազարդի պեսք է դուրս Հաբացված քարեչրջանակիցմրցակիցները

մար: Դռան Հետո

ամեն

վերեի գեղեցիկ

Հասնելու Համար բավաչրջանավլին ճարված ն մի կերպիրար վրա կան էր բարձրանալչգիտես որտեղից դբվոսձերկու տակառիվրա: Համաձայնության եկան,որ ուրաքանչնեին իրենց գլուխը:Ադ քարն

`

յուր

թեկնածու, մարդ լթե կին (քանի որ կարող էին պապուձի էլ

հր ընտրել),

ամբող-

ծամածռության տպավորություննանաղարտ

ու

դեմքը իտի ծածկեր Թաքնվածմնար մաջականպածելու Համար, ուղում, մինչե որ Հասներ ցուցադրման Եր Հերթը:Մբ վայրկյան ն

որոնց մատուորցվեցմրցակցողենրով, չանցած՝

վրա էլ

փակեցին

դուռը:

էր տալիս, եր տեղից Հրամաններ կոպընոլն ղեկավարում կարու

որ ինչ: Այդ իրարանցմանժամանակկարդինալը, ն ոլակասչվոլված չէր, գործեր Գրենդուարից ունենալու երեկոյան Հետ, դնսլու պատրվակովՀեռազել էր հր չքախմբի ժամերդություն որին այնքան Հուղելէր նրա գալը, ամենեքին եկ բաղմությունլ, էլ չէր անչանդ երս մեկնելուց: առացել Գիյոմ Ռիմըմիակ մարդն էր, որ

գադրումէր

ամեն

արածիմի կատարում, մեկնելով ծայրից,որոչ ժամանակկենտրոնում կանգ առնելուցՀետո, Հիմա դիպակապատասնդասմյուս ծայրնեը Հասել:Մարմարե ռեղանը, է ին Հիմա տակըունեցել ուշադրությունը գրավելուիրենց պածերը, էլ Հերթը ԼյուդովիկոսՃԷի մատուռինն այժմ ազատ էր: Ասպարեզե ամեն էր ւոհսակխենթությունների Համար:Մնացելէին միայն Փֆլամաններն իշաժամուժը: Սամածոություններն սկսվեցին: Քարեչրֆանակիցդուրս եկած ետ առաջին դեմքր.իր չրֆած, կարմիրկողերով, երախիպես բացված ն կայսրության Հուսարականերկարաճիտ բերանով շրջանի կոչիկնեբի նման ծալ-ծաղ ճակատովայնպիսի ծիծաղ անվախճան առաֆացոր Հոմերոսն սսյդ բոլոր գեղջուկեերին աստվածների բՐնզ, տեղկընմեծ արածըբնավ Լլ Ոլիժպոսչէր ե Գրենգուարի դուներ:Սայույն

Թյունը արի

նժան

հր շրջանն էր

ու

խեղճ Յուպիտերը ավելի լավ էր իմանում

դա,

քան որեէ մեկը: Հա-

ֆորդեց երկրորդ,

ապա

դարձյալ մի ուրիչը, ու

ն

երրորդ ծամածոռությունը,Հետո մի ուրիչը։ անդամ կրկնապատկվումէին ծիծաղն

ամեն

ոտքի դոփյունները: Այդ տեսարանիմեջ կար ինչ-որ յուրածա-

տուկ գլխապտույտ, արբեցման

ու

դյուլանթի

ինչ-որ զորություն,

որի մասին խիստ դժվար կլինձր պատկերացումտալ մեր օրձրի ն ուրեմն, դեմքերի մի չարած, շալոններիընթերցողին: Երնակայեցնթ. որոնք

Հաֆորդաբար ներկայացնում

են

երկրաչափական

բոլոր

ձեերը՝ ծռանկյունուց սկսած մինչն տրապեցիան,կոնից մինչն բազմանիստը,մարդկայինբոլոր զգացումների արտագծայտություններ տարիբները՝ զայրույթից սկսած միեչն վավաչոտությունը, բոլոր նորածնիխորչոմեերից սկսած մինչն մածամերձ պառավի կնճիոնե-

Ֆաունից մինչն Բեչեզզեուրվապառկերները` կենդանիներիբոլոր պրոֆիլներըերախից մինչն կտուցը, բուղը. Դեչից մինչե կնճիթը: Երնակայնցեք Նոր կամուրջի բոլոր այլանդակ կերպլարանքները՝ ԺերմենՊիլոնի'' ձեռքի տակքարացած այղ մղժակրոնականբոլոր

րը,

փանջայինդգլխաթանդակները չունչ հնից

կյանք

սատանան

ն

իրար

ու

Հրարորբոք աչթերով նայեն ձեզ. Վենետիկիբարե-

բոլոր

դիմակներնիրար Հաջորդեն ձեր աչթերի առած, մի

գան

լննդանի

ու

ակով:

խոսքովմ̀արդկայինդեմքերի գեղադիտակ-կալեյղ Խոլ զվարճությունը Հետզծետե ավելի ֆլամանդական էր

դառ-

Տենինն" անդամ չեր կարողանա կատարյալ պատկերացում տալ դրա մասին: Գատկերացրեք Սալվատոր Ռողայի՛ պատերազմը՝ վերածվածբաքոսյան խելաձեղության: Այլնս ո՛չ ճեմարանականներն էին հրնում, ոչ դեսպանները, ոչ քաղաքացիները, ո՛չ տղամարդիկ,ո՛չ էլ կին. ո՛չ կլուեն Տրույֆուն էր ջոկում, ո՛չ Ժիլ նում:

կերտել է արքաների դամբարաններ, «Երեք Փրանսիացի Փանդակագործ, ն ՓարիզիՆռր ամուրֆը/15:35-1590): դգեղուՀիները» Փանդակազարգել 34. Տենին կրտսեր(61. 1694). ֆՓլաման ն(րսրիչ,կենցաղային պատկերների վարպետվերարտադրող: տոների 15. Սալվատոր Ռոզա(1615- 1663), իտալական անվանի հկարիչ,սռխութ վայրագ սյուժեների ոիրաչար 33.

ու

:

ամեն էրկորնյուն, ո՛չՄարիՉորսֆնաանոցը, ո՛չէլ ՌոբենՉուսսլենը. ինչ ֆեջվելէր ՀամընդՀանուրսանձարձակության մեջ: Մեծ սրածը

այլես ոչ

այլ

ինչ էր, եթե

ոչ

անամոլթության

ու

զվարճության մի

ամեն արձակում, մի անձ ամեն ամեն անում, մի դեմք մի աչք`կայձակ, ծամածոություն ոռնում: Այն գոռում էին ուրույնդիլ"քուներ,իսկ բոլորըմիասին ռրոնք Հերթով գալիսէին նռքալե շրջանակից տարօրինուկ դեմթերը, ծղոտե աչեր Սա ատամները, կ արծես կրակիմեջ նեւոված կրճատում խլըտազոզ բորբոքված բազմությունից, նեին: Եվայդ ամբողֆ ինչպես գոլորչինբաղեիքթից, ձր կծու, սուր, ծակող բարձրանում

ՀսկայականՀեռդ,

որաեղ ամեն

լերան մի ճիչ էր

ու

ու

ու

մոծակի թների պես բզզացող -

-

-

-

-

Վա՛յ,նզովվա՛ծ: ՀապաԽայիրայդ ռելին: Է՛, քանի ետք չի:

Իսկմյո՞ւալ,:

ապա Գիյմե՛թ Մոժերապյուի,

կոտոչներն

են

-Բա -

-.

ժխոլ՛:

Հո քո ռ"լակասում:

էն ժյո՛ւոր:

նայիր ցուլի այդ

դեչին. միայն

մարդը չի:

է: Պապի փորըվկա. դա ի՛նչ ծամածոություն Փաչո՛. այդ ի՞նչխարդախություն է. միայնդեմքըսլետք է

ցույց ռալ: Դա անիծած Դերնտ է: կալբոթըկլինի:Այդ աղջկանիցսպասելի -

-

-

-

Ցնծությո՛ւն, ցնծությո՛ւն: ես

խեղդվեցի: Հապասսծ՞, չի կարողանում ականջները ծակից դուրսՀանել:

Եվայլն, հ այլն: Այնուամենայնիվ, մեր բաարդարը Հատուցենք նա եստած ընկամ ԺեՀանին: ժամանակ դեռ էր հր Այդ դիվածանդեսի

Նա կաշվից ծայրին,ինչսլես նավամանչուկը կայմիկատարին: դուրս էր գոլիս աներնակայելի մոլեգնությամբ: նրաբերանը լայն բացվածէլ, հ այնաւեղիցարձակվում էր մի ճիչ, ռր չէին լսում ոչ թե

սյան

այն պատճառով,որ կորչում էր ընդՀանուր ժխորի մնչ, որքան էլ ուժգին լիներ, այլ որովՀետնանկասկածՀառսնում-անցնումէր ընկասա

լելի

Հեչյունների սաճմանակնտից,որ

սուր

տասներկու Հազարթրթռում է, իսկ

նում

Սովյորի՝վայրկյաԲիոյի՝ութ Հազար:

ըստ

ըստ

Ինչ վերաբերում է Գրենգուարին, ապա ընկճման առաջին պածն անցնելուց Հետո, վերստացելէր իր զգաստությունը

ն

փորձել

ծա-

Շարունակեցեք,-նրրորդ անդամ ասել էր իր դերասաններին` խոսող մեբենաներին,ապա մեծմեծ քայլերով ման դալով մարմարն սծղանի առաջ ծրբեմն ցանկություն էր ունենում ինքե էլ գեա իր Հերթին մատուռի բարե չրջանակից գլուխը դուրս Հանի թեկուզ չենց նրա Համար, որպեսզի Հաճույք ունենա այդ ապերախտժողովրդին ծամածոություն անելու: «Բայց ոչ. դա մեզ վայել չէ. ո՛չ մի վրեժխնդրություն, պայքարենք մինչն վերֆ,- կրկնում էր նա մտքում,- պոեզիայիիչխանությունը մեծ է ժողովրդի Թե ով վրա.հս նրանց ետ կբերեմ: կտնանենք, թե՞ գեղեցիկ մատենագրությունը»: կՀաղթիծ̀ամածոություննե՞րը, Ավա՛ղ,նա մնացել էր իր պինսի միակ Հանդիսատեսը: Այժմ ավելի վատ էր, քան քիչ առաջ: Միայնմարդկանց կոնառանալ իր Հակառակորգներիդեմ:նա

ներն էր

նա

Բայց

տեսնում:

.

Այն գիրուկ, Համբերատարմարդը, որի նա կարծիքն էր Հարցրել ճգնաժամայինպածին, մնացել էր դեմքը թատրոնինդարձրած:Ինչ վերաբերում է Ժիսքետին Լիննարդին, ես

սխալվում

եմ:

ու

ապա

նրանք վաղուց էին փախել:

Գրենգուարը արտիխորքում խիստ զգացվեցիր միակ Հանդիսատեսի Հավատարմությունից: Նա մոտեցավ նրան ն մեղմությամբ թափ տալով նրա թներ (որովչետնբարեմիտ մարդր Հենվել էր ճաղերին նիրձումէր) ասաց. ՇնորՀակալեմ ձեզ, պարո՛ն: Ինչի՞Համար, պարո՛ն.-պլատասխաննցգիրուկը Հորանֆելով: ու

-

-

-

Ես տեսնամ

եմ,

թե ինչն է ձանձրացնում ձեզ,- չարունակեց

այսանասելի ժլորն է, որ Թույլ չի ալիս ձեզ Հանբանաստեղծը,գիստ լշհլու: Բայցանչոգ եղեք, ձեր անունը կանցնի Հետնորդ ասնք ձեր անունը: խԽեդրեմ սերունդներին: /էրնո Շատ Փարիզի ձեր խոնար ծառան: Շասլնի կնքապած, մուսաների միակ ներկայացուցիչնեք այստեղ,դուք Պարո՛ն, -

-

ասաց

Գրենգուարը: Դութ

-

չատ

ազնիվ

կնթապածը:

եք, պարո՛ն,-պատասխանեց Շասոլեի

որ պղատչաճորե Դութմիակ նձն եք,- ամուց Գրենդգուարը,նրա լոնցիք սլինսը: Ի՞նչկարձիքկազմեցիք մասին: -

Ա՛

-

իր»թ

որ

Հա՛,-

գոչեց գիրուկ դատավորըկիսով չափ զարթնելով,-

բավականզվարճալի է:

Հուրկ եղավ,որ

բավարարվիայդ դովեստով, Գրենգուարը որով-

մի ոլյուտ, ծափածարությունների խառնվելով գոչխլացուցիչ Խենթերիպապն յուններին,կարճ կտրեցնրանց խոսակցությունը: ընտրված էր: ցնծությո՛ւն, ցնծությո՛ւն,-աղաղակում էր ժողոՑնծությո՛ւն, ամեն վուրդն կողմից: Իրոքոբ Հրաչալի էր այն ծամածոությունը, որ չողչողում էր այղ անցքից: ժամանակ վարդաքանդակի ԲոլորՀեգանկյուն, վեցանկյուն ն անճոռնիդեմթերից Հետո, որ իրար էին Հաֆոլրդել այդ չրֆանակից ն չէին կարողուցել լրացնելայլանդակի այնիղեալը,որ խելածեղուչթյունն ստնեղձել էր մարդկանց բորբոքված երնակայության մեֆ,Քվեների մնձամասնություն ետք ստանալու Համար, այնուամենայնիվ, էր այն փառաճեղ որ զմայլեցրեց ծամածռությունը, բազմությանը: Հետե

-

նույնիսկ Սափածարեց

որ

ե վարպետ կոպընոլը, կլոպեն Տրույֆուն, (ե մրցությանը էր գիտե, թե նրա դեմքթի մասնակցել Աստվա՛ծ

ինչպիսի ուժգնության կարողէր Հասնել), տգեղությունը խոստոես վանեց էր ւղարտությունը: Մենք նույեր կանենք,չենք փորձի ալ ընթերցողին քառանիստ Քթի,ւսյդ պայտաձեբերագաղափար

չեկ Հոնթից ծաձկված Թնրանման, այդ մանրիկ ձավ աչքի մասին, անչետանում էր մի ծակայականկոմինչդեռ աջ աչքը ամբողջովին ծուռումուռ, այս այն աեղ նկարագլւել ռոյղ ձիծիսոուկ.չենք փորձի են, կոտրատվածատամները, ինչպես Բերդի պարսպի որմածձերպերն էր այդ ատամներից մեկը կարծրացածչրթունքը,որի վրա պարզվում նման, փանիքի այդ բոլորի վրա երկճյուղ կզակըն. մանավանգ` փֆղի այդ խաոսարաձված դեմքը՝ տիրության չարություն,զարմանքի եթն ուղում եք, այղ նուրդը: երնակայությամբպաստկնրացրեք, ամբողջությունը: ՄիաՀամուռո ւզույթեզին Հավանության բոաւզոականչությունն եի,

ու

ու

բոլորն էլ նճտվեցինդեպի մատուռը

այդտեղից դուրս

ն

բերին խեն-

ուղին: Բայցայդ ժամանակէլ զարմանքն զմայՀասան. այդ նրա դաղաթնակետին ծամածոությունը

թերի երանելի լանքը իրենց

ու

Հենց իսկականդեմքն էր:

Ավելիչուտ

էր: Հսկայական նրա ամբողֆ անձը ծամածոություն երկու ուսերի միջե.ածադին գլուխ՝ծածկվածչեկ, Ջի9-պի մազերով, ց

սապա,

որի Հակադիրն զգացվում էր

ազդրերի առջֆնից.

ու

սրունք-

ենրի մի տարօրինակսիստեմ՝ իրարից այնքան խոտորած, որ ծնկենՐի մուտմիայն կալող էին միմյանց Հովել ե ղիմացիդ նայելիս նման

իրարից երկու մանգաղի մաչիկներին. ուռքնր,Հրեչավոր ձեռքերն այդ ամբողջայլանդակության Հեւո ղորության, ինչ-որ վոանդյուրաչարժուլյյան քաֆության միւռարօրինակ գավորՔայլվածք, այն Հավերժական բացառություն կանոնի,րստ որի՝ ուժը, ինչպես ն գեղեցկությունը, բխում է ներդաշԱյսոլնս (ր ածա այն սլապը, որ բնտլնլ էին իրննց հակություհից: Համար ծաղրածուները:

էին կոթից միայն միսզող Հեռու

ու

Թվում չր: Թն ջարդվածն. վատ փակցվածՀոկա Հր նա: երբ կիկլոպյան այս նմուչրը երեաց մատուռի չեմքումա̀նչարժ.

ն այնքան լոյն, որքան բուրձրությունն "լեղակազմ չը՝ Համարյա ասում մենծ է իր Հիմջում,ինչպես մի մարդ,կեսր կարֆառակուսի

վրան արծաթագույն միր, կնսը մանուչակադույն իր վերնազդեստից

փոջը զանգեր, ն մանավանդնրա տզեղության կատարելությունից անմիջապեսամբոլսր ճանաչեց ն միաբերանաղաղակեց.

Քվաղիմոդո՛նէ` ժամծա՛րը.Քվազիմոդո՛նէ` Աստվածամոր Քվազիմոդո՛ն: տաճարի կո՛ւզր. միականի Քվազիմողոն, ծուռուտն 8նծությո՛ւն, ցնծությո՛ւն: ենք՝խեղճ արարածըկարող էր մականունների ինչես տեսնում -

ընտրություն կատարել:

Զգո՛ւյչ կացեք,Հղի՛ կանայք,- դոռում էին ճեմարանականները:

-

կամ

-

ովջեր ցանկություն

ունեն

այդպիսինլինել,- վրա բերեց

մոաննեսը: Արդարն,կանայք ծածկում էին իրենց դեմքը: ժ. ի՛նչ զզվելի կապիկ է.- ասաց մի կին: նույնքան չար, որքան տգեղ,- նկատեցմի ուրիչ: -

-

Սատանան փ որ

-

կա,- ավելացրեցերրորդը:

ես մոտ ապրումեմ Աստվածամոր Դժբախտաբար, տաճարի

-

լսում եմ, թե ինչոլես չ

կատուների

նա

գիչերը

ման

ն

գալիս տանիքի վրա:

Հետ:

-

Միչտ մեր տանիքներիվրա է: Ծխնելույզներից թալիսմաններէ գցում մեզ: Անցածզիչերը եկավ մեր ձեղունի լուսանցույցից ծամածռություն արեց ինձ: կարծեցի, Թե տղաժարգէ: Սաստիկվախեցա: Ես վոտաձ եմ, որ դիվածանդեսէ գնում նա: Մի անգամէլ ավել -

-

ու

-

-

ձր մոռացել մեր տանիքիկապարներիվրա: -

-

-

Թո՛ւ, զզվելի դեմթով կուզլիկ: Թռ՛ւ, չար ոգի: Փո՛ւ:

Տղամարդիկ ընդչակառակը՝ զմայլվել էին ն ծափաճարումէին: իրարանցման առարկա Քվազիմոդոնչարունակում էր կանգնած մնալ մատուռի չեմբին մռայլ լրֆադեմ՝թողնելով, որ ուրախաու

հր

նան

վրա:

Ռորեն Մի ճեմարանական(կարֆեմ`

եկավ Դուսպննր)

"լ

խիստ

նրոս դոտուցբոնելովնւ ժողովրդի

այն կողմ տասը քայլ վլբայից առանց ծպտուն Հանելու: չպրտելով՝ մոտեցավ նրան: Վարպետկոպինոլը սքանչաղած Աստված նրա Խաչը վկա, սրբազան պապ, ղու օժտված ես որ երբեէ տնսելեմ կյանքումս,ուստի լավաղույնտգեղությամբ, ես նան Հոոմում, ինչսլես որ Փարիզում հս: արժանի լապ լինելու դրեց նրա ուսին: ՔվազիԱյդ ասելիսձեռքը զվարթությամբ մոդոնչչարժվեց:կոպընոլը շարունակեց. Դու Հենց այն Թոկից փիախածն ես, որի Հետ ես կերուխում անելումեծ փափագ ունեմ, Թեկուզ ե դա ինձ նառի տասներկու երկվեցյակտուրնյան (իվը: Լավ չե՞մ ասում: Քվազիմողոն չպատասխանեց: Աստված ներա լոա՛չը,-ծ- գոչեց գուլպայավաճառը,- Հո Խուլ չե՞ս: ու

-

-.

ու

-

իրոք որ

Բայց ն

խուլ էր: այնպես, նա սկսում էր նա

ընկրկնց,ինչպես բուլդողլ -

Խո՛ւլ է,-

Համբերությունը կորցնելկուզընո-

կատվի առաչ:

գուլպայավաճասը ֆլամանդականքած-թած

ասաց

պապ է սա: ծիծաղով:-Աստված երախաչըվկա,անլթել'ի եմ նես 0Հո՛, ճանաչում դլ/ան,- դոչեց ՎեՀանը, որ վերջապես ՔվազիմոդոյինմոտիկիցտեսնելուՀամար,հչել էր եր խոյակից՝ իմ ավազ սարկավագհղբոր ժամծարն է: Բարն,Քվազիմոդո: ՍարդՀո չի. սատանա է,- ասաց ՌոլչննՊուռռլենը. ոբի անկումիզ առաջացած կուզ ցավերըդեռ չէրն անցել:- նայումես դրան` է, ծուռուոն է, բայցքայլումէ, նայում չ Քեզ,բայզմիականի է, խոու

-.

սա

-

քում

էա

Հնար, խուլ է: Գրողըտանի,բա

Դոլեֆ:նմ": երը ուղենա՝կխոսի,-

ի՞նչ է

անում

իր լեզուն

այդ

մի պառավ կին,- խլացել է զան-

ասաց

դածարելուց: Համ չէ: -

-

-

Հենց դա էլ պակասում է նրան,- նկատեց ժեչանը:

Մեկ աչթն ավելի է.- ավնլացրեցՌոբեն Պուսպենը: Ամեենին.- խելացիորենասաց Ժեչանը:- Միականինկույրից

ավելի անկատարէ,

Այ

նա

գիան. թե ինչ է պակասում իրեն:

միֆոցին մուրացկանները,

սպասավորները, բոլոր

բոլոր

միացած ճեմարանականներին,թափոր կազմած՝ վրպանաչատենրըը

վնացին դատարանի պրագիրների պածճարանից բերելու խենթերի պապի սավարաթղթնխույրը առանց աչթը թալքելու

ն

ծաղրականփիլոնը: Քվազիմոդոն

ն

մի տեսակ ՀպարտՀեզությամբ թողեց,

որ

Հագցեենիրեն: Հետո նրան նստեցրին հախչվածպատգարակիվրա:

Ծալբածուների եղբայրության տասներկու անդամ բարձրացրին ն մի տեսակ երանիլ'ննց աելին. ուրադառն արծամարծական ու

Խուխյուն

կիկլոպի մոայլ Ղեմթի վրա. երբ իր "քերի

չողաց

փսվոցներում

Ե.

ու

ւ

ֆո

ռւ զիներում

ման

գալը:

ԼԱՆ, /2 Նեպառւծը Ամծնեանչանավոթ »բգէն:

Հե». վոչ ազլ84 /հչի«նսն. արին. Ամ Ենկծրշնել,ի վատակաիլ Փարշանձավում:

ԵՇ

տակ նա

ձժն"«բ

Նթ»

մէկ

աչջթ

պարում էջ Էանայի

ԷՍՄԵՐԱԼԴԱ

Մեեք չափազանցուրախ Հայտնել, Թե ինչսլես

գուարն

ու

ներ. որկարոլ

ենք մեր ընթերցողներին

ամրովջ իրարանցման ժամանակ Գրեն-

այդ

Գրեներա պիեսր մնաղին անչողղողդ: Դերասանները

աւարի կողմից Հրածլվելովչէին դադարել կատակերգը խաղալ. ինջն էլ չէր դազարձլ լսել: գնալ մինչե

նա

Համակերպվելէր ժխորինն որոչել ծր

վերչ առանց Հույսը կտրելու, որ Հասարակությունը եո-

րից ուշադրություն կզարձեի ներկայացմանը: Հույսի

բոցավառվեց,երբ

նա

այդ

նչույլը

տեսավ, որ Քվազիմոդոն,կուլընոլը ն ծաղրա-

ծուների պապի խլացնող չթախումբը աղմուկ-աղաղակով

ղուրս

երան սրաճից: Բազմությունն աղաձարար վազեց նրանց ետեից: «Շատ

լավ.-

նա

ասաց

ինքն իրնն.-

կկորչեն»: Դժբախտաբար, բոլոր չին: Մեկ ակնթարթում

Ճիշտն ասած՝

դեռ

մեծ

մնում

բոլոր

խառնակիչննրըկգնան-

խառնակիչներըՀառարակությունն

սրաչր դատարկվեց:

էին մի քանի Հանդիսատես, ոմանք

առանձին,ոմանք խմբվածսյուների չուրչը՝

զոողոռոցեերիցիրա-

բանցումից կշտացած կանայք, ձերունիներ

ե

ու

երեխաներ: Մի թանի

ճեմարանականՀեծնելու ձեով մնացել էին պատուՀանագոզերինն դիտում էին Հրապարակը:

Ի՛նչ արած,- մտածեցԳրենզուարը.- այնուամենայնիվ, բավան կարելի է լսել իմ միստերիայիվերջը: Բիչ են թեն, բայց ընտիր Հասարակությունէ, կրթված Հասարակություն: Քիչ Հետո, այն սիմֆոնիան. սր պետք է մեծագույն տպավորու-

կան մարդ կո,

թյուն գործեր գուարը

սուրբ

կույսի երնալու պածին, չկատարվեց: Գրեն-

նկատեց,որ ծաղրածուներիպապիթափորն առել-տարել էր

իր նվագախումբը:

Շարունակնցեքառանց նրան,-

-

նա

ասաց

մոտեցավ քաղաքաղիների մի խմի,

երան, իր պինսի մասին էին խոսում: եվ

ստոյիկարար:

նա

աշա

որ.

ինչպես թվացել էր

նրա լսած խոսակցու-

թյան պատառիկը:

Դուք, տյա՛րՇատրնո,զիտե՞քՆավառայիապարանքը,որ պարոն դը Նեմուրինէր պատկանում: Այո,այո, Բրաթիմատուռի դեմուղեմը: Արջունի գանձարանըայս քանի օրը վարձով տվեց դա զարտարեկանվեց փարիզյանլիվրով ն դանկարիչ Գիյոմ Ալիքոանդրին -

-

-

ութ սոլով:

Ինչպե՛սէ բարձրանում վարձագինը: Է-ՀԵ՛,- ասաց ինքն իրնն ԳրենդուարըՀառաչելով,- գոնե

-

-

մյուսները լսում

են:

Ընկերեծր.- գոռաց Հանկարծ պատուչանի երիտասարդխեղէ: մեկը:- Էսմերա՛լդան, կատակներից Էսմերալդան Հրապարակո՛ւմ Այս խոսքը մոդականազղեցություն գործեց: Սրաչում մնացած բոլոր մարդիկ նետվեցին պատուչանները, մազլցեցին պատերը՝ տեսնելու Համար ն կրկնելովԷ̀սմերա՛լդա, Էսմերա՛լդա: Միաժամանակ դրսից լսվում էին ուժեղ ծափածարություններ: է Ի՞նչ կարող նշանակել դա՝էսմերալդա,-ասաց Գրնենդուարը արտամորմոքկերպով ձեռթերն իրար կցելով- Ա՛խ, Աստվա՛ծիմ, -

-

երնույթին, Հիմա էլ Հերթը եկավ լուսամուտներին:

րստ

Նա

ընգ

չրֆվեց դեսի մարմարն սեղանը ն տեսավ, որ ներկայացումն

է: Հենց այն դրվագն էր դա, Հատվել

երբ պետք է Հայտնվեր Յու-

պիտերն իր չանթով: Բայց Յուպիտերնանչարժ կանգնել էր բեմի

ներքնում: -

անում -

Միչել Ժիբորհ,- գոռաց զայրացած բանաստեզձը,- ի՞նչ ես այդտեզ: Մի՞թեՀիմա թո մուտքը չէ: Դե՛ ուրեմն բարձրացիր: Ավա՛ղ,- ասաց Յուպիտերը,- մի ճեմարանականելարանը

տարավ Հենց Հիմա:

ճիչտ էր նայեց այնտեղ: Իրոքոր դերասանը Գրենդուարը

ասում:

ն լուծման միջն ընդծատված Ամեն կապ Հանգույցի էր: չչնջաց նա:- ԵՎ ինչո՞ւէ տարելայդ Վա՛յխայտառակ,-

եհլարանը:

-

է, որ այստեղ ավելորդ պիտերը:-Առաց՝ պա՛ժ, ա՛յ Քեզ մի ելարան, տարավ: էր դա, ն ԳրենդուարնընդունեցՀամակերՎերջին Հարվածն «լությամբ: ու

Գրո՛ղը տանի ժեզ,-

-

ասաց

դերասաններին,- եթե ինժ

նա

դուք էլ 4երը կստանաք: վճարեն,

Հետո Դրանից

գզլիխածակ, սակայնվերջինը, այն ն ման, է որը լավ զեներալի կռվել: եվ պալատի խորդուբորդ առտիճաննելն իջնելովմոլտում էր նածանջեց նա

են բոինելի ի՛նչ վշաժամուժ ատամների արանքից.Ավանակների ու

այս

փարիզցիները.գալիս

են

միտտերիալահլու,

բայց

ոչինչ չեն

ինչով՝կլոպեն Տրույֆուով,կարդինալով, կոպընոլով, Քվազիմոդոյովսատանայով, բայց ամեննեինտիկին սուրբ Եթե իմանայի, կույս Մարիամով: չէ, կույս Մաձեղ,ինչոլե՛ս Եվ ես, որ եկել էի դեմքեր բիամներ սռեսնելու, կտայի,ավարանե՛ր:

լռում:

ամեն Զբաղվեցին

ու

ստտեսա կոռնակներ դեղավաճառի միայն:Բանաստեղծ լինել ե խաբելրբա

ունենալ: Ճիչ Հաջողությո՛ւն

է թեն,

էր խնդրում ծունական գյուղերում,

որ

որ

Հոմերոսնէլ ողորմություն էլ Նազոնն

Բայց Թող սատանան յաններիմուտաքսորված: Ա21 Հասկանամ,

են

այդ ե՞նչբառ առաֆ`

Փերթի,Թե

Նախ քւ ասել իլչենց Էսմերալդայով: գնչունրննէ, ի՞նչէ:

ուղում է.

մեռավ մոսկով-

կաչիս

ԵՐԿՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ԽԱՐԻԲԴԱՅԻՑ

ՍՑԻԼԼԱ

արդենմութ էին, գալիսՀունվարին:Փողոցներն Այդ եկավ Ալսչարադատության սլալատից: նա մութը դուր եկավ նրան. անչամիեր ուզում էր Հասնելոչն է խավար ամայիխեղ փողոց,որպեսզի Հանդարտխորր դածերինքն կապը փաթարթեր առաֆին բանաստեղծի իրեն,որպեսպիփիլիսոփան չուտ Գիչերը

լ

երբ Գրենգուարըդուրս ու

Թատերական գիչերի:Իր առաֆին փոլձի չէր Համարձակվում վերադառնալ իր բնակարանը Գոլնին սյուռ-լ'0 փողոցում, Ձոր խոտի նավաՀույս ուներ, որ ։լարոն մատույցի դիմաց,որովչետն. կվճարի "զրեւոն էր, որովչետն չկր իմանում

ուր

չոնդաղիձախողումիցՀետո, նա

իրեն ՀարաներգությանՀամար,ինքն էլ կվճարի Փարիզի երկկճղակա-

ձր,այսինքն` ստասննրփարիզյան կու «ոլ, այսինքն` այն արժեքի, ւտասներկուպատիկը ինչ ուներ նա ն չապիկն աշլխարչում ներառյալ զատապանը, գլխարկը: գանձատան ժամանակավորապես պատսպարվելով Սենտ-Շապելի ն կից բանտի դռնակի տակ մի բոն մտածելով, Թե ինչ ապաստան

որ բնակարանայինվարձր,

«արք

ու

Փարիզիբոլոր սալագատակներից է ընտրություն որ անցած շաբաթ Հնակարող անել,Հիչեց Հանկարծ, կարկատներիփողոցում, մի խԽործրդականի դատարանի դռանընկա-

բնարի գիչերվա Համար, քանի

որ

տել Լր ջորի Հեծնելու Համարչինված աստիճանամատն մտածել էր,

կարիթիդեպքում այդ քարը Հիանալիբարձ կլիներ որնէ մուրացկանիկամ բանաստեղծի Հայտնեց Համար:Նա չնորչակալություն որ

այդ լավ միոքն նախավխնամությանը՝

իրեն տալուՀամար:Բոյ

երը

էր անցնելպալատի ծՀրապարակով, որպեսգի Հասներ պատրաստվում ծուռումուռ օձանման լարիրինթոսին, որտեղ Միջնաթաղաքի գայլարեն վում Հին ՄաՀուՀետեյալպառավ Քույրերը՝ Տակառազործների, ն . ռրոնք աայՀրեաների այլե փողոցները, դարանի, Հնակարկատների, նոր կառուցվածինչարկանի տեսավխենսօր էլ կանիրենց տներով, որ դուրս էր գալիսԱրդարադատության Թերի պապիթափորը, սլամեծ / ֆածերի ծրավառուայամբ լատիբակից ե աղմուկ-աղաղակով,

իր` ԳրենգուարինվադախմբովՀորդում էր բակի միջով: Այդ կերը նորից բացնզ նրա ինքնասիրության վերքերը,

Խա

ն

ատ-

փախավ:

երա դրամատուրգիական ձախողմանդառնությունը պատճառ էր

դառնում,որ օրվա տոնըՀիչնցնող մանն ինչ կսկիծ առաֆացնի ե արյունՀռսեցնի նրա վնրթից: Նա ուզեց բոայզայղ տնդէլ անցնելսուրբ Միքայել կամուրջով, վազվզում էին երեխաներ՝ Հծրքիոննրովբողավառ նիզակներով: այդ Հրթիոները,- ասաց Գրենդուարը ե ժանտախտը ստանի ու

-

իչավ դեղի

կամուրֆը: Կամրջագլինի տներից Ւումայափոլաների

կախել էին երեթ

դրոչ,

որոնց վրա պատկերվածէին թագավորը,

Մարգարիտ վեց Հայւոէլ փոքր Փլանդրիացին, որոնց վրա կային Ավատրիական դրոչակ, դքսի,կարդինալ դր Բուլն Բուրբոնյան Ժաննա տիկին բոնի,պարոնԴը Բռոժյոյի, Փրանսուչու դքսիառլօրինի որդու ե մեկնէլ չղիտեմ ում նկարները՝ բոլոլնէլ աչերով լուսավորված: Ամբոխըղմայլվումէր: Երջանիկմարդ է նկարիչ Ժժեչան Փուրբոն,- ասաց Գրենգուարը խոր ծառաչելով ն մեջքը դարձրեցդրոչներին դրոչակնեայնքան խշաբին: Նրա առաֆ ձղվում էի մի փողոց,Գրեծնգաւարին Ձազաժառանգըն

-

ու

ամայի2 ան ղդա, որ նա Հույս ունեցավ, Թե այդտեղ կլրուն՛ բոլոր ե՛ բոլոր Թնդյուններից, սափի տոնակատարության չողչոՄի քանիվայրկյան Հետո Եվ առաֆացավայդ փողոցով: ղումներից: վար

ու

Ղ

ուռթր

դիպավխոչի-

նա

սայթաքեց

ու

ընկավ: Մայիսյանծառն

էր

զա.

դատականգրագիրները,ի պասիվ Հանդիսավորօրվա. առավոտ-

որ

յան դրել էին դատարանիմի նախագաչի տան դռան առաջ: Գրեե-

Հերոսաբարդիմագրավեցայդ

գուարը ն

Հասավ գետեղրին:Իր

հտն

նոր խոչընդոտը. վեր կացավ

թողնելով քաղաքացիականն քրեական

բանտերիաշտարակներըն քայլելով արքայականայգու

պա-

երկայնթով չսալաատակվածայդ ավազոտ վայրով. որտեզ ցեխը

ի

էր նրա կոճերին, Հասավ Միֆնաքաղաքի արնմտյանծայրին

Հասնում ն

բարձր

որո

ժամանակդիտեց կովերիլաստավարիկղզին, որ անչետացել

է Հետագայում բրոնզե ձիու

ն

նոր կամուրֆի կառուցմամր: Խավա-

րում կղզյակը երնում էր երան որպես մի սն զանգվածնրան բաժանող օպիտակավունֆրի նեղ չերտից այն կողմը: Աղոտճրագի լույ-

սից Հազիվ էր նշմարվում այնտեղ փեթակի ձնով ինչ-որ Հյուղակ.

որտեղ զիչերը պատսպարվումէր կովերի լաստավարը: լաստավար,- մտածեց Գրենգուարը,-դու չես Երֆանի՛կ

-

փառքիմասին

ծում

ւ

չես գրում: Քո Է՛նչ ծարսներգություններ

բանն է, թե թագավորներ են

Հիներ կան:

Դու այլ

Բուրգունդական դթսու-

ամուսնանում,

մարգարիտչես ճանաչում, քացի այն մարդար-

տածաղիկներից,որ ապրիլյան արոտավայրերըտալիս են րին պոկուտելու-ուտելու: Մինչդեռ եմ

սուլոցների

ունեմ ծն

ե

ապակիլինել

քո

լապտերի Համար:

թո

կովե-

բանաստեղծս, ենթարկվում եմ,

տասներկու

Շնորչակալեմ,

պարտթ

սու

կոչիկներիս ներբաններնայնքան թափանցիկեն,

տավար,քո նում

ես`

Հիմա էլ դողդողում

ն

մտա-

որ

կարող

կովերի՛լ'ոս-

ձյուղակըՀանգատացնումէ իմ տեսողությունը, մոռաց-

Փարիղը:

Այդ Համարյաթն քնարերգականՀափշտակությունիցնրան արթնացրեց Սեն-ժանի խոչոր, կրկնակ ճայթոուկը, որ Հանկարծակի պայթեց երանավետ ծյուղակից: կովերիլաստավարն էր այդպես մասնակցումտոնի զվարճություններին ն Հրթիոներ էր կրակում:

մարմինելը: Այդ ճայթոուկից փշաքաղվեցԳրենգուարի տոն,- զոչեցնա,- մի՞թե ամենուրեք իտի ՀնեւտաԱնիծյա՛լ պնդես ինձ: Ո՛Հ, Աստվա՛ծիմ, մինչե անդամ կովերի լաստավարի -

մոտ:

ւ

ն առաֆ Հոսող Սենային Խայհցեր ուռթել:ի Համակվեց սոսկալի փորձությամբ: «- 0՛, ինչպիսի՛Հաճությամբ կլնղգվեի. եթե ջուլ:ն այսքան ռան

Հետո

նա

չլիներ:

Այդ ժամանակՀուսաՀատ ՐոՂ

խույս

որսչում

Քանի որ չէր կակայագրեզ:

Ֆուրրոյիդրոչաչկներից, ճոյթոուկներիզ, աղա Հսմար-

խենթերի պապից, Ժեչան

տալ

մայիսյան ծառհրից, Հրթիոներից

ու

ննտվելտոնիկննտրոնը ն գնալ Գրնի Հրապարակ: մի վառվող մտաձեցնա.- Աերես Հրավառությունից

ձակորեն որոչնց «Գոնե,-

փայտձեռ զցեմ տաթանամե. կարողանամընթլիքս անել արքա զինանչահի ձեով պատրաստվածհրեք խոչոր յական այն շաքարե, զարկանդակեերի փչրանջներից,որ պետք է դրվեն այդտեղթաղաթի Հանրային բուՓֆեւում»: ու

:

ո

ՀՐԱՊԱՐԱԿԸ

ԳՐԵՎԻ

Այժմ խիստ աննկատելի Հետք է միայն մնացել այն ժամանակվա Գրեի Հրապարակից: Ղա այն սքանչելի, փոքրիկ աշտարակաձն պատչզամբնէ, որ

որ

գրավում է ՀրասլարակիՀյուսիսային անկյունը

ձածկված նրա քանդակաղարդերիաշխույժ,

անարգձեփի չերտով`գուցե

ն

րի վարարումով, որ այնքան

չուտով արազ

տների ճակատները:

անչետանա,

սուր

ն

եզրերը ֆեջող

թաղվի նոր

լափում է Փարիզիբոլոր

տեե-

Հին

Այն անձնավորությունները, որոնք մեզ պես չեն կարող անցնել գրեի Հրապարակիցառանց խղճածարության Համակրանքիմի Հայացք նետելու Լյուդովիկոս 17-ի ժամանակիցմնացած երկու ողորմելի չենքերի միջն խեղդված այդ փոքրիկ աշտարակաճն. ու

կարող հն իրենց մտքում Հեշտությամբ վերականդնել պատշգամբին, չինությունննրի այն ամբողչությունը, որին պատկանելիսէ եզել նա, ն գոնել այդտեղ տասնչինզերորդդարի դոթականՀին Հրապարակն աժբողչությամբ:

Այն ժամանակէլ, ինչպես Հիմա, անկանոնտրապեցիայիձե ուներ նա՝ հղերված մի կողմից ղետաով, իսկ մյուս երեք կողմից՝ բարձը, նեղ մոայլաստես տննրի չարքով: Ցերեկըկարելի էր Հիանալ նրա չեեջնրի բըաղմաղանությաժը, որոնք, բոլորն էլ, քարն կամ փայտն ն ունեին արդեն միջնադարիտնային տարբեր զարդաքանդակներ ճարտարապլետությունների կատարյալնմուշներ էին ներկայացնում՝ տասնչինգերորդդարիցգնալով մինչն տասեմեկերորդը՝ սկսած թառանկյուն լուսամուտից, որ սկսում էր գործածությունից դուրս մղել օրածայր կամարը, մինչն ռոմանականկիսակլորը,որ գործածությունից դուրս էր մղվել սրածայր կամարիկողմից ն դեռ նրա ներքնում գրավում էր Ռոլանի աշտարակ անունը կրող Հին տան առաջին Հարկը, Հրապարակիանկյունը Սենայիվրա, կաչեգործների փողոցի կողմից: Գիչերըչենքերի այս զանդվածիցերեում էր միայն ատամնագիծրան տանիքների,որոնք Հրապարակիչուրֆն էին պարզում ն. այժմյան սուր անկյուններիիրենց չզլթան: Այղ ժամանակի թաղաքմեկն այն է, որ այժմ ճակատների Հիմնականտարբերություններից ենրն են նայում Հրապարակներին փողոցներին,իսկ այն ժամանակ որմազագաթի եռանկյունակները: Երկու դար է ածա, ինչ ու

ու

տնձրը չրֆվել

ճե:

Հրապարակի արենլյան կողմի կենտրոնումբարձրանում էր սերտորեն իրար կպչող երեք տնից կազմված մի ծանր խառնաոճ Դա կոչում էին նրա պատմությունը, նպատակն չինություն: ու

ու

երեք անունով՝Դոֆենի աուն, ճարտարապետությունը բացատրող որովչետն կառլոս Ս-ը թագաժառանգնղած ժամանակ ապրել էր Վաճառատուն, որովչեւտնծառայում էր որպես քաղաքապեայնտեղ, ն Սյունազարդ տուն (:ժոլետ «մ թօ), իր երեք Հարկերին տարան, նեցուկ Հանդիսացող Հաստ սյուների չարքի պատճառով: Քաղաքն այդտեղ գտնում էր այն ամենը, ինչ պետք է լավ քաղաքի Համար,

ինչպես Փարիզը.մատուռ՝ Աստծուն նիստ գումարելու

ն

աղոթելու Համար, դատասրած՝

կարիքիդեպքում արքայականպաշտոնյաներին

Հակաչարվածտալու Համար, ն ի լրումն դրանց՝Հրետանիով Հրազենովլի զինանոց,որովչետն Փարիզիքաղաքացիներըգիտեն, ու

որ բոլոր

դեպքերում աղոթքն

ու

դատավարությունըբավականչեն ն միշտ էլ քաղա-

պաշտպանելուքաղաքի մենաչնործիլավունքները

որեէ մեկում պաձում են որոչ քապետարանի4եղնասենյակներից Հնատիպ Հրացաններ: քանակությամբ ժանգոտած Գրեի Հրապարակնայդ ժամանակիցուներ այն դժնդակ տեսքը, որ նրա Համար պածել են այսօր էլ նրա Հարուցած զզվելի վերչուն Դոմինիկ չերը Բոկաղորի կառուցած այն մռայլ քաղաքապետաէ րանը, որ փոխարինել Սյունազարդ տանը: Պետքէ ասել, որ մչտական կախաղանն անարգանքիսյունը, «արդարադատություն ու

ու

հլարանը», ինչպես այն ժամանակ կին

իրար կողք-կողքի տնկվածս̀ալածատակի մեջտեղը,բնավ էլ չէին օգնում, որ մարդիկ աչքերը չրֆեն այդ ճակատագրական կենվայրից, որտեղ առողջ ասում,

ու

սալիայնքան էակներ

են

չունչ փչել, որսւեղ Հիսուն

տարի

Հետո

Վալինիտենդր»'կառափնարանիազդած սարՀիվանդությունը, բոլոր Հիվանդություններից ամճնաՀրեչավորը,որովծետն դա դալիս է ոչ թենԱստծուց,այլ մարդուց: է մտածել (ասենք անցողակի), որ մաշապատիժը, Մխիթարական

պետք է ծնվեր «Սեն

տափիայդ

որը երեք Հարյուր տարիառաջ դեռ իր երկաթեանիվներով,քարե կախաղանննրով, տանչանթիիր ամբողջ սարքերով,բոլորն էլ մշտական ե աալաճատակի մեջ ամրացված,խճոզում էր Գրնի Հրապարակը,

Շու

խաչի ծրասլարակը, ԴոֆնեիՀրապարակը, Տրածուարի այդ գզվելի Մոնֆոկոնը,Սերժանտեերի ուղեԿատու ՍՄենԴրերիդարպասր, Շամոն,ԲոներիՀրապալակլը:,

կան,

չուկան, Խոճկորների կողը,

Սնե- Ժակ դե դալողասը, չձաչվելով այն անչամար կսսխադարսլասը, ղաւն-ելարանները, որ դնում նին դատելուիրավունք ունեցող

վանաՀայկանոնիկոսները, արբոաները, "լրնոները, եպիսկոսլոսները, Սենատ դետում,մխիբերը:չՀայվելովդատավճռականիչեղդումները տանչԹարականէ այսօը, որ Հաջորդարար իր զլ/ածի բոլորմասերը, ֆոշարման Իր ոլերճանքը, արատժի հր երնակայությունն ֆՓանտադին, իր խոշտանգումը, որի ՀամարՀինգ տարինմեկ վերավխիոխո Հետո՝Փեոէր կաշվե մածիճը ՄԵծ Շատլեում, այղ ամներ կորցնելուց ու

Դուրս մեր անսաՀծմանՓարիՀանված, քաղաքենրից զում ունի միոյն մի անկյուն՝ Գրնի անպատիվ Հրապարակը,ժիայն ն կարծես միչտ մի գիլիոտին՝ գողունի, անչանդիստ, ամոթաչար է բունվել Հանցանք որ կարող այնքան որ վակվնցած, կատարելիս, Հետո: է անչետանում շուտ հը ՀարվածնԷջեցնելուց

օրենքներից

ու

8րՏՕՏ

Երբ

ՔՃՔՃ

ՇՕԼԵՔԲՏ''

Պիել ԳրենգուարըՀասավ Գրնեի սաստիկ Հրապարակը,

մրսած էր: Նա ընտրել էր Ջրաղացպանների կամուրջը,որպեսզի ն ԺԵՀան լուսավի Լումայավոխների կամուրջիխաժամուժից

Ֆուրբոյի դրոչակներից,սակայն եպիսկուլոսի բոլոր

ալրաղացների ն նրա վերնաանիվները ցեխաւկոլոլ էին արել նրան անցնելիս զգեստը թրֆվել էր, բացի դրանից`նրան թվում էր, թե իր պիեսի

փոխարեն(լատ.): Համբույրներ` Հարվածենրըի

տապալումըավելի է մրսկան դարձրելիրեն: Ուստի ն նա շտապեց մուռենալ Հրավառության խարույկին, որ փառաչշեղ վառվում էր Հրապարակի մեջտեղը: Բայց մնծաթիվ բազմություն կար նրա չուրը:

-

«նզովվա՛ծ փարիզգիներ,- ասաց նա ինքն իրեն (որովչետե Գրենեգուարը,որպես իսկական դրամատուրղ. տրամադիր էր մենախոսելու),-ինչպե՛սեն կրակը փակել ինճեից, մինչդեո այնքան ջուր են կարիք ուհեմ բուխարու թեկուզ մի անկյունի: կԿոչիկներս լցվել, պատճառըայդ

անիծյալ այլրաղացներեն,

որ

այնքան իրենց

արցունքը թափեցինինձ վրա: Սատանայի ծոցը գնա ՓարիղիելիսՇատ

կոպոսըիր ալրաղացեերիՀետ: կուլուի ինչին է սլետք

ալբաղացը.

ֆրաղացպանեպիսկուլոս: ելե կասում,

ապա

տալիս

եմ

դա

կուզենայի իմանալ, թե եղիս-

չլինի՞ թե միտք ունի դառնալ

Համարմիայն իմ անեծքն է պանրա տաճարինէլ, ալբաղացներինէլ: դրա

Հապամի տեսնենքայս անդործ-անպիտանները տեղիցչե՞նչարժվի: են անում: Հետաքրքիրէ իմանալ,թե ինչ Տաքանումեն. լա՛վ Հաճույք է: Նայում են, քե ինչպես կվառվեր Հարյուր խուրձ խոիզը. Հիանալի՛Հանդես»: ալելի մոտիկիցդիոնլով՝նկատեց,որ չրջանակը: ավել լայն չաւտ՝ ծր, քան սլետք էր արքայական խարույկից տաքանալու Համար ն Հանդիսատեաներն այդպես Հավաքվել էին ոչ միայն Հարյուր խուրձ խոիվի վառվելուց Հրառղլուրված:

Բազմության կրակի միջն թողնված ընդարձակտարածության ու

պարում էր մի դեռատիաղչիկ:

Այդ դեռատի աղջիկը մարդկային էա՞կէր արդյոք, թե թովչուչի կամ Հրեչտակ. բանն այն է, որ Գրենգուարըսկեպտիկ փիլիսոփա, Հեդնող բանաստեղծլինելով Հանդերժ`առաչին պաՀին չկարողացավ որոչել

դա,

այնքան էր դյութվել

Բարձրածասակ չէր

այղ

այդ

աղջիկը. բայց

չլացուցիչ տեսիլքով: այդպես էր թվում, այնքան

Համարձակէր սլանում նրա նուրբ իրանը: Թուխ էր

նա,

սակայն

կարելի էր կոածել.

լուզուծիների

ն

որ

դերեկով նրա մաչկը պետք է

ունենա

անդա-

Հոռմեագի կանանցղեղեցիկ, ոսկեթույր ցոլքը:

Ան-

նրա գողտրիկ, պատիկոտքերը, որովչետն անդորրավետըմիաժուլվել էին նրա սքանչելի կոչիկների մեջ: Պարումէր նա, պտտվում, Հորձանք տալիս անփութորենիր ոտքերի տակ նետված պարակականգորգի վրա, ն ամեն անդամ

դալուղյան էին սծղմն

պտույտ

նան

ու

գործելիս, նրբ նրա ճաճանչադեղ դեմքը անցնում էր ձեր

ձեզ: Շրջապատողննրի Հայացքներըսնեռված էին նրա վրա, բոլոր բերաց էին: րանները Արդարե,երր նա պարում էր այդպես՝ գողտրիկ մաքուր բազուկներով գլխից վեր սղաճած,բասկյան դափի չխկչխկոցի նվագակցությամբ, բոռի նման բարակիրան,դյուրաբեկ աչառֆնից,խոշոր

ու

սն

աչքերը կայծակ էին

նետում

ու

ու

ուռչող Խույժ, եր ոսկեծուռ անծալ իրանակալով,

ու

ղույնղգույն

չրֆազդեստով,Հոլանի ուսերով, նուրբ սրունջներով, որ երբեմն երե-

վում էին չրֆազդեստիտակից,իր սն վարսերովն բոցաչող աչբերով, կարծեսգերբնականէակ լիներ: խակապես որ սալամանդը է սա,մտածեց Գրենդուարը,չրածարս. աստվածուչի, Մենալյանսարի բաքոսյան քրմուծի: Այդ բոեին «սալամանդրի» գիսակներից մեկն արձակվեց, ն դեղին պղեձի մի կտոր. որ կապվածէր դրան, ընկավ ցած: ԶԷ՛-Վ,- ասաց Գրենդուարը,-դնչուչի է: -

-

ծեդեցամբողջպատրանքը: Աղջիկըվեր«կածցպարել, գետնից վերցրեց երկու

սուր, ծայրերը Հենեց իր ճակատին ն սկսեց պտտեցնելիր պտույտին Հակառակ ուղղությամբ: Արդարն, պարզապեսգնչուչի էր նա: Սակայն որքան

էլ Հիասթավիված լիներ Գրծնզուարը,այնուամենայնիվ, այդ պատկերն ամբողջությաժբ վերցրած՝ Հմայքից կախարդանքիցզերծ չէր ու

նրա Համար: Հրավառության խարույկը,

որ

լուսավորում էր նրան

փառ կարմիրբոցով, աչլսուժորեն վետվետում էր չրֆան կազմած բազմության դեմքերի, դեռատի աղջկա թուխ ճակատի վրա, իսկ ու

Հրապարակի խորքում, խառնվելով նրանց օրորվող սսվերներին, նետան սն տում էր դժգույն ցոլք, մի կողժից՝Այունազարդ կնճռոտ Հին ճակատին,մյուս կողմիցկ̀ախաղանիքարն բաղուկին: Հրավառությանխարույկիցբոռոլոագույնդարձած ծացարավորդեմ Քերի մեջ կար մեկը, որ մյուսներից կարծեսչատ ավելի էր Հաիչտակված այդ պարուձուն դիտելով: Տղամարդէր դա՝լատածայաց, լուռ մռայլ կերպարանքով:Այդ մարդը, որի Հագուստը չրֆապատի բազմության պատճառով չէր երեում, երեսունչինգ տարեկանից ավելի չէր լինի, մինչդեռ ճաղատ էր, Հազիվ քունքերի վրա նկատվում էին ցանցառ ն արդեն ալեխաոն մազերի փեջիկներ, նրա լայն բարձր ճակատն ակսել էր ակոսվել կնճիոներով, տակայնխոր ընկած աչքերի մնչ չողչողում էր արտասովոր երիտասարդություն, բոցկլտուն կյանք ն ուժեղ կիրք: նա աչքերն անընդծատսնեռած էր պածում գնչուծու վրա, ն մինչդեռ տասնվեցամյա խոլ աղֆիկը պարում թոչկոտում էր` բոլորին զվարճացեծլուՀամար,այղ մարդու հրազանքըկարծես ավելի ավելի էր մռայլվում: Երբեմնհրբեմն նրա չրթունջների վրա իրար չին չանդիում ժպիտն Հառաչանքը,սակայն ժպիտնավելի էր ցավագին,քան ծառաչանքը: մանկամարդ ազֆիկըշնչակտուր կանգ առավ վերջապես,ն ժողովուրդը սիրով ծափածարեցերան: Ճալի՛,- կանչեց գնչուչին: եվ այն ժամանակ Գրենդուարըտեսավ, թե ինչպես է մոտենում մի սիրուն, սպիտակ,կայտառ, զվարթ փայլուն, ոսկեզօծ կոտոչներով, ոսկնգույն տոտիկենրով ոսկեգույն վզափոկովայծ, որին դեռ չէր նկատել ն որ մինչ այդ մնացել էր գորգի մի անկյունում պպզած ն դիտում էր իր տիրուծու պարբ: Ջալի՛,- ասաց պարուծին,- Հիմա քո Հերթն է: Եվ նատնլով` չնորձագեղորենայծին մատուցեց բասկյանիր դափը: Ճալի,- չշարունակեցաղչիկը,- տարվաո՞ր ամիսն է Հիմա: Այծը բարձրացրեցիր առնի տոտիկը ն մեկ անգամ խփեց դափին: ու

ու

ու

ու

ու

ու

-

ու

ու

-

-

՛՛9

Մ

արն, առաչին ամիսն էբ:

Ջայի,-

-

ամսիո՞ր օրն չ

չրֆելովԲոլին լոլձրացյեց դիի

փողմբ

այսօր:

Լ1 վեց անգամ Հարվածեց իր ոսկեղ«ծսռուոիկը

ս:

Քայի՛,-

-

Բազմությունը ծափաչարբեց-

Փարցրնց աղջիկր բասկյան գափը մյուռ

միչ» դնչուՀին՝ է: ժամը քանի՞սն

հակեց

չարու

մի նոր Ճնով

պաչելով

Հիմա դելնկա տան Ճալին իջել նց յոթ Հարված:Նույնբոպեին Սյունազարգ ժամացույցը ա "թը: ժոլովու թղլ դմոայլ ուծ էր: Դա մեջ կակվճարղդ միջից մի ություն կաւ- ասաց բազմության Դա չարավույմ ճոյն: այն ճաղատ մարդու ձայնն էր. որ աչքը չէր կոչում պնչուՀուց: Այջիկը վեղվել եկավ, սակայն շուռ որոտացին ծափածարուէյ հենելն ծածկեցինդժեղակ բազականչությունը: եվ լանք այնքան կատարելապես ջնջեցին աղֆկա մաթից այդ չարաւղույմ խոսքը, որ նա չարունակեց Հարցեր տալ իր այծին: ամմա

-

ու

-

Քայի՛,ինչոլե՞սձ

տյար

ասր ճաԳիչարԳրան-Ռեմին՝ Քաղարբի

նակակիրներիզորապետըերեն պածում

մամանակ:

Զայինկաննեց հանի

զույգ

Թափորի Տյառնընդառաջի

ն Քայլել ոսւքերի վրա,սկսեց մկլկալ

այնսլիսի Հաճսյակամ լր ֆությումբ,որ

քած-քած Հանդիսատեսները

իարեպաչտության նմանակերպությունը տեսնելով: Հաայդ Ճալի.- չարունակեց դեռատի աղֆիկը՝ քաֆալերված չ Քարոզկարդում եկեղեցական նից.- ինչպե՞ս բաճունՀաֆողությո' ալզայական դատախազ յար ատյանի ժակՇարմոլյուն: ն Այձր նստեց էլ Հետու առֆնի տուտիկներն յքին սկսեզ մկկալ՝ տարօրինակձնով շարժելով, որ բացի վատ ֆրանսերենից այնպիսի ձ վառ ժակ լւթիներենիվ.ապա նրա ժեստը,չեշտը,կեցվածքը, ամբովֆովբնայդաւեղէր: Շարմոլյուն -

ավելիսասոիկ ծափածարեց: Ամբոլխն գոչեց ճաղատ Սրբապղձությո՛ւն, աստվածանարգությո՛ւն,-

մարգը:

ՎեչուՀին մի անհղամէլ չր վե: 0ժ՛.- գոչեցեա,- էլե այղ չար մարդն է: Ասլաստորին (Թու նթր վերին 20 Թունբից -

մի

չը Անակծկուորին ղողտրիկ մ,

նա

սկսեց իր վրա պտույտգոլձնց ն թյան պարգ ներր: բազմու ն

ՀեղումԼին

փոչոր

ու

առ

աֆ տանելով արեց

ընտելացածբ Թում,

կրունկի

մեջ Հավաբել բասկյանդավփի

մանր սպիտուկ,դանգ, արձվանչանալին

անցավ Գրնեզու րը դրամենը: արի առջեից: Գրնեղու ձեռ բն այխսլեսանմտածված տարսվզլպանր, որ աղջիկըկանգառավ:

Հանկարծեա

-

Թոռ՛,

գրողը

տանի,-

գլ'պանի խորբում գոչեցբանաստեղձր

Մակայնդճեգտնելով իրականու թյու եր. այսինթն՝ դատարկություն: ռատիաղջիկը մեացելէր կանդնածն դով յում էր եր Խոշոր

Մսպարզած,սպասելով՝

ո: արի ղնմբր աչբերով:Գրենդ

ձածկվեցՔր«'ինբի

խոչոր կ«Քիլներ«վ: անկասկածկտար սլաԵլքեողֆ Գերունունենար հր գրպանում, ե. բուջու սակայն Գրենգու արբ Դերուչուներ ն բացի ղրնից՝ Աեժի անսպասելի Րիկան ղեռ Հայ տնազործվածչէր: Բարերբախտարար, պատաՀարօգնության Հասավ երան: թե կկորչե՞ս այստեղից,

-

չէ, եգիպտականմորեխ,-

դոռաց

մի

ձայն,որ Հրապարակի ամննամութ անկյունիցէբ զալիս: Այ-

սուր

ֆիկը սարսափաչար չուռ

եկավ

Դա

ճաղատ մարդու ձայներչէր

այդ կանացի ձայնբ̀արնձպաչտական չար: Սակայն այդ կողմում վխտացող ճիչր.որ վախեցրեց գեչուճուն,ուրախացրհց Խումրը: երեխաների է,- դոչեցիննրանք ապաչթարուծի՛ն Ռոլանիաշտարակի խառնիխուռն ծիծաղելով.- քիՎենավորն է թչչում: Չլինի՞թե չի ընթրել:Քաղաքիբուֆետից որեէ կրճոն տանենք երան:

այլնս,

այլ

ու

-

Ամենքն էլ վազեղինդեպի Սյունազարդ տունը: լ Այդ միջոցին Գրենդգուարն օդտվեց չզարուծուՀուզմունքից Երեխաների անծետացավ: ժխորըՀիչեցրեց նրան,որ ինքն էլ չի ընթրել:Սակայնփոքրիկչարաճճիները նրանից ավելիարագաչարժ

մաքուրսբբել ուռքերունեին,ե երբ Սա Հասավ այնտեղ, երեխաները ձին:Զէրմնադելնույնիսկ ֆունտըծինդ սու ւսրժողխղճուկՀազը: Միայնռլատիվրա երեում էին արքայականսլացիկչուչաններ` վար1434 Թվին: դերինմեջընդմեջ, որ նկուրելէր Մաթիյո Րիտերնը ողորմելի ընթրիք էր դա: Սակայն Անախորժբան է առանցընթրելուքնել, ավելիաննախանձելի բան է, երբ չես ընթրելն. չգիտես,Թե որտեղ իտի քնես: Գրենգուարն ածա այսպիսիդրության մեջ էր: Ո՛չ Հաց,ո՛չ օթնեան,նա տեսնում է իրեն,այն էլ ինչպիէր, որ կարիքն«մեն կողմից ճնեչում սի՛ դժեիկարիք: Վաղուց էր նա Հայտնագործել այն ճչմարտուէ ատեղծել Թյունը, թե Յուպիտերը մարդկանց մարդատյացությա ե. իմաստունի ճակատագիրը ողֆ կյանքում նրա փինուայիւպղաձին, է (իսոփայությունը պաձումէ սպաչարման մեջ: Ինչ վերաբերում իրեն,

ապա

նում,

ն

ինքը այդպիսիլրիվ շրձապատումերբեք չէր տեսել,

էր գտնում,որ չափազանց անչարմար

չար

նա

բախտրՔաղցով

Հազթի իր փիլիսոփայությանը:

Այսսոխուրխործրդածությունը Հետզծետեավելիէր Համակում

ոչ զուրկ երգ նրան,երբ մի տարօրինակ, Թեն քաղցրությունից Հանկարծակիբնդծատեց երիտասարդ ներուն: գնչուծինէր երգում:

նրա երգն էլ այնպեսէր, ինչպես նրա պարը, ինչպես նրա գեղեցւսած՝ ինչ-որմաքուր, անբաղարելի կությունը՝ Հմայիչ,այսսլես ասես Հնչեղ, օդային անընդճատիրար բոսն:Այդ երգը Թնավոր ու

ու

Հաջորդող փթթումներ (ինեին, մելողիաներ,անսպասելի դայլայլներ, Հետո ֆրաղենը`սուր նուռաներովՀամեմված, սուլող դամմաների սոխակինէլ, սակայն ույուններ, որոնք կմոլորեղզնեին ապա

պարզ

ու

կար. այնու որոնց մեջ միչտ ներդաչնակություն օկտավներիմեղմ Հեսուն ծվանջքենր, որոնք բարձրանում

իջնում էին, ինչպես դեռատի լանֆը: նրա գեղեցիկ դեմքը բացառիկ արաղաչարժուամենաանկաչկանդ թյամբ Հետնում էր երգի քմաՀաճություններին՝ ներչնչումից սկսած մինչն ամենազուսպվ արժանապատվությունը: ու

հրգչուչու

Թվում էր, թե մերթ խելագար է, մերթ թագուծի: անծանոթ լեզվով էին նրա երգի խոսքերը Գրենգուարին ծես

թե երզչուչուն

էլ ծանոթ չեին, քանի

որ

ն

կար-

երգին տված արտա-

Հայտությունը քիչ էր վերաբերում խոսքերի իմաստին: Հետնյալ քառատողն ածա ուրախությամբ էր պոռթկում նրա բերանից. Սո

0/6

«6 ջոզո

Ս/ճԱահօո 4օոմօ

օոհօ Ըօո

հ1զսօՀ0

քար,

ա

մ6|, ոսՇՆճՏ

ԽՅԱՎՇԻԱՏ,

/ջահճչ 46 օչթգոմ«Ի..."

Հետո, այն չեչտից, Իսկ մի վայրկյան

Քառատողին.Հետնյալ

որ

տալիսէր երգչուծին

410Ւ«Ե65 մօ Շ0Խճ10 Տո

Ւ0մօՒ56 ոլծոմէ,

ւ

ՇՕօո ծ5թճ405, Ֆ 104 Շնօ/105, 84165105 մօ ծսծո օՇԻԿԻ",են: աչքերն արցունքակալում Այնուամեն նա Հառնում նրա էր երգից շատ նայնիվ, ավելիուրախություն, էլ ասես երգում էր թոչունիպես`վճիտ անչոգ:

զգում էր: Գրենգուարն

որ

ու

Մի սյան ներսում,դանձերով Լե: Մեչուկ գտան Հրաշալի. Այնտեղկային նոր Դրոչներ` դատկերեերով աՀռելի (բոլ): 39. ՁինըՀեծած չատ արաբներ 36.

Ջեն

Հանդգնում չարժվել:

Թեն Թրեր ունեն ձեռքին, սերինէլ Հրածարներ (իապ.):

երգը (ոովել Գեչուծու

խորՀրդածելու Գրննգուարի ընլացՆա Քը. սակայն այնպես, ինչսլես կարասն է խռովումջրի անդորըը: ն ամեն լսում էր մի տեսակ զմայլանքով Երկար ինչի մոռացմամբ: ժամերիցե վեր առաջին անդամն ել: որ նա տառապանք չէր զդում: կարճ տն եց այդ Սակայն այն ձայնը, որ կանացի

ընդծատեց երգը:

էր

ածը:

ընդ ծատելէր դգնչուծու պարը,այժմ էլ

Ձայնդկկտրե՞ս, Թե չէ, դժոլսքի ճպո՛ւո,-գոռաց նա դարժյալ նույն խավար անկյունից: Հլ/ասլարակի Խեղճ «ճալուսր» անմիջապեսլռեց: Գրենգուարըխցկեց եր -

ականջները: Օ0՛-

-

գոչեց

նա,-

սղոց,կտրատեցիր անիծյալատամնաթավփ

Քնարը:

դու

Այդ ժամանակմյուս Հանդիսատեսներն էլ մրթմրթում էին նրա

սլես:

ասում էին չատերը: Գրո՛վըստանի Փլձենավոլին,Եվ առավ, անտեսանելի տոնախափանը կարող էր չզղծալգնչուՀու դեմ ունեղած հր Հարձակումների Համար,ելե Հանդիսատեսներն այդ բոսլեինուչացրիվ չլինելն ծաղրածունելի պապի թոսփոՀեւտռ՝ Ըից։ ոլ'ը բրազմալի,վ եր փողոցներ Փառուղիներ անցզնելուց մտնում բոլոր ֆաչերով ժխորով էր ԳրնիՀրապարակ: աժբողջ Այս Թափորը, ոլ'ի մեկնելըԱրդալլադատության պալատից տն-

ու

ու

էր ն ներդրաընթերցողները, ճանապարծին կազմակերպվել վել Փարիզումեղածամենայն անոլի տան,պարապ զող ն անդրաղ չըֆմոլիկ, այնօլես որ` Գրնի Հլասլարակը Հասնելիս սլատկառելի տեսք ունել: առաֆ գալիսէր Գնչուաստանը: Առջնումէր գնչուների Ամենից որ բռնել դուքսլ: ձին Հեծած,չըապատվածհր Հետիոտնկոմսնրով, ն էին ձիուսանձը ասպանդակներընրանց հտնիցգնչուներ լսառնիխուռն, փոքրիկ, ուսերին ն դնչուծիներ՝ ճղճղան երեխաներն սան

մել

՝

ու

կոմա, Հասարակ ժողովուրդ`ցեցոիներով բոլորն էլ դուքս, կեղծ զարդերով: Ապա գալիս էր արդոյի թագավորությունը,

գողերը դասավորված բոտ

աինքն՝Ֆրանսիայիբոլոր

րության կարգի,ըստ որում` դալիս էին հախ մանրերն

ու

այ-

արժանավոչնչինները:

ու

Եվ այդպես, չարքում չորս-չորս մարդ,քայլում էին իրենց գիտական աստիճանիբազմապիսինչաններով՝ այդ արտառոց ֆակուլտետում, մեծ

մասր

խեղանդամ` ոմանք կաղ, ոմանք

ձնոնատ

կամ անոտք,

անականջթզուկներ, ծաղկատարայլանդակներ,ընկնավորներ,թո-

սոտներ,թուլաբաղուկներ, ստաՀակներ,ողորմելիներ, խաբեբաներ, ցավագարներ, տնանկներ, սնանկ վաճառականներ,ծաղրասերներ, որբեր, գերչարամիտներ,մենակյաց զծուծեեր

-

թվարկում,

րոսին անդամ կչոզնեցներ": Մենակյացգծուծներից

Հոմի-

որ

գերչարա-

պապընտիրՀավաքի կենտրոնում դժվա-

միտննրից կաղմված այդ

րությամբ էր եկատվում արգոյի արքան`մնծ փոքրիկ սայլակի մեջ,

ն

թոնսրը, պպզած մի

քաշում էին երկու խոչոր չուն: Արգոյի

որ

27 գ- Փարիզի տականքի տարբեր տեսակների այս բնակչության Թվարկումը Հիրավի Հոգեեցուցիչ է ոչ միայն իր զազրելի էությամբ բազմասլիսությամբ, այլե գործածական բառավլաչարով, Հնտեաբաի ն ժամանաՄեծ դժվարու կից վաղուց դուրս Ընկած հենց անուններով: ԹԻւններովմեզ Հաչաղվեց վերծանել դրանցից չատերը, որոնց մասին ավելորդ չենք ու

տալ Համարում

տեղեկություններ:

որոչ

ԷԶ Ընկնավոր այն մուրացկանը, որ բերանի մեջ օճառի մի կառոր էր դեում` (500Ա(6ա): փբփուր ՀանելուՀամար. ինչպես Հատուկ 4 այդ Հիվանդությանը Բ: Քոսոտներ -Կայս մուրացկանները էին, թե Հրաչթով բուժվել Հայտարարում -

Լ12 Փոսից (ԸՕ(6լ): գ-

սրանք ճակատը կապում էին Թաչկինակով ն Թուլարազուկներ -

ձնանում

ձին բազուկըչարժող արտեՀիվանդ: ժել Հողակաղումով դաղալրեցնում ն խոոբում ոչ միայն կարնկից բին, ուշաթափվում փողոցներում մարդկանց, այլն օգնության Հասնող բժիչկներին (/Իգոճծ-ԻԱԼ ՕԱ): գ: Տնանկներարանքման էին գալիս իլ'ենց ենթադրյալ կնոջ ն ենթադրյալ ետ, ցույց էին տալիս մի վկայական,ըստ որի`երկնեջի կրակը ծթեխանել:ի (կայծակը) վառելէ երենը սոունն կայթը(Ի1/0465): ման էլն զալիս զույգ-զույգ, ե. Սնանկվաճառւականներ լավ վերնազգեսե ոով, վատ կոչիկով գոռում,Թե եղելեն վաճառական, է'«յց կրակը վառելէ փոնեցունեցվածքը (ոլԱէ«ճոմ լա): Ծեթ.Հեղինակի: 7.

-

ու

-.

թագավորությունից յոմ Ռուսոն՝

այղ

Հեռ

զալիս էր Գալիլիայիկայսրությունը: Գի-

կայսրության կայսրը, քայլում էր վանմաճեմ,գինու

բծերով ափովածիր ծիրանիով. նրա առջնից դնում էին իրար ծեծկվող

ն

Հետ

ծտպիտ-

պյուռիկոսյան Հինավուրց ռազմապարպարող

ներ, իսկ իրեն Գիյոմինչբջապատելէին նրա մականակիրներն

ու

սինլքորները ն Հաշվային գրասննյակներիգրադիրները: Վերջապես գալիս էր դատական գրազիրների Համքարությունն իր մայիսյան

ծաղկապաակծառերով, ծրաժչտությամր

ն

սն

զգեստներով, դիվաչանդեսի արժանի

դեղին խոչոր մեղրամոմերով: Այդ բազմության

կենտրոնում, ծաղրածուների Համքարության մեծավորները իրենց ուսերի վրա կրում էին մի պատգարակ,որն ավելի

մոմ

չատ

ուներ,

քան Սուրբ Ժբենինի տապանակըժանտախտիօրերին: իսկ

պլատգարակիվրա, գայիսոնը ձեռքին, փիլոնն ուսերին

ն

այդ

խույրը

Գլխին, փայլում էր ծաղրածուների նոր պապը Աստվածամոր

ւտաճարիժամձարը,Սապատավոր Քվաղզիմողոն:

Այս արտառոց

լափորի յուրաքանչյուր Հատվածնուներ իր մասնավորնվազախումբը: Գնչուներըթյղացնում էին իրենց աֆրիկյան բալաֆոներն թմբուկները: Արգոյի մարդիկ, չափազանց բիչ երաժշտականմի ժողովուրդ. ֆութակից, եղջերափողիցն 711 ղարի ու

գոթական ռյուբնբից առաչ չէին գնացել: Ջ(ր առաչադիմել

նան

գալիլիայիկայսրությունը. նրա նվագախմբիմեջ Հազիվ էր նկատվում արվեստի մանկության չրֆանին պատկանողինչ-որ ողորմելի հողի, որը դեռ կաշկանդվածէր «ռե-լա-մի»-ի մեջ: Սակայնդարի ճոխուխյունները, սքանչելի կակոֆոնիայով, ծավալվում էին ծաղրածուների պաղի չուրֆը: Այդտեղ կային բարձր եռաղի, ալտ հռաղի, առաչին թավ էռաղի չձաշված սրինգներն պղնձե գոր-

բոյոր

ու

ծիքները: Ավա՛ղ,մեր բնթերցողները Հիչում են,

որ դա

Գրենգուարի

նվագախումբնէր:

Դժվարէ սլատկերծլ այն Հպարտ երանավետզվարթության ամտիճանը,որին Հասել էր Քվաղզիմոդոյի տխուր զզվելի դեմթը ու

ու

պալատիցմինչն Գրնի ՀրապարակնընթանաԱրդարադատության առաչին Հրճվանքն էր դա. որ զգացել էր նա լիչ: Ինքնասիրության ծրբնէ: Մինչ այդ նա ճանաչել էր միայն նվաստացում, արճչամարՀանք դեղի իր վիճակը, զղվանջ՝դեպի իր անձը: Ուստիորթան էլ որ օվոաննաներնայդ խուլ լիներ, վայելում էր, որոլես իսկականսալ, ատում էր, որովչետն զգում էր, որ նա էլ իրհն 4 ամբոխի,որին ատում: Ի՛նչ փույթ, որ իր ժողովուրդը ծաղրածուների, անդամա-

լույծ-Հաշմանդամների, գողերի, մուրացկանների ոՀմակ է. այեուտմենայնիվ, ժողովուրդ էր դա, ինքն էլ՝ վնչապետ: Հետնարար,լուրջ էր ընդունում այղ բոլոր Հեզնական ծավածարությունները, ծիծաղելի Հարգամնձարումները, որոնց, պետք է առնենք.քհ բազմությունը

խառնում էր միանգամայնիրական վախիորոշ քանակություն, Հետն

ձր,

այդ

այդ

որով

Հուժկու էր, այդ ծուռոտանին ղյուրաչարժ սապատավորը: էր, խուլը չար երեք Հատկություն, որ չափավորում էին

ծաղրիսիրածարներին:

Բայցմենք տրամադիրչենք Հավատալու, որ ծաղրածուներինոր Հաշիվ էր տալիս իրեն այն զգացումների մասին,

պառզը

այժմ,

ն

ռր

ուներ

այն զգացումների մասին, որ ինքն էր առաֆացնում ուրիչ-

ները մեջ: Այդ ձախողածմարժնուժ ընակվոզոզին էլ անՀրաժեչտա բար ինչ-որ անկատար խուլ բան ուներ: Հետնարար, այն. ինչ ու

տարտամէր նրա Համար, սլածին,բացարձակասնս անորոչ խառն: Նրան Համակում էր միայն ուրախությունը. տիրում էր Հալարտությունը: նրա մռայլ դժբախտդեմքի չուրֆը զգում էր

նա

այղ

ու

ու

լուսաշող

էր նկատվում:

Ուստին առանց զարմանքի սարսավիիչէր. որ նրան չրֆապատող բազմությունը տեսավ, թե ինչպես այն րուլեին, երբ ՔԲվազիմոգոն իր (իսաարբեցած վիճակում Հաղթականկերպով անցեում էր ու

աոռջն ից,միձեռմորդ ամբոխիմիֆիցխոյացավ զայնլոա ոսկեզօծ լիայան գայիսոնը՝ չարժումով խլեց երա թից

տան կյունաղուրղ

րույթի

ն

Խելացնոր սլապության խորՀրգանչանը:

Այդ մարդը.

այղ

Հանդուգեր, այն ճաղատ ճակատով անձնավոֆիչ առաջ խառնված դնչուձչուն չրֆապատած

րությունն էր, որ հ մբին, չանթածարելէր խեղճ աղջկանսպառնալիքին ատելության խոսքերով: նա ՀոգնորականիՀադուստով էր: Այն վայրկյանին, երբ նա եկավ բազմությունից, Գրենգուարը,որ մինչ այդ չէր դուրս եկատել նրան, ճանսւչեց. Հո Հերմեսի" ԳՓաՀո՛,-գոչեց նա զարմացած,իմ ուսուցիչն Է տարկավագապետ կլոդ Փրոլոն: ի՞նչ ցավ փորձանքէ ուզում այդ խայտառակ միականուց: Այդողեսկարող է իրեն բզիկ-բզիկ սա

-

ու

անել տալ:

իրոք որ սարսափիճիչ լսվեց: ԱՀեզ Բվազիմողոնպատգարակից թռավ ցած, իսկ կահույք Հայացբներըչրֆեցին, որպեսզիչտեսնեն,թե կանի սարկավագապետին: ինչես պատառ-պատառ Քվազիմոդոնմի ոստյունով Հասավքաճանայի մոտ, դիտեցերան

ծունկ չոքեց: Քածշանան նրա գլիւից պոկեցխույրը, կոտրեցգայիսոնը,լատառոտեց կեղծ զարդերովնախչվածնրա փիլոնը: Քվազիմոդոնմնաց ծնկաչոք, խոնարչեց գլուխը ն կցեց 4եոՔերը: Ապանրանց միջն սկսվեց նչաններից ժեստերիցկազմված մի տարօրինակխոսակցություն, որովչետն ոչ մեկը չէր խոսում. քաՀանան՝ կանգնած,զայրացած սպառնալի, Քվազիմոդոն՝ գետնաՀակ, Հեզ աղերսող:Բայցն այնպես, ակներե էր, որ Բվազիմոդոն կարող ձր բթամատով էլ փչրել քաձչանային: Վերջապես սարկավագավլետը կոտորեն քափաչարձլովՔվազիմոդոյի Հզոր ուսը նչան արեց, որ վեր կենա ն Հետեի իրեն: Քվազիմոդոն վեր կացավ: Այդ ժամանակ ծաղրածուների հղբայրակցությունը, առաջին չփոթությունից «թառիվելուց Հետո, ուզեց պաշտպանել այդպես Հանկարծակիգածշրնկեցարված իր պապին: Գեչուները, արգոյի ն

ու

ու

ու

Հերմետիկոս(Հերմեսադիտություն), ալքիմիայի այն ճյուղի,որ զբաղվում էր Հասարակմետաղները ավեիվ դարձնելու փորձերով:

դատական դգրագիրների Համքարությունը Հավաքվեց չուրֆը ն սկսեց գոռգոռալ: քաձանայի մարդիկ

ն

կանգնեց ՔքաՀանայի Քվաղզիմողոն առաֆ,ոլրկեզեր աւռլեւտիկ ն նայեց վագրի բռունդքների մկանները ոլաչարողնելյին՝ կատաղած նման

ատամները կրճտացնելով:

ՔաՀանան եորից մռայլ խստություն տալով

Լին Հեռացավ: Քվազիմողոյին

նչան արեց դեմբին՝

ն

Սլազիմոդոնբայլում էր երա առֆնից՝ բազմությունը ցրելով իր

ճամփից: ՀեԵրբերանքկտրեցին-անցան բազմությունն Հրապարակը, տաքրքրասերներիե ւլարսւպմարդկանց երամըուզեց Հետնել Հետեեց անցնելով վերջապաՀ՝ երանց:Այն ժամանակՔվազիմոդոն ետ-ետ Թիկունքը շրջած երան՝ սարկավագապետին, Քայլելով,զ եԵւնամած, խոժոռադեմ, մարմնի մաղհրըփշաքաղված, Հրեչատես, ու

անդամներնիրար բերելով, լիզելով վարազիիր ժանիքները,վայրի պես մռնչալով ե (ոկ ձեռքի մի չարժումով կամ Հայացքով դազանի Հոկայականծփանք մեջ: առաֆացնելով ամբոխի մւոնեն ո ր մի նեղ երկուսն մութ փողոց, Վերջապես էլ թողին, ուր ոչ ոք սիրտչարեց Հետն ել երանց, Հենց միայնատամորովչեւտն. ազդած ները կըճտացնող Քվազիմոդոյի Հրեչշանման կերպարանքի երկյուղը փակում էր դրա մուտքը: է ասաց Գրենզ Ա՛յ, Հիանալի բոան ու արբ:- Բայց,գրողը չտանի, որտեղի՞ց ընթրելուՀնարգսոնեմ: ու

-

սա,-

ԼՄ

ՍԻՐՈՒՆ ԿՆՈՋ

ՓՈՂՈՑՆԵՐՈՒՄ

ԵՐԵԿՈՅԱՆ,

ԱՆՀԱՐՄԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՀԵՏԵՎԵԼՈՒ

սկսել էր Հետնել ԳրենգուարըՀանձնվածպատաձՀականությանը Նա տեսել էր, Թն ինչսլես պարլուծինիր այծի Հետ մտել գնչուշուն: էր Դանակազորձների փողոցը ն ինքն ել էր դիմել այնտեղ: -

Ինչո՞ւ չէ,- ասել էլ նա ինքն իրեն: Գրեեգուարը՝ Փարիզիփողոցենրիփորձվածփիլիսոփան,նկատել

ձրչ ոլ

մի բան այնսլես չի նպաստում երազանքին,որքան սիրուն

ոչ

կեոջ Հետնելը, առանց իմանալու, թե

է

ուր

նա

գնում: Իր

ազատ

կամթից այդալես ինքնարերարբարՀրաժարվելու մեֆ, այն ֆանտաչի ել գիայի մեչ, որը ենթարկվում է մի ուրիչ ֆանտազիայի,իսկ սա

կասկածում դրան, կա թմածաճ անկախություն ն կույր Հնազանդու-

թյան ինչ-որ խառնուրդ, ստրկության ու բան,

ն

գա

գուր

ազատության միչակա մի

խառն, էր գալիս Գրենգուարին, որ գերազանցորեն

բարզ մաքի տեր էր. կողմնակիցէր բոլոր ծայրածեզությունննրին, անընդչատ տատանվում էր մարդկային բոլոր Հակումների միջն ե մեկը մյուսով չեզոքացնում: նա Հաճությամբ Համեմատում էր իրեն ՍուծամեղիգերեզմանիՀետ, որը երկու մազնիսենըիցքաշվում է Հակառակ ուղղություններով ն անվերջ

անվճճական

ու

տա-

րուրերվում բարձրի անկման

ցածրի, հրկնակամալրի վերացման, զենիթի նադիրի միջն:

ու

ու

սալածատակի,

ու

ու

եթե Գրեեգուարնապրեր մեր օրերում, ինչպիսի՛ գեղեցիկ տեզ կգլավեր

նա

կլասիկի ն ռոմանտիկիմիջն:

Բայց նա այնպիսի նախամարդչէր, որ ապրեր երեք Հարյուր տարի, ն չատ ցավալի է դա: նրա բացակայությունն այնպիսի դատարկություն է,

որ

այժմ

չատ

է զգացվում:

՝

Իսկփողովւներում այդպես անցորդներին(մանավանդ անցորդուէր յանում, Հեւտնելու Համար,որ ԳրենդուարըՀաճությամբ Հիներին) ավելիլավ տրամադրություն չի կարոզ լինել, քան այն, երբ չգիտես, Թե որտեղ գիչերես:

Ել

աճա

-

որն արագացնում էր քայլերը

խելով,

որ

դեռատիաղչկա ետնից, վազնցնում իր զեզեցիկ այծին՝տես-

մտածկոտքայլում էր խվխատ ն

քաղաքացիները քաշվում

գինետները՝ միակխանութները, որ

բաց

նա

են

աները,

էին

այդ

ն

վակվում

ծեն

օրբ:

Վերջիվերֆո,-մտածեց Գրենգուարը,- պետքէ. որ այդ ազֆիկը որնէ կացարան ունենա, գնչուծիները բարեսիրտ են լինում: Ո՞վ -

գիտե...

Եվ ինչպիսի՛գեղեցիկ մտքեր կային այն կախմանկետերի մեչ, որ մտքում դնում էր նա այղ թերասումից Հետո: Սակայներբեմն-երբեմն անցնելովիրենց դոները փակող վերջին քաղաքացիներիառջնիցնա որսում էր որեէ պատառիկնրանց խոսակցությունից,

որը

խղում էր իր շողշողուն հնթադրությունների

ՂԹան:

Քիչ առաֆ երկու ծերուկ էին Հանդիպելիրար: Վարպե՛տԹիբո Ֆեռնիկլ, զգո՞ւմ եք, որ ցուրտ է: (Գրենգուարնայդ զիտեր ձմռան սկզբից): 07 չա՛տ ցուրտ է, վարոլե՛տ ԲոնիֆասԴիզոմ:Վայ թե այնպիձմեռ «ի լինի, ինչպես երեք տարի առաչ, 80 թվին, երբ փայտիբեռը -

-

Հասավ ութ սոլի: է՛, այդ ի՛նչ է -

թյամբ, երբ սուրբ սառնց, Գրիչը

ն

թվականի

Համեմատուվարպե՛տ Թիբո, ամեն ինչ Սարտինի տոնից մինչն ծյառերնդառաֆ որ,

այնպիսի կատաղությամբ,որ դատարանիքարտուղարի էր ամեն մի երեք րաո գրելուց Հետո՝ մեծ սենյակում,

սառում

ընդծատվնցդատավարությանարձանադրումը: Քիչ այն կողմ երկու Հարնանուծիներ էին զրուցում իրենց

որով

ն

տուշաններից, մոմեր բռնած,

որ

մչուչից ճրթճրթում էին:

պա-

Ջեր ամուսինը պատմե՞լէ դժբախտ պատածարը, տիկի՛ն Լա-Բուդրութ: դչ: Ի՞նչ է պատածել,տիկին Թյուրքան: Շատլեինոտար պարոն Ժիլ Գոդենիձին խրտնելով ֆլամանզլորել է Սելեստինյանմիաբանության նրանց թափորից՝ ներից օբլատ"՛պատվելիՖիլիլպո Ազրիլոյին: -

-

-

ու

-

ճի՞չտ:

Միանգամայն: 4ի. արդեն խայտառակություն է դա: եթե ինչ-որ թաղաքացո՛ւ Հեծելազորի 4ի լիներ, ոչի՛նչ, վնաս չունի: մտքերիթելն Եվ լուսամուտները փակվում էին, իսկ Գրենգուարի -

-

արդեն կտրվածէր լինում: նա չուտ էլ գտնում էր դա ն նորից կապում Բարեբախտաբար, առանցդժվարությոան՝ շնորՀիվդնչուծու, չնործիվ Ջալիի,որ չարունակում էին թայլել իր առչնից. երկու նրբակազմ,գողտրիկ ծրապուրիչ արարածներ,որոնց փոքրիկոտթերը,գեղեցիկ ձեերը, չնորՀազեղ չարժումներբ զմայլեցնում էին Գրենգուարին, իրար էին խառնվում նրա մտաՀայեցմանմեջ: Իրենցխելացիությամբ մտերու

ու

մությամբ նրանք բանաստեղծինթվում էին երկու մանկամարդ աղֆիկ. իշկ թԹնթնությամբ, արադաչարժությամբ ն բայլվածքի ճարպկությամբ` երկուսն էլ այծ:

ՄակայնփողոցներըՀետզծետեավելի խավար,ավելի ամայի էին դառնում: կրակները Հանգցնելու զանգըվաղուց էր ղողանջել, է. արդեն փողոցներում սակավաթիվանցորդներ էին Հանդիպում, պատուծանեերումՀազվադեպլույսնը: Գրենգուարը դնչուծու ետնից մտել էր նեղ փողոցների,թառուղիների անել նրբանցքներիմանվածապատ բավիղը, որ շրջապատում է Սուրբ ԱնմեղներիՀնամենի ու

Այսպես էին կոչվում այն մարդիկ, որոնք իրենց ունեցվածքը տալով միաբանությանը` ապրում էինայնտեղ, կամ Հաշմանդամզինվորները, որոնց արթան ուղարկում էր վանք` ապրելու: Ծնթ. թարգմ.

զերեղմանոցըն

նման

է կատվիխճճած թելի կաժի: «ԱՀավասիկ փո-

դոցներ, որոնց ուղղությունները ունեն»,-

մտածում

չատ

քիչ

տրամարանություն

էր Գրննդուարը` կորած այդ անՀամար ոլորան-

ների մեջ, որոնք անվերջ կարծես նույն տեղն էին ընրում,

բայց

որ-

տնղ մանկաշասակաղֆիկըընթանում էր իրեն խիստ ծանոթ թվացող ճանապարչով, առանց վարանելու

ն

Հետզծշետեավելի արագաքայլ:

իսկ Գրենդուարը ամեննին չէր իմանա, թե որտեղ էր ինքը. եթե փոՂոցի մի անկյուն անցնելիս չնկատեր Շուկայի Հրասլարակիանարգանքի սյան ութանկյուն ղանգվածր,որի ծակոտկենգաղաթբ իր ան կտրվածքովորոշակիզծագրվում էր Վերդրլեփողոցիդեո լուսավոր մի պատուՀանիվրա:

Մի քանի րուլե էր արդեն, ինչ նա գրավել էր ազֆկա ուչադրուետ թյունը: գնչուծին մի քանի անգամ անձճանգատությամբ էր նայել, ն մի անգամ էլ նույնիսկ կանգ էր առել կիսաբացփոից դուրս եկող լույսի չողից օգտվելովոտից դլուխ չեշտակի նայել էր նրան, ապա Գրեեզուարըտեսել էր, որ այդ զենումից Հետո աղչիկը նույն ՐԹնակծկումն էր արել, ինչ ր իր ճամփան:

որ

ԳրնիՀրապարակում, է չալունակել

մտածել: Այդ չեռրձադեղ չբլթնակծկումն ստխպեցԳրեեգուարին ն Անկասկած՝ արչամարՀանք ծաղը կալ: դրա մեջ: Ուստի նա խոնարծեց զլուխը, սկսեց Համբել սալածատակիքարերը, Հնտզծնտե ավելի Հեռվից Հետնել աղջկան, երր մի փողոցի անկյունում, ուր տնսողությունիցկորցրեց նան, լսեց մի սուր ճիչ: Գրննգուարնարագացրեցքայլերը: Փողոցըբոլորովինմութ էր: Բայցն այնպես,փողոցիանկյունում ու

գտնվող սուրբ

կույսի ոտքերի մոտ, երկաթն վանդակիմեջ վառվող ձեթով ներծծված խծուծը Հնարավորություն տվեց Գրենգուալին

նկատելու, որ գնչուշին մաքառում էր իր ճիչերը խլացնել ֆանացող երկու մարդկանցբազուկների մեջ: Խեղճայծը սարսաված՝ կախել էր ն եղջյուրները մկկում էր:

-

առաֆ վազեց:մանկամարդ աղջկանբոնած մարդկանցիցմեկը

բար

վեց դեպի

չր

ն Գրենգուարը Փաֆա-

Հասե՞ք,պարո՛նպածաւկներ,գոռաց նա:

աշեղ կերպարանքն էր տՔվաղիմողոյի

դա:

Գրենգուարըփախումսոչտվեց,բայց այլեւսչառաջացավ: կողմով Հարվամոտեցավ երան,ձեռքի Հակառակ Քվազիմոդոն

մեջ` չոախավարի թաղվեց ծելով`չպրտեց դետին ն արագությամբ չարֆի Խելով աղջկան, որ մետաքան

ծալվելէր նրա ձեռքերի էր երան,իակ խեղճ այծը վրա: Բվազիմողոյիընկերը Հետեում վաղում էր նրանց հտնից: Թախծագին մկկալով` Են, Սպանո՛ւմ Հասե՛ք,սպանումեն,- ճչում էր Թշվառ գնչուծին: ն -ծ- կացե՛ք, տրոԹշվառականնե՛ր, բ Թողեքայդ պոփուծուն,Հանկարծ մի մոտակա քառուղուց գոռաց ձիավոր` ւռալի ձայնով ընդոստ դուրս պրծնելով: Արքայական ջոկատիՀրամանատալէր նա` ոռից-գլուխ Խնտաձիգ նման

-

ձեռթին:

զինված,մերկապրածսուրը թամբի

ն այն բոպնին,երբ վոանգավոր կուզը ընդլայնությաւմբ,

Հեւոնեում թե տասնվեց որ մուռիկից Համար,տասնծինգ նետաձիգ, էին իրենց ծրամանատարին, վլլա Հասան:երկսայր սրերը ձեռքնե-

րին: Արջայական պածակազորիմի ֆոկ էր

յան ԼԶ

չա ւս անվտանգության ոս

ու

դա,

որ

սլետ տյար Ռոբեր դ. Լ)

մո

տյա

ո

ե

ծսկոզությունէր կատարում:

չրջապատվեց,բռնվեց Բվազիմոդոն

Փարիզիպրեոյու-

ԱՆոուտ

ու

լի ,

Հրաման ամա

՛

կապոտվեց,նա մոնչում

էր»փրփրում, կծում,ե եթե պերեկիներ,կասկածչկա,որ սոսկ նրա դեմքը, բարկությունից

էլ

ավելի զզվելի դարձած, փախուստի

կմատներ ամբողջջոկը: Մակայնգիչերով ամենածղորզենջից՝ ւոգեղությունից:

նա

զինաթավված էր եր

նրաընկերն անչետացել էր պայքարի ժամանակ:

ուղղվեց Գնչուչինչնորչագեղությամբ

ձեռքերը Հենեց երիտասարդի ուսերին նասնեո

սպայի թամբիվրա,զույգ

ե.

մի քանի վայրկյան

դիտեց երան՝ կարձեսզմայլված նրա

տուցած լավ օգնությունից:

Ասլա առաֆինը խզելով

Հարցրեց, էլ ավելի քաղցրացնելովիր

քաղցը

ակ-

գեղեղիկ տեսքից ե մա-

ձայնը.

լռությունը՝

է ձեր անունը,պարո՛ն զինվորական: Ինչպե՞ս

-

ռլատրաստ ձեզ ծառայելու, Փերուսդը Շատոպեր, կապիտան սպան դեղեցկուծի՛ս,պատասխանեց ուղղվելով: եմ,- ասաց գեչուծին: Շնորչակալ Եվ երբ կապիտան սղալում էր բուրդունդյան ձեով ոլոՓեբուսը րած բեղերը, ձիուց սածեզ գնտնին Ընկնող նետի լես աղզֆինը ցածձ՝ -

-

ն

փախավ:

կայծակնայդքան արազ չէր չբվի:

պապի պորտը աա զոչեց կապիտանը՝ Հոռոմի Հրամաւյելով, հս սեղմենՔվազիմողոյի աճել կապանքները, (զերաղասեի պովփուծուն: ասաց մեկը,Ի՛նչ արած, կապիտա՛ն,նետաձիղզներից -

որ

-.

-

սոխակըթռավ, չղջիկը մնաց:

Մ

ԱՆՀԱՐՄԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

Գրեեգուարնընկնելուց չչմած մեացել էր սալաձատակի վրա փոված, փողոցի անկյան բարի կույսի արձանի առաջ: Քիչ-քիչ ուչթի եկավ նա. մի քանի րուլե տարուբերվում էր մի տհալ կիսաՔուն երազանքիմեֆ, որը սակայնիր քաղցրությունն ուներ ն որտեզ գնչուծու ն նրա այծի օդային կերպարանքներըմիաձուլվում էին

բռունցքի ծանրությանը: Այդ վիճակը Քիչ տնեց: Քվազիմոդոյի մասում սալածատակին Մարմեի՝ Հպված զգացածուժեղ սառնու,

Թյունը Հանկարծսթափեցրեցնրան ն վեր Հանեց միտքը. -

նա

ն

է գալիս Գրողըտանի, այս սառնությունը,-մւոսծեց որտեղի՛ց

նոր միայն նկատեց,որ մասամբառվի մեֆ է ընկել:

բաժինդառնա այղ Սատանայի

նա կուզ կիկլոպը.- մրթմրթազ նա վեր կենալ: Մալկոայն միջից փորձեց չատ էր չչմած ատամների ն. ֆարդված, ուստի ստիսլվածհղավ մնալնույն տեղում:Այնուա-

ե

մենայնիվ, մի ձեոքը բավայլուն (լավ էր գործում, այնպես որ`սեղմեց ն Համակերպվեցիր վիճային: Քիթը պեխը,- մտածեց նա (որովվՀեւտն. ձր, որ Հենց Փարիզի վոատած առուն անես էլ կլինի եր «թնեանը),եթե ոչ լոկ օթնանումդ, էլ ի՞նչ ոլետք է մենծա-Փարիզիելը առանձնասլնս գարչածոտ երազես, ջանոկ ցեղող րորակայինաղ պարունակի:Սա, իմիջիայլոց,տյար -

ու

ՆիկոլաՖլամելի ն. Հերմետիկոսների կարծիքնէ... բսոն անմիջավլեսնրա Հիչողության մեջ վնրակենՀերմետիկոս սարկավագապետ կլոդ Ֆրոլոյին:Նա Հիչեց Քիչ առաֆ դանացրեցզ նչմարածբուռն ւպայթարի երբ գնչուծինմաքառում էը ւտնեսարանը, երկումարդկանց միֆն.,Հիչեց,որ Քվազիմոդոն ուներմի ըեկեր,ն. ածա սարկավադապետիմռայլ ամբարտավանկերպարանքը անցավ նրա մտքով:«Շատ տարօրինակբան կլիներ տարտամորեն դա»,մտածեցնա ն սկսեց այդ տվյալով ն այղ Հիմթի վրա կառուու

ֆանտաստիկ չենքը՝փիլիսովիաների պել ենթադրությունների Հետո դղյակը: մի անգամ ես վերադառնալով կարտոնե Հանկարծ,

իրականությանը գոչեց. Է-Հե՛, կարգին սառչում եմ: երա տեղը Հետղծչետե էր դառնում: Արդարե, ավելիանտանելի ամեն մի մոլեկուլըԳրենգուարի Առվիջրի ճառագայթող երակներից չերմությունից խլում էր մի մոլեկուլ, են նրա մարմնի առվի ֆերմիջն սկսում էր ամենադաժանձնով Հավասարամաստիճանների -

ու

կչռությունՀաստատվել:

Բոլորովինայլ բնույթի մի անախորժություն նա պայթեց երա դլիին: Մի խումբ երեխաներայն փոքրիկ բոկոտն վայրենիներից,որոնթ ժամանակեկրումչափչչփել նե Փարիզիսալաչատակը ստաչակ րոլոր անունով ն, երբ մենք էլ փոքը էինք, քար են չպրել Հավիտծնական մեզ ամեն երեկո դոլրոցն արձակվելիս, որովչետն մեր չալվարները չէին, այդ պատանիխենթերի մի Հույլ վազում էր պատառոտված դեպի այն քառուղին, որտեղ պառկած էր Գրենգուտրը:երանք դոռգոռում`չափազանցքիչ մտածելով Հարնանծիծաղում էին ների քնած լինելու մասին ն իրենց ծտնից քարչ էին տայիս ինչ-որ անձն պարկ: Նրանցփայտե կոշիկներիթխկթիկոցն անգամ բավական էր մեռելին արթնացնելու Համար, իսկ Գրենգուարը,որ դեռ ու

ամբողջովինմեռած չէր, մի քիչ բորձրացավ: Է-Հե՛, Հեննրքեն Դանդե՛չ,էՀե՛, Ժեշան Պենսբո՛ւրդ,-գոռում -

էին նրանքամբողջուժով.- ծերուկ Էստաչ փողոցիանկյուՄուբոհը` նի ծրկաթավաճառը մեռել է: Գտելենք նրա ծղուտհներքնակըն տո-

նականՀրավառություն պիտիաննեք այսօրի̀ պատիվֆլամանների:

Եվ ածա ներքնակըգցեցին ուղիղ Գրենգուաի վրա. որի մոտ էին Հասել առանց տեսնելու նրան: Միաժամանակ նրանցից մեկր մի ծղոտ վերցրեցն տարավվառեց սուրբ

բուռ

կույսի արձանիճրազից:

Խաչյա՛լ Քրիստոս,- մրթմրթաց Գրենգուարը,-ուրեմն Հիմա էլ սաստիկ պիտիտաջանա՞մ: Ճգնաժամային վայրկյան էր: նա կարող էր անելանելիդրության -

մատնվել կրակի ինչսլես ն

անում

ֆրի միջն, ուստի գերբնական ճիգ գործադրեց,

ու

է այն դրամանենդը,որին պատրաստվումեն խաչել

որն աշխատում է խույս տալ: նա վեր կացավ,ներքնակըչպրտնց

ստաճշակների վրա

ն

փախավ:

Սո՛ւրբ կույս,- գոչեցին երեխաները.- երկալթավաճառըվերադառնո՛ւմ է: եվ նույնպես փախան: -

մնաց ծղոտե ններքնակին: Բելֆորեն,Հայր Ռաղզմադաչտը ե կոռողենՀավաստում են, որ օրը Թաղամասի Հաֆորդ Լր-Ժյուժը

մեծ չուքով վերցրեցայդ եճրքնակըն ԱՄԱ | Հոգնորականությունը մինչն որտեղ լուսարարը եկեղեցու գանձատունը, Սենտ-Օպորտյուն ստանում 1789 Թվականը էր 2 | Խկամուտ փոՄոկոնսեյ բավական ղոզի անկյունի սուրը կույսի արձանիկատարածղարմանալի Հրաչքը ե որ Հենց էր միայն Խերկայուցուցադրելով պատմելով, արձանը, թյամբ,1482 Թվականի Հունվարի 6-ի լույս մ-ի արժանածիչատակ ժեՀան Մուբոնից, էր ղեր Հծանղդուցյալ որը գիչերը Հալածել Համար մեռնելիս` եր Հոգին չարամտորեն նայիգլիինխաղ /լբազալու սատա-

թաքցրել էր ներքնակիմեջ:

ԿՈՒԺԸ

ԿՈՏՐՎԱԾ

Որոշ ժամանակամբողջարագությամբ վազելուց Հետո, չիմանալ"4 Թե ուր, դի"լչելով փողոցներիբազմաթիվանկյուններին,ցատկելվ

բազմաթիվ առուներ, կտրելով չատ

նրբանցքներ, փակուղիներ,

քառուղիներ, փախուստին անցման տեղեր փնտրելովՇուկայիՀին սալածատակիբոլոր

ոլոր/սններում, իր խուճապային սարսափիմեֆ

խուզարկելովայն, որ խարտիաների գեղեցիկլատիներեննանվանում է

(01.

աճ, Շհծուլտսու

ծէ

առավ նախ չեչասղառ,

1010",

մեր բանաստեղծըՀանկարծկանդ մտքում աղած

ապա

դիլեմայից բուկը

կարծեսԹե սեղմված: -

ինձ

թվում է, տյա՛րՊիերԳրենգուար,-ասաց

մատը ճակատինդնելով,-

որ

դուք

նա

ինքն իրեն՝

վաղում եք խելադարիպես: Այդ

փոթրիկ խուժանները պակաս չվախեցան ձեզնից, որքան 43.

Ամենայնճանապարձ,ուղի

դուք ՛

ու

պողոտա

(լատ):

նրանցից: Ինժ թվում է, կրկնում

եմ

ձեզ,

որ

դուք

լսեցիթ նրանց

փայտե կոչիկների թխկթի,կոցը՝ դեսլի Հարավ փախչելիս, երբ զուր փախչում էիք դեպի Հյուսիս: Ուրեմն երկուսից մեկը, կամ նրանք են

փախել, ն այն ժամանակիրենց ներջնակը, որ Հավանաբարսար-

սափիցմոռացել են, Հենց այն Հյուրընկալ անկոգիննէ, որի ետնից եք վազում այս առավոտից,ն որ տիկին սուրբ կույսը Հրաշքով ուղարպարեկում է ձեզ որոլես վարձատրություն Հաղթականերթերով րով «ժտված այն մորալիտեի, որ Հորինել եք դուք ի պատիվ իրեն, ու

կամ թե երեխաներըփախուստ չեն տվել, ուստի ն վառել են ներքգա Հենց այն պատվական նակը, Հետնաքար` կրակն է, որ ձեզ գրետք է զվարթանալու,Հազուսաներըչորացնելու

ն

տաքանալու Համար:

երկուդեպքում էլ, լավ կրակ կամլավ անկողին,այղ ներթնակըերկնՔի պարգն է: երանելիկույս Մարիամը, փողոցիանկյուոր Մոկոնսեյ է, գուցե ԺեՀան

Հենց դրա Սուրոնին

ձեր կողմից խելագարություն է այդպես լեղապատառ փախչել,ինչսլես նում

Համար է մեսցրել,

ն

պիկարդացինֆրանսիացու առջնեից՝ ձեր եանը թողնելով այն, ինչ դուք առջնում եք փնտրում: Մի խոսքով՝Հիմարնք դուք:

ԴրանիցՀետո

նա

լով, քեթը քամուն

նակը, բայց

իզուր:

ն

հտ

դարձավ ն կողմնորոշվելով

խուզարկե-

ականջըսրած`աշխատեցգտնել երանելի ներջնա

պատաձում էր միայն իրար Հաֆորդող տնե-

րի, փակուղիների, ծուռումուռ վարանածն.

ու

բավիղների, որոնց միջն

անվերֆկասկածում էր` էլ ավելի չփոլթվիծ

ու

մնում

էր

խճճված

խավար նրբանցթներիլաբիրինթոսում, քան կլիներ նույնիսկ

այդ

Տուրնելի դղյակի բավիղում: Հատավ,ն -

նա

Վերջապեսնրա Համրերությունը

Հանդիսավորկերպովբացականչեց.

Անիծվե՛նայս խաչմերուկները, սատանան

է ստեղծելդրանքիր

եղանինմանությամբ: Այս բացականչությունը մի բիչ սփուվնց նրան, ն ինչ-որ կարմրավուն ցոլք, որ նկատեցնա այդ րոպեինմի նեղ երկարերբուղու ծայրում, վերջնականապես բարձրացրեցնրա տրամադրությունը: ու

Փառավորվես. է. դա էլ իմ տե՛ր,.-ասաց նա,- Հենց այգտեղ ննըջնակնէ ածա վառվում:- Եվ իրեն Համեմատելով գիչերը նավա-

ՏԱԽՇ, 50.6, ՈԼճ-15 ՏԷՇԼԱԿ)"

մենք բազարձակապես ներքնակին, չգիտենք:

Հազիվ էր

նա

մի քանի

Հետղծեսւե ավելիցեխոտ

քայլ

ու

արել

այդ

զառիվայր,չսալարկված ն

ծրբ երկար նրբանցքով, վայրէջդարձող

ուղղվում էին դեղի փողոցիծայրում առկայծող պանդգվածներ, միջատնելի նման, որոնք գիչերը խոտի մի ցողուլույսը՝այն ծանրը նից մի ուլիչ ցողունի անցնելով` դիմում են դեպի Հովվի խարույկը: այն, երբ

նա

առաֆանալե

չի զգում իր քսակի տեղը: չատ

նա դրան`

որ ամեԹրոթուրներից մեկին, Քարչ գալիսմյուսներիետնից: Մոտենալով

չանցած Հասավայդ

նից ավելի ծուլորեն էր տնսավ, որ

չարունակեց Գրենգուարը

դա

ոչ այլ

ինչ էր, 22 էր զույգ

ոչ

մի Թշվառական ան-

որ ձեռքերինՀենվելով, Հաշմանդամ, են սարդը, որի երկու ոտքերն ինչպեսդոչսւային միայնմնավիրավոր Երբ նա անցնում էր մարդկային դեմթ ունեցող ցել: Այն վայրկյանին, այղ սարդազգիի իր ողբագին մոտով, բարձրացրեց ձայնը.

սրունք

ոստոստում

սա

--

եմ Եսօոմ

զ, Ռճո«

51ջոժէ լ Լճ

Եսօոճ ուճոմ101"

ինձէլ Քեզ Քեզ տանի,-ասաց Գրենգուարը,եժ եթե որնէ բան ծասկանում Քո ասածից: -

Սատանան

Հետ,

Եվ անցավզնաց: Նա Հասավ այդ մի ուրիչին ն ուչադիր չարժվողզանգվածներից նայեց:Անդամալույծէր դա,Թե՛կաղ,Թե՛անձեռո, ե այն աստիճան 44. Ողջո՛ւյն. ողջույն.աստղի ծով (լատ.): 45. Ողորմություն ալհք. սինյոր.ողորժություն (ի».): արնքջ

կաղ

անձեռ,

ու

որ

նրան նեցուկ Հանդիսացող անթքացուպերն ու

լաստակերաիտեսթ էին փայտնսրունքները որմնաղիրներիթայլող դասականՀամետալիս նրան: Գրհնգուարը,որ սիրում էր վոհմ մատությունները, մտթում Համնմատեց նրան Վուլկանի կենդանի ու

Հետ:

հռոտանու

Այդ կենդանի եռոտանին անցնելիս բարննց նրան, սակայն իր Չլիչարկըպածելով Գրենդուարիկզակիբարձրության վրա՝ածիլվեավսնի

լու

գոռալով նրա ականջներին. սո քշմճ50 46 քճոչ"

ՖԸՈՕԻ ԸՃհԿԱՇ, քԱՒՃճԸՕովքՒԿՒ

-

Ինչպես երնում է,

-

ուարը,-

եի

նման

բայց

սա

էլ կարող է խռանլ,-

ասաց

Գրեն-

ինչ ծանըլեզու է: Եվ ինձեից ավելի երջանիկէ.

քա-

Հասկանում է:

որ

Ասլամիոքը Հանկարծակիայլ ուղղություն առտանալուպատճա-

ասաց. ռով ձեռքր խփելով ճակատին

-ի նա

դեպ,ի՞նչէին ուզում առել ոյս

ուվոտ:Էսմերաղդա դոչելով:

սո

ուզեց արազացեելքայլերը, սակայն երրորդ անդամ ինչ-որ

բան փակեց նրա ճանապարՀ: Այղ ինչ-որ բանր, կամ ավելի ճիչտ՝

ինչ-որ մեը կույր մարդ էր, Հրեայի ղեժթով

ու

մորութով մի փոթրիկ

ձեռնափայտըթիավարելովչուրֆը՝դատարկությանմեջ ն առաֆնորդվելովմի խոչոր չան կողմից, ոնզային ն Հունգարական

կույր,

որ

չեչտուվ ասաց. -

-

փՇԿԱՑԼԸ ՇՈՒԱԱԼՈ)»

Փա՛ռք Աստծու,-

9ի մեկի,

որ

առաց Գրենզուարը,- վերջասլոս պատածեՀասկանալի լեզվով է խոսում: Հավանարար,ես խիստ

խնդրում ինՎնից իմ քսակի ներկա փռի վիճակում: դարձավ նա դհոլի կույրը), անցած չարա ծախեցիիմ վերչին չառլիկը, այսինթն. ողորմատու տեսք ունեմ,

որ

այսսլես ողորմություն -

46.

Սինյոր ասպետ,մի կտոր Հազի փող

արեք (լատ.): Ողորմություն

են

Բարեկամ(ն

(իոոլ.): կողորմա՞ք

Քանի

որ

դուք

միայն ձիցերոնիլեզուն եք Հասկանում, )Շոմմմլ

հշծմօուռմօ ոսքօհ ԹճոՏԱԶ

ուօճու

ԱԼլուզու «հշուտճո".

Այս խոսջից մեֆթը չրեեց դեպի կույրը ն չարունակեց իր ճամփան:Սակայնկույրն էլ միաժամանակարագացրեցիր քայլերը: Եվ ածա իրենց Հերթին Հասնում են անդամալույծն անսրունքը սաստիկչտապելով ն փայտե ամանն անթացուպերըսալածատակին թրխկթրիկացնելուց մեծ աղմուկ առաֆացնելով:Ապաերեքն էլ իրար Հրժշտելով ն քայլ թայլ ԳրենգուարինՀետնելովսկսնցին իրենց երգր երգել. Օդաչու", հրգում էր կույրը: նգ եսօոճ Ռմուզ)"երգում էր անսրունքը: իսկ կաղր բարձրացնելովերաժշտականֆրազը՝կրկնում էր. Սո քօմոչ0 մօ թզոի՛ Հետո

ու

ու

առ

-

-

-

-

Գրննգուարըխցկեց ականջները: փսկակա՛ն Բաբելոնիաշտարակաչինություն, գոչեց նա ն սկանցվազել: Վազեցկույրը: Վազեցկաղը: Վազեցանսրունքը: Եվ որքան ավելի էր Գրենգուարնառաջանումփողոցում, այնքան ավելի էին նրա չուրֆը վխտում կույրեր կաղեր, ձեռնատներ, միականիներն բորոտներ՝ իրենց վերջերով: Ոմանքդուրս էին գալիշ տներից, ոմանք կից նեղ փողոցենրից, ոմանք` նկուղների օդանցքեերից` ոռնալով, բառաչելով, ծղրտալով.բոլորն էլ կաղնին քաղ, լեգլնգալով, խուժելով դեւի լույսը թավալվելովցեխի մեչ, Հետո: ինչպես խխունջները անձրնից որին չարուհակում էին Հետեւելհրնք ՀետապեդողԳրենդգուարը, -

-

ու

ները, չիմանալով, թն ինչով (վերանա դա, չփոթված գնում էր «յուսեերի Հետ չրֆանցելով կաղերին, ցատկելով անսրունթների 46. Ծախեցի անցուծ չաբաթ իմ վերջին չապիկը (լատ.):Վերջին բառը` Ըհօշոււճյղ, պեաթ է լինի (Կուճամ, որից ն առաֆացել է ֆրանսելչեն «Ածոււօէ: ը ը: Սիչալն, երեույթին,Գրենդուարինն

49. Ողորմություն (լատ.):

50. Ռղորմացեքթ (իտ.):

Մի կտոր Հաց (կող):

վրայից, ոտթերը դնելով խեղահղամեերիայդ մրֆնանոցիմեջ այն անզլիացի նավապետինման, որ խրվեցխեցդնաիյւնրի վտառի մեջ: Մոածեցետ դառնալու փորձ անել: Բայցարղեն ուչ էր: Այդ ամբողջլնգճոնը խոնվել էր նրա ետեր, իսկ ել/եթ մուրացկաններըպինդ

բոնել էին նրան: Եվ չալունակնց քայլել` մղված թե՛ այղ անդիմագզլխապտույտից, որ այդ ամենը երա րելի ալիջից. Թե՛ վախից Համարդարձնում էր մի զարծուրելի երաղ: ու

Վերջապեսնա Հասավ փողոցի ծայրին: Այդ փողոցը դուրս էր դալիս մի ընդարձակՀրապարակ,ուր սփոված Հազարավորլույսեր նետվեց առկայծում էին գիչերվա տարտամմչուչի մեջ: Գրենդուարը

այղտեղ`Հուսալով իր սրունթեերի արագությամբ խույս

տալ

այդ

երեք խեղանդամուրվականներից,օր կառչել էին իրհնից: -

Օոմօ սզ5,

հօունէ7"՛

այդտեղ նետելով լի «րունջներով,

ն

որ

-

զոռաց

անղամալույծը՝ անթացուպերն

վազելով նրա ետնից մի զույգ այնպիսի Հիանաերբնք այդպիսիերկրաչափականգիծ չէին գծել

Փարիզիսալածատակիվրա: Այդ միջոցին անարունքե էլ ոտքի կանդնելով՝իր երկաթապատ ծանր ամանը կոխեց Գրենգուարիգլուխը, իսկ կույրը չեչտակի նայնց նրան Հրացայտ աչբերով: -

Որտե՞ղեմ

ես,-

ասաց

բանաստեվծըաչաբեկված:

Հրաչբներիբակում,- պատասխաննցմի չորրորդ ուրվական, որ մոտեցել էր նրանց: Հոգիս վկա,- չարունակնց Գրենգուարը,ճիչտ եք ասում, Քատեսնում աճա են, նի որ է կույրերը քայլում: Բայցորտե՞ղ կաղերը` -

-

Փրկիչը: Շրֆապատողները պատասխանեցին չարագուչակթրբիչով: Թշվառ

բանաստեղծըՀայացթը ման ածեց իր չուրչր: Արդարն,նա գտնվում էր այն աշավոր Հրաշքներիբակում, ուր երբեք պարկեչտմարդը այդ ժամին ոտք չէր դրել, մոգական մի չրֆանակ, որտեղ մտնելու սիրտ 52. (Իւրնես գեում,

մա՛րդ (իոպ-.):

անող Շատլնիսպաներն արվելով

անչետանում

պրնոլության սերժանտներըկտոր-կտոր էին. գողերի մի քաղաք, զզվելի կոծիծ Փաու

բիզի դեմթի վրա. կոյուլի, որտեղից ամեն առավոտդուրս էր վիժում ն ուր ամեն երեկո նեխելու էր վերադառնում մոլությունների, մուբայկանության ն թափառաչրֆիկությանայդ առուն, որ միչտ Ճորջում է մայրաքաղաթներիփողոցներում, Հրեշավոր մի փեթակ, ուր

երեկոյան իրենց ավարով վերադառնում

Հասարակարգիբոլոր

են

իչաժեղուննրը, խաբուսիկ անկելանոց, որտել գնչուն, կարգաթող վանականը,մոլորվածդպրոցականը,բոլոր

ազգերինպատկանողան-

պլիոաններ՝ իտալացիներ,գերմանացիներ,ամեն կրոիսսլանացիներ,

նի մարդիկՀ̀րեաներ,թրիստոնյաներ, մածմեդականներ,կոապաչտ-

ներ` ծածկվածչինծու վերթնրով, ցերեկը մուրացկանություն

գիչերը կերպարանափոխվում, ավաղակեն դառնում, մի խու-

անում,

ով

են

Հսկայական Հանդերձարան, որտեղ

այդ

դարաչրֆանում

այն մչտնջենաՀազնվում Հանվում էին բոլոր դերակատարները են կան կատակերգության, որ խաղում Փարիզիսալաճատակիվրա ու

դողությունը, պոռնկությունը

ն

մալդասսլանությունը:

ԸնդարձակՀրապարակէր դա` անկանոնչրֆագծով ն վատ ըրած. ինչպես այն ժամանակվա Փարիզիբոլոր Հրապարակները: Այս այնտեղ փայլում էին օֆախներ,որոնց չուրը վխտում էին տարօրինակխմբնը: Ամենքնէլ զնում էին, գալիս, գոռում: Լսվում Լին սուր ծիծաղզներ, երեխաների ճղճղոցներ, կանանց ձայներ: Այդ սա-

ու

բաղմության ձեռքերը, դլուխները, երեում, Հազարավորարտառոց

որ

լուսավոր ֆոնի վրա

սն

էին

չարժումներ էին կատարում:Երլւեմն-

երբեմն զ նանի վրա, սրանղ Հակայականանորոչ ստվերներինխառնված Հրացոլքն էր դողդողում, կարելի էր տեսնել որեէ թրե ելող չուն, որ նման

էր մարդու, կամ չան նմանող որեէ մարդ: Ցեղերին տեսակ-

երի սածմաններըկարծնսֆնֆվում էին

այդ

քաղաքում, ինչես

դի-

վաժողովում: Տղամարդիկ, կանայք, անասուններ,տարիք,սեո, առողֆուխյուն, Հիվանդություններ, ամեն

ինչ կարծես Համայնականէր

այդ

մեջ,ՄՄ 27 ինչ ընթանում Հը բազմություն վրա դրված, այդտեղ

մեն

մասնակիցէր

ոք

խարույկներիերերուն

ու

միասին,(ռռոնված, հրաբ

անդոր լույսը

ամեն

ինչի:

Թույլ էը տալիս Գրեն-

գուարին ԻՐ Հոգեխոով դրության ժիջից եկատելու ընդարձակ Հրապարակիբոլորտիքը Հին տների մի զզվելի օղակ, որոնց որդնակեր,

յուրաքանչյուրն Իր մեկ աա երկու կծկված,կկզած ճակատները` նրան Թվում էին լուսավորված ձեղնապատուծաններով` խավարում պառավ անանց վիթշարի գլուխներ, չուլչջանակի չարված, Հրեչաոնս

ու

-մոու

Ք

ծում

ը ծոմռած

դիտելիս: Հանդեսը

Մի նոր աշխարՀ էր

վխտացող

ու

ն

աչյքե

չքերը

արչժելո ն Թարթծլով դենրի չաբաթ մսբաթա-

դա`անչայտ,անլուր,այլանդակ, սողացող,

ֆանտաստիկ:

Հետղզծետե ւսվելիչչմելով ն.

հրեք մուրացկաններից,ինչսլես երեք

աքզաններիցբռնված, խլացած եր չուրֆը իլը

բազԳրենգուարըաշխատում էր մաթիվուրիչ դեմքերից՝ չաղրբարոսխտ չահր կարողությունը, ղպածել մտածելու որպեսզի Հիչեր.թն իրո՞թ նրա հոնքերը զուր չին, նրա Հիչողզության բաթ օր էր այդ: Սակայն ն. մտածողության ղությ

ԼԸ

թե

(րվածէր

տրված

էր,

ն.

ն

Հաչող

ամեն

ինչի ինչից

տացող

կասկածելով լ

դ,

տա-

հ եր տնսածի զգազածի միջն,Հետեւյալ անլուծելիՀարցն տանվելով

էր տալիսիրեն.

Եթեես կամ,այս ամե՞նն էլ կա.ոլն այս ամենը կա,ես էլ կա՞մ: Այդ ժամանակ նրան չբջասղլատող վայրաՀաչբազմությունից -

լովեց որոչակի մի -

-

ձայն.

մոտ: մուռ, տանենքթագավորի ՏանենքԹագավորի

Սո՛ւրբկույս,-

նոխազկլինի:

այստեղի Թագավորը մրմնջաց Գրենդուարըը,-

մո՛ւռ,Թագավորի մո՛ւտ,- կրկնեցին բոլոր ձայները: Թագավորի Ամենմեկը ջանում էր իր ձանկըդնել երս՛ Գրենգուարին տարան: իրենց որսը բաց չէին Թողզեում վրա:Սակայներեք մուրացզկաւննելը -

ն

է նա: խլում էինմյուսներից.- Մե՛րն ոռնալով

Բանաստեղծի` արդեն Հալից ընկած վերնաղդեստըվերֆինչունչը փչեց

այղ

Վայքարի մնֆ:

Այդ զարծուրելի Հրառարակով անցնելիս նրա գլխապտույտը փարատվեց:Մի քանի քայլ անելուց Հետո իրականությանզգացողությունը վերադարձավ:նա սկսում էր վարժվել չբֆապատիմթնոլորտին: Առաջինվայրկյաններին բանաստեղծիգլխից կամ գուցե, պարզապեսն պրոզայիկ ձնով ասենք, նրա դատարկ ստամոքսից բարԳրացելէր ինչ-որ ծուխ, այսպես առած՝ գոլորչի, որը տարածվե(ով առարկաներին երո միֆն՝թույլ էր տվել դրանք նչմարծլ մղձավանչի անչեթնթ մչուչի միջով, երազների այն աղջամուղջի միչից, ձե են բոլոր որոնք երերացնում են բոլոր չրջագծերը, ծամածոում եըը,

կուտակում ծն առարկաներըանասելի դեզերով,իրերը դարժնե-

լով քիմերաներ,իսկ մարդկանց՝ ուրվականներ:Բիչ-Քիչ

այդ

զգայա-

իչաբությանը Հաջորդեց նվազ մոլորուն սակավխոչորացնող Հայացք: իրականությունը էր դառնում նրա չուրը, բախսլարզորոչ վում էր աչքերին, բախվում էր ոտքերին ն փչուր-փչուր անում այն սարսափելիպոնզիան,որով սկզբում չրչապատվածէր զգացելիրեն: Հարկադրվածէր նկատել, որ ինքը քայլում ոչ թե Ստիքսի՞,այլ ցեն

եի մեջ, որ իեն Հրմչտկում Թե իր Հոգուն,

այլ

են

ոչ

թե դներ,

այլ

գողեր, որ խոսքը ոչ

պարզապեսմարմնին էր վերաբերում (քանի որ

նրան պակասում էր այն թանկարժեք Հաշտարարը,որ այնքան ազդեցիկ կորով

կանգնում է ավազակին պարկեչտմարդու միջն

-

ավելի մոտիկից ն ավելի սառնարյունությամբ քսակը): Վերջապես զննելով այդ խայտառակ խրախճանքըդիվածանդեսից ընկավ

գինետուն:

'

Հրաշքներիբակն. արդարն, ոչ «յլ ինչ է, եթե ոչ գինետուն, կայն ավազակների գիննտուն՝որքան գինուց, նույնքան ն արյունից կարմրած: երբ վերջապեսցնցոտիավորներիպաշակախումբըերան սա-

53.

Րատ Հունական

դիցարանության`դժոխթի գետը,

պատվումէր նրա չուրչը:

որ

յոթ

անգամ

Հասցրեց երթի վախճանին, ապա

նրա աչքերի առաջ բացված

պատկերնընդունակ չէր վերադարժնելունրան պոեղիային՝ թեկուզ ն դժոխքի պոեզիային: Ավելի,քան մինչ այդ, դա գինետանճաչաբանի պրոզայիկ

ն

գոնչիկ իրականությունն էր ներկայացնում:

եթե մենք տասնչինգերորդ դարում չլինեինք, ապա կասհինք, որ ԳրենդուարըՄիթել-Անջելոյից իֆել-Հասել էր կալոյին"': Մի լայն, կլոր սալաքարիվրա վառվող մեծ խարույկի չուրֆը: որի բոցերը խաղում էին այդ պաճին դատարկ նծոոտանու չիկացած այն Քերի բոլորտիքը, մի թանի որդնակճը սեղան էր գրված այս ո-

ու

տեղ, պատածածձնով, ե Համաչափությունից ամենաքիչՀասկացո-

ղություն ունեցող որեէ ծառա չէր բարեճաճել վուղածեռ դասավորել կամ ուչք չէր դարձրել,որ դրանք չծատեն միմյանցայդպիսի անՀարմար անկյուններով: Այդ սեղաններիվրա չողչողում էին մի քանի սափոր,որոնցից ծորում էր գինի գարեջուր, իսկ այդ սափորու

կրակից շառագունած բազմախմբվածէին գինուց Թիվ բաքոսյան դեմքեր: Մի տեղ մի ցմփոր կենսախինդմարդ մսուտ չոինդով Համբուրում էր Հաստլիկ մի անառակուՀծու.ապա կեղծ զինվորի մի տիպ, Հեգնաբան, ինչսլես արգոտյան բարբառով

ների չուրը

ու

ու

ու

էին

սուլելով՝իր կեղծ վերքի կապերնէր արձակում ն

ասում,

վոտից Հազարավոր կապերով փաթաթած իր առողջ սրունքի թմրությունն նատած

ու

առա-

ճուժկու

էր փարատում. դրանց չճակառակ դիրթով

մի նիճար մարդ կաթնեղ խոտով

ու

եզի արյունով իր

սատ-

վերջն էր պատրաստում Հաֆորդօրվա Համար: Երկու սեղան այն կողմ մի բարեպաշտ,ուխտավորի լլիվ Հագուսաով, ճեգելով կարդում էր Երկնայինլթազուչու ողբը` չմոռանալով սաղմոսային եղանակն ոնցախոսությունը: Քիչ Հեռու մի ուրիչ ձրիտառարդ

ծու

սուտ

ու

մուրացկան ընկնավորության

դաս

էր

առնում

մի ծեր սինլքորից,

Նրա գլխաՖրանսիականՀայտնի գծանկարիչ-փորագրող(1592-1635): են: վոր Հերոսները մարդկային Հակված է դեպի գրոտեսկը ե զանգվածներն է «ՓատեԱյս ոգով էլ գծանկարել ֆանտաստիկ-օրնամենտալ մոտիվները: բազմի արձավիրջները»չարքը: 54.

սովորեցնում էր բերանից փրվուր

որը

մի կտոր Հանելուարվեստը`

օճառ

Նրանցկողթին մի ֆրգողությամբ կեղծ Հի|անդ, իջեգծամելով:

նում

էր եր

ուռած

Քիթը բոնել

չորս

մալմինը. թե Հինգ

գող

դրա

պատճառովստիպվածէին իլննց

կանայք, որոնք նույն սեղանիչուրը

ածին գողացած մի երեխայի Համար: Այս բոլորսլաւոկերները, որոնք երկու դարՀեւոռ, այնջան ծիծաՀԱթէ ասում, որ արթայի ինչսլես Սովալն ղելիթվացին արջունիջին, ե մար դարձանժամանց ներածություն՝ արջայական «Գիչեր»բալեվիճալահում էլն երեկոյան

տին, որը բաժանվածէր չորս մասիե կատարվումէր ՓոթըԲուրբոնէ 1653 Թվականիմի ակայան թատրոնում: «Երբեք,- ավելացնում նատես վկա,- Հրաչքնելի բակի ծշանկարծակի կերպարանավփոխուչեն ավելի Հաֆող ներկայացվել: Բանսերադը բավական Թյուննեելը մեղ նախապատրասանց դնղեցիկ չանաստեղծություններով դրան»:

լկտի երդեր: Ձուրաանում խծբծում մարդ իլչենն էլ քանչյուր Հայծոյումէր, առանց բ'ոխումից լելու: Գավերնիրար Լին զարկվում, Հարնանին դավերի ծնունդ (ին առնում սլատառոտում իսկ կոտլված գսվերը կովվնել,, Լին ցեղուիները: Մի Խոչոր չուն նանի Թսթերին նստած` նայում էր կլակին: Մի Քուել, ելոնլսախառնված էին այղ (շրալվճանքին: երեխան Գողացված Ամեն

տեղից լօվում չին բարձր Քթի ֆ

ն

ու

զոռգոռում: Մ/

ԸԼՀԸ»չորս տարեկանգիլչուկ տղա, նսսոած լսխսւոբարձր մի նստարան ն յոոթերը կախած, սեղաննէլ կղակին Հասած, ոչ մի բառ չէր ասում: երլոոլդնէլ մատով սեղանի վլլա էր տարածում խիստ փոքրիկ, ցեխի մոմիցՀոսող ճարպը: Վերջինը, մեջ չոքած,Համարյա որած մի խոչոր կաթսայի ք երում էր հրա մեֆ,

լալիս նր

ու

ու

ե

կողերը

որից արձակված ծղրբտոցից խհզերբեկորով, կուչաթասիվեր

Սարառղլիվալվուսը"":

Խարույկիմոտ կար մի տակառ, տակառի վրա՝մի մուրացկան:

էր դա Թագավորն

Իր

դաՀչին բաղմած:

(1644-1737): 55. իտալացի նչանավոր ջֆութակագործ

բոնած Գրենգուարին

երեք մուրացկանները բնրեցին երան այդ տակառի մոտ, ամրողջչփայտախումբըմի ւած լռեց, բազի մեֆ կռացած ելլեխայից: կաթսայի Գրենդուարը ո՛չ Համարձակվում ձր շունչ քաշել, ո՛չ էլ աչքերը բարձրացնել: էքօուծւծ,զառ ս ՏՕԵՐ6ԻՑ7",ասաց ելեք սինլթորներիցմեկր, ն որոնց պատկանելությունն էր Գրննգուարը, նախքան կչասկամի նար,Թե ինչ չ նչանակում դա,մյուսր վերցրեց նրա դլխարկլ՝ ճիշ:ո զեռ բավական ւ, բոոյց ոզոլչմելի գլխանոց, պիտանի անժրնային կամ արնոտ եղանակին: Գրենգուայրը Հառաչեց: Այդ միջոցին իր տակառիբարձունքից թագավորը Հարցրեց. ն

-

սա

Այս ի՞նչխայտառակ արարած է: արը ցնցվեց:Այդ ձայնը, թեն արտալրերված ուղառնաԳրննգու Լի ջի չեչտով, Հիչեցրեց մի ուրիչ ձայն, որ Հենց այղ ավոտ -

առ

առաչ

ֆին Հարվածն էր Հասցրել իր միստելրիային՝ Հանղիսատեսներ Նա միջից ոնզաձայն ծոր սալով.«Ողորմացեթ կշնղճ աղզբթատին»:

Տրույֆուն էր դա: Արդարն, կլոսլեն կլոսլննՏրույֆունեւրարթայայան նշանները կրելով ՀանդերՎ՝ ոչ

բարձրացիբեց գլուխը:

կամ ավելացլել:Նրաբազուկիվերջը մի ցնդոտի չէր ւլակասեցլրել Նա անչետացել էր արդեն: բոնել էր սպիտակ կաշվե երիզնեերից Հյուսված այնպիսի մի մտրակ,որ այղ ժամանակգոլ ծ էին ածում եւո մղելու Համար ն որ թուլրազանակիր ոստիկանները` բազմությանը ն վերնից անվանում էին Եօսոոծ: Գլխին գրել էր կոզավոր ծածկված մի տնսակ գլխարկ. դժվար էր որոչել՝ սակույն մանկական գդա՞կ էր դա, Թե՞ արքայական թագ,այնքան նման էր ե՛ մեկին,ե՛ մյուսին: ՀանձինՀրաչքների ճանաչեՍակայն Գրենդուարը բակիարքայի մեծ լով սրաչի նեզովված չգիտեսինչու` մի Քիչ մուրադկանին՝ գոտեսլնդվել էր:

եա,- տե՛ր "ետք է Ինչոլե՞ս ԷՀ... վեՀապե՛տ... Տյա՛ր.-Թոթովեց կոչեմ ձեզ,- ասաց վերջասլես՝ մ եծարման Հասնելով գագաթնակետի ն. այլես չիմանալով Թե՞իջնի: ավելիբարձրանա",

--

56. (իա՛րդ, գլի արկդ (իպ): Հանի՛ր

Տեր իմ, 4երգ մեծություն կամ ընկեր, կոչիր ինձ ինչպես կուշնա: Բայց չտառլի՛ր:Ի՞նչ կարող ես ասել ի պաչտպանությունթեզ: «Ի սպլաշտսլանություն Գրենգուարը.-բնավէլ ֆե՛զ,- մտածեց ես այն մարգն եմ, որ այս Հաճելի րան չէ դա»: Եվ կմկմալով առաց.-

առավոտ... -- Սատանայի եղունգներըփլա՛,- ընդծատեցկլուենը,-

Քո

կանգնած ես խայտառա՛կ, ուրիչ ոչի՛նչ: Լսի՛ր: հրեք Հղոր ինթնակալներիառաջ. ես՝ կլոլեն Տրյուֆուն, Թյունի ար-

անունն

ասա,

քոնարի, զերազույն վեչասլետ արգոյի թազավո-

Հաջորդը մեծ

թա,

Դու

ն

բության. Մալիաս Հունդաղի Սպիկալին՝ դուքս Հեմիայի, այն դեղին ծերուկը, կոսլած, Գիյոմ Ռուսոն` նսում

ն

Դու

մանլ

կայսր

զուրգուր

ես

ու

որ այդ գիրուկը, Գալիլիայի,

2 ուիուՀուն:

գուրգուրում

նա

որ տեսնում

Եզիպտոսի Բոայնտեղ՝ թուրֆը գլիշին

Մեն Ք

Ք

ո

մեզ չի ենք: Ք

Դ դատավորներն (լ

արզոյի քագավորությունը՝ առանց արդոտյան լինելու,

խախտել էս մեր քաղաքի անխախտօրենքները: Դու պետք է ուօս պաաժվես.եթե իՀալկե Ըզքօո, /Մ/ճոճ կամ 81/046չես, այսինքն` զու

պարկեչտ մարդկանց արզոտյան րարբառով` զող,

Սրանցիցմեկնումեկը չե՞ս

ՀՈՏՀոլիկ չես: Հոյովիր -

ես

Հեղինակն Դու

առաց

պատիվը

այդ

Տրույֆուն՝ չթողնելով,

Հիմա կկախվես: Գործըմիանգամայնպարզ է,

ն պարկեշտ թաղաթացիներ, ինչպես

Հետ

Արդարացիր,

եժ...

Այդքանը բավական է,-

վերֆացնի:ր"

արղյոբ:

Հատկությունները:

թո

Ավա՛ղ,.Է պատասխանեց Գրենգուարը,- հս

չունեմ: -

մուրացկան կամ

դուք

եք վարվում մերոնց

Վեզ մոտ, այնպես էլ մենք ենք վարվում ձերոնց Հետ մեզ

Այն «րենթր.

որ

դուք

ձոված գլուխը

զուրս

մոտ:

գործադրում եք մուրացկան թափառաչրֆիկ-

Խերի նկատմամբ.բքափառաչրֆիկներն էլ գործադրում մամբ` Անչրաժեչտէ,

որ

պա-

որ

գա

են

ձեր նկատ-

երբեմն-երբեմն պարկեչտ մարդու

կաննփաթելեմանյակի միջից.

պատվավորություն կտա: Դե,

դա

ծամա-

գործին

բարեկամ.քրֆերդ բաժանիր այս

օրիորդներին: Հիմա

ջեց կախել կտամ թափառաչրֆիկներին զվարճայնելու Համար, դու էլ քսակդ կտաս նրանց, որ խմեն: եթե ծս

որնէ կրոնականմիմոսություն

ես

ուզում անել, այնտեղ, սանզի մեջ

մի ջատ սիրուն, քարե Հայր աստվածկա, որ գողացել ենք

օ-Բյոֆ հկեղեցուց:

Ես

քեզ տալիս

եմ

չորս

Սեն-

Դինր-

րոպե, որպեսզի Հոգիդ

գցես նրա զլիչին: աճեղ ճառը: Վերջացավ Լա՛վ առաց. Հոգիս վկա: կլոսեն Տրույֆուն ճառում -

է

սրբա-

զան Հայր պապի պես.- դոչեց Գալիլիայի կայսրը`կոտրելով իր գավը սեղանի ոտթի տակ նեցուկ դնելու Համար: -Տյարք իմ կայսրեր ն արջաներ,- ասաց Գրեեգուարըսառնասրտությամբ(չգիտեսթե որտեղից վերադարձելէր նրա Հաստատակամությունը ե նա խոսում էր վճռականորեն),- դուք նկատիչեք առնում է. ես այն րամի Հանգամանք,իմ անունը ՊիերԳրենդուար

նաստեղծնեմ. որի մորալիտեններկայացրինայս առավոտԱրդարամեծ դատության արածում: պալատի

վարպե՛տ.-ասաց կլոպենհը:-ես էլ այնտեղ էի, է արդյոք, որ այս գլուխը վկա: Շատ լավ. րեկե՛ր,իրավացի՞ առավոտ մեզ ձանձրացնելու Համար՝ երեկոյան չկախվես: մտածեց Գրենզուարըն, այնուամե«Դժվարթե գլուխս փրկեմ», -

Ա՛,

դո՛ւ

էս,

Աատծու

նայնիվ. մի փորձ էլ արեց: Բայց ծա չեմ Հասկանում. թե ինչու բանաստեղծներըդասված չեն չրջմոլիկների չարքը: Թափառաչրչիկ էր Եզոպոսը,մուրացկան -

էր Հոմերոսը.գող եր Մերկուրիոճբ.կլոլենն ընդՀատեց երան. -

Ինչպեստեսնում

եմ՝ դու

ուզում

ես

գլխաՀան անել մեզ քո

կախարդական խոսքերով: Գրողը տանի, թույլ առանց կոտրատվելու:

տուր

այզ

քեզ կախեն

Հաներեցեք,տե՛րիմ, արքա՛Թյունի,- առարկեց Գրենդուարը՝ մառորեն,քայլ քայլ վիճարկելով:- ԴրաՀամարարժենեղություն -

առ

թաաչել...Մի՛ բոպե..

Լսեցեք ինձ..

Առանց ինձ լսելու

չեք

բատապարտի..-

Արգարն,չուրֆը տիրող ժխորըխլացնում էր նրա թշվառ ձայնը: Փոթրիկ տղան ավելի մեծ ավյունով էր քերում իր կաթոան, ւ վրա դրեց ի լրումն ամենիմի պառավ կին չիկացած ծոոտանու ճարսով լի տառլկոց, որ կրակիցայնպեսէր տժտժում,

ասես

նման

էր

չիմակավոր ծաղրաձուի ետնից վազող երեխաներիխմբի աղմուկաղաղակին:

Այդ միչոցին կլոոլենՏրույֆուն մի րողն իբր Թե խործրդակցեց եգիպտոսի դքսի ն Գալիլիոյի կայսեր Հետ, որը բոլորովին Հարբած ասլա

ր,

սուր

Սո՛ւս

-

ձայնով ճչաց.

կուցեք:

Եվ որովՀեոն կալթսան տապկոցըչէին լսում երան ն չարունակում էին իրենց զուգերգը, նա ցած թոավ իր տակառից,մի թացի ու

ովեց կաթռային,որ

տասը

ջայլ

գլորվեց երեխայիՀետ մեկտեղ, ապա

մի քացի էլ Գասցրեցտապկոցին,որի ամբողջ ճարպը թափվեց կրա(ի Վրա. Հետո խստաչայացբարձրացավիր գածը առանց ուչք

դարժ-

նելու երեխայի Հեկեկանջներին,ոչ էլ պառավի մրթմրթոցներին,որի

նթրիքը ցեղում էր որպես գեղեցիկ, սպիտակբոց: կայսրը, գերչարամիտներն Տրույֆուն նշան արեց, ե դուքսը, ու

չերթչվառականներըեկան, պայտաձնչարվեցին երա չուրջը, կենտմնում ոնում էր ուժեղ կալանջի տակ: թողնելով Գրենգուարին, որ ժեցուռիների. թրֆերի, փայլփլուն-կեղծ զարդերի, եղանների, կացինների, գինձթաթախ սրունթների, մերկ խոչոր բազուկների, ու

ապուշ (եղտուտ,Հանգած դեմբերի կիսաչրֆանակէր դա: Սուրաց(անության այղ «կլոր «էղանի» մեջտեղը կլոլեն Տրույֆուն, որպես այղ

այղ

ու

աննատիղոժ. որպես

ավագանիիթագավոր, որպես պապ պապընտիրժողովի.իչխում էր նախիր տակառիբարձրություայդ

ինչ-որ ամբարտավան,ամեչի աշեղ արտածայտուն Սյամբ. որից չողչողում էր նրա բիբը նրա վայրենի պրոֆիլի մեֆ եից.

ապա

ու

մելլմացնում էր ավազակայինլացկանության գազանային տիպը: Թվում էր, քն վարազ է դա խոզի դնչելի մեջ:

Լաիր,-

-

ասաց

նա

:-

լով այլանդակ կզակը

կախվես: Ճիչտ է՝

դա

Գրննգուարին՝ կոշտուկուլիտ ձեռքով չոյեես

Հիմք չեմ գտնում, թե ինչու

կարող է զզվելի լինել թեզ,

ն

չատ

դու

չպիտի

էլ Հառկա-

նալի է, որովչետն դուք քաղաթացիներղ վարժված չեք դրան Հասարակգործր

բարդ

ն

եք պատկերացնում: Վերֆիվելֆո,մենք քեզ

վատություն չենք ուզում: իսկ Հիմա քեզ կառաջարկեմ գլուխդ փրկելու մի միչոց, ուզո՞ւմ ես դառնալ մեզ պես մարդ: Դժվարչէ պատկերացնել,քն ինչ ազդեցություն գործեց այս առաջարկը Գրենգուարիվրա,

որ

տեսնելով, թե ինչպես կյանքը

խույս է տայիս իրենից՝սկսում էր թուլացնել իր պաշտոլանությունը:

Ուսաին եռանդագին կառչեց դրանից: Ուզում եմ, իՀարկե, այն էլ ինչպե՛ս,- գոչեց նա: ես Համաձա՞յն անդամագրվել«կարճ սրի» եղբայրության,Հարցրեցկլոպենը: -

-

-

Համաձայնեմ «կարճ սրի» եղբայրությանը,-. պատասխանեց

Գրենգուարը: Համաձա՞յնես դառնալու աղատ քաղաքացիների դասի անդամ,- չարունակեց Թյունի թագավորը... Այո, ազա քաղաքացիներիդասի անդամ: Արզոյիթագավորության Հպատա՞կ: Այո, արգոյի թազավորության: Շրֆմոլիկ-մուրացկա՞ ն: Շրֆմոլիկ-մուրացկան: Հոգով-արտո՞վ: Հոդով-սրտով: -

-

-

-

-

-

-

-

-

Ես

քեզ պետք է Հայտննմ,- չարունակեց թագավորը,-

այնուամենայնիվկկախվես: Գրո՛ղըտանի,- գոչեց բանաստեղծը: -

ոբ

Միայնթե,- անայլայլ շարունակեց կլոպենը,- կկախվեսթիչ ՓարիզիՀաշվին,

-

առվելիմեծ Հանդիսավորությամը,բարի քաղաք

ուշ,

զնղնցիկ քարակերտ կախազանիցն պարկեչտմարդկանցձեռքով:

Մի մխիթարանքէլ Ինչպեսասում կան ն

-

դա

է:

Գրենզուարը: ուրիչ առավելություններ: Որպեսազատ քաղաթացի,

-

նք,-

ասաց

ստիպվածչես լինի վճարել ցեխը մաքրելու, աղթատներին փողոցի լապանըներիՀամար. որոնց ենթակա հն Փարիզիքաղաքացիները:

Թող այդսլես լինի,- պատասխանեց բանաստեզծը:- Համաձայն

-

Ես

եմ:

չրֆմոլիկ

անդամ, ինչ

եմ,

արգոյական, ազատ

քաղաքացի, «կարճ «րի»

ուղեք. Հենց առաչուց էլ այդպիսինէի, տեր արքա

որ

տ տ քթհմչօթհւճ,Օուղօ5 Թյունի, որովձետն փիլիսոփաեմ՝ օէ օուճ քթհւչօքհօ «0ոԱղօուա՛՛, ինչպես գիտեք: Թյունի թաղավորը խոժոռնց Հոնքերը: Ինչի՞ տեղ ես դնում ինձ, բարեկա՛մ: Այդ ի՞նչ Հունգարական -

Հրեայիարգոյով ես հրգում:Ես եբրայերեն չեմ իմանում:Բանդիտ

լինելու Համար Հարկ չկա Հրեա լինել: ես նույնիսկ է՛լ գողություն չեմ անում, ես դրանից բարձր եմ. սպանում եմ: կոկորդաՀատ` այո՛,

գրպանածատ` ո՛չ: Գրենդուարնաշխատեցորեէ ներողություն սաՀեցնել այս կարճ

խութերի արանքը, որ բարկությունից ավելի կցկտուր էին դառնում:

Ներողությունեմ խնդրում, տե՛րիմ:

-

Սա

եբրայերեն չէ,

այլ

լատիներեն: -

ես

թեզ

տաքացած,այս

ն

եմ, որ

Հրեա չեմ,- չարունակեց կլոպեննավելի

քեզ կախել կտամ, սինագոգիփորոտիք,ինչպես

ունեմ

ինչոլիսին է

մի օր

որ

նա:

ինչ (1մենույն (լատ.):

կում

նան

կանգնած է կողքիդ, ն որին մեխվածտեսնել Հաշվասեզանինկեղծ դրամի պես,

պատիկՀուղայնցի չարչուն,

Հույս

ասում

փիլիսոփայության մեֆ է,

ամեն

ռք

փիլիսոփանէ սլարունա-

Այս ասելիս կլուլենըմատնացույցարեց Հունգարականփոքրիկ, ՇՕոիր «/ԱՇԱՕԵ: մորուքավոր Հրեային, որ կղչել էր Գրենղուարին 1416ոլ»-ով» ն ուրիչ լեզու չՀասկանալով՝ զարմանքով էր տեսնում, որ թագավորիվատ տրամադրությունը թաիվում է իլ ղլխին: Վերֆապես վաեմափառկլոպենըՀանդարտվեց: Ուրեմն,խաբհրա՛, ուզո՞ւմ ես չրֆմոլիկ դառնալ,- Հարցրեց նա -

բանաստեղծին:

Անկասկած,-պատասխանեցբանաստեղծը: Ուղելը դեռ ջիչ է,- առաց անչամբույր կլուվեեր.-բարյացակամությունը մի սոխ էլ չի ավելացնիապուրին ն միայն արքայու-

-

թյուն գնալու Համար է լավ. իսկ արջայությունն բանհր

են:

ու

արգոն տարբեր

Արզոյիմեջ ընդունվելու Համար պետք է ապացուցես, որ

մի որնէ բանի պիտանիես. իսկ Խրվիլա կին:

դրա

Համար սլետք է խուզարկես

ամեն կխուղարկեմ բան, ինչ Հաճո է ձեզ,- պատասխաննց Գրենգուալը: կլուլենը նչան արեց: Մի քանի արգոտյան անչատվեցինչբֆանակից ն վերադարձան մի րուլն Հետո: նրանքբերեցին երկու գերան, -

որոնց ներթնի ծայրը,վերջանում էր ծեփիչաձնտախաակներով,որով

գերաններըՀեչտությամբ կանգնում էին ղդետնի վրա: Երկու գերանների վերինծայրերինՀարմարեցրինմի ՀորիղոնագիրՀեծան, իսկ ամբողչությունը կազմեց մի

չատ

այդ

սիրուն, Հեչտ փոխադրելիկախա-

ղան, որի մի ակնթարթում տնկվելը Գրծնգուարըբավականություն

ունեցավ տեսնելու իր առաջ: Ոչ մի բան պակաս չէր, անգամ պարանը,որ չնորձագեղորենճոճվում էր Հեծանի տակ: Ինչո՞վեն վերջացնելու դրանք.- ինքն իրեն Հարցրեց Գրեն-

զուարը

որոչ

անչանգատուլթյամբ:

Զանգերիզնեգզեգոցը,որ լսեց հա նույն րուպեին,վերջ չրեց երա, անձկությանը.խրտվիլակ էր դա, որ արդոտյաններըվզից կալում կարմիր Հագուստով ն. ձին պարանից,մի տեսակլոչուն աչարեկող՝

որ դրանպճնված, փոջըղզանգակներով երեսուն ջորու ասպասարքը: ցով կարելիէր զարդարել կաստիլյան

այնքան չատ բոժոժներով

ու

Այդ անծամար զանգերը որոչ ժամանակղեգզնդացինպարանիւուս-

Հետո Քիչ-թիչ մարեց նրանց ձայնըն վերֆառլես լռեց, ւտանվելուց, որը մատնվեց ճոճանակի երբ խրտվիլակը անչարժության օրենքով, ն գածրնկեց արեցֆրի ավուզի ժամացույցները: Այդ ժամանակ կլուղենը Գրենդուարին մատնացույց անելով տակ դրված Հին,երերուն նտտարանը՝ խրտվիլակի ծրամայեց. Բարձրացի՛րդրա վրա: Գրողիծոցը,- առարկեց Գրննդուարը,վզակոթս կարողէ ջարդվել:Ձեր նոտարանըկաղումէ Մարգիալի երկտող ոտանավորների ւլես. մի ոտքը վեցաչափֆ է, մյուսը՝ Հեգաչափ: -

-

-

-

կրկնեց կլոպենը: Բարձրագի՛ր,բարձրացավ վրա Ո Գրենգուարը նտտարանի

գլուխն

ու

բազուկ-

Հետո, կարողացավ ները բավականաչափտարուրբերելուց գտնելհր ծանրության կենտրոնը: Իսկ Տիմա,- չարունակեց Թյունի արքան,-աֆ ոտքդ ստիր ձախսրունքիդ չուրֆը ւ ւնկվիր 4ձախ ռտթիդ ծայրին: Տե՛ր իմ, ուրեմն դուք անպատճառուղում եջ, որ իմ որեէ -

-

ասաց անդամը ֆարդե՞մ,Գրենգուարը: կլոպենըզլուխն օրորեց: ես դոժ -ծԼսի՛ր, բարեկա՛մ, շոտ" խոսում:Հիմա երկուխոսքով ասեմ բանի էությունը. կկանգնես ուռթիղ ծայրին, ինչպեսոր ւասսոդի, կկարողանասՀասնելաթրտվիլակի որը կխուայդոլիսով զրոլանին, զարկես կչանեսայնտեղգտնվողսակը: Եվ եթե անես դա, առանցմեկ Հատիկ զանգի 4այնի,լավ. կդառնաս արգոյիանդամ: Մեզ կմնա միոյն մի բանո̀ւթ օր դնգստել Քեզ: Առտծու փվո՛րը վկա,- գոչեց Գրենգուարը.Հազիվ թե կարողանամ:Իսկ եթե զանգակներըզնգզնգացնե՞մ: ու

-

-

ես: կկախվես: Հասկանո՞ւմ

-

-

Լավ չեմ Հասկանում,-- պատասխանեցԳրենգուարը: Ուրեմն մի անգամ էլ լսիր: Կխուզարկես խրտվիլակըն կՀանես

նրա քսակը. ելե այդ գործողության ժամանակ թեկուզ մի զանգակ ձայն Հանի, կկախվես: Հասկացա՞ր:Լավ, Հասկացա- ասաց Գրենգուարը:-Հետո՞: Իսկ հթե կարողանասքսակր Հանել ն բոժոժների ձայն չլավի, դու կչամարվես չրֆմոլիկե ութ օր չարունակծեծ կուտես: Հիմա անկասկածՀասկացար,չէ՞: մի Ոչ, տե՛ր իմ, դարձյալ չձասկացա: Ո՞րն է իմ օգուտը. դեսյքում կախվել, մյուս դեպքում`ծեծվել: Եվ Համարվելչրֆմոլիկ.- վրա բերեց կլուլեեր,- չրֆժոլիկ. Քի՞չ է դա: Քո չածն է պաճանջում քեզ ծեծել, որպեսզի վարժվես Հարվածներինդիմանալ: Շատ չնորչակալ եմ,պատասխանեց բանաստեղծը: Դե՛ չուտ, չտապիր,- գոչեց թագավորը` ոտքը խփելով տակառին, որը թնդաց խոչոր թմբուկի պես:- Խուզարկիրխրտվիլակը, ն վերացնենք: Մի վերջին անգամ էլ զգուչացնեմ քեզ, եթե մի բոժոժի զնգոց էլ լեմ, դու կգրավեսխրավիլակիտեղը: Արգոտյանների ոծմակը ծափաձարությամբընդունեց կլոպենի խոսքերը ն բոլորաձն չարվեց կախաղանիչուրչը այնպիսի անողոք Հոծոռցով, որ Գրենգուարըտեսավ, թե ինչպես ինքը զվարճացնում է միայն նրանց ն կարող է ամեն ինչ սպասել նրանցից: Մի Հույս էր ուրեմն մնում նրան՝ իրեն Հարկադրվածվտանգավոր գործողության մեջ Հաջողություն խախուտ եվ որոչեց ունենալու ւսյդ ռիսկն Հույսը: անել`նախօրոքֆերմագին աղաչանք ուղղելով խրտվիլակին,որին ոլետք է կողոպտեր ն որին մեղմելր ավելի Հեշտ կլիներ, քան թե ՀՐֆմոլիկ-մուրացկաններին:Այդ անչամար զանգակները իրենց պղեժե փոքրիկ լեզուներով՝նրան թվում էին կծելու ն ֆչչալու սլատրաստվածիժերի բաց երախներ: է, որ իմ Ա՛խ,- ասում էր նա խիստ ցած ձայնով,- Հնարավո՞ր -

-

-

-

-

-

-

կյանքը կախվածլինի

այս

բոժոժներից ամենափոքրինվազագույն

Ռ/Հ,-

հլ նու մից:-

ավելացնում եր

եա

երկյուղածաբար ձեռքերը

մի՛ ցզեգաք, բոժոժնե՛ր, կղելովւ-Հեչակոե՞լ,,մի՛ Հեչնք, դանդակնե՛ր, ՛

մի մաման

:

Աղա // անբ ես փորձեցգործադրել Տրույֆուիվրա: եա: իսկ ելն ՀանկարծՔումիփչի՞,- Հարցրեց աա ամա ոլատասվխանեց առանցերկմտելու: կլուսլենն ձրսնելով,որ ո՛չ ժամկեսւ,ո՛չ Հետաձզում կարողէ ստանալ, ո՛չ -

-

/

ուա

/

աալու

/

ճար

(զ

հեա գատնիհլ՝ /

վճոականորեն Ր

ձնռոնամուխ

եղա

Ղ

վերջին միոյ իու.աֆ ուռթլ' արոտեց ձախիչուրֆը,բարձրացավձախ ն ութի ձայրին նլ, պարզեց... սակայն այն վայրկյանին,երբ ձեռք ավեց ի վիլակին, նրա մարմինը, "ր միայնմեկ ոտքին էր Հենված, Նա ուզեց մեհրել ավ նաաւայյանիփվլա,որը երեք ոտք ուներ միայե: ն կորցնեՀենվել իրո վիլ կին փինայոալաւը Հավասարակչոռությունը նն բնկավ եւին, խլացած լվ ձահրալ զ Խրտվիլակի Հազարավոր ղզանվակեերի ճուկատազլա՛կունցնցոո մից, իսկ Խրտվիլակը տեղի ալով եյ ձնոբի մղումի նխ: մի պտույտգործեցիր չուրֆը։ ապա սկսեց ճոճվել ելկու գերանների փասաչեղորեն միֆե: Անե՛ձբ.- Վոչեց ես բեկնելիս ն մեռածի սլեսմնաց անչարժ, -

դեմթր Հողին:

ն՛ (Լյնուամենայնիվ, նա լռեց հլ գլիոավերնում ածավոր ղողանջը, ասում ե՛ Տրույֆուի արվ ոտյանենելի Հը. գիվային ՔՐՔԻՏԸ: ձայնը.որ բոսրձր աց եթ այդ անպիտանին պինդ-պինդկախեցեք: Հապա՛, ու

-

Գրեն

ուարը

վեր կացավ: Խրտվիլակն արդեն Հանծլ էին երան

տեզպատրաստելուՀամար:

վրա: կլոպենը բարձրացրին նրան եստարանի Արպոայանեերը

մամցավ. պարանըվցեց Գրեեգուարի վիզր ն թփթփացնելովուսին՝ ասազ. -

խէ

Վեա՞ս

բարով. բարեկամ: Հիմաարդեն չիս կարողխույո

Գիագերբբ

ման

տալ,

ունծեասյեի«կ սլ'բավան պապի ազիջներն Ն» Հայագբը մարեց Գրծեզուարի չրթ"ւՖթեերին: Հո. աձեց Հուբջր. բայց "ոչ մի յս. բոլորնէլ ծիծաղում էին:

եւ

Բելվիյն-դը-լԷտուալ,- ասաց Թյունի թաղավորը մի Հակա չրֆմոլինի, որը դուրս եկավ չ«րթերից`մազլցելու Հեծանի վրա: Բեյվիյե-ղը-լ Էտուալըճարոլկորեն Հառավ ՀորխղոնաղիրՀեծաեին, իսկ մի վայրկյան Հետո Գրնեգուարըաչթերը բարձրացնելով -

սարսափովտեսավ նրան պպղած իր գլխավնրնում, Հեծանի վրա:

իակՀիմա,- չարունակեց կլոպենՏրույֆուն,- Հենց որ ծափ տամ, դու, Անղրի-լը-Ռուժ,ծնկի մի Հարվածով նստարանը ղեն կչպրտես,իսկ դու, Ֆրանսուա Շանտ Դրյուն, կկախվես այս անպիտանի ոտքերից. դու էլ. Բելվիյե. կնծտվես զրա ուսերի վրա: Եվ էրեբղ էլ մեկ անգամից, Հասկացա՞ք: -

Գրենգուարը սարսռաց:

-

Պատրա՞ստ եք,- Հարցրեց կլոպենՏՖրույֆուն Գրենդուարի հրեք արգոտյաններին:Թշվառմաչաանցկացրեցսարսափելի սպասման մի վայրկյան, երբ ելո-

մրա Հարձակվելու պատրաստ պարտ

«լենը ոռթի ծայրովՀանդարտորենկրակի Մեջ ծր քշում արթաղը մի որոնց չէր Հասել բոցը: նք,- կրկնեց նա ն բայնց ձեռթերը ծափ տալու ԴԳատրա՞ստ Համար:

Քանի չյուղ, -

Մի վայրկյանն»

ն ամեն

ինչ վերջացածկլիներ: նա կանգ առավ

կարծեսՀանկարծակիմի մտքից ազդարարված: --

Մի վայրկյան,-

խյուն կա.

որ

ոչ

ասաց

նա,-

հս

մի տղամարզու չկախենք, առանց Հարյնելու, թե

որեէ կին չի՞ ուղում նրան: Ընկեր,

պնաք է

ամուսնանաս

մի րան եմ մոռացել...: Սովորուսա

քո

վերջին ասավեեն է:

կամ մի չրջմոլիկուձու, կամ

Դու

պարանի Հետ:

Գեչուականայս օրենքը, որքան էլ այսօր

թվա ընթերցողին, արտառոց էլ ձլչկար-բարակ գրված է անգլիականՀին օրենսդրության

մեջ: կարդացեք Բրինգտոնի«Դիտողությունննրը»: Գոնեգուարըչունչ քաչյեց: կն ժամվա ընթացքում երկրորդ անդամն էր աՀա, որ նա վերադառնում էր կյանբին: Ուստի ն չէր Համարձակվումչատ էլ Հավատալդրան:

գոռաց կյոդարձյալ իր տակառի վրա բարձրացած Հապա՛,կանա՛յք,աղջիկնե՛ր, սկսած պենը,- Հապա՛, 4եր մեջ, կախարդից -

մինչն.նրա կատուն,կա՞ Ճեր մեֆ որեէ լբբուծի: որ ուզենա ւյս ՍիմոնաՎոծրուվեն, Հապա՛, կոլեւտ Սայլապան, Էչիզաբելթ Լրբբին: Տոնն դուին, Մարի Ռոնացցուկ, Լողլող,ԲերարդՖանուել, Միչել Աղանջ կ լոդ Մաթյուրին կրծող, Ժիրորու, Հապա՛, իզարբո Ժրնայ, ձրի սռղամարդ է, ո՞վ է ուզում: եկեք-տեսեք, լա-Թիերի, Գրենդուարնայդ Թշվառ վիճակումանչուչտ այնքանէլ բաղձաՇրֆմոլիկուչիներըներկայացան այղ առաֆարկությունից Դժբախտմաչապարտըլռեց,որ նրանք պատասչատ Քիչ զդացված: խանում էին.- 9:՛, չէ՛, կախեցեք, դրանից բոլորն էլ կզվարճանան: լի չէր:

կին ն. մուռեդուրս եկան երբեք Այնուամենայնիվ, բազմությունից մի խոչոր,գիրուկաղջիկ էր` պանզննելուԳրենգուարին: Առաջինը Սա տնտղեցփֆիլի«ոփայի քառակուսիդեմթով: ուչագրությամբ ե դա քան Թե ձր մաչված իշղճուկվերնաղդեստը. ավելի ծակծկված, շագանակխորովելու կրակարահը: ծամածոություն արեց: Աղչիկը

ՀեացածՔուրֆ է,-

-

մըթմրթաց նան

Հալա՛, ւոեսնենքԹիկնոցդ: Հարցրեց.եմ,կորցրել

-

դիմելովԳրենգուարին

պատասխանեցԳրեեզուարը:

իսկ գլիա՞րկդ: Վերջրինինձնից:

-

-

-

-

-

-

-`

Բա

կոչիկնե՛րդ:

Մլսում

են

զրկվելկրունկներից:

Քաա՞կդ: մի գրոչ անգամ չունեմ: Ավա՛ղ,-կմկմաց Գրենդուարը,Դի՛ ե. քեղ որ Թող, կախեն, չեորչակալություն Հայտեիր,-

չըֆժոլի(ուին նւ շուռ եկավ: եզրափակեց ւն, կնճռւոտած, մի պառավ, զզվելի ե Երկրորգը՝ կին.

շր

այնքանւոգեղ կարող էր բիծ լինել Հրաշքներիբակում, պտտվեց Գրեն-

որ կարող է գուարիչուրֆը:Գրենգուարը դողումէր`մտածելով, ուղելիրեն:Սակայն ատամների ամաց. պառավը արանքից սա

Շատ է

-.

եիչար,-

ն

Հեռացավ:

ինձ,- ցածրձայնով առաց նրան խեղճ մածապարուր: Փրկեցե՛ք Աղջիկըխշղճածարության ղննեց Դրենդուաարտաչայտուվյամբ

-ծ-

աչքերը, մի ծալք կազմեցչրջազգեստի վրա ն մնաց բին,խոնարչձեց էր նրա բոլոր անվճռական: Գրնենգուարը ՀայագքովՀետնում չարժումներին: Հույսիվերջին նչույլն (ր դա: Ոչ,- ասաց վերֆասլես դնռատի աղֆիկը,- ո՛չ: Գիյոմ երկարայտը ծեծի ինձ: Եզ Քաչվեց բազմության մեչ: Բախտչունես,ընկե՛ր,- ասաց կլոռլենըն դիղ կանգենլովեր տակառի վրագ̀ոչեղ:- Ռչ ոք չէ՞ ուզում,- նմանեցնելով աճուրգ է մեծ ուրախություն ամենքի.- ոչ ոք չը՞ ուղում, վարողիչեչտին` մե՛կ, երկո՛ւ, հրե՛ջ,- ե չեֆվելով դեպի կախաղանը՝ Գլիշինշան արեց.- աճուրդը մնաց 4եզ: -

-

ու

-

ն Փրանսուա Շեկ Անդրին երգողը Էտուալը, Բելվիյն-դը-լ Սալոր մուսեցան Գրենդուարին:

Այդ միջոցինմի ձայնլօվեղ արգոտյաններիմիջից-

Էսմերա՛լդան, էսմերա՛լղան:

Գբենդուարըցնցվեց

ու

չրֆվեց այն կողմը, որտեղից դալիս էին

ե ճանապարծտվեց մի անարատ/ ձայները: ճեղքվեց Բազմությունը լուսաչող արարածի: ԳնչուՀին էր դա:

որով այդ մոդական բառը առմլշած այն ծանկարծակիությունից, ցերեկվա էր բոլոր չաղկապում Հիչողությունները: Այգ անզուգականարարածըկարծես Հրասզույրի զնղեցկության ՄԱիչիչանությունը ձր մինչե իսկ Հրսոչքների գործադրում բակում: կամացուկչարվումէին նրա ճամիի Արգոյի ւռղամարգիկկանայք ու

ու

մոսւնցավմածապարնայում էր նրանց:Գեչուծչին Քայլվածջով Թելթն Հեւոնում էր նրան:Գրենգուարնավելիմեռած ոին: ԳեղեցիկԶալին ձր, քանթն կենդանի: Աղջիկըմի բուն լռելյայնզենեց երան:

Ուզում եք կախե՞լայս մարդուն,- ասաց նա լրֆորեն կլուլենին: Այո, թո՛ւյր,- պատասխանեցԹյունի արջան, եթե միայն դու

-

-

չառնես նրան որպես ամուսին:

Դարուծինստորին չրթունջով գեղեցիկ չբթնակծկում արեց: Առնում

-

եմ

նրան,-

ասաց

նա:

Գրենգուարնայդտեղ ՀաստատապեսՀավատաց,որ ինքը վոտից երազի մեջ է

է

սա

էլ

դրա

առա-

շարունակությունն է:

Արդարն,այս Հեղադարժությունը,թեն խիստ Հաճելի, բայց

չատ

ուժգին էր:

Արձակեցին կախվածօղակը ն բանաստեղծինիջեցրին նատարանից: Հուզմունթնայնքան սաստիկէր, որ նա ստիպվածէր նստել: առանց որնէ խոսք ասելու, մի փոբրիկկուժ եդիսլտոռի դուքսը, ն առաց. բերեց: Գնչուծին կուժը տվեց Գրենդուարին Զարկեցնքգետնին: կուժըչորս կտոր եղսվ: ծղբա՛յր,- ասաց Եգիպտոսի դութսր՝ձեռքերը դնելով նրանց է. ճակատներին,կինն ամուսինն է: Ջորս քո քո՛ւյր, քո տարով: Գնացե՛ք: -

-

սա

սա

ՄԱ

ՀԱՐՍԱՆԵԿԱՆ

Մի բանի րուլե

Հետո

ԳԻՇԵՐ

մեր բանաստեղծը գտնվում էր

րակապ առաստաղ ունեցող մի փոքրիկ,անլուսամուտ յակում: նա

հատած

էր սեղանի առաչ,

որը

այլ

ու

սուր

կամա-

տամուկսեն-

բան չէր պածչանֆում,

եթե ոչ մի քանի փոխառություններկատարելՀենց այդտեղ,պատից

կախվածուտելիքների պաճարանից,ն Հեռանկարում ունենալով լավ անկողին՝ վայելում էր մի սիրուն աղջկա ներկայությունը: Ամբողջ կրադարձությունըասես թովչապատկերլիներ: Նա սկսում էր լրջորեն

ռր ինքը կախարդական կելսլարէ, ուստի ե Հավատալ, Հեթիաթների

լծված Հրեղզույդեղջֆերվաքաղներ արդյոքդեռ այդտե ղ է Թնեավոր ղեն կառքը,որը միայնկարողացել ձր այնքուն արադությամբ Տարդրախտփոխադրել Հայացքը աւարոսից իրեն:Երբնմնէլ Համառորեն սնեռում էր եր վերնազգեստի ծակերին, որպեսղիկառչած մնար ե բոլորովին ոտքիտակիՀողը: իրականությանը չկորցնել, երնակայանրա բանականությունը մեջ ւոարուբելւվող կանտարածությունների միայնայդ Թելովէր "ածվում: ուչադրություն չէր դար4ձնում Դեռատի կարծես աղֆիկը ամեննեին նա գնում որեէ նստարան, զրուցում նրան, էր, գալիս,տեղափոխում իր այծի Հետ, սիրուն չը թնակծկում անում այսուայնտեղ: Վերջապես

դիտելնրան:

դուք Ընթերցո՛ղ,

մի ժամանակ երեխաեք եղել ն գուցն բավական դեռես Հիմաէլ ելլեխա եք մնացել:Անկարելիէ,

բախտավոր եք, որ չ ինձ,ապա որ ավելի քան մեկ անգամ (ինչ վնրալչնրում Հատկացրել եմ

չատ

ես

դրան

օրերկ̀յանքիս ամենալավ կիրառած օրերը),

որը Հւսկանաչկամ կասլույտչերեիակոթի, տու անկյուններ դծելով՝կոտրում է եր Թռիչբի ուղղությունըե Համբուրում բոլորՀյուղերի ծայրերը:Հիշում եք, Թե ինչպիսի սիրավառ Հետաքրքթրությամբ Հայացքը կառչում էր բոսոմիտքն Ճ4եր բզվացող րագույն կապուտակԹեերի սուլող Հողմապտույտին

Հետեած

չլինեք որեէ

ու

ու

ման

ու

Այդ օդեղեն արարածը, որ ւտարտամորեն դծաարագությամբ:

է ձեոք տալնրան,անչնար Թվում չր: Թե անկարելի երնակայական, նստում ձր որեէ եղեգի տեսնել:Բայցերբ վերջապես չելեփակոթը

է

ծայրին, ն դուք, չունչը պածած,կարող էիթ դիտել նրա երկար,չղարչանման Թեւերը, էմալանման հրկար չրֆազգեստը, բյուրեղապակն

է|.ջ ապրում դուք ղնդերը` հրա աչքերը,ինչպիսի՛զարմանք լւ ինչպիսի՛ չախ՝ տնսնելով, որ այդ ձեր նորից Հեռացավ որոլես դարձավ Քիմերա՝ ցնորք: ստվերն արարածլր վույզ

ն Թե ինչ էլ զգում Գրենդուարը՝ հր տեսանելի րազնեք, չոչափելի

եր երազանքի մեջ ն աչքերով ։արավելի խորանալով Հետղծչետե մոռոծում նա. «ԱՀա թե ի՛նչ է Էստամոլյեն Հետնելով էր դնչուՀուն՝ չատ ե մերալդան՝ երկնայինէակ, փողողներում պարով, այնքա՛ն Հասզրեցիմ այնքան Քիչ: Նա՛ էր, որ այս առավոտ վերջին Հարվածը նա Իմ չա՛ր Հենց ոյս կյանքը: եմ փրկեց էլ միստնլիային, երեկոյան ն ոգի, իմ բարի՛ Հրեշտակ: Գեղեցի՛կ կինէ, ւպատիվս վկա, անչուչտ լ խելագարության ասաիճան սիրում ինձ, որ այդ ձն ով տիրացավ ին4: Ի դեղ,- ասաց նա ինքնիլոեն՝ծանկարծ վել ննալովիրականի

ույն վղացողությամբ, որ նրա բնավորության փիլիսոփայության էությունն էր,- չգիաւնմ, թն ինչսլեսէ արվում դա, բայց նս նրա ու

աչքերիմեչ՝նա այնոլիսի մարմիաժամանակ կնամեծարձնով մուռեցավ դեռատի աղֆտական, նա Ընկրկեց: կան,որ -- Ի՞նչ եք ուղում ինձեից,- Հալ ցլնց նա:

ամուսինն եմ»:

իլ

Այս միոքը զլիւում

ու

ն

.-

Մի՞քե

դա

Հարցնելու բանէ,

սլաշոաւելի՛ էամերալդա,ւլատաս-

խոսելուեղանակից: Գեչուծինաչթերը լայնբազեց: Ջեմ

Հասկանում, թե ինչ եք ուղում առել: ռվելի առւքանաԱե,- ասաց ժրենգուա: Հետղծեւտն չանես ն յով մառսաձնլով, սլ. վերֆրվերջո ինքը գործ ունի Հրաչքեել:ի Հեւո միայն,- մի՞թեես քոնը չեմ, թաղցրի՛կ բակի առաքինության -

-

ԻՆ

բարեկումուծի,ե

դու

էլ`

Իմր:

Եվ խիստ պարզամտորենգըկնց աղջկա մեջքը: Խրչոնըդուրս պրծավ Գրննգուարի ձնռքերից օձաձկան ԳԽչուծու նման: Նա էցիկի մի ծայրից մյուսը, կոացավ ն ուղղվնց՝ պատկնը մի փորիկ դաչույն4եռքին,նախքան Գրենդուարըժամանուկկու-

եկավ այդ ղաչույնը:Էսմել/ոլդուրս որտեղից էին, ռունզերը չբթունթներն ուռած Խրոխտ, կարմրածխնձոր, բիբերըկլաւյձեր էին արձակում: այտերը՝ լայնացած, առաֆ կանգնեց սպիտակ այծը ն մարՆույն սլածինԷսմերալդայի տական ձեով Գրենդգուարին խիստ դեմ արեց դեղեցիկ, ոսկեզօծ Այս մեկ զինված կատարվեց սրածայր կոտոչներով ճակատը: բոլորը ակնթարթում: վերածվեցբոռին ուրիչ բան չէր ուզում, եթեոչ Շերեփակոթը"" նենար տեսնելու, Թե

դանզայլյացած էր

ու

ու

խայթել:

չվարած՝ ասլչածՀայագթը փոխնիփոխ դեռատի աղջկա վբա: Սո՛ւրբկույս,- ասաց նա վերֆապես,երբ աղչանքըմի Քիչ անց-

Մեր փիլիսոփան մնաց

սնեռելովայծի -

ու

նեյով՝ Թույլ տվեցնրանխոսել.-ածավասիկ երկուդյուցազնուծիներ: Գնչուծինէլ եր կողմից իզեցլռությունը.

երենումէ, դուէլ խիստ Համարձականսլիտանի մեկն ես: Ինչպես ժպտալով:- Հապա օրիո՛րդ,- ասաց Գրենզուարը Ներեցեք,

-

-

ինչո՞ւ ինձ

առաք

ձեզամուսին:

Թողենի ուրեմն`որ

-

Քեզ

կտխեի՞ն:

Նչանակումէ,- չարունակեց մի Քիչ Հիասթուիբանաստեղծը

-

ուրիչ սիրայինծույսերիզ,- ինձ Հետ ամուսնանալու նպատակչունեի՞ք, ինձ կախաղանից ազատելուց: բացի Ուրիչէլ ի՞նչեպատակկարող չի ունենալ:

ված եր -

Գրենդուարը կծեց չբթունթները:

-.

Շատ

դեռ բավական Հաղէի: Բայցայդ ինչպես կարծում դգործնրում, կուպիդոնյան

լավ,-

թական չեմ դեպքում էլ

առաց

նա,-

հրնում է,

որ

ես

ի՞նչկարիք կար ջարդելուայն խեղճ կուժը:

Սօուօտչ6116 բառը ֆրանսերեն նշանակում է ե՛ որով ե ստացվում է անթարգմանելիբառախաղ:

58.

ե՛ օրիոլԴ.

չնրեփակոթ.

ՍակայնԻսմերոլդայիդաչույնը ին մնալ

ն

այձի եղզֆյուրներըչարու նակում

սպլաչտպղանվելու դիրքում:

Էսմերալդա,-առուց բանաստեղծը,զենքերը ցած Օրբիո՛րդ

-

չնենք:

Ես

Շատլեի դատական չեմ գրագիր-կատարածու

ե

չեմ

ղդաչույնեք կրում Փարիզում: Բայցն այնպես,Հավանաբար,գիտեք, Թե ինչպես ՆոելԼեկրիվենըութ օր մյուաֆ ւակ

ու

նրա ՓԹի ռակ

բատապարտվեցփարիզյանտասը

սու

տուգանքիկ̀արճ սուր

կրելու

եմ մեր Տամար:կրկնում նմ դա էմ դործըչէ ն ես վերադառնում եմ որ ձեղ չեմ մուռենա՝ երդվում արքայության իմ բաժնով, խեդրին: ն առանց 4երՀամաձայնության Թե ընթրիք Միայն Թույլտվության: տվեք 84: Ըս էությանԳ̀րենգուարը, նման",«շատ Քեչ պարոն Դեսլրեոյի Նո այն ասոլնտականե Հրացանակիրյան էր: (ավաչուտ» բնավորուԹյուններից չ(ր. որոնք գրոծով են յոիրանում աղֆիկներին: Սիրո Ո ինչսլես որեէ այլ գործում,նեակողմնակից էր սպասման Տարցգում, ե միջին ուղիների: եվ լավ ընթրիքը, Հաճելիղրուզակցի ներկայուԹյամբ, մանավանդերբ քաղցած էր»նրան թվում էր Հիանալի միչն լուծման միջն: ոխըային արկաձիԽախաբանի նավիշող Հանգույցի Նա տեւ ԳնչուՀինչպատասխանեց: ութորեն չըթնակծկում արեց, Թոչունի պես տնկեց գլուխը:ապա քած-թած ծիծաղեց: եվ փոքրիկ

չկարողացավւեսնել, Թո որտեղէ մեղուն թաքցնում եր կայթոցը: Մի բոպե Հետո սանղանի վրա դրված էին ւռարեկանի Հաց, խողզամի թանիկեճուուտած ինձոր սկանց Գրենգուարն ողնորությամբ ուսել:

ճարպի մի չեր,

ն

մի գավ գարեֆուր:

Լսելովնրա

երկոլթե պատառարաի ֆայանանպնակիկատաղիչխկչիկոցը` կկարձեիր, Թե նրա ամբողջ ոնրը վեր է ածվելախորժակի: է.

վերարերում Ալնարկությունը ոլ'ի ազգ սսնունն երկոլա Բուալոյին.

59.

է է:

տեսարան ե բանաստեղծ կլասիցիզմի

Դեռատի աղֆիկընրա

լռելյայնդիտումէր նրա որին մտածմունթով, երբեմն-երբեմնժպտում ձեռթը չոյում էր էր, մինչդեռ նրա գողտրիկ առաֆ նասյած

ուտելը, ակներեաբար զբաղված մի ուրիչ

քնթչոլեն ծնկներիվրա պարզած խնլացի այծի գլուխը:

Դեղինմեղրամոմը էր չատակերությոնհրազանջի լուսավորում այդ պատկերը: եր ստամոքսի Սակայն առաջինկոկոռցները լոնցնելուց ծետո Գրենգուարըմի տեսակ կեղծ ամոթ զդացտ̀եսնելով, որ միայնմի ու

Խնձորէ մնացել:

Դուքչե՞ք ուտում,

-

նա: օրիորդ էսմերալդա,Հարցրեց

Էսմերալդանգլի ով բացասական պատասխանտվեց,իսկ նրա մտախոծ Հայացքըբարձրացավ սնեռվեց Խցիկի կամարակապ առաստաղին: ն նայելով նրա «Ի՞նչ գրողով է զբաղված,մոածեց Գրենգուարը ավելացրեց:- Անկարելի վրա է, որ կամարի պորտաքարի դիտածին՝ քանդակված այդ գաճաճի ծուուտիկ ղենմթը դրավի նրա ամրողջ Սատանան ես ուչադրությունը: ւոանի, ինքս կարող եմ մրցել նրա Հետ չածել»: Նա բարձրացրեց 4այնը. Օրիորդ: էսմերալդան չէր լսում: Գրենգուարն կարծես ավելիբարձրաձայն ու

ու

-

կրկնեց.

Օրիո՛լդԷսմերալդգա: դեռատիաղչկա միտքն ուրիչ տեղ էր,ն ԳրենգուաԱպարդյուն, Րի ձայնընրան վերադարձնելու զորությունչուներ: Բարեհբախտ -

բար,միջամտեց քաչելհր չոիրուծուԹութը: այծը՝սկսելովկամացուկ ես Ի՞նչ ուղում, Զալի՛,- Հարցրեց դեչուծին աչխուժորեն -

բնդոստ արթնացած: կարծես -.

Քաղցած է,-

ասաց

խոսակցություն սկսել:

սքանչացած, որ Գրենդուարը՝

կարող է

քամերալդանսկանց մանրել Հացը, էր իբո/

ուտում

Հու

որ

ՃՊալին չնորձագեղորեն

առից:

Գրենգուարնայլնս ժամանակ չտվեց նրան վերադառնալու իր անրվանթինն խիզավնց մլ փափուկՀարց տալ նրան:

միլեմե` դուք չե՞ք ուղում, որ ես լինեմ ձեր ամուսինը: մանկամարդազֆինըչեշտակի նԽայնցնրան ն ասացՈչ: Քսկ ձեր սիրնկա՞նը,չարունակեց Գրենգուարը: ԳեչուՀին սիրուն չրթնակծկում արեց ն սրատասխանեց. դչ: Ջեր բարեկա՞մը.վրա բերեց Գրենգուարը: ավելի չեչաակի նայեց նրան ն մի վայրկյան էամնրալդան -

-

-

-

-

մտածելուց Հետո` պատասխանեց.

Գուցե: Փիլիսովիաներին այնքան սիրելի այդ «գուցնն» Համարձակություն տվեց Գրենգուարին: ոկ դուր զիտե՞ջ.լքե ինչ բան է բարեկամությունը, Հարցրեց -

-

-

նա: -

ն

Այ»,- պատասխանեցգեչուչին.--

եզբայր, երկու Հոգիներ, որ դիպչում

դա են

նչանակում է՝ (ինել

բույր

իրար`առանց խառնվելու,

ինչպես ձեոթի երկու մատները:

իակ«ե՞րր.- չարունակեց Գրեեգուարը: «է՛րբ.- կրկենցէամերալգան՝ ձայնըդողդոֆ.աչթերըչողշողուն: Դա նշանակում| լինել ելմլու, ն. մբաժամանակ՝ մեկ: Մի տղամարդն նն մի կին, որ միաձուլվում՝ դառնում մեկ Հրեշտակ:Երկինքնէ դա: Փողոցներիպարուչին այդպես խոսելիս այեթան գեղեցիկ էր, որ -

-

-

ե էր Գրենգուարին առանձնապես շանթաչարում կատարելապես

Համապատասխան էր թվում նրա խոսքերի գրեթե արնելյան ՀափչՆրա վարդագույնու անարատ չբթունքներբ տւտակվածությունը: ակի ժոլոում էին, անմեղ պայձառ ճակատըերբեմն Թերթն ու

մթաղնում էր նրա մտածմունջներից. ինչպես Հայելին՝ արտոշնչու(շոնարձչածսն թարչաիչննրիցճաճանչում էր մի տեժից, երկար ու

սակ աննկարագրելիլույո

նրա դեմքին տալիս էր այն իդեալական անուչշությունը, որ Հետագայում գտավ Ռաֆայելը կուսության, Հատժան կետում: մայրության ն աստվածությանմիստվիկական Գրենզուարըչշարունակեց. Այնուամննայնիվ. իսկինչպե՞սոլետք է լինել ձեզ դուր գալու Համար: Չեք է լինել տղամարդ: Հապահս ի՞նչ եմ: սուր, իոկ կրունկՏղամարդը գլիշին ունի սաղավարոո,ձեութիծ" ննրին՝ռակնլսթաններ: Շատ լավ, ուրեմն առանց ձիու` չկա տղամարդ: Սիրո՞ւմեթ ն

-

-

-

-

-

որնէ մեկին:

դուք

Սիշ»"լ: Սիրո:

-

-

/իոթը մտածեց, առանձնակի Գեչու Հին մի տաղա չնչտով իոաննց. պատտո-

Շուտով կիմանամ: Քսկ ինչո՞ւ ոչ այսօր,- վրա րնրեց լանաստեղծը ջնթչազին:Եվ ինչո՞ւ ոչ ինձ: չան մի խիստ Ճայացք նետեց երախ: Էսմերաղ ես կսիրեմ միայն այնպիսիմարդու, որը կկարողանապլաշտպառ-

-

-

ել ինձ:

Գրենգուարբ կարմրեցն ըն ունեց դա ի զիությու Խ: Ակնխերն մ էր այն էր, որ դեռատի աղջիկն եր, որ ակնարբկու սուկուվօզնությու

Հանգամանքեերում, որոնը մատուցել էր ինջը այն ճղզնաժամային ժամ մատեվել էր էսմերալդան երկու առաֆ: Նա վերծիչեց ոլո դես-

ֆնֆվածէր նրեկոյան մյուս արկածներից:Եվ խին ճակատին: ես Հենց դրանից պետթ է սկսեի: Ներեգեջ դեպ, օրիորդ, իմ խենթ մտացրիվությունը: Ինչպե՞ս կարողացաք խույս տալ որ

Քը.

-

Ի

Քլագիմոդոյիճիրաններից:

Այս Հարցումը սարառացրեցգնչուշուն: 0 զարչուրելի՛կուզը,- ասաց նա` ձեռքերով ծածկելովդեմքը ասես ն շարունակելով դողալ սաստիկցրտից: առանց Հրահոկասլե՛սզարչուրելի,- վրաբերեց Գրենգուարը՝ խույս տալ նրանից: ժարվելուիր մտթից.- բայց ինչպե՞սկարողացաւք ն Էսմերալդան ժպտաց,Հառաչեց մնաց լուո: Գիսոե՞ք, թե ինչու էր Հետնել ձեզ,- չարունակեց Գրենգուարը՝ ֆանալովճանապարձըչեղելով վերադառնալիր Հարցին: ՋԶպիտեմ,-ասաց մանկաշասակ աղջիկը ն աշխուժորեն ավելացրեց.- իսկ դուք, որ Հետնում էիք ին4, ինչո՞ւէիք Հետնում: Հավատս վկա, հս ինքս էլ չդիտեմ,- պատասխանեցԳրեն-

-

-

-

-

գուարը:

Հաչորդեց մի փոքրը լռություն:

Գրենգուարն իր դանակով ն կարծեսպատի նա միչով ինչ-որ բան էր դիտում: Հանկարծ սկսեց երգել Հազիվ ձայնով. արտաբերվող Ն6Տ Օոմօ 105 քյոմԱմգՏ

խզբզում էր սեղանը: Դեռատիաղջիկը ժպտում էր

Խ(ամճչ 6514ո, 1 18 ՌծՒՒռ..."

էլ ընդծատելով՝ սկսեց չոյել Ջալիին: Հանկարծակի Ի՛նչ սիրուն կենդանիունեք,- ասաց Գրենգուարը: Սա իմ ջույրն ձ,- պատասխանեց աղջիկը: են Ինչո՞ւ ձեզ Էսմերալդաանվանում,- Հարցրեց բանաստեղծը: Չգիտեմ: ն -

-

-

-

Այնուամենայնիվ: Գնչուծին ծոցից Հանեց ինչ-որ հրկարաձն,փոքրիկ քսակ,

-

որ

կախված էր նրա վզից կլոր բուսաճշատիկներիցկազմվածչղթայով:

Այդ քսակը, որից քաֆուրի ուժեղ 60. Շրբ խոայտածավերը Լռում

են,

Հողն

էլ::- (իո.):

բույր

էր ղալիս, պատվածէր

կանաչմետաքսովն իր մեջ ուներ մի խոչոր, կանաչ ասլակեուլունք՝

զմրուխտի"նման: Գուցն սրա Համար է,- ասաց աղֆիկը: Գրենգուարնուզեց վերցնել-նայել քսակը: Գնչուծին ընկրկեց. Ջնռք չտաս, թալիսման է դա: կամ դրա թովչանքը կվնասի -

-

քեղ, կամ դու

կվնասես նրան:

Բանաստեղծի Հետաբրքրասիրությունը Հետզծետեաճում էր: Ո՛վ է Ջեզ տվել դա,- Հարցրեց նա: էսմերալդան մատր դրեց բերանին ն թալիսմանը թաքցրեց -

գնչուծին տալ, սակույն ծոցում:Գրնենգուարը փորձեց ուրիչՀարցեր Հազի ձր պատասխանում: -

-

-

-

-

Ի՞նչ է նշանակում էսմերալդաբառը: Ջգիտեմ,- ասաց աղջիկը: Ի՞նչ լեզվի բառ է: է: կարծեմ`գնչունրեն Իմ մոջով էլ անցել էր,- ասաց Գրենգուարը:-.Ֆրանսիայից

չե՞ք դութ: Չգիտեմ: Ջեր ծնողները կա՞ն: էսմերալդանսկսեց մի Հին եղանակովերգել. -

-

Հայրառչուն |, Մայրիկ»էլ՝ թոչնիկ. Ջուրն անցնում նմ անմակույկ, Ջուրն անցնում եմ աննավակ. Մայրը»լԹռչնիկէ, Հայրիկսէլ՝ թռչուն: -

Շատ

լավ է,-

Ֆրանսիա եկաթ: -

6Լ

Շատ փոքր

ասաց

Գրենգուարը:-Քանի՞տարեկանէիք, երբ

էի:

օՃՈԼՇԻԱԼԱԿ:

Զմրուխտ`ֆրանսերենմ̀1ՇԻԱԿՎՇ,իսպաներհն`

իսկ Փարի՞զ: Անցած տարի: Այն պածին, երբ Պապական դարսասից ներո մանում, էինթ օդում թռչում էր չամքբուտների չիկաշավը: Օգոստոսի -

-

ասացիձ̀մեռր լիստ կլինի: Այդպես էլ եղավ,- ասաց Գրենդուարը՝ զմայլված, որ խոսակցությունն այդպես սկսվում է:- Ամբողջ ձմռանը արտաշնչում էի մատենրիս, որ տաքանան: Ուրեմն` դուք մարգարեանալու 4ի՞րք

մերն էր.

նա

-

ունեք:

Գնչուծինվերադարձավիր լակոնիզմին: Ռչ: Հեր Այն մարդր, որին անվանում հեք Եգիպտոսիգուքա, է: ցեղապե՞ոն Այո: Քայց ն այնպես, նա մեզ ամուսնացրեց, անչամարձակ -

-

-

-

-

նկատեցբանաստեզծը:

էամերալ չանիր սովորական,գեղեցիկչրթնակծկումնարեց: ես նույնիսկ քո անունը չգիտեմ:

-

-

-

Իմ

անո՞ւներ. խնդրետՊիերԳրենդուար:

Ես

մի ավելի զեղեցիկ անուն

գիտեմ: գոչեց բանաստեղծը:

ար աղչիկ, չեք բարկացնի:Բայցլանդեք,ղուցե -

-

-

Վնաս չունի,

դուք

ինձ

ինձ «իրեք՝ավելիլավ ճանաչեայնքանվատածկերպով պատմեցիթ ն

բացի րանից, դուք ձեր սլատմությունը, որ ես էլ իմը պետք է մի փոքր պատմեմ:Ուրեմն` դուք գիտեք,որ իմ անունը ԴիերՎրենգուարէ, ինքս էլ Գոննսխ Հարկածան նոտարիղան եմ: Հորակախնցինրուրգունղդացիները,մորս էլ Պիկարդգացիքմորթեցին Փարիզիպաչարմանժամանակ,սրանից ջոան տորի առաջ: Ուրեմն`վեց տարնկանիցորբ եմ եղել ն ոտթեբիս տակ, որսլես ներբան, ունեցել եմ Փարիղի սալածատակը: Ձգիտենմ, Թե ինչսլես անցկացրի վեցից մինչե տասնվեց տարեկան գառնալուս չրչանր: Մի տեղ պտղավաճառուչին էր մի սալոր տալիս, լուց

Հետո,

ն

էր մի կտորՀացիկեղեն ուրիչ տեղՀ̀ազավաճառն ւռալիս,իսկ տանում էին բանս,որտեղ գտնում էի մի խուրձծղոտ:Այդ բոլորը,ինչսլես սռնեսնում եք, չիանգարեցին, որ նս Հասակ քաչեմ ձի արնով,դր Ձժճոր նեիչարեմ: տաքանում էԼ Սանսառղարանքի բան էի ծամարում, գավթիտակ, չատ ծիծաղելի տմռան ե) որ սուրբ չոգին ՀովՀաննու խարույկը վառում. Տասնվեց Հետո որոչեցի որեէ վիճակ տարեկան դառնալուց ինձ Հաստեղծել ամեն բամար:Իրարետեիցփորձեցի ինչ: Դարձազինվոր, սակայն վակսնաչափջաֆ չէի: Դարձավանսկան, բավականաչափ բաբայց Հուբեսլաչտ չէի ն, բացիդրանից, կարգինիչմելչեմ կաղլչողանում: մեծ դարձա կացինով աշխատող ատաղձասածատված՝ աշակերտ զոլծների մուռ, սակայնբավականա չանիուժեզ չէի: Ավելիչուտ` ուսուցիչ լինելու Հակում ուննի,ճիչ ՝ կարդալ չգիսւնի,բայց դա մեծ սլատճառղաբահություն չէ: Ոլ'ոչ ժամանակ անց ն(ատեցի,որ ամեն որ ինչի ծամար մի որնէ բան պակասում է ինձ, ն տեսնելով,

մի

բոնում նրեկոյանսպարեկները

ու

ու

ոչ

մի բանի պիտանիչեմ, իմ ազատ բանաստեղծն Հանզաբան:Դա

կամքով

ու

ցանկությամբ դար-

զբաղմունքէ, որ միչտ այնսլի«ի նե ես, քավփառաչրֆիկ ավելի լավէ, ջան դգոէին տալիսը իաբարնկամնեղությունանելը,ինչսլեսխորձչուրդ Րից մի քանիավազակսողաներ: մի գեղեցիկ օր Բարնեբավտարար, ձա

է Ընդգրկել, ելբ կարելի

Ն Հայր կլոդ ՓՖրոլոյին: Հոգ

ինձ,ն տարավ

այսօր

ես

նրան ե

լար-

ս

որ դիտեմ լատինելչեն՝ օկսած Ցիսլարտուղ»-իցմինչնսելեսավինյանՀայրերի դամրան անգետ չեմ ո՛չ սխոլասաիկաւյի,ո՛չ թերթողական հականնելը, այգ իմաստուարվեօտի, ո՛չ էլ ալթիմիայի՝ ո՛չ սռաղաչափության,

ւռական,որ

Էշկական դրագետ եմ,

պերոնի«Վասն

ն այնքան մեծ ներկայացրին այսօր անձամար Հաջողությումբ սլալատի լեփբաղմության ներկայությամբ, Արդարադատության չեզունդածլիճում:Ես գրել եմ Սա մի գիլք, որ վեց Հարյուրէջ

թվականի Հրաշթ գիսասաղի մասին, որից մի մարդ խելազարվեց: Մի բիչ էլ Հրետանայինգործից տեղյակ լինելով՝աշխատել եմ Սոգիայն խոչոր ոմբանետի վրա, որը. ինչպես գիտեք, պայն օրը, Հետաթրքթեց Շառանտոնի կամրջի վրա, Հենց փորձարկման տեսնում բասերներից սսլանեց քսանչորս մարդ: Ինչպես եք, ես

կլինի.

ամուսնու

այնքան էլ վատքթեկնաձուչեմ: ես գիտեմ նան բաղմաթիվ

խիստ գեղեցիկ Հնարք-ձեռնախաղնր, որ կառվորեցնեմձեր այծին, ինչպես «րինակ Փարիզիեպիսկոպոսի.այդ նլովյալ փարիոհցու նմանակերպությունն անել, որի ալրբաղացներըՃրաղացպանների կամուրչի ամբողջ երկարությամբ ցեխ են ցայտեցնում անցորգների վրա: Բացի դրանից, իմ միստերիանաշագին արծաթ դրամ կբերի ինձ, եթե վճարեն: Մի խոսթով՝ես ձեր տրամադրությանտակ եմ, ես ել. իմ խելթն էլ, իմ գիտությունն էլ, իմ գրվածքներնէլ, ն պատրաստ եմ ապրել ձեզ Հետ, օրիորդ, ինչսլես որ Հաճո լինի ձեզ ժուժկալ կամ գվարթաղին,մարգ կին, ելե Հարմարգտնեք, քույր եղու

բայր,

ու

եթե ավելի Հարմար Համարեք:

լոնց` սպասելով իր ճառի ազդեցությանը դեռատի Գրեեգուարը

աղքա վրա: Բայց նա աչքերը Հառել էր գետնին: Ֆերուս,- ասում էր նա կիսաձայն: Ապա դառնալով դեպի -

բանաստեղձը՝ Հարցլեց.- ի՞նչ է նչանակում Ֆերուս բառր:

Գրենգուարնայնքան էլ չՀասկանալով, թե ինչ կապ կարող էր

լինել իր ճառախոսության ն այս Հարցումի միջն, այնուամենայնիվ, դժգոծ չէր, որ կարող է փայլել իր գիտությամբ: Ուստի ն խրոխտ իրք ընդունելով պատասխանեց.

կատիներեն բառէ ն նչանակում է` որն: Արե՛,- զոչեց ազչիկը: Դա անունն է մի այեղիսի՛ գեղեցիկ նետաձիդի,որ Աստված էր"ւ- ավելացրեց Գրենգուարը: -

-

-

Գրծնդուարի ակնարկը վերարհրում է Ապոլոնին, որը աստվածն էր պատգամախոսների,բժշկության, բանաստեղծության, արվեստների,ցերեկվա արեի: Այս վերջին Հանգաւմանքովկոչվում էր նան Ֆերուս:

ու

կրկնեց գնչուՀին, Առտվա՛ծ,-

-

ն

նրա չեչտի մեջ մւտավխոծ ու

կրքոտ բան կաբ:

Այդ բոպել ն նրա ապարանֆանեենրից մեկը ոլոկվեց ընկավ: ե Գրեեգուարնաչխուժորեն կռացուվ՝ վերցնելու երբ ուղղվեց,մանու

ածասակ ( աղջիկն աղչըր4

ու

այծր

ճը անչետագզել 95/

կից մի կացարանին

այդ

յսնզ Նա 178

էին:

ուրիչ խցիկի

նիս /

փոքրիկԱՆՆ

էր

ճոռոցզ,ց այղ

պես

փակվում դրսից:

է ինձ, անկողին թԹողե՞լ

փիլիսուիան: շրջան կատարեց խցիկում:ՔնելուՀարմար կածույքչկար, բացի մի բավականերկար փայտե ոնդուկից՝կափարիչնէլ քանլակված: Երբ Գրննդուարըմեկեվեց դրս փլու,ուննցուվ այն ղգազողուզգացողությանը, Թյունը,որ մոտավորապեսեման էր Միկրոմեգասի"' նա երբ հր ամբողջ Հասակով ռւսոկեցԱլոլյանլեոների վրա: -

Գոնե

Նա

-.

ԴԼ՛Հ,

Հարմարվնլով Ը այգել

ւհյոք է Համակերվել, սնդուկ դուլ

նեկան գիչեր է:

Ա

ա:-

առաց

-

-

մեր

ոսաց

Բայզ 9 ե այնպես, յով

կոտրված կուժով Ափսո՛ս.

նս

որքան կարող էր

տարօրինակ Ը օլ

ՀարսաՐ

օրինականացածայս

մ. անդրջրծեղելղյան բան մեֆինչ-որ միամիտ ամուսնության ղուր էր գալիսինձ:

կար. որ

Համանուն փիլիշոփայական պատմվածքի 63. Վոլրոծրի Հերոսի անունը,որբը կազմվածէ Հուխարեն միկբո (փոքր) ն մեդա (մեծ) բառերից ն գործաձված է չարամտորեն` է «փոքր մեծ մարդ»: Ընդդեմ Ֆոտբընոլինշանակում

ԵՐՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ԱՍՏՎԱԾԱՄՈՐ

ՏԱՃԱՐԸ

ՓարիզիԱտովածամոր տաճարնայսօր էլ անկասկածՀոյակաւը փառածեղ կերավածք է: ՍակայնՀնանալով Հանդերձ որքան էլ ու

գեղեցիկ մնացած լինի, այնուամենայնիվ, չես կարող չծառաչել (ողով

վել՝տեսնելով այն

անձամար ավերվածջներն

ու

ն

վթարում-

մարդր միաժամանակՀասցրել են ։լատկաոնլի Հուչարձանին Հարգանք չտաձելով ԿառլոսՄեծին,որ դրել է նրա առաչին բարը. ն Փիլիպ Օգոստոսին,որ դրել է վերջինը: ները.

որ

ժամանակն

ու

Մր մայր եկեղեցիներիՀին թագուծին Հանդիսացողայս կոթողի ղեմբի որեէ կեճիորբկողզթինմիչտ գտնում ես մի սպի: 1Հույ0 «մմ, հՕու0 ՇԱԱԸՆՕԻ', որ

Հաճությամր կթարզմանեիայսպես՝ ժամանակը կույր է. մարդը`տխմար: հս

եթե մենթ ընթերցողի քննելու

Հնա

Հետ

ժամանակ ունենայինք մեկիկ-մեկիկ

արյան տաճարի վրա դրոշմված ավերածության տար-

բնը Հետքերը, ասլա կոնսննինք, որ ժամանակիբաժինը կլիներ եվա-

զաղույեր, իսկ մարդկանց,մանավանդ` արվեստիմարդկանցբաժինը՝ Հոռեգույնը: նս պարտավորվածեմ

որովչետն վերին

ասել «արվեստի մարդկանց»,

ծձրկու դարի ընթացքում եղել

անՀատներ.որոնթ վերագրել

են

են

այդպիսի

իրենց ճարտարապետի կոչումը:

Ամենից առաչ, մի քանի գլխավոր օրինակ բերելու Համար, ասհնք, որ անկասկածթիչ

ձերը: ինչոհա Հաջորդաբար ն

այս

նն

ճարտարապետական այնպիսիգեղեցիկ

տաճարի ճակատը, որտեղ մեր աչքի դիմաց,

բոլորը

միասին, երեում

են

սրածայր կամարով

մամանակնսռլառիչ Լ. մարդն ավելի սպառիչ (լատ.):

փորվածերեք ավագդոները, դրանց վերնում՝արթայականքսանութ որմնախորչերի ասեղնագործված ժանյականմանչերար. ապա՝ ու

կենտրոնականվիթխարի վարդազարդր, երկու կողմից ունենալով մեկականմեծ

պատուծան, ասես

ենթասարկավագիմիջե, այնուչետն` երեթնուկի 4նով առաստաղվածկա-

մարաչարիբարձր

ու

թածանան սարկավագի

ու

նրրակերտվնրնասրածր, որ իր բարակ սյունե-

բի վրա պաչում է ծանր Հարթակը, ն վերջապես,եկու

սն

ու

զանգ-

վածայինաշտարակներն իրենց թերթաթարնթիվածածկերով.փառաՀեղ ամբողջության ներդաչնակմառերը՝իրար վրա բարձրացած՝ որսլես Հինգ Հսկայական Հարկ: կանգնումեն դրանք մեր աչքի առա բոլորը

միասին ն անխռով քանդակագործականանչամար մանրա-

մասներով, արձաններով

ու

Հզորապես չաղհրկաթադրվագներով՝

կապվածամբողջի խաղաղվեչության

Հետ:

Մի տեսակքարեղեն լայ-

նարձակ սիմֆոնիա, մեկ մարդու մեկ ժողովրդի տիտանական կերտվածքը,ամբողջությամբմիասնականն բարդ. ինչպես «Իլիականը» ն «ռոմանսձրոները»", որոնցքույրն է մի ամբողջդարաչրչանի բոլոր ուժերի ՀանրագումարիՀրաշագեղ արգասիթը,որի յուրաու

քանչյուր քարի վրա

եք արտիստի Հանճարով օժտված

տեսնում

բանվոլի ծրնակայության ժայթքումը ՀարյուրավորՃներով, մի խուջով` մարդկայկին Հզոր արդասավորստեղծագործությանմի նմուչ, ինչպես աստվածայինարարչությունը, որից կարծեսԹե Հափշտակել է նրա կրկնակ Հավերժությունը: Այն, ինչ Հիմա ասացինքճակատիմասին. պետք է ասենք ամբոզֆ ու

Հատկանիչը՝ բազմազանությունն ու

եկեղեցու մասին,

ն

այն, ինչ

մասին, պետք է ասել

նան

ասում

ենք Փարիզիմայր տաճարի

միֆին դարերի քրիստոնեականբոլոր

տաճարներիմասին: ինքեին ծնունդ

առած

այս

արվեստիմեջ

ամեն

ն Համաչափությանը:Ջափել ինչ Հարակցվումէ տրամաբանականին Հակայիոտքի բթամատբ,նշանակում է` ամբողջովինչափել նրան: 65.

իսպաներենբառ

նչանակում է յոթնավանկ. տուն-տուն պոեմներիժողովածուՀ̀երոսականկամ արտառուչ սյուժեսվ: է,

գրված

Վերադառնանք Առավածամոր տաճարիճակատինայն վիճակում, ենք այժմ, երբ երկյուղածձորենգնում ենք Հիանախառածայաց Հզոր մայր եկեղեցով,որը, ինչպես նրա ժամանա-

ինչսլես լու

անսնում

ու

կազիլրնելն են ասում, սարսափեցնում է՝ ոք ՏքօՇԸԼԱՌԱԵԱՏ."" ուԸն

զասծ ու016

տասնմեկաստիճան ունեցող սանլուղքը,

որ

Այսօր այդ

չս

160ՒՇշու

ճակատին պակասում է երեք կարնոր բան. նախ՝ ժամանակինգետնից

բարձրացնում էր նրան, երկրորդ արձաններիատորինչարքը,

որ

գրավում էր երեք մայր դոների խորչերը, ապա`առաֆին Հարկի

վերնասրաչը

զարդարող

ֆրանսիական ամենաչին արքաների

քաանութ արձանների վերին չարքը սկսած Քիլդնբերտիցմինչն «արքայական խնձորը»`մականը ձեռ քին: ՓիլիպՕդոստոսր,

ժամանակըչեջել է սանդուղթըա̀նդիմադրելի դանդաղ Հաբատնությամբ բարձրացնելով Միֆնաքաղաքի մակերեսը: Սակայն ու

ժամանակըտաճարի վեչատեսիլ բարձրությանը նպաստողտասնմեկ

աստիճաններըմեկիկ-մեկիկ լափել տալով Փարիզիսայածատակի մակընթացությանը,թերնա ավելի է վերադարձրելնրան, քան Թե խլել է, որովչետն Հենց ժամանակնէլ սփռել է այդ ճակատիվրա այդ

դարերի այն մուգ երանգը, որ Հուշարձանների ծերությունը դարձնում է նրանց գեղեցկության Հատկանիչը: Սակայն ո՞վ է ցած գցել արձաններիերկու չարթը, ո՞վ է դատարկ Թողել որմնախորչերը,ո՞վ է կննարոնականավագ դռան ճիչտ մեչտեղը փորել այն նոր օտարոտիսրածայր կամարը, ո՞վ է Համարձակվել այդ տափակ ծանը, Լյուդովիկոս 41-ի ոճով դրվագված փայտե դուռր զետեղել այդտեղ՝ Բիսկորնետիարարական ոճի ու

ու

զարդաքանդակներիկողթին: Մերօրերի մարդիկճարտարապետներն ու

արվեստաղդետները:

իսկելե մոնենթ տաճարիներար,դարձյալ Հարց կտանք՝ ո՞վէ ցած գցել սուրբ Քրիստափորի վիթխարիքանդակը, որ առածի կարդ էր 66.

Սրիվիթխարի զանգվածը սարսափեցնումէ դիտողներին(լատ.):

անցելնույն ոի ղի արձանների մնջ, ինչսլես Արդարտղատության մեծ մայր սրածը՝դածլիճների մեֆ,ինչպես Ստրոառբուրգի արսլաւտի այլ ղանգակատների մեջ:Հաեկեղեցու հնտասլաց զանդգակատունը` չոթած, կրսնզ պա այն բյուրավոր արձանները՝ նած,ձի ծեծած, տղամարդ, կին,երելսա, արքա,եպիսկոպո, ղինվորուկուն, Քարն,մարմանամեղրամոմե, որ լզնում էին հկնղեղու բե, ոսկե,արծաթե, անգամ` ո՞վ չ փայրննւբր վի՛՛ մ ճրգեցիկ դասի բոլոր սյունամհջֆերը, ավնրել-սրբել դրանք:Այնուամենայնիվ.ոչ ժամանակը: զարդարվածգոլթաւկուն Հինավուրց խորանի տեղըդրելՀրեչտակնեբեռնված այն ծանր Քոբոամպերով մարմալրհ

Ըի գլուխներով ամ) դարանը,

տն

ո

որ

ու

ծես ճ«ռ ր

ե

-Վ ըԼ21

Վա(Ը -լ

ե

ե

ու դոցո'ց

ում

Հա շ ման-

մի նմուչ ճարսարապետական ղամենրի ւզոկված ւզալատի տաճարից

լինի: ան է Հիմարաբարքարն այդ ծանր անախրոնիղմը մոցրելՀերկարլովինդյան մեջ: սալածատա Լյուդո նատուս նրտած Դ/ ան ( ԺԳ Ը ոս

ՃՈ-ի ցանկությունը ԼյուդովիկոսՃՈ-ր չէ՞ արդյոք: կատարող է Իսկ ո՞վ դբել այն սռլիտակ, սառն ասլաւկիներըգույնվգույն ապակե պատկերների տեղ,որոնք մեր Հայրերի զմայլած Հայազքները ն մատնում Էդ ոճւտն ա րանմունթ գրավելովմե մեր "

աբա

ում

յ

ս

ող

ձավ

Մղ

մա

դղա-

զարղի: մերթ էլ` խորանի սբբարահի ռօրակամար լուսամուտի վու:

Եվ ի՞նչ կասեր տասնվեցնրորգդարի տիրացուն, փառ եթե տեսներ դեղին ներկը,որով մեր վանդալ արքեսլիսկոպոսները քսոտել են Նա կվերծիչեր, իրենց մայր եկեղեցին: որ դա ույն դույնե է, որով դա-

չննեքերը,կվերՀչիչեր Փոքրչարագործարնակ նույնոլեռ ամբողջովին որ դեղին էր Բուրրոնյան ապարանքը, ներկվածգունղ ստաբլի Համար,«այնպես Թունդ դավաճանության լավ պատրաստվածդեղին ենրկը,- ասումէ մՄովալը,որ մի դարուց

Հիճր ներկոտում էր

ու

Հասնում է այն մոռսը. ոլր ոլն մյան դոնիցսկովելով` Իկեղզեղիների ճութ ույին հշորանին (ոօ/):Թորոս Թորոմանյանը գործածում է նռն «Թե» տերմինը: Եկեղեցիները կարող են ունննալ նան կուլմնոյին նավեր.որոնք Լ27 Հաստաճեզույս զլիոսվորից բաժանվում սյուներով:

67.

ավելի ժամանակամիջոցըդեռ չի կարողացել ջնջելնրա գույնր». նեա ն ոլ" օրլոսվույրը պղծված է, կփախչեր: կլալծնրը,

ն մայր եկեղեցուվերնամասը առանց բարձրանանք ամեն տեսակ ըշրբարոսական կոնգ Հազարավոր արարքննլու Խնրի առաջՀ̀արցնենք`Ի՞նչեն արել այն գողտրիկփոքր զանգաէր խաչաթների Հատման կետի վրա ն լինելով կասոռ։եր, որ Հնենվում ան (որ նույնովես իր Հայրն Սոնո-Շասզելի նետասլաց զանգակատնից սլանում Քանդելեն) ոչ ւ"լակասնրբակերտ ոչ պակասՀամարժ4ակ՝ ց չատ ավելի ձր երկինք, աշտարակների բարգը, սուր, Հնչեղ,ծակոտ-

հսկ ծն

ու

առ

ու

(1782 մասնատել մի ճարտարապետ (նն-լուսանցիկ: Բարձրաճաչակ ն չ դա այն լայն կարծելէ, Թե բավականէ վերթը սքողելկապարե

է նման: որ կաթսայի մոմյլոթով, կափարիչի են աՀա արվեստի Այսոլնս այն Հրաչագեղ վարվելմիջնադարի Հեսո Համարյա ամեննմի երկրում, մանավանղ` Ֆրանսիայում: տաճարիավերածությունների Աստվածամոր մեջկարելիէ տեսնել ելեք տեսակվնասվածք, ն. երեթն էլ Հոչոտում են տարբեր Խոն է ն ախ ժամանակը, որ առաջ անզգալիորեն պոկուել բությամը: ն տեղ-տեղ ամբողջովին ժանգոտել մակերեսը, երկրորդ` քաղաքաորոնք իրենց բնույթով կույր կան կրոնայան Հեղաչրֆումները, են բարկ լինելով` խառնիխուռն գրոծելեն նրա վրա,պատառոտել Քանգակներից կազմված նրա փարթամ հրկաթաղրվագներից ու

ու

ու

դզեստները.,փչացրել ծն վարդազարդերը, փշրել արաբեսկներիցն արձանիկներիցգործված նրա մանյակեերը, Հանելեն նրա արձան-

ները`մերթ դրանցխույրի, մերթ էլ թագի պատճառով,ն վերջապես` Հեւոզծետեւսվելի անչեթեթ դարձող մողաները, ձրրորդ` անմիտ ու

որոնթ

Վերաձնության անարխիական, սակայնփարթամագեղ են իրար սկսած՝ Հաֆորդելճարտարապետությա

չեզո մներից

անկման ընթացքում: անխու սափելի Մողաներն ավելիեն վնաս Հասցրել, Քան թե Հեղաչրջֆուժները են Գրան»կտրել-Հանել կենդանիմարմնից,Հարվածելեն այդ

խուզել, կազմալուծել սպանել արվեաի բուն կմախքին,Հոչուտտել, են Հուչարժանը թե՛ ձեք թե՛ նրա տրամարանուխորՀրղդանչանի, Հետո գեղեցկության տեսակետից: էլ գրանջ՝այդ մոդաթյան ներր, վերակառուցել են. Հավակնություն, որ գոնե չեն ունեցել ո՛չ ու

ու

ու

ժամանակը, ո՛չ էլ Հեղաչրջումները: ելենլով «նուրբ մողաները անամոթաբար դրել

ճաշակից»՝

գոլյական ճարտարապետության

են

մարկոթողի վնրթերի վրա իրենց միշրյա ողորմելի պաճուճանթները՝

մարն ժապավենները, մետաղե զիզի-բիզիներըՀվաճն,

ոլորուն

սլճնանթների,զարդագորդերի,ծաղկաչզթաների,ծոպերի, թարելեն բոցերի, բրոնվե ամպերի, գիրուկ ամուրների, աոզած քերովբեների մի իսկականբորոտություն,

որ

սկսում է լափել արվեստիղեմթր

տարինե Մեղիչիիազոթարանում.իսկ երկու լով

ու

դար

Հետո.

կա-

խոշտանդգե-

ծամածոնլով՝ստիպում վ չունչր փչել կոմսուչի Դյուբարիի

արդուզարդի սենյակում:

Այսպիսով,ամփոփելովմեր նշած կետերը,կրկնենթ. որ երեք տեսակ ավերածությունայլանդակում է

այսօր

տությունը: Մակերեսի կնճիսներն

կոծիծները արել է ժամանակը:

ու

գոթականճարտարասլե-

Բոնի Հարվածները,բիրտ արարթների Հետֆերը, ճմլվածթներն կոտրվածքներըՀեղաչրչումների գործն են՝ Լյութերից սկսած մինչն. Միրաբոն:Հաչմումները,անդամածատումները,կմախքիխախտումերը, «վերականգնումները»Վիտրյուվի Վինյոլի Հետնորդ արու

ու

ՀեստավորպրոֆեսորներիՀունական, Հոոմնական ն բարբարոսական տիպի դործն

են:

Այս «թանչելի արվեստր, որ ստելծել էին վանդա-

ները, ապանեցինակադեմիաները: Դարերին, Հեղաչրջումներին,

անկոզմնակալությամբ ն մեծաքար,միացավպատենտավոր երդվյալ գիսնական ճարտարաետների բաղմությունը՝փչացնելով գիտակցաբարն վատ ճաշակի որոնք, Համենայն դեպս, ավերում

նն

ու

ընտրողությամբ:ԼյուդովիկոսՂի-ի ոճի կնճռոտ սալաթի տելեները Դա այն դնելով գոթականժանյակներիտեղ՝ի մեծ փառս Պարլթենոնի: է, ինչ որ էչի բացին մեռնող առյուծին. դա վախճաննէ զառամած

դարձնելու Համարխոցում,կրծում կաղնու, որի մածր կատարյալ

ու

են Հերձուտում Թրթուրները:

Հեռու է այն ժամանակը,երբ Ռոբերտ ՍենալիսըՓարիզի Որթա՛ն ԴիաԵփեսոսիՀոչակավոր Համեմատելով Աստվածամոր տաճարը

դովարբանել էին Հին Հեթանոսները գաղղիականմայրեկեղեցին Հաոր անմածագրեցՀերոստրատին, մարում էր «ավելիպատվական՝ թե՛ լայնությամբ, Թե՛ երկարուն թյամբ, բարձրությամբԹե՛կառուցվածքով»"": տաճաոր Փարիգզի Անկախայսամենից, նկատենք, Աստվածամոր նայի տաճարի Հետ,

ոլ,

այնջան

է

րը

չի կարելի Համարելլրիվ. վերջացած,որոչակի կոթող: Դա այլես

եկեղեցի չէ, ոչ էլ դեռ լիովին գոթական տաճար: Այս կերտվածքըչի կարող տիսլար լինել: Փարիզի Աստվածամոր ճարը,ինչպես Տուրնյուսի աբբրայարանը, չու նի այն չինությունների կլոր լայն կամախստամրեր զանգվածայինԹիկնեղությունը, րակապառտստաղը: մերկությունը ն փառաձեղ սառցային պարզուՍ, է: թյունը, որոնց Հինականըկլոր կամարն ձվաձն-սրածայրը"" Թեթե, բազմաձեւ, խիտ,պզունքներըփշաքաղած, կամարի Հոյակապ, նռրափթիթարտադրանքը չէ, ինչպես Բուրժի մայրեկեղեցին է: Անռոմանականոճի

տա-

ու

ու

կարելի է

այս

տաճարըդասել մռայլ, խործրդավոր,ցած

ն

կիսակլոր

Հին ընտանիքում, ճիլված եկեղեցիների որոնք, են, եզի տական առաստաղից բացի, բոլորնէլ առեղծվածային,

կամարից ասես

իրենց զարդարանքների թրմական սիմվոլիկ, մեջ՝ավելիծանրաբեռնված չեղանկյու նիներով զիգ զագներով, քան թն ծազիկներով, ավելի ծաղիկներով, բանկենդանիներով, ավելիկննդանիներով,քան ավելիչուտ`եպիսկոպոսի,քան Թե ճարտարապետի մարդկանցով, են, արվեստի կերտվածք առաֆին վերափոխությունը՝ ամբողջովին ու

ու

66. ԷՕ կ«ԱԱճոօ. 1Խ 1Է թճյօ«հօ 3. /0 130. թ. Է (Ծեթ. Հեղինակի): 69. Գոթականճարտարասլետության ՕՋՈՇ կամարը Համար Հատկանչական

Թռլոս Թորամանյանը Թողնում է նույնությամբ,երբեմնէլ «4վաձն» «նենտաձկ»:Մենքգերադասեցինք տալ թԹարդմանելով, այլ Հելինակնել,`

ծրկու

բառով`

Համակվածաստվածիչխանական ռազմական ողով, ու

արմատ է

որ

Բյուզանդականկայորության մեջ վերջանում ՎիլՀելմ Նվաճողի՛օրոք: Անկարելիէ մեր մայր տաճարը դասել այն բարձը,

ննտում

ե

օդային, ապակե պատկերներով

ու

թանդակննրով Հարուստ,

սուր

ձիերով, խրոխտկեցվածքովօժտված,Համայնական թաղաքացիաանսանձ կան (որպեսքաղաքական սիմվոլներ),աղատ, քմածին եկեղեցիներիմյուս ընտանիքում, որ արվեստի հրկրորղ փոխակերպությունն է, այլես ոչ Թե առեղծվածային, անխախտ քրմական, է, առաջադիմական ժողովրդային ն սկիզբ այլ գեղարվեստական ու

ու

ու

ու

է

առնում

խաչակրությունների վերադարձից Հետո,

ԼյուդովիկոսԷի

օրոթ:

վերջանում

տաճարըզուտ ՓարիզիԱստվածամոր

մանականծագում չունի, ինչսլես առաջիններն ունեն,

էլ

ոչ

ոո-

զուտ

ծագում, ինչպես երկրորդ խմբի եկեղեցիները: արարական Սա անցմանչրֆանի կոթող է: Սաթառնացի ճարտարապեորնոր ձր վերացրել եկեղեցու նավի առաչին սյուների Հաստատելը, նրբ խաչակրություններիցբերված սրածայր կամարը եկավ որպես նվաճող բազմելու ռոմանականլայն խոյակներիվրա, որոնթ կլոր կամաբակապը պետք է պաճեին միայն: ԴրանիցՀետո ձվաձն-արածայր կամարը տիրակալ դառնալով՝ կառուցեց եկեղեցու մնացած մասը: Թեն իր Հանդես գալու ժամանականփորձ անչամարժակ,այնուաղեո չի մենայնիվ, ծավալվում է, լայնանում, բայց ն զուսպ մեում, Համարձակվումվեր սլանալ խիստ սրածայր գմբեթներով նույննա քան սրակամար առաստաղներով: կարծեսթե դեռ զգում է ռոմանական ոճի ծանր սյուների Հարնեանությունը: Իմիջիայլոց, ռոմանական ոճից գոլթականինանցնելու չրֆանի այղ զենքերը ուռումնասիրության Համար նույնքան արժեքավոր են. որթան մաքուր ոճերի նմուչեերը: Դրանքարտածայտում են արվեստի մի ու

ու

ու

70. Նորմանդիյի դուքս. արչավեց ՀաղթեցՀարոլդարքային ւ Անդլիա,

դրեց մի նոր դինաստիույիՀիմքը Հենվելով խիստ ռազմական ե ազնվականությանվրա (1027-1087):

Հիերարիխվու

երբություն,որն առանցդրանց կկորչեր:Դա 4վաձն-արածայ

մեխ մի նմուշնէ: Պատկառելի մի Հուշարձանի Հետաքրքրական ամեն մի քարը սատմության, այլն գիոչ միայն Փրանսիայի կողմը, մի էջն է: Այստեղ տության պատմության գլխավոր արվեստի միայննչելու Համար,որես օրինակ բեմանրամասնությունները Թե Հասնում է ւտռասնՀինգե րենք փոքրկարմիր դուռը, որ Համարյա նամինչդեռտ̀աճարի բորդդարիգոթական ոճի երբությունննրին, են ՍենՀասնուժ վի սյուները,իրենց ծավալով ծանրությամբ, կարոլինդյան աբբայարանին: իա յդ կարծես մերմեն-դե-Դրեի դռան ե այդ Հաւսւտաձեղույս սյուների միջն.վեց դար կա: Ավագ մեջ ալքիմիկլոսներն անգամ կգտնեն դռան սիմվոլների իրենց գիտության բավարարմի Հաւմառուռագրություն,որի կատարյալ առեղծուոմանավածըԱնն-Ժակ-դր-լա-Բուչըլի ելեղեցինէր: Այս«լիսով, կան աքբայարանը, աղլթիմիական եկեղեցին, գոթայանարվեստը, օաքսոնականարվեստը, ծանը, կլոր Հաստաձեղույս սյունը, որ Հիու

ու

1 պապիժամանակը,ալքիմիական սիմվոլիլան, չեցնում է Գրիգոր որով Նիկոլա պապականմիասՓլամելը նախերգել է Լյութերին՛՛, նությունը,Հերձվածը, Սեն-ժերմեն-դե-Պրեն, Սեն-Ժակ-դը-լա-Բո ամեն է, ինչ Հալեցվաուծ միսկցված զոդված Աստվածամո չըրին, ու

է

ՓարիզիՀին եկեղեցիներիմեջ ն. ունի մեկի գլուխը,մյուսի ան-

դամները, երրորդի գավակը,բոլորից որնէ մի բան:

կրկնումենք, այսխառնոճի կառուցվածքները նվազ Հետաքրքրան. կանչեն 22 արվեստագետի 22 Հնությունների սիրածարիւ'զատմաբանի Համար:Նրանքզգացնումեն, թն ճարմտարաղետությո ու

71. բոտ ՛2

(1336-1418),որ Փարիզի Ֆլամելը Համալսարանում երդվյալգրող է կախարդ ն ալքիժիկոո: ավանդության` Համարվել

է

եղել,

սատանա ճյուԹերը (1463-1546)նույնպեսարծում Հը,ՒԶ Հաճավխ

տնհսնում

նե

չպրոօւմ էր Բեչեղզեբուղի թԹանաքամանը գլխին:

է

ինչ չափով նախնականէ (նույննեն առլագզուցումնուն կիկլոսլյան

չինությունների Հետքերը, Եղիվտոսիբուրգերը, Հեղկականվիթխարի մեչյանները), քանի որ սրանք ասլացուցում են, քե ճարտարապետության ամենախոչորկոթողներըչատ ավելի բիչ չուիով անչատական, քան թե Հասարակությանղործեր հն, ավելի չուտ ժողովուրղեն քան թե ների ստեղծաղործությունն աշխատանքի ընթացքում, են, որ թուծանճարեղմարդկանցմւոքի պոռթկում, այն չտեմարանե նում է որնէ մի ազդ, այն ղիզվածքն են, որ դարերն են ստեղծում, մարդկային Հասարակության Հաջորդական գոլորչիացումներից ժնացած դիրտն են, մի խոսքով`տեսակներիկազմվելն են: Ժամանակի ամեն մի ծփանք Հուչարձանիվրա դնում է իր նստվածքը.ամեն մի ցեղ՝ իր չերտը, յուրաքանչյուր անձատ բերում է իր բարը: Այդսլես են անում չրաչուները, այղոպեսհն անում մեղուները, այզ լես են անում մեծ մարդիկ: Ճարտարապետության սիմվոլ Բարելոնն ինքնին իհթակ էր: Մեծ կոթողները,ինչպես ն մեծ լեռենըը, դարձրի աշիրատանքի արդյունք են: երբեմն արվեստը4եափոխվում է, իսկ դրանք գեռ ավարտված չեն՝քօոժծուՕքծիճ 1՛էօոովյ1Ա՞՛,ե անխոով չարունակվում հն բոտ ձեափոխվածարվեստի: Նոր արվեստը Հուչարձանն ընդունում է այն վիճակում, ինչ կետի նա Հասել է, կեղնակալումէ նրան, նմանեցնում իրեն, զարգացնում րոտ իր երնակայության ն ավարտում, եթե կարողանում է: Այդ ղործը կատարվում է անխոով, առանց անքի

ու

Հակազդնցության,

բոտ

բնական

ու

Հանդարտ

է կաբուսածյութ. չրբֆան նույն Հուշարձանի բազմատարում,սածիլ,որ բոնում է: Արդարբն, վրա կատարվող բազմաթիվ արվեստների Թիվ բարձրությունների մեծ այս Հաջֆորգական մեջ կա չատ Հատորների նյութ, ղզոդումների երբեմն էլ` մարդկության Այղ ըբնղծանուր պուտմությունը: խոչոր են զանգվածների մարդը,արվեստաղեւոը, անձճատը, մեջ ջեջվում

օրենքի:Նա

7.

պատվաստէ,

որ

կպչում է,

որ

լուո): Բնդծասովուծ կանգ են առել(Վիրգիլիոո. գործերը

Հեղինակիանունը, այնտեղամփովիվում ի մի է գումարէ, ժողովուրդը` ճարտարասլետն վում մարդկայինմիոթը: Ժամանակը

չի

մնում

ու

որմնադիրը:

Այստեղջենության առնելով միայն եվրոպականքրիստոնհական ճարտարասլնտությունը` Արնեելքիմեծ կառուցվածքների Հետածին Քույրը, այդ վիթխարի կազմավորմանմեջ կտհսնենք իրար վրա դրված ն իրարից որոչակի տարրերվողերեք դոտի՝ռոմանականդոտի՛, դոթական գոտի, Վերածնությանգոտի, որ մենք Հաճությամբ կանվանենքՀունա-Հոոմեական: Ռոմանական չերտը, որ ամենաՀինն չ ն ամենախորը.որսլես Հատկանիչունի կլոր կամարը,որը նորից է ժամանակակից երեում Հունականսյան վրա Հենված Վերածնության վերին չերտի մեջ: Սրածայր-ձվագն կամարը գտնվում է երկուսի միջն: Այս երեք չհրտերից բացառապես մեկին պատկանողՀուչարձաններըմիանգամայն որոչակի են, միասնական լրիվ: Օրինակ՝ Ժյումինժի աբրայարանը, Ռեյմսի մայր եկեղեցին, ՕռլեանիՍուրբ խաջ տաճարը: Սակայներեք զոտիներըխառնվում ն զողվում են ու

ու

եզբերից.ինչալնսգույները արնի սպեկտրի մեջ: Դրանիցէլ առաֆա-

ցել

են

խառն ոճի Հուշարձաններ,նրբերանգներին անցմանչրջանի

կոթողներ: Մեկի ատորինմասը ռոմանականէ, միջինըգոթական, Հունա-Հռոմհական: Այդ երանից է, որ վել Հարյուր վերնամասը`

չինարարությունը: Այսպիսինմուչը Հազվագյուտ էտամպիդղյակի դիտանոց-աչտարակը դրա մի նմուչն է: Սակայն են ավելի Հաճավխո Հանդիպում երկու կազմավորումունեցող Հուչարբձանները: Այգզիսինէ ՓարիզիԱստվածամոր 4վաձե-սրատաճարը՝ (ամար մի կառուցվածք, որ իր առաչին Հաստաճեղույս սյուներով տարի է տնել

դրա

է:

Սա այն է. որ ըստ տեղի. կլիմայի ն ցեղի կոչվում է լոմբարգավան, սաքսոնական ն բյուզանդական: Սրանք չորս քույր-ճարտարաղետուՔյուններ են ն իրար զուդածշեռ զարգացած. յուրաքանչյուրն ունի իր մասնավորՀատվոոնիչը, բխում է նույն ակզբունքից` կլոբ կամարից: ասկույն 74.

քոՇ16Տ օո

ոՕո

օումեսճ

սոճ,

մԽժճա 1մուշո,

զսճվար,ն այլե: («Բոլորնէլ միադեմչեն, բայց խիստ նման են»): Մեթ. Հեղինակի:

մտնում

ավագ

է

այն ռոմանական չերտը,ուր մտել ն

դուռը

նն

նան

եկեղեցու նավը: Սեն-Ժերմեն-դե-Պրե

Սեն-Դլրնիխ է Այդպիսին

կանոնիկոսյան կիսագոթական ժողովուրանի գեղեցիկ Բոչերվիլի սրածը,որտեղդոմանականչերտը Հասնում է չենքի կեսին:ԱյդՎիոր ամբողջովին գոյական կլիներ,եթե ռին է Ռուանի մայրեկեղեցին,

իր կենտրոնական սրածայրգմբեթի

վերածնության չերտին": Չմոռանանք ասել,որ այս

գաղ

աթնամասը չծշասենր

ներբնրանգենրն սուսրբերություններըկատարվում միայնչենքերի արտաքինիմեֆ:Արվեստը բոլոր

ու

են

նրա ներջին կմախքը, մասելի տրամարավածքինձեռքչի տրված, նական դառավորությունը մնացելձ նույնը: Ինչոլիսին էլ որ մենի ն քանդակված սռաճարի ասեղնաղդործված ծածկույթը,ներքնում, ն գտնում ենք,Թեկուզ նսխնական այնուամենայնիվ, սաղժեային, Նա է գետՀ ռոմեական մշտնջենաես ձեով, բազիլիկան: ծավալվում Հաեի վրա` ըստ նույնօրենքի: Անվիուբոխ կերպովիլար խաչաձնե տող նույն նավ-թներն են, որոնցիցվերին ճյուղը`ավագ խորանի ռրբարանը, կազմումէ երգեցիկ կլորանալով դառը.միչտ նույնկոզմՀամար, նայինԹուերնԵՆ՝ ներքին լթասիորննրի Համար,մատուռների նավն մի տեսակ կողմեային զբոսարաննել,, որտեղկննատրոնական է դուրս Սրանքգծելուց Հաստատելուց գալիսսյունարանքներից: ե Հետո՝ մատուռների, ավագ դռների,զանդակատների սլաքաձե ու

գմրեթների թիվը փոփոխվում 4 անչաչիվ կերպով

ժողովրդի

ու

ըստ

դարի,

արվեստի երնեակայության: Չաչաամունքի արարո-

Հետո ճարտարաղությունը նախատեսվելուց աւղածովվելուց անում է այն, ինչ իրեն լավ է թվում: Արձաններ, պլետությունն աղպակլեպատկերներ, վարդազարդեր, արարեսկներ, ժանեկազարդեր այս բոլոր զուղորդում խոյակներ, խԽորաքանդակներ` ծՀեարանքները ու

25. Հենց այե զազաթեստմասը:. որ փայտավկելտ էր. կայծակից վառվեց թվականին: (Ծնթ. Հեղինակի):

Հարմար թվացող լոգարիթմների Համաձայն: Դրանիցէլ առաֆանում է այդ կոթողների արտաքինսքանչելի բազմազանուէ իրն,

թյունը, որոնց Հիմքում այնքան կարգ

ու

միասնություն կա: Մառի

բունն աներեր է, ճյուղավորումներն են քմաՀաճ:

ԼԱ ՓԱՐԻԶԸ

ԹՌՋՈՒՆԻ

ԹՌԻՋՔԻՑ

ԱստՄեք փորձեցինքընթերցողի Համար վենրանորոզ ել Փարիզի

մեծ դարում ղեզկությունների մասը,որ ուներ նա տասնծինդգերորդ ն են անտես ոլ: այժմ պակասում նրան,բայց մենք առանքկարեորը՝ որ այդ դարերում երա աչտաՓարիզի Համայնապատկերը, կերնար բարձունքից: րակների Հասա սլատը զանգակատների գծով ծակող Արդարն, ուղղածայաց ավուր,պարուրաձն սանդուղքի վրա երկար ժամանակխարխավփե Հետո, ելը վերջապես լուց դուրս մեկ անգամից էիք դալիսերկու գեբոլ ձր, օդով լույսով ՀեղեղվածՀարլչոսկներից մեկը,ինչպիսի՛ ամեն ղեցիկ պատկերձը բացվում կողմից ձեր աչքերի առաֆ.221 ՑՇՂԵ)18"" մի տեսարան, կարող են կազորի գաղափարը Հեշտությամբ մել մերայն Ընթերցովնելը, ոլ/ոնք բախտ են ունեցել սոեսնելզոթական մի քաղաք`ամլողջական, ԼԸ "վ, միասեռ, որոնցից դեռմի ջանիսը մնացելեն՝ ՆյուրելչելոչըԲավարիայում, ԻսպաՎիտտորիան` ն կամ նիայում, թե`ավելի փոքրը նմուչներ, միայն թե`լվ սղլածպանու

ված, ինչոլես ՎիորենԲրետայնում, Պրուսիայում: ՆորդՀաուղենը

երեք Հաւրյուր Հիսուն տարի առաֆվա Փարիզը, ւտասնչինդգերոր դարի Փարիվըարդեն Հակայականքաղաքէր: Մենք՝ ժամանակակից 76.

Ինջեատիվ,ուրույն (լատ.):

փարիզցիներսընդչանրասլես սխալվում ենք, կարձելով, որ Փարիզի տարածությունը չատ է ավելացել դրանից Հետո: Լյուդովիկոս 11-ից նա չատ Հետո Փարիզնաճել է մեկ երրորդից ոչ ավելի: Անկասկած, է կ(ոցրելիր զեղեցկությունից, թան թե չաշել մեծությամբ:

ինչպես Հայտնի է` Փարիզըծնվել է Միջնաթաղաթի Հինավուրց ձն ունի: Այդ կղզու ավազուտ սիր նրա կղզու վրա, որը օրորոցի առաջին սամանագիծնէր, Սննան՝ նրա առաջին խրավանղը: Շատ

դարեր Փարիզըմնաց որպես կղզի երկու կամուրջով, մեկը`Հյուսի-

ռից, մյուսը` Հարավից,ն երկու կամրֆագլխով,որոնք միաժամանակ

դարպասներն ամրոցներն էին՝ Մեծ Շատլենաջ ափին ն. Փոքր Շատլենձ̀ախ ափին: Այնուչետն, առաչին դինաստիայի արքաներից սկսած, խիստ նեղվածք զգալով իրեն այդ կղղու մեջ ն այլնս չկարողանալովայլ Փարիզնանցավ ջուրը: Այն ժամանակթե՛ Մեծ. թե՛ կերոլ ծավալվել՝ ն

ու

այն կողմ, պարիսպների աշտարակների Փոքր Շատլեներից ջին գուին սկսեց կտրելդաչտը Սենայիհրկու կողմում:Այդ Հին ու

առա-

չրձապարսպիցանցած դարում ղեռ մի քնի այսօր

Հհտթեր մնացել ծին.

միայն Հիչատակնէ մնացել. տեղ-տեղ էլ ավանդականանուն-

քօա ները Բոդե կամ Բուղուայն դարպասը

տների Հոսանքը քաղաքի արտիցմիչտ դեպի ղում է, կրծում, մաշում տոսը

ու

չնջում

այղ

8ոջսամո: Բիչ-թիչ

դուրս

մղվելով Հեղե-

չրֆապարիսսլը:

ՖիլիզՕգոսնա

մի նոր ամբարտակէ կառուցել տալիս նրա Համար:

տարկում է Փարիզըխոչոր,

Հատտ,

բարձր

չրձագծային չղթայի մեջ: Ավելի քան մեկ

ու

դար

բան-

ամուր աշտարակների տները սեղմվում

են

իրար, կուտակվում իրար վրա, բարձրացնում իրենց մակարդակն այդ նան

ավազանում,ինչպես չուրը ֆրամբարիմեջ: նրանք սկսում են խորանալ, Հարկ-Հարկիվրա են դնում, իրար վրա բարձրանում,

ժայթքում

են

վեր, ինչպես

ամեն

մի ճնչված Հեղուկ,

ն

աՀա

որը

որ

կարողանարիր գլուխը Հարնաններիցվեր բարձրացնել, էլ մի Քիչ շունչ կ(քաչեր: Փողոցը ավելի ավելի էր խորանում Խա

ու

ու

ցատկումՖիլիպ-Օդոստոս ծուռ զվարթագին ցրվում զաչտում՝անկանոն

տանում: Վերֆաղեստներըդուրս են պարսպից

ն

ու

ու

չիտակ, ինչպես խույս տված կալանավորներ:Այդտեղնրանք տեղա-

վորվում

Հանգատավետ,դաշտից այգիներ

են

Համար,չունչ

նն

են

կտրում իրենց

քաչում:

թվականից սկսածթ̀աղաթն այնքան է Հորդում դեպի

ար-

վարձանները,որ Հարկ է զգացվում մի նոր սլարսպի,մանավանդ` գետի աֆափնյակողմից: եվ կառլոս|-ը կառուցել է տալիս դա: Սակայն Փարիզիլես

այդպիսիոստանները միայն դառնում մայրաքաղաք:Դրանքձադարներեն, ուր հն Հոսելու գալիս որնէ մի երկրի աշխարծագրական, քաղաքական, բարոյական մոտավոր վտակները,մի ժողովրդի բոլոր բնական Հաքաղաքը

անընդՀատ

աճում

է,

ն

են

ու

կումենրը, դրանք քաղաքակրթության ֆրչորներ

ե

այսպես առած՝

կոյուղիներ են, որտեղ առնտուրը, արդյունաբերությունը, միտքը,ժողովուրդը,այն ամենը,ինչ Հյութավորվում է, ինչ կյանք է, ինչ որ ազգի Հոգին է, ղոովում է ն կուտակվում անընդատ, կաթիլկաթիլ, դար դար: Եվ ածա կառլոսի-ի պարիսպնունեցավ նույն նան

առ

Ֆիլիպ-Օդոստոսի պարիսպը:Տասնչինգերորդ

ինչ ճակատագիրը,

"ր

դարի վերից

ոտք

դրին նրա մյուս կողմը, անցան,իսկ արվարձան-

ներն ավելի

Հեռու

այդ

վազեցին: Տասնվեցերորդ դարում թվում է, թե

պարիսպըհաճանչում է աչքի առջնից, ազելի

ու

ավելի է խորա-

Հին քաղաքի մեջ, այնքան որ` մի նոր քաղաք Թանձրանում դրսում: Այսպիսով,տասնչինգերորդդարից սկսած, Քանի որ այդտեղ էլ կանգ պիտի առնենք, Փարիզնարդեն մաչել էր նում

է արագությամբ

պարիսպներիերեք Համակենտրոնչրֆանակները,որոնք, Ժյուլինն

կարգուրացի ժամանակ,այսպես ասած՝ սաղմնավորվում էին ՄԵծ է. ՓոքրՇատլեների մեֆ: Հզոր քաղաքը իրար ետնից տրաքացրելէր իր երեք պարապադոտիֆերը, ինչպես երեխան,որ մեծանալով՝ պատռում վ անցած տարվաՀագուստները:էյուդովիկոս20-ի օրոք տների այղ

վեր էին ցզվում Հին պարիսսլներիցմնացած ծովի միջից տեղ-տեղ մի քանիխմրեր, ավերվողաչտարակների ինչսլեսելուրնելիգագաթքները Հեղեղման ժամանակ, որպեսՀին Փարիզի արչիպելագնե սուզված եռր Փարիզի մեջ:

Այդ օրվանից Հետո

-

Փարիզըդարձյալ կերպարանափոխվելէ,

նա մեր աչթերի Համար, սակայն դժբախտաբար, ծաղթածարել-անցե է մի շրջապարիսպնռ՝ Լյուդովիկոս17-ինը, ցեխից թթից չինված որ արժանի եր իրեն կառուցող այն ողորմելի պարիսպը, թագավորին, էրայն բանաստեղծին, որ երգելէ դա. արժանի 16 ուս ուս՛ճու Ինչ ճում Իճուչ ուս ՈԱՒՊՈԼ՞. Տասնչինգերորդ ղեռ բաժանվածչը բոլորովին դարումՓարիզը ն երեք թաղաքի, ուներ որոչակի անֆատ-անջատ յուրաքանչյուրն հր կերպարանքը,եր Հատուկնչանակությունը, բարքերը, սովո իր մենաչնորչներն պատմությունը. րույթները, Միչդրանքէին՝ ու

ու

ու

ու նաքաղաքը(Սիտե), Համալսարանն որ Քաղաքը: Միջնաքաղաքը, ն գրավում էր ամբողջկղզին, ամենածիննէր, ամենափոքրը մյուս երկուսի մայրը:ն երանց միջնէլ սեղմված (թող մեզ ներվի Համնմաչինչպես փոքրիկ պառավ կինը երկու բարեկազմ,գեղետությունը), ցիկ աղջիկներիմիջե: Համալսարանըգրավում էր Սենայի ձախ ափր Նելի սկսած,մինչե Տուրնելից կետեր,որոնք այսօրվա աշտալակը, են՝ մեկը Գինու չուկային, Փարիղում Համապատասխանում մյուսը՝ ն Նրա պարիսպըաղեղնաձն բավականլայն կտրում Փողերանոցին: ձր այն դաշտը, որտեղ Ժյուլիենը չինել էր իր բաղանիքները:Սուրբ սարն այդտեղ չրջափակվածէր: Պարիսպների այդ աղեղի Ժբենինի գագաթնակետը ապական դարպասն էր, այսինքն` մոտավորաԲուն պես Պանթեոնի որ Փարիզի երեք այժմյանւտեղը: Քաղաքը, ամենամեծն ափին: Նրա առավինյա Հատվածներից եր,փոված էր աֆ էր բազմաթիվ կամ կտրատվում գիծը,որ Հաճախակի ընդչատվում ՝

77. Գեղեցիկբառախաղէ. մրթմրթան» (ֆլ):

«արիսպը Փարիզըդարձնում է «Փարիզը սլաառող

Բիյի աշտարակիցմինչն կետերում, անցնում էր Սենայիերկայնթով՝ բուա աշտարակը,այսինքն`այն կետից, որտեղ Հիմա Առատության է, մինչն այն կետը, որտեղ Հիմա Տյուիլրին է: Այս չորս Շտեմալանն

կետերը, որտեզ Սենան կտրում էր մայրաքաղաքիչրֆապարիսաը

Տուրնելն

ու

Նելի աշտարակը թողնելով ձախում, Բիյի

ե

Բուա

այ-

տարակեերնաջ ափի վրա, կոչվում էին գերազանցաղես Փարիզի

աշտարակները: Քաղաբն ավելի խոր էր մտնում դաշտերի մեֆ, (կառլոս 9-ի) քան Համալսարանը: Քաղաքի պարսպի զագաթնադարպասների մոտ, կետը գտնվում էր Սեն-Դընին Սեծն-Մարտեն չորս

որոնց տեղը փոխվածչէ:

իեչպեսքիչ առաֆ ասացինք, Փալիզի այս էրեք բաժանումներից էր, սակայնխիստ յուրածատուկ,

յուրաբանչյուրը ինքնին մի քաղաք

որպեսզի կարողանար լրիվ լինել, այնպիսիքաղաք,

րել առանց մյուս երկուսի: Դրա Համար էլ տուկ տեսբը: Միջնաքաղաքում չատ

ամեն

չէր կարող աղ-

որ

մեկն ուներ իր

Հա-

էին եկեղեցիները,Քաղաքում

պալատները,Համալաարանում ուսումնական Հաստատությունները: Հին Փարիզիերկրորդականինքնատիպություններն ուղետեսչուու

թյան կամայականություններըայստեղ

չՀիչատակելով ընդՀանուր

գծերով ասենք, նկատիունենալով միայն ամրողվություններն

ու

միա-

կերպությունները կոմունալ իրավասություններիայդ քաոսի մեչ,

որ

վզին ենթակաէր եպիսկուոսին, աֆ ափը՝առնետրականների ավագին,

ձախ առիը՝ռեկտորին, իսկ

միասին՝Փարիզիպրեոյին, որը թե քաղաքապետականպաչտոնյաէր: Միֆնաքաղաջումն էր Աստվածամոր տաճարը,Բաղաքում՝ Լուվրը ն Քաղաթապլետարանը, Համալսարանում՝ Սորրոնը:Քաղաքումէր գտնվում կենտբնական չուկան, Միջնաքաղաթում ԳլխավորՀիվանդանոցը(թելԴիյո), Համալսարանում Այն Հանցանթները,որ կաՊրե-օ-կլերկը": տարում էին ճեմարանականները Վալխափում, իրենց Պեհ-օ-Կլերկում, բոլորը

արքայականն ոչ

75. (են-մերմեն-դեՊրեարբայարանի առջն տարածված դաշտր,Հին

ուսանողուլյաւն

Փարիզի

ն մենամարտության ժամաղդրությունների զբոսանքի վայրը:

ն. պատժվում Քնեվում էին կղզում՝ Արդարաղաությոան սլալատում, եթե միայն ոնեկտորըՀամալսարանն էին աֆ ափում Սոնֆոկոնում, որովչետն ճեմաչմիջամտեր, ուժեղ,իսկ արքային Թույլ Համարելով իրնեց մոտ կավվելու անձեաչնորչումն ունեին: բանականներն մեծ (Անպողակինչենք, որ առանձնաչնորչումների մասը, էկ դրանց մեջ կային սրանից չատ ավելի կարնորները. կորզել էին թան. խոոռվությունների միջոցով: դավորներից` ապատամբությունների է թագավորը սկսած, ժամանակներից Այդպես եղելանչիչատակելի զիջում է միայն խլում է: Կա այն դեպքում,երբ ժողովուրդն արդեն մի Հին չնորչաղիր,որ միամտորեն խոսում է ՀպասուկներիՀավաԸխաաչ Էւ 1.շո ժու աօ, զենծ տարմության մասին.աո

5641Ա1օուեսչ 1օՒութէռ, գնզսՕՈօՏ

Տասնչինդգերորդ դարում

ուսճ

Սենա

քօքշուէ քՒԽԱՇՓԼԸ՞՛.

զետը Հինգ կղղի էր ողողում Փա-

բիզի պարսպիցներս. Լուվին կղվին, որտեղայն ժամանակծառեր

կային,իսկ

միմիայն փայտլա, կովերի փոխադրման զղին ն Աստվածամոր տաճարի կղզին,նբկուսնէլ ամայի, բացի մի խարխուլ երկուսն էլ եպիսկոպոսի ավատ (թասեյոլթերոլդ դարում տնակից, են ն. այս երկու կզզիներն ծրար միացել,չենջերովծածկվել, այժմ եեք անվանում), վերֆասլեսՄիջնաքաղաքի Սեն-Լուի ղդգինն. ներա լաստավարի կղզյակը, որ Հետագայում ծայրիմոտ էլ կովերի ծածկէ այղ վել-ջեջվել Նորկամուրջի Հողապատեեչի տակ:Միջնաքաղաքն ժամանակուներ Հինգ կամուրջ,երեքը աֆ դողմիցԱ̀ստվածամո տաճարի ն Լումայափոխների Քարաչենկամուրջները ն Ջրաղացերկուսնէլ ձախ ափից՝ քարաչեն Փոքը պանների փայտեկամուրֆը։ նե փայտաչեն ՍուրբՄիքայելի կամուրֆեերը, բոլորնէլ` տներով ուներ վեց դարպաս, որ կառուցել էր ՓՖիծածկված: Համալսարանն սկսած Սեն-Վիկտոր, էին՝ Տուրնելից լիՎ-Օդոստոսը: դրանք Բորդել, 79.

այժմ

որ սակայն Քաղաքացիների Հավատոաւրմությունը կառավարողեերին,

է ապստամրություններով. է նրանց Հազվադեպ ընդՀաստվում ավելացրել մենաչնորչները (լատ.):

դապական,Սեն-ժակ, Սեն-Միչել ե Սեն- Ժերմեն դարպասները: բուն Քաղաքնուներ վեց դարոլաս, որ կառուցել էր կառլոս9-ը, այն

է՝ Բիյիաշտարակիզսկսած Սենտ-Անֆտուտն, Տամպլ,Սեն-Մարտեն ե Սենտ-Օնորե Սեն-Դընի,մոնմարտր դարպասները:Բոլորդարպասներն էլ ամուր էին, նմանապեսն գեղեցիկ, մի Հանգամանք,որ չի նվազեցնում ամրությունը: Լայն խոր խրավանդը, որ վարարումների ժամանակլցվում էր Սենայիարտածոսողչրով, ողողում էր պարիսպներիստորոտը Փարիղիչուրֆբոլորը: Գիչերը փակում էին դարպասները, քաղաքի երկու ծայրակետերում գետը պատնեչում էին երկաթե Հաստ չղթաներով, ե ՓարիզըՀանգիստքնում էր: Թռչունի թռիչքից դիտելիս այս երեք ոստանները Միֆնաքաղաքը, Համալսարանն Քաղաքը՝յուրաքանչյուրն առանձիններկայացնումէին տարօրինակորեն խճճվածփողոցներիմանվածապատ մի Հյուսվածք: Սակայն առաչին Հայացքից ել ակներն էր դառնում, որ քաղաթի երեք Հատվածները միասնականմի մարմինեն կազմում: տեսնում Անմիջապես էիր երկու երկար, զուգածեռ փողոց՝առանց ընդծատվելու թեջվելու, Համարյա թե ուղղագիծ, որ միասին կտրում էին հրեք քաղաքներնէլ մի ծայրից մյուսը, ՀարավիցՀյուսիս, Սենա գետի նկատմամբուղղաչայաց: Դրանքկապում էին էրեք քաղաքները,իրար միախառնում,մեկնումեկի բնակիչներինանընդՀա լափում. տեղափոխումմյուսի պարիսպներիցներա ն երեքը դարձնում մեկ: Այդ փողոցներիցառաֆինը Սեն-ժակ դարպասից Հասնում էր Սեն-Մարտեն դարպասինն կոչվում էր՝ Համալսարանում Սեն-ժակփողոց, Միջֆնաքաղաքում` Հրեականփողոց, Քաղաքում` Սեն-Մարտեն փողոց, ն երկու անգամկտրում էր գետը`Փոքր կամուրչ ն Աստվածամոր տաճարիկամուրջ անուններով:Երկրորդը, որ լա-Հարպ էր կոչվում ձախ ափում, Տակառագործների փողոց` կղզում, Սեն-Դրեիփողոցաջ ափում, Սուրբ Միքայելի կամուրչ՝ Սենա գետի մի թնի վրա, Լումայափոխների փողոց՝մյուս թնում, ՀամալսարանիՍուրբ Միքայելիդարոասից Հասնում էր Քաղաքի ու

ու

ու

Դրնիդարսլառին: Տարբեր անուններ նենալով Հանդեր4՝միչտ ու

էին դրանք,սակայն ծնող նույն երկուփողոցներն մայլ փողոցներ,

փողոցներ, Փարիզի երկու զարկերակները, հոյակ քաղաքի մյուս սկիզբ էին առնում նրանցից կամ միախառնվում բոլորերակները էին

նրանց:

որոնք Անկախայսերկու գլխավոր, փողոցներից, ստրամազծային

էին ամբողջ կտրում էին լայնքից, ընդծանուր Փարիզը ծայրեծայր Քաղաքն Համալսարաննունեին իրենց մասնամայրաքաղաքին, որ ընթանում էր երկայնքով, զուդածեռ ն եր վոր օլողոտան, Սենային վրա ուղիղ անկյունով կտրում էր երկու արտերիալ ճանապարծի փոՔաղաքում ուղիղ գծով,Սենո-Անտուան դարղոցները:Այսպիսով, ու

դարպասր. Համալսարանում Սենւո-Օնորե Սեն-Վեկտոր դարպասը: Այս երկու մայրուՍեն-Ժերմեն դարպասից

ռլասիցիջնում էին մինչե ղիները

խաչաձն վելով առաջին ելկուսի

Հետ,

կազմում էին այն

ամեն ուղղուփողոցների` Փարիզի Այս ցանցի սեղմված դեդալյանցանցը":

չենքը, որի վրա Փանդգչումէր

թյամբՀանդուցված

ու

անըմբռնելիղծագիրնուշադրությամբ քննելիս, բացի դրանից,կարեխուրձերի նմանող լայն փողոցների նկատել լայնացած երկու որ կամուրջներից փունջ,մեկը Համալսարանում, մյուսը`Քաղաքում, բացվելով՝ձգվում էին դեպի դարպասները: այդ որոչ բան դեռ այսօր երկրաչափական ծատակազծից էլ զո-

Լի էր

ություն ունի:

ամբողջությունը ինչէր հրնում Աստվածամոր պե՞ս տաճարի աշտարակների բարձունքից Թվռկանին: Հասած դիտողի չքի Շնչակտուր վիճակում տաճարի գաղալթին կաառաջ փռվումէր նախ տանիքների, ծխնելույզների, փողոցների, մուրֆների, Հրապարակների, սրածայր դմբնչթենրիզանդակատներ ԻսկՀիմա մենք կջանանքցույց

տալ,

ն

այդ

ու

կառուցել է Կրետեի լաբիրինճարտարապետ, Դեդալ,Հին Հունաստանի ե ինթը Մինոսի ապա որտեղ Հրամանով: Թոսը, Մինուտավբրոսը. բանտարկվեց է անելանելի, խճճված լաբիրինթոս: Դեդալյան, նշանակում

50.

էին նրա Հայացքը սպարուրում Մեկ անգամից լացուցիչսպասկերը: Վի սրբատաչ եռանկյունակը,սրածայրւոանիքը, պատերի նկյունների ց առկախ աշտարականմանսենյակը,տասնմեկերորդ արի քարե

բուրգը,

տասնչինզերորդ դարի թերթաբարե կոթողը,

եկեղեցու քառակուսի կարդիտանոց-աչտարակը, ե՛ ասեղնագործվածաշտարակը, վածամեծը,ե՛ փոքրը,ե՛ զանգ

("Ը

մերկ

ԵԼՈ

ես

արը

ու

գեղեցկությունը, չկար

ն

ոչ

մի բան,

որ

բխած չլիներ արվես-

արից` սկսաձ նկարազարդ քանդակագրվագ ճակատ, ատաղձե ն ամրակներ,պածլիկ դուռ առաֆգղված Հալկեր ուսթին առկախ՝ նցող ամենափոքը անից,մինչն ալչթայսւկան Լուվըը,որ այդ դաու

ու-

անգվածները,

որ

առանձնապես կներենէին դառնում,երբ աչքն

առաֆ Միջնաքաղաքը: Միջնաքաղաքիկղզին,ինչպես Ամենից

Սովալը,որի խառնիխուռն մեջ երբեմն ւլաբառակույտի գեղեցիկ դարձվածքներ, Միջնաթաղաքի կղզին ասես ե "իղմի մեջ խրված Ճոսանջից Սենայիմեջտեղըթչված մի խոչոր ավ լինի: Քիչ աոռւսֆ մենք բաղատլեցինք, որ ւտասնչինդերորդ է

սսում

ռածում

նավը Հինգ կամուրջով կապվածէր գետի նրկուավփիեեն նան ւսյս ձեր նկատել Նավի զինանչան որովՀորինողները, ն դրանից է առաֆոացել, ոչ Թե նորմանների ըստ ւպզաչարումից,

ւսրում ին: եւն

են

այդ

ծավենին Պասքիեի, այն նավը,որ ւզատկերված է Փարիզ Քաղաքի ին դինանչանի վրա: Վերծանելկարողացող մարդուՀամար Հերալմի է, առանձին իկան՝ղինանչանների գիտությունը,Հանրաձաչիվ Միջին դարի ամբողչ երկրորդ կեսի ւզատմությունը եզու: գրվածէ եկեղեցիներիսիմվոլիզմի մեջ: Սրանք ւոմանական Փեոռդալիզմի Հիե-

նաամենից առաֆաչքի էր զարնում Միջնաքաղաքը` Այսպիսով, դեպի վի Հետնամասն ուղղած դեպի արնելք,իսկ նավապուուկը՝ դեպի նավացոուկը՝ արնմուտք:Դառնալով առջեւդկբացվերՀին

որոնց վրա լայնորեն կլորանում էր տանիքների մի անչամար նախիր, դասը Սենտ-Շապելի

նման պսակող կապարապատտանիքը`

իր

աշ-

շալակած փղի զավակին, տարակ-տնակը միայնԹե այստեղայդ աչսռարակը ամենաչամարձակ, ամենաբաց, ամենից ավելիփայտաքանդակ ցանցկեն սրածայր դմբեթնէր, որի ժանեկանմանկոնի միջից էր երկինքը առաֆ,ամենամուռիկ կարելի տեսնել:Տիրամոր տաճարի կողմից,գավթի դիմաց,բացվումէին ելեք փողոց`Հին տներով ու

չրֆապատվածգեղեցիկ Հրապարակիվրա: Այդ ՀրապարակիՀարածումո

ված ճակատըն կարծեսԹծ բշաիկներով

ու

կոծիծներովծածկ-

ված տանիքը:Ապաաջից արնմուտքից, ձախից,արնելքից Միջնաքաղաթի այնուամենայնիվայդքան նեղ չբֆաղարիսպիմիֆից ու

ու

էին նրա քսանմեկ այդ բարձրանում զանգակատնեերը: եկեղեցիների ամեն ն եկեղեցիները տարբեր էին մեծության դարաչրջանեերի ԸԱԻԸԵՒ ՕնաշԼու ռոմանական ոճի ձեւիս̀կսած ՍենԴլնի-դյու-Պա՝ ՍենՊինր-օ-Բյոֆին ցածլիկ որդնակեր ղզանվակատնակից միեչն Սեն-Լանդրիինուրբ, ասեղնաձե. ղանգակատները: Աստվածամո սաճարի ետներ, Հյուսիսային կողմում,փռվումէր վանքը հր գոլթական վերնասրաչներով. կիսառոմանական Հարավում եպիսկուղոսի ոճի ապարանքը, Տնրենիամայիծայրամասը: արնելքում` Տներիայդ ն կու տակման բայց միմեջ, Քարակերոո, բարձրխույրերի լուսանցիկ, ջից. որ այն ժամանակպսակում էին եհույնիսկ տանիքի պալատների նան այն աչքը էր ամնեավերին պատուձանները, զանազանում ապադե րանքը,որ կառլոսբ1-ի օրոք քավաթլ: եվիրելէր ժյուվենալ Հեռու՝ զ մուրսենին"'. Քիչ վելի Դաղյուչուկայի ձյութապատ ու

ու

Փարիզիդատավոր, վաճաուականության սլես»,լետական զործիչ/1360.

1430:

նույնպես ծղելՖԵ սԿետական Որդիները զործիչներ:

կրպակները.ավելի Հեռու՝

Սեն-Ժերմեե-լըՎիյոյի

նոր սրբարանը,որ 1458 թվին, Ֆն փողոցիմի ծայրի Հաշվին,իսկ դրանից հրկարածձգվեց այն կողմբազմամարդմի քառուղի, փողոցի անկյունում կանզնեցված անիվ-պատժարան, սալածատակիմի գեղեցիկ

ՖիլիպՕգոստոսի

կտոր՝ձիերի ութերի Համար Հատկապեսզծափորվածմի սքանչելի ռալարկ, որ տասնվեցերորդդարում այնքան անչաֆող կերպով փո-

խարինվեց Լիգայի սալաշատակկոչված ողորմելի խճառղլատմամբ. ապա մի ամայի Հետնարավ՝ մեջը սլարուրաձն սանդուղքի լափանցիկ աշտարակ,ինչպես չինում էին տասնձինգերորդդարում,

ն

որի

մի օրինակըդեռ կարելի է տեսնել այժմ Բուրդոնեփողոցում: Եվ,

աֆ կողմը, դեսլի արնմուտք, Արդարադավերջապես,Սենտ-Շապելի տության

պալատը

աշտարակներիիր խումբն էր բազմեցրել ֆրի

ափին: Միջնաքաղաքի արնմտյան ծայրը ծածկող արքայականայգիների բարձրարձրժ ծառերը քողարկում էին կովերիփոխադրման

ւռաճարի կղզյակը:Ինչ վերաբերում է գետին, ապա Աստվածամոր երկու աշտարակների բարձունքից նա չէր երեում Միֆնաքաղաթի Սենա անչեռանում կոզմից էլ. գետն էր կամուրջների տակ, կամուրչներն էլ տների տակ:

Եվ երբ Հայացքը սաՀելով այդ կամուրջներից,որոնց վրա չինված տների տանիքները,ֆրի գոլորչիներից վաղաժամմգլելով, կանաչին էին տալիս, անցներ դեպի ձախ, դեպի Համալսարան,ապա

ամենից

առա ուշադրությունը կգրավեր աշտարակներիմի

ցածլիկ

Հաստ

ու

խուրձ՝ Փոքր Շատլեն,որի բերանաբացգավիթը լափում էր Փոքր ամուրչի ծայրը: Իսկ երբ ձեր Հայացքը ափից տածելով արնելբից Հասներ արնմուտք, Տուրնելից մինչն Նել աշտարակը,ապա կընզգրկնը քանդակազարդՀեծաններ, գույնզգույն ապակիներունեցող ն

Հարկ Հարկի վրա կախվածտների մի երկար չարք,

քաղաքացիների

տննձրիքիվային նռանկյունակենրի մի անվախճան զիգզագ, որ կտրվում էր որեէ փողոցիբերանով, երբեմե էլ` որնք ատեպլ-ստեպ խոշոր, քարաչենապարանքիճակատովկամ անկյունով. իր բակերով

մասնաչենջերովանկաշկանդբազմել ձր այդ ապարանքընեղ, իրար սեղմված տների այդ կույտի մնֆ, ինչպես մեծ իշխանը գեղֆուկներիչբֆաղատում: գետափինկար Հինգ թե վեց այդպիսի աղարանք, սկսած Լոռենի ու

թներով պարտեզներով,

տնից,

որը.

ու

Բերնարդինյանվանթի

Հետ,

բաժանում էր Տուրնելի

Հարնան խոչոր, չրֆափակվածտարածությունը, մինչե Նել

աղա-

րանքը, որի գլխավոր աշտարակըսաչմանազծում էր Փարիզը,ն որի սրածայր տանիքները տարվա մեջ երեք ամիս իրենց

նիներով աղեղնաձե ծածկում Լին

սն

եռանկյու-

մայր մտնող արնի Հրաչեկ

սկավառակը:

Ասենքնան.,

Փարիզիայդ ափը չատ ավելի քիչ առնտրական կետեր ուներ, քան թե մյուսը: Ձեմարանականներն ավելի էին աղմկում այնտեղ

որ

ու

խոնվում, քան թե արՀեստավորները,ն ճիչտն

ասած՝

գետափէլ չկար այնտեղ,բացի Սուրբ Միջայելիկամուրֆից մինչե Նելի աշտարակնընկած տարածությունը, Սենիմնացած գետափը մերթ մերկ ավազուտէր, ինչպես Բերնարդինյան վանջից այն կողմ, մերթ էլ

տների կուտակում, որոնց ոտքերը չրի մեջ էին,

ինչոլես երկու կամուրջների միջն էր:

Այդտեզ տիրում ձր (վացարարուձիներիժխորը, աղմկում ձին նրանք,շաղակրատում

ու

երգում առավոտիցմինչ երեկո, գետի ամ-

բողչ երկայնքին ն չմփչմփոցով թակում սպիտակեղենը,ինչպես մեր օրերում

հն

անում:

Դա

Փարիզիսակավ ուրախ վայրերից չէր:

Համալսարանը միակտուր զանգված էր երեում աչքին, մի ծայրից ասես մյուսը միասեռ կուռ ամբողֆություն (իներ:Նրա ծազարաոր խիտ, սրանկյուն, իրար փակչածտանիքները,որ Համարյանույն ու

երկրաչափականտարրերից էին կազմված, վերնից դիտելիս նույն նյութի բյուրեղների տպավորություն էին զործում: Փողոցների թմածչաճ խորխորատներըտների

այղ

զանգվածը չէին կտրատում

խիստ անչամաչափ մասերի:Քառասուներկու սփռված կոլեջնեերը էին բավական ՀավասարՀեռավորությամբ ն ամեն տեզ էին: Այդ

զվարճալի կատարներընույն ոճի գեղեցիկչենքերի բազմապիսի արգասիքնէին, ինչպես այն պարզ տանիքներինը,որոնցից վեր էին նույն ձեի քառաբարձրանում,ն վերջին Հաշվով երկրաչափական ու

կուսի կամ խորանարդաստիճան էին: Այդպիսով,նրանք բարգաց-

առանց խախտելու, լրացնում էին՝ առանց ամբողջականը՝ ծանրաբեռնելու: Երկրաչափությունն ինքնին ներդաչնակություն է: էին

նում

Մի քանի գեղեցիկապարանքներսքանչելի ցցվածքներէին գծում

ձախ ափի նկարչագեղձեղնածարկերիվերնում,

այս

ու

այն կետում.

դրանցիցեն՝ տունը,

որ

Նեհրիվանատունը,Հռոմի վանատունրը,Ռեյմսի վանաՀիմա չկան, կլյունի ապարանքը,որ դեո գոյություն ունի

ի մխիթարություն արվեստագետի,սակայն որի աշտարակըմի քանի տարիառաֆ այնքանանմտորենպսակազերծեցին: կլյունիի մոտ կար

գեղեցիկ, կլոր կամարենրովզարդարվածմի Հռոմեական պալատ`

Հուլիանոս կայսեր չերմուկ-ապարանքը: կային նան բազմաթիվ արբայարաններավելի զուսս գեղեցկությամբ, ավելի խստաչունչ մեծությամբ, քան ապարանքները,սակայն ոչ նվազ գեղեցիկ, ոչ նվազ մեծ: Ամենիցավելի ուչաղրություն էին գրավում՝Բերնարդինների աբբայարաննիր երեք զանգակատներով, սուրբ Ժենինիաբբաարանը, որի տակավինկանգուն մնացած քառակուսի աշտարակը ափաոսալէ տալիս մնացածը. Սորբոնը՝ կեսը կոլեֆ, կեսը վանք, որից այժմ մնացել է այնքան զմայլելի մի նավը. Մաթյուրենյան միաբանության քառակող, գեղեցիկ մենաստանը, նրա Հարնան սուրբ Բենեդիկտոսի մենաստանը,որի պատերից ներս ժամանակունեցան

Հապճեպորենթատերասրածչինել

գրքի յոթերորդ ն ութերորդ Հրատարակությունների միջն ընկած չրֆանում. կորդելինրների իր երեք, կիպ-կիպչինված Հսկայականքիվային եռանկաբբայարանը այս

յունակներով, սուրբ Օգոստինոսիմիաբանության մենաստանը, որի չնորձագեղ,սուր-սլացիկ գմբեթը, Նելի աշտարակիցՀետո, երկկոժանեկազարդն էր Փարիզիարեմտյանկողմի այդ մասում: լեչները, որ ըստ էության միջակաօղակ են մենաստանի աչխար-

րորդ

ու

Հի միջն, միջակատեղ էլ գրավում էին ապարանքների

ու

աբբայա-

բաններիՀոյակաղ չարքի մեջ երբադեղությամբ տոդորվածխատությամբ, պալատներիցնվազ թեթն քանդակներով,վանքերիցնվազ ոչինչ չի մնացել այս լուրջ ճարտարապետությամբ:Դժբախտաբար, Հուչարձաններից,որոնց մեջ գոթականարվեստրայնքան ճշգրտուտնտեսումը: Եկեղեցիթյամբ սաՀմանագծում էր Հարստությունն ները (բազմաթիվ փարթամագեղէին դրանք Համալսարանումն եկել իրարից քիչ Ճեռու չարվել էին ճարտարառլետությանբոլոր սկսած Սեն-Ժյուլիննիկլոր կամարակապից, մինչն դարաչրֆաններից՝ Սեն-Սնեերենի սրածայր 4վաժնեկամարակառղը)տիրապետում էին ամեն ինչի վրա, ն որպես մի նոր ներդաշնակություն ներդաչնակությունների այդ զանգվածում, դրանք ստանպ-ստեպ ճեղքում էին ջիվային եռանկյունակներիբազմապատիկբեկ-բեկ գիծը սուր-սլացիկ դծազարդ գմբեթներով, կամարաբաց զանգակատներով,բարակ, ասհղանմանկատարներով,որոնց գիծը նույնպես ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ տանիքներիսուր անկյան սքանչելի չափազանցումը: Համալսարանի թաղամասըբլրոտ էր: Սուրբ Ժըննինիբլուրը նրա չարավ-արնելյան կողմում մի Հակայականուռուցք էր կազմում, է. Աստվածամոր տաճարիգաղաթից արժեր նայել այդ բազմաթիվ նեղ ծուռումուռ փողոցներին(այժմ`Լատինական թաղամասը),տների այդ ողկույզներին, որոնք այդ բարձունքի կատարիցփռվելով ամեն ուղղությամբ՝ անկարգ, գրելթե վազումնն նրա լանջերն դաչավեժ ի վայր՝մինչն գետափ,ն թվում է, թե չատերն ընկնում են, չատերն էլ նորիցվեր են մագլցում, իսկ բոլորն էլ անլատիրկառչել են միմյանցից: սն Հազարավոր կետերի մչտական մի Հոսանք, որ խաչածձե վումէր փողոցներիսալաձատակիվրա, խողտացնում էր աչքերը. ժողովուրդն էր դա`դիտված այդ բարձրությունից այդ Հեռավորությունից: Եվ վերջապես,այդ անչամար տանիթների,սրածայր վերասլաց գմբեթների,ելեքջող չենթերի մեչ, որոնք տարօրինակձնով ծալում, կծկում բեկբեկում էին ՀամալսարանիսաՀմանագիծը,մեջընդմեջ ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

երեում էր

պատիմի

մամռոտ

Հաստ

ամրոցի սարակ, քաղաքային ատամնավորդարպաս՝

չրբջափակնէր Ֆիլիպ-Օգոստոսի

դա:

աչվածային

կտոր, կլոր, ղանգ

նմանու թյամբ.

Դրանիցայն կողմ կանաչին

որոնց երձին տալիս մարգագետինները,սլանում ճանապարծչները, դայնքին դեռ ձգվում էին արվարձանիսակավաթիվ տները, որոնք

այնքան Հատուկենտ էին դառնում: Այդ արվարձաններից մի թանիսը կարնոր նչանակություն ունեին, ամենից առաջ, Տուրնելից սկսած, գալիս էր Սեն-Վիկտոր

ինչքան

Հեռանում,

արվարձանը՝ Բինրի վրա չինված իր միակամար կամուրֆով, իր արբայարանով,որտեղ կարելի էր կարդալ էյուդովիկոս Գիրուկի օթմարհաուԼսմօաճ Օատ9, իր եկեղեցիով, որի աապանագիրը՝ ութանկյուն

սրածայր գմբնթը չրֆապատված էր տասնմեկերորդ

գարի չորս փոքրիկ զանգակատներով(Էտամպումկարելի է տնանել

մի այդպիսին, որ դեռ չեն թանդել): Ասա` Սեն-Սարաո ավանը,որն արդեներեք եկեղեցին մի վանքուներ. այնուծետե, ձախ կողմ թող-

նելով Գոբլենների երեում չրաղացն երա չորս սպիտակպատերը՝ էր Սեն-ժակարվարձանըն նրա քառուղու թանդակադրվագգեղե9իկ խաչը. Սեն-Ժակ-դյու-Հո-Պաեկեղեցին, որ այն ժամանակգոլթական էր, սրածայր սքանչելի. Սնե-Մագլուար եկեղեցինտասնչորահրորգ դարի զեղզեցիկ նավով, որ Նապոլեոնըդարձրեց խոտի ու

ու

պածեստ. Նոտր-Դամ-ղե-Շանեկեղեցին, որտեղ բյուզանդական

խճանկարներկային: Վերջապես, բաց դաշտում թողնելով Շարտրյովններիվանջը Արդարադատության պալատին ժամանակակիցայդ չթեղ Հուշարձանըիր մասնատվածփոքր պարտեզներովնե Վովերի վատաձամբավավերակներով,Հայացքն արնմտյան կողմում ընկնում էր Սեն-Ժերմեն-դե-Պրեի ռոմանականերեք ասեղանմանսուր

գմբեթ-

ների վրա: Սեն-Ժերմենավանը, որ արդեն մի մեծ Համայնք էր, տասնչինգ թե քսան փողոց ուներ. Սեն-Սյուլպիսի սրածայր զանգակասռունընչում էր ավանի անկյուններից մեկը: Հենց դրա մոտ էլ գտնվում էր Սեն-ժերմենիտոնավաճառի քառակող չրֆափակը,

մի որտեղ Հիմոսչուկան Լ. այնուծետնե արբայարանի ոլատժորանը՝ կլոր վրան արճիճեժի կղմինդրի կոն. գործարագեղեցիկ, աշտարակ, էր դեպի որ տանում եր ավելիՀեռու էր, ինչսլես նան Փոռի փողոցը, ապա Հիվանդափուոր,ի«կ բլրակի փլուէլ Հողմաղազը, Համայնքի վատանուն մի տնակ:Սակայն ուչադրությունը նոցըմ̀եկուսի ն գրավող Հայացքը երկար ժամանակիր վրա գամողը Հենց արրաու

յարանն

դուրս է, էր: կասկածից

որ

Թե՛որպեսհկեղեպիե Թե՛որպես

Էչխանականդաստակերտպատկառելիտեսք ունեցող այղ վանքը, մի գիչեր անցկացնելը սպլատիվ պալատը, արբոսյական որտեղԼԱՆ հրա ճաչասրածր, որին ՀամարումՓարիզիեպիսկոպոսները, գ հղեցկություն ճարտարապետը ավելէր մայր եկեղեցու պատկեր, փառաձեղվարդաղարդ,սուրբ կույսի այդ չքեղ մատուռը, Հոյակապ բարձրադվող ենջարանը, ընդարձակ այդիները,եջնող կափույրը, Էր մերձակա որ կտրատում ատամեավոր կամրֆակը, չրֆապարիսովը։ որտեղ մարդագետինեերի «այդբակերը, կանաչզանգվածը, չողչոէին

ու

մուկԹիկնոցնեերի միջից,ե այդ ամենըխմբված դասավորված կլոն ռոմանական ոճի հրեք գմբեթբակամար բարձրարերժ, սրածայը, ների չուրչը, որոնք ւպատչաճորեն նստելէին գոլակուն վերնասրածէր կազմում Հորիզոնի ներին,-սթանչելի պատկեր վրա: երբ վերջապես Համալսարանըերկար դիտելուցՀետո չրֆվում չիր դեղի ֆ ափր,դեպի բուն Քաղաքր, անմիֆապես տեսարանն էր: Արդարե, Քաղաքը, որ ՀամալսարանիցԹեե շատ փոլխվում մեծ միակերպ չ(ր: Առաջին հսկ Հաավելի էր, այնուամենայնիվ, երեում էր, որ նա բաժանված է չափազանց որոչակի մացբթից բազմաթիվ զանգվածների: Նախնառաջ Քաղաքիարնելյանայն մաէ ւոյն ճածճից (մառե), սում, որը Հիմա էլ էր անունըռտանում ուր Քաչեց իրար կամյուլոժենը"՝ տիղմիմեջ նստեցրեպկնսարին, ու

ու

Ե22 Վալլերի պարագլուխ, (գաղզիացիների)

որ

ՓարիզըՀուլիոս ալաշյոպունեց

Կեսարիզորքերի ճակատամարտում(Ք. դեմ ն օապանվեց

ա.

Թ):

վրա էին

ն ծասնում կուտակվել պալատները

էին դետի ֆրին: Հա-

էին Սոնա գետի մեջ երբակերտ գուծու օթնանը,անդրադարձնում Այս կտրատվածիրենց Թերթաքարե տանիքները: աշտարակներով Նոնենլցնում էին ամբողֆ չորս դաստակերտները տարածությունը որի ասեղանման մինչն Սելեստենների դինր փողոցից արբբայարանը, սրածայր գմբեթը նրբադեղորեն բարձրացնում, ավելի ցայտուն էր

Փիփայինհռանկյունակների ն դարձնում

ատամնաձե

Հրակնատենրի

նրանց գիծը: Այդ փառաչուք ապարանքների առավ, գետի վրա կռա-

չէին խանգարում կանաչավուն, Խղճուկսռնակներ գեղեցիկ ւռեսնելնրանցճակատների անկյունները, Փարաչրֆանակ

ցած մի քանի

լայն, քառակուսի պատուչանները, ձվաձե-սրակամարգավիթներն երենց վայրի արձաններով,միչտ որոշակի կտրվող նրանց պատերի

ն այն բոլոր աշխուժացնող զղվածքները ճարսոարապետության անակնկալները,որոնց պատճառովթվում է, թե ղոլաչքնաղագեղ

մի Հուչարձանի մեջ նոր ձեով է կազմում իր Այդ եւոնը,բոլորուղղություններով, զուղակցումները: պալատների

կան արվեսոր

ամեն

ձգվում էր, երբեմն միջնարերդի պես միաձույլ,ցանկապատված եման երբեմն էլ` մենատուսնի ատամնավոր, Խոչործառերով Քոու

ղարկվածայն

Հսկայական զարմանածրաչ Սեն-Պոլ դաստակերտի

ու

բազմաձնչրֆապարիսպը,որտեղ Փրանսիայի թագավորը կարող էր ն փառաձեղ Հարմարություններով Հյուրընկալելգածաժառանդի Բուրգունդիայի դքսի Նման բարձրատոչմիկ քսաներկուիչխան`

չքախմբի Հետ, բացի մեծ ավատներից կայսՐԻՑ:երբ նրանք զալիսէին Փարիզը ւեսնելու,ինչպեսեան աւյուծունեին այդ արքայական ներից,որոնք իրենց առանձին ապարանքն նրանց ծառաների

ու

ու

որ տոծմիկ պալատում: Այստեղնկատենք, իչխանիօթնանըայն ժամանակբաղկացածէր լինում առնվազն ակսած տասնմեկ սարածից` չքասենյակից մինչնաղոթասենյակը, չխոսելովարդենվերնասրաձն ների,բաղանիջների Քը:չոնարանների այլ «ավելորդ ւտեղերի» ու

մասին,որոնցովօժտվածէր

ամեն

մի օթնան, չխոսելով արքայիյու-

խոչանոջրաքանչյուր Հյուրի առանձինայգիների մասին,չլաոսծելով նների,մառանների,սեղանաչարդարմանպարագաներիսենյակներին

Հետնարակերի մասին, որտեղ քսաներկու գլխավորպատրաստարաններ կային՝Հացի փռից սկսած մինչն մատովակարանը. չխոսելով արդեն բազմաթիվ խաղարանների՝ ճոկանախաղի,գնդախաղի,ձիով օղակախաղի մասին, չխոսելով Հավանոցների, 4կնարանների, գազանանոցների, ախոռների, գոմերի, գրադարանների,զինանոցների ն զինաժուլարանների մասին: Աա թե ինչ էր այն ժամանակ արքայական Լուվրը կամ Սեն-Պոլը.քաղաթթ̀աղաթի մեջ: պալատը, Այն աշտարակից,որտեղ մենք կանգնած ենք, Սեն-զոլ ապարանՔը, Համարյալե կես ծածկվածայն չորս խոչոր սթնաններով,որոնց մասինթիչ առաջխոսեցինք,դարձյալխիստպատկառելին սքանչելի տեսք ուներ: Այդտեղորոչակիերնում էին այն երեք ապարանքները, որ կառլու )-ը միացրել ձր իր պալատին,թեն գույնզգույն պատուՀաններովն փոքր սյուներով զարդարվածնրկար ճեմելիննրը դրանք Հմտորեն զոդել էին Հիմնական չենջին. Պրտի-Սյուսիապարանքը ժանեկազարդ ճաղերով,որ գեղեցիկ երիզում էին նրա տանիքը, արբա Սեն-Մորի ապարանքը,որ դղյակ-ամրոցի էր նման իր Հաստ աշտաբակով, Հրակնատներով,Հրածերպերով, երկաթե դիտանոցներով, «աքսոնյանլայն դարպասիվրա էլ աբբայի տոչմանչանը՝ բարձրացն ապա Էտամպի փող-իֆեցվողկամուրջի զույգ խոռոչների միջն, կոմսի ապարանքը,որի ղիտանոցը, գագաթը փլած, կլոր էր երեում ձեզ, Թեն աքլորի կատարիպես բեկ-բեկ էր: Այս այնտեղ տեսնում իք երեք-չորս բազմամյակաղնիներ,որոնց խիտ սաղարթներըասես վիթխարի, անտերն ծաղկակաղամբլինեին, ձկնավազաններիվճիտ, լույսով ստվերովծփուն ֆրնրի մեջ խայտում էին կարապները, ապա բազմաթվվբակեր, որոնց գեղանկար ծայրերնձին ձրնում. Առօ«թնանիընդչանուր ճաչասրածների,ինչպես

նան

ու

ու

յուծների ապարանքըսաքսոնյան կարճ Հաստածեղույս սյուների

վրա Հենված սրածայր ցածր կամարներով, երկաթն ճաղերով

ու

տաճարիթեփումշտականմոնչոցով, իսկ այդ բոլորի վրա Ավետման կավոր, վերասլաց գմբեթը: Ջախկողմում Փարիզիպրնոյի

դաստա-

կնրտը՝շրջապատվածչորս հրրաքանդակ,ակոսավոր,ոչ խոշոր աշիր տարակներով,կենտրոնում,խորքում՝Սեն- Գոլիբուն ապարանքը՝ ն կառլուս|-ի ժամանակիցսկսած բազմապատկվածճակատներով Հաջորդականճոխացումներով՝ խառն ոճի Հարակիցկառուցվածքնեբով, որոնցով երկու դարից ի վեր ծանրաբեոնելէր նրան ճարտարալյա մատուռննրի սրածայր գազալթնեպետներինրնակայությունը` րով, երկարաձիգճեմելիներիքիվերի հռանկյունակներով,բոլոր քամիներից պատվողտանիքային ՀաղարավորՀողմադրոչներովն երկու կից աշտարակներով,որոնց կոնաձն տանիքը,իր Հիմթի մոտ նան,

նման

էր սրածայր

ն

ատամ-

նզինըը վեր բարձրացրածգլխարկի:

Շարունակելով բարձրանալդեպի Հեռու, լատների այդ ամֆիթատրոնիՀարկերը

ն

գետեի վրա ձգվող

պա-

անցնելով տաղաքի

տա-

նիքների մեջ փորվածխոր Հեղեղատը, որ Սենտ-Անտուան փողոցի ուղեգիծն էր նչում, աչքր Հասնում էր Անդուլեմիդաստակերտին՝ բազում դարերի ընթացքում կառուցված մի ընդարձակչինության, որտեղ կային Հարակիցկառուցումներ, բոլորովին նոր

ու

խիստ Ճեր-

մակ, որոնք ամբողջությանը միաձուլվում էին այնպես, ինչպես կար-

միր կարկատանըկապույտ բաճկոնակին:Բայցն այնպես, ժամանա-

րարձր տանիքը, որ կարծեսփշաՔաղված էր քանդակազարդֆրծոլդաններով ն ծածկված արճիճն թերթերով, որոնց վրայով Հազարավորֆանտաստիկարարեսկների ձեով զալարվում-փաթաթվում էին ոսկեզօծ պղնձե կայծկլտացող կակից պալատիչափազանցսուր

ն

դարդագրվագներ,այնքան զարմանալի ձեով ոսկնդրվագված այդ տանիքը նազելազեղվեր ձր սլանում Հին չենթի թուխ ավերակների միֆից, որի Հաստ Հին աշտարակներըծերանալուց տակառենրի ու

պես տոզած, խարխլությունից իրննց վրա կռացած ն վերից վար նման (կ էին կոճակներնարձակածգեր մարդկանց փորին:

ճեղթ

Դրա նոնրը բարձրանում էր Տուրնել պալատի ասեղի նման սուր գմբեթներիանտառը:ԱչխարՀումոչ մի տեզ, ո՛չ Շամրորում"',ո՛չ Ալչամբրայում'',մարդկային աչքն ավելի մոգական, ավելի օդային, բան չեր կարող տեսնել,քան սլացիկ զմբեթնեավելի կախարդական բի, զանզակատնակների,ծխնելույզների. Հողմադրոչների, պրուրաձն.կ պտուտակաձնսանդուղքների,կարծեսթե կտրող գործիթով Հատկասլեսծակծկվածլապտերների,տաղավարների,իլիկաձն փոքր աշտարակների,կամ ինչպես այն ժամանակէին անվանում, տուրեելների, այդ բարձրաբունանտառը,բոլորն էլ տարբեր ձեի, տարբեր բարձրության դիրջի: Թվում էր, քե դա մի վիթխարիքարակերտ էր: շախմատատախտակ Տուրնելի աջ կողմում տեսնում էիք իրար մեջ մտած. թանաթի նման ան, Հակայականաշտարակներիմի փունչ, որոնք, այսպես ասած, իրար էին կապված խրավանգով. նրա դիտանոց-աշբոլորաձն տարակըչատ ավելի Հրակնատներ,քան թե լուսամուտի բացվածքներ ուներ, բարձրացող-իֆնող կամուրջը միչտ տնկված,վանդակաատամդուռր միչտ փակվածէր. Բառստիյլն էր դա: Աչտարակների ու

նաշարիարանջենրիցցցված այդ

ան,

կտուցանմանբաները,

որ դութ

Հեռվից չրձորդաններիտեղ կընդուննլիք,թնդանոթներն էին:

երանցՀրետագնդիաղառհալիթիտակ, աչեղ չինության ստորոերնում է աշա իր երկու աշտարակներիմին սլատապարած Սենտ-Անտուանի դարպասը: Տուրնելից այն կողմ, մինչն կառլոս9-ի պարիսպը, կանաչի

տում,

ու

ծաղիկներիփարթամՀաֆորդումենրով փովում էր արթայականարտերի

ու

զրոսայգիների թավչանման

ճանաչել, իր ծառերի

Դեղալուսայգին,

որ

ու

գորդը,

որոնց մեջ կարելի էր

ծառուղիների լարիրինթոսից, Հոչակավոր

Լյուղուվիկոս ՊԷ-ր նվիրել էր կուակտիեին:

Շամբորիդղյակը դտնվում է ՖրանսիայումԼ̀ուար ե Շնի դեսլարտա/ռլեանի ժոռակայթուժ: 84. (իսվր արքաների կառուցած եչանավոր պալատ(Ճ11 դ) Իսոլրոնիայի ԳրենադաՔաղաքում: 83.

մենտում,

Այս բժշկի ատողադիտարանըբարձրանում էր լաբիրինթոսի վրա որպես Հաստ, մեկուսի սյուն, վրան էլ մի տնակ՝որպես խոյակ: Այդ լաբորատորիայումզարչուրելի առտղագուչակություններեն արվել: Հրապարակնէ: ԱյդտեղՀիմա Արքայական ինչսլեսասացինք պալատներիթաղամասը,որի մասինֆանացինք մի փոքրըգաղափարտալ ընթերցողին, թեն միայն ամենանչանավոր չինությունները թվելով, ծածկում էր այն անկյունը, որ կառլոսՄ-ի պարիսպըկազմում է Սենա գետի Հետ՝ արնելքում: Քաղաքիկենտըոնը գրավել էր բնակչության տների կույտը: Արդարն,այդտեղ էլ էին գալիս Միֆնաթաղաբի դուրս երեք կամուրջներըաֆ ափի վրա, իշկ կամուրջներընախ տներ, Հետո միայն պալատներչինելու խթան են Հանդիսանում: Քաղաքացիների տների այդ կույտը, որոնք իրար չին սեղմված.ինչպես բչիջները փեթակի մեջ, ուներ իր զեղեցկությունը: Որնեչմայրաքաղաքիտանիքները,ինչպես ծովի ալիքները, մեծափառ պատկերեն ներկայացնում: նՆախնառաչ խաչաձնվող խճճված փողոցները այդ տների զանգվածիմեջ Հարյուրավորզվարճալիգծադրություններ էին ջացնում: Շուկաների չուրֆր Հարյուրավոր ճաճանչներ նետած ղեր էին կազմվել: Սեն-Դընի ն Սեն-Մարտեն փողոցներն իրենց անչամար ճյուղավորություններով իրար կողքից բարձրանում էին Հաստ ծառերի պես, որոնք խառնում էին իրենց ճյուղերը, ապա զույգ ծուռումուռ զծերով Գաջագործների, Ապակեգործների, ՋուլՀակների ն այլ փողոցները օձագալարձգվում էին բոլորի միջով: կայիննան Քիվերին կառուցված եռանկյունակների այդ քարեղեն ծովի ծփանՔից վեր բարձրացող զեղեցիկ չինություններ: ԱՀա այդոլիսիզեղե9իկ շենքերիցէր Շատլեն,Լումայափոխների կամրջազլխիմոտ, որի հնում երնում է, Թե ինչպես է Սենան փրփրում Ջրաղացպանների կամուրչի տակի ֆրաղացներիանիվներից,սակայնդա ոչ թե ՀոոմեականՇատլեն էր. ինչոլեսժյուլիննկարդուրացու օրոք, այլ տասնեըեքերորդ դարի ֆեողալական մի աշտարակչինված այնպիսի ու

առա-

աստ-

կարծըքարից, որ հրեք ժամվաընթացքում բրիչը բոունյքի

Հաստու-

Թյունից ավելի չէր տաչում: Դրանցիցէր Սեն-ժակ-դը-լա-Բուչրրի քանդակազարդեեկեղեցու քառակուսի, փարթամզանդակատունը՝ բից բոլորովին բթացած իր անկյուններով ն արդեն սբանչելի, թեն. տառսնչինգերորդ դարում դեռ ավարտվածչէր (պակասումէին Հատկառլես այն չորս Հրեչները, որ դեռ

անկյուններին՝ կարծեսթե

այսօր

էլ տնկված երա տանիքի

«ֆինքաներլինեն, որոնք նոր Փարի-

չորս

զին առաջարկում են լուծել Հին ՓարիզիՀանելուկը: Քանդակագործ Ռոն

կանգնեցրեցդրանք 1526 թվականին միայն ե իր աշխատանքի Համար ստացավքսան ֆրանկ): Դրանցիցէին կյունազարդտունը՝ ճակատը Գրեի Հրապարակիվրա, որի մասին մեր ընթերցողին արդեն

որոչ

գաղափարտվել ենք մենք,

Հետագայում փչացրել

են

ապա

Սեն-ժերվնեկեղեցին, որ

«նուրբ ճաշակի» ավագ

դուռ

ավելացնե-

լով, Սեն-Մերիեկեղեցին, որի Հին ձվաժն-արածայր կամարները Հա-

մարյաթե դեռ կլոր կամարներէին. Սեե-ժան

եկեղեցին,որի վերՎիդ սքանչելի սուր գմբեթը առածի կարդ էր անցել: կայիննան ուրիչ քսան Հուշարձաններ, որոնք չէին քաչվում իրենց սքանչելիթները Թաքցնել այդ սն, նեղ խոր փողոցներիքաոսների մեջ: Ավելացրեք նան քարե քանդակազարդխաչերը, որոնք չատ ավելի, քան մշտական կախաղանները, լցնում էին փողոցներիՀատման կետերը,այնուու

Անմեղներիգերեզմանոցը, որի ճարտարապետական չրջապաբեսպը նչմարվում էր Հեռվում, տանիքներիցվեր: Այդտեղէր ն Շուկայի անվապատժիսյունը, որի գագաթը երեում էր կոսոնրիփողոցի երկու ծխնելույզի արանքից,ապա Տրածուարիխաչ եկեղեցու ելարաեր բազմությունից սն երնացող նույն քառուղու վրա. Հացածատիկի Հետն

ՓիլիպՕդոստոսի

չուկայի չրջանակաձնչարվածխղճուկ տները. Հին պարողի բեկորները, որ նկատվում էին այս այն տեղ, տների մեֆ կորած,բաղեղներիցկարծեսթե փորփրվածաշտարակներէին, թանդու

ված դարպասներ,խարխլված

ու

Այդտեղէր

նան

այլանդակվածպատերիբեկորներ:

դետափնյափողոցըիր Հազարավորկրակներով

ն

նան Ավելացրեք արնածորսպանղանոցներով:

նավերովծածկվածՍ8-

նա

դատարագետը Խոտինավամատույցիցմինչն Եպիսկոպոսական

նր,

ն

աղոտ

գուք

պատկերացումկկազմեքայն մասին,թե ինչ էր ներ-

1482 թվականին: տրապեցիան կայացնում Քաղաքիկենտրոնական

Պալատների տների այդ երկու թաղամասերիկողքին Քաղաքի ու

ընդՀանուր պատկերիերրորդ

տարրը

աբբայարաններիերկար գո-

արնելքից երիզում էր նրա գրեթե ամբողջչրֆագիծը՝ արեմուտք Փարիզը չրջապատողամրություններիչղթայի հնում տին էր,

որ

ն

կազմում էր վանքերի

ու

մատուռներիերկրորդ,ներքին գոտին: Օրի-

մոտ, Սենտ-Անտուան նակ՝ուղիղ Տուբնելի զբոսայզու փողոցի ն Տամոլլինոր փողոցիմիջն գտնվում էր Սենտ-կատրին վանքնիր ընդարձակ մչակվող Հոզերով, որոնք Փարիզիպարօպով էին միայն սաշմանագծվում: ՏամալիՀին ն Նոր փողոցներիմիջն գտնվում էր Տամոլլվանքը՝աշտարակներիմի չարադուչակ փունչ, բարձը, մեկու-

սի

ու

ցցված ատամնավոր, ընդարձակ չրֆապարսպի մեֆտեղը:

ՏամպլիՆոր փողոցի ն Սեն-Մարտեն փողոցի միջն՝ Սեն-մարտենի աբբայարանը.նրա պարտեզներիմեչ գտնվում էր ամրացված,Հոյակապ տաճարը,որի աշտարակներիգոտին ն զանգակատների խույրը գեղեցկության

Հզորության կողմից զիֆում էին միայն Սեն-Ժեր-

ու

ն Սեն-Դրնի Սեն-Մարտեն մեն-ղե-Պրեին: փոզոցներիմիջն ձգվածէր վ անքի երրորդության չրֆափակը: Եվ վերջապես, Սեն-Դրեին Մոնաստծո տորգոյլ փողոցներիմիջն Դատերք մենաստանը:Դրամոտ էլ նշմարվում ին Հրաչթների բակի փտած տանիքները ն քարերը

թափված չուրջանակի պատվարը: Դա միակ պիղծ օղակն էր, խառնվել էր վանքերիայղ բարեպաչտական չղթային:

Եվ վերջապես, չորրորդ

որ

առանձնախումբը,որ որոչակի գծա-

Գրվում էր աֆ ափի տանիքներիկույտի մեջ ն գրավում էր պարառլի արեմտյան անկյունն գետավն ի վայր, Լուվրի ստորոտում սեղմու

ված պալատների

ու

ապարանքներիմի նոր Հանգույց էր: ՖիլիՎայդ վիթխարի չենքը, որի մեծ

ՕգոստոսիՀինավուրց Լուվրը,

իր չուրջնէր Համախմբում ուրիչ քսանելեք ամրակուռ աչտարակը չՀայված փոքր աչտարակները, Հեռվից Թվում էր, Թե աչտարակներ, ն է մտցված ապարանքի Բուրբոնյան Փոջըպալատի Ալանսոնի կազմվածայդ Հիդրան, տանիքների մեջ: Աչտարակներից գոթական Հակապաչապանը` քսանչորս գլուխեր մշտասլես սոնկած Փարիզի ներով, իր Հրնչավոր, կապարապատկամ թնրթաթարն, թեփու-

մետաղեփայլերովչողչողուն,

կանման գավակներով, բոլորնէլ

ապչեցուցիչ գեղեցկությամբ ավարտում էր Քաղաթի չրֆագիծն արնմտյանկողմից: էր ածա քաղաքացիական տներիայն Հակույական Այսպես կույտը, `

ծոոմեացիներնանվանումէին 1ւչս/ը (կղդի), աջ ձախ կողմերից եզերված պալատներիզույգ չարթերով, որոնց մեկի պլաակը Լուվըն էր, մյուսինը՝ Հյուսիսից ելի ղված արբայարաննե Տուրնելը, այդ բոլորը րի ն մշակված փակ տարածությունների երկար գոտիով. նայողինթվում էր որպես միաձույլ զողված ամբողջություն: Այդ որ

ու

ու

թերթաթարերով Հազարավորչենքնրի վրա, որոնց կղմինդրով Հատում արտառոց էին իրարչ̀ափազանց ծածկված ւտտանիքները ու

դծելով,բարձրանում էլն աֆ ափի քառասունչորս եկեղեցիների նախչված, Բյուրավոր ծալ-ծալն զծազարդ զանգակատհերը: կտրատումէին տների այդ զանգվածը:Որպեսսածմանափողոցներ գիծ մի կողմից ձգվումէին քառակուսի աշտարակներովընդմիֆված չղթաներ

բարձր պարիսպները(Համալսարանիպարիսպներիաշտարակները

կամուրջներով կտրատվածն բազմաթիվ էին),մյուս կողմից՝ ԱՀա տասնծինզգերորդ նավերովակոսված Սենը: դարիՔաղաքը: մու իրար էին սեղմվել այն կողմ,դարպասների մի Դարիսպներից կլոր

ոչ այնքան բազմաթիվն ավելի քանիարվարձան, սակայն ցրված, քան հ տնում, Համալսարանի արվարձանները: Դրանքէին՝ Բաստիյլի ն տարօրինակարձանների կրուա-Փոբենի Սեն,-Անտուան-դե-Շա չուրջը ծվարածմի քսան Հյուղակաբբայարանի կամարանեցուկների ները. ապա արտերի մեջ կորած Դուպենկուրը, գինհտուն-ճաչարաննե

ուրախ

գյուղ

Լակուրտիյր,Սեն-Լորանավանը՝իր հկեղեցիով, որի

քաղաղդանդակատունը Հեռվից կարծեսավելանում էր Սեն-Մարտեն

քային դարպասի սրածայր աշտարակենրին.Սձն-Դրնիարվարձանը դարպասից Սեն-Լանդրիընդարձակ չրջապարիսպով: Մոնմարտրի

այն կողմ՝աիտակ պարիսպներովչրֆապատված Գրանժ-Բատրլինրն էր.

դրա

ետեր՝Սոնմարտրը` կավճայինիր լանջերով, որ

նակ նույնքան եկեզեցի ուներ, որքան Հողմաղաց, ն

որ

այդ

ժամա-

այժմ պածել

է միայն Հողմաղացները,որովշետն Հասարակությունը Հիմա միայն

մարմնական Հաց է պածանչում: Վերջապես,Լուվրից այն կողմ հրնում էր մարդազետիններիմեջ ձգված Սենտ-Օնորե արվարձանը, որ

այն ժամանակարդենխիստ ընդարձակէր,

կանաչին էր

ապա

տա-

չուկան, որի կենտրոլիս Փոթր-Րրետայնըսփովում էր Խոճկորների ն.

նում

էր դտնվում այն զարՀուրելի կլոր Հնոցը, ուր

նետում

ու

հոաց-

միջե, ամաէին դրամանենգներին:Լա-կուրտիյի Սեն-Լորանի յի դաշտավայրիմեչ պպզած մի բարձունքի կատարին,ձեր աչքն արդեն նկատել էր ինչ-որ չենք, որ Հեռվից նման էր մերկացածՀիմքի վրա դեռ կանգուն սյունաշարիավերակի: Դա ոչ որնէ Պարթենոն էր, ոչ էլ Ոլիմյան Ջեսի տաճար. Մոնֆոկոնն էր դա: Այժմ, եթե այսքան չենքնրի թվարկումը, որքան էլ որ մենք ցանն

նում

կացանք Համառոտակիանել

ընթերցողի մեչ չի ճաղլաղացրել

դս,

Հին Փարիղիընդչանուր պատկերը մնր նկարագրության ընթացքում, մենք կամփոփենքդա մի քանի բառով: կենտրոնումէր Միչ-

նաթաղաքի(միտեի) կզզին, կրիայի ն

իր ձնով

որ

կզմինդրապատ,ուստի

իր կամուրչները փուրս էր

ն`

Հանում

նման

էր մի Հակայական

թեփուկավոր

ու

տանիջներիգորչ

թաթի նմանող պատյանի

տա-

(ից: Ձախաչի վրա էր Համալսարանի միակտուր,սեղմ, խիստ տրա-

ւեցիան. աֆ ամիին՝ Քաղաքիընդարձակ կիսաչրֆանակը՝ այգիներով ու

Քը,

Հուչարձաններովավելի Հարուստ: երեքմասերն էլ` ՄիջնաքաղաՀամալսարանն Քաղաքը,անչամար փողոցներովկտրտված ու

էին: Սայրիցծայր կտրում-անցնում էր Սենան՝

«ատնտու

Սենան»,

ինչպես Հայր Դյու-բրյոլն է

ասում,

կզզիներով. կամուրջներով

ու

նավերովիցկված: Շուրֆրոլորըանծայրածիրդաշտավայր,կտրտված ամեն

տեսակմշակվող Հողերով, սփուվածգեղեցիկ ղյուղերով, ձախ

իր կլոր ափն՝իսին, Վանվրը,Վոժիրարը,Սոխոուժը,Ժանտիյին՝ քառակուսի զույգ աշտարակներովն այլն, աջ կողմում՝մի քսան այլ գյուղեր, կոնֆլանիցսկսած մինչն Վիլ-լ Էվեկը: Հորիզոնըեզերում էր բոլորակաձնդասավորվածբլուրների չերտը՝ավազանիպատվարի նման: Վերջառլնս,Հեռվում, արնելթում, Վենսանըիր քառանկյունի յոթ աշտարակներով,Հարավում`Բրեստրիր փոքր սրածայր աշտարակներով,Հյուսիսում` Սեն- Դընինի̀ր ասեղանմանսրածայր գմբեթով, արնմուտթումՍ̀են-կլուն՝իր դիտանոց-աչտարակով:ԱՀա այն Փարիզը,որ Աստվածամոր տաճարի աչտարակներիկատարից ու

տեսնում

Բայց

էին 1482 թվականինապրող ն

ագզոավները:

այնպես, այս քաղաքի մասին է Վոլտերնատել, որ Լյու-

դովիկոսՃԼՄ-իցառաջնա միայն չորա գեղեցիկՀուշարձանունեը՝ Սորբոնի գմբեթը, Վալ-դը-Գրասը,նոր Լուվրը, չորրորդն էլ լավ չեմ Հիչում, թԹերես` Լյուքսեմբուրգը: Բարեբախտաբար, Վոլտերը,այ ն, է «կանդիդը» այնուամենայնիվ, մարդկունուամենայնիվ,գրել թյան երկար չարանում իրար ճաջորդած բոլոր մարդկանց մեչ նա ամենիցավելի դիվային ծիծաղ ունեցող անձնավորությունն է: իմիջիայլոց, ապացուցում է, որ կարող ես լինել Հանճարեղ մարդ ե ոչինչ չճասկանալ այն արվեստից,որի գիտակըչես: Ջէ՞ որ Մոլիերը կարծում էր, թե մեծ պատիվէ անում Ռաֆայելինն Միքել-Անչելոյին՝ նրանցանվանելովիրենց դարիայդ Մինյարները": Բայց վերադառնանքՓարիզինն տասնչինգերորդդարին: Այդ ժամանակՓարիզըո՛չ միայն զեղնցիկքաղաք էլ, այլն միատարը քաղաք, միջնադարիճարտարասլետության պատմության արդյունք, քարեղեն ժամանակագրություն: Դա նրկու չհրտից՝ ռոմանականն գոթական չերտերից կազմվածքաղաք էր, թանի որ սա

ւ

ու

եղբայրները 271 85. Նիկոլա ն Դիեր Մբնյար

դ.

նկարիչներ

եե:

Հռոմեականչերտը վաղուց էր ֆնջված,բացի Հուլիանոս կայսեր ֆեր-

մուկ-ապարանքից,որտնը նա դեռ րի

Հաստ

դուրս

էր պոռթկում միչին դարե-

կեղնից: Ինչ վերաբերում է կելտականչերտին, ապա

դրա

նմուշն անդամ չէին գտնում ջրՀորներ փորելիս:

եկավ այղ խստաչունչ, Հիսուն տարի Հետո, երբ Վերածնությունը ն այնքան բազմացան բայց միասնությանըխառնելու իր երնակասիստեմներիչլացուցիչ չբեղությունը, Հռոմեական յությունների կլր կամարների.Հունական սյուների ն գոթականիֆեցվածկամաիդեալական րակապիիր չոայլությունները. այնքան ջերմաչունչ իր իր քանդակաղործությունը,արաբեսկների ականթատերնների առանձնակինախասիրությունը, Լյութերին ժամանակակից իր Ճարտարապետական Հեթանոսությունը,- Փարիզըթերես ավելի գեղեցմտքին նվազ ներդաչնակ դարձավ: կացավ, սակայն աչքին Սակայնփառաձեղությանայղ պածը կարճ տնեց, վերածնությունն անկողմնակալչեղավ, նա չբավարարվեցչինելով, այլն ուզեց պալել, թեն ճիչտ է, որ տեղի կարիք ուներ: Հետնարբար, գոթական Փարիզըմիայն մի պաչ կատարյալեղավ: Հազիվ էին ավարտելՍենժակ-դը-լա-Բուչբրիի կառուցումը, երբ սկսեցինքանդել Հին Լուվրը: մեծ Այնուծետն չարունակեց օրավուր կերպարանաքաղաքը փոխվել: Իր Հերթին ջնջվեց գոթական Փարիզը,որի տակ ֆնչվել էր ռոմանականՓարիզը:Բայցկարո՞ղենք ասել, թե ինչպիսի Փարիզը փոխարինեցնրան: կա Կատրին դբ Մեդիչիի Փարիզը՝ Տյուիլրիում". կա Հենրի 1-ի Փարիզ Քաղաթապետարանամ, երկուսն էլ դեռ նուրբ ճաշակի ու

ու

ու

ու

տա-

Մենք վրդովմունքով կսկիծով տեսանք, որ մտածում էին մեծացնել, վերափոխել.չտկել, այսինքն`առավել ավերել այդ սքանչելի պալատը: Մեր 86.

ու

ժամանակներիճարտարապետներիձեռքը խիստ ծանրըէ, որպեսզի դիպչի այդ նրբակերտ չենջին: Այնուամենայնիվ. մենք Հույս Վերածնության Բացիդրանից, Տյուիլրիի այդ ավերումը ունենք,որ երանք չեն Համարձաւկվի: Հիմա ոչ միայն այնսվիսիբռնության ակո, որից Հարբած վանդալն անգամ կկարմրեր, այլն դավաճանականակտ կլիներ:Տյուիլրին տասնվեցերորդ դաբե արվեստի գլուխգործոց չէ միայն,այլն. տասնիններորդ դարի

Արքայական չենքեր. կա Հենրի 19-ի Փարիզը՝ Հրասլարակում.աղյուոն ճակատներով,քարե անկյուններով ն թերքաթարն տանիջներով հռագույն տներ, կա Լյուդովիկոս Ղ1/Ա-իՓարիզըՎալ-դը-Գրասում. մեֆ կա ճխլված կարճածասակմի բան, այդ ճարտարապետության ու

կամարակապներընման

են

զամբյուղի կոթի, սյուների մեջ ինչ-որ

ցճիորություն, իսկ գմբեթի մեջ սապատավորություն կա. այնումեծ, Լյուդովիկոս 4111-իՓարիզըԻնվալիդեերիպլալատում` սառն. փարթամ,ոսկեզօծ ԼյուդովիկոսՃԱ-ի ՓարիզըՍեն-Սյուլպիսում`խոյակներ, ժապավեններիՀանգույցներ, ամպեր, որդնաբոլորն էլ քարն. Լյուդովիկոս 71-ի զարդեր ն եղերդատերններ՝ Հռոմի սուրբ Պետրոսի ՓարիզըՊանթեոնում՝ տաճարիվատընդօրինակումը (չենքն էլ անչաֆող (քել է, որից գծերը չեն ուղղվել). ՀանրապետությանՓարիզըԲժչկականդպրոցում՝ Հունականի Հոոմեականի,մի խղճուկ խառնուրդ, որ կոլիզեումին կամ Դարթենոնին Հետն

ու

ու

այնպես է նմանվում, ինչպես

մ

տարվա կոնսատիտուցիան Մինոսի

օրենքներին.ճարտարապետությանմեջ դա անվանում են մեսիդորյան ոճ. կա Նապոլեոնի Փարիզը՝ՎանդոմիՀրապարակում,փիառաՀեղ է դա՝թնդանոթներիցթափվածբրոնզե սյունը, կա Հանրաղետության Փարիզը՝ Բորաայում. խիստ սպիտակսյունաչարը պաչում է խիստողորկթիվն

ու

ֆրիզը, չենքը քառակուսի է

ն

նստել է քսան

միլիոն:

Այս Հատկանչականչենքերից յուրաքանչյուրին չաղկապվում են զանազանթաղամասերում սփոված բավականաչափտներ իրենց ոճի, պատկերի ն դիրքի նմանակերպությամբ, ն գիտակ մարդու լատմության մի էջը: Այդ ս"լալատնայլես արքային չի Կլատկանում, այլ պատկանում է ժողովրդին: ՈւրեմնԹ̀ողնենք այնպես, ինչպես կա: (Բեր երկու անգամ եշան է դրել նրա ճակատին: Նրա երկու Հեղափոխությունը մեկի վրա կան օգոստոսի 10-ի Հրեւռագնդերի, ճակատներից մյուսի վրա` 9նս: է Հուլիսի 29-ի Հրետագեդերի Հեսոքերը: 1ւրեմե սուրբ Փարիզ, ապրիլի ՝

ՀինգերորդՀրատարակության ծանոթագրություն (Ծնթ.Հեղինակի):

որոչում թվականը:երբ կարոՀնշտությամբ է նկատում դա դանում հա տեսնել, ապա դարի ոդին ն արթայի կերպարանքը աչքը

ու

դտնում

ես

նույնիսկ դռան մուրճի մեֆ:

ժամանակակից Փարիզնորնէ ընդչանուր կերպարանքչունի: Դա բազմաթիվդարերի նմուշների Հավաքածու է, ն ամենագեղեցիկներն աճում է միայն տներովն ինչպիսի՛ անՀետացել են: Սայրաքաղաքն ամեն Հիսուն տներով:Այն թափով, որ ընքանում է Փարիզը, ապա տարին մեկ կվերափոխվի:Հետնաբար,նրա ճարտարապետության պատմականնչանակությունը չեջվում է ամեն շր: Հուչարձանները Հետզձչետեավելի սակավաթիվեն դառնում, ե թվում է, թե դրանք Քիչ-քիչ կուլ են դնում, սուզվում տներիմեֆ: Մեր Հայրերի Փարիզը քարակձրտ էր, մեր զավակներիՓարիզըգաֆե կլինի: ինչ վերաբերում է նոր ՓարիզիժամանակակիցՀուշարձաններին,

ապա

մենք Հաճությամբ Հրաժարվում ենք

լուց:

Բանն

այն չէ,

որ

դրա

մասին խոսե-

մենք ըստ արժանվույն չենք Հիանում նրանով:

ԴարոնՍուֆլոյի կառուցած Սուրբ Ժրննինի եկեղեցին անկասկած Սավոյայիամենարնտիրկարկանդակնէ, որ երբնե սլատրաստվելէ քարից: ԴատվոԼեգեոնի պալատը նմանապեսխիստ պատվական Հրուշակեղենիմի կտոր է: Հացածատիկների Շուկայիգմբեթը խոչոր լարանի վրա դրված անգլիական չոքեյի գդակ է: Սեն-Սյուլպիսի աշտարակներըոչ այլ ինչ են, եթե ոչ երկու Հատ արինգ,առհնք դա էլ մի 4ե է. ինչպես որեէ մի ուրիչը, իսկ ծուռ ծամածռություն անող Հնեռադգրական սյունը Հաճելի անակնկալէ նրանց տանիքի մրա: ՄուրբՌոք եկեղեցու ավազ դուռը կարելի է իր փառածեղուու

թյամբՀամեմատել միայնսուրբ Թոմաս ավազ դռան որ

նկուղում

Հետ: ն

Նա

ունի

նան

Եկեղեցու Աթվիտանցու

ինչխաչելության բարձրաքանդակ

ոսկեզօծ փայտեարն: ՎերինաստիճանիՀրաչագե՛ղ

բաներ են դրանթ: Բուսաբանական այզու էլ լաբիրինթոսիլապոոծլրն չափազանցՀնարամիտբան է: ինչ վերաբերում է դրամական Բորսային, որն ըստ

սյունաչարիՀ̀ունական է, պատուծաններին դռների

կլոր կամարովՀռոմեական,լայն

ցածլիկ առաստաղովՎերած-

ու

անկասկածչափազանցանսխալականն անոր պսակված է այնպիսի ատտիկխառն Հուչարձան է. ապացույցը, նության ոճով է,

ապա

յան ցած վերնաձարկով,որ Աթենքումանդամ չի եղել, գեղեցիկ զիզ գիծն այս

ու-

այնտեղչնործագծղորեն կտրսոելեն վառարանիի/ո-

ու

նան, դովակները:Ավելացնենք

որ

եթե րստ կանոնիորնէ Հուչարձա-

նրա նչանի ճարտարապետությունըպետք է ծամապատասխանի որ Հենց տեսթից նակմանըայնպես, այդ նչանակումը չենթի էլ Շայտ-

նի լինի,

ապա

մնում

է սքանչանաղայնպիսի Հուչարձահով,որե

ան-

կերպով կարող է լինել արքայի ապարանք,Համայնքների պա-

խիր

քաղաքապետարան,կոլեջ, ձիամարզարան,ակադեմիա, պա-

լատ,

Հնստ,

դատարան, թանգարան, զորանոց, դամբարան, տաճար

թատրոն: իսկ առայժմ բորսա

ու

Բացիդրանից, Հուշարձանըպեւոք է Հարմարեցվածլինի կլիմային: Այս մեկը, ակներնարար, չինված է

մեր

սառն

ու

է:

անձրնոտերկնքի Համար:

նա

Համարյաթե տափակ

տանիք ունի, ինչպես Արնելքում,այնպես որ, երբ ձյուն է դալիս, ավլում

են, ե

աներկբաէ,

որ

տանիքըչինվում է ավլելու Համար: հակ

ինչ երավերում է այն նչանակմանը,որի մասին խոսում էինք թիչ առաֆ, ապա

նա

Հիանալիկերպովկատարում է.

դա

սիայում, ինչալեսոր մեժյան կլիներ Հունաստանում:

բորսա

է

Ֆրան-

Ճիչտ է` ճար-

տարապետըբավական նեզություն է քաշել ժամացույցի թվատոախ-

տակըթաքցնելու Համար,որովծեոն դա կաղավաղերճակատիգեղե9եկ գծերի մաքրությունը, բայց փոխարենը տվել է Հուչարձանի

սյունաչարը, որի տակ կրոնականմեֆ տոներին փառաչեզորենկարող է զարգանալ դրամականփոխանակության գործակալների առնտրական միֆնորդներիթեորիան:

չուրֆբոլորը կառուցած

այդ

ու

Այդ բոլորն, անկասկած,մեծավարթամՀուչարձանենրեն: Ավելացնենք դրան բազմաթիվ զվարճալի, գեղեցիկ

է, հեչպես, օրինակՌ̀իվոլիփֆոզոցն

ն

եա

ու

պես-պես փողոցները,

ձույսս չեմ կտրում,

որ

Փա-

Րիզը օդապարիկիցդիտելիս կներկայացնիգծերի այն ճոխությունը,

առատությունը, պատկերների բազմազաՀչ մանրամասնությունների մեջէ, էսկ անսպասելին այն`ինչ որ փառաձեղ պարզի նությունը, է ամա որ Հատկանչական տախտակին: (լսաղալու զեղեցիկի, այնուամենայնիվ,վեԹվա այսօրվա Որքան էլ սթանչելի Փարիզը,

րականգնեցեքտասնչինգերորդդարի Փարիզը,վերակառուցեք դա աչտա4եր մտքում:Պայծառցերնկով նայեցեք սպլայծառ գմբեթների,

զանգակատներիայդ զմայլելի ցանկապատի միջով: Հսկայականքաղաքի մի ծայրից մյուսը տարածեցեք,իսկ կղզիների

րակների

ու

մոտ էլ ծալեզեք տակ ծայրերի ճեղթեցեք, կամուրջների կամարների

օդից ավելի Հաճախակիչապիկ փոխող Սենա գետը իր լայն, կանաչ ու

դեղին ֆրազանգվածներով: Հորիզոնիվրա որոչակի կապույտ զծե-

Հին Փարիզիգոյական պրոֆիլը, ծփացրեքնրա չրչագծերը անչամարծխնելույզեերին կառչողձմռան մշուչիմեջ,ապա սուզեցեք

ցեք դա

այդ

խորը գիչերվա գիրկը ն չենթերի այդ մռայլ լաբիրինթոսիմեֆ դի-

այնտեղլուսնի խավարի լույսի արտառոց ւտեցեք խաղը,նետեցեք ն. մի չող, որ տարտամորեն գծագրինրան մառախուղի միջիցերեան կամ Թե վերցրեք ւսյդ սն սիլունհտը աշտարակների խոչորգլութներըե ավելիԹանձրացնելովսրածձայր զմբեթների Քիվայինեռանկյուսուր չնաձկան ծնուռից նակների Հազարավոր անկյունների գծերը` այդ մայրամուտի ավելիատամնավոր սիլունտըցայտունդարձրեք Հետո երկնքի վրա: Եվ Համեմատեցեք: պղզեձագույն Իսկեթե դուք ուզենաք ունենալ Հին քաղաքի այնպիսի տպավոբություն,որ նորնայլն չե կարողտալ 4եզ,ապա որնէ մեծ տոնի կամ Հոգեղալուստի առավոտյան, Զատիկի արնածագին բարձրացեք Հառնած վեր կարողանաքԸնդգրկել տեղ,որտեղից այնպիսի ամբողջ ե մայրաքաղաքը սպասեցեքզանգերի զարթոնթին: Դուք կտեսնեք, ու

ու

որ այդ

երկնքից տրված ազդանչահի վրա, որովծետնե արեն է

դա

տալիս,

Հազարավորեկեղեցիներըկցնցվեն մեկ անգամից: Նախ կլսեք

ցիրուցան ղզանդաՀարություններ` մի եկեղեցուցմյուսը հետվող, ինչսլես նվագածուներնեն իրարիմազ տալիս, որ ակսելուժամանակնէ:

կարծես Թե ականջնէլ որոչ րոկտեսնեք, որովծեւոե ծանկարծ Ասյա տեսնում է, թե ինչպեսնույն վայլկյանին յուրաթանչյուր ւպեներին ասես է աղմուկի մի սյուն, ներդաչնազանգակատնից բարձրանում է կության մշուչ: Սկզբում ամեն մի գանգիղողանջը բարձրանում

ուղիղ, ֆինչ, այսպես ասածմ̀յուսներից մեկուսի, դեւի առավոտյան

ապա թիչ-թիչ սաստկանալով` նրանքձուլվում լուսագեղերկինքը. են լուծվում միմյանց մեֆ,դառնումմի սքանիրար,միախառնվում, Դա այլես ուրիչ բան չէ, եթեոչ Հնչեղ ղողանֆեերի մի չելի Համերգ: որ ՀառնումԼ անըեգծատանթիվ-անչամարզանգակատզանգված, ջատալիս ներից,ծփումէ, Թրթոում,ոստոստում Հողմապտույտ ճոճումղաջի վրա հ Հորիզոնիցայն կողմ է մղում այդ խլացուցիչ ու

ների շառավիղը:

ներդաչնակության այդ Սակայն

դղորդ

ու

ծովը Քաոս

չէ:

Որքան էլ լայնա-

բնավ չի կորցնում իր թաայնուամենայեիվ,

խոր (ինի նա,

դութ որ զանգածարումեերից առանձին, կտեսնեք, փանցիկությունը.

որ ծավալկարողեջ Հետեելմերթ թավ,մերթ ճղճղանդիալոզին, է Թե վում մայրզանգակի կոչնակի միջն.դուք կտեսներ, ինչպես են մի զանգակատնից օկտավները ցատկում մյուսը. դուք կնկատեք, են Թե ինչպես թեթեւ դրանքարծաթեզանգից սլանում թնռավոր, ն բնկ-բեկ կաղ ընկնում զրնգուն, Հակառակը` փայտե կոչնակից: մեջ դուք Հիանում եք այն ծարուստ գամմայից, որ անընդԴրանց Հատ մեկեում ընկնումէ սուրբ եվստատիոսի եկեղեցու յոթ զանայդ Թե ինչպես գերից.դուք կտեսնեք, ամենիմիջով վազումեն արագասաձ մի երեք-չորս լուսաչող ջինչ եոտաներ, զիգզագներ նեն կատարում,ապա վայծակների սլես մարում: Այնտեղ Սեն-Մարտե է չաեի աբբայարանն երգում սուր այստեղ` Բաստիյլի բեկ-բեկ, ու

ու

ու

ու

ու

ու

բագուչակ

ու

անախորժձայնն է լսվում. մյուս ծայրում Լուվրի

մեծ

2 եր ցածր,բաս ղողանջով: պալաաչտարակն Արդարադատության ամեն էե տի զանդգանվագը կողմ անդադար սփռում իր զմայլելի

դայլոյլները,

ընկնում որոնց վրա ծավասար ընդմիջումներով

Առտվածամոր ա տաճարիՈՐ Դ դիաանոզ-աչտարա Ր ցա

կայծել/

եխ

ծանրը ածացանգե զասգերը

են ն

ինչպես մուրճի Հարվածները նրանցից,

ժայքքեցնում

դեղանից:

են ամեն ձնի որ անցնում Մնջընդ Հեչյուններ. մեջդուք կաւնսնեք, են: ՍոՄեռյակ ղզանգախմբերի դրանք Ժերմեն-դե-Պրեի ղողանջֆներն

Հետո

այդ

վոնմ Հնչյունների զանդվածր ժամանակ

առ

ժամանակբա-

արագասածղոճանապարալիս Ալե Մարիայի նման: ղանջին, որ պայթում ճարճատումէ աստղափնջի ում, մասում, կլսեք դուք ՆԵնլթն Համերգի ամենախոր տարտամորեն Թե դուրս է մղվում նրանց եկելեվինելի նել.թին երգը,որ կարծես

ողատվում

էն

ու

Թր

ազոդ կամարներից:

Ի՛նչ իւոսք, որ դա էլ լսվելու արժանիմի օսլերա է: Սովորաբար ցերնկը Փորիլիզ Հառնող ժլառրը է, գիչերքաղաքիխոսակցությունն վոնր` երս չնչառու այս ժամին` երա թյունը,իսկ Հիմա, այգաբացի հրգը: Աղ»եջ դրեթ. ուրեմն,զանգակատների այդ Համերդին, սփոնդնեքդրա վյա կես միլիոն մալղ կանց մրմունջը, Հ ավիտենական զեւտի ոլրոռունջը, ՔոսմուանվախճանՀեթը.Հսկայականերգեչոնների նման

անտառների Հեռավոր թավ կիսանըանգովմեղմեցեքայն, ինչ չափից կվարտետը. ավելիխոպոտ տուր չ (ննտլրոնական թե աչխարզանդածանդեսի մեջ, ե ասացեք, ՀորիզոնիԸԼՐ" բների վրաբազմածչորս

ու

ու

Հում

ավելի ճոխ. ավելի զվարթ. ավելի ոսկեփայլ

րան ճանաչո՞ւմեթ.ջան

ու

ավելի չլացուցիչ

քան այդ ժթաորը, զանգերի կոչնակների երաժշտության այդ Հեռցը,քան ոլղնձիայդ երկու Հազար ձայները ելչնջ Հարյուրոտնաչափբարձրության վրա գտնվողՔարեսրինգենբով միաժամանակ ֆան այդ ժամիննվագախումբ դարձած նվագելիս, Փաղսվլ, Քան փոթորկի պեսպութքկուն այդ սիմֆոնիան: ու

ԶՈՐՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ԲԱՐԻ

ՀՈԳԻՆԵՐ

Տասնվեցտարի էր արդեն անցել այն օրից, որի մասին խոսում ենք այստեղ, երբ կանաչ կիրակիի մի գեղեցիկ առավոտ, պատարաԳից Հետո, մի կենդանի արարած դրվեց ՓարիվիԱստվածամոր ճարի գավթի ձախակուլմյանպատի մեջ չինված փայտն մաչճակի վրա, սուրբ Քրիստափորի այն մեծ պատկերի դիմաց, որին նայում էր ասպետ տյար Անտուան դե զ էսարի քարաբանղակ, ծնկաչոք արձանը`1413 թվականից ակոածմինչն այն օրը, երբ մարդկանցխեր Քին փչել էր ցած գցել ե՛ ուրրին, ն՛ Հավատացյալին:Սովորություն ձր դարձել այդ փայտն մաչճավի վրա դնել ընկեցիկ երեխաներին՝ Հանրային զլժասրտությանըՀանձնելու Համար: Այդտեղիցով ուզծԽար, կվերցներ: Փայտեմածշճակիառաջ պղնձե մի գանձանակկար ողորմության Համար: կենդանիարոարածի այն նմանակելպը.որ Փրկչի 1407 թվականի կանաչ կիրակիիառավոտը պառկած էր այդ փայտե մաչճակի վրա, կարծեսԹե ծայր աստիճանարծարծում եր դրա չուրֆը |ոոնվածբավական մեծ բազմության Հնտաքրքրասիրությունը: Բազմությունը մեծ մասամբ կազմված եր գնդեցիկ սեռի անչատներից, որոնք Համարյաթե պառավ կանայթ էին միայն: Առաջինչարքում մաշճակի վրա ամնեիցավելի կռացել էին չորս սքեմանմանՀամազգեստի,կակին,որոնց, ըստ իրենց մոխրագույն, բձլի էլ, Համարելորեէ բարեպաշտական միաբանությանանդամ: Ես դարծում եմ, Թե պատճառ չկա, որ պատմությունը դալիք սերունդներին չփոխանցի այս չորս գաղտնապած պատվարժանկանանց անունները.Ագնես լա-Հելմ, մեՀանեա դը-լա-Տարմ, Հենրինտ տա-

ու

ն Գոչեր չորսն էլ այրի,չորսն էլ Էտիննլա-Վիոյլետ, Գուտինը

լա-

Հոդրիի միաբանության բարիկանայք,իրենց մայրապետիթույլն տնից Համաձայն՝ տվությամբ Չինը դ Այիի կանոնադրության ղուրս էին եկելքարոզլսելու: Բայզ եթե սուրբկույսիՀամբարձմանմիաբանության այղ քույրերը վյալ դեղքում Հարգում չին Դիեր դ'Այիիկանոնադրուէին Մբչել Դը Թյունը, սպա անկասկած Հաճությամբ խախտում ն Քրաչի Պիզայիկ(արդինալիկանոնները, որոնք տմարդի կերպով էին նրանց լռել: պատվիրում Այս ե՞նչբանէ, Քո՛ւյր0մ,- Հարցնում էր Ագնեսը Գոչերին՝ որ այդքան Հայացքնեդրված փոթրիկ արարածին, նայելովայնտեղ բիզ սարսավփածար՝ ճղձղում մածճճակի ոլլ'կվումէր փայտե վրա: ասում ԺեՀաննան,մեր էր եթե Հիմա կլինի վիճակը,Ի՞նչ են սկսել այսպիսիերեխաներծնել: -

ու

-

մեղք նենք գործում,որ դիտում ենք սրան: բայցԷմ կարձիթով` երեխա չէ, Ագնե՛ս: է,- նկատեց Օրապակաս կապիկ Գոչերը: Երկնայիննչան է,- ավնլազրեց Հենրինտլա-Գոտիերը: Ուրեմն` երրորդն է Լճծ/0/6-ի՛ տոնիցՀետո,- նկատեց Ագ-

նեսը,-

Ս.

-

-

-

սա

-

նծսը,- որովծնտն ութ օր չկա,ենչ մի Հրաչքէլ կատարվեց, ուխտավորներին ծանակողըւսյնքանասստվածաբար պատժվեց Օբերվիլինի ձեռ Աստվածամոր թով,իսկ դա երկրորդ Հրաչքն էր այս ամսվա մեֆ: Խայտառակության իսկական ճիվաղ է այս իբր Թե բեկէցիկ երեխան, ասաց ԺեՀաննեան: -

-

է ճղճղում, որ տիրացուն անգամ կարող է խլանալ,Այնպես վրա բերեց Գոչերը: Դե՛, ձայնդ կտրի՛ր, փոքրիկ Գոռգոռան: ես,Ռեյժսիպարոն է այս խայեվ երնակայո՛ւմ արքեպիսկոպոսն ուղարկում Փարիզի տառակությունն պարոնարջեպիսկոպոսին, -

-.

-

ավելացրեցլա-Գոտիերը՝ ձեռքերը կցելով: 87. Ըստ

ՄԵծ չորրորդ կիրակին: կաթոլիկ եկեղեցու` պաճթի Բառացի` գեծա՛ (լատ.):

իմ

-

կարծիքով` դազան է,-

սուն, Հրեայի

ու

լա-

Ագնեսչա-Հերմը,-

անա-

մատակխոզի արտադրանք,սպլարզապես ոչ Քբրիուոո-

"պիղծ բան,որ նեական, ես Հույս ունեմ,

-

ասաց

սա

է

լեք

որ ոչ ոք

գզելջուրը կամ կրակի մեջ:

չի

որ տան թախանձի,

իրեն,-

Գոտիերը: Ռ՛, Աստվա՛ծ իմ,- գոչեց Ագնեսը,ոլլքա՛նեմ

ասաց

կարեկգում

մասում, ստնտուներին, այնտեղ, նեղ փողոցի. ատորին տան են դեպի զետը,ուղիղ սրբազանեպիսկոպոսի որով իջնում կող-

այնխեղճ

որ

ստան մանուկներին են կնրակրում: Ի՛նչ ւզիերեխաների ընեկնցիկ անեն տի եթե այս փոքրիկ Հրեչինսուսնեն նրանց կուրծք խեղճերը, Ես ծիծ կտայի որեէ վամպիրի: տալու: ավելիչու

Քի

-

նան:-

միամիտ ք Որքա՛ն

(Րչ՞թե դուք

խեղճ լա-Հերմը,- վրա բերեց ԺՇՀանչեք տեսնում, Քո՛ւյըիմ, ռր այս փոջրիկ Հրեչն այս

ձեր է, այնսլես որ`նա այնքան չէր ախորժի ւռարեկան որքանխորովածը: ստինքը, առնվազնչորս

Արդարն, նորածին չէր

կոպիտ

ու

այղ

«փոքրիկ Հլեչը»

(մննջ էլ խիստ

Խլբտուն զանգվածէը՝ («ցկված կտավնսոոպրակի մեջ,որի

վրա դրոշմված էր

այդ

ժամանակվաՓարիզի եպիսկոպոսդերապոյ-

ե Վիյոմ Շարտիեի անվուն իրար Հյուսված սկզբնատառերը, որից դոչր« էր գալիս գլուխը: Այլանդակբան էր այղ գլութը՝ վրան չեկ մազերի մի անտառ,մեկ Հատ Աչթը չք, բերան ատամներ:

ծառ

ւ

ու

էր,բերանըճչում,էկ ատամներն այլ բան չէին ւպաշանջում, եթե ոչ կծել: Ամբողջ ձը տոպրաղանգվածը ֆղաձգվում-մաքառում մեծ եւ կի մեջ՝է որ չարունակ ստվարանում սպչանքբազմություն, փոփոխվումէր նրա չուրֆը: ե Հարու ազնվական Ալոիզդը Գոնդրլորիեն, Տիկին մի, կի, որ մի սիրուն աղֆկաձեռքը ե վեց ։ռարեկան բոնելն մուռավորապես

լալիս

եր ոսկեղֆյուր, բարձրադիրգլիանոցի վրա

քարչ

էր տալիս մի

կանգ առավ մածճավի երկարՔող, սսնցնելի» առաֆ,մի բոպե նայեց Ֆլյոր-դը-էիս դժբախտ արարածին,երբ նրա գողտրիկ դատրիկը՝ ամբողջովին մետաքսե թավչն զգեստներ դր-Գոնդըրլորիեն, ու

ճագած, իր սիրուն մատը դրած մածշճակիցկախված մշտական

Հեդելովկարդում Հր.«Ընկեցիկերեխաներ»: ցուցանակին՝

եւո չրջվելով- նս տիկինը դղվանքով են դնում: կարծումէի, որ այստեղ միայնհրեխաներ Նա չուռ մեջ նետելով մի արծաթ Փֆչլորին, որ եկավ՝ գանձանակի

Ճիչտ նմ

-

ասում,-

գոչեց

զրնգաց պղնձե մանր փողերին դիպչելով

ն

ստիպեց Իտիեն-Հոդրիի

խեղճ բարիկանանց աչքերը չռել: միաբանության Մեկ րոպե Հետո անցավ արքայական նոտարապետ, չլջատես մի ձեռքին Ռոբեր պատարագագիտնական Միստրիկոլը` Հակայական մատյան, մյուս ձեոքով պածածեր կնոջըա̀զնվադուստրԳիյմետ լաայսպիսով` երկուկողմից ունենալով երկուկանոնավորի Մերեսին, Հոդեոր աշխարՀիկ: ու

ու

Ընկեցիկծրեխա՛,ասաց

-

գտնվածբտ

է երեում,-

աչք

նկատեց տիկին Գիյմետը,- մյուսի

ւտեղըկոձիծ է:

չէ,կոծիծ

-

վրա բերեց

յար

է սրան Հար ւլարունակում փոքրիկձու, որբ պարունակում չարունակաբար:

նե նման

-

-

-

դուք

ձու է դա ե ՌոբերՄիստրիկոլը,մի ուրիչ դե, որն ունի մի ուրիչ է մի

ուրիչ սատանա

նէ

այդպես

Ինչի՞ցգիտեք այդ,- Հարցրեց Գիյմետլա-Մերեսը: Գիտեմպարտ ձնով,- պատասխանեց նուռարապետը: պատչաճ Չարոննռոտարապետ,Հարցրեց Գոչերը,ի՞նչ եք դուչակում ու

այս -

ե

երնույթինՖլեղեթոն"' վրա: դետիպատնեչի

մի Միայն

-

նա՝ արարաձինզենելուց ճետո,-

ընկեցիկ կոչեցյալ երեխայի առթիվ:

Մեծագույն դժբախտություններ,պատասխանեց Միստրիկոլը

58. Դժոխքի գետ,որով ոչ դիցաբանության):

Թե ամ

այլ

կրակ էր

Հոսում

(բատՀունական

-

Աստվա՛ծիմ,-

0,

մի պառավ կին,Հավաքթվածներից էլ վրան, ն անգլիացիք պատրաստվում են իջնել Հարֆլյոյի ասաց

իբը Թե բիչ էր անցած տարվասոսկալի ժանտախտը,

սա

դեռ

ասում

հե, որ

դաշտը:

Գուցե ն դրա պատճառովլյագուչին չկարողանասեպատեմբերին Փարիզգալ, նկատեցմի ուրիչ կին:- Առետուրնարդեն չատ -

-

վատ է ընթանում:

դը-լա-Տարմը,- ավելի լավ կլիներ Փարիզի ռամիկների Համար, որ այս փոջրիկ վուկին պառկեցնեինոչ թե տախտակի,այլ ցախիխրձի վրա: Քոցավա՛ռխրձի վրա,- ավելացրեց պառավը: Ավելիխոչեմ բան կլիներ,- առաց Միստրիկոլը: Մի քանի րոպե էր, ինչ երիտասարդմի քածշանաունկնդրում էր -

Ես

կարծում

գոչեց ժեչաննա

եմ.-

-

-

միանձնուչիների դատողություններն

երադեմքըխիստէր, ճակատըլայն,

ու

նոտարապետիխրատները:

նա լոիկ Հայացքը՝ թափանցող: է

ճանապարծբացեց բազմության մեչ, զննեց փոթրիկ վշուկին ձեռքը պարզեցնրա վրա: Ճիշտժամանակնէր, որովչետն բոլոր բա-

ըծպաչտուծիներնարդենչրթունթներն էին լիզում «բոցավառխրձի» Հեռանկարից: Ես

եմ

երեխային,- ասաց քածշանան: Եվ դնելով նրան իր սքեմի մեջ՝ տարավ: Ներկաներըապչած Հայացքներով Հետնեցին նրա Հեռանալուն: Մեկրոպե Հետո նա անՀայտացավայդ ժամանակեկեղեցուց վանքը տանող կարմիրդռնով: -

որդեգրում

այս

Առաջին զարմանքն անցնելուց կռացավլա-

Ես

Գոտիների

ձեզ ասում

Հետո

Մեչաննա

դրզա-Տարմը

ականչին.

էի, այնպես չէ՞, քո՛ւյր իմ,

որ

Հոգնորականը՝ պարոն կլող Ֆրոլոն,կախարդէ:

այդ

երիտասարդ

Լ

ԿԼՈԴ

ՖՐՈԼՈ

կլոգ Փրոլոն,իրոք, սովորականմարդ չէր: Նա

սերում էր այն միֆին տեղը գրավող ընտանիքներիցմեկից,

որոնց վերֆին դարի անպարկեշտլեզվով անխտիրանվանում էին

բարձր քաղքենիություն կամ մանր ազնվականություն:Այս ընտանիքը Պակլե եղբայրներիցժառանգել էր Տիրչապավատը,օր ենթակա էր Փարիզիեպիսկոպոսինն որի քսանմեկ տները երկար դատավարությունների առարկա էին եղել եկեղեցականատյանում, տառներեջերորդ դարում: կլոդ Փրոլոն,որպես այդ ավատիտեր, մեկն էր այն Հարյուր թառասունմեկ աննյորներից,որոնք ավատայինտուրքի Շավակնություն ունեին Փարիզումն երա արվարգանեկրում,այնպես

որ` հրա անունը, որպեսայդպիսին,երկարժամանակարձանագրված է եղել տյար Ֆրանսուալը ՌնինպատկանողՏարկանվիլ կալվածքի նե Տուրի կանոնիկոսության միջն, Սեն-Մարտեն-գե-Շանում պած տրվածցուցակներում: ԿլոդՖրոլոյի ծնողներընրան մանկությունից կանխորոչել էին Հոգնորական ասլասավորության:Սովործցրելեին նրան լատիներեն կարդալ, վարժեցրել ձին Հայացքը խոնարչել

ն

ցածր խոսել: Դեռ երեխա էր նա, երբ Հայրը գիշերօթիկ տվեց նրան Տորչիիճեմարանում,Համալսարանի քաղաքամասում: ԱՀա այդտեղ

էլ մեծացել էր

նա

ն սյատարագամատյան բառգիրք սերտելու:

իսկ այնպես,ի բնե տխուր

տղա

էր նա, ծանրաբարո,լուրֆ: Պա-

Դասամիչոցներին բարձր ճիչեր չէր արձակում,քիչ էր խառնվում Ֆուարփողոցի ժխո6է Ըճքաբալի գինարբուքին,չէր իմանում, թե ինչ բան է Աճոշ զԱոլշճ5 105 (նոաօ", ե ոչ մի ձեով չէր մասնակցել 1463 թվականի այն բապում էր հռանդագին ն յուրացնում էր չուտ:

89.

ն Ասբտակներ Հասցնել մազեր ռլոկել (լառ.):

ըմբոստությանը, որ տարհգիրներն արձանագրում են այս ծանրավերնագրով.«Համալսարանիվեցերորդ խոովություն»: Հազկչիո վադեպ էր պատաձում, որ նա ծաղրի Սոնտեզյու դպրանոցիխեղճ երանց ՇԱքքօրօ-ներիՀամար, որից ն ճնմարանականներին՝ առա-

ջացել էր նրանց մականունը, կամ ԴորմանճեմարանիլթոչակառուԽերին՝ դադար կլոր ածիլելու ն երանց եռադույն՝ծավի կապույտ ն ՕՀԱՒԼՈԼ Ը01(0ոՃ օԼ ԵՒսու, մանիչակադույն վերնաղդեստիՀամար ինչպես ասում է Ձորս թազի կարդինալիկոնդակը: Բայց դրա փոխարեն Սեն-ժան-դր-Բովեփողոցի բոլոր մեծ փոջը դպրոցներիմշտականայցելուն էր: Առաջինաշակերտը,որին -

ու

Դիեր-դր-Վալիաբբան կանոնականիրավունքի Սեն-

դասախոսու-

թյունն սկսելու պածին նկատում էր միչտ իր ամբիոնի դեմուդեմը,

Սեն-Վանդրըժեզիլ դպրոցի Հաստածեղույս սյունին փակչած կլող Ֆրոլոն էր՝ զինվածեղֆյուրե թանաքամանով,փետուրե զրիչր կրծելիս, մաշվածծնկինդրած տետրում արագ-արագ

գրելիս, իսկ ձմեռը՝

արտաչնչելովմատներըտաքացնելիս: Առաչին ունկնդիրը, որին եկեղեցականօրենսդրության դոկտոր

էր չնչակտուր եղած Շեֆ-ՍենպատվելիՄիլ դ՛Իլիննտեսնում Դրնի դպրոցի դոները բացվելուն վրա Հասնելիս, կլող Փրոլոնէր: Այնպես որ, պատանիաբեղան տասնվեցտարեկանՀասակում կարող էր միստիկականաստվածաբանությանմեջ գլուխ դնել եկեղեցու որնէ Հոր ճետ, կանոնականաստվածաբանությանմեչ՝ եկեղեցական ժողովի որնէ ներկայացուցչի

Հետ,

իսկ սխոլաստիկաստվածարանության

մեֆ՝ Սորբոնիորեչ դոկտորի Հետ: Աստվածաբանության ՀաշիվըվերջացնելուցՀետո նա անձնատուր հղավ եկեղեցականօրենադրությանը:«Մայր որոչումներ»-ից անցավ ն. գիտության «կառլու ՄեծիՀրովարտակներ»-ին, ծարավից մղված՝ ծաջորդաբար լաձինցՀիչսալի եսլիսկոսլոսԹեռդորի,Վորմսիեսղիսկոպոս Բուչարի, Շարտրիեպիսկուլոս իվի Հրովարտակ-կոնդակները. 90.

Աքեմ,երկար պարեգոտ (Հին ֆր.):

կառլոս Մեծի ՀրովարտակներինՀաջորդած՝Գրատիանոսի ապա «ՊապականՀրովարտակներիժողովածուն», ապա Գրիգոր11-ի ժողովածուն, Հետո էլ` Հոնորիուս11-ի Տաշօ՛ Տթծճս/գ-ն":նրա Համար ն կանոնական իրավունքմեկին դարձավքաղաքացիական պարզ անայն մղված սլայքարի աշխատանքի երկարատն ների միջն Հանգիստ ժամանակաշրջանը միչնադարյանքաոսի մեֆ, որ սկսել էր թվականին ն վերջացրել էր Գրիղոր Թեոդոր եպիսկոպոսր ու

ու

ու

պապը1̀227 թվականին:

եկեղեցականօրենոդրուքյունը մարաելուց Հետո, նա խետվեց բուժիչ խոբժչկության ն ազատ արվեստներիվրա: Ուսումնասիրեց տերի, ապա սղեզանիներիգիտությունը, դարձավգիտականձ

տեն-

ֆերմի,ճմլվածքների արդվածքների, վերքերի թարախոտ պալարներիՀարցում: Ժակդ Էպարսրկարող էր ընդունել նրան որդի

ու

ու

ու

սես ֆիզիկոսբժիչկ. ՌիչարՀելենը՝վիրաձատբժիչկ:

անցավ աղատ արվեստներիբոլոր

բար

նա

Հաջորգա-

աստիճանները՝ լիցենզենտ,

մագիստրոսն դոկտոր:Ուսումնասիրեց լատին, Հույն ն եբրայական լեզուները՝եռյակ սրբարանը, ուր չատ թչերն էին խիզախում այն ժամանակմտնել: Գիտությունձեռք բերելու ն ամբարելու իսկական տենդով էր նա բռնված: Տասնութ տարեկանՀասակում չորս ֆակուլտետներն էլ ավարտել էր: Այգ երիտասարդինթվում էր, թե կյանքը միայն մեկ նպատակունի՝իմանալ:

Այգ ժամանակաչրֆանումնէր

աճա,

որ

թվականի սաստիկ

առաջացրեցայն ժանտախտը, որ ավելի քան քառասուն Հազարմարդ տարավՓարիզիդերկոմսությանչրֆանից ն, իմիֆիայմեծ

ամառն

լոց, տյար

ասում

է Ժան

դր-Տրուտ տարեգիրը,«արքայի առտղագուչակ

Արնուին՝այր Հույժ առաքինի, իմաստուն

ու

զվարճախոս»:

Համալսարանի քաղաքամասումլուր

տարածվեց,որ Հիվանդությունը առանձնապեսմեծ ավերածություն է կատարելՏիրչառս վաղոցում, 91. «ի Եմանություն» (լատ.):Պապական կոչվում կոնդակները

առաջին բառերով:

են

երենց

որտեղ, իրենց ավատականկալվածքում, ապրում էին կողի ծնողները: երիտասարդ ճեմարանականըխիստ տագնապածարվազեց

Հայրականտունը: երբ ներս մտավ, Հայրն

ու

մայրը վախճանվելէին

նախորդ օրը: կենդանիէր մնացել փոքր, խանձարուրով փաթաթված եղբայրը, միայն

անտիրականճչում էր օրորոցում: Ամբողֆչ ընտանիքից

որ

նա

եր մնացել: Երիտասարդը գրկեց մանկանը ն մտածկոտ

եկավ: Մինչ այդ, նա ապրել էր միայն գիտության մեջ, իսկ այժմ սկսում էր ապրել կյանքում: դուրս

Այս դժբախտությունըճգնաժամ առաֆացրեցկլողի կյանքի մեֆ: Տասնինըտարեկանում որբանալով դառնալով ընտանիքի մեծը՝ ու

դաժանորենզգաց,

որ

դպրոցականերազանքներիցկանչվում է դեպի

Եվ այղ ժամանակ կարեկցանքից մղված` սիրով անձեվիրությամբ Համակվեց այդ երեխայիի̀ր եղբոր Հանդեպ: Տարօրինակ սրտառուչ բան էր այդ մարդկային աչխարծի իրականությունը: ու

ու

սերը նրա Համար,որ մինչ

այդ

միմիայն գրքեր էր սիրել:

Այդ Համակրանքըզարգանալով` Հասավ արտասովորաստիճանի. այդ

անաղարտՀոգու մեջ

դա

Համարյա թե դարձավ առածին սեր:

անջատվածլինելով իր ծնողներից,որոնց Հազիվ էր Մանկությունից

ճանաչել, թաղված ն կարծեսթե ։աչարված իր գրջերի մեֆ, ամենից առաջ ուսումնասիրելու ուշադիր իր

ն

մտքին,որը

սովորելու ծարավ, մինչ

բացառելու

այղ

խորանում եր գիտությամբ, ուչադիր իր

երնակայությանը, որը ճոխանում էր գրքերով, խեղճ ճեմարանականը դեռ ժամանակչէր ունեցել եղբայրը, որ

ոչ

զգալու

իր սրտի տեղը: Այդ կրտսեր

Հայր ուներ, ոչ մայր, այդ փոքրիկմանկիկը,որ երկն-

քից Հանկարծակիընկնում էր նրա թների վրա, նոր մարդ դարձրեց

Սորբոնիմտազննություններիցն Հոմերոսի բացի, աշխարում ուրիչ բան էլ կա, որ բանաստեղծություններից նրան:

Նա

տեսավ,

որ

մարդը Համակրությունների կարիք ունի, քնքշանքի

ու

սիրո, ոչ

մեխանիղմ:Միայնթե

այլ նա

որ

կյանքն, առանց

ճոնչացող ինչ է, եթե ոչ չոր, ճղճղան այն տարիքում էր, երնակայեց(որովՀետն ու

Լ2Զ փոխարինվու մ), որ արնդեռ պատրանքներով երբռլատրանքները միակ նակցականն ընտանեկանՀամակրանքենրը

ն

սիրո արժանիփոթը եղբայրը բավականէ իր

լցենլուՀամար:

են, անծրաժեչտն

գոյությունը ամբողջ

եղավ եր փոքրիկ անձնատուր ԺեՀչանի սիրույն՝ արգենԽոր. ավյունով: ւոաքարյուն կենտրոնացածբնավորության անօգնական Այդ սիրուն,խարտյաչ, վարդագույն զանդգրաձեր,

Այսպեսածա

նա

ու

ու

ու

փխրունակը,

այդ

որբը,

որ այլ

Հենարանչուներ, րացի մի ուրիչ

որ-

ծանրաբից.Հուղում էր նրան մինչն Հողու խորքը:Եվ որովծեւտնե խոծ մտածողէր, սկսեց խործրդածել Ժեչանիմասին անսաՀչման Նա գթասրտությամբ: սկսեց մտածոդվել նրանով Հող տանել, ն Համար եա խիստ ինչպես դյուրաբեկ Թանկարժեք հրի: Երեխայի ու

դարձավ ավելի, քան եղբայր, եղավ նրա մայրը:

ՓոթրիկԺեչանը կորցրել էր իր մորը, որի կաթով էր դեռ սնվում, Հանձնեց նրան:Բացի ուստին կլոգը սանտուի ավատից, Տիրչապի էր Հորից նան Մուլենավատը, էր Ժանոր ենթակա ժառանզել դա ծողմաղաց էր վինչեստր (Բիւիյիի քառակուսիաշտարակին. սեր) դղյակի մոտակաբլրի վրա: Հողմաղացի տիրոջկինն ուներ ն Հեռու չէր: կլողնէլ կրծքի մի սիրուն երեխա Համալսարանից անձամբ նրանտարավ Հանձնեց հր փոթրիկ ժեՀանին: նա

բեն ընդունեց: ոչ Փոթըեղբոր մասին մտածելը

միայնլցրեցնրա դաԵվ որոսամիֆոցը, այլն դարձավ նրա ուսումնառության նպատակը:

չեց ամբողչովին նվիրվել այնպիսիապագայի,որի Համարպատասխա-

կլիներ Աստծուառաֆ, ն երբնիցե այլ ամուսին, այլ երեխա ն չունենալ,բացիԷր եղբոր երջանկությունից բախտավորությունից: նատու

Հետնեաբար, ավելիՔան երբնէ,կապվեցեր Հծոդեորական կոչմանը:

Նրաարժանիքները, Փարիզիեպիսկոպոսի դիտությունը, անմիջական

լայնորեն բաց էին անում վասալը լինելու Հանգամանքը եկեղեցու Քսան նրա տարեկանՀասակում, դռները առաջ: Վատիկանի Հատուկ

թույլտվությամբ, հա ձեռնադրվեցքածանա ն, որպես Աստվածամոր տաճարիամենահրիտասարդվանածայր, սպասավորումէր այն խոբանում, որը պատարագը ուշ ժամի մատուցելու պատճառովկոչվում է 411076 ք1տՕԻւլու՛.

Այդտեղէ՛լ ավելի, քան երբնիցեխորասուզվածիր սիրելի Գրթերի մեֆ, որոնցիցկրվում

էր միայն մեկ ժամով,որպեազիվազեր Սու-

լեն կալվածքը, նա կարողացավիր տարիքի Համար այնքան Հազվադեպ գիտությամբ

Հարգանքն

ու

ու

խատամբերկյանքով վաստակել մենաստանի

Հիացմունջը: Այդտեղից մենաստանիցէլ երա զիտ-

նականիՀռչակը տարածվեցժողովդի մեչ, որտեղ, ինչպես Հաճախ ձր պատագում այդ ղարաչրֆանում, մի քիչ վերափֆոլվխվելով՝ դարձել ձր կախարդիՀոչակ: Եվ աշա կանաչ կիրակիի օրը, երբ նա վերադառնում էր ծույլերի Համարպատարագ մատուցելուց իրենց խորանում, որը երգեցիկ դասի դռան մոտ էր գտնվում, տաճարիկենտրոնական Խավի աֆ կողմում,

ուրբ կույսի պատկերիառաֆ.- նրա ուշագրությունը գրավեց ընկեցիկ երելաանձրիմաչճակի չուրչը ծղրտացող պառավ կանանցխումբր: Այդ ժամանակէլ նա մոտեցավ այնքան ատելի դարձած ն սպառնայիքի տակ գտնվող դժբախտ, փոքրիկ արարածին: Նրա տագնա-

պալի վիճակը, այլանդակությունը, լքված լինելը, իր փոքր եղբորը

Հիչելը,

աղա այն Հրեչապատկերը, որ Հանկարծ ծամակենցնրա միտը - ելն ինքը մեռներ, ապա իր սիրելի պատիկԺեշանն էլ կաբող ծր անտեր-անտիրական նետվել ընկեցիկ երեխաների տախտակի (բաշ- այս ամենը միանդամիցանցավ Ֆրա մտքով, մեծ կարեկցանք

առաչացրեցնրա մեչ, ն նա վերցրեց-տարավմանկանը: երբ երեխային տոպրակից դուրս Հանեց, տեսավ, որ, արդարն. խիստ այլանդակնէ նա: Խեղճփոքրիկ դեր կոծիծ ուներ ձախ աչբի Վրա, գլուխը մտած ձր ուսերը մեֆ, ողնաշարը աղեղնաձն ձր. ծուռ: կրծոռկրը` Սակայնկենսունակ էր դուրս ցցված, սրունքները՝ 92. Ծույլերի (չատ.): խորան

թվում

նա,

ու

թեն անկարելիէր իմանալ,թե ինչ լեզվով է թոթովում,

այնուամենայնիվ.նրա ճիչը

որոչ

ուժի

ե

առողջության նչան էր: Կլո-

դե կարեկցանքնաճեց այդ տգեղությունից, նա սրտում ուխտեց մեինչծացնել այղ երեխայինի շեր իր եղբոր, որպեսզիաղպաղզայում

կատարիփոքրիկ ԺԵՀանը,դոնե ունենա իր Համար արված այս գլթասրտություն-չքմեղանքը:Դա մի տծսակ բարի գործերի ավանդադրում էր իր փոքր եղբոր անվամբ,բարի արարբների գանձանակ,որ ուզում էր նախօրոքլցնել նրա Համար, այդ որպեսզիպատանիչարաճճին կարիքի դեպքում պետք ունենա է դրամին՝միակը. որ ընդունվում իրըն վճար դրախտ մտնելիս: պիսի մեղանչումներ էլ

որ

մկրտեցիր որդեգրած երեխային ն անունը դրեց Քվազիմոդո", դուցե նչելու Համարայն օրը, երբ գտել էր նրան, գուցե ն ցաննա

կանալով այդ

անունով Հատկանչել, թե որքա՛նանկատարէր

ողորմելիարարածը,որքա՛նթերի էր ականի,սապատավոր,ծուռուտն

նա

այդ

ուրվագծված: Արդարն,մի-

Քվազիմողոնոչ

այլ

ինչ էր, եթե

ոչ

մոտավորապես մարդ:

Թ/ՈԽԿՃՒԱՏ ԹԵՇՕՔԽԼՆՏ ՇՍՏ1ՕՏ,

տարիէր

Թ/ռկանին ածա, որ նա

ԽՈՀՃՒԱՕՔ

1ԵՏՔ"

Քվազիմողոն մեծացելէր արգեն:Մի քանի դարձելէր Աստվածամոր տաճարի ժամՀարը

իր Հողեչայր Կլոդ Ֆրոլոյի չնործիվ, որը Ժոզայիսարկավագապետ էր դարձել էր սյուզերեն (գերիչիխան) Լուի դր-Բոմոնի չնորչիվ, սա

Քվազիմողոէ կոչվում ԶատկինՀաջորդող առաջին ըստ Հայ կիրակին. կանուչ կամ նոր կիրակի: նկեղեցու` Քվազիմոդոլատիներեն եշանակում է նան մուռավորապես: 94. ԱմեՀիՀուի Հովվողեերիցավելի աշեծի է (լատ.): Հովիվը 93.

Գիյոմ Շարտիեիմածվանից Հելոռ, դարձելէր ականին, մւուոուծո ԼյուղուվիՓարիզի եղիսկողլոս՝ չնործիվողորմությամբ ե կոսչմ արքայի սսռիրիչ ՇարտինիՀովանավորՕյիվիքլը- Դենի:

էլ

Թ

Այսիսով, փվաղիմոդոն ւտաճարիժամչարե էր: Աստվածամոր ժամանակիընթացքումստեղծվելէր ժամչարինեկեղեցուն ն. այլանդակ միացնող ինչ-որ մտերիմ կապ: Իր անծայտծնունդի

կյորված, կրկնակիճակատագրականությամը աշլխարծից կաղմվածքի մանկությունից այդ երկուահչաղթածարելի չրֆոնակների մմ,ջբահտարկված դժբախտ արարածը վալ'ժվել(ր ոչինչ չտեսնել այս աչխարծում եկեղեցուպատերիցայն կողմը, որոնք ապաստանիե տվել նրան իրենց ստվերի տակ:Նրա մեծանալուն զարգահալուն տաճարը Հաջորդաբար եղել էր երա զուզրնթաց՝Առտվածամոր Համար Հավկիթ, բույն, տուն, Հայրննիք, ։ոինզերք: ն նսա Եվ կասկածից որ մի դուրս է, վաղեմի Խերխորձրդավոր ու

դաչհակություն գոյություն ուներ

այդ

էակի

ն

այդ

Հուչարձաւնի

յուններով քարչ էր գալիս նրա խավար կամարակաների տակ եր մարդկային տեսքով անասունի ահդամենրով, թվում ձր, լքե ու

բնական սողունէ

մոայլ ռալածատակիվրա, ոլոոնղ ռոմանականխոյսւկների այնքան արտառոց ձիեր էր ղզծում: ստվերը նա առաջին անգամ լառչեց աջտաԱվելիուչ, երբ մեքենայաբար այդ

խոնավ

ու

րակների պարանին,կախվեցդրանից, որից զանգերը ղողանչեցին,

Թե մանկան Հոգեչայրկլոդը այն ւռպավորությունն ստազավ, ն լեղուն բացվեց սկսեց Խոսել:

նրա

ԱյսպնաաՀա ջիչ-ջիչ։

բայց

չարուհակաբարզարգանալով մայր

եկեղեցու Հովանու այդտեղէլ Քնելով,այդռակ,այդտեղ ապրելով, տեղիցգրեթե երբեք դուրո չգալով,ամեն բուն ենթարկվելով նրա

Ի վերջո նմանվեց նրան, դրվադվնց երան, Խորչրդավոր ճեչմանը՝ մասը: Քվազիմոդոյի դարձավ նրա բաղկացուցիչ այսպեսասածֆ՝ ցցուն անկյունները մւյոնում-ագուցվում էին (թոզ ներվի մեր այս

ներս ընկնող անկյունների մեֆ,ե Համեմատությունը) Հուշարձանի

է, այլն.բնական սպարունաՀր.Թե եա ոչ միայնդրա բնակիչն նա է ասելնան, որ Թե ընդունելէր Համարյա կությունը:կարելի Հ Ընդունում հր խեցու4եր: Դա նրա նրա 4եր, ինչսլեսխխունջն ն. նրա միջե բնակարանն էր, խրաորչը, նրա կճեպը:Ծեր տաճարի այնքան բնազդական խոր Համակբանք (ար, այնքան մագզնիսան. այնքան նյութական որ կան ձգողականություն ձգողականություն,

(վում

ու

որոչ

չափով

նա

կպել էր դրան, ինչպես կրիան՝իր պատյանին:

էր: մայր եկեղեցիննրա խեցեպատյանն խորդուբորդ է որ նա տառացի կերԱվելորդնախազղդուչացնել Ընթերցողին,

պով չընդունի այն Համեմատությունները, որ մենք ստիպված ենք

Համարմարդուն Հուչարձանի գործածել այստեղ` արտաձայտելու Համաչափ, անմիջական գրեթե Համանյութ այս բացառիկ, զույգի է Թե ավնլորդ ինչ աստիճան ասել, Ընտելամիացումը:Նմանապես այդքան երկար ցել էր Քվազիմողոնամբողջտաճարին՝ մտերիմ Այդ կացարանըՀարմարէր նրան, չկար որեէխոՀամակեցությամբ: ուր Քվազիմոդոն Թափանցած ոչ րություն, չլիներ, մի բարձրուտաճաչլիներ: Հաճախ էր պատաձճել, որ մագլցի Թյուն, որ մադլցած Րի բազմաթիվ ունեցող ճակատը՝ միայն բարձրություններ օգտվելով որոնց արքանդակների խորդուբորդություններից: Աչշտարակները, ու

ու

տաքին մակերեսիվրա Հաճախ էին տեսել նրան սեպաձն պատն ի

վեր սողոսկող մոզեսի սլես մագլցելիս, այնքան բարձր, այնքան ոչ գլիւաապառնալի ածարկուայդ հրկու երկվորյակ Հսկաները ոչ ոչ պտույտէին պատճառում նրան, սարսափ, էլ սասանեցնող որ այդ աշտարակները այնքան Հեզ են նրա 4եռցնցում: Տեսնելով, ու

Քերի տակ, այնքան Հեչտ մագլցելի, կարող էիր կարծել, որ Քվազիմոդոն ընտելացրել է դրանց: Վիթխարիտաճարի վիչերի միջն

նա պասոկուսելով, ժոագլցելովխայտալով որոչչասիով դարձելձր են կապիկ քարայծ, ինչպես կալաբրիայի՛՞՞ երեխաներն Քայլելուց ու

ու

95.

Հարավային ծայրամասում: ՆաՀչանգ իւոալիայի

առաջ

լողալ

սովորում

ամենամատաղտարիթից ծովի

ն

խաղում: Բացի դրանից,

ոչ

Հետ

են

միայն նրա մարմինն էր կարծես թե

ձեավորվածըստ մայր եկեղեցու, այլ նան՝ Հոդին: Ի՞նչ վիճակի մեջ էր երա Հոգին, ի՞նչ ծալքեր ուներ, ի՞նչ ձն էր ընդունել այդ Հանգուցավոր ծրարի տակ. այդ վայրենի կյանքում: Դժվարէր որոչել:

Քվազիմոդոնծեվել էր միականի, սապատավոր, կաղ: Մեծագույն դժվարությամբ Համբերությամբէր Կլոդ Ֆրոլոն կարողացել խոալ սովորեցնել նրան: Սակայնխեղճ ընկեցիկը կարծեսչար աստղի տակ էր ծնվել, տասնչորս տարեկանՀասակում դառնալով Աստվածամոր տաճարիժամչարը՝ենթարկվեց մի նոր դժբախաության, որը ու

լրացրեց նրա այլանդակությունը. զանդերըպայթեցրիննրա ականչների թմբուկները, ն նա խլացավ: Միակդուռը, որ բնությունը լայն ընղմիչտ փակվեց: Եվ փակվելով խափանեցուրախության լույսի միակ ճառագայթը, որ դեռ թափանցումէր ՔվազիմոդոյիՀոգու մեջ: Եվ նրա Հոգին թաղվեց խոր խավարիմեջ: Թշվառ արարաձիմելամաղձությունը դար-

բացած էր թողել աշխարծիառաջ, Հանկարծ

ու

ու

ձավ անբուժելի ու

Ավելացնենքնան,

կատարյալ,ինչպես նրա այլանդակությունն էր:

խլությունը որոչ չափով Համրացրեց նրան, որովշետն ուրիչներին ծիծաղելու տեղիք չտալու Համար, իր Հետո, Հաստատապեսորոչեց լուռ խլանալն զգալուց մնալ. ն խզում էր դա միայն այն ժամանակ,երբ մենակ էր: Նա կամովինկապեցայդ այդ

որ

լեզուն, որ կլոդ Փրոլոնայնքան նեղությունքաչելուց Հետո էր միայն

բաց

արել: ԱՀա

այդ

էր պատճառը,

որ

երբ անձրաժեչտու-

խյունն ստիպում էր խոսել, նրա լեզուն ընդարմացած էր լինում,

անճկուն,ինչպես այն

դուռը,

որի ծխնիներըժանգոտվելեն:

Եթե մենք Հիմա փորձեինքայդ Հաստ կարձր կեղնի միջովթաՀոգուն, եթե կարողանայինջպեղել փանցել-Հասնչլ Քվաղզիժոդոյի ու

վատ կառուցված կազմվածքիխորքերը, ելե մեղ Հնարավորություն րված լիներ չածճիլույսով դիշշծլ այդ անթափանցիկօրգանայդ

ների հանը, Հետազոտել այզ

մթամած կակի խավար ներթինը,

ուսավորել երա մութ անկյունները, անչեթեթ փակուղիները ն արծ ուժեղ

(բա,

ապա,

ի, ծյուրած

նետել

լույս

այդ

Հան-

քարայրի խորքում չղթայված Հոգու

անկասկած,մենք այդ դժբախտՀոգին կդտնեինք խղճաու

ծոմոված վիճակում, ինչպես Վենետիկիկապարա-

ջածկ բանտի կալանավորները,որոնք ծերանում բարձ թարն արկղի մեչ երկտակ ծալված: չկա, կասկած

որ

պատկերինՀար

խիստ ցած

ու

ոգին ծյուրում է անկատարմարմնիմեֆ: Բլա-

լիմոգոն Հազիվ էր զգում, ն

հն

նման

որ

իր ներսում կուրորեն չարժվում է իր

Հոգին: Առարկաներից ստացած նրա տպա-

(որությունները, մաքին Հառնելուց առաչ, ենթարկվում էին զգալի ոնկման: նրա ուղեզը առանձնաձչատուկմիֆավայր էր, այդտեղ

րոնող

բոլոր

մտքերը դուրս

ձին զալիս բոլորովին աղավաղված:Այդ

ռեկմանը ենթարկվածմտածողությունը, բնականաբար,անկանոն էր ու

խուռոր:

Դրանիցէլ առաջանումձին տեսողականՀազարավորպատրանքենը, դատության Հազարավորմոլորումներ, Հազարավոր չեղումներ, որոնցմեջ խարխափումէր նրա միսքը`մերթ խենթ, մերթ ապուչ:

Այդ չարաղետ մտավիճակիառաչին արդյունքն այն էր,

որ

նա

ՀատակՀայացք չէր կարող նետել իրերի վրա: Նա Համարյաթե ոչ մի անմիֆական ըմբոնում չէր ընկալում դրանցից: Արտաքին աշիշարծըչատ ավելի Հեռու էր թվում նրան, քան թե մեզ:

նրադժբախտությաներկրորդարդյունքն այն էր, որ նա չարացավ: իրոք որ նա չար էր, որովչետն վայրենի էր, իսկ վայրենի էր երա Համար, որ տգեղ էր: նրախառնվածքիմեջ տրամաբանությունկար, ինչալեսկա մերի մեֆ:

Այնքանարտակարգզարդացած նրա ուժը նմանառըեսնպաստում քած ՒՕԾԱՏԼԱ5"- ասում էր չար լինձլուն: աա է Հոբսը: Բայց ն այնպես, արդարության դեմ չմեղանչելու Համար ասննք, որ չարությունը գուցե ն բնածին չէր նրան: Սարղկանց մեջ

կատարածառաջինիսկ թայլերիզ զղացել, Հետո էլ տեսել էր, որ խոսքը անպատվումե իրեն, նչավակում վանում:Մարդկային ու

միայն ատեերա Համար միչտ էլ ծաղը էր կամ աննձք: Մեծանալով՝

լություն էր գտել իր չուրչը: Եվ ընկալել էր դա:

նա

գրավել էր ըեղ-

Հանուր չարությունը: Եվ վերցրել էր այն զենթը, որով վիրավորել

էին իրեն: Այդ բոլորից

Հետո

նա

ցավով էր միայն իր դեմքը դարձնում ղե-

էր միայն տաճարով,որտեղ մարմարե լի մարդիկ: բավականանում

մարդիկկային

չատ

չէին քրքում

նե

սրբեր, հւլիսկուղոռներ,որոնք դոթազավորներ,

նրա երեսին ն նայում էին նրան խաղաղ

յացակամՀայացքով: Մյուս Հրեչների թյուն չէին էր

չատ

տածում

բար-

ղդեերիարձաններըատելուերա՝ՔվազիմոդոյիՀանդեպ, քանի որ ինքն էլ ու

նրանց: Նրանքավելի չուտ

նման

ու

ծաղրում էին մյուս մարդ-

կանց: Սրբերը Քվաղիմոդոյիբարեկամներն էին

օրծնում էին նրան,Հրեչներնէլ նրաբարեկաժներնէին ածպանում էին նրան: Ուստի ե հրկարատնզեղուժներ էր ունենում երանց Հետ: Որեք արժանիառա պպզածերբեմն ժամերովխոսում էր միայնակ երա ն

ն

Հետ:

եթե մեկը ներս մտներ,

նա

փախչում էր սերենադ երզելիս

Հանկարծակիի բերվածսիրածարիպես: Եվ մայր եկեղեցին ոչ միայն երա Համար Հասարակություն էր, այլն տիեզերք,այլն բովանդակբնությունը: նա պատինՀենված այլ

ծառաչարչէր երազում, բացի մշտափթիթ գունազարդ ապակափեղկերից, այլ տաղարթաստվեր, բացի այն քարեղեն տերնաինչերից, որ փթթում

ու

թոչնիկներով բեռնավորվում են սաքսոնյան խոյակների

թավուտի մե), այլ

այլ

լեռներ, բացի եկեղեցու վիթխարի աշտարակներից,

օվկիանոս,բացի դրանց ստորոտում ժխոր արձակողՓարիզից:

Այն, ինչ

նա

ամենից ավելի էր սիրում մայրենի կոթողի մեջ. ինչ

զարթեցնում էր հրա Հոդին որ

ն

բանալ էր տալիս հրա խղճուկ թները.

այնքան խղճալի ձնով ծալած էր պաճում տաճարնիր քարայրում,

ինչ նրան երբեմն երջանկացնում էր. զանգերն էին: Քվաղիմողոն

չոյում էր, խոսում Հետներըե ծասկանում զանգերը, սրածայր դմբեվրա բարձրացող նրանց:Սկսածեկեղեցու խաչաթեի

սիրում էր

այղ

Թի փոքր զանգափնֆիցմինչն ավաղ դռան Քնքչագին սիրում էր:

զանգը բոլորն էլ

մեծ

զանգակատունն խԽաչաթնի ու

երկու

աչտա-

րակները նրա Համար ասես երեք խոչոր վանդակլինեին, որոնց եր ձեռքով արթնացած, թԹոչունները, միայներ Համար էին երգում: ն Բայց այնպես, այդ զանդերն էլ խլացրել էին նրան, սակայն մայբերը Հաճախամենից ավելի այն զավակինեն սիրում, որն ամենից

ավելիէ չտառապեցրել իրենց: նան, Ճիչտէ որ դրանց ձայնըմիակն էր, որ նս դեռ կարողանում էր լշել: Այդ իմաստով` ամենիցավելի մեծ զանգն էր սիրում:Դրան որոնք էր դնրադասում այդ աղմկարար աղջիկների ընտանիքից, խլրտում էին երա չուրֆը տոնականօրերին: Այդ խոչորզանգը կոչվում էր Մարիամ. դա միակն էր Հարավայինաշտարակումիր ջր"ֆ՝ ժակլինիՀետ,

որ

ավելի փոքրաձառակզանգ էր

ն

ավելի փոքր վան-

դակի մեջ էր արգելավփակված՝ առաֆինի կողքին: Այդ մեկը Ժակլին էր կոչվում ժակ Մոնտեդյուի կնոֆ անունով,որովչեւոնժակնէր

Հետո երեա Բայց դա չէր խանգարել, որ Ժակը եկեղեցուն: առանցգլի: Երկրորդաշտարակումկար ուրիչ վեց Մոնֆոկոնում,

եվիրել

ե

վերջապես վեց ուրիչ փոքրն էլ բնակվում էին խաչաթնի կոչնակի Հեւ, որը Հնչեցնում էին միայն ղզանգակատանը` փայտե ավագ Հինգչարթի. միջօրեից Հետո, մինչն Զատկի առավուղյան զանգ

զանգ ուներ նախօրյակը: Այսպիսով, տասնեչինգ Քվաղզիմոդոն նախասիրյալըխոչորՄարիամն կանանոցում, սակայն էր:

հր

Հեշտչէ պատկկրացնել նրա Հրճվանքը մեծ ղողանջֆի օրերին: Այն ասում: բոսլեին,երբ ավագ սարկավագը արձակումէր նրան նա զանգակատան պտուտակաձնսանդուղքն ավելի արագ դնացե՛ք, մտնում էր բարձրանում,քուն մի ուրիչը կիջներ: Շնչակտուր էր նա մեծ զանգի օդայինսենյակը, մի ած զենում էր նրան սիրով ապա կամացուկ խոսքն ուղղում էր նրան, ձեռքով ինքնամփոփ, ու

ու

լավ փաղաքչում, ինչպես երկար ճանապարծկտրելու պատրաստ ձիուն: խղճումէր նրան այն նեղության Համար, որ կրելու էր չուտով: Այդ առաչին փաղաքչանքներիցՀետո ձայն էր տալիս աշտասկսել: Սրանք րակի ատորինՀարկում գտնվող իր օգնականներին՝ կախվում էին պարաններից,պտուտանիվը ճռնչում էր ն մետաղե Հակայականքթաղարըդանդաղ չարժվում: ՔվազիմողոնՀայացքով էր դրանք ե նրա սիրտը տրոփում էր:

Հետեում

Զանգիլեզվակը առաջին անդամ թուջե կողերին զարնվելուց ցնցվում էր այն փայտակերտը, որի վրա Հաստատվածէր: ԲվազիմոՀետ:գոն էլ թրթռում էր զանգի Վա՛յ,- գոչում էր նա խելածեղորեն ծիծաղելով:Այդ միջոցինգլխավորզանգիչարժումն արագանում ձր

ն

որքան ավելանում էր նրա գծած անկյան բացվածթը, այնքան

ավելի լայն, ֆոսֆորափայլ

ու

բոցաչող

էր դառնում Քվազիմողոյի

աչքը:

սկսվում էր Վերջապես

մեծ

զանգածարությունը, ցնցվում էր

բողջ աշտարակը, փայտակերտները,արճճե թիթեղները,

ջարերը՝

ինչ ճոնչում

ամեն

ամ-

սրբատաշ

էր միանգամից, սկսած Հիմքի ցցերից

մինչե ծածկի անկյունները զարդարող

երեքնուկաձն զարդերը: Այն

ժամանակՔվազիմողոյիեռալը Հասնում էր սաստիկփրփրակալմ նա վազում էր այս այն կողմ, ոտից գլուխ ղողդողում աշտարակի ու

Հետ:

Շղթայազերծ մոլեգնած զանդր իր բրոնդե երախնէր փոխն ու

ի փոխ դարձնում դեպի աշտարակիմերթ այս, մերթ այն պատիբացվածքը, որտեղից գուրս էր ժայթքում այն փոթորկայինչունչը, որ լսում էին առաջ ն այդ

չորս

լիլոյից: Բվազիմոդոնկանդնում էր

ըստ

տապալող

այդ

բաց

հրալի

դարձին՝պպզում էր, վեր կենում, չնչում Հեքը, դիտում`մերթ իրենից երկու Հարյուր ոտնա-

զանգի երթ

ու

չափ ցած գտնվող խոր Հրապարակն այնտեղ վխտացող բազմու-

թյամբ, մերթ էլ՝ պղնձե Հակայականլեղվակրը,որ վայրկյան վայրկյան գալիս էր ոռնալու նրա ականչին: Միայնդա էր լսում միայն

այդ

զնգոցն էր,

որ

առ

նա,

նրա Համար խախտում էր տիեզերական

չոությունը:Այդ»եղ

էլ

ՌԴ

արնիտակ: Հրճվում,ինչսլեսթԹոչունն

վարակում էր նրան,Հայացեվ ձանկարծզանգի խելաՀեղությունը

սպասում էր նբա մոտենալուն, ինչպես արտասովոր, ն ընդոստ նետվում էր ճանճին, ասղասում խելակորույս նրա վլոս: Եվ ածա կախված զանգի աեղ ճոճումից վԻՀիվրա, Քվազիմոդոնբռնում էր Հրեչի ականջ-կանքերը, ծնկեերուրերվելով՝ ն բով սեղմ գրկում նրան,զույգ կրունկներով ի թանում ամբողջ եր (րկ(լնապատկու բախումով մարմնիամբոզֆծանրությամբ ղողանջի մոլեզնությունը: զոռում ձը Այդ միջոցինցնյվում էր աշտարակը, իսկ Քվազիմողոն նրա չեկ կրճտումատամեխերը, մազերը փշաքաղվում էին,կուրծքը զ ալդլուոյյի աչքը բոցեր էր ժայքթում, ե փուքսիՀեթ էր արձակում, զանգր չնչակաուր վրնջում էր նրա տակ: եվ այն ժամանակ ծրեչաւվոր էլ ո՛չ Աստվածամոր այլ տաճարի մայրզանդ կար, ո՛չէլ Քվազիմոդո. Հեծած կար եհրաղապատվկեր, ԳլՀողմասլոույտ, մրբիկ,աղմուկին գավակին Հեծած ոդի, մի տարօրինակ սուրացող կենխասլտույտ, տավո" կեսը մարդ,կեսը զանգ,մի տեսակզաարծուրելի Առտոլֆ", ոլ սլանում է նն անի, բրոնդե, Սնավոր վրա: Հրաչք-Վիու Այդ տարօրինակձակիներկայությունը մեջ ամբոզֆ մայրեկեղեցու Հանում պտտեցնում չր կյանքի ինչ-որչունչ: Թվում էր,Թե նրանից է (Համենայն դեպս,այդպեսչին ասում ամբոխիՀարաճուն սնածավատությունները) ինչ-որխ'ործրդավոր գոլորչի:չունչ տալիսԱստվածանւ տրոփում Հինավուրց ժոր տաճարի բոլոր քարերին եկեղեցուխոր է ընգել թնելը:Բավական Թե այդտեղ նա, որպեսզի չը: որ իմանային, ՔԸ

դառնում ն

սարդն է

ու

տա-

ու

ու

Զ7

Հունակած՝ դիգաբանության` մարդկանցմի ցեղ էր դա վայրենի ՊիրթոսարբայիՀարսանիքին եկան ն Թեսալիայում: ասպատակելու Բո

կատաղի կովից Հետո բնաֆնջվեյին: Հեռագայում կենտավրոսկոչվեցին կենս մարդ.կես ձր ծրնակայական էակները: Սե. Անգլիականառառղզելական է ԻՐ Թովչուծուց իշին, նվեր Հայտնի առացած իր դալարափովով. որի Կուր, ծակող ու ածավոր ձայնին ոչ մի մաշկանացու չէր կարող դիմանալ:

են վերնասբածների Թե տեսնում ավազ ղոհերի ՀաՀավատույին, Եվ ճիշտ որ. մույլ' եկեղեցին կարձես զարավորարձանների շարժվելը: Թե մի Հյու-Շնազանդ արարածլիներ հրա ձնուքի տակ. նրա կամքին Համար, դյութված ձր ռռլասում հր Հասո ձայնըբարձրացենլու ինչսլես բետանի ողով: կարձես թե նա լցված էր Քվազիմողոյով, չունչ քր տալիս վիլխարիՀուչարձանին: Արդարն,այդտեղէյ ԱԶ Թե բաղմապատկվելով՝ լինում էր տաճարի բոլորկետերում: կարծես երբեմն մարդիկ էին որեէ աչտարսկի ամննարարձրկեսարսափով տում նշմարում մի արտառոց Թղուկի. որ չոլեթթ աթ մադլգում, օգավեր բարձրանում,դրսից իջնում չր անդունդի դալարսողում էր Մ հլուսոից մ-սլեզում որեձ Քոնհլուստ վրա, զատկու փորփրու Քվաղիմոդոնէր դո՛, որ քանդումդակակերտդորգոնայի՞՛ ննրոար. ավերում էր ադուսվների բույնը: Շրրեմն էլ եկեղեցու որնէ խավար անկյունում մարդիկ բախվում էին մի տեսակ կեեդանի, պպղած ու

ու

ու

ու

ու

էր դա, Քվաղիմոդոն

երն բեմն էլ որեէ մի զանգի էին մի Հսկայակուն դգյուխ տուկնշմարում խոժոռադեմթիմերոյի. այլանդակ Լող

ասնդամնն Դ

ա

նեչ-ո չ-որ

որ

ապող՝ պարանի ոց «Մոր

միսոքէր ծայրիզ

մէր 9

անում:

մոլելնորհն (47

տյառնի ժ.աէր, որ հկեսցվի կամ Հծրեչտակ ճոճվելիս. Քվաղիմողոն տեսնում էիե, թե մերգություն զանդնէր Հնչեցնում: ԳիչերըՀաճախ

զզվելի մի արարած Թափառում է աշտարակներըպսակողն. նեմսն կւորաաված տանիքի չրֆապատը ելերող ժանյակի խորանի ինչես

եուրի ճաղերիվրա. դա էլ Աստվաձամոր յոաճարի ռոապատավորն էր:

Այն ամանակ, ինչես

Հալե ուններն էին

ասու

մ,

եկեղեղինինչ-

տնոք էր ընդունում.ույս ֆանտաստիկ, գերբնական, ղդարծուբելի այնտեղ բացվումչին աչքեր լովում էր քարեղեն բերաններ, չների Հաչոց,առասպելական օձերի Փչչոց։ Հրեչնենրիմոնչյուն, որ ու

"ւ

99. Փարիզի Քիվերին կան բազմաթիվ Քիմերաների Աստվածամոր տաճարի որոնցից ենե արձաններ,

ներին կարող չին

Րա Հունական դիդաբանուգորգոնաները:

ջար դարձնել:

բռնեք վիզը լարած

Հակում էին գիչեր-ցերեկ հրախարաց

ու

սծազին տաճարիչուրֆը: Եվ եթե Ծննդյան տոնի զիչերն էր. երբ րարծես Թե ձայնը խուղոտած

մեծ

զցանգբ Հավատացյալնելրին

էր կեսզիչերվա լուսավառ պատարագին,տաճարի մռայլ

անչում

որ թվում էր, թե ավադ դուռը լահում է բազմությունը, վարդաքանդակնէլ դիտում է նրան: եվ այղ կրնդուներ նրան որպես սմենը գալիս էր Քվաղիմոդոյից:եդիպտոսը

ակատն այնպիսի տեսք ուներ,

յդ

տաճարի Աստված,միֆնաղարըճամարում էր նրան

ինչդեռ

նա

դրա

դեր.

եկեղեցու Հոգին էր:

Այն աստիճաննրա Հոգին էր, որ նրանք, որոնք գիտեն,թե Բվատաճարըայաօր թվում լիմողոն դոյություն է ունեցել, Աստվածամոր մեռած: Է նրանցամայի, անչունչ Զգում են, որ ինչ-որ բան անչեոացել է: Այդ Հսկայականմարմինըդատարկ է. կմախքէ նա, Հոգին Մեկնելէ այնտեղից,երնում է միայն նրա տեղը ն ուրիչ ոչինչ: Դա ման է զանգի, որի վրա ակնախոռոչներկան, բայց չկա այլես ու

այացքը:

ՇՈՒՆՆ

ՈՒ

ՆՐԱ

ՏԵՐԸ

Այնուամենայնիվ, կար մի մարդկային էակ, որին Քվազիմոդոն սացառում էր մյուսների Հանդեպ տածած

Թյունից,

ե

ատելուավելի, թան իր եկե-

չարությունից

որին սիրումէր նույնքան, գուցե

ն

ու

դեցին. դա կլոդ Ֆրոլոն էր: Շատ պարզ

էր

դրա

պատճառը: կլոդ Ֆրոլոն ընկալել էր նրան,

որդեդրել,սնուցել դաստիարակել:ՓոքրՀասակում նա սովորուՍյուն ուներ ապաստանելկլող Ֆրոլոյի սրունքների մեչ, երբ չները Հաչելով երեխաներըաղմկելովընկնում էին նրա ետնից: Կլոդ ու

ու

գրել էր սսվորեցըել նրան: Վերչապես, Փրոլոնխոսել, կարդալ կլոդ Փրոլոն դարձրել էր նրան ժամշար: Հետնաբար,մեծ զանգը Քվազիմոդոյին կնության տալ. նչանակում էր Ճուլինտին տալ Ռոմեոյին: Ուստին Քվազիմոդոյիծրախտագիտությունըխոլ էր, կրքոտ ու

ու

անսածման,

մոայլ ու

ու

ն

չնայած այն բանին, որ երա Հոդեչոր դեմքը Հաճախէր

խիստլինում, նրա խոսքը՝սովորաբար կարճ, անչամբույր

Հրամայական,այնուամենայնիվ,այղ երախտագիտությունըոչ մի

վայրկյանչէր փոխվում: ԱվազսարկավագըՀանձին Քվազիմոդոյի ուներ ամենախոնարՀ ստրուկը, ամենաչնազանդծառան, ամենաարթուն չունը: Թշվառժամչարիխլանալուց Հետո, հրա ն կլոդ Փրոլոյի միջն Հաստատվելէր նչաններիլեցուն՝խործրդավորն նրանցմիայն Հասկանալի: Այսպիսով, սարկավազառեարմիակ մարդկային արաՀետ Այս րածն էր, որի Քվազիմոդոն չարունակում էր Հաղզորդակցել: աչխարՀում նա Հարաբերություն ուներ երկու բանի՝Աստվածամոր Հետ: տաճարին կլոդ ՖՓրոլոյի Ոչ մի բան չէր կարող Համեմատվելսարկավագ աղետի ժամչարի ն վրա ունեցած իշխանության ժամշարի սարկավագապետի Հանդեսը տածած Հեւտոր կլոդը մի Բավական անձեվեր մտնրմության էր, ն նչան անի նրան Հաճույք պատճառելու մտադրություն ցույց տա, որպեսզիՔվազիմոդոն տաճարիաշտարակներիցնետԱստվածամոր վի ցած: Զարմանալի բան էր, թն ինչպես այդ ամբովչ ֆիզիկական ուժը, որ արտակարգզարգացմանէր Հասել Քվազիմոդոյի մեֆ, կուրորեն դրված էր մի ուրիչի տրամադրության տակ: Այդտեզանչուշտ կար ե՛ որդիական անձնվիրություն, ն՛ ծառայական Հավատարմություն, բայց կար նան մի մաքի դյութվելը մի ուրիչ մտքի ն կողմից: Դա մի ողորմելի, ձախողակ անճկուն մտակառուցվածքէր, կ որ գլուխը կախում աղերսագինՀայացք ձր ընդունում բարձր խոր, Հզոր ամենիցավեգերադասիմացության առֆն: Վերֆապես, ե՛ լի գրա մեջ կար երախտագիտություն,այն աստիճանծայրագույն ու

ու

նրախտաղիտություն,որ մենք չենք կարող որեէ բանի Հետ Համեմատել: Դա այն առաբինություններիցչէ, որոնցլավագույն օրինակները կարելի լինի մարդկանցմեջ գտնել: Ուստի ն մենք կասենք, որ ինչպես երբեք Քվաղիմոդոնայնպես էր սիրում սարկավագապետին, փիղը չեն սիրել իրենց տիրոչը:

չունը, ձին

ու

Մ

ԿԼՈԴ

ՖՐՈԼՈՑԻ

ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

թվականին Քվազիմողոնմոտավորապեսքսան տարեկան

էր, իսկ Կլոդ Ֆրոլոն՝մոտավորասլեսերեսունվեց: Մեկըմեծացել էր,

մյուսը ծերանում էր:

ԿլոդՖրոլոնայլես Տորչիիդպլ/անոցիպարզ ճնեմարանակահը չէր, "չ

էլ մի փոքը երեխայիգորովագութ Հովանավորըն երիտասարդ ու

երազող փիլիսոփան,որ նում

էր:

Դա

չատ

բան գիտեր

ն

չատ

բան էլ անգիտա-

մի խստակրոն,ծանրախոծ,մռայլ քածանա էր, Հողինե-

րի փոխանորդ,ժոզայիպարոն սարկավագապետ, եպիսկոպոսիերկ-

ֆածընկալը,որ իր ուսերի վրա ուներ Մոնլերիին Շատոֆորի երկու կարգերիցությունների,ինչպես նան գյուղական Հարյուր յո-

րորդ

ն թանասունչորսծխերիկառավարումը: Պատկառելի մոայլ անձնավորություն էր նա, որի առաչ դողում էին երգեցիկ դասի չապիկա-

բաճկոնավոր տղաները, տիրացուները, Սուրբ Օգոստինոսի միաբանները,Աստվածամոր տաճարի առավոտյանդպիրները, երբ

վոր

ու

դանդաղաքայլանցեում էր դասի բարձր կամարակառիտակից՝ սիգաճեմ, մտածկոտ,թները խաչաձնածն գլուխն այնքան կրծքին Հակած,որ ամբողջդեմքից երնում էր միայն լայն, ճաղատճակատը: Սակայնտեր Կլոդ Ֆրոլոն չէր Հրաժարվելո՛չ գիտությունից, ո՛չ էլ իր փոքր եղբոր կրթությանը Հետնելուց՝իր կյանքի երկու նա

գլխավոր զրաղմունքներից:Բայց ժամանակի ընթացքում ինչոր դառնությունէր խառնվել այնքանքաղցը այդ զրաղմունքներին:Լավագույն խոզաճարպնէլ չատ մնալուց կծվում է.- ասում է Պոլ Դիակրը: ՓոքրիկԺեչան Փրոլոն,մականվանյալդյու Սուլեն (Ջրաղացպլան)այն վայրի պատճառով,որտեղ խնամվել էր, չէր մեծացել այն ուղղությամբ, ինչ կլոդն էր ցանկացել: Ավագեղբայրը Հուսացել էր տեսնել աստվածավախ,Հնազանդ, լրֆմիտ պատվարժանաչակերտ: Մինչդեռփոք եղբայրը, ինչպես այգեպանիջանքերնի դերն են օղ արն Հանող մատղաչ ծառերը, որոնք Համառորեն աճում աճում ու կ եկող կողմից, փայլուն գեղեցիկ փարթամանում խիտ ու

ու

ու

ճյուղեր էր

միայն ծուլության, տգիտության արձակում

ու

անառա-

կության կողմից: իսկականդն էր նա, չափազանց անկարդ, որից տեր կլոդըխոժոռում էր Հոնքերը, բայց

դաշալժ

ու

ճարպիկէր, որի

Համար մեծ

վերին աստիճանիծիծաեղբայրը ժպտում էր: ն

կլոդըտվել էր նրան այն նույն Տորչիիդպրանոցը, որտեղ ինքը անց էր կացրել ուսումնառության

ինքնամփոփխորչրդածության առաչին վչտանում էր, որ մի ժամանակ Ֆրոլո ազգանունը իբրն տիպար ներկայացնողայդ սրբարաննայժմ ն

տարիները: նա սաստիկ

խայտառակվումէր նրանից: Դրա Համար նա երբեմն չափազանց խիստ չափազանցերկարքարոզներ էր կարդում Ժեշանիգլխին, որ անվեչեր կերպովլսում էր: Վերչիվերջո, պատանիստաճակըբատեսնում րի «իրտ ուներ, ինչպես ենք բոլոր կատակերգությունների մեֆ: Սակայնքարոզը լսելուց Հետո նույն անխոռվությամբ վերակսում էր իր գայթակլելի խայտառակ արարջների ընթացքը: Մերթ ֆարդում էր որեէ «դեղնակտուցի» (այսպես էին անվանում Համալսարանընոր ընդունվածներին) ի նչան բարի գալուստի: թանկարժեք ավանդույթ, որ խնամքով պածվել Հասել է մինչն մեր օրերը: Մերթ գրգռում էր ճեմարանականներիորեէ բանդայի, զաճչէ Ը(0551Ը0 օՃՇԱՑՈ, Հարձակվումէին սրանք էլ դասականորեն՝ ու

ու

ու

100. Համարյա չեփորաչարությամբ գրգռված (լատ.):

գինետուն-ճաչարանիվրա, Հետո

ծեծում

էին գինետանտիրոֆըսրա-

վարժությանփայտեթրերով ուրախ-զվարթկողուտում զինետուեր, մինչն եկուղի գինու տակառները ծակելը: Եվ կամ թե մի գեղեցիկ լատիներեն զեկուցագիր, որ Տորչիիդպրանոցիփոխդաստիարակը ողբալի տծաթով ներկայացնում էր տեր ԿլոդինՀետնյալ վչտալի ն

ելոսու շնո դիտողությունը լուսանցքի վրա՝Խճ, թուուռ Ըճոչը քժլաայո': Եվ վերջապես,ասում էին (տասնվեցտարեկանպատանու

չատ Համար զարծձուրելիարարք),որ նրա սանձարձակությունները

անդամՀասնում էին Գլատինյիփողոցը: Այշ բոլորի պատճառով կլողր տխրած զգացմունքներից Հուսածատվածա̀վելի նետվել էր

Քթին

իր մարդասիրական Հափշտակությամբ գոնե չի ծիծաղում 4եր

ն

մեծ

այղ թրոջ զիրկը, որը դիտության՝

միչտ Հատուցում է ձեզ, թեն երբեմն մի բիչ մաչված դրա-

ն

ժով, այն Հողատարության Համար, որ տածել եք նրան: Այսպիսով, նա

ն, իբրն Շետղզծետե ավելի գիտնականէր դառնում, միաժամանակ

բնականՀնտնանք, ՀետզՀետեավելի խիստ՝որպեսքածանա, ն ավելի խուր՝ որպես մարդ: Մեզնիցյուրաքանչյուրի Համար որոշ զուգածշեռականություն կա մեր իմացականության, մեր բարթերի

ու

բնավորության միջն, օրոնք զարգանում են առանց ընդՀատվելու ն խզվում

են

միայն կյանքի մեծ Հեղաչրֆումներիժամանակ:

Քանի որ ԿլոդՓրոլոնպատանեկությունիցարդենծանոթացելէր մարդկային դրական,Հայտնի ն թույլատրված գիտելիքներիՀամարյա

ն

օյ

ամբողջ չրջանակին, ապա ստիպվածէր կանգ առնել կամ նել

0ՒԵւ5-ի"՛վրա, կամ ավելի առաֆ գնալ

ն

իր ուչիմ մտքի ան-

Հազ գործունեության Համար այլ սնունդներ փնտրել: իր սեփականպոչը կծող օձի Հնադարյան սիմվոլը ամենից ավե-

լի գիտությանն է Հարմար գալիս: Ինչպեսերնում է՝ կլոդ Ֆրոլոն զգացել էր դա: Բազմաթիվ ծանրակչիո մարդիկ Հավաստում էին, որ 101.

լավ խ4ժված Տուրուդմփոցառաջին պատճառը` գինին(ատ): է աշխարՀը(լատ.):

102.Ռրոծղ փակվում

մարդկանցիմացության )(5-ե՞"ապառելուցՀետո, Համարձաւկվե էր թափանցել դօ/զ5-իմեջ: Առում էին,որ նա իրար նոնից Համտես է արել խմացության ձառի բոլոր խնձորները 7 Քաղցից Թե մղված է վերֆո կրծելէր արգելված ստուղը: Ինչպեսմեր ղզզվանջից նա տեսան, մասնակցել էր մերթ աստվածաբաններ ընթերցովղները խործրգակզությանը Սորբոնում, փիլիսուիւյության դսվրությունկոնների գիտնականների ւպզապական ժողովներին Սենտ-Հիլերում, դակներըմեկնաբանողվարդապետների (/ձե-(արտեդիսպուտներին նում, բժիչկների Աստվածամոր ժողովներին ւռուճարիօրծնած ջրի ճմ Շեարճ Խ/051Ւ06-ՔՇՕՈԴՎՂԱ6: Նա սրաՀում՝ կերել-լւփելէլ: բոլորթույոր չորս Փոալուլյոելտրված Հանձնարարված կերակուրները, ներ կոչվոզ այդ չորս Խոծանոցները կարող էին սւատրաստելմաե տուցելուչիմությանը, Հագեցելէր ավելիչուսո,Քան Թե քաղցը նա Այնուծետե իֆավ ավելի վարեց անցավ առաֆ, կմեղմանար: նա

ու

ու

ու

ու

խոր, այղ ամբողջվերֆացած,նյութական Ման

տակոււոակը

Ը ն

լ|Սծրես փոսնգելո

Ը

Գլ

Ր

ու

սաշմանափակգիտու-

Հոգին՝ ՞ոգ

եստն

արանձաքար

վում, ալթիմիկոսների, քարը աստղագուչակների փիլիսոփայական փնորողներիայն խորչրղավոր սեղանի առաֆ,որի սկզբնավորողենրը միջնադարում Գրյոմ Փարիզցին Նիկոլա Աշժերոնշը, Փլալույսի ներքո, մելնէին, ե որը Արեելքում, մոթճյուղյաաշտանակի ու

Սողոմոնին, Դյութագորասին Զըուդաչտին: Համենայն թե Իրավացիանիրավ, դեպս՝ ւայօզեսէին ենթադրում: է, որ ռարկավագապետը Անեձրկրա Հաճախէր այդելում Սուրբ Անմեղեծրի գերեզմանոցը, որտեղ,ճիչ է, Թաղված էրե երա Հայրն

Հասնում

է

ու

մայրը 1466 Թվականի ժանսոախտի մյուս զոչերի Հեւ, սավոայն շատ ավելի քիչ բարեպաչտէր երնհում երանց չիրմի խաչի, ջան թե որոնցով ծաձկված էր «այնտարօրինակկնրպարանքների նկատմամբ, Հենց կողքին գտնվողՆիկոլաՓլամելիէւ կլոդ Պերնելի՛՞ չիրիմը: ու

103.

Թույլատրված (լատ.):

104.Անթույլաորելի (ատ.): 105. ՆիկոլաՓլամելիկինը:

Լոմբարդացիների կասկածչկա, որ նրան Հաճախ էին տեսնում Սարիվոյիփողոցներիանկյունում փողոցը կտրելովԳրողների գտնվող մի փոքրիկ տուն գաղտագողիմտնելիս: Այդ այն տունն էր, մոտ 1417 ն թվականին, որ չինել էր ՆիկոլաՖլամելը որտեղ էլ մեռել՝ Հետո ժնալով՝ ս կսում էր վեդրանից միչտ անբնակ ավերակի իսկ ու

րածվել, այնքան, որ

երկրներիալքիմիկուներն

բոլոր

ու

փուքս փչող-

ները մաշել էին երա պատերը՝ թեկուզ միայն իրենց անուններն այդտեղ փորագրելու Համար: Մի քանի Հարնան պնդում էին նույնիսկ, որ

մի անդամ օդանցքիցտեսել են, թե ինչպես սարկավադապետ կլո-

դը

բաճով փորփրում էր այն երկու նկուղների Հողը, որոնց քարաչեն

նեցուկներնամբողջովինխզբզված կին անչամար ուտանավորներով ծածկագրերով՝ Հենց ՆիկոլաՖլամելի ձեռքով: Ենթաղրումէին,

ու

ն Փլամելնայդ նկուղներում էր թաղել փիլիսոփայական քարը, սկսած մինչն. ալքիմիկոսներըերկու դար չարունակ, Մաժիստրիից Հայր Դասիֆիկո էին այդ չարչարել Հողը մինչն այն օրը, երբ այնքան

որ

տակնուվրա արված տունը նրանց դաժանորեն փորփրված ոտքերի տակ վերջապեսփոչիացավ: ու

է նան, որ սարկավագապետը Աներկբա սկսել էր արտակարգսեր ցուցաբերել Աստվածամոր տաճարիսիմվոլաքանդակավագ դոան՝ այդ կախարդական քարատառ էֆի Հանդեպ,որ փորագրելէր Գիյոմ ն Փարիզցին եպիսկոպոս անկասկածգեչենի էր դատապարտվել

այդպիսի դժոխային նախերգանքավելացնելով այն սրբազանպոնմին, որ մշտնեջենապես երգում է Հուշարձանիմնացածմասը: Սարկավագապետ կլողին վերագրում էին

ուսումնասիրել էր մուս

Քի ինչ

ամեն

ն

որ

խորապես զննելու

Հա-

դարաչրֆանումցցված էր գավթի որին ժողովուրդն անվանում էր Գորչպարոն: Բայգայն,

ոք

մուտ-

այդ

կարող էր անձամբտեանել,այղ այն անվախճանժամերն

էին,որ անց էր կացնում ն

այն,

այն երկար, վիթխարի Քրիստափորի

ուրբ

նելուկային արձանը,որ

նան

նա

զննում էր ավագ դռան

Հաճախ գավթիպատվարի վրա

նստած

մերթ քանղակները, ուսումնասիրում

Հիմար կույսերին իրենց չրջված ճրագներով, մերթ էլ իմաստուն

կույսերինիրենց ուղիղ ճրագներով, երբեմն էլ Հաշվում էր այն ձախակողմյանավագ դռան վրա է նայում է եկեղեցու ներսի ինչ-որ խործրդավոր քարը, ելթե կետի, որտեղ, անկասկած,թաքցված է փիլիսուխայական իՀարկե ՆիկոլաՓլամելինկուղում չէ: տաճարի Այստեղանցողակի կերպով ասենք, որ Աստվածամոր Համարբացառիկբախտէր այդ դարում`սիրվել այդալեաերկու տարբեր ձեով ն այնքան երկյուղածությամբ, իրար ամեննեինչնմանող երկու ձակեերի՝կլոդի Քվազիմոդոյիկողմից: Մեկը՝մի տեսակ ագռավի Հայացքի անկյունը,

որ

քանդակված ն

ու

բնազդական

ու

վայրենի կիսամարդ՝ սիրում էր եկեղեցինիր գեղեց-

կության, բալեկերտության Հառնում

ու

այն ննրդաչնակության Համար,

որ

էր նրա սքանչելի ամբողջությունից: Այուսը՝դիտական

ու

վառ երնակայության տանրքածշանան նրա նչանակության, նրա

չուրը Հյուսված առասպնլաբանություննելրի, պարունակածիմաստի, ճակատիքանդակներիտակ ախովածխործրդանչանների Համար, որպես առաչին տեքատմ̀ագաղաթի երկրորդ տնքատի""տակ, մի խոսքով այն առեղծվածի Համար, նա

Հավերժորեն առաֆադրում է

որ

մեր իմացությանը:

Վերֆապես, կասկածից ղուրս

է,

որ

Հարմասարկավագաղպետը

րեցրել էր իրեն երկու աչտարակներիցայն մեկի մեչ,

որը

նայում է

գրեի Հրապարակին,զանգակների վանդակի կողթին, մի փոքրիկ, չափազանց գաղտնի խցիկ,

կուլոսը, ինչպես

ասում

ուր

ոչ ոք

չէր մտնում,

նույնիսկ եպիս-

էին, առանց նրա թույլտվության:

Այդ

խցիկը,

որ գտնվում է Համարյաթն աշտարակիծայլին, ագռավների բների արանքում, ժամանակինչինել էր տվել եպիսկոպոս Հյուգո Բրզանսոնցին"՛, կախարդությամբ զբաղվելով այդտեզ: Ոչ ոք ն 106. Տպագրությունից ԹանԹ.յԹիգյուտիցառաջ Հաճախ, մագաղաթի

ֆեջում գրված տնքստը կությանսատճառով, կոչվում էր պալիմփսնատ:

107.

Խսկօ ՌՄմօ Ցա.

1326-1332:

ու

հորն էին

Ծնթ. Հեղինակի:

գբում:Դա

չգիտեր,թն ինչ է պարունակումայդ խցիկը, բայց Տերրենիառափնյա ավազուտից Հաճախ էին տեսել, թե ինչպես գիշերը, աշտարակի հտեի կողմում եղած նրա փոքրիկ լուսանցույցում կարճ

ընդմիջումներով երեում,

սար

անչետանում

ինչ-որ կարմիր,ընդծատ-ընդծատ Հետնում էր փուքսի Հնասսլառ չնչառությանը

Հավա-

նորից էր նրնում

ու

տարօրինակլույս,

ու

ու

ն

որ

ավելի չուտ

կարծես գալիս

ձր բոցից, քան քն լապտերից: Խավարում այդպիսիբարձրության ն

վրա բացառիկ տպավորություն էլ ասում

էին.-

գործում

դա,

ն

Տեսե՛ք, սարկավագապետըփչում

բարի կանայք է,

դժոխքն է

ճարճատում այնտեղ: ցայտուն ապացույց Վերֆիվերֆո, այդ բոլորի մն կախարդության չկար, բայց

ն

այնպես, այդթան ծուխն էլ բավականէր ենթադրելու

բավական սարկավագապետը աչեղ Հոչակ էր ձեռք բերել: Այնուամենայնիվ, մենք պետք է նկաՀամար, որ տակը կրակ կա, ուստի

ն

տենք, որ Եգիպտոսի բոլոր

գիտությունները, մեռելաչմայությունը, կախարդությունը, նույնիսկ ամենաանմեզը՝ բնական կախարդությունը, ավելի կատաղի թշնամի, Աստվածամոր տաճարի ատյանի

պարոնների առաֆ ավելի անգութ կերպով մերկացումներ անող դա անկեղծ սարսափի

չունեին, ինչպես սարկավագապնտր:Լիներ կամ «Հասե՞ք,գող

կա» աղաղակողավազակիճարպիկխաղ, այնու-

ամենայնիվ, այդ չէր խանգարում կանոնիկոսներիժողովիիմաստուն

գլուխներին,

որ

սարկավագասղետինծամարեն դժոխքի գավիթը

Համարձակված,զալտնադիտության խորխորատներում մոլո ված, ծածուկ գիտությունների խավար ոլորտնկրում խարխափող մարդ: ժողովուրդն էլ այս դեպքում չէր սխալվում. մի ջիչ Թեկուզ խորաթափանցմիտք ունեցող ամեն ոք ՔվազիմողոյինՀամարում էր դն, ԿլոդՖլոլոյին՝ վՀուկ: Ակներնէր, որ ժամչարը պետք մտնելու

չ ծառայեր սարկավագասլետին մի

որոշ

ժամանակ, որից Հետո պետք

է տաներ երա Հոգին որպես վարձածատուցում:Հետեաբար, սարկա-չ

փաղաղնտը,Հակառակիր վարած խատամբեր կյանքին, վատ անուն

ուներ բարի Հոգիների չրֆանակում,

ն

չկար բարեպաչտի որնէ

անվարձքիթ, որ կախարդիճոտ չառներ նրանից: Եվ եթե տարիներիՀոլովման Հետ անդունդներ էին գոյացել նրա գիտության մեջ, ապա այդպիսիք գոյացել էին նան նրա սրտում: ստիպվածէին այդպես կարծել՝զենելով երա դեմքը, Համննայնղ եպս, էին մութ ամպի միջով: Ինչի՞ որտեղ Հոգու ճաճանչելը տեսնում արդյունք էր նրա լայն, ճաղատ ճակատը, չարունակ խոնարծած գլուխը, Հառաչելուց մչտասլեսբարձրացածայղ կուրծթը: Ինչպիսի՞ գաղտնիմիտք էր ժպտեցնում երա բերանն այդքան դառնությամբ հրբ նույն պածին խոժոռած Հոնքերն իրար էին մոտենում կովելու նման: Ինչո՞ւ նրա պատրաստվողզույղ ցուլերի մնացած մաղերն արդեն ալեխառնէին: Այղ ի՞նչ ներջին կրակէր. որ երբեմնցայտում էր նրա ճայացթի մեջ այն աստիճան,որ նրա աչթերը նմանվում էին Հնոցի պատում փորվածծակերի: Հոդեկանբուն գերզբազվածություն այդ նշաններըբարձը ուժզնության էին Հասելմանուվանդ այն չրջանում, երբ տեդիէր ունենու մ սւյս ղատմությունը: Շատ անդամ երգեցիկ դասի տղաներիցմեկնումեկը մենակՀանդիպելով փախել էր. նրան հկեդեցում՝ սարսավփածար Շատ այնքանոը տարօրինակվառվոուն էր նրա Հայտգքը: անգամ ու

Թյանը`ճմ

(Թոնին, խառնում էր անչասկանալի միջանկյալ անգամ «կանոնիկոսարանը(Վացող» Տերրենիլվախոսքեր: սարսափով նկատելէր եղունվների գալարված պարարուծին մատներինշաններ ժոզայի ժամաչապկիվրա: ռարկավադգապետի | ն. ոյնոլես,նա կրկնապատկում էր եր խստակրոնությունը Բայգ Օում6ո1

Շատ

ու

ավելի քոն երբնէ օրինակելիեկեղեցականէր: Թե՛ իր դիրթով, թն

միչտ բնավորությամբ

Հեռու

էր մնացել կանանցից, ն Թվում

էր: թն

չըչյունն անգամ բավականէր, ոլրկնգուղնաչքերի վրա քաչի: Այս 108. ԸնդՀանուր եղանակին(լատ.):

ծաստատակամ էր նա, որ երր Հարցում այնքան նախանձախնդիր թվականիդեկտեմբերամսին տիկինԲոժյոն՝արքայի դուստրը, ու

եկավ Աստվածամոր տաճար,կյոդ Փրոլոն խստորեն այցելության Սն. ընդդիմացավ նրա ներս մոնելունՀ̀իչեցնելով եպիսկոպոսին թ. ՍուրբԲարթուղիմեոսիհախատոնակի թվականով Մատյանի նշված այն Հոդվածը, որր վանք մտնել արգելում էր ամեն մի կնո «ով ուղում է լինի ծեր կամ մանկամարդ,տիրուչի կամ նաժիչտ», որի վրա եպիակոպոսն ստիպված էր եղել վկայակոչել պապական պատվիրակՕդոյիՀրամանագիրը,որը բացառում է որոչ բարձրասՃիզանօհռքոզմ65 ՌԱԽԻՏ, զսգօ լոն 50գո մ.10 տիճան տիկինների 611101 ոօո ք055նո: Սակայնսարկավագապետը դրան էլ բողոքեց՝ առարկելով, որ պապականնվիրակի Հրամանագիրը,գրված լինելով 1207 թվականին,Հարյուր քսանյոթ տարով վաղեմի էր Սն Մատյա-

Եվ Հրաժարնից,ՀետնաբարՄ փաստաղես` զորությունը կորգրած:

մել էր երնալ իչխանուծու առա:

Բացիայդ ամենից, մարդիկ նկատել էին, որ որոչ ժամանակիցի վեր նրա զզվանքը կրկնապատկվումէր գնչուծիների բոշաների Հանդեպ: նրա միչնորդությամբ հպիսկուլուր Հատուկ Հրովարտակ էր արձակել,որով գնչուչիներին արզելվում էր պարել թմբկածարել տաճարիՀրապարակում,ն միաժամանակքրքրում էր հկեղեցական ատյանիբորբոսնածարխիվները՝ ի մի Հավաքելու Համար այն են դեպքերը,երբ կախարդները,մարգթե կին, դատապարտված եղել խարույկի կամ կախաղանի նոխազներով,մերուներով այծերով Հանդերձկախարդությունանելու Համար: ու

ու

ու

1709.Մի Քանիանվանի որոնց այցելությունից չէ կարելի կանանց, առանց գայթակղության խԽուսավփել`

աղմուկ Փարուցելու (լատ.):

ԱՆԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

չատ ինչես արդենասացինք, սարկավուգ աղետին ժամծարին Քիչ էր սիլւում մայր եկեղեցու չրֆակայքում արող Թե՛ունեոր,Թե Հասարակբնակչությունը: երբ կյոդն Քվազիմողոն միասինդուրս ու

՛

ու

ն էր սվատաձում, մարդիկտեսնում էին գալիս,իշկ դա Հաճախ ծառան նրանցանցնելը,ւտերն առջնից, ետեից, Աստվածամո նեղ մռայլ փողոցներով, ւռաճարիթաղամասերով, բաղմաթիվ վատ վոսքեր,Հեգնական երգեր գռեծիկ ալրտաչայտություննե ուղեկցում ե գլուխը է ին տանջում նրանց, լե միայն կլոդ Փրոլոն բարձր պաճած չքայլեր՝ ցուցագրելով չփոթաշար ծաղրարարնեՐին եր խիստ,Համարյա Իսկ դա չատ քն օգոստափառ ճակատը: Հազվադեպէր ւվատածում: նման երկուսնէլ իրենց Թաղամասում էին այն «բանաստեղծասում է. որոնց մասին Ռեյնիեն ներին», Ի՛նչ մարդ ասես չի ընկնում պոնտների հոնից,

էին

ու

ու

ու

ԻնչպեսՀավքերն են վազում բունրին ծալաձելիս: Մերթ որնէ փողոցային ծածկամիտմանչուկէր եր մաչկն կորները վտանգի մատնում, որպնսզի ԲՔվազիմոդոյի ասպատիմեֆ ունենա: գնդասեղ խրելուանասելիՀաճույքն Մերթ` մի դեռատի, ավելի անպատկառ, քան պետք էր, գեղեցիկ աղջիկ, զվարթ "ն քսվումէր քածանաւյի սքեմիներա ՔԹի տակ երգելով` Մ/Շհծ, ո1Շիծ,16 ձԼռԵԼօ 65 քոլ" ու

ու-

ու

երզը: երբեմնէլ գավթի աստիճաններիվրա, ատվերում ծեզնական այլանդակ խումբնէր չաղակրատում չարանով ւզպզածսպառավների

սարկավագապետի ժամծարի անցման ուղու վրա ն, անիծելով, նետում Հետեյալխրախուսականողջույնն էր նրանց.«ԻՀա՛րկե, մեկի Հոգին կառուցված է այնպես, ինչպես մյուսի մարմինը»: ու

սատանան 110. Ընկավծա՛կը,

բոնվե՛ց(ֆր.):

կոմ Հետեակաղորի խմբերն իրենց Եվ կամ թն ճեմարանականների աղն ույն

չույ

միասին ընդՀաւտելով` ( ԸԴ

տալով` կ

պես Էլ)

օո

որեէ բնէ

Ըստ

ուռ

լատիներեն բեն լ Ըւմո

Ք

ն

կանգնում ւ

բաղականչություն բոց չութ,

զ գասական

ող-

ն

ինչ-

անում,

յ

չ

(ԼԱսմօժր"'

չին մնում քաայդ լուտանջներնաննկատելի Բայցմեծ մասամբ Այդ բոլոր չքնաղ խոսքերը լելու Համար Հանային ժամծարին: չատ էր Խուլ, իսկ կլոգը՝չատ մտաղբազ: Քվազիմողոն ու

ԼԱ

(ոսա կագի Հետ (բառաիոաղ. Էյ-ՀԵ՛յ. Կյլողը լատիներեն մ ոկ Կլոդ լատիներենձեր կլավդիոս է): կազ. անվան

Հ նշանակում

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԳԻՐՔ

լ

Ճ884Տ

8Բճ11

Տերկչշդի Հոչակը չատ

Հեռու

ԽՃ

էր տարածված: Այդ Հոչակը

նա

ձեռք բերեց մուռավորապեսայն ժամանակ,երբ Հրաժարվեց տեսնել տիկին զր Բոժյոյին ն ընդունեց այնհղիճիմի այցելություն, որի Հիշատակըչատ հրկար ածեց: Մի երեկո սարկավագապետը ժամերգությունից նոր եր վնրաղարձել Աստվածամոր տաճարիիլ կանոնիկույանխուցը: Այղ խուցը, բա9ի թերնս ժի անկյունում կուտակվածմի քանի ապակե սրվակներից, որոնք լի էին բավականկասկածելի, բայց ավելի չուտ այքիմիյական արտապատկերող փոչով, ոչ մի արաառոց կամխործրդավորբան չուենը: Դատերի այս այնակզ, վրա, կային մի քանի մակազրություններ, ակայն դրանք ՀարզարժանՀեղինակեերիցքաղված՝գիտական կամ բարեպաչտականմաքուրխրատներ էին: Սարկավագասլե պղնձեեռակտուց /ուսկ էր ձեռագիր լ ոէյսի մատյուննեճրագի հատել բով ծանրարեռնվածմի ընդարձակ, կաշեպատսնդուկի առաֆ:Նա արմունկըՀենել մը ՀոնորիուսՕտյունցու մ ՔԲԿՇԱՇՏԱՒԿԱՕՈՇ 6 186Է0 4ՒԵԼԼԻՕ/" Լայն բացված գրթին ե Խոր Թերմոտազբաղությամբ թում էր նոր բերած մի մեծածավալ, տպադիրմսոոյան,որ միակն էր ու

նրա Խցիլում

որպեսմամուլիարտադրունք:

նրախործրդածությունն ընդծառոհց դոան բախու մբ:

/՞վ

չծչտվեցդիոնավունը այնՔաղցած չան սիրողլիր են արում ոով, որին(լսանզ կրծելհր ոսկորը: -

--

4այն

Դրսիցմի ձայն պատասխանեց.

12. 113.

բբան (ատ): սուրբ(իսբտինի եբանելի ե Վասն հախասածժանման

ազտտ

-

կամբի (լատ.):

Ձերբարեկամ ժակ կուակտիեն:

--

կլոդըգնաց բացեցդուռր: մի մարդ, որի խստաբժիչկնէր. մոտ Հիսնամյա Արդարե, արթայի Հայաց դեմքը մի քիչ չափավորվածէր խորամանկՀայացքով: նրա Հետ կար ն մի ուրիչմարդ:Երկուսն էլ Հադել էին օկյուռիմուչտակներովզարդ Հերձաքարի արված, գույնի,զուռիկավորսեղմ պատմուճան, դրել նույնկտորից նույն գույնիգդակներ: 4եռքերը Նրանց ու

ու

մտցված էին թների մեֆ,ուռքերը չէին երձուժ աչքերը գղակներիտակից:

ւպզատմուճաննեե

տյա՛րք,-ասաց սարկավաղապե Ասվածի4 օզնական, ներս առնելով նրանց,- այսպիսի պատվավոր այցելությունչէի սպառում այս խոսելով ՀանդերՎ՝ ժաժին:- Եվ այսպես մեծարանքով վու ղդարկու անչանգիստ էր զննում նրանց: Հայացքով Ամեենինէլ ուչ չէ այցելելուՀամարայնպիսի երեւելի գիտնականի, ինչպիսին է Հայր Կլոդ Ֆրոլո Տիրչառլեցին,-պատասխանեց որ Փրանչ-կոնտեյան եր առոզանությամբ ծոր էր Բժիշկկուակտիեն, -

ու

-

տալիսբոլոր նախադասությունները նրկարաքղանցք չրֆազգնստի առքուվառքով: Հետո Բժչկի սարկավագապետի միջն սկսվեց Դրանից մեծարանու

քով

սիրալիրությամբլի այն նախաբանը,որ այդ դարաչրջանում, սովորության, նախորդում էր զիտնականներիբոըստ Շաստատված լոր զրույցներին ն. բնավ էլ չէր խանգարում, որ նրանք ամբողջ սրատեն տով միմյանց: Չմոռանանք նչել, որ այսօր էլ այդպես են ու

է մի Գիտնականի որ Հաճոյախոսում յուրաքանչյուր բերան, ավան է: մեղրոտ մաղձի ուրիչգիտնականի, կլոդ Ֆրոլոյի` արած չնորչավորությունները ժակ կուակտիեին չին այն բազմաթիվ աշխարծիկ վերաբերում առավելություններին

անում:

Հարդարժան բժիշկը կարողացել էր իր այնքան նախանձելի պաշտոնի ընթսդքում Քաղել արքայի յուրաքանչյուր Հիվանդությունից, ավելի լավ ն ավելի անվրեպալքիմիայի գործածությամբ, որ

քան թե փիլիսոփայական քարի

Հետապնդումն էր:

մեծագույն ուրախությամբ Հիրավի,պարո՛նբժիչկ կուակտին, որ Հեր թրոֆ որդին մեծաչարզ տյար Դիեր Վերանն, հղիսկուլոսություն է ստացել: Աժիննիեպիսկոպոսնէ, այնղլես չէ՞: -

իմացա,

Այո, պարո՛նսարկավագապետ, չնորչիվ

-

ն

ողորմածությամբ

Աստուծո:

Գիտե՞քդուք,

-

թե որքան փառածեղ տեսք ունեիք Ծննդյան

տոնին,Հաշվայինպալատիընկերակցությանզլուլթն անցած,պարո՛ն նախագած:

Փոխնախագած, տեր կլող, ավալ, ն ոչ ավելի: Ի՞նչ դրության մեջ է Սննտ-Անդգըե-դե-գ՛'Արկ փողոզի Գեր եմ Շատ Հավանում սքանչելի տունը, որ ճյմարիտ մի Լուվբ է: ծառն դոան վրա քանդակված ծիրանի իր զվարճալի բառալխաղով՝ -

-

ձ Է4ԵՒԼ-ՇՕԼՇԻ՛՞.

Ավա՛ղ,տե՛րկլող, չատ թանկ է ինձ վրա նստում այդ ամբողջ կառուցվածթը: Որքան բարձրանում է չենքը, այնքան ավելի -

Քայքայվում Դե

-

եմ

նս:

պալա՛վ, մի՞թեձեզ չեն պատկանումԱրդարադատության

լատի րանտերի

ու

գտեվող

բոլոր

օժանդակչենքեր| եկամուտները,երա չրֆաակում տների, խանութների, խցիկների

ու

կրպակների

վարձագինը:Դա նչանակում է ունենալ Հիանալի կթու կով: Պուասիիդղյակային կառավարչություն, այս տարի -

ոչ

մի

եկամուտ չտվեց ինձ:

Բայց Տրիելի, Սննե-Ջեմսի, Սեն-ժերմեն-ան-Լնյիձեր ուղեեն վճարներըմիչտ էլ լավ եղել: Հարյուր քսան լիվր, այն էլ ոչ փարիզյան: Ունձք նան արքայի խործրդականի պաշտոնը: Դա արդեն -

-

-

անխախտէ: 14.

ճել Ծիրոսնենի`

օրի

բառր

ստացվել է կիսելով`

որից ե բառախաղը: «առավինյա ապաստարան»,

ճնու-(ՕԱՇԻ,

այսինքն`

-

Այո՛, եղբայրակի ց լող.

Պոլինյիիայդ անիծյալսենյորու-

բայց

որի չուրջն այնքան աղմուկ են բարձրացնում, կալվածքը, միջին Հաշվով`վաթսուն ոսկիէքյու էլ չի բերում տարհկան: Այս սիրալիրկշոսթերի մեջ, որ ւեր կլոդն ուղղում էր ժակ կարայն Հեգնական, կծու ձաղրախուլ կերպով կուակ»իեին, դաժան ժպիտը: որով գերազանց, կան չեշտը,այն խուր Բայց մսրգը մի րոպե զվարճանալու Համարխաղումէ ապերջանիկ

թյան

ու

ու

ռա-

միկ մարդու կուիտ բարեկեցության

Հետ:

նկատումդա:

եմ Հոգովո,որ Երդվում

-

ուրխ

չատ

եմ

Նրա զրուցակիցը չէր

ձեզ այսպես Քաֆառողֆ

ասաց է վերջո կլոդը` սեղմելով նրա ձեռքը: ւտեսնելով.-

եմ, տե՛րկլող: ՇնեորՀակոլ

-

գոչեց տեր կլոդը,- ինչպե՞սէ ձեր արքայական

Ի դեպ,-

-

Հիվանդիդրությունը:

Լավ չե վճարում նա իր բժչկին,- պատասխանեց կուակոիեն`

-

մի Հայացքնետելովընկելոոջկողմը:

եք, քավո՛րկուսկտին,նկատեց կարծո՞ւմ ընկերը: չեչտով ասվածայս խոսքը այդ ԶարմանքիՀանղիմանության -

ու

վրա զրավեց անծանոթ անձնավորության ուչադսարկավագապետի

րությունը, որ ճիշտն ասած` ոչ մի րուլե Հայացքը լիովին չէր կտրել նրանից այն պածից ի վեր, ինչ նա ոտքը ներաէր դրել իր խուցի որպեսզի չեմբից:Հաչվիէին առնված Հաղարավոր նկատառումներ,

կլոդ Փրոլոն Համաձայնի ժակկուակտիեին՝ ընդունելդոկտոր Լյու11 դովիկոս արքայի ամենազորբժչկին՝այդալիսիընկերակցությամբ: մեջ ոչ մի բարեծաճո բան չկար, Այնպես որ, նրա արտաչայտության երբ ժակկուակտինն ասաց.

դեպ,տե՛րկլոդ,ես ինձ Հեւ բերելեմ ձեր մի եղբայրակգին, որ լսելովձերՀոչակը՝ ուղում է տեսնվել ձեզ Հետ: դիտությա՞նմարդ է,- Հարցրեց սարկավագապե Դալրոնը ընկերոջ վրա: ԵՎ խորաթափանց Հայացքըսնեռելովկուակտիեի -ի

-

անծանոթիՀոնքերի տակ նկատեցիր Հայացթից ոչ «ակաս ծակող ոչ պակաս անվատածությամբլի մի Հայացք: Ինչքան որ ճրագի ու

աղոտ

լույսը

վաթսուն մոտավորապես

թույլ էր տալիս տեսնել, ալա

զառամածծերուկ էր տարեկան,միֆաշասակ,կարծեսթե Հիվանդ դա: նրա պրոֆիլը, թեն խիստ քաղթենիականդիմագծերով,ինչ-որ Հզոր խիստ բան ուններ, նրա բիբը չողչողում էր Հոնթերի խիստ ու

ու

քարանձավիխորքում, իսկ ցած՝ եղրածակգլխարկիտակ զգացվում էին լայն

խոր կամարիներքո, ինչպես լույսր

մինչն քիթն

իջեցրած ն

ակոսները՝ տաղանդավորճակատինչանները: նա

ինքն էլ Հանձն առավ պատասխանելու սարկավագապետի

Հարցին.

Մեծաչա՛րգվարպետ,-

-

ասաց

նա

ծանրակչիո չեչտով,- ձեր

ՀամրավըՀասավ ինձ էլ, ցանկացա ձեր խորՀուրդն առնել: Ես սոսկ գավառականխղճուկ մի ազնվականեմ, որ իր մաշիկները Հանում է գիտնականիսենյակը մտնելուց առաֆ: Լավ է իմանաք իմ ն եա

անունըք̀ավոր Տուրանժո:

«Բացառիկանուն պետը,բայց

ն

սեպուծի Համար»,-

այնպես զգաց,

որ

մտածեց սարկավագա-

գտնվում է ուժեղ

առաջ: իր բարձր իմացության բնապղով

նա

ու

լուրջ մարդու

գուշակեց,

որ

քավոր

Տուրանժոյիմուշտակապատզլխարկի տակ կա մեկը, որի իմացությունն իրենից պակաս չէ,

ն

զննելով

այդ

լրֆախոծչդեմթը, այն

Հնդնականժպիտը, որ խաղացնրա՝կլող Ֆրոլոյի մռայլ դեմքի վրա` ժակ կուակտիեիներկայության պատճառով,թիչ-քիչ ցրվեց, ինչսլես վերջալույսը իֆնող զիչերվա Հորիզոնի վրա: նա նորից նստեց լո իկ մռայլ իր խոչոր թիկնաթոռին, արմունկը սովորականտեղը ու

գրավեց սեղանիվրա, ճակատն էլ կոթնեց ձեռքին: Մի թանի րոպե ԽորՀրդածելուցՀետո` նչան արեց երկու այցելուներին, որ նստեն, ե

դիմեց քավոր Տուրանժոյին. ն ո՞ր զիտության Ելել ծք իմ խորՀուրդն իմանալու, վարոլե՛տ, վերաբերյալ: -

ես Հիվանդեմ, սլատասխանեց քավոր Տուրանժոն,-ՄեծաՀա՛րգ,էլ մի մեծ էակուլապ""եք, յաստիկ Հիվանդ:- Լսել եմ, որ դուք -

բժչկական մի խործուրդ Հարցնելու ձեզ: սարկավազապետըգլուխն օրոխելով: Եվ բարծեսթե մի վայրկյան կննտրոնանալուցՀետո չարունակեց.- ՔԲա(որ Տուրանժո,քանի որ այդ է ձնր անունը, չրֆնցեք ձեր գլուխը ն չմ պատասխանը կզտնեք պատիվրա գրված: Քավոր ՏուրանժոնՀնազանդվեց ն կարդացիր զլխավերնում, պատիվրա փորադրվածմակադրությունը. «Բժշկությունըերազների ատի

ն

եկնլ

եմ

Բժչկակա՛ն,- առաց

-

քույրն է: Ցամբլիկոս'"»: Րայցբժիշկ Ժակ կուակտինն, որ դժկամությամբ եր լսել իր ընկեոջ Հարցումը, տեր կլոդիպատասխանիցէլ ավելի դժգոծ մնաց: նա լոացավ ն քավոր Տուրանժոյիականչին ցածր ձայնով, որեսզի յարկավադասլետլըչլոի, առաց. ՋԼ՞ որ հա ձեզ նախազգուչացրի,որ նա խենթ է, իսկ դուք ուզեցիթ տնանել նրան: Բայց կարող է պատաչել, որ այգ խենթը միանգամայնիրավայի լինի, դոկտոր Ժակ,- պատասխանեցքավորը նույն չեչտով է. բառն ժպիտով: -

-

ԻնչոլեսՀաճո է ձեղ,- նկատեցկուակաիեն չոր-չոր: Աղա դիմեՇատ արագաշարժեք դուք ով «արկավագառլետին` ասաց.գործի ն մեֆ, տեր Կլոդ, ձեզ Համար դժվարություն չի Հարուցում Հիպոկխատ, ինչոլես որ կապլկին՝ կաղինը: Բժշկությունըերա՛զ: ես կար-

եմ, որ

ջում

եթե ղնղավաճառներըն սպեղանիպատրաստողներն այս-

տոնըլինեին, չէին կարողզառլելիրենց ն ձեզ չարկոծել:

Ուրեմն՝դուք

ացասում նջ սիրադելերի աղդեցությունը արյան

սպեղանիների

ն

ազդեցությունըմկանի վրա: Դուք բացասում եք ծաղիկների Առլոլլոնի բէժչկությաւն Առուվածը: Հիվանդեերին բուժելով որդին. սկսեց Հարություն տալ մեւելեերին, որի Համար չբավարարվելով Չե սից: Սովորական (զվի մեջ նչանակում է բժիչկ: ոլատժվեց

115.

116.

ու

բնություն,ն

ստեղծված է Հատկապեսայն Հավերժական Հիվանդի

որ կոչվում Համար,

Ես

-

կլողը

է

մարգ:

ո՛չ դեղատունն եմ Ես

սառնչ-սառն:-

Ճիչտ չէ՞, ուրեմե,-

-

բացասում, ո՛չ էլ Հիվանդը,-

Բժշկին

վրա բերեց

Հադատաղըներքին մկնատում է,

ասաց

տեր

բացասում:

եմ

որ

ժել խորոված մուկ դնելովվրան,որ

եռանդազին,կուակտինն

Հրազենի վերջը կարելի է պարտ

ու

որ

բու-

պատչաճձեով ներ-

է ծեր ծրակները: մուծված երիտասարդ արյունըերիտասարդացնում անում է չորս, նախ Ճիշտ չէ՞ միթե, որ երկու անգամ երկու ՇուքՒ05101ի0ո05' է տեղի ունենում, 0թ15101ի0ո05'", ապա

առանց Հուղվելու պատասխանեց. Սարկավագապետն

ունեմ: որոչբաներ,որոնց մասին ես յուրովի կարծիք զայրույթից կարմրեց: կուակտինն

կան

-

Ւ-Հե՛,

-

իմ

Բոր բա

կուակտին՛, արկանանք,/ Ք Հբ«Րլ

նկատեզ

1քավո

Ը

Տուրանժոն:-Պարոն մեր բարեկամնէ: սարկավադապնետը խնեթ է նա: Վերջիվերջո, կլոդ,վկա,վարպե՛տ Աստված

-

-

ասաց

քավոր

փոքը Տուրանժոն

լռությունիցՀետո,- դուք ինձ դժվարին կազությանեք մատնում: Ես մեկը վերաբերում էր եկելէի ձեզնիցերկու խչորձուրդ ստանալու, իմ առողջությանը, ա մյուսն աստղին: Եթե այդ է ձեր մտածոգությունը,սարկավապատասխանեց շատ լավ կանեիք,եթե ձեր չունչը գաղեւտը,-դուք, պարո՛ն, -

տրե ձլ"րեիք

մ

սանդուղք դուղջը

արձրանալուզ: բրճր ("ց

ես

Հավատում, ո՛չէլ աստղագիտությանը:

ո՛ չ

մ բ`շժչկությանն

Հիրավի՞,-գոչեց քավորը զարմացած: էր բռնազբոսիկ կերպով: կուակտիեն ծիծաղում

-

117. ղերիձղտում` մարմինն առաֆծոռ ելու: 118.Ջղերի ձգտում` մարմինը մեջքի վրա ծոռելու:

եմ

Ջե՞ք տեսնում, որ խենթ է,- ասաց նա ցածր ձայնով քավոր ուրանժոյին:-- Ջի՛ Հավատումաստղագիտության: Երնակայության ինչպիսի՛4ն,- առաց տեր կլոդը,- որ աստղի -

-

յուրաքանչյուր ճառագայթը որնչ մարդու գլխին Հասնող մի թել է:

Ինչի՞նեք ուրեմն Հավատում,- գոչեց քավոր Տուրանժոն: Սարկավագապետը ժի րուլհ մնաց անվճռական,ապա նրա դեմքի -

(բա գծագրվեցմի մռայլ ժպիտ, որ կարծեսերնան էր

Հանում

նրա

պատասխանը. Օօ

-

տ 0ծսու'".

Թօդաոստ

-

ավելացրեղ քավոր Տուրանժոն՝խաչա-

ոօեսու-

(նքելով երեր: Ամո՛ն,--

ասաց կուակտիեն: Մքծածա՛րգ վարպետ,- չարունակեցքավորը,- Հողիս Հրճվում Ի տնանելովձեզ այսպիսի բարեպաչտությամբՀամակված: Բայց Հասել եք այն ինելով այդպիսի մեծ գիտնական, միթե դուք -

-

աստիճանին,որ այլես չեք Հավատումգիտությանը:

Ոչ,- պատասխանեցսարկավագապետր՝ բոնելով քավոր

-

հանժոյի թներ, "իբի մեֆ,- ո՛չ,

ն հս

Ֆու-

խանդավառության կայծը վառվեց նրա անփայլ չեմ բացասում գիտությունը:

ժամանակգետնատարած ու

Ես

այնքան ծրկար

եղունդներս գետնի մեջ մխրճելով չեմ

սողացել քարանձավիանչամար ճյուղավորությունների միչով,

որ-

պեսզի իմ առաջչ՝Հեռվում, խավար գետնուղու ծայրում չնկատեմ

ինչ-որ

անտարակույս,այն կենտրոնականլուսաճաճանչ (աբորատորիայի ցոլքը, որտեղ Համբերատարներն իմաստունները լույս,

բոց,

ու

նշմարել են

Աստծուն:

Բայցվերջապեսի՞նչնհք ընդՀատեցՏուրանժոն: Այքիմիան: -

դուք

-

119.Հավատում եմ 120.

Տեառն

Աստծուն

մերոյ(չատ.):

(լատ.):

Համարում ճիչտ

ու

աներկրա,-

տե՛րկլոդ, ալթիմժիան, Գրո՛ղըռանի,- գոչնց կուակոիեն,-

-

ունի, բայց ինչո՞ւ սլարսավել անչուչտ,եր իրավացիությունն բժչկությունն աստղագիտությունը: ձեր գիտությունը,ոչի՛նչ է Ոչի՛նչէ մարդունվերաբերող ու

-

երկնքին վերաբերող ձեր գիտությունը,-

տիրաբար վրա բերեց

սարկավաղդապետը: Դա

-

ե նչանակում է անխնավարվել Է ղիղավրոսի'՛ ալդնայի՛՞՛

Հեւո,- առարկեց Բժիչկըծաղրականչեչտով: եմ ժակ: Ես անկեղծորեն խոսում: տյա՛ր Լանցե՛ք,

արքայի այզին չի եվիրելին4, Բժիչկըչեմ նորին վանմությունը Դեդալոս ն զննեմ այնտեղ:Մի՛բարկացեք որպեսզի Համաստեղությունները ինձ լոնցեք: Ի՞նչճշմարտություն եք քաղելդուք, ես չեմ ասի բժչկուբան չէ, այլ` աստղաղգիտություն Թյունից,որ այնքանէլ անմիտ ղիրուֆ խնդրեմ ակոսաձնդրությունառավելությունները, Թվեցե՛ք -

ես

ե

ն

զեֆիրող թվերով արվածգյուտերը: Մի՞թեդուք կչերքեք անրակոսկըի ծածուկառնչականուժը,ն -

ամբողջ

որ

դրանից ոդեչաղորդակությունը

է բիսում,-

կուակտիեն: Մոլորություն, տյա՛րժակ,ձեր ֆորմուլներիցոչ -

առարկեց

մեկը երակա-

չի Հանդգում: Մինչդեռալթիմիաներ չայտնագործություննությանր ներն ունի: Մի՞թեդուք կառարկեք, օրինակի ծամար,ՀետեյալՀեՀազար ւոարիգետնիտակ պածված սառույցը տնություններին.դառնում է բյուրեղեն ապառաժ. արճիճըբոլորմետաղների նախամայրնէ, քանիոր ոսկին մետաղ չէ,այլ` լույս: Արճիճը կուրիք չու-

եի

ամեն

մի չրֆանը ելւկու Հարյուր տարի, որպեսզի Հաֆորդարարանցեի արճիճի վիճակից կարմիր մլեդեղի վիճակին, չորս

ի

չրֆանի,

Հին Հունաստանիքաղաք նրա

Էղեյան ծովի աին: էսկուլաԱրգոլիդում.

մոտ էին գալիսամբողջ տաճարի պատգամախոսի Հիվանդգներ

Հունաստանից:

անունն 122. Հին Հույները այլդետ

բժշկության

ե

էին տալիս

որը նույնպես Բարբելոնին,

ծրկիր էր ձամարվում: կախարդության

կարժիր մկնդեղի վիճակիցա̀նազի, անազիցարծաթի-

Փաստե՞ր ուժին,գծերին սրանք,Ժե ոչ: ՍակայնՀավատուլ անրակոսկրի

են

ու

աստղերին, դա նույնքան ծիծաղելի է, ինչպես որ Մեծ կաթայի՛՞ բնակիչների Հետ Հավատանք, որ պիրոլ երդեյիկ թոչունը մնրածվում է խլուրգի, իսկ ցորենի Հատիկները՝ ծածանազգիձկների: ուսումնասիրել եմ այքիմիան՝մետաղավոխության ն Հաստատում եմ... դիսւությու եր,- գոչեցկուակտիեն,Սակայնկրակ կարածսարկավագապետըչթողեց, որ ավարտիՖես

-

իսկ կս ուսումնասիրել

-

ալքիմիան:

ու

լիս

նա

եմ

բժշկությունը, աստղագիտությունն

է միայն ճշմարտությունը (այսխոսքերն ասեԱյստե՛ղ

սնդուկի վրայից վերցրեցմի սրվակայն փֆոչով լի, որի մասին

Քիչ (երեր խոսեցինք), այստե՛ղէ միայն լույսը:

երազ Հիզոկրատեսը է, Սւրանիանե̀րսոզ է, Հերմեսըմ̀իտք է: Ոսկինարեղակն է. ոսկի նշանակում ` աստվածանալ: ԱՀա միակ գիտուռլատրաստել, ես

պեղել-սպառել եմ բժչկությունը նե աստղագիտությունը. դրանք ոչինչ են ն ունայն: Մարդկային մարմինր մչուջ աղջամուղջ, առտղե՞րը` նմանապես:- Եվ Հզոր ոդեչեչված կեցվածքովնորից բազմեց իր բազկաթոռին: Քավոլ/ՏուրանժոնԼոկ զննում էր նրան: կուակոիենանում էր ծաղրել, աննկատելիկերպով վեր էր գցում ուսերը ն ցածր ձայնով

թյունը:

ձեղ

ասում

եմ, որ

ու

ու

կրկնում.

խե՛նթ է, լե՛նթ: հոկ զարմանաչրաշնպատակինՀասե՞լեք,- ասաց Հանկարծ Տուրանժոն:- Ոսկի պատրաստե՞լ եք: եծ պատրաստածլինեի,- պատասխանեցսարկավազառլետը դանզաղորնն արտարերելով իր բառերը մտածող մարդու նման,աղա Ֆրանսիայի թագավորը կկոչվեր Կլոդ,ն ոչ թե Լյուդովիկոս: ՏուրանժոնՀոնքերը կծկեց: Ի՛նչ եմ ասում,- չարունակեց տեր կլոդը արձամարչանքի -

-

-

-

12.1 Եվրոսլական մստենագիրներնայսպես էին անվանում միջնադարյան Չինաստանը:

չեչտով- Ինչի՞ս պետք կլիներ ֆրանսիական գածր, երբ եռ վերականգնելԱրեելյան կայսրությունը: կկարողանայի Հաջողությո՛ւն,- գոչեց քավորը: Ռ՛4, թչվա՛ո խենթ,- մրմնջաց կուակտիեն: Սարկավագապնտը կարծես թե իր մտքերին պատասխանելով -

-

չարունակեց.

ծեկներա պլոկում եմ դեո սողում եմ. դեմքս ստորերկրյաճանապարՀիխիճերին դիպցնելուց: Ես նչմարում եմ ն ոչ թե ղենում, Հեղում եմ ն ոչ թե կարդում: Հարցրեց եվ նրբ կարդալ իմանաք. ոսկի կպլատրաստե՞ք,Բայց ոչ,

-

կա

ու

-

քավորը: Ո՛վ է (լասկածում դրան,- ասաց

սարկավագապետը: որ դրամի մեծ կարիթ ունեմ ես ն Հաճությամբ կուզենամ կարդալ սովորել ձեր գրթերը: մանքխնդրեմ, արժանածարդ վարպետ, ձեր գիտությունը թշնամի -

-

Այդ դեպքում, Տիրամայրնէլ գիտե,

կամ անախորժչէ՞ Տիրամորը: Քավորի այս Հարցումին տեր կլոդը բավականացավխաղաղ մեծամտությամբպատասլանելով. -իւմ

եմ ես: սարկավագաղետն Շատ լավ, կբարեչաճեի՞ք ճիչտ եք ասում, վարսլե՛տ: արդյոք որ Հեգեմ ձեզ Հետ: ինձ: կՀշամածայնեի՞ք, նախակրթել Կլոդբ Սամունլ դատավորիմեծափառ քաշանայապետական Դիրքնընդունեց. Ծերո՛ւկ,չատ ավելի երկար տարիներեն պետք, քան քե մնա96լ է 4եց, 4եռնարկելու Համար այղ ուղնորությունը խործրդավոր րերի միչով: Ջեր գլուխն ալեզարդ է: Այղ քարանձավիցդուրս են գալիս ճերմակածմազերով,սակայն մտնում են այնաւեղմիայն սն. մագերով: Գիտությունըկարող է միայնակ վարել, թառամեցենլ չորացնել մարդկայինդեմջը ն կարիք չունի, որ ծհրությունը ի/որչոմած դեմքերմատուցի երեն:Իսկ ելն, այնուամենայնիվ, ձեր այդ տարիքինայնքան մնծ ցանկություն ունեք Հաղորդակիցլինելու այդ -

ու

-

ու

ն վերծանելու իմաստուններիվտանգավորայբուբենը, գիտությանը Ձեզ`Խեղճ ծերունուդ,ես չեմ եկեք ինձ մուռ, ինչո՞ւչէ, կփորձեմ: որոնց մասին ասի` գնացեքտեսեք բուրգերիդամբանասրածեերը, աղյուսեաչտարակը, ո՛չ խոսումէ Հինն Հեբոդոտը,ո՛չ եր Բաբելոնի ՄԱ ՀեդկականԷկլինգասպիտակ մարմարակերտմեչյանի ՀակայաՇս Հլ ձեզ "ես չեմ տեսելԽալդյան կոն սբբարանը: չենթերը՝ կառուցված ըստ Սիկրայի՛՞' որ սրբազանձեի, ո՛չ Սողոմոնի տաճարը, որ է, ո՛չ էլ Իսրայելի դամբարանի քարեդռները, քանդված արքաների Հերմեսիգրքի Հատվածներով խորտակվածեն: Մենքկբավարարվեեք որոնք այստեղ են: Ես ձեզկրացատրեմսուրր Քրիստափորի արձանի էությունը, որ սերմնացանիխորձրդանչաննէ, ինչպես նան`Սուրբ

Մատրանավազ դռան վրայի այն երկու Հրեչտակներիխորձրդաամպերիմեջ Լ... նչանը,որոնցիցմեկի ձեռքը ամանի,մյուսիՃեռքը՝ որին սարկավագապետիմոլեգին ԱյստեղԺակ կուակտիեն, ասած, ձիուց ցած էին բերել, նորից այսսլես առարկությունները, նստեց թամբինն ընդչատնեց նրան այն գիտնականի Հաղթական է մի ուրիչդիտնականի. չեչտով,որը նույն ձեով Հատուցում Երոչ, ճումԸ6 Շամ": ԽորՀրդանչանը թիվ չէ: Դուք Օրփեոսին -

Հերմեսի տեղեք ընդունում:

Դուք ինքներդ եք ռխալվում,-առարկեց խստորեն ռսարկավա է , վերնածիմքբն Օրփեոսը` գասղլետը:պատը,Հերմեսը՝ Դեդալուսը չարունաչենքը,այսինքն` ամբողջը:Դութ կգաք, երբ ցանկանաք,նա` ես կեց դեպի Տուրանժոն,- ձեզցույց կտամ Նիկոլա դառնալով ռակ որոնք գչամեմաՔուրայի Ֆլամելի մնացածոսկու մասնիկները, ոսկու Հետ: ես ձեզ կսովորեցնեմՀունարեն տեքԳիյոմ Փարիզեցու ք6ո1516:0:" բառի ծածուկ նախնաոաջկսոՀատկությունները: Սակայն -

124.Հին Խալդյան տաճարները,որոնք աստիճան 125.Սխալվում ես, բարեկա՛մ Կլոդ (լաթ.): 126.Աղավնի:

առ

աստիճան նեղանում չին:

դոնից կանցնեք Սուրբ Մատուոր,Հետո` Նիկոլա Ֆլամելի տուեր

Սուրբ Անմեղներիգերեզմանրա հրկու ՀիվանդանոցներըՄոնմորանսի փողո-

Մարիվոյիփողոցում, նրա չիրիմբ. Խոցում է,

ապա

որ

ես

ձեզ կառվորեցենմկարդալ այն Հինրոզլիֆները, որոնցով ծածկված Սեն-ժերվեՀիվանդանոցիավագ դոան ն երկաթեղենի փողոցի երկաթե չորս Հաստ չրֆանակները: Մենք միասին կչեդենթ նան Սեն-կոմի, Սեն-ժբնեիե-ղե-զ'Արդանի,Սեն-Մարտենի, ֆասաղները: Սեն-Ժակ-դը-լա-Բուչըրիի-.. երկարժամանակէր արդեն, որ Տուրանժոն, ոլրթանէլ ուշիմ լիներ նրա Հայացքը, կարծես այլես չէր Հասկանում տեր կլոդի խոսթերը: Աստվածձեզ Հետ,- ընդչատեց նա սարկավագապետին,-այղ ի՞նչ գրեր են: ԱՀա դրանցիցմեկը,- պատասխանեց տեր կլոդը: Եվ բանալովխուցի պատուծանը՝ մատնացույց արեց Աստվածամոր Հակայականտաճարը, որ աստղազարդ երկեթի վրա գծագրելով իր երկու աշտարակների,թարակերտ կողերի ն Հրեշավոր մեչթի ըիլունտը՝թվում էր քաղաքի կենտրոնում նհստած մի վիթխարի, երկզլիանի սֆինքս: մի քանի վայրկյանլուո Սարկավագապետը մունջ դիտեց Հակայական Հուշարձանը, ապա աֆ ձեռքը, Հառաչելով, պարզեց դեպի սեղանի վրա բացվածտպագիրգիրքը: իշկ ձախ ձեռքր դեպի Աստփածամորտաճարը ն տխրագին Հայացթը չրֆելով գրքից գեպիցում:

են

-

-

ու

հկեղեցինա̀սաց.

Ավա՛ղ,

կսպանինրան: կուակտինն,որ այդ միջոցին չտապ մոտեցել էր գրքին, չկարողացավ չգոչել. ԷՀե՛, ի՞նչ մի վռանգավորբան կա սրա մեֆ. Օ10550 լո 6թ1510ո ք. քոսի. ԽՕՒւեծէջճ6, 4ուռուաչ 1474. նոր բան չէ: Խօետջաի -

սա

-

127.«Մեկնութիւ Թռթոցն արբոյՊողոսի». նյուրնրերգ,Անտոնիոս կոբուրգեր,

(լատ: Վերոչիչյալ գրքի վերնագիրը):

իմաստուն խութերի վարպետիգիրքն է: Արդյո՞ք ինր Լամբարի՝ է: րա Համար, որ տպազի՞ր

Հենց այդ է,

-

պատասխանեցկլոդը,որ կարծեսսուզված

այու-

մտաձայեցությանմեչ՝ մնացել էր կանգնած,ծալածցուցամատը

յոր

եզմած նյուրնրերգինչանավոր տպարանիցդուրս ալ գրքին: Հետո

էկած

մեծածա-

ավելացրեց Հետեյալ խործրդավորխութերը.

նա

Ավա՛ղ,ավա՛ղ,փոքր բաներըՀաղթում են մեծերին,մի ատամը աղթաչարում է մի մեծ զանգված: Նհղոսիմուկը սպանում է կոկոր-

իլո«ին, թրաձուկն սպանում է կետին,զիրքն էլ կսպանիՀուշարձանը:

Վանքիճրագմարիչի ազդանչանը Հնչեց այն րոպեին, երբ ժակ թւավավեն խիստ ցածր ձայնով մրթմրթում էր իր Հավիտենական բկննրգը-- խենթէ նա,- որինընկերն այս անդամ պատասխանեց.ա

լ այդպեսնմ կարծում:

Այդ այն ժամն էր, երբ ոչ մի օտարական չէր կարող մնալ վանքի րջափակում: Այցելուներըմեկնեցին: -Վարպետ,- առաց Տուրանմոն՝Հրաժեչտ տալով սարկավագալետին,--

ես

արզանք

եմ

սիրում

եմ

տածում

գիտնականներին ու

մեծ

մտքերը ե Հատուկ

Վեր նկատմամբ: Վաղըեկեք Տուրնել պալատ

Հարցրեք Տուր քաղաթի Սեն-Մարտենի աբբային:

մարկավագապետն իր խցիկը մտավ ապչածֆ՝ Հասկանալով վերայդ քավոր Տուրանժոն"",ե վերչիչելով վանականիրավաթղթերի ժողովածուի այս յեն-Մար-տեն-դր-Տուրի ապես, Թե ինչ մարդ էր

ատվածր.4նեզՃ ծօզո մո6

Օտա

Հոճմորեչ,

հճեօ

ԽՈՒՒԽոՈՒ

5ԸԼԱՇ61ԻՑ

քոսատ

ԷՒԿՈՇ6,

լոժեժոմճու

զամտ

օՏ|

ԸԱո0ուԸ05 46

հզեօք

չգոճրւչ

մօիժ1 ՏՔԱՇԻՇ Լո 5606 |իօՏԿԱՒԱՒՆԼ.

126. կուրՔաղաքի բնակիչներիը Լ ԱՀԱՆ էին նան տուրանժու 129. Սուրբ Մարին մենաստանի է արքա Ֆրանսիայի արբան Համարվում Լ

ըստ սովորության ն ունի փոքր ծուխ, այն, որ ւ"ատկասուրը Վենանտիո«եկեղեցուն, իսկ վանական ժողովում

(րանոնիկո«է

նում

է

զլարտավորէ նստել զանձապետիտեղում (լատ.):

Դեդում էին, որ այդ օրվանիցՀետո սարկավագապետը Հաճախա11 ունենում Լյուդովիկոս -ի Հետ, երբ կի խորՀրդակցություններէր նորին վաեմությունը Փարիզէր գալիս, իսկ տեր կլողի ունեցած պատիվըստվերում էր Օլիվին-լըԴենինն Ժակ կուակտինին,որն ըստ իր սովորության՝ վատարանումէր նրան արքայի մոտ:

ո

ՍԱ ԿՍՊԱՆԻ

ՆՐԱՆ

ՄերընթերցողուՀիներըմեզ կներեն, որ մի րոպե կանգ առնենք ն. փետրեննք-իմանանք, թե ինչ միտք էր թաքնված սարկավագառղետի կսպանի նրան: ԳիրքըկապանիՀուշարձանը»Հանելուկային

«Սա

խոսջթձրիտակ:

Մեր կարծիքովայդ միտքն ուներ երկու կողմ: Նախ`քածանայի մի միտքն էր դա. Հոգնորականիսարսափընոր գործակալից՝ տպագրության արվեստից,սրբարանիսպասավորիսոսկումն

ու

չլացումը

մամուլից: Ամբիոնն 4եռագիրը՝ գրավոր խոսքը, տագնապի կին մատնվում տպագրականխոսքից. որոչ չափով դա նման էր այն ճնճղուկի աճաէ, թե ինչպես է Լեգեոն Հրեշտակը բեկված ապչանքին,որ տեսնում բացում իր վեց միլիոն թները: Դա ճիչն էր այն մարգարեի, որն արդեն լսում է ազատագրվածմարդկության ժխորն խլբտումը,

լուսասփյուռ Գուտեմբերգի

բանավոր խոսքն

ու

ու

ու

որը

ապագայում

տեսնում

է, թե ինչպես իմացությունն

խարխլում են կրոնը,կարծիքըգածընկեց է

անում

ու

միտքը

Հավատը,աշխար-

Հը թոթափումէ Հոոմիիշխանությունը: Դա կանխատեսումնէր այն փիլիսոփայի,որը տեսնում է, թն ինչպես մամուլի չնորչիվ թն առած մարդկային միտքը գոլորչու

պես վեր է բարձրանում աստվածաբա-

նական կաչկանդիչ անոթից:

Դա

սարսափն էր այն զինվորի, որը

ասում տեսնելով պղնձեբարանը՝

նշանակում էր,

որ

է.-

կխորտակվի: Դա Աշտարակը

մի նոր զորություն

է

Հաֆորդելու մի

այլ

Դա

նչանակում էր, որ մամուլը սպանելու է եկեղեցին: Սակայնայս առաֆինն, անտարակույս, ամենապարզմտքի տակ, մեր կարծիքով, կար մի ուրիչ, ավելի հոր միտք`առաֆինիՀետնուզորության:

թյունը, ավելի դժվար նկատելին ավելի Հեչ» Հերքելի, նմանասլես ամբողջովինփիլիսոփայականմի տեսակետ,որ բխում եր ոչ միայն քաչանայից, այլն գիտնականից ն արվեստագետից: Դա այն նախազգացումն էր, որ մարդկային միտքը փոխելով իր 4եր՝ կփոլխեր նան

արտածայտվելուեղանակը, որ յուրաքանչյուր սերնդի Հիմնական միտքը այլես չպիտի գրվեր նույն նյութով ն նույն ձեով, որ այնքան ամուր

ն

այնքան երկարատն քարե դիրքը իր տեղը պիտի

զիֆեր Էլ ավելի ամուր

է՛լ ավելի դիմացկուն թղթին: Այս իմաս-

ն

տով էլ սարկավագիտարտամբանաձեր ուներ մի երկրորդ իմաստ. դա

նշանակում էր,

որ

մի նոր արվեստգածչազբկելուէր մի ուրիչ

ար-

վեստ, այսինքն՝ տպադրությունը կսպաներճարտարապետությունը:

Արդարն,քաղաքակրթության ծագումից մինչն քրիստոնեական թվականության տասնչինգերորդ դարը ներառյալ, ճարտարապետությունը եղել է մարդկության մեծ գիրքը, մարդու Հիմնականարտածայտությունը իր զարգացման տարբեր աստիճաններում` լինի դա որպես ուժ, լինի իմացություն:

երբ առաֆինցեղերի Հիչողությունն իրեն ծանրարհոնվածզգաց, երբ մարդկության Հուչերի բեռն այնքան ծանրացավ խառնաչփոթ դարձավ, որ մերկ թոչող խոսջը ճանապարՀըկորցնելու փոանգինմատնվեց,ապա այղ Հուչերը գրեցին գետնի վրա ամենատեսանելի,ամննատնական միաժամանակամենաբնական4եով: ու

ու

ու

Յուրաքանչյուրավանդույթ դրոչմեցին որեէ Հուչարձանի մեջ: ԱռաջինՀուչարձաններըայն ժայոակտորներնէին, «որոնց երէ Մովսեսը:Ճարտարապետությունն կաթբ չէր դիպչի», ասում սկսվեցայնպես,ինչպես սկսվում է ամեն մի գրություն: Նախնառաֆ,

էր, այբուբեն էր դա: Տեկում էին մի ուղղածայացքար, ն դա ամեն ամեն մի Հինրոդլիֆի վր էլ իսկ մի տառը Հինրոզյիֆ էր, Հանգչում էր գաղափարներիմի խումբ, ինչոպես խոյակը՝սյան վրա: Այդպեսարեցին առաջին ցեղերը՝ամենուրեք, նույն պածին ն ամբողջ աշխարՀի մակերեսին: կելտերի«տնկած քարը» գտնում են ն տառ

՛

պամպասներում: ասիականՍիբիրում,ն՛ Ամերիկայի

բառերըՀետագայում կազմվեցին:Քարը քարի վրա դրին, իրար կցեցին այդ գրանիտեվանկերը.խոսքը փորձեցորոշ անել: կելտական դոլժենն

ու

կրոմլեխը, էտրուսկյան տումուլուսը'",

եբրայականգալգալը" բառեր են: Հառոուկանուններ

լուսը:

չարսակյումներ

Մի քանիսը, ՀատկապեստումուԵրբեմն էլ։ երբ չատ թար ն ընդարձակ են:

տարածությունունեին, գրում էին ամրողջականնախադասություն: կառնավի՛՛Հակայականքարակույտն արդեն մի ամրողջ բանաձե է: Եվ վերջապես,գրեցին գրթեր: Ավանդություններըծնել էին նչանագրեր, որոնց տակ անչնտանում էին իրենք, ինչպես ծառի բունն իր սաղարթի տակ: Այդ բոլոր նչանագրերը, որոնց Հավատում էր

մարդկությունը, Հետզչետն աճում, բաղմապատկվումէին՝ ավելի ավելի խաչավորվելով բարզանալով: Առաչին Հուչարձաններն ուստի ն. Հորդում այլեսբավականչեն դրանքպարունակելու Համար, ու

ու

կողմից, մանավանդոր` այղ ՀուշարձաններըՀազիվ են արտաՀայտում իրենց նման նախնական,պարզ, մերկ գետնի վրա

են

ամեն

ու

պառկած ավանդությունը:

Ննչանազիրը սիմվոյր, կարիք ուներ

փԹթելու չինության մեֆ: Եվ այն ժամանակճարտարապետությունը զարգացավմարդկայինմոքի Հետ, դարձավՀազարգլխանի Հազարաբազուկ մի Հական այդ ամբողջ երերուն սիմվոլիկանդրոշմեց ու

ու

ՀաստատեցՀավերժական,տեսանելի չոչափելի ձեով: Մինչդեռ է, Դեղալը,որ ուժի «իմվոլն չափում էր. Օրձծոռը,որ իմացության ու

Լ30.

73Լ

Դամբանարլուր: Ատորերկրյո: գերեզմանակույտ:

ափին:

է, կամարաչարը, է, հրգում էր, սպա սյունը,որ ինջնին սիմվոլն մեջ դրվելով որ բառ է, միաժամանակ որ վանկ է, բուրդր, չարժման տառ

երկրաչափությանկ պոեզիայի «րեեթների կողմից` խմբվում: էին, ծրար կցվում գետնի զողվում,Իջնում,բարձրանում, Համադրվում, նստում վրա, Հարկ-Հարկիրար վրա դեպի երկինք միտում, մինչե ու

որ

դարաչրֆանիընդչանուր գաղափարիթելադրությամբ գրեցին

սքանչելիՀուչարձաններ այնաքանչելի գրքերը,որոնք նմանապես էին Էկլինգայիմեչյանը, Ռամզեսի դամբարանը Եգիպտոսում, տաճարը: Սողոմոնի Մայրդաղափարը խոսքը,ոչ միայնայս բոլոր Հուշարձանների ձեի մեջ էր ներդրված: էության,այլե Սողոմոնի տաճարը Օրինակ՝ ոչ

Թե պարզապեսՍուրբ գրքի կազմն էր, այլն Հենց Սուրբ գիրքն

վրա քածանաէր: Նրա Համակենտրոն յուրաքանչյուրի գոտիներից

ենրը կարողէին կարդալակներեցուցադրված Թարգմանված նրա ձնափոխուխոսքը ն այդպես սրբարանից սրբարանՀետնելով ու

բոնեցին դա Ձյուններին`

իր վերջինխորանում, նրա ամենաչոչափե

չե ձեի մեֆ,որը ստակավին էր: Այսպիսով, ճարտարավպետություն էր չինության մեչ, սակայն նրա պատկերըիր խոսքը պարփակված արտաքինի մեջ էր, ինչպես մարդու դեմքը՝ մումիան, ամփոփող տապանիվրա:

Ավելին.չենքերի

Հառնում էր ոչ գաղափարը միայննրանց ձեից,այլե նրանց Համար ընտրված վայրից:Նայած

արտածայտած

այն բանին, թե արտածայտվողսիմվոլը մռայլ էր կամ զվարթ, ըստ

այդմ էլ` Հունաստանն հր լեռները պսակում էր աչքիններդաշնակ փորում էր իր լեռների ընդերքը, որպեսզի մեշյանով,Հնղկաստանը գրանիտե Հակայականփղերի չարանի վրա այնտեղտաչեր-կերտեր

անճոռնի ատորերկրյա կռատունները: աշխարծիառաջին վեզ Հազարտարիների Այսպիսով, ընթացքում, Հնդկաստանիանչիչելիժամանակներից մնացած կռատնից մինչե Քյոլնի մայրեկեղեցին, է ճարտարապետությունը եղել մարդկության Հենված էր

մեծագույն գիրքը՝գրությունը: Եվ ամեն

սա

այնջան ճիչտ է,

որ

ոչ

միայն

տեսակ կրոնական սիմվոլ, այլե մարդկային յուրաքանչյուր

միտքիր էֆն ու

իր Հուշարձանն ունի

այդ

վիթխարի գրջի մեֆ:

Յուրաքանչյուրքաղաքակրթություն «կովում է առտվածաեն վերջանում ժողովրդապետությամբ դեմոկրատիայով: ՄենիչխանությանըՀաֆորղող ազատության այս օրենքր դրված ձ

տությամբ

մեչ, որովՀետն, մենք պեղում ենք ճարտարապետության չպետք է կարծել, որ չինարարականարվեստը Հզոր

այս

կետը,

ընդունակ է

ու

միայն տաճար կառուցելու, կրոնական առասպելարանություններն ու

սիմվոլներն արտածայտելու, իր քարեղեն էֆերի վրա օրենքի

խորՀրդավորտախտակները Հինրոգլիֆներուվքանդակագրելու: Եթե այդպես լիներ, ապա, քանի

որ

յուրաքանչյուր

մարդկայինՀառարա-

կության մեջ գալիս է մի չրջան, երբ սրբազանսիմվոլը մաշվում նֆ /ում չ

ազատ

մտքի ճնչման տակ, ձրբ մարդր ճողոպրում է

ու

թա-

Հանայիիչխանությունից, երբ փիլիսովայությունների կառավարսիստեմներիմակաճույթը կրծուժ է (րոնի դեմքը, ճարտարապետությունը չպիտի կարողանարվերարտադրելմարդկային մտթի այն նոր վիճակը,մի էֆի րա դրված նրաթելերը դատարկկլինեին մյուս կողմից, նրա երկասիրությունը կլիներ թերի, դիրթն էլ անկատար:Բայց այդ այդպես չէ: Օրինակվերցնենք միջնադարը, որ չատ ավելի Հատակենք տեւնում, որովչետն մեզ ավելի է մոտ: Իր սկզբնականչրջանում, երբ աստվածատպետությունըկազմակերպումէր Եվրոան, երբ Վատիկանը միացնում իր չուրջն էր վերադասավորում Հոռոմիայն տարրերը,որ կազմվածէին կապիտոլի չուրը ավերակ փոված Հոոմից, երբ քրիստոնեությունն ակսում էր նախորդքաղաքակրթության բեկորներիմեջ փնտրելՀասարակությանբոլոր չերտերը ն նրա ավերակեերովվերատեղծումէլ մի նոր Հինրարիխիական աչիխարծ, որի կամարակաղառաստաղիմիֆնազոդիչքարը Հոգնորականությունն էր, ապա այղ ժամանակայդ քառսից սկսում է առաֆ գալ, Հետո էլ ն

ման

-

ու

Քրիստոնեությանչնչի, բարբարոսնելյի4եուքի տակ մեռած Հունական Հռոմեական ճարտարապետություններիվզատակներիտակից է ռոմանական խործրդավոր ճարտարապետուՔիչ-Փիչ Հառնում կառուցթյունը` Եգիպտոսի Հնդկաստանիաստվածասլետական մաքուր կաթոլիկության անեղծ խորՀրդանչանը, վածքներիքույրը, ու

ու

պապականմիասնությանանփոփոխՀինրոգլիֆը: Արդարն,այդ ժամանակիամբողջ միտքը դրված է ռոմանական մոայլ ոճի մեջ: Այդտեղ ամենուրեք զգում

իչխանություն, բացարձակը,այսինջն Գրի| դոր պապը: ԱմենուրեքքաՀանան, ոչ մի դեպքում մարդը, ամեն տեղ կաստան,ոչ մի աեղ ժողովուրդը: Բայցվրա են Հասնում խաչակրացարչավանքները:Դա ժողովրդական լայն չարժում էր, ն ժողովրդականամեն մի մեծ չարժում, ինչ էլ որ լինեն նրա պատճառներն նպատակը,իր վերֆին նստվածքից այդ

միասնություն, անթափանցություն

ես

ու

ու

միչտ բխեցնում է ազատությանոգին: Նոր երնույքներ են սկսում լույս աշխարձգալ: եվ աճա սկիզբ է առնում ժակնրիաների"", պրադնրիաների՞" լիգաների" չրջանը: իշխանությունը խարխլվում է. ու

միասնությունը ելկֆեղկվում: Ֆեռդալիզմը աստվածապետությունից պաչանջում է բաժանել իչխանությունն իրար միջն` սպասելով, որ անխուսափելիորեն վրա ծասնի ժողովուրդը ն, ինչպես միչտ, առյուծի, բաժինեինքը վերցնի: Օա ոծուոօՒ (օ0"".

Ազնվականությունը ծակում, դուրս ակից,

քաղաքային Համայեքն էլ

է գալիս Հոգնորականության

ազնվականության տակից:

Գյուղացիական ապատամքություն Փրանսիայում,Հ11՛ դարում Հ ժաղ` Հակոբ ոլը Խիստ տարածվածէր (Գադգում անունից.

133.

Հլ ջանում): գյուղացիության ՃԷ 134. Ապստամբություն (Ջեխիա) Ֆրանսիայում դարում:Հուսյանների

Հետ ունեցած արտաքին նմանության Համար կոչվեց ապստամբության Պրածաքաղաքի պրագերիա: անունով` 135. կաթոլիկ 2/7 դազնվականեերի դաչնակցություն Փբրանսիայում չրջանում, Երբ ուժեղ պայքար էր մղվում կբոնական ո"լաւտերազմների ճւ ընդծանլրապես` կալվինիստնելրի դեմ: բողոքականների 1:36.Քանզի կոչվում ձմ առյուծ (լատ.):

դեմքը: Եվ, Համեցեք, փոխվում է նան ճարՓոխվումէ Եվրոպայի դեմքը: Քաղաքակրթությանեման՝ նա էլ չրֆում տարապետության է էջը, ն ժամանակներինոր ոգին պատրաստ է զանում դա՝իր թեարչավանքեերիցճարտալադրությամբ գրելու Համար: Սաչակրաց րապետությունըվնրադառնում է բերելով սրածայր կամարը,ինչոլես ազատության ոգին: եվ ածա, երբ Հռոմը քիչ-ջիչ ժողովուրդները է նան ռոմանական ճարտարապեսկսում է մասնատվել,մեռնում տությունը: Հիերոդլիֆը փախչում է մայր եկեղեցուց ն գնում տոչ-

վրա`ֆեոմանչան դառնալուդ̀ղյակների դիտանոց-աչտարակների դալիզմին փայլ

Համար: Մայրեկեղծցինինքն էլ՝ երբեմնի այծ-

տալու

քան դավանականայդ կառուցվածքը, այդ օրվանից նվաճվելով բա-

ազատության կողմից, խույս է ղաքացիականդասի, Համայնքի ն տալիս քաճանայից ընկնում արվեստագետի իչխանության տակ: է չինում դա իր ուզած ձեով: Մնաքբարո՛վ,խործըԱրվեստագետը ու

օրենք: Հրամեցե՛ք, ձեզմադավորություն, առասպելաբանություն, է, տուցվում է եհրնակայություն քմայք: Բավական ու

ունենա

տերը

իր տաճարն

խորանը, այլես

ու

արվնատազետիննեն:

ոչ

որ

քաՀշանան

մի բան չի ասի: Ջորսպա-

Ճարտարապետական գիրքն այլես չի

պատկանում Հոգհորականությանը, կրոնին, Հռոմին, այլ երնակայությանը, պոհզիային,ժողովրդին: Դրանիցեն բխում այն ճարտա-

րապետությանսրընթաց որն ընդամենը երեք

վեց Թե ութ

դար

տնած

դար

ու

անչամար կերպարանափոխությունները, է տնել,

ն

որոնք այնքան ապչեցուցիչ

են

ռոմանականճարտարապետությանլճացած

անչարժությունից Հետո:

Բայցն այնպես, արվեստնառաջ է ընթանում Հակայիքայլերով: ժողովրդիՀանճարն ինքնատիպությունը կատարում են այն գորու

որ

մինչ

Ամեն

մի սերունղ անցնելիս իր տողն է գրում այդ գրքում: Նա տաճարներիճակատիցթեբում է ռոմանականՀինրոգլիֆները, ն չատ մեծ բան է, ելն մարդ ծը,

այդ

կարողանաայս

եպիսկոպոսներնէին

ու

անում:

այնտեղ, նրա դրած նոր սիմվոլի տակից, նկատել

դոգման: ժողովրդիՀագցրած պաճուճանքը Հազիվ է թույլ տալիս նշմարել կրոնականկմախքը:

թե ինչպիսի՛ազատությունէին տալիս Դժվարէ պատկերացնել, իրենց այն ժամանակիճարտարապետներընույնիսկ եկեղեցիների նկատմամբ:Մի տեղ ասես օղածյուսվածխոյակներիվրա անամոթաբար զուզավորվել են վանականներն միանժնուծիները,ինչպես պալատիԲուխարիների դածլիճում, մի ՓարիզիԱրդարադատության գլխին եկած փորձանքնէ քանդակված ուրիչ տեղ` նոյ նաձառսլետի եր ամբողջմերկությամբ,ինչպես Բուրժի մայր եկեղեցու կենտրոնաէչի ականվկան ավազ դռան տակ.ն կամ թե` մի Հարբածվանական` ներով ն զինու թասը ձեռքին ծիծաղում է ամբողջ միաբանության Քթին, ինչպես Բոչերվիլիաբբայարանիլվացարան-սեղանի վրա: Քարովգրվող մտքի Համար այդ դարերում գոյություն ուներ այնպիսի ազատություն, որը լիովին կարող է Համեմատվելմամուլի մեր ազատության Հետ: Դա ճարտարապետության ազաժամանակակից Հեռու է դնում: Երբեմնմի տությունն էր: Այդ ազատությունըչատ ու

ավագ-դուռ, ճակատամասկամ եկեղեցին ամբողջովին՝` պարունակում է այնպիսիսիմվոլիկիմաստ,որը բացարձակապես խորթ է

պաչ-

տամունքինկամ նույնիսկ թշնամականէ եկեղեցուն: Տասներեքերորդ դարից սկսած`Գիյոմ Փարիզցին,ՆիկոլաՖլամելն էլ տասնչորսեդարում գրել են այդպիսի գայթակղիչ էֆեր: Սեն-Ժակ-դը-լա-

րորդ

Բուչբրինամբողջովինընդդիմություն արտածայտողեկեղեցիէր: Այդ դարերում միտքը միայն այս ասպարեզում էր ազատ, դրա

Համարէլ ամբողջովինգրվում էր Հուչարձանկոչվող այդ զրթերում: Հուշարձանիայդ ձեն ընդունելով՝միտքըկտեսներ,թե ինչպես ՀասարակականՀրապարակումդաձիճր խարույկի է մատնում իրեն (միտքը)ձեռագրի4ն ունենալիս, եթե, իՀարկե, բավականանխոչեմ լիներ այդ վտանգավորքայլն անելու: Այսպիսով,ասպարեզ գալու Համար չունենալով այլ միֆոց, բացի ճարտարապետությունից, միտքն ամեն կողմից վազում էր այնտեղ: Դա է պատճառը, որ

ն դրանց թիվն այդքանչատ մայր տաճարներծածկում են Եվրոպան, այնքան վիթխարիէ, որ դժվարանում ես Հավատալ նույնիսկ գելուց Հետո: Հասարակությանբոլոր նյութական ն բոլոր մտավոր ստու-

ուժերը զուգամիտում էին դեպի նույն

կենտրճարտարապետու-

եկեղեցիներկառուցելու պատրվակով` արվեստըզարգանում էր սքանչելի Համաչափություններով: Այդ դարաչրֆանումով բանաստեղծէր ծնվում, դառնում էր ճար-

թյունը: Այդոլիսով,Աստծուն

մեջ սփոված Հանճարը,որ վածների

տարապետ:Ճանգ

ֆեոդալիզմը կողժից ճնչել էր ոլղեձե վաՀաններիծածկույթի նման, ելք էր դնում միայն ճարտարապետությանկողմից, Հորդում էր այդ արվեստի մեջ, ն նրա իլիականներնընդունում էին մայր եկեղեցիների ամեն

Սյուս բոլոր արվեստները ենթարկվում էին ճարտարապետությանը ն ձնավորվում ըստ նրա թելադրանքի: Դրանջ մենծ գործի բանվորներնէին: Ճարտարապետ, որ բանաստեղծ էր վարպետ,իլր անձի մեջ ամբողջացնումէր նան թանդակագործությունը,որ նախչում էր նրա ֆասադները, նկարչությունը, որ լուսազարդում էր նրա գույնգգույն ապակիներովպատուծանները,հրաժչտությունը, որ չարժման մեջ էր դնում նրա զանգերը ն Հնչեցնում երգեՀոնները: Մինչնիսկ խեղճ պոեզիան,բուն պոնզիան,որ Համառում էր իր ողորմճլի գոյությունը պաչել ձեռագրերիմեջ, ստիպվածեղավ, որնէ բան լինելու Համար,գալ տեղավորվելՀուշարձանիմեջ`օրչներգի կամ չարականիձնով, այսինքնվ̀երջին Հաշվովկատարելունույն դերը, որ կատարելէին Էսքիլեսիողբերգությունները Հունաստանիքրմական տաճարում: տոնաչանդեսների մեջ,ԳիրքԾննդոցը՝ Սողոմոնի Այսպիսով, մինչն Գուտեմբերգր, ճարտարապետությունն է մարդու Հիմնական,Համաշխարային գիրն գրվածքը: Այս գրանիտե ն Հռոգիրջը, որ սկսել է Արնելքը չարունակել է Հունական մեականՀին աշխարՀը,վերջին էչը միֆնադարինգրել տվեց: Իմիչիայլոց, կաստայի ճարտարապետությանը ժողովրդականճարտարա«լետությունը Հաֆորդելուայս երնույթը, որ մենք նկատեցինքմիչին ձե:

ու

ու

ու

ու

ունենում

դարերում, նույնանման չարժումով տեղի է ցության ընթացքում, պատմուլյան մյուս

ԱյստեղՀամառոտակիցույց

տալու

մեծ

մարդու իմա-

դարաչրֆաններում:

Համար այդ օրենքը, որ մանրա-

մառնորեն չարադրելու Համար Հատորներ են պետք, նչենք վերին

Արնելթը՝նախնականչրֆանի օրրանը,որտեղ Հնդկականճարտարա-

պետությանը Հաջորդեց փյունիկյանըա̀րաբական ճարտարապնտության

այդ

արգասավորմայրը. անտիկաշխարձում, եգիպտական

ճարտարասլետությունիցՀետո, որի լոկ տարբերակներնեն Էտրուսկական ոճը

ն

կիկլուլյան Հուշարձանները,գալիս է Հունական ճար-

տարապետությունը, որի լոկ չարունակությունն է կարթագենյան դմբեթով ծանրաբնոնվածՀռոմեական ոճը. իսկ ավելի նոր

ժամա-

նակենրումռ̀ոմանականճարտարապետությանըՀաջորդում է

զո-

թականը: Եվ ծե էրկատենք ճարտարապետությանայս երեք չարքեըր, ապա երեք անդրանիկթույրերի՝Հեղ կական, եզիպտականն ռո-

մանականճարտարապետությունների մեջ կգտնենքմիննույն սիմվո-

այսինքն`առտվածապետություն, կաստա, միասնության սկզբունք, դոդմա, առասպելարբանությունն Աստված, իսկ երեք կրտսձր ն Քույրերի՝ փյունիկյան, Հունական գոթական ճարտարապետու(ը,

լինի նրանց բնույթին Հատուկ տարբերությունը, զտնում ենք դարձյալ նույն նչանակությունը, այսինքն՝ազատություն, ժողովուրդ, մարդ: Հնդկական,եգիսլտականկամ ռոմանականչինությունների մեջ միշտ զգում ես քաձանային,Հենց միայն թաՀանային, թեկուզ ն նա կոչվի բրածմին, մոզ կամ պապ Սակայննույնը չէ ժողովրդական ճարտարապետություններիմեջ: Սրանքավելի ճոխ չբեղ են ե նվազ տուրբ: Փյունիկյան ճարտարապետությանմեջ զղացվում է

թյունների մեֆ, ինչպիսին էլ

որ

ու

վաճառականը,Հունականի մեջ՝ Հանրապետականը, գոցականի մեջ` քաղաքի բնակիչը: ամեն Աստվածապետական

Հատկանիչներն

հե`

մի ճարտարապետությանգլխավոր

անփոփոխություն,

առաջադիմությունից

ավանդականզծերիպսձալանումը, օկզբնական նմուչսարսավփելը, ենրի եվիրագործումը, մարդուՄ բնության բոլորձների մշտական ն

Ր

ւ քեր ԳգՈՔ"Ը են,

ո

ազեննե րազ

Ը

ՐԸ

այնտեղ, նե ղա անբոնաբարելիէ

միայնյ

ՐՂ

կարող

են

Բո 7

վերծանել: Ր (

դարձնումնրան: Մի՛ւպածանջեք

Հնդկական,եգիպտականկամ ռոմանականչինություններից,

որ

վե-

Ամեն մի իրենց գծագիրը կամ բարելավեն քանդակները: բափոխեն է նրանցՀամար: Այդ ճռրտակատարելագործում սրբապղծություն նների մեջ դոգմայիաներերությունր կարծես(թն բառլետությու է մի Փարի րպես երկրորդ վրաո̀ Քարացաձություն: տարածվուծ ժողովրդական գլխավոր Հատկանիչճարտարապետությունեերի է, առաջադիմությունը ներն,ընդծակառակը, բազմագանությունն նքնատի

'Ք

պությունը, ժուսր

ճոխությունն Մ

ու

մշտական

Հ

չարժումը: շար Շ

Դրան րասք

են կրոնից,ուստի արդեն բավականուչավփխ իրենցզեղեցկության մասին, խնամքեն ոյսնում դրան, անխոնջկերիրնեց զԿսրգատրանք սլովբուրծլավում արձանեինրի արաբեսկների

անջատվածեն

ն մտածում

ու

անընդչատ խառնում

են

դեռես կերտվում

Դրա պատճառովէ,

են:

աստվածայինսիմվոլին. որի անունով էլ

որ այղ Հուչարձանները թափանցում են մի Հոգու, ամեն մի ծրնակայության մեֆ, թեն դեռ սիժվոլիկ, բայց զյուրըմբոնելի են, ինչպես բնությունը: Առտվածապհաական այս ճարտարապետությունն իրարից տարբերմում ծն այնսլես,ինչպես սրբազան-տաճարական լեզուն` ժողովրդական լեզվից, Հինրոգլիֆըարվեստից,ՍողոմոնըՖիդիասից: ամեն

ու

ու

եթե ամփուիենքայն ամենը, ինչ ասվեց այստեղ խիստ Համառո-

տակի, զանց առնելով Հազարավորապացույցներն

նություններին վերաբերող առարկությունները, Հետն

ու

աղա

մանրամասկշանգենք

դարբ յալին. մինչե.տասնչինդգերորդ ճարտարապետություն

եղել է մարդկության տարեգրության գլիավոր

մատյանը,

այդ

ժամանակամիչոցումաշխարձումչի ծագել որնէ թեկուզ փոթրիչատե բարդ գաղափար,որ Հուշարձանիձնով չարտածայտվի-յուրոքանչյուր ժողովրդականդաղափար,ինչպես ն ամեն մի կրոնական ն վերչապես,մարդկայինցեղը օրենք, ունեցել է իր Հուշարձանները,

որնէ կարնոր բան չի մտածել, որ քարի մեջ կամ քարի վրա դրած չլինի: Իսկինչո՞ւ, որովչետն.ամեն մի միտք,լինի կրոնականԹե փի-

լիսոփայական,չածագրգոված է մշտնջենականլինելու, որովծետն մեկ սերունդ տոգորած ղաղափարըուզում է ուրիչ սերունդներ էլ տոգորել-Հուզել, ինչպես նան իր Հետքր թողնել: Եվ աճա տեսեք, թե որքա՛ն անչաստատ է ձեռադրի անմածությունը, ն որքա՛ն ավելի ամուր, երկարատն

դիմացկուն է Հուչարձան-գիրթը: Գրավոր

ու

խոսքը ֆնջելու Համար բավականէ մի աձ կամ մի թուրք: կառուցված խոսքը խորտակելու Համար անձրաժեչտէ ՀասարակականՀեեն անցել ղաչրֆում, երկրային տակնուվրայություն: Բարբարոսներ

կոլիզեումիվրայով, ֆրՀչեղեղէ թերես անցել բուրգերի վրայից: Ամեն

է տասնչինգերորդղարում: ինչ փոխվում

:

Մարդկայինմիտքը Հայտնագործում է մչտնեջենական դառնալու ոչ միայն ավելի ծրկարատն ն ավելի դիմացկուն, այլե ավելի Հեշտ միֆոց։ Ճարտարապետությունը ավելի արզ գաՀընկեցէ արվում: են Օրփնեոսի քարեղեն տառերին Հաֆորղելու գալիս Գուտեմբերգի ու

արճիճե տառերը:

ԳԻՐՔԸ ԿՍՊԱՆԻ

ՇԵՆՔԸ

Տպադրությանգյուտը պատմության ամենամեծ իրադարժությունն է՝ մայր Հեղափոխությունը: Դա մարդկության մտքի արտաՀայտության բոլորովին փոխվածնոր ձեն է: Դրանովմարդկային միտքը դեն է գցում մի ձն ն ընկալում մի ուրիչը: Դա այն սիմվոլիկ օձի չառպկիլրիվ վերջնականփոխումն է, որով Ադամիցսկսած ու

ներկայացրելեն

խելքը:

Միտքըտպագիր ձն ստանալուց Հետո՝ ավելի անկորչելի է դառնում, քան հրբնիցե, որովչետն թնավոր է, անորսալի, անջնջելի: Նա

միտքը դգարաչրֆանում խառնվում է օդին: Ճարտարապետության վայրին: Այժմ Հզորապեստիրանում դարին դառնում էր լեռ ամեն նա սլանում կողմ ե վերածվում է թոչունների երամի գրավում օդի տարածությանբոլոր կնտերը: միաժամանակ` կրկնումեեք, ո՞վ չի տեսնում, որ այս ձեով միտքն ավելի անեղծ է: կարծր ամուր վիճակիցայժմ դառնում է աչխույժ, տնականությունից անցնում է անմածության: կարելիէ. իծարկե, փչրել զանգվածը,բայց ինչպե՞ս կարելի է ջեջնլ ամենուրնքությունը: Եթե չբՀեղեղ պատածի,լեոր երկարժամանակկմնա չրերի տակ,իսկ թոչունները կշարունակենսավառնել, ն ելթե լոկ մի տապանծվա այդ աչխարչավերչրերի վրա, թռչունները կնստեն տապանին,կլողանհրա Հետ, միասին ներկա կլինեն ջրերի նվազումին, իսկ այդ թառսից ու

ու

ու

ու

ու

դուրս

եկող նոր աչխարչը արթնանալիս կտեսնի,

վերնում՝թնավոր եվ երբ տեսնում միտքը: ու

որ

իր զլիշա-

կենդանի սավառնում է ընկղմված աչխարծի ենք,

որ

միտքն արտածայտելուայղ ձեր

ոչ

միայն ամճնաաղածովնէ, այլն ամենապարդը,ամեխածարմարը, բոմտածում նա լորի Համարգործածականը,երբ հնք, որ Հարմարանքների ծանըբեռ չի քարչ տալիսիր Հետ, մեծ սարքավորումչի «լաես Հանջում, երբ Համեմատում այն միտքը, որ ստիպվածէ թարգմանել ծուչարձանի,չարժմանմեջ է դնում չորս-Հինգ այլ արվեսոնելրն տոննաներով ոսկի, քարերի մի ամրողջ տար, փայտակերտների մի ածագին անտառ, բանվորենրիմի ամբողջ բանակ, երբ դա ծամեմատում

ես

գրքի

ձն

ընդունած մտբի Հետ, որին րավականէ մի բիչ

Թուղթ, մի քիչ թանաք մի գրիչ, ասլա կարելի՞է արդյոք զարմանալ, որ մարդկայինխելքը Հրաժարվում է ճարտարապետությունի Հօգուտ տպագրության:ԳետիսկզբնականՀունը Հանկարծկտրեցեք հրա մակերեսից ցած փորված ֆրանցքով ն (կտեսնեք, որ գետր ու

կՀեռանաիր Հունից:

եվ

աճա

տեսեք, թե ինչոլես տպղազրությանզյուտից

տարապետությունն աստիճանաբարչորանում է,

Հետո

ճար-

զոսանում

ու

Դուք կզգաք, որ ջուրն իջնում է, Հյութը ցամաքում, ն ժամանակների ժողովուրդներիմիտքը Հեռանում նրանից: Այդ սառեցումը գրեթե անզգալի է տասնչինգերորդ դարում, մաշանում:

ու

որովչետն մամուլը դեռ

չատ

տկար է

անզոր ն

ու

չատ-չատ

կարող

է Հզոր ճարտարապետությունիցկորզել նրա կյանքի գերառատու-

թյան ավելցուկը: Սակայնտասնվեցերորդդարից սկսած`ակներե է

նա այլես դերադառնումճարտարապետության Հիվանդությունը,

զանցորենՀասարակությանմտթերըչի արտածայտում,թշվառական ձեով դառնում է կլասիկ արվեստ, գաղդիականից,եվրուլականից, տեղականիցվեր է

ածվումՀունականի

ու

ծռոմեականի,ճյչտից

ու

ժամանակակցից` կելծ-անտիկի: ԱՀա այդ անկումն էլ անվանում են Վերածնություն:Բայց ն այնպես, Հոյսկապ անկում, որովծետն գոթական Հինավուրց Հանճարը, (ոյեց քաղաքի տղազրականվիթխաբի մամույի ետնեըմայր մտնող այդ արնր իր վերջին ճաճանչներով դեռ

ժամանակէլ (թափանցի լատինականկամարաչարերին

որոչ

կորնթականսյունաչարերիայդ խառնակազմդեզի մեչ: այդ արենէլ ածա մենք Համարում Մայրամուտի ենք արչալույս: Սակայնայն օրվանից, երբ ճարտարպետությունը դառնում է

մյուսների վիճակնունեցող մի արվեստ,Հենց որ

նա

դադարում է

Հա-

արվեստ,ինքնակալարվեստ,բռնակալ արվեստլինելուց, մաղլարփակ այլես կորցնում է մյուս արվեստները կաշկանդածպաձելու ուժը:

նրանքէլ ազատագրվումեն, իչրում ճարտարապետության լուծը, ն մեկն իր ուզած կողմը գնում: Դրանցիցյուրաքանչյուրը չա-

ամեն

Հում

է

այդ

ապածարցգանից: մեծացնումէ Մեկուսացումը

կին: «Քանղակագործությունը դառնում

է

ամեն

մե-

արձանագործություն,

պատկերադրությունը նկարչություն, եկեղեցական կանոնադրուԹյունը՝երաժչտություն: կարծեսթե մի կայսրություն անդամածատվում է իր ԱլեքսանդրիմածշվանիցՀետո, ն դրա նածշաեգները դառնում

են

առանձինթաղավորություններ: 242,

Դա

Վան էլ ծնունդ է տալիս Ռաֆայելին, Միթել-Անչելոյին,

ժոնին"",Պալեստրինային "` չլացուցիչ տասնվեցերորդդարի

Գուայդ

պայծառություններին: ԱրվեստներիՀետ միաժամանակազատագրվումէ միտքր ամեն արգենլայն խորչեր էին կողմից: Միչին դարերի Հերետիկապետներն դարը փշրեց բացել կաթոլիկության մարմեի վրա: Տասնվեցերորդ կրոնականմիասնությունը: Տպագրությունիցառաջ բարեփոխումը լոկ Հերժված կլիներ, իսկ տպագրությունը դարձրեց դա Հեղափոխություն: Վերացրեքժամուլը, ն աճա Հերետիկոսությունը ֆլատէ թե նախախնամությանգործ, բայց ե ված է: Ճակատագրական է: այնպես, Գուտեմբերգը Լյութերի նախակարասետն իսկ երբ միջնադարիարեր բոլորովին մայր մտավ,երբ գոթական Հանճարն ընդմիշտ ծանգավ արվեստի Հորիզոնում, ճարտարապետությունը չարունակեց ավելի ավելի աղոտանալ,գունաթափվել չեջվել: Տպագրված գիրթը`Հուչարժանըկրծող այդ որդը, ծծում է նրա Հյութը, լափում երան: նա զրկվում է իր պաճուճանքներից, տերեաթափվում նիչարում է աչքի առաջ: Այլնս ճղճիմ է նա, Խեղճ, ոչինչ: Այլես ոչինչ չի արտաճայտում նա, ոչ նույնիսկ մի ուրիչ ժամանակիարվեստի Հույր: Թողեվածիր բախտին, լքված մյուս արվեստներիկողմից, որովշնան մարդկային միտքն է լքում նրան, նա արվեստագետներ չկարողանալովճարել արչեստավորներ չ կանչում: Գույնզգույն ապակիներիցկազմված զարդանկարների փոխարեն` պատուծաններըծածկվում են պարզ ապակիներով:ՔանդակագործինՀաջորդում է քարտաչը: Մնաք բարո՛վամենայն կննսածյութ, ամենայնինքնատիպություն, կյանք ե ուշիմություն: Դարձած մի ողբալի մուրացկան՝ է գալիս նա արձնատանոցեերում քարչ ու

ու

ու

Հ մուվրի. Քկուան դղյակիզարդարմանը: ժասնակցել Փար,չի Անմեզեեր է: Հեղինակն չատրվանի 7138.Եկեղեցական բ ալացի կոմպոզիտոր երաժշտության բարեփոխիչ,

(1524-1594):

բեղօրինակումներովգլուխ պաչում: Միբել-Անչելոն,որ տասնվեցերորդ դարից սկսած`անկասկածզգում էր երա մեռնելը, Հղացավ ն

մի վերֆին միտք,

Հուսաչատ

միտք: Արվեստիայդ

տիտանը Պան-

ստեղծեց Հոոմի Սուրբ Պետրոս տաճարը: Մեծ, Հոյակապ մի կերտվածք, որ արժանիէր նզակի մնալու, ճարտարապետության վերչինինքնատիպությունը,ճակաարվեստազնաի ատորագրությունըքարեղեն Հսկայականմատյանի տակ, Թեոնր դրեց Պարքենոնիվրա

ն

փակվում էր:

որը

Մեռնում

է

Միթել-Անջելոն,իսկ ի՞նչ է

անում

ուրվականի

ու

ստվերի վիճակում իրեն վերապրած այդ թշվառ ճարտարավլետությունը: Վերպնումէ Հոոմի Սուրբ Պետրոսի տաճարըն պատճենաՀանում

է, նմանակերպըչինում: Դա դառնում է մոլություն,

ն

ինք-

Յուրաքանչյուր դար ունի իր ՀոռոմիՍուրբ Դետխոսը, տասնյոթերորդդարում Վալ-դր-Գրասնէ, տառնութերորգ դարում`Սենտ-Ժըենինը: Լոնդոննունի իրենը, Պետերբուրգն իրենը: Փարիզնունի այդպիսի երկու-երեք տաճար: Անիմաստմի կտակ, նին արգածատելիէ:

զառամած

ն

մնոնելուց առաջ մանկամտության մեջ ընկնող մի

արվեստիվերջին զառանցանքը:

եթե այդպիսի ՀատկանչականՀուչարձանների փոխարեն, որոնց

մասինխոսեցինքքիչ առաֆ,ջննենք տասնվեցերորդկամ տասնյոլթերորդ

դարերի արվեստիընդչանուր պատկերը, աղա

Հետաճման

ն

Հյուծախտի նույն երնույթները կնկատենք: Ֆրանսուա1Էից Հետո Հուչարձանիճարտարապետական ձեր Հետզծետեավելի է չնֆվում ն ցայտուն դարձնում երկրաչափականԳեր,ինչպես նիչարած Հիվան-

չի կմախջը:Արվեստիգեզեցիկգծերը տեղի են տալիսերկրաչափության սառն ու անողոք գծերին: Շենքն այլես չենք չէ, այլ ինչ-որ բազմանիստ:Եվ սակայն ճարտարապետությունըտանջվում է այդ

մերկությունը ծածկելու Համար: ԱՀա Հունական ֆրոնտոնը՝ներդրված Հռոմեականֆրոնտոնի մեչ ն կամ Հակառակը: Եվ դա միչտ նույնն է՝ ՊանթեոնըՊալրթենոնիմեջ, այսինքն`Հոոմի Սուրբ

Պետրոսիտաճարը: ԱՀա Հենրի 11-ի ժամանակներիաղյուսե, կայն քարե անկյուններով տներ, աշա ԱրքայականՀրապարակը, ԴոֆինիՀրապարակը:ԱՀա Լյուդովիկոս1411-իչրֆանի նկեղեցինեսա-

րը՝ ծանը,ցածլիկ, գետնածակ,կծկված, պսակված սապատանմանզմԶորս բեթով: ԱՀա մազարինյանչրֆանի ճարտարապետությունը՝ Ազգերիկոլեֆի իտալական վատ նմանակերպը: ԱՀա էյուդովիկոս 1-ի պաղատնծրը՝ արջունական տիպի երկար, անծրաղույր զորաձանձրալի: ԱՀա վերֆաղպեսէյուղովիկոս նոցնհը՝սառցաչունչ 27-ի դարաչրֆանը՝ իր եղերդատերնեի ճիճվածհտքերինմանող ու

ու

որոնք էր բոլորկոծիծներով անկանմանելուստներով, նախչերով, են ն բայց պչրբամոլ այլանդակում այդ ղզառամած, ատամնաթաւի, ճարտարապետությանը:Փրանսուտ|Էից մինչն Լյուղովիկոս 4-ը ու

Հիվանդությունն աճեց երկրաչամիականպրոգրեսիայով: Արվեստը ոսկորներիվրա քաշած կաչի ունի միայն ն թշվառ Հոզնարթի մեջ է:

իսկ այդ միջոցինի՞նչ է դառնում տադրությունը:

պետությունիցՀեռացողայղ

Ճարտարաամբողջ կյանքը գնում է նրա մոտ: Ինչ

չարով ճարտարապետություննընկնում է, այն չափով էլ թյունն ուռչում

ու

մեծանում

է: Ուժերի այն քանակը.

որ

տպագրու-

ծախսում

ձր մարդկությունը Հուշարձաններկառուցելու, սրանից Հետո ծալասում

է զրջեր տպագրելու վրա:

ակսած՝ մամուլը ուռճանալով

ու

Ուստի ն տասնվեցերորդ դարից Հասնելով Հյուծվող ճարտարապե-

տության մակարդակին,պայքարում է նրա դեմ

ն

սպանում: Տասն-

յոթերորդ դարում արդեն բավականինջնիչխան է, բավական ն Հաղթական իր Հաղթանակիմեչ այնքան ապածով, որ կարող է գրական մեծ դարի տոնածանդնս տալ աշխարչին: Լյուդովիկոս նա

2015-իարքունիքում երկար ժամանակ ՀանգատանալուցՀետո նա դարձյալ ձեռքն է առնում Լյութերի Հին սուրը, դրանով զինում է Վոլտերինն ժխորաձայնվազում է գրոչելու այն Հին Եվրոպայի վրա, որի ճարտարապետական արտաչայտությունն արդեն սպանել ամեն Նա էբ: ինչ կործանել էր այն պածին, երբ վերջանում էր

տասնութերորդ ղարը:

դարում Տասնիններորդ

ձեռնամուխ կլինի

վենրականգեմահը: Արդ, Հարցնում ենք մենք, երեք դարուց ի վեր այդ երկու արվեստներիցո՞րն է ներկայացնում մարզկային միտքը: Ո՞րն է նրա

Ո՞րնէ արտածայտում ոչ միայն նրա դրական թարգմանը:

ու

սխո-

Համաչ(լաստիկՀափշչտակությունները,այլն նրա լայնաձոծ, խոր ե ւ չ խարչային չարժումը: Ո՞րն առանցիշզման առանց անջրպետի ու

մչտապես դիզվում մարդկային ցեղին այդ առաֆ չարժվող Հաթե՞ զարոտնանի Հրեչին զուգընթաց: Ճարտարապետությո՞ւեր,

տպագրությունը:

Ձոարժեխաբել ինքն իրեն, ճարտարապետուՏպագրությո՛ւնը: Թյունը մեռած է, մեռած է անդառնալիորեն, սպանվածէ տպազիր գրքի 4նուքով,սպանվածէ, որովծետն նվազ տնականէ, սպանվածէ, Ամեն մի մայրեկեղեցի մեկ միավելի Թանկ է նառում: որովծետն. Հիմա, թե ինչպիսի գումարներ պետք լիարդ արժե: Պատկերացրեք կլինի ներդնել ճարտարապետությանգիրքը նորից գրելու Համար, երկրի երեսը նորից Հազարավորայդպիսիչենքերով ծածկելու ն այն դարաչրաններին վերադառնալու Համար, երբ ականատեսվկաների ասելով`Հուչարձանների թիվն այնքան մեծ էր, «որ կարծես թե աչխարՀըթափ տալով իրեն` դեն էր գցել իր Հին Հագուստներըեկեօու մ ԱԼ Եզ ղեցիների ճերմակ զգնստ Հագնելու ծամար»:Այշինքն՝ 5| սոմԱՏ. կշ56 ՕՅԸԿԱՇոմօ ՏՇՈՇԼ ՒօյօճքԱԽօլստլոէծ, Շգոմմգու օՇՇ|6ՏԼԱՒԿՈՒ Ս6Տ161 1ոմսծհցէ. (Օ1Լ48եր Ք40ՍՆ-ՔՈՆ»). ն

Մինչդեռգիրքն անմիչապեսպատրաստվումէ, այնքան էժան է կարոզ է խիստ Հեռու գնալ: էլ ինչպե՞ս ղարմանաս,որ մարդկա-

է այս զառիվայրով: Սա իծարկե չի յին ամբողջ միտքը Հոսում նչանակում, որ ձարտարապետություննայս այնտեղ դեռ չի կանգնեցնիորեէ գեղեցիկ Հուշարձան, մեկուսացածզլուխ-գործոց: ու

իչխանության օրոք, Տպագրության

ժամանակ,իծարժամանակ կե, կարող է չինվել, իմ ենթադրությամբ, որնէ սյուն՝ մի ամբողջ բանակի ձեռքով ն թնդանոթներից ձուլված պատիճով,ինչպես որ առ

իլիականներ

ռոմանսեիչխանության օրոք ճարտարապետության մածաբածրաթաներ նիբելունդներ էին սաւեղծվումմի ամբրոներ, միաձուլված բեբողջ ժողովրդի ձնուքով, իրար վրա կուտակված մեծ Հ այտնվելու պատածակաՀ անճարեղ ճարտարապետի կորներից: ն նությունը կարող է տեղի ունենալ քսաներորդ դարում, ինչպես Դանթեիառաջ գալը տասներեքերորդդարում: Մակայնճարտարաարվհստ,կոլեկտիվ տիրապեպետությունն այլես Հասարակական մեծ պոեմը, մեծ կոթողը, մեծ տող արվեստ չի լինի: Մարդկության ատեղծադործություննայլես չի կառուցվի, այլ կտպագրվի: Եվ եթե այսուծեւտն պատածմամբ ճարտարապետությունր ուռքի կանգնի,ապա այլես տիրակալչի լինի: Նա կննթարկվի գրականության օրենքին, որ մի ժամանակինքն էր ճարտարապետությունից ստանում: երկու արվեստներիփոխադարձդիրքերը խիստ կփոխվեն: է, որ ճարտարասլետությանդարաչրֆանումպոնմկասկածիդ դուրա ները,ճիչտ է` սակավաթիվ,նման էին Հուչարձաններին:Հեղկաստանում սաղարթախիտ է, տարօրինակ, ինչպես Վիասան անանցանելի, ու

ու

ու

ու

կռատունը:եգիպտական արնելթումպոնզիան,Հուշարձանների նման, ունի գծերիվեչություն Հին ՀունաստածՀանդարաություն, ու

նում`

գեղեցկություն,

պայծառություն,

անդորը, քրիստոնեական

եվրուլայում՝կաթոլիկականվածմություն, ժողովրդականմիամտություն, վերանորոգմանդարաչրֆանիփարթամ փայլուն բուսականման է րուրզերին, իլիտկանը՝ նություն: Աստվածաչունչը Պարթենոու

նեչանին,Հոմերոսը՝ Ֆիդիասին: Դանթեն դարում՝ տասներեքերորդ

նակում է ռոմանականվերֆինեկեզեցին. Շեքսպիրըտասնվեցերորդ գարումգոթականվերջին տաճարը: Այսպիսով,ամփոփելու Համար այն ամենը, որ մինչե այստեղ ասացինքանձրաժեչտաբարանկատարն կցկտուր ձեով. կրկեենք՝ մարդկայինցեղը ունի երկու գիրք, երկու մատյան,երկու կտակարան՝ ճարտարապետությունն տպագրությունը, քարն աստվածաչունչը թղթե աստվածաչունչը: Դարերի ընթացքում այնքանլայն բացված այդ երկու աստվածաչունչները դիտելիս, անկասկած,թույլատրելի է ու

ն

որպես գրության ակներե փառաձեղությանը, աիսոսալգլ/անիսոն յյունաչար,նախաղուռ կոթող ձեակերպվածայդ Հակայականայյղ ժի տեսակ ւուրենները, մարդուստեղծած լեռները,որ ծածկում ն ն. ս կսած մինչն զանդակատները,: աշխարը անցյալը՝ բուրդերից ու

կարդալ:Պետքէ Հիանալ անընդձատԹերթելճարտարավետության դրած գիրքը, սակայն այն կոթողի չոլետքէ ուրանալ է որ իր եծությունը, Հերթին,բարձրացնումսուղագրությունը: ետք է

ու

Վիթխարիէ

կոթողը: ես չգիտեմ, թե ո՛ր վիճակագիրըՀաչյել է, որ հլժեիրր վրա դենն Գուտեմբնրդգից մինչեայսօրմամուից դուրս եկած բոլոր գրքերը, ասլա կարելի կլինի լցնել երկրաայս տեսակմեչնդից մինչելուսին եղած ւտռարածությունը: Սակայն այդ

մենք ուզում ենք խոսել:Այնուամենայնիվ, մտքումդ է մի բերել տպագրության` մինչե մեր

ության մասին չէ,

որ

փորձում չրերը տված արտադլանքի գումարը,ապա ամբողջական բբ

ես

ամբողջությունը մեզ չի՞ թվա

այդ

որսլես ամրողջ աչխարծին օենված մի անծայրածիր որի վրա անդուլ անդակառուցվածք, ե է մարդկությունը չար աշխատում որի Հրեչավոր գլուխը կորած է արդյոք

ու

ապագայիԹանձր մչուչում: Դա

ինթակնէ,

ուր

մեղուները,բերում

բոլոր

է: Դա այն իմացության մբջնանոցն այդ ոսկեգույն եհրնակայությունները՝

իրենց մեղրը: Հաղար Հարկ Այդ կառուցվածքը են

մու, ունի: Նրա բազրիքների այս այնտեղ, բացվում դիտության խավարչտին Փարանձավեն Հատում նրա ընդերքում:Նրա մակերեսի հերը,որոնք միմյանց է մեր աչքի առւաֆ հր վրա,ամենուրեք, արվեստր չողչողացնում մեն արարեսկները, Այնտեղ վարդաքանդակներն ժանյակները: մի անծատական ո րքան մեկուսացած թվա, ունի էլ գործ, քմաչաճ ամեն իր տեղն ելուստը:Ներդաչնակությունը բխում է ինչից: մայր եկեղեցուց սկսած մինչե Շեքսպիրի Բայրոնի մզկիթը։Հազարավոր զանգակներխառնիխուռն մտքի դիղվումեն Համաչխարծային են

ու

ու

ու

ու

այդ

ոատանի վրա: Նրա վերնաճիմքի վրա նորից նոր գրել

են

մարդկության մի թանի Հին անուններ, որ ճարտարառլնտությունը չէր արձանագրել:ՄուտքիՎախկողմում դրվագել են Հոմերոսի«պիԱստսակ մարմարեՀին խորաքանդոկը, աջ կողմում` բաղմալեզու Հիդրան փչովածաչունչնէ անկելիր յոթ դլուիները: Ռոմանանրոյի նան է մի քանի ուրիչ խառնածին թաղվում բիչ այն կողմը, ինչոլես ձներ՝Վեդաներն նիրելունգները: Ձմոռանանքասել, որ այղ Հրաչակերտչենքը մնում է անավարտ: Մամուլը՝այդ տիտանականմեքենան, որ անդաղարմղում-Հանում է Հասարակությանմտավոր Հյութը, անդուլ կերպով նոր նյութեր է ժայթքում իր կերտվածքիՀամար: Ամբողջմարդկությունը չինարավրա 4: Աժեն ժի մժիսոքորմնադիր 4: Ամենաբական լաստակների Համեստր իր խոռոչն է փակում կամ իր քարը դնում: Ռետիֆ Գը-լա-Բրետոնը"" գաջի կտորտանքովլի իր կողովն է չալակած բեբում: Ամեն օր բարձրանում է մի նոր թարաչար: Ժուրաքանչյուր ն գրողիինքնուրույն տեղի են անչատական անկախ` ժուծումից նենում նան դարը տվեց կոլեկտիվ ժուծումներ: Տառսնութերորդ ու

ու-

Հեղափոխության «ՍՄոնիտյորը» Հանրագիտարանը, դարաչրչանը՝ 11Ո.

.

Անկասկած, է, դա էլ մի կառուցվածք

անվերջ լեռնանում է սպիրալների ձեով,այդտեղէլ լեզուների խառնաչփոանխոնջ աչխատանք, Քություն կա, անվախճանգործունհություն, բովանդակ մարդկության կատադի մրցություն,փիմացականությա խոստացվածապաստարան ընդդեմ բարընդդեմմի նոր ֆրՀեղեղի, Դա բարոսների ողողման: էլ մարգկության ծբկրորդ Բաբելոնի որ

մեծանում

աշտարակնէ:

139. Փրանսիադի ուտոպիստ (1734-1506): գրող, 4740. Փրանսիակոնբուրժուական առաջին Հեղափոլ»ություն ժամանակ Հիմնադրված Թերթ.Հետազայում, մինչն.1869 լաչտոնական օրգանը:

թ.. կառավարության

ու

ՎԵՑԵՐՈՐԴ ԳԻՐՔ

լ

ԱՆԿՈՂՄՆԱԿԱԼ

ՀԱՅԱՑՔ ՎՐԱ

ՀԻՆ ԴԱՏԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ

Փրկչական1482 թվականինլկստ երջանիկանձնավորությունէր ասպետ, Րեյնի սեպուծ, Իվրիի ե Մարչ նաձծանգի ազնվական բարոն, արքայական խործրդատու ն սենեկապան, Սենետ-Անդրիի նան Փարիղիպրեոյության պետ Ռոբերդ Էստուտվիլը:Մոինչպես ու

տավորապեստասնյոթ տարի էր արդեն,

որ

նա

թվականի նո-

յեմբերի 7-ին,գիսատտղի'" տարին,քադավորիցստացելէր Փարիղի

պբնոյության պետիայդ փառավորպաշտոնը,որ ավելի չու ավաոօո Շա տություն էր, քան թե պաչտոնավարություն:ՍԼջումգ5,զսգծ ոս կչ 1 ՓԺԱջաճ թօլօ41Ա16քծիոճու ԸՕՌԸՇԻՈՇՈՒՆ, ճէզանօ քՒԱՇԻՐՋԱԼԽԼ )ալեսՏ «Օղու մն051 - առում է մուսննես Լյոմնոուսը: Զարմանալի էր, կան

որ

թվականինազնվազարմմի

անձ

կատարում է

արբայա-

ծառայություն,որի նշանակմանդրությունները Հաստատված

ամուսնաէին այն թվին, երբ ԼյուդովիկոսՀԱ-իապօրինիդուստրը ցավ Բուրբոնիդքսի ապօրինիորդու Հետ: Պիչտայն օրը, երբ Ռոբեր

Դ

փոխարինեցԺակդը Վիլինինորոլես Փարիզիպրեո, էատուտվիլը

Դովենփոխարինեցպարոն Հելի դբ Թորհտինորպես դատական պալատի առաչին նախադած, ժիչան Ժուվըեել դե Ժեչան

տյար

141.

Այս դիսասոզը, որի դեմ կայիստրատեսպապը`քԲորջիայի Հորեղբայրը,

մաղթոոնջներկատարել, այնէ, ո-ինորից կծրնեա Հրամայեց Հանրույին 15:15 ԾՆթ. Հեղինակի: Թվականին:

որ պետականոչ 142.Գաջտոն,

փոքր իչխանության Հետ միացած է բազմաԹիվ մենաչնործներով ն հրավունջենրով (լատ.):

որպես ՓրանՄ,րվիլինի սլաշտոնը էր Հանում դե հ դերն Ռենյո Դորմանը դատավորի, սիայիգերագույն զ

գրավումէր Ուրսենը

Գինըդր

ԳիերԳյուիիՀույսը ւզալատին կառավարՀ ներկայացվող դիմումների

չի

գերագույն դատավուաչտոնինկատմամբ: ԱՀա Թե նախագածի,

էին

Հեւոո, ինչ Ռոռրեր էր դ 'Իստուտվիլը ստացել եկելայն օրվանից

Փարիզիպրնոյի պաշտոնը: Այդ պաշտոնըտրված էր նրանի

ասում էին պածշպանություն՝

եա լով էլ պածում դա: Փակարքունի Հրամանագրերը, արդարն, եա ն որ խուսափել չել էր էր նույնացել, դրան,միաձուլվել այնպես էր ԼյուդովիկոսՃԷի պլաչտոնափոխություններ անելումոլագարուն որ այդ սիրող աչխատունակ Թյունից,չէ՞ չվստածձող, բարկացնել ե արքան ջանում էր Հաճախակի նշանակումներովպաշտոնածաազնիվ նումներով պածելհր իչխանության ճկունությունը:Ավելին, ասպետըկարողացելէր իր պաշտոնըորուն փոխանցելուիրավունք ինչ աղզնվատոծմ ժակ ձեոքբերել,ն երկու տարիէր արդեն, ղինակիր

ե

դ

անունը 'ստուտվիլի

փայլում էր նրա անվան կողքին

մեծաանկասկած էր եղել, դ 'Էռտուտվիլը Քաֆ զինվորական գույնչնործ:եա է՝ Ռոբեր

րեոյության

պաչտոնագրերում: Հաղզվաղ ես,

Փարիզի

ն

լիբարձրացրելէր Հանրայինբարօրության 14... էր թագուծուն,նրա Փարիզ մտնելուօրը: մատուցել

օրինապածորեն իր դրոչը

դայիդեմ Բացիդրանից, չինված մի զմայլելի Թվականին անուչեղենից եղֆերու: եա ե արքայականդատարանի նախագած ոստիկանավետների ւվրնո յար լ 'Էրմիտի մտերիմբարեկամնէր: Տրիստան տեսնում ենք` իշիստՔաղցր Ինչպես Հաճելիկյանք էր վարում ստանում էր Հիանալի ռոճիկ, որին միանում ն յար Ռոբերը: Նախ՝ կախվում էին, որպես Հավելյալողկույզներնրա որթատունկին, Քաղաքացիական Քլեական դատարանների պրնեոյության դիվաապա Փոքր նապետության եկամուտները, Շատլեի քաղաքացիակա Քրեական ստորին ատյաններիեկամուտները, չծաչվելովՍանտի ն

ու

ու

ու

ԿՍորբեյի կամուրֆների փոքրաքանականցավճարները, Փարիզի աղ կչռողների վրա դրած տուրքի մասնաձանումները:Ավելացրեքդրան կեսը կարմիր ն կեսր չագանակագույն զգեստներով պճնված քաղաքամասային պետերի ն թաղապնաներիՀեծյալ զբոսանքներիժամանակ,նրանց գլուխն անցած, իր մարտականգեղեցիկ Հագուստը ն Մոնլերիիճակատամարտում ծոմոված սաղավարտըցուցադրելու ն մյուսների փայլը նահմացնելուՀաճույքը (այդ Հագուստը Հիմա էլ կարող եք տեսնել ն զմայլվել. քանդակված է դա նրա տապանիվրա Նորմանդիայի Վալմոնարբայարանում):Բացի դրանից, քի՞չ բան է միթե ն

Հացածատիկիվերակացուիփայտչափողներին

կատարյալ իչիսանություն ունենալ քաղաքային պածշակազորթի,

Շառլելիդոնապածին պածակախմբիվլչա, Շատլեիերկու դատավորՇԿՏԼՇԱՇԱ),տասնվեցքաղաքամասերիտասնվեց կոների (ԿԿմԱՕԻՇՏ միսարների, Շատլեիբանտապետի,ավատայինչորս սերժանտների, Հարյուր թռան Հեծյալ անրժանտների,Հարյուր քսան մաճշակակիր անրժատնենրի, նրա զիչերապածի, գիչերապածության ասպետի ն սրա ննթագիչերապածի, սրա փոխգիչերապածի սրա վերջնագիչեբապածի վրա: Քի՞չ բան է գործագրել բարձր ն ատորինարդարադատություն, ունենալ քննելու, կախելու նչավակելու իրավունք, լոչնուգց` չճաշվելով առաջինատյանում (Լո թուզ ինչպես խարտիաներն ծն ասում) մանը գործերըքննելու իրավունքը Փարիզիդերկոմսուխյոան մեֆ, սր այնքան փառապանծկերպով օժտել են յոլթ ազնվաու

ու

պետականդատարաններու: կարելի՞է պատկերացնելավելի Հաճելի բան, քան կալանավորելն դատաստանտեսնելը,ինչպես անում ու

ձր

ամեն

օր

տյար

Օգոստոսի լայն

ու

Ռոբեր դ ԷատուտվիլըՄեծ Շատլեում,Ֆիլիպրչ

բարձրաղիր, ձվաձե-արածայրկամարակապնե-

սովորությանամեն երեկո գնալ Գալիլեիփողոցում, Արքայականպալատի չրապատում գտնվող իր գեղեցիկ տունը, որ ստացել էր որպես օժիտիր կնոֆիցտիկին Ամբրուազդը Լորնից, ն Հանգատանալայնտեղ այն Հոզնությունից Հետո,

րի ակ,

ն

րատ

իր

պատճառել էր նրան որնէ թչվառականի գիչերելու ուղարկելը

որ

«Մաչկաչանման փողոցի այն փոքրիկ կացարանը, որ Փարիզի պրնեոներն քաղաքամասերիպետերըդարձրել էին բանտ, որպիսին ուներ տասնմեկ ոտնաչափ երկարություն, յոթ ոտնաչափ ն չորս ու

մատնաչավլայնություն

ե

տասնմեկոտնաչառիբարգրություն»/":

ուներ Եվ տյար Ռոբերդ էատուտվիլը ու

միայն Փարիզիպրնոյի

ոչ

դերկոմսիիր մասնավորդատավարությունը,այլն աչքի

ու

ատա-

մի բաժին ուներ արքայի գերագույն դատական օրգանում: Ջկար

որեէ

փոքրիչատն մարդու բարձրաստիճան

գլուխ,

չանցներ՝նախքան դաճճի կողմից կտրվելը:

Սա

որ

նրա ձեռից

ինքն էր գնացել

տարել ՇուԲաստիյլՍենտ-Անտուան ե վերցրել Նեմուրիդքսին կայի Հրապարակ մածապլատժիենթարկելու, Գրնի Հրապարակ, դարձյալ մաճապատժիՀամար, տարել էր պարոն դր Սեն-Պոլին,որ բողոքում էր` ի մեծ Հրճվանք պարոնպրեոյի, որը չէր գոռգոռում սիրում պարոնգունդստաբլին: է, որ այս ամենըչատ ավելի էին, քան պետքէր կասկածից դուրս ու

ու

երֆանիկ

ու

փառաձեղկյանք վարելու

ն

մի

օր

էլ նշանակալիտեղ

գրավելու Համար Փարիզիպրնոների այն Հետաքրքրականպատմության մեջ, որից իմանում ենք, Թե ինչպես Ուդար դր Վիլեյովը մի տուն

ուներ Սսավաճառների փողոցում, Գիյոմ դր Հանժեն գնեց Մեծ

ՓոքրՍավոան,ԳիյոմԹիբուն Սենտ-ժընեինիմիանձնուՀիներին նվիրեց կլոեն փողոցի իր տները, որ Հյուգ Օրբրիոն ապրում էր ն Խոզուկդաստակերտում, ուրիչ այդսլիսի տնային փաստեր: Այնուամենայնիվ, կյանքը խաղաղ ն ուրախ անցկացնելու այսջան պատճառներունենալով Հանդել4, տյար Ռոբերդ Էստուտվիլը 1482 թվականի Հունվարի Մին արթնացավ չափազանց մռայլ ու

ու

կռվարար տրամադրությամբ:Թե ինչից էր այղ վատ տրամադրությունը, ինքն էլ չէր կարող ասել: Արդյոք այն պատճառով,որ երկինքն ամպամա՞ծ էր, որ Մոնլերիիճակատամարտիցմնացած նրա 143.

Պետական կալվածներիցուցակ.

1383:

Ծեթ. Հեղինակի:

չէ՞ր ձզ ված ն խիստ զինվորականորեն էր սեղմում պրնոյական նրա զիրուկ իրանը: Այն պատճառո՞վ Հին թրազոտու ճարմանդըլավ

փողոցով, նրա լուսամուտների տակից. անցել էին, ամեն մի չարառանց իրեն րանի տեղ դենլու, անառակ սինլքորներ՝

արդյոք.

ջում

որ

չորսական մարդ, առանց չապկի վերնազգեստ Հագած, ծակ

լիչարկներով, մախաղներն

ու

չչերը կողջից կախած: Այն տարտամ

նախազգացո՞ւմն էր արդյոք պատճառը,որ ապազա թագավոր կառլոս )Ո/Էր եկող տարի պրեոյության եկամուտներից խուղելու էր երեք Հարյուր յոթանասուն լի վր տառնվեցսոլ ն ութ դընին: Ընթերցողը

մեզ,

կարող է դրանցիցընտրություն կատարել.ինչ վերաբերում է ապա

մենք Հակամետենք կարծելու,

որ

նա

վատ էր տրամա-

դրված Հենց այն պատճառով,որ տրամադրությունըվատ եր: Բացիդրանից, տոնի Հաջորդած առավոտ էր դա, տաղտկալիմի օր

ամենքի ն մանավանդ այն պաշտոնյայի Համար, որը պարտավոր

թե՛ իրական, թե՛ փոխաբերական աղտոտունան Հետ է Դրա այն, թյունները, առաջացնումտոնրՓարիզում: Խա որ պետք է նիստ եննար Մեծ Շատլեում: Իսկմենք նկատել ենք, է ավլել-մաքրել բոլոր որ

ու

դատավորներըսռվորաբարայնպես են գործը դասավորում, որ դատականնիստի օրը լինի նան նրանց վատ տրամադրության օրը, որ«նազի միշտ լինի մեկը, որի վրա Հարմարձնով կարողանանսրտի մաղձը թափել արքայի, օրենքի ն արդարադատության անունից: Սակայննիստն սկավելէր առանց նրան: Ռոբերդ Էստուտվիլիտեղակալներըքաղաքացիական,քրեական ն մասնավորատյաննկրում կատարում էին նրա գործն րստ սովորականի,ն առավոտյան ժամը ութից սկսած մի քանի տասնյակքաղաքացիներ ե քաղաքացուձիեր, խոնված կուտակված ՍտորինՇատլեիխավար սրածի մի անկյունում, կաղնեփայտե ամուր պատվարին պատիմիջն, բնրանբոց ներկա էին քաղաքացիականն քրեական այն արդարաղատուխյան բազմազան զվարճալի տեսարանին,որ պատածչած4Լով, ուզած կերպ խառնելով կատարում էր պարոն պրեոյի տեղակալ, Շատլեիդատավարտյար ՖլորիանԲարբրդիենը: որ

ու

ու

Սրաչբ փոքր էր, ցածր. կամարակապ առատոաղով: խորքում դրվածէր արքայականչուչանանչաննհրով զարդարվածսեղան՝կաղ նեվայտնքանդակադրվագ,խոչոլ բաղկալթոռով,որ պրնոյինն էր

ու

ընթերակա դատավոր տյար թափուր, ձախ կողմում էլ նատարան՝

ՖլորիանիՀամար: Ավելի ցած ձր, իսկ դուն

մուռ,

նատած

էր

քարտուղարը

ն

գրոտում

անղանիառաջ կանգնած էին պրնոյության

բազ-

մաթիվ սհրժանտննր՝ մանուչակագույն բրդե բաճկոնակեերով,սպիտակ խաչ կրծթի վրա: Քաղաքապետության երկու սերժանտ, Տու-

կապույտ կուրաիկ Հագած, պածաշկու-

օենյան կեսր կարմիր, կեր

թյուն էին

անում

մի ցածլիկ, փակդռան առչն,

որ

նկառվում էլ խոլ-

քում, սեղանիետեր: Հաստ պատի մեջ փորվածմի նեղ, սրածայր կա-

մարով պատուչան էր միայն Հունվարյան աղոտ

նչույլով լուսավո-

րում նրկու անչնթնթ կնրպարանք` կամարակապառաստաղիկնետրոնականչաղկապի տեղը, կանքեղակնրպքանդակված քարն քմաՀաճ

դնեին ն սրաձի խորքում, արքայականչուչանանչան դիպակի

վրա բազմած դատավորին:

Եվ իրոք. պատկնրացրեքպրնոյական սեղանիառաչ, արմունկներին Հենված, դատականթղթերի երկու կապոցի միջն,

ոտքը

թի/ա-

գույն մածուդե իր երկար զգնատիտտունին դրած, դեմքր պարուրած դառան սպիտակմուչտակի մնֆ. որից (արծֆեսԹն պոկվածԼին նրա

Հոնքերը, կարմրաղեմ, դաժանաանա,աչքը

թարթող, վեծափառու-

Քյամբ իր այտերի ճարպը կրող, որոնք կզակի տակ իրար էին միանում, Շատլեիերկրորդ դատավոր ՖլորիանԲարբրդիծնին:

Չմոռանանքասել, որ Ֆլորիանըխուլ էր. փոքր թերություն դաՖլորիանըդատում էր ն անբողոքարկելի պարտ պատչաճ ձնով: կասկածչկա, որ դատավորի Համար: Բայց չնայած դրան տյար ու

տավորի Համար բավական է լսողի տեսք ունենալ, ն Հարգարժան Բարքրդիննը առավել նս լավ էր կատարում այս պայմանը,լավ դատավարության միակ էական պայմանը, քանի

թյունը չէր կարողցրել

ոչ

մի աղմուկ:

որ

նրա

ուշազրու-

մի Բազիդրանից,լսարանումկար նրա արարքների ժեստերի ու

Հանձին մեր փոքրիկ բարեկամ, երեկվա ճեմավերաՀսկիչ` րանական ԺեՀան Ֆրոլոդյու Սուլենի,այդ «ցրիչի»,որին վատած բացի դասատուների ամենուրեք, կարողէիր Հանդիպել Փարիզում անգութ

առֆնից: ամբիոնի -

Հապամի ռե՛ս,-

որ նրա Չուսպենին,

ասում

էր նեակամացուկ հր

Ռոբեն ընկերոջը՝

կողթին ցածրձայնովծղրտումէր, երբ ինջը

մեկնաբանում էր իրենց աչքի առաջ կատարվող ստեսարանները

Բյուիսոննէ՝ Նոր չուկայինշանավոր ծույլի սիէ րուն աղջիկը: Արես վկա, ծերուկը դատաղարտում աղջկան, տեաուսսնքանդըոչ միայնականջիցէ զուրկ,այլե աչքից:Փարիզյան

ՎեԵՀաննետոն դյու

Հե՛նգ սոլ ե

չորս է: Լա

երկու դրնեին

Հատ

վարդարանկրելուՀամար:Մի

Իսկ այս մե՞կնով է: Ա՛, Ռոբեն Շիեֆ-դը-Վիլնէ՝ օղազրած չինողը:- Հիչյալ արձեստը սովորելու ն.

Քիչ թանկ

մառ «ճուտ:

վարպետճանաչվելու վճարնէ ուրեմե:Համա՞ր:Ընդունելության Պա՛Հ, այս է՞նչէ. երկու ազնվականներ այդ գջլոտներիմեջ. Էդլե դը 15: մ՛, Հյուտեն դը Մսյին: Երկուսն ՇօՒքաՏ-ԸՄՈԼՏ Սուենը, էլ ասպետ,

Հարյուր1ԼիՎը տեղ:Փարիզյան տուգանքՀօգուտ արքայի:Բարբըէ ծուղ դիենը տալիսխուլիսես, ե իսկապես էլ խուլ է: Ես կուզենամ եթե դա խանգարի ինձ խալինելիմ սարկավագապետ եղբայրը, ղալ

խաղալ ցերեկը, խաղալ գիչերը, ապրել խաղալով,մեռնել խա-

Հետո՝խաղալ վրա խաղալուց ղալով,չապկիս Հոգուսվրա:Սո՛ւրբ են. են ի՛նչ աղջիկներ գալիս իրար սիրուն գառնուկհնից կույս, ԲերարդԺիրոներս.Ամբրուազ Լեքյույն՛րը,Իզաբո-լա-Պեյնե՛տը, եմ, Աստվածվկա:Տուդանե՛լ, էլ ճանաչում տուգ անե՛նը:Բոլորին ե՛լ: Դի Հիմա կսովորեք ոսկեճաժուկ գոտիներ կապել:Փարիզյան Դա՛ծ, այդ քավթառ դատավորի դնչին տասը սոլ, պճնաժոլնե՛ր: 144.Խոտաչունչ օրենք (լատ.): 145. Րրլա/(լատ.): Քրիստոսի մարմինը

տխմարինտես, է՛: Վա՛յ, տունդ քանդվի, ծանրամարմին Ֆլորիան, Հաստագլուխ Բարբրղիեն.տես, է՛, սեղան նատեց, ուտում ծամում, է Հայցվորին, ուտում է դատականղործը, ուտում, զխկվում, փորը լցնում: Տուգանք, լքված կայքի եկամուտ, սակ, մտիկ,խուլ

ու

Հարկ, օրինական ծախք, ռոճիկ, չած

ու

վնաս, գեչեն, բանտ

ու

զնդան,կապանքվճարով,բոլորն էլ դրա Համար Ծննդյանտոնի չաքարաչաց են ն ՍուրբՀովչաննու նչագաթա: Մի նայի՛րայդ խոզին: է, ո՛չ ավել, ո՛չ պաԸՀբ՛, էլի մի «իրաձարվածկին. Թիրո-լա-Թիբոդն կաս: Գլատինյի փողոցիցդուրս գալու մեղադրանքով:Դա՞ ում տղան է: Ժիծփֆրուտ Մարոնը՝ Հեծելազորի այղ նետաժիգր: նզովել է Հայր անունը: Տուգանե՛լլա-Թիբողին,տուգանել Ժիեֆրուային,

աստծու

տուգանել երկուսին էլ: Քավթառխուլ, երեի երկու գործերնիրար Հետ չփոթել է: Տասովմեկ գրազ կգամ, որ նա աղջկանվճարել կտա Հայծոյելու Համար,Հեծելակինէլ` սիրաբանելուՀամար: Մոի՛կարա,

ո՞ւմ են ներս բերելու: Տես ինչքա՛ն պածաՌոբե՛նՊուսպեն. արդյոք կազորթերկան: Ճնար վկա, ոծմակի բոլոր բերծեներն այդտեղ են: Հավանաբար,որսի ամենամեծ գաղանն է: Վարազը:Հա՛, Հա՛, այդպես է, Ռոբե՛ն, այդպես է: Այն էլ չատ խոչորը: Հերկուլեսր վկա,

երեկվա մեր վեշապետն է, խենթերի

պապը,

մեր ժամշարը, մեր

միականին,մեր կուզը, մեր ծամածռողը: Քվազիմոդո՛նէ... եվ իրոք նա էր:

Քվաղզիմողոն էր՝ օղակառլված,Հանգուցված, կաշկանդվածն

մե-

ծաթիվ պաճակախմբիՀակողությանտակ: Նրանչրբֆապատող պաշա-

կազորջերիֆոկը գլխավորել կր անձամբ գիչձրային Հսկողության պետը, որի կրծքին ասեղնագործված էր Ֆրանսիայիզինանչանը, կռնակին էլ՝ քաղաքի զինանչանը: իսկ Քվազիմոդոն,իր այլանդակությունից բացի, չուներ որնէ այնպիսիբան, որ կարողանարարդարացնել նիզակների ն Հրաձարներիայդ ցուցադրումը, նա մռայլ էր, լուռ Հանդարտ: Նրամիակ աչքը Հազիվ երբեմն-երբեմն գաղտագողի ցասկուտՀայացքէր նետում իրեն պարուրած կաղանքներին: ու

ու

Նույնպիսիմի Հայացք նետեց նա իր չուրը, րած

ու

քնած Հայացք,

որ

սակայնայնքանմականայք մատնացույց էին անում նլան

իրար`ծիծաղելու Համար միայն: Մինչ այս, մինչ այն կրտանըդատավորտյար Ֆլորիանըուչադրությամբ թերթեց Քվազիմոդոյի դեմ կազմված Հայցի թղթապանակը,

մատուցեց նրան քարտուղարը,

ն

այդպես թնթնակի

Հա-

նետելուց Հետո, կարծես թե մի րուն մտասուզվեց: ՇնորՀիվ

յացք այդ

որ

նախազգուչության,

որ

նա

միչտ ձեռք էր

առնում

Հարցաքննու-

թյունն սկսելիս, նախապես գիտեր մեղադրյալի անունը, կոչումը, Հանցանքները, նախառլատրաստածառարկություններ էր

անում

նախատեսվածպատասխաններինն կարողանում էր Հարցաքննու-

դալ՝այնքան էլ կռաճելչտալով իր խլությունը: Գործիթղթապանակըերա Համարայն էր, ինչ որ չունը՝ թյան բոլոր խճճվածքներիցդուրս

կույրի Համար: եթե պատաչեր, որ այդ ֆիզիկականլթերությունը այս այնտեզ դավաճանինրան որնք անկասլակիցմիամտությամբ ու

կամ անմիտՀարցումով, ապա դա ոմանք ընդունում էին որպեսմտքի խորություն, ոմանք էլ՝ տկարամտություն:երկու դեսյքում էլ` դատարանիպատիվըոչ մի ձեով չէր անվանարկվում,որովչետն ավելի լա՛վ է, որ դատավորըՀոչակվի տկալչամիտկամխորամիտ,քան խուլ:

Հետեաբար,նա չափազանցՀոգատարէր, որ իր խլությունը սքողված մնա բոլորից, ն սովորաբար այնքան լավ էր Հաֆողացնումդա, որ, վերչիվերֆո.իրձն էլ պատրանքէր ազդում, մի բան, որ չատ ավելի Հեչ է, քան կարծում են: Բոլորսապատավորմարդիկգլուխը բարձր են ման գալիս, բոլոր կակազներըճարտասանություն են անում, բոլոր խուլերը ցածր ծն խոսում: իսկ ինչ վերաբերում է Փլորիանին, Դա ապա նա կարծում էր, որ ականջները մի բիչ անչնազանդ են: միակ զիվումն էր, որ այդ Հարցում անում էր նա ծանրային ն կարծիթին,անկեղծության իր խիղճը ջննելու բոծներին: Քվազիժոդոյիգործն այդպես լավ որոճալուց Հետո` նա գլուխը ետ գցեց ն աչքերը կիսով չափ վխակեց՝ ավելի վեչաչուք տեսք ն

այնպեսոր`ույդ պածին Համար, անկողմնակալություն ցուցաբերելու նա ն՛ խուլ էր, ն՛ կույր, երկու պայման, առանց որոնց կատարյալ դատավորչի կարող լինել: ԱՀա այդ եա սկսեց Հարցաքննությունը: -

պատկառազդեցիկդիրքով էլ

Ձեր անո՞ւնը:

որ «օրենքով նախասոնսված»չէր, ԱՀավաիկ մի Հանգամանք, այսինքն, որ մի խուլ կարող է Հարցաթննելմի ուրիչ խո«լի: Թե Հարցում չ որին ոչ մի քաշնչէր ազդարարում, Բվազիմոդոն,

պատասխանում:Խուլ դատավորը, որին ոչ մի րան չէր ազդարաթե նա պատասխանեց, բում,Թն մեղադրյալնէլ Խուլէ, կարծեց, ինչսնում ն. եր մեքենական ապուչապես էին բոլորմեղադրյալները, մին Էէնքնավատաչությամը չարունակեց. Շատ լավ: Քանի՞ տարեկանեթ: ու

Է

.-

վարարՀամարելով դա`չշարունակեց. իսկ Հիմա ասեք ձեր Հասարակականվիճակը: Միչտ նույն լոությունը: Բայզ ներկաներն արդեն սկսում էին ն. իրար նայել: փոփսալ է,- չարունակեց երբ ննլթաԲավական անայլայլդատավորը, Դուք մեդրեց,որ մեղադրյալն սպառ եց եր երրորդ պատառխանը:ղադրվում եք մեր առաֆ. քՈԼուժ"", գիչերվա Հանդիստը խոովելու ն արարթի մեջ.46ԸԼ14077՛,բռնաբարության փորձ կատաանպատիվ Լո ըելու մեջ` մի թեթնեաբարո, քթԻԱՇ/ԱԱԼԸ/

Ա ՈւՇԻՇՈՒԼԸ

ԼՏ" անձի նկատն /ՇԻԱՕ/, երեան բերելու մամբ. ըմբոստություն օրինազանցություն Հրամանակատարնետաձիգների մեջմ̀եր տերԹագավորի Հանդեպ: Բացատրությունտվեք այս բոլոր կետերիմասին: Քարտու ղա՛ր, մինչե Հիմա: գրե՞լեք այն ամենը,որ ասաց մեղադրյալը -

-

146. Աոաջին, Ն,ս|»(չատ.): 147. Երկրորդ(լուտ.): 148.

Ի

վնաս պոռնիկի (լատ.):

149. Եթբորբդ (չասո.):

Այս չարաբաստիկՀարգը այնպիսի բուռն, այնպիսի Խելաչեղ, քարտուղարից սկսած վարակիչ ն միաչամուռ քրքիֆ բարձրացընեց դատամեֆ, որ երկու Խուլերնանգամ՝ մինչեբազմության չարքերի արդա: Քվազիմոդոն վորն չկարողացանչեկատել մեղադրյալը, ու

չուռ եկավ,մինչդեռ տյար Համարձանքով ւոնկելովհր սապատը` ւ որ Հանդիսատեսնենրա ես զարմացած ենթադրելով, Փլորիանը,

բի ծիծաղը առաֆացավմեղադրյալի որնէ անչարգալիր առարկու-

այդ 4նեով ուսերը թափ նկատեց Բվազիմոդոյի սռալուց,վրդովված գոչեց. արժանիէ փոկապատժի Ձերտվածպատասխանը, խայտառա՛լ, Թե ում Հետ եք իշոսում: Գիտե՞ք, Այս սաստումը անընդունակ էր կասեցնել ընդՀանուրզվարթուԴա թյան պոռթկումը: այնքան անչեթեթ այնքան այլանդակ թվաց բոլորին, որ խելաչեղ նույնիսկ քաղաքամածիծաղը Համակեց սերի պետերիվարչության պաչակախմրի նիզակասերժանտներին՝ կիր ռպասավորների որոնց ստխմարոււռեսակին, առանձնաչատուկ նման: էր էրենց ծամազգեստի Միայն ՔվազիԹյունը միատեսակ

Թյունից,հկ

դա

ինքը

-

ու

մոդոն պաչեց իր լրջությունը այն իրավացի պատճառով, որ ոչինչ չէր ծասկանումիր չուրը

կատարվողանցուդարձից: Դատավորը

Հարմար դատեցչարունակել Հետզծչետե ավելի զայրանալով՝ միննույնտոնով`Հույս ուեննալով դրանովմեղագրյալին ներարկել սարսավ, որն ազդերբազմության վրա ն նորից (բֆության այնպիսի վերադարձներ: Ուրեմնի՞նչ,դուք, խայտառակությանկողուուտի վարե՛տ, ձեզ թույլ եք տալիս կարնեորությունչտալ Շատլեի դատավոժողովրդական ոստիկանության բին՝Փարիզի ւ աշՀանձնակատար ոճէ որի վրա դրված սլարտականությոսն տոնյային, փնտրել-գտնել վատ արարքները, րագործությունները, Հանցագործություններն ն վերաչսկել բոլորարչեստներըարգելելմենաչնործը, Հեւտնել լավ պաճելուն. արգելելԹե՛ընտանի, լածատակները թե՛ վայրենի, ու

-

ու

սա-

22 ֆրայինթոչունների ձեռքիղ ձեռքառու ծուխ անելը,ստուղելվան ռելափայտիուրիչ տեսակփայտեղենի չափու մը, քաղաքըմաքրել ցեխից,իշկ

օդը

վարակիչՀիվանդություններից, մի խութով

չարու-

ռոճինակ զբաղվել Հանրային օգուտով,առանցվարձատրության ն

կի Հույսունենալու:Գիտե՞ք արդյոք,

որ

պբնոյի բրդինն՝ պարոն

իմ

անունն

սեփականտեղակալըն

է ՖլորիանԲար-

բացի դրանից՝ կոմի-

քննիչ ունենալով Հավասարիչխան՛ վերածսկոնություն բայլությանատյանում, կ՛ առյանում: ղության քաղաքացիական ոճլրադ ատական առաջին Հետ խոսող մի ուրիչ խուլ Ոչ մի պատճառչկա,որ խուլ մարդու ծովում կանգ առնի:Աստված գիտե,Թե բարձրճարտասանության ն երբ Թիավարող ամենայն որտեղ ուժգնությամբ ւոյար Ֆլորիանը Հարցաքննիչ,վերաՀակիչն

ռար,

ն՛

։րնոյության,ն՛

ու

ցամաք կիջներ, եթե խորթի ցածլիկ ճանապարծչտար պարոն պրեոյին:

Հանկարծ չբացվեր

դուռը

ն

Նրա մտնելուց տյար Ֆլորիաննհր խոսքը չընդծատեց, սակայն վրա կիսապտույտ առաֆ մի վայրկյան կրունկների Քվազիգործելով` հր ճառըընդոստ ուղղելով մոդոյին չանթաձարող ։վրընոյի վրա,առաց. Տե՛ր իմ, այստեղներկա մեղադրյալի դեմ ես պածանֆումեմ այնպիսի սլատիժ,որ Հաճո լինի ձեզա̀րդարադատության նկատմամբ -

ծանր

Ը

ու

ապչեզու

պչեցուցիչ

նրաչարգան Ը (Գ

Համար:Ը

ուվարերելու ոքՔցուց""Բ:լ5(

փոված մագաղաթները: ԽոԳարոնՌոբեր դ էստուտվիլը Հոնքերը ն ժեստ ժոռեց ուչադրության այնպիսի Հրամայական նշանակալի ու

արեց Քվազիմոդոյին,որ

խուլը

որո

բան Հասկացավ դրանից:

Դրնոն խստությամբ նրան. Հարցրեց Այդ ի՞նչես արել,ստածա՛կ, որ ընկելես այստեղ: -

է Հարցնում, Խեղճողորմելին որ ։լրնոն հը անունն ենթադրելով, իզեզ հր ռովորականլռությունը ն խոպուտ կոկորդային ձայնով ու

պատասխանեց.

Քվաղիմոդո: դատասխանն այնքան ջիչ էր Համապատասխանում Հարցումին,

-

խելածեղ ծիծաղը նորից սկսեց չրջան կատարել, իսկ պարոն

որ

Ռոբերնէլ զայրույթից չառագունած գոչեց. Ի՞նչ է, ինձ վրա՞էլ հս ծիծաղում, թոկից փախածսրիկա՛: Աստվածամոր տաճարի ժամչարը,- պատասխանեցՔվազիմոդոն՝կարծելով, թե պետք է Հայտնել դատավորինիր ով լինելը: ժամչա՛ր.- վրա բերեց պրնոն, որ, ինչպես քիչ առաջ -

-

ասա-

-

ցինք, առավոտյան բավական վատ տրամադրությամբ էր արթնացել, ն նրա զայրույթը բորբոթվելու Համար այդպիսի արտառոց

ժամշա՛ր,հս կչրամայեմ, որ ճիմեջքի վրա Փարիզիքառուղիներում:

պատասխաններիկարիք չուներ:-

պոտներըեղանակնվագեն քո

ես, սինլթո՛ր: Հասկանո՞ւմ Եթե իմ տարիքն եք դուք ուզում իմանալ,- պատասխանեց ոն,- ոլա կարծում եմ,Ւ22սուրբ Մարտինի Քվազիժող ւոնինքսանս -

կլրանա:

Այս անգամ արղեն չափ-սաչմանն անցավ, պրեոն այլես չ(արողացավ դիմանալ: Ի՞նչ, դու արձամարչում ես պրնոյությո՞ւնը:ՊարոնմաՀակակիր սերժանտնե՛ր, այս խայտառակին կտանեք Գրեի Հրապարակի պատժարանը,մեկ ժամ կծեծեք կպտտեպնեքանիվի վրա: Նա ես ուզում եմ նան, որ են4 կՀատուցի սրա Համար, վկա է Աստված: ներկա դատաստանիժասին մուննաիկն ազդարարի, չորս չնփորաչարների մասնակցությամբ, Փարիղիդերկոմսությանյոթ ղղյակապետություններում: -

ու

Քարտուղարն սկսեցանմիֆապեսկազմել դատավճիռը: Աստված նրա փորը վկա, ի՛նչ եմ ասել, չա՛տ լավ -

տան

ու

դատաս-

կտրեց,- գոչեց իր անկյունից պատիկճեմարանականԺեչան

Փրոլոդյու Մուլենը:

Դրնոն չրֆվեց ժոդոյի վրա:

ն

նորից չանթարձակ աչքերը սենոնց Քվազի-

-

Ինձ

թվաց, թե թշվառականը ասաց

փորը վկա: Քար-

սատծու

տուղա՛ր,ավելացրեք փարիզյանտասներկու դրին տուդանք`Հայեվատատիոս եկեղեցու Հոյելու Համար. կեսր Հատկացնելով սուրբ Հասույքին: ես առանձնակիբարեսլաչտություն

Եվատատիոսին: Մի քանի րոլեում թյունը

սլարզ

էր

ու

հմ

սածում

սուրբ

կազմվեց դատավճիոր: նրա պարունակու-

Հակիրճ: Փարիզիպրնոյության

ն

դերկոմսու-

թյան սովորույթը դեռես չէին մշակել նախագածԹիբո Բայենն Քայական

Բարմնը.այդ

դատախազ Ռոժե

դարաչրֆանում

նա

ար-

դեռ

չէր խճճված դատավարականկեճռոտությունների այն սաղարթախիտ, բարձրաբերձծառով, տասնվեցերորդդարի սկզբին տնկեցին այնտեղ

այդ

երկու իրավախործրդատուները:Ամեն ինչ

այնտեղ, Հապճեպ տակը տեսնում

ն

ու

պարզ

էր

Հասկանալի: Ուղղակիդիմում էին դեպի նպա-

արաձետի անթուվ

յուրաքանչյուր

ն

անոլորան ծայրին

էին անվապատիժ,կախաղանկամ անարգանքի սյուն:

Համենայնդեպս. գիտեին,թե

ուր

են

գնում:

Քարտուղարը դատավճիոր ներկայացրեցպրնոյին, որն իր կնիքը Դրոչմեց նրա վրա ն

դուրս

եկավ իր չրծաղայությունը չարունակե-

մյուս դատարաններումայնպիսի տրամադրությամբ, որ

լու

կարող էր բազմամարդ դարձնել Փարիզիբոլոր մեչան

այդ

օրը

կալանատննրը:

Ֆրոլոն Ռոբեն Պուսպենըծիծաղում էին քթի տակից: Քվաղիմողոնդիտում էր այդ ամենր անտարընը զարմացած ն

ու

արտածայտությամբ:

Բայցայն ժամանակ,երբ տյար ՖլորիանԲարբրդիենը իր Հերթին կարդում էր

դատավճիռը ստորագրելու Համար,

խղճածարություն

քարտուղարը

թյվառ դատապարտվածիՀամար ն սրատժի

զդաց

Թելքնացում ատանալու Հույսով որքան կարող էր մոտեցավ

որոշ

դատավորիականջինն Քվազիմոդոյինցույց -

Այս մարդը խուլ

է:

տալով՝ասաց.

Նա Հույս

ֆիզիկականթերության ընդչանրությունը տյար Ֆլորիանիգութը կչարժի Հօգուտ դատապարտվածի: Բայց նախ. ինչպես արդեն եչեցինք, տյար Ֆլորիանըվատածէր, որ իր խլությանը չեն եկատում, երկրորղ այնքան ծանր էր նրա ականվը, որ նա քարտուղարի ասածից ոչ մի բառ չլսեց, սակայն ուներ,

որ

այղ

ցույց

տալ,

որ

լսեց, ուստի

ն

պատասխանեց. Հա՞, դա արդեն ուրիչ բան է. ձա այդ չէի իմանում: Մեկժամ անարգանքիսյունին, որ այդալեսէ:

ուզեց -

նա

Եվ ստորագրեցդատավճիորայղ լրացումով: Շատ ձչ լավ եղավ, ասաց Ռոբեն Պուսպենը, որ ոխ ուներ Հետո տեսնենք սրանից կոպիտկվարվի Քվազիմողոյիդեմ,ինչպես -.

մարդկանցՀետ:

"Ա

ՄԿԱՆ

ԾԱԿԸ

Թող ընթերցողը մեզ թույլ վերադարձնելերան ԳրնեիՀրաՀետ, թողեցինք երեկ երեկո՝Էսմեպարակ, ուր մենք, Գրենգուարի բալդային Հետնելու Համար: Առավոտյան ժամը տառն է. ամեն ինչից տոնի Հաջորդ օրվա տպավորություն է զգացվում: Սալաշատակը ծածկվածէ մնացորդներով՝ ժապավենիկտորներ,լալն, սաղավարտա

տի գարգմանակի փետուրներ, ֆաճշերի մոմի կաթիլներ,Հանրայինկեբուխումի փչրանքներ:Այս այնտեղթրն են գալիս, ինչպես մենք ենք ասում, քաղուքացիներիխմբեր, ոտքով չուռումուռ են տալիս ու

Հրավառությունիցմնացածմարածխանժձողներ, ոգնորվում են ԱՍյուտան նազարդ առաջ վերձիչելով նախորդերեկոյի գեղեցիկզարդա-

րանքը ն որպես վերֆին Հաճույջ՝ դիտելով այսօր լոկ մեխերը: Այդ խմբերի միջով իրենց տակառն են գլորում խնձորօղին գարեջուր

հն Անցուղարձ վաճառողները:

գործովղբաղված մի քանի ն /սանութննրի չեմթից անցորդենր: Զրուցում առնստրականները են Տոնը,դեսպանները,կոպրնոլը,ծաղրածուների միմյանց: կանչում բոլորի խշոսուկցություն առարկան են. կարծես ամեն մեկն պապը ն ամնեիցավելի ծիծաղել: ուղում է ավելի լավ բամրասել որ Փենչ առաջ եկան կանհզենպի Բայդչորս Հեծյալսերժանտ, արդեն իըննց չուրֆն չորս անկյուններում, սեղանուձն. սպատժարանի են մ սփո ամբոխի գզզալի մասը.որ Համախմբել Հրապարակու փոած ի կատար ածու մբ՝ Հուսալով տեսնել Թեկուզ մի փոթրիկ"պատժի չ իրեն անչարժության ձանձրույթի: ղատապարտում մ Հիմա Եթե ընթերցողը Հրասլարոկի տեղի ունեբոլորկենտելու ն աշխույժ աղմկալի ։աակերը տեսնելուց Հելոո հերՀցող այդ դարձնիՌոլանի աշտարուկիայդ Հնաղ արյան, կիսազոթական մ29Քը ն կիսառոմանական չենքին,որ ալն մտյան կողմի անկյուն է կավմում դետասինյափողոցի Հեռ, կարողանա ճակատամասի անկյուանում

են

ու

ռւ

նում

զարդարվածմի Հաստ, նկառւել Հալւուստ մանրանկարներով է փոքրիկ որ անձրեներից ո"լաշտղանված Հանրային ժամազիրք, իսկ զողերից՝ելկաթե ձողերով, որոնք, այնուամենույնիվ, ծածկով, Այդ մամաղրթիկողթին կա նել, Թույլ են տալիսԹերթելմատյանը: վրա նայող սրակամար, Հրապարակի

ն

խաչաձե. իրար ամրացրած

երկաթե երկու ձողով փակվածմի լուսանցույց:

է,

Թույլ

է

տալիսմի

Դա

միկ բացվածքն

մտնի այդ ՀնաՔիչ Քիչ էլ դարյան պատի Հաստության մնջ,մայթի բարձրությամբչինված անդուռ Խղիկը: Այդ խցիկում տիրող անդորրը ավելիԽոր ն. լռությունը որ չուրֆը ավելիմուայլէ Թվում այն ռպլատճառով, վիտում սղմկում-ծղրտում է Հանրային մի Հրապարալկ՝ Փարիգի ամենսբազմամարդ ժխորալի Հրապարակը: չը Փարիզում Այդ Խցի(ըհչանավոր մոտավորապես ճրեջդարից որ

օդ

ե

մի

Լույս

տան

ու

ու

ի վեր, այն օրվանից, երի տիկին Ռոլանդը Ռոլանի աշտարակի

իորել էր տվել

դա

իր «հփական տան պատիմեֆ, որպեսզիընդմիչտ

խակվի այդտեղիր առլարանքիցպաչելով միայն

այդ կացարանը, ւ ծածկված էր պատով, որի դուռը իշկ լուսանցույցըսմաո-4մեռբաց նե մնացած ամբողջ Հարստությունը էր, տալովաղքատներին Աստծուն:Վշտաբեկ ւռիկինն, արդարն, քսան տարի մածվան էր ու

սպասել այդ վաղաժամձեռք բերած գերեզմանիմեֆ գիշեր-ցերեկ աղոթելովիր Հոր Հոգու Համար, ջնելով մոխրիվրա, մի քար անգամ բար, ծագած ւն. քուրձե. ապրելով չունենալով որպես միայնայն

գթասիրտ անցորդներնէին դնում լուսանցույցի անելուց Հեւոո, ինքն ձր այժմ ստաեզրին,այղպիսով, ողորմություն նում: Մեոռնելիս, ւսյս գերեզմանն մյուսգերեզմաննանցնելու ւզաձին, աղառչավետ կտակել էր սգավոր կանանց՝ մայրերի,այրիների չի(եճրի, որոնք իրենց կամ այլոց Համար աղոթելու մեծ կարիքկունենային ն կուզենային ողջ-ողչ թաղվել մեծ վշտի կամ մնծ ապաչշՀացով

ու

չրով,

որ

ու

խարության մեջ: ժամանակիաղքատներըփառավոր Հուղարկավորություն էին կաոարել նրա Համարիրենց արցունքներովօրչնումեծ թյուններով, սակայնի կսկիծ նրանց,բարեպաչտտիկինըեկեղեցու կողմից սուրբ չէր ճանաչվել Հովանավորողներլչունենալու պատճառով: Այն աղքատները,որոնք մի քիչ ամբարիչտէին, Հույս ունեին, որ գործը ավելի Հեշտ գլուխ կգա արքայության մեֆ, քան Հռոմում, ուստի ն պապի փոխարեն,իրենք էին աղոթել Աստծուն՝ ու

Մեծ Հանգուցյալի սրբությունն անելուՀամար: ընդունելի մասըբա-

վականացելէր ՌոլանդիՀիշատակըզուրբ պածելով ն նրա ցնցոտիերը մասունք դարձնելով:Քաղաքնէլ իր կողմից, տիկնոջնընդգօրինակելով,Հիմնել էր մի աղոթագիրք, որ ամրացրել էին խցիկի լուսանցույցիմուռ, որպեսզի անցորդները ժամանակ ժամանակ կանգ առնեն այն տեղ աղոթելու Համար, ն աղոթքն էլ Հիչեցնի ողորմություն տալը, որպեսզի տիկին Ռոլանդինկուղը ժառանգածխեղճ աղաշխարուճիներըքաղցից մոռացությունից չմեռնեն: Այս տեսակ գերեզմաններըայնքան էլ Հազվագյուտբաներ չէին միջնադարյանքաղաքներում: Հաճախ ամենաբանուկ փողոցում, Մ

ու

ամենախայտարդետ խլացուցիչ աղմուկով լի չուկայում, Հենց մեջտեղը, ձինրի ոտքերի տակ, սայլերի անիվների տակ կարելի էր վանդակապատճանդիպել ինչ-որ նկուղի, ֆրծորի, «լատենչված ված խցիկի, որի մեչ գիչեր-ցերեկ իր Հոժար կամքով աղոթում էր ու

ու

թավության նվիրված

որեէ մշտնջենականողբուկոծի, որնչ մեծ մարդկայինձակ: եվ այն բոլոր խործրդածությունները,որ

այսօր մեր կառաֆացներ գերեզմանի,գերեզմանոցի քաղաքի մի տեսակ միֆակաօղակը եղող այդ զարծուրելի խցիկը, Հետ կտրված ն այսուճեւոնմեռածների մարդկային Համայնքից Հաշվվողայղ կենդանիարարածը, խավարիմեչ ձեթի իր վերջին կաթիլն սպառող այդ ճրագը, փոսի մեջ թպրտացողկյանքի այղ նչույլը, ջարծ տուվի մեջ արձակվողայդ չունչը, այդ ձայնը, այդ Հավիտենականաղոթքը, դեպի մյուս աչխարչը դարձած այղ դեմքը, արդեն մի ուրիչ արեգակիցլուսավորվող այդ աչքերը, գերեզմանիպլատին Հպված մեջ բանտարկվածայդ Հոգին ն զնդամարմնի այդ ականջը, նում գրանիտից կազմված բանտարկվածայդ մարմինը, ն մճից այդ կրկնակծածկույթի տակ գտնվողպատժապարտ Հոգու, մրմունչը այս ամենիցոչինչ չէր իմանում բազմությունը: Այդ դարաչրֆանի Քիչ դատողություն անող ն սակավ զգայուն բարեպաշտությունը կրոնականայդոլիսիարարքիմեֆ այդքան չատ կողմեր չէր տեսնում: Ամբողջությամբ էր նա ընկալում երեույթը ն Հարգում, մեծարում, կարիքիդեպքում`նույնիսկ սրբագործում էր զոչարերումը, սակայն ն չեր վերլուծում դրա տառասղլանջները բիչ էր խղճաճարվում դրա վրա: ժամանակ ժամանակորնէ օրապածիկ էր տանում ողորմե-

մեջ այդ

պատկերը, տան

արտառոց

ու

ու

ու

-

առ

լի ապաչխարողին,ծակից նայում էր՝ ո՞ղջէ նա դեռ, չէր իմանում նրա անունը, Հազիվ էր Հիշում, թե քանի տարիառաջ էր սկսել նա այդ մեռնել, իսկ այն օտարականին,որը Հարցուփորձէր անում

նկուղի մեջ փտող կենդանի կմախքի մասին, Հարնաններըպարզաոլես պատասխանումէին` «ապաչխարողէ», եթե տղամարդէր, կամ` Ճապաչխարողուծիէ», եթե կին էր:

ինչին էին այդպես նայում` առանց յհտաֆիզիկայի, առանց չափազանցության, առանց խոչորացույց դեռ Հնարվածչէր ո՛չ ապակու, սովորականաչքով: Սանրադիտակը ութական, ո՛չ էլ Հոգեկան երնույթնելրի Համար: Անկախայն բանից, որ քաղաքների ծոցում այդպես ննրփակվելը իչ էր զարմացնում մարդկանց, այնուամենայնիվ, ինչպես թիչ նրնում նկատեցինք,իրականում այղպիսի դեպքերը Հաճախակի ին: Աստծուն աղոթելու ն ապաշխարելուայդպիսիխցիկներբավաբանաչափկային Փարիզումն գրեթե բոլորն ծլ գրազվածձին: Ճիչ Ի Հոգեորականությունն էլ Հող էր տանում, որ դատարկ չմնան, 'րովՀչետն դա կարող էր Համարվել ՀավատացյալներիֆերմեռանդուՍյան նվազում, ն բորոտներ էին դնում այնտեղ, երբ աղաչխարողներ չէին լինում: ԲացիԳրնիՀրապարակիայդ կացարանից,մեկն էլ կար Սոնֆոկոնում,մեկն էլ՝ Անմեղներիգերեզմանոցում,մի ուրիչն լ գիտեմ ճիչտ որտեզ, կարծեմ կլիչոն դաստակերտում, չատ ուրիշներ ձլ զանազան այլ վայրերում, որոնց Հետքերը մնացել են ավանդություններիմեֆ, քանի որ խցիկներնայլես չկան: Համալսայանն էլ իր ապաչխարանոցներն ուներ: ՍուրբԺըննինիբլրի վրա ժի տեսակ միջնադարյան Հոբ երեսուն տարի ապաչխարությանյոթ խաղմոսներըերգեց նատած ֆրամբարի Հատակում, աղբակույտի (բա, վերֆացնելուցՀետո նորիցսկսելով, գիչերն ավելի բարձրաձայն Ն0Ը6 սունէճ5"": եվ այսօր էլ ՀնությունՈմջոմ ք սաղմոսերգելով՝ ներն ուսումնասիրողը կարծես դեռ լսում է նրա 4այնը՝Խոսող իրՀոր փողոցը մանելիս: Վնրադառնալով Ռոլանիաշտարակիխցիկին՝ետք է ասենք, որ ամենեին թափուր չի եղելնա: Տիկին մաչանալուց Հետո, Ռոլանդի չատ Հազվադեպ,մեկ կամ երկու տարիէ դատարկմնացել: ԲազմաԹիվ կանայք էին եկել այդտեզ՝մինչն կյանքի վախճանըողբալու ծնողներին,սիրեկաններինկամ իրենց սխալները:Փարիզյանչարախոսությունը, որ միֆամտում է ամեն բանի, նույնիսկ ամննաքիչ

Այն ժամանակներում ամեն

150.

չափով իրեն չվերաբերող խեղիրների, Հավակնուժ եր, ռր շատ ջիչ այրի կանայք էր տեսել այնտեղ: Ըստ դարաչրֆանիսովորության՝պատի վրա զրված որեէ լառսիներեն իմաստալիցխոսք նչում էր զրադետ անցորդներինայղ խդիկի բարձպաչտականնչանակումը: (ինչն տասնվեցերորդդարի կծ-

սովորույքը դոան վերեր գրված Հակիրճ նչանաբանովբացատրել չենքի իմաստը: ՕրինակՖրանսիայում,

սը

պածպղանվելէր

այդ

Տուրվիլի աննյորականտան բանտի դռնակի վերեում դեո կարելի է կարդալ 51610 61 ՏթօՒ0", իոլանդիայում, Փորտեսքյուղղյակի մեծ դոան վերնումխփված տոչմանչանի ներքն՝ ԷՇԻ «Ըսաու,

ձաՇսու՞՞, Անգլիայում, կոմսերի Հյուրընկալության գոլակի կուսվրը

մուտքի վր գլիչավոր

տա

65-5:

Բանն

այն է,

որ

այդ

դարհրում

յուրաքանչյուր չենք մի միտք էր սպլարունակում: Քանի որ Ռոլանիաշտարակիպատնեչվածխցիկը դուռ չուներ, ապա ռոմանականոճի խոչոր տառերով փորազրել էին լուսանցույցի վերեում Հետն յալ երկուբառը. 7Ս, ՕՏՎ"'

իսվ ժողովուրդը, որի առողջ դատողությունն այնքան երրություններ չի

տեսնում

մակագրությունների մեջ

ն

Նսմօաօռ

ունքոօ

(Լյուդովիկոսմեծ) Հաճությամբ լատիներենիցքարդմանում է ՍեեԴրնիիդարպաս, այս խավար, մռայլ խոնավ խոոոչին տվել էր Ռօա-Օամ ԹԱՆ": վսեմ բացատրություն, Թերեսպակաս քանմյուսը, սակայն վելի գեղեցիկ: ու

151. Լռիր ն Հուսա (լատ.): 152. (մուր վոչանը դքսերիփրկությունն է (լատ.): 153.

Քոնն

154.

Դու, աղոթիր (լատ.):

155.

է (չա.):

ԱԶԱՎՈՑԱՎՄԱ

մկան ծակ, բառերը Աբդարե, ֆրանսերեն (որու-օ-ուա), ծն լատիներեն (ս, (ոու, օո) Համաշնչուն բառերին:

գրեթե

ՕՒՈ

ԵԳԻՊՏԱՑՈՐԵՆԻ

ԽՄՈՐԻՑ ԹԽՎԱԾ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Այն ժամանակ,երբ տեղի էր

ունենում

այս

ԲԼԻԹԻ

պատմությունը,Ռոլա-

նի աշտարակիխցիկը զբաղեցվածէր: Եթեընթերցողըցանկանումէ

իմանալ, թե

ում

կողմից, ապա բավականէ,

որ

նա

լսի հրեք Հարգե-

լի սանամայրերիխոսակցությունը, որոնք այն ժամանակ,երբ մենք մեր ուչադրությունը սնեռել էինք Մկան ծակի վրա, դիմում էին Հենց

այդ

կողմը՝գետափիերկայեքով, Շատլեիցբարձրանալովդեպի

ԳրեիՀրապարակը: Այդ կանանցիցերկուսը Հագնված էին Փարիզիբարեկեցիկքաճերմակվզաքոդաքացուծիներինպատչաճձնով: նրանցնուրբ ու

կապույտ չերտավոր չրֆազդեստը, դերը, նուրբ բրդե կարմիր արունթի վրա բարեձն պրկված, անկյունները գունավոր ասեղնագործված, օղակածյում ապիտակգուլպաները, չիկագույն կաշուց, ու

ջառանկյունի,

ան

կրունկներով կոչիկները, մանավանդն̀րանց

ժանյակեհրով գլխանոցեերը

ու

ժապավեններովզարդարված այն

գեղջկուկոտոչաձնգլխարկը, որ Հիմա էլ դեռ կրում հն Շամպայնի Հիները՝մրցելով ռուսական կայսծրականթիկնապածգնդի գրենադերների Հետ,- ցույց էին տալիս, որ նրանք պատկանումէին ծաբուստ վաճառականների կանանցայն դասին, որ միֆին տեղն է գրավում սպասավորներիկշչած կին ն տիկինչերտերի միջն: Նրանքոչ մատանիներէին կրում, ոչ էլ ոսկե խաչեր, բայց չատ Հեչտ էր նկատել, որ դա աղքատության պատճառովչէր, այլ պարզապես գանքի չենթարկվելու Համար: ՆրանցընկերուՀին էլ մոտավորապես նույն ձնով էր պճնվել, սակայննրա Հագնվածքին չարժուձներիմեջ կար մի բան, որը մատնում էր գավառականնոտարի կնոջ: Հենց այն բանից, որ գոտին կոնքից չատ բարձր էր, ծրնում էր, միայն տու-

որ նհա

վաղուց չէ, ինչ Փարիզումէր: Ավելացրեք դրան ծալ-ծալ վզա-

քողը,

ժապավենեՀանդույցները կոչիկների վրա, չրջազգեստի զոլե-

բը,

որ

փոխանակըստ երկայնքիլատ լայնքի էին ձգված, ն Հազա-

բավոր ուրիչ թերություններ, որոնցիցկվրդովվեր եուրբ ճաչակը: առանձնածաերկուսը Քայլումէին այն փարիվզուծիների Առաջին են որոնք դզավառացի կանանցցույց տուկՔայլվածքթով, տալիսՓարիզը: Գավառացի կինը բոնել էր 4ի թմբլիկ երեխայի 4եռքը,

որ

իր

բլիթ: ենք վրդովմունքով ավելացնել, որ եղանակի Մենք ստիպված սաստկության պատճառով տղան թաչկինակը փոխարինել էր իր Հերթին 4եռջին պաչել էր մի

տռուղ

լեզվով:

Ճ6ՇգՏղանոչ Թե Քայլումէր, այլ Քարչ էր տրվում,դՕդ քճչՏ|եսչ ե ամեն ասում, կ157"", է ինչպես Վիրգիլիոսն վայրկյան գայթում էր, նա որից դոռղոռում էր մայրը:Ճիշտ է` ավելիչատ ՔԼիթինէր եայում, քան թե սալաչատակին:կասկած չլա, որ որեէ լուրջ պատճառ

Թույլ չէր ալիս նրան կրծել բլիթը, որովշետն բավարարվումէր միայն թնքթչագինդիտելով:Սակայն մայրն ինքը պետք է տաներ բլիթը» որովչետե դաժանություն էր տանտալյանո՛ տանջանք գիրուկ սլատճառել տղային: Թչեղ, Երեքխաթուններն էլ (ռիկին բառը այդ դարերում վերապածված էր միայնազնվականկանանց) խոսում էին միաժամանակ: Շտապենք, Մաչին՛տ խաթուն,-ասում էր երեքից ամենադեռակնոֆը:- Շատ եմ վախենում ոին,որը ե ամենադիրուկն էր,ղդավառացի ասում էին, որ իսկույն նեթ պատժավայրը Շատլեում ուչանալուց. -

կտանեն նրան:

156.Անչավասար քայլերով(լատ.):

157. Ըստ

Հունական դիցարանության` այցի եկան երբաստվածները

Լիդիայի

նրանցաստվածությունը փորձելուՀամար: Ջեսընրան նետեց Տարտարոս սաստիկ ծարավի քաղցի միջն:Տանտալյան տանֆվելու դատապարտեց նչանակում չ` ցանկության ծրբ մուռ ձբ վատարտանջանջ ձախողում, վելուն: է

ու

Է՛ ինչե՛ր եք

Ուդարդ-Սյունինխաթուն,- վրա բերեց մյուս փարիզուչին:- երկու ժամ պիտի մնա պատժանիվի վրա: Ժա-

մանակ չատ

առում,

տեսե՞լեք, իժ «իրելի ունենք: երբնիցե անվապատիժ

Մաչի՛նտ: Այո, Ռեյմսում,- պատասխանեցգավառացիկինը: ԷՀ՛Հ, ի՞նչ պիտի լինի որ Գեր այդ Ռեյմսիանվապատիժը:Մի -

-

չնչին վանդակ, որի մն Դատարկ բան է դա:

գյուղացիներին են միայն սլտտեցնում:

Միայնգյուղացիների՛ն,-գոչեց Մաչիետը,-Մաչուդիչուկա-

-

խայտառակոճրազործներ յո՞ւմ,Ռեյմսո՞ւմ: Ինչպե՛ս չէ. այնպիսի՛ ենք տնանլ այդտեղ, նույնիսկ Հայր

Գյուղացինե՛ր:Ո՞ւմ

տեղ եք

դուք

ու

մայր սպանած մարդիկ:

մեզ դնում, Ժերվե՛զ:

Գավառացի կինն անկասկածքիչ էր մնացել, որ զայրանարիրենց պատժասեղանիպատիվը գցելու փորձի Համար, բարեբախտաբար, խոչեմ

Ուդարդ-մյունին խաթունը ժամանակինխոսակցության

նյութը փոխճց: Հա՛ ի դեպ, Մաչին՛տ խալուն,

ի՞նչ կարծիքունեք ֆլամանդական մեր դեսպաններիմասին: Ռեյմսումն է՞լ այդպիսիչքեզազարդ -

դեսպաններլինում

են:

եմ, Խոստովանում

-

որ

միայն Փարիզումկարելի է դրանց նման

ֆյամանդցիներտեսնել:

Այդ դեսպանության մեֆ տեսա՞քայն Հաղթանդամդեսպանին, որը գուլպայավաճառէ,- ՀարցրեցՈւդարդը: է նման: Այո,- պատասխանեցՄաՀինտը,-Սատուրնին Հապաայն գիրո՞ւվը,որի դեմքը նման էր տկլոր փորի,- չարունակեցժնրվեզը:-:Հապաայն պատլի՞կը, որի մանրիկաչքերը չրֆանակված ձին սլոկված, Հնրձած ուղտափչի գլխի նմանող կարմիր -

-

-

դուլնր»4: -

բանը դլ/անց ձիերն են,Տնսնծլու արժանի

զուգված- զարդարվածիրենց երկրի 4նեով:

ասաց

Ուդարդը,-

եր ՀերՄաՀինտը, սիրելի՛ս, --բնդչատեցնրանդգավառաղի դուք, Հապա կասեիք ընդունելով, ի՞նչ

-

չեչտ թին զնրազանցության

տասնութ տարի աուսֆ. Թ. սկանին, ւտնսննիք Ձշչիչսնների սրանից Ամեն տնսակ զարդ մի քաոթաը՝ արքայականչքախմբի 4ինըը: սամույրի մաչուդից՝ Դամասկոսի դիպակից, ոսկեճամուկ նեիսինը

ն

ու

կզաքիսիպոչեԹավչեսթար՝ բով մուչտակված. մնապածներն էլ՝ բոլորն էլ ոսկե արծաթե խոչոր, է տռուզ ծուերով եվ որքա՛ն փող սլետք ծավխսծայրը զարդարված: Հեծած Հապաձիերին պատանի ված լիներ դրանց Համար: գեղեցիկ, մյուսենրին էլ մուչտակով ընեդմիջված,

ու

մանկլավիկնե՛րը:

որ ֆլաչի խանգարում,- չոր-չոր առարկեց Ռւդարդը,մաններիձիերնէլ չափազանցգեղնցիկչլինեն, իսկ իրնեք էլ փառավոր ընթրիքի Հրավիրվեցին երեկ,վաճառականներիպարոն սվընոյի մուռ, Քաղաքապետարանում, որտեղ մատուցել էին նրանցչաքարով

Դա

-

լւ բովվածձ նուչ, ծամեմունքներովանուչված զինի,չաքարեղեն ուրիչ Հազվազյոււո ուտելիքներ: -- Ինչե՞ր եք ասում, Հարնանուծի՛,գոչեցԺերվեզը:Հրավերքը են մուտ էր, Բուրբոնյան Փոքըս"լալատում պարոնկարդինալի ֆլամաններն ընթրել: էր: Ամեննին ոչ. քաղաքապետարանում -- Ռչ,ոչ, ԲուրբոնյանՓոքր էր: պալատում լավ էր քաղաքապետարահում,Այնքա՛ն խայթողշնչտով չաճառ է արրբունակեց Ուդարդը,էլ լատիներեն դոկտոր Սլուրաբլն է Ինձ ռլատմել տասանել,որիդ Լիստ գոծ են մնացելֆլամանները: -

-

լավ էր Բուրբոնյան Փոքրպայլատում,ոչ նվազ Այնքա՛ն Ժերվեցը.- Եվ ածա Թե ինչ է աշխուժությամբ ոչլատասխանեց մատուցել նրանցպարոնկարդինալի մատովակը` ծամեմունքներով -

անուչված գինի, վարդագույն

ու

կարմիր տատներկու կրկնակ

ոսկեզօծ,քսանչորս արկղիկ,այդկվարթ. Լիոնի կրկնակ նչազաթա՝ երկու ֆետանոց, վեց կիսատակառէլ ջան էլ մոմ՝յուրաքանչյուրը են որ կարողացել Բոնիգինի՝ սպիտակ վարդազույն, ամենալավը, եմ Հաստատ է: Ես իմացել դա Էմ ամուսգտնել:կարձումեմ, որ ու

սա

նուղ, որ Հիսնյակի ւզեւռ է Քաղաքամասային ներկայացուցիչների 7 Հենց ւյս Հաառավոտ ֆլամանդական դեսպաններին

խորչրդում

մեմատում էր

ե կայսեր Տեր Հովնանի Տրապիզոնի

դեսպանների

եկել էին Փարից Միջագետքից վերջին թագավորի օրոք ն օղեր ունեին: ականջներին Ճիշտնայն է, որ դրանքընթրելեն քաղաքապետարանու ամենեին չՀուզվելովպարգեների այդ զուցաառարկեց Ուդարղի՝ մսե Ասում են, եւ ջադցրադրականԹվարկումից:որ խորտիկների Հետ, որ

-

վենիներիայդպիսի էր: չքեղությունլոված չի եղել,ինչպես այնտեղ

է սպասավորել քաձեզ,որ լը-Սեկն նրանց՝ ն Բուրբոնյան ղաքային վարչության սերժանտը, Փոքրպալատում, Հենց դա է մոլորության մեջ գցել ձեզ: Իսկես ասում եմ՝ Քաղաքապետարանում: Փոքը պալատում, որ այնքան ստույգ, Բուլչբոնյան սիրելի՛ս, լուսավորել էին «Հույս»բառը, որ գրված է լապտերներով մոգական ավազ դռան ճակատին:

Իսկես էլ

-

առում

եմ

-

-

նույնիսկ Քաղաքապետարանո՛ւմ, ջաղաքապետարանո՛ւմ, սրինգ էր նվագում: Հյուսոնե-լը-Վուարը -

ձեզ ասում ետ ոչ: ծս էլ ձեզ տսում եմ՝ այո: ետ ոչ: ես ձեզ ասում ես

-

-

--

էր առարկել ե գիրուկբարիՈւդարդը պատրաստվում

վեճը կա-

ՄաՀինտը Հասնել մազերը Քաչքչելուն,եթե Հանկարծ չգոչեր. Հաա մի նայնցեք այնտեղ` կամրջի ծայրինՀավաքված որ դիտում են: մարդկանց: Դրանց մեջտեղում ինչ-որբան կոա, Ճիշտոր,- ասաց Ժերվեզը,- դաիի ժայնեմ լսում: կարծում անում: հմ, որ փոքրիկ է իր այծի Հետ միմոսություններ Սմերալգան էր

բող

-

-

չո՛ւտ, Սածիե՛տ,արագացրեք ձեր քայլերը, երեխային էլ քարչ տվեք: Փարիզեք եկել նրա Հետաքրքրականպատկերներըտեսնելու Համար, երեկ ֆլամաններին տեսաք, այսօր էլ զնչուծուն պետք է տեսնեք: Դե

եւո Հանկարծ ԳեչուՀչի՞ն,գոչեց Մածինաըճանապարծից

-

ն եր ւողայիձեռքն ուժգնորեն սնղմելով:-Աստվածինձ դառնալով

պածպանիդրանից, հա կգողանաիմ նրնխային: Ե՛կ,Էստա՛շ: Ել գետափովսկանցվազել դեպի Գրնի Հրապարակըայնքան ժամանակ, մինչն որ կամուրֆը մնաց իրենից խիստ ետ: Սակայներեխան, որին քարչ էր տալիս, ընկավ ծնկների վրա, ն մայրը շնչասպառ կանգ առավ: Ուղարդն մերվեզըՀասան նրան: Ինչպե՞սթե այդ դեչուծին կզողանա ձեր երեխային: Տարօրինա՛կ երնակայություն ունեք: ու

-

Սածինտը մտածկոտարտածայտությամբօրորեց գլուխը: Տարօրինակն այն է,- նկատեց Ուդարդը,- որ թրձենավորն էլ -

հույն կարծիքն ունիդնչուծիների մասին: Քրժենավորնո՞վ է,- Հարցրեց Սածիետը: Քույր Գյուդյուլն է,- պատասխանեցՈւղարդը: Քույր Գյուղյո՞ւլն ով է,- վրա բնրեց Մաչինտը: հրոք որ ոեյմսցի եք, քանի որ չեք իմանում,- պատասխանեց Ուդարդը:- Մկանծակի ապաչխարուչին է: Ինչպե՞սթե,- Հարցրեց Սածինտը,- այն խեղճ կի՞նը, որին բլիթ են տանում: Ուդարդըգլխով Հաստատական պատասխանտվեց: Հենց նա է: Շուտով նրան ԳրնիՀրապարակին նայող կտեսնեք Նա նրալուսանցույցից: էլ նույն կարծիքնունի, ինչ որ դուք. Եգիպտոսից եկած թափառաչրֆիկներիմասին, որոնբ դավ են զարնում ն բախտագուչակություն են անում ժողովրդի մեֆ: Ջդիտեսթե ինչն է պատճառեղել, որ նա այդպես սարտափում է բոչաներից գնչուՄածիե՛տ,դո՞ւք ինչու եք այդպես փախչում ներից: Բայց դուք, Հենց որ տեսնում եք: նրանցից, -

-

-

-

-

-

ու

'

պատասխանեց ՄաՀիետը՝ զույգ 4եռթով բռնելովհր այն,ինչ դգլուխը,-ես չեմ ուղում, որ ինձ էլ պատածի Պոթեւտ պրատածչեց Շանտբրֆլյորիին: ժ՛, ածավասիկ մի պատմություն, որ ս եւք է մեզ պատմեք. Իմ ա սաց երա Թեը: ՄաՀինտ,բարի՛ Ժերվեզը՝ բռնելով բայց 172 Ինչո՞ւչէ, կպատմեմ,պատասխանեց Մաչիետը,նում եմ, որ դուք էլ միայն փարիզգի եք, որ չեք իմանումդա: ասեմ ւ որ բայց Ռւրեժն եւոքէ, 4եզ կարիքչկա, ռր պատմու Թյունն անելուՀամար կանգառնենք 4եզ ասեմ, որ ԳաքետՇանտրֆլյորին տասնութ տարեկան սիրունաղջիկէր, երբ ես էլ այդպինե Հանտարի առաֆ, սին այղ քան Լի, այսինքն` սրանից տասնութ

-

տղայիկլոր -

-

-

-

ու

ցավորը եա է,

որ այսօր

ինջն էլ ինձ սլես չէ, այսինքնբ̀արի, դիրուկ

թարմ, երեսունվեց ւտարեկան ժայր՝ամուսնու

ու

ու

մի ւողայիտեր:

տալւեկանիցարդեննրա ժամանակն անցած Իմիջի այլոց,ւռասնչորս նա դուստրն էր Ռեյմսի նավերի վրա գուսանություն էր: Ուրեմն` ան արՀենց այն գուսանի, որը նվագեց անողԳիրերտոյի, կառլոս

քայի առաչ, նրա թագադրության

օրը,

երբ արքան Սիլերիից սկսած

երբ իկին կույսն" էլ Վել գետով մինչն.Մյուիզոն, նավի վրա էր: Ծերունի երեխաէր Հայրըմեռավ,երբ Պաքետըփոքրը

իջնում էր մեր ն

ոչ ոք

չուներ,բացի մորից: Այդ մայրն էլ ուներ միայնմի եղբայր՝ վարպետէր կաթսաների

պարոն Մաթիյո Չրաղոնը,որ Թուջե իրերին. փողոցում, ն. Փարիզում, Դարեն-Գառլեն

մեռավ անցածտարի: Ինչ-

աղֆիկէր: Մայրը, եք, Դաքետը դժբալխտաընտանիքի ե բացի ասեղբար,բարեժիտ կին էր Դաքետին ոչինչ չսովորեցրեց, ն խաղալիքներչինելուց,որը սակայն չէր խանգարում հագործելուց փոքրին մեծանալ, բայց աղքատ մնալ: Երկուսնէլ ապրումէին Փոլպենփողոցում: /ւչք դարձրեք /էծյմոոււմ, գետափնյա սրան,ինձ խում է, որ Հենց դա դժբախտացզրեց մեր Դաքետին:Թիսկանին, Աստվածպածիերան, ԹագավորԼյուդովիկոս Տասնմեկերորդի, նս

տեսնում

170. Օոլնսնի կույոր`

մանեա

գ

'Արկ:

սիրուն աղչիկ թագադրությանտարին, Պաքետնայնքան ուրախ էր, որ ամենուրեք անվանում էին երան Շանտրֆլյորի ': Խեղճ աղնա ն սիրում էր ծիծաղելցուցադրեչիկ: Գեղեցիկատամներուներ Համար դրանք: Բայց ինչպես գիտենք, ծիծաղել սիրող աղֆիկը լու գնում է լացի ճանապարՀով:Սիրուն ատամներըկործանում են սիմայրը դժվարուն աչթերը: Այդպեսէր ածա Շանտրֆլյորին:Նա վաստակում,գուսանի մաճշվանից րությամբ ձին իրենց ապրուստը Հետո չատ էին ընկել, ասեղնագործություն անելով չաբաթականվեց դընինից ավելի չեին չածշում, որ երկու արծվանչանլիար էլ լրիՎ չի անում: Ո՛ր էր այն ժամանակը,երբ Հայր Գիբնրտոնփարիզյան տասներկու սոլ էր վաստակումմիայն մի թազադրությունից, այն էլ` մեկ երգով: Մի ձմեռ էլ, այդ նույն 01 թվականին, մայր աղչիկ «՛չ մի կտոր փայտ չուննին, ո՛չ ձլ խռիվ, իսկ ցուրտը սարսափելիէր: ԴրանիցՊաքետիդեմքն այնքան Հաճելի կարմրեց, որ տղամարդիկ նրանանվանում էին Պաքետ, բայց մեծ մասը Պաքրետ"": Հենցդա էլ եմ ես տեսնում, կործանեց նրան: Էստա՛չ, այդ ի՞նչ կրծֆո՞ւմ բլիթը:- Շատ չանցած, մի օր էլ եկեղեցի եկավ՝ոսկե խաչը վզին: ՏասնչորստարեկանՀասակում: Տեսնվա՞ծ բան է ղդա: Ամենիցառաֆ գլխիածանարեց նրան երիտասարդգերկոմս զր կոնմոնտրոյր,որի Հայրենականկալվածթը Ռեյմսից երեթ-թառորդլիյո է Հեռու, Հետո անցավ արքայականձիավար տյար Անրի գր Տրիանկուրին,ապա ավելի ստորադամ՝ բանակիսերժանտՇիարզը Բոլիոնին,այնուՀետն չարունակ իջնելով արքայական մսաչատ Գեռի Օրերժոնին,Հետո թաղաժառանգիսափրիչ պարոն Սասե դը Ֆրեպյուսին,ապա արթայական խոչարար Թեենեն լր-Մուանին,ն այդպես ՀետզՀետեանցնելվ նվազ երիտասարդին նվազ ազեվականին՝ ընկավ վինաչար Հետո գուսան Գիյոմ Ռասինի, էլ` լասպտծրագործԹինրի-լը-Մեռի ու

ու

ու

-

ու

159. Ծաղկածերգ,երգածաղիկ (ֆր.): 160. Ջատկածաղիկ. դաշտային մարգարիտ. ծաղկումէ փաղգարնանբ, զատէ երա անունը: կին,որից ն առաֆացել

արդեն դարձավբոլորի «8Ճճուքը: Այնուչետնխեղճ Շանաըֆլյորին

փականություն. արդեն Հասել էր իր ոսկեդրամի վերջին սուին: Էլ ի՛նչ ասեմ 4եզ, խաթո՛ւնտիկնայք. քազաղրության ժամանակ,նույն 61 թվականին, նա էր բանակի անառականոցների պետի անկողինը տաքացնողը:Այո, ն այղ բոլորը մե՛կ տարվամեֆ: Մաճինտը Հառաչեց ն սրբեց աչքերի մեֆ կուտակվածարցունքը: Ոչ մի բանով էլ արտասովորչէ այդ պատմությունը,- ասաց ն այդ եմ տեսնում, ո՛չ էլ երեխա: բոլորիմեջո՛չ գզեչու ժերվեզը,Համբերությո՛ւն,- չարունակեց Սաչիետը,- երեխա, այո, չուտով մեկը կտեսնեք:- 60 թվականին,սրանից տասնվեցտարիառաֆ, Հենց այս ամսին, սուրբ Պողոսիտոնի օրը, Դաքծտր մի փոքրիկ աղֆիկ ունեցավ: Խեղճըսաստիկուրախացել էր, վաղուց էր ցանկանում երեխաունենալ: նրա մայրը, որ բարեսիրտ կին էր ն միայն մի բան էր կարողացելանել աչջը փակել այղ ամենի վրա, մեռած էր արդեն: Պաքետն այլնս աչխարձում ոչ ոք չուներ, որին սիրեր, չուննը նան ոչ ոք, որ երանսիլ'եր:Իր մեղանչելու Հինգ տարիներիընթացքում Շանտրֆլյորինողորմելի արարած էր դարձել: Մենակէր նա, մենակ -

-

այս ու

էին անում փողոցներում, կյանքում,հրան մատնացույց ծանակի ծեծում սուլոցների ենթարկում, էին քաղաքապածները, ծիծաղում-

ծաղրում թրֆոտ երեխաները: Բացիդրանից, նա դարձել էր քսան տարեկան,իսկ քսան տարինծերություն է սիրավաճառկանանց Համար: նրախելաոռու թյունն սկսում էր բերելմիայնայնքան օգու», որքան նախկինասեղնագործությանարձեստը,ամեն մի խորչոմ զրկում ձր նրան մի էթյուից. 4մեոլ, դաժանչրջան էր դառնում նրա Համար, փայտն այլնս Հազվագյուտ բան էր նրա օջախում, Հացն էլ` պածաբանում: Այլես չէր կարողանում աչխատել, որովչետն դառնալով Հեշտասեր՝ դարձել էր ծույլ, ե չատ ավելի էր տառապում,որովչետն դառնալով ծույլ, դարձել էր ն Հեչտամոլ:- Համենայնդեպս, այսպեա է բացատրում Սեն-Ռեմիիպարոնավագերեցը,թե ինչու այդ կարգի ն կանայք ավելի ցուրտ ավելի քաղցածություն են զգում, քան մյուս աղքատ կանայք, երբ արդեն ծերացածեն լինում:

Լավ.- նկատեց ժերվեզը,- բայց ո՞ւր մնացին գնչուները: Մի րոպե էլ Համբերի՛ր,Ժերվեզ,- վրա բերեց Ուդարգը. որի ուշադրությունը նվաղ անչամբեր էր:- Ելթեամեն ինչ Հայտնի լիներ Մաչինտ, խնդրում «կզբից: էլ ի նչ (մնար վերը: Շարունակեցեք, եմ: Ի՞նչ եղավ այդ թշվառ Շանտրֆլյորին: չարունակեց. ՄաՀինտը -

-

-

Ուրեմն`խիստ տխուր էր նա,.չափազանցթշվառ

ն

այնքան էր

այտերըփոս ընկան: Սակայննա կարծում էր, Թե իր

լինում, ամբողջամոթով,խելառ կենցաղով լքված վիճակով Հանդերձպակաս ամոքաճար,պակասխելառ լքված կլիներ ինքը, ելքն աշխարՀում ունենար որեկ բան կամ մի ակ, որին կարողանար«իրել. կամ որբ կարողանարիրեն սիրել: Անչրաժեչտէր, որ այղ սիրելին լիներ

լոց

որ

ու

ու

երեխա, որովչետն երեխան միայն կարող է անմեղ լինել

այղ

գոր-

Համոզվել էր դրան, երբ փորձել էր սիրել մի գողի միակ սակայն չատ ժամանակ ցանկալ Դաքետին. մարդը, որ կկարողանար չանցած՝նկատելեր, որ գողը արծամարՀումէ իրեն: Սեր վաճառող այդ կանանցպետքէ սիրեկանկամ զավալ՝նրանց սրտի դատարկունա

ծում:

թյունը լցնելու Համար,այլապեսխիստ դժբախտ են նրանք: Ջկարոդանալով սիրեկան գտնել, Պաքհտրցանկությունը փոխեց՝ուզեց երեխաունենալ

ն

որովչետն չէր դաղարել աստվածավախ լինելուց՝

մշտապեսաղոթում էր Աստծուն:

Վերֆասլես բարի Աստվածզթաց նրան ն մի փոքրիկ աղչիկ պարգոեց: Ես ձեզ չեմ պատմի,թե ինչ«լես էր նա Հրճվել, մոլագարկերով արցունք էր թափում, փաղաքչում Համբուրում էր մանկանը: Նա ինթն էր սնուցում իր երեխաու

յին, խանձարուր էր պատրաստել նրա Համար իր անկողնի վրա

մնացածմիակ վերմակիցն այլես

ոչ ցուրտ

էր զգում,

ոչ քաղց:

Գե-

դեցկացավնա դրանից: Դառաված աղֆիկը դեռատի մայր է դառնում: մեջտեղ եկան, վերադոարձաւն` Տարփածուները նորից տեսնելու նա Հաճախորդներգտավ իր Շանտրֆլյորիին. ապրանջի Համարն

այդ

բոլոր

խայտառակությունից ստացածը Հատկացրեց մանկան

չորերի, դլխանոցների,կրծկալների,ժանհկազարդբլուզների չմտածելով նույնիսկ մի վերմակգնելու մալասե փոքրիկ գդակների՝ աինչ- Պարո՛նԻստաչ.ես ձեզ արդեն ասացի, որ բլիթը չուտիք:ու

ատ-

կասկած չկա, որ փոբրիկ Ագնեաը,-այղ էր ձրձխայիանունը, մկրտության անունը, որովչետն Շանտրֆլյորինվաղուց արդեն ազգանուն չունեը,-

կասկած չկա,

ժապավեններով

որ

այդ

մանկիկը չատ ավելի էր պարուրված

ասեղնադործերով, քան

ու

Դոֆինեի սենյորի

իմիչիայլոց,ուներ մի զույգ այնպիսիկոչիկ, որ անկաս41-ն կած Լյուդովիկոս էլ չի ունեցել: Նրա մայրն ինքն էր կարել ն ն

դուստր:

ասեղնագործել,դրանց մեչ ներդրձլ էր պաճուճելու իր ամբողջ Հնաբամտությունը

ն

սուրբ

կույսի զգեստին վայել

բոլոր

զարդերը:

Դրանքվարդագույն, ամենագողտրիկ մաչիկներն էին, որ երբեք մարդ տեսել է: Նրանցերկարությունը կարող էր լինել չատ-չատ իմ բթամատիչափ, ն պետք է տեսնեիք, Թե ինչպես

են

մանկականփոք-

բիկ տոտիկներըդուրս թե մտել

են

գալիս մաչիկննրից,որպեսզի շավատայիր, դրանցմեջ: Արդարն,այնքա՛նպատլիկ,սիրուն վարու

դաղույն էին

տոտիկները,ավելի վարդագույն, քան մաչիկների

այդ

երբ դուք

ատլասը:-

երեխաներունենաք, Ուդա՛րդ,կիմանաք,որ

մի բան այնպես դեղեցիկ չէ, որքան

այդ

ոչ

մանրիկ տոտիկները ն

պաոլիկթաթիկները: Իմ

-

ՈւդարդըՀառաչելով,- բայց ես պարոն ԱնդրիՄյունիենայղ Հաճելի ցանկությունն

ուզածն էլ

սպասում եմ,

որ

այղ

է,-

ասաց

ունենա:

Սահմ

չարունակեց Մաչինտը,- որ Պաքետիերեխայի միայն տոտիկներըչէր, որ գեղեցիկ էին: Ես տեսա նրան, երբ չորս ամսականէր միայն,Ամուրի պես դեղեցիկ էր նա: Աչքերն ավելի -

մեծ

նան,-

էին, քան բերանը, մազերը նուրբ,

գանդրվում էին: Երնելի անաչ

սն

ու

սքանչելի

ն

արդեն

սնածեր գեղեցկուծի կդառնար տարեկան տասնվեց Հասակում: Նրա մայրը օրավուր ավելի էր գժվում նրա վրա: Գուրգուրում էր նրան, Համբուրում, խտացնում, ու

լողադնում, զուգում-զարդարում, աստիճանՀոդի էր տալիս Աստծուն:

լանքի

նրա

Համարյա

Համար ն

խենթանալու

ուտում:

էր Հայտնում

գոչություն

Մանավանդ` նրա սիրուն տոտիկներըանվախճան զմայէին, խելաճեղ Հրճվանքի առարկա: նրա չրթունք-

աղբյուր

տոտիկներին,նա չէր կարող ուչքի դրանց փոքրության վրա Հիանալուց: Մոցնում էր փոքրիկ մա-

ներն անվերջ փակչած էին գալ

չեկների մեֆ, Հանում, անում

լույսին

ու

այդ

սքանչանում, զմայլվում դրանցով, դեմ էր

դիտում, խղճածարվումէր՝ փորձելով, որ իր

կողնի վրա վարժվենքայլել,

ան-

Հաճությամբ ամբողջ կյանքը կանց-

ն

կացներծնկաչոք, որոլեսզի կոչիկ Հագցներ այդ ուռթերին

ու

Հաներ,

ինչալեսմի Հիսուս մանկան: -

ցածր ձայնով.-

Հետաքրքրական,- ասաց Ժերվեզը որտե՞զմնաց զնչուն այղ բոլորի մճֆ:

Գեղեցիկպատմություն է բայց

ու

իսկույն կասեմ,- վրա բերեց Սածինտը:- Մի օր էլ զարմանա-

լի տեսքով ինչ-որ ձիավորներեկան Ռեյմս: Աղքատ

թափառաՀՐչիկ մարդիկ էին դրանք լափլփում էին երկիրը իրենց դքսի կոմսծձրի առաջնորդությամբ: նրանցդեմքն արնախանձէր, մազերը ու

ն

ու

գանգուր, ականջներինէլ արծաթն օղեր ունեին: կանայք ավելի տգեղ էին, քան տղամարդիկ: կանանցդեմքն ավելի սն էր ն միչտ

բաց,

մարմինըծածկված էր անպիտանթլֆով, պարաններիցՀյու-

ված ինչ-որ Հին սավան էլ ուսի վրա կապած, մազերն էլ, իսկական

ձիու պոչ: նրանցոտթերի միջն խլրտացող երեխաներըվախ կպատճառեինկապիկներին:Մի խոսքով՝բանադրվածների ոշմակ: Այդ ամ-

ԼեՀասբողջ խաժամուժըՌեյմս էր եկել ուղիղ ստորին Եզիպտուից՝

տանիվրայով: Պապը, ինչպես ասում ն

էին, խոստովանեցրելէր նրանց

որպեսապաչխարություն, Հրամայել էր յոթ տարիչարունակ ման

գալ

աշխարչում՝առանց անկողին մտնելու,

էին ապաչխարողներն գարշելի Հու

դրա

Համար էլ կոչվում

էին արձակում: Բանիցդուրս

Հաեղավ,որ մի ժամանակսարակինոսէին եղել նրանք, Հետնաբար՝ ն Տուրի տասը լիվը փող էին պաձանչում վատում էին Ծուսլիտերին

խույր կրող բոլոլ արջեսլիսկուլոսնելից, եպիսկոպոսնեինչ-որ կոնաբբաներից: Եվ այդ բանն անում էին պապական

գայիսոն բից

ու

ու

դակի զորությամբ: Ռեյմս էին եկել Ալֆերիայի թագավորին Գերմանիայի կայսեր անունից մարդկանցբախտը գուչակելու: կարողեք դա

էլ բավականէր նրանց մուտքը

աշա

ամբոզֆ ոչմակը ամենայն Հա-

ինքներդ էլ Հասկանալ, որ Հենց քաղաք

արգելելու Համար: եվ

ճությամբ ճամբարդրեց Բրենդարպասի մուտ, այն բլրակի վրա,

որ-

տեղ Հողմաղաց կա, կավճածանմանՀին ծակերիկուլքին: Ռեյմսիբոլոր

բնակիչներն էլ դնում էին նրանց տեսնելու: նրանք էլ նայում

զարմանաձրաչգուչակություններ անում, կարող ձին նույնիշկ Հուդայի Համար գուչակել, որ նա կդառնա Հոռոմի էին ձեր 4եռթին պապ:

ն

Այնումենայնլվ,վատլուրեր էին պտտվում նրանց մասին,թե

երեխաններեն

գողանում, գրպան

են

կտրում

ն

մարդու միս

են

խելացիմարդիկ անմիոննրին ասում էին.- Մի՛ գնացեք այնտեղ.- բայց ե այնալես,իրենք էլ գնում էին թաքուն: ԸնդՀանուր վարակիպես էր: Փաստն այն է, որ այնպիսիբաներէին ասում, որոնցից կարդինալնանդամ կապչեր: Մայրերըմեծապես ուրախանումուտում:

պլարծենումէին իրենց երեխաներովայն օրվանից սկսած, որ գնչուՀիները նրանց ձեռքի մեջ կարդացել ձին Հեթանոսերեն ինն գրված

ամեն

ու

թուրթե-

անսակ Հրաչալիքներ: Մի մոր տղան դառնում էր

կայսր, մյուսինը`պապ,

երրորդինըզորավար: Խեղճ Շանտրֆլյորին

էլ Համակվեց Հետաքրքրասիրությամբ ն

ուզեց իմանալ, թե ինչ

ուներ ինքը, թե իր սիրուն, փոքրիկ Ագնեսնէլ մի

օր

չէ՞ր դառնա

Հայաստանիկայսրուծի կամ մի այլ բան: Եվ ածա իր աղջկանտարավ գնչուների մուտ: Գնչուչիներնսկսեցին Հիանալ երեխայով,գուրգուրել, Համբուրել իրձնց սն բնրաններով,Հիանալ երա փոքրիկթաթի

ներով, ավա՛ղ,ի

Հրճվանքերա մորը: նրանցզմայլանքըզագաթնակետինՀասավ մանավանդգողտրիկ տոտիկներին սիրուն մաչիկմեծ

ների առթիվ: երեխանդեռ մեկ տարեկանէլ չէր լինի, բայց արդեն թոթովում էր, ժպտում մորը պատիկխենթուկի պես, գիրուկ էր ու

էր ՀրեչտակներիՀաղզարոաւվոր կլորի(, արքայության Թովիչժեստեր անում: եվ աՀա երեխանխիստ սարսափեց գեչուծիներից սկսեց մայրն ավելի ուժգին Համբուրեց երուն լաց լինել: Սակայն թողեց ու

ու

զմայլածւսյն գնաց՝

որ երֆանիկբախտից,

Նա էին գուչակուծիները:

կդառնար

Համար Հայտնել Ագնեսի

առաքինություն գեղեցկուծի,

մարմնացում, թագուծի: եր Խղճուկ տնակը՝ Եվ ՊաքետըվնրաղարձուվՓոլ-Պեն փողոցի է հտ բերում այնտեղ: խիստ ճպարտ, որ թագուծի Հաւջորդօրը օզսոերբ մանկիկը Քնել էր էր անկողնում վելով այն Հարմար բրուղեից, Հետ միչտ հր էր քնեցնում), դուռը կամացուկ կիսաբաց (որովչեսոն. մոտ՝ ոլատն անուծու Հարն չտապեց փողոցի մի ծածկեց Ձորանոցի սեղանին ռպասավորամելու, թն կդա մի օր, երբ եր աղֆկա՝ Ազնեսի լ Թյուն կանեն Անգլիայի թագավոլն եթովվիայի արձիդուքոը, անակեկալներ: ուրիչ Հրաչալի Հարյուրավոր Հետո, սանդուղքը Այնտեղիցվերադառնալուց բարձրանալիսոչ նա «Տե՛ս,է, չի էլ արթնացել»: Սակայն մի ձայն չլշելով մտածեց. է որ դուռր տեսավ, ավելի բաց,քան ինքն էր թողել: Այնուամեինա նիվ, իչեղճ մայրը ներս մտավ Երեխան վազեց դեպի անկողինը... ու

ու

էլ այնտեղչէր, անկողինըդատարկէր: երեխայիցայլես ոչինչ չէր մնացել, բացի փոքրիկ,սիրուն մաչիկներիցմեկը: թռավ սենյակից,

ցած սանդուղքից

ո՞ւմ սկսեց դգոռալ.-երեխա՛ս,

խաս:-

մոտ

Նա դուրս

սլացավ

խփելով պատերին է երեխաս, ո՞վ է ւռարելերեե

գլուխը

կ ոչ ամայի էր,ւոունըմմեկուսացուծ, Փողոցն

որվ քան ասել նրան: Նա չափչփեց քաղաքը,

ոք

չկարողացուվ

խուղարկեց փողոց-

ները,ողֆ օրը վազվզեց դեսուդեն՝ խելացնոր, մոլորված, սարսաղվին Լե, Հուռուռհլով կորցրած՝ բոլորդոներն պատու Հանները՝ձագերը նա` Հեում նման: էր Շնչասպառ ղարամեչիդգաղանի Հերարձակ, ծուրիկ տեսքով, իսկ աչքերի մեջ այնոլիսի կրակ կար, որից չորանում ու

էին արցունքները: տ

կանգնեցնում էր անցորդներին դոոում.Աղչի՛լս, իմ ազջի՛կը.իմ փոքրիկ. սիրուն աղֆի՛կը.ով վերաղարձեի ու

իմ աղջկան,ես կդառնամ նրա աղախինը,նրա չան աղախինըն եթե լարոն ավաուզի, Թող իմ սիրտնուտի:- Նա ՀանդիպեցՍեն-Ռեմիի գերեցին

ու

Պարո՛նավագերեց,եղունջներովսՀող կվարեմ,

ասաց.-

իմ երեխային:- Զավփազանց սրտաճմլիկբան միայնթե վերադարձրեք նս տեսա մարդու՝դատախազպարոն էր, Ուդա՛րդ. մի չատ խատասիրտ ոնա

որ նույնպես լաց Լակաբրին,

էր

լինումա̀սելով.-Խե՛ղճմայր:

երեկոյաննա վերադարձավիր տունը: նրա բացակայության ժամանակ ՀարնանուՀիներիցմեկր տեսել էր, թե ինչես երկու գնչուՀի գաղտագողիմտել էին այնտեղինչ-որ փաթեթ բռնած, ապա էին եկել, ն դուռը փակելուց Հետո չտապ փախելէին: նրանց դուրս մեկնելուց Հետո Պաքետի տնիցմանկականճիչի նմանող4այներ էին լավել: Մայրը սկսեց քրքֆալ, ասես թն առած` բարձրացավսանկարծեսթե թնդանոթով խորտակեցդուռը ներս ժտավ.. Եվ զարծուրելիբան տեսավ, Ուդա՛րգ:Իր պստլիկ, անուչիկ Ագնեսի փոխարեն,այնքա՛նկարմրաթչիկ, թարմ աղջկափոխարեն,Ատծու նա այդ ճշմարիտպարդեի փոխարքն՝ տեսավ մի փոջրիկ Հրեչ՝ տձն խեղանդամ, որ ճղճղալովթարչ էր զազզվելի, կաղ, միականի, լիս Հատակիվրա: Շանտրֆլյորինմարսավածար փակեցաչքերը-Ա՛խ,- գոչեց նա,- մի՞թնկախարդկանայքիմ աղջկանկերպարանադարձրել են այս զարչուրելի անասունը: Մարդիկ փոխել Հաղչտաղ առան տարանայդ փոքրիկծուռոտնին. Պաքետը կխելագարվերնրանից: Դա սատանայինանձնատուրեղած որեէ գնչուՀու Հրեչավորժառանգն էր, թվում էր մոտավորապես չորս տարեկան ն խոսում էր այնպիսի (եզվով, որ ամեննեինել մարդկային չէրարտաբերում էր անչեարին-անծավանական բառեր: Հարձակվել էր վրա. միակ բանն փոքրիկմաչիկի Շանտբֆլյորին նա: այն ամենից, որ սիրել էր եվ այնքան երկար ժամանակ մնաց այդպես անչարժ, անձայն, ասնծպտուն,որ կարծեպինք,թե մեռել է: գուզքը,

ու

ու

ու

ու

Հանկարծ ամբողջմարմնովսարսռաց,մոլեգնորեն Համբույրներ դրոչմեցիր մասունքիվրա այնպիսիլացուկոծ անելով, որ կասեիրթե սիրտը պայթեց: Հավատացնումեմ ձեզ, որ մենք բոլորս էլ լաց էինք

լինում:

Ա՛խ, իմ փոքրի՛կաղջիկ. իմ «իրո՛ւն փոքրիկ աղֆիկ, որ-

-

տե՞ղես

էր նա, ն մեր սիրտըկտոր-կտորէր լինում: Հիմա էլ։ որ Հիչում եմ, Լաց եմ Լինում: Դե, գիտեք,էլի: որ ժերզաարյունն են:- Իմ Խե՛ղճ էստաչ, վակներըմեր միս ոլքա՛նսիրուն ես ասում է: ել՛եկ ինձ էր.- Ես Թե է՞նչիշելոքն դու: ԵԹեիմանայիք, դու,-

ասում

ու

ուզում

եմ

դառնալընտիրՀեծելազորի զինվոր:իժ սիրելիբստաչ,

կորցնե՛մ: վեր կացավ, սկսեց վազվզել Շանտրֆլյորին ՌեյմսիփոՀանկարծ ղոցներում ն զոռգոռալ.- Դեղի գնչուների ճամբա՛րը, չո՛ւտ,դեպի գնչուների ճամբա՛րը: տվեք վչուկ կանանց վառեՊաՀակազորքթեր Սե մութ գիչեր էր: լու Համար:- Բայցգնչունելը մեկնելէին: չէր Հետավնդել Հնարավոր նրանց: միջե օրը:ՌեյմսիցերկուԼիյո Հեւու, Գիյոյին Տիլուայի Հաջորդ իսկ ելե

ես

քեզ

գտան մի մեծ խարույկիմնացորդը, մի Քանի գտնվողԹփիուտում, արյան կաթիլներ որ պատվանելէին Պոշքետի ժապավեն, երեխային, է այծի կտտոր:Այդ գիշերը Հենց չարբաթօրվալույս կիրակիգիչերն այլես կասկածչկար,որ դնչուները էր, Հետնաբար` շաբաթածանդես էին կատարել այդ մացառուտում լափել էին երեխայինԲեՀեղզեբուղի ընկերակցությամբ, մեջ է արվում: ինչես մաչմեդականների երբ Շանարըֆլյորին իմացավ այս զարչուրելի բաները, լաց չեղավ, ու

չարժեց կարծես Թե փշոսելու ծամար, բայց չկարողաշրթունքները օրը նրա մազերնարդեն ալեխառն էին: Իսկ մյուս օրն ցավ:Հաջորգ անչնետացավ: է, որից բուրգունդաոր սարսափելի պատմություն Իսկապես ցին անդամ լաց կլիներ,- ասաց Ուդարգը: ես այլես չեմ Ժերվեզը,- որ դնչուավելազրեց զարմանում,ների ազդած վախն այդպես Հալածումչ ձեզ: -

-

Եվ չատ լավ էլ արեցիք,- չարունակեց Ուդարդը,- որ բիչ Հետ, որովչետն սրանք առաֆ փախաքձեր էստաչի էլ լեծական -

դնչուներ

են:

ն Ռ՛չ, ո՛չ,- առարկեց Ժերվեզը:- Ասում են, որ Իսպանիայից են կատալոնիայից գալիս դրանք: Հնարավորէ,- ասաց Ուդարդը:- Պոլոնիայից, կատալոնիայի՞ց, կատալոնիայից. Վալոնիայից.ես միշտ էլ չփոթում եմ այղ երեք նաչանգեերը: Մի բան միայն կասկաձից դուրս է, այն, որ դրանք -

-

դնչու

են:

Եվ որոնք, անտարակույս, բավականաչափերկար ատամներ են որ կարող փոքր երեխաներ ուտել,- ավելացրեց Ժերես վեզր:էլ մի քիչ երեխա կերած չէի զարմանա,եթե Սմերալղան լիներ՝չրթունքները գեղեցիկ կծկելով Հանդերձ: նրա սպիտակայծը -

ունեն,

այնոլիսի չարաճճի-խորամանկբաներ է անում,

որ

անպայմանտակը

որեէ սատանայություն կա: քայլում էր Մածիետը

լուռ

ու

մունչ: նա խորասուզվածէր այն

մտախոչությանմեֆ, որ մի որոշ չափով որնէ կակծալիպատմության չարունակությունն էն դադարում է միայն այն ժամանակ, երբ նրա

սասանումը Թրթոումից Թբթոումիանցնելով, տարածվում Հասու

է

նում

արտի ամենավերջին լարերին: Այդ միֆոցին Ժերվեզը

Հարցրեցնրան.

Վերջիվերջո, չիմացա՞ն, թե ինչ եղավ Շանտրֆլյորին: Մածինտը չպատասխանեց:Ժերվեզնիր Հարցումը կրկնեց նրա թեր թափաՀարելով ե անունը տալով: Սաչինտըկարծես մտած-

մունքներից սթափվեց:

Ի՞նչ եղավ Շանտրֆլյորին,- ասաց

նա`

մեքենայաբար կրկնելով այն բառերը, որոնց տպավորությունըխիստ թարմ էր իր ական-

փում,

աղա

անք

թափելով

իր ուշադրությունը

այղ

բառերի

իմաստի վրա կենտրոնացնելուՀամար,աչխուժորեն չարունակեց.

Ոչ, երբեք չիմացան: եյ փոքր դադարից Հետո ավելացրեց. Ոմանքասում էին, թե տեսել են նրան երեկոյան մթնչաղին Փրեչամբոդարպասիցդուրս զալիս, ոմանջ էլ՝ լուսաբացին Բազե -

-

Հին դարպասից:Մի աղքատ

մարդ գտել էր նրա ոսկե խաչը կախ-

խաչից,որտեղ տոնավաճառ է լինում: Այդ էր Պաքետին61 Թվականին, երա ւսուսկործանել

ված այն դաչտի քարե

այն իշաչնէր, որ ջին սիրեկան՝ գեղեցիկ դերկոմս կորմոնտրոյի նվերն էր երբնք չէր ցանկացելզրկվել դրանից, որքան էլ

որ

դա:

Պաքետը

Թշվառ վիճակի էր

կառչածէր դրան այնպես, ինչպես կյանքիդ:Ուստի,երբ մատնվել: է այդ խաչից, որ Հրաժարվել որ մետեսանք, բոլոլսէլ մտածեցինք, ոնլ է: Սակայնկաբարե-լե-Վուոի մարդկանցից մի քանիսն ասում են մեֆ ոտաբոէին,թն տեսել նրան Փարիզի ճանասլարՀին` խԽճերի դեպքում պետք է, որ Վելի դարպասից եկած (իներ,այնպեսոր` այդ ամենն իրար չեն բռնում: Իժ

Բեկ Քայլելիս: Բայց դուրս

այդ

է նա այն է, որ Վելիդարպասից կարծիքով` ամենածավանականն դուրս -

-

եկել,

բայց

մեկնել է

այս

աշխարծից:

ասաց ձեզչեմ Հասկանում,Ժերվեզը: անունն է,գետի ՄաՀիետը Վելը ռւլատասխանեց ւոխուրժպիտով:

եւ

ուրեմն: -

է, այո,Խեղդվե՛լ

ՄաՀինտը,-ո՛վ կարող էր բոաչարունակեց

րի Հայր Գիբերաոյին ասել, երբ

տանքնէ վայր անցնում էր

նա

Տեեթյոյի կամրջի տակից, Հո-

որ գետը՝ երգելովեր նավակում,

նրա սիրելի փոքրիկ Դաքետը կանցներ այդ առանց երդի նավակի:

մի

օր

էլ

կամուրջի տակով, բայց

ու

-

-

Իսկ փոքրիկմաչի՞կր.-Հարցրեց Ժերվեզը:

ՄորՀետ էլ անչետացավ,պատասխանեց ՄաՀինտը:

Խե՛ղճ փոքրիկմաչիկ,- գոչեց Ուդարդը: Ուդարդը։որ գիրուկ զգայուն կին էր, ամենայն գոծչունակուՀ Մաչինտիետ, սակայն Թյամր մԺերկծառաչեր ավելիՀետաքրբթրասեր -

ու

վեզըչէր սպառելիր Հարցումները: նա Իսկի՞նչեղավ Հրեչը։- Հարցրեց Հանկարծ մաշինտին: նա: Ո՛ր րեչը,- Հարցրեց -

-

Այն փոքրիկգնչու Հրեչր,

-

որ

կախարդկանայքթողել էին

տրֆլյորի մոտ՝ նրա աղջկա փոխարեն:ի՞նչ արիք նրան: Հույս որ

Շան-

ունեմ,

նրանէլ զցեցիք դետը:

Ամենեին,-պատասխանեց ՄաՀիետը: Ըստ էությանդ̀ա ավելի ճիչտ է, ինչպե՞սթե, ուրեմն վառեցի՞ջ:

-

-

քանի որ երեխանէլ կախարդէր: Հետաքրքրարքեպիսկոպոսը Ռչ մեկը, ոչ մյուսը, Ժերվե՛զ:Պարոն

-

վեց գնչու երեխայով,դիվածանարեց նրան, մկրտեց, ամենայնՀոդատարությամբ դերըՀանեց երա մարմնից ն ուղարկեց Փարիզ,որպեսզի

տաճարիտախտակեմաձճակիվրա`որալեսընկեդենն Աստվածամոր ձրեխա: ցիկ

է՛լ,Այդ եպիակոպոսներե

-

գիտնականեն,

պա՛,ժեզ

եմ

ասաց

Ժերվեզըմրթմբթալով,-

ուրեմն էլ ոչ մի բան ուրիչների պես չեն

անում:

որ

Հա-

Հարցնում, Ուդա՛րդ,ինչպե՞սկարելի է սատանային

դնել ընկեցիկ երեխաներիմածճակիվրա, քանի որ, անկասկած,այդ փոքրիկ Հրեչը Հենց տատանան էր: Շատ լավ, Մածիե՛տ, իսկ ի՞նչ ես եմ, միանգամայն վատաՀ որ ոչ մի գթասիրտ արին Փարիզում: մարդ չուզեց վերցնել դրան:

Ջգիտեմ,- պատասխանեց ռհյմսցին,- Հենց այդ ժամանակէր, որ իմ ամուսինը նոտարականգրասենյակգնեց Բերյուում,քաղաքից եր-

կու լիյո Հեռու,

ն.

այլես մենք չզբաղվեցինքայդ պատմությամբ,մանա-

վանղ որ` Բերյուիառաջ են տեվում Սերնեյիերկու բլրակները,որոնք տեսողությունից ծածկում են Ռեյմսիմայր եկեղեցուզանդակատները:

Այսպեսխոսելով երեք արժանածարգ քաղաքացուծիները Հասել էին ԳրեիՀրապարակը:Այդ պատմությամբտարված՝ նրանք, առանց կանգ առնելու, անցել էին ՌոլանիաչտարակիՀանրային աղոթագրքի առֆնից ն մեքենայաբարդիմում էին դեպի պատժարանը,որի վայրկյան աճում չուր վայրկյան էր բազմությունը: Հնարավոր առ

որ այդ պածին բոլորի Հայսցքներն իր վրա գրավող տեսարանը ամբողջովինմոռացներ Մկանծակը ն այն կանգատումը, որ նրանք

ք,

Թմբլիկ Էստաչը, որոչելէին կատարել այդտեղ,եթե վեց տարեկան ձեռ Հուն կոալ,ծ չծիչեցներ նրանց թից Քոսրչ էր տալիս Մածինտը, որի այդ ճանապարչը կտրելու սպլատճառը:

Մայրի՛վ,-առաց նա, կարծես Թե որեն ընաղդից դրդված, որ կանդնածէր Մկանծալի առաֆ,- Հիմա կարո՞ղեմ րլիլթն ուտել: եթե Էստաչնավելի ճարոլիկ լիներ. այսինքնպակաս որկրամոլ. -

թաղամադեռ էլի կսպասերն վնրադարձինմիայն, Համալսարանի, սում, պարոն Անդրի Մյունինիբնակարանում, Մողամ-լա-Վալանս փողոցում, երբ

Սեն

գետի երկու բազուկները ն Միջնաքաղաթի Հինգ

կամուրջներըկմնային Մկանծակի ն իրենց տան միջն. կտար այդ Համեստ Հարցը. «Մայրի վ, Հիմա կարո՞ղեմ բլիթն ուտել»: Հենց այղ Հարցն ել, որ անխոչեմ էր այն ածի Համար, երբ տվեց էստաչը,արթնացրեցՄաչիետիուչադրությունը: -

Ի

գեպ,- գոչեց նա,-

Հապա՛,ցույց

տվեք

քիչ մնաց մոռանայինք աղաչխարուծուն:

տեսնեմ

ձեր Մկան ծակը,

որ

այս

բլիթը

տամ

նրան:

Անմիջապես,-առաց Ուդարղդը,-Հոգհչած զործ կլինի: Բայց այդպես չէին ԷստաչիՀաշիվները: հա՝ ուսերը Հաջորդաբար չփեՎա՛յ, իմե է բլիթը, ասաց լվ մերթ աֆ, մերթ ձախ ականին, որ այդպիսի դեպքերում -

-

-

դժգոծության դերագույն նչանն է:

երեք կանայք ետ դարձան, ն երր Հասան Ռոլանի աշտարակի տան մոտ` Ուդարդնասաց մյուս երկուսին. Լավ չէ, որ երեքս էլ միանզամից նայհնք Մկան ծակը. դա կաէ խրտնեցեել ապաչխարուչուն: Դուք երկուսդ ձնացեք, թհ րող «Տեր մեր» եք կարդում ժամագրթիմեջ, եռ էլ թիքա կմոտեցնեմ լու-

սանցույցին, թրձենավորնինձ մի թիչ ճանաչում է: կտամ, թե երբ կարող ձեքմոտենալ:

Ես

ձեզ իմաց

Եվ միայնակգնաց դեպիլուսանցույցը: Այն սլածին, երբ նրա Հաացքը

Թափանյցեցներս, խորունկ խղճածարություն դրոչմվեց նրա

դիմագծերիվրա, ն

այդ

ուրախ ու թարմ կերպարանքնայնքանՀան-

կարծակիիր արտածայտությունըն գույնը փոխեց, որ կարծես թե արնի չողքից անցավլուսնի չողքի տակ. նրա աչքերը խոնավացան, բերանն այնպես կծկվեց, ինչպես այն ժամանակ,երբ պատրաստվում են լազ

լինել: Մեկրուղե

որ արեց ՄաՀիետին,

Հետո

նա

մատը դրեց չրթունքներին

ն

նչան

մոտենա:

եկավ Հուզված, լոիկ Մաճինետը

ոտքի ծայրերի վրա քայլելով,

ն

ինչպես մաՀամերժիանկողնինմոտենալիս:

իրոք,խիստտխուր պատկերբացվեց երկու կանանցաչքի առած, երբ նրանք անչարժ ն առանց ծոլտուն Հանելու նայում էին Մկան ծակիվանդակապատ լուսանցույցից:

Խցիկընեղ էր, ավելի լայն, քան թե խոր, սրանկյուն կամարակապ առաստաղովն ներսիցդիտելիսբավականնման էր եպիսկոպոսական խ»շյրի ներսի կողմին: Նրա Հատակըծածկածմերկ սալաքարերին,մի անկյունում նատած, ավելիճիշտս̀լպլզածէր մի կին: նրակզակըՀեեված էր ծնկներին,որ խաչաձնածզույգ բազուկներըուժգնորեն սեղմում էին կրծքին: Այդպեսինքն իր վրա ծալված,ինչ-որ թխագույն Քուրձ Հագած, որ լայն ծալքերով ամբողջովինփաթաթել էր նրան, հրկար, ալեխառն վարսերըառֆնիցցած կախված,որ ծածկելովդեմ

Քը՝ սրունքների վրայով

Հառնում

էին ոտքերին, առաջին Հայացթից

մի տարօրինակձն էր ներկայացնում

նա

խցիկի խավարչտինֆոնի

մրա, մի տեսակթուխ եռանկյունի, որ լուսանցույցից ընկնող չողքը կտրում էր երկու որոշակի նրբերանգով մեկը մուգ, մյուսը`լուսավոր:

Դա

մեկն էր այն կեսը ստվերոտ

ու

կեսը լուսավոր ուրվականնե-

կամ թե Գոյայիզարմանալինկարներում, գունատ, անչարժ, դժնդակ, պպզած գերեզմանիվրա ն կամ Թե կոթնած զնդանի վանդակաողերին: Դա ո՛չ կին էր, ո՛չ էլ տզարեց,

որ եսնում

հնք երազում

ն

մարգ, ո՛չ կենդանի էակ, ո՛չ էլ որոշակի 4ե, այլ ինչ-որ պատկեր,մի տեսակ տեսիլք, որտեղ իրար Հատում էին իրականն երնակաու

յականը, ինչպես լույսն

ու

ստվերը: Մինչ դետինը սփոված նրա

մազերի տակից Հազիվ եր նկատվում նիջարած

ու

խատածայաց

սառն Ճապրոֆիլը: Հազիվ էր նրա զգեստըցույց տալիս կարծ տակիվրա պրկվածմերկ ոտքի ծայրը: Սուդի այդ ծածկույթի տակ եր առաֆացնում: նչմարվողմարդկայինայդ թերի ձեր սարսուռ Այդ արարածը, որ կարծեսթե դրոշմված էր սալաքարին,թվում էր, Թե ո՛չ շարժվել կարող է է ո՛չ էլ մտածելու ն չնչելու է ընդունակ: կտավեայդ բարակ ջուրձի տակ, Հունվար ամսին պառկած գրանիտեմերկ սալաչատակիվրա, առանց կրակի,զնդանիխավարի մեջ, որի չեղակի լուսանցույցը դրսից սառնաչունչ քամի էր ներա թողնում, իսկ արն` երբեք, այդ կինը կարծես թե չէր տառապում, ոչ էլ զգում էր: Թվում էր, ե նա զնդանի Հետ քարացել է, եղանակի Հետ սառույց է դարձել: Նրաձեռքերը կցված էին, աչքերը՝սեեռուն: ԱռաչինՀայացքիցուրվականի տեղ կդնեիր նրան, եկրորդ Հայացնրա կապտածչրթունքները ժամաՔից՝ արձանի:Այնուամենայնիվ, նակ ժամանակթեթնակի բացվում նին Հառաչից դողում, որքան նույնքան մեքենայաբար, սակայննույնքան անկենդան քամուց միմյանցիցՀեռացող տերեները: նրա անփայլ աչքերից երբեմն խույս էր տալիս Այնուամծնայնիվ, մի անպատմելիՀայացք, խոր, ցավագին, անայլայլ Հայացք մշտաես անեռվածխցիկի մի անկյունին, որը դրսից Հնարավորչէր տեսնել, այնպիսիՀայացք, որ կարծեսթե այդ տագնապածարՀոգու բոլոր մռայլ մտքերը կապում էր ինչ-որ խործրդավոլ, առարկայի Հետ: Աչա այսպիսինէր այն ակը, որ իր կացարանիՀամար ստանում էր «փակյալ աղլաշխարուծի»,իսկ Հագուստի Համար՝«քրձենավոր» ու

ու

առ

ու

անունը:

ն Երեք կանայք, որովչետն Ժերվեզնէլ միացել էր ՄաՀիետին Ուդարդին, նայում էին լուսանցույցից: նրանցգլուխներըխափանում

չին զնդանի ազոտ լույսը, թեն թչվառ արարածը, որին այդպիսով զրկում էին լույսի նչույլից, կարծեսԹե ուչք չէր դարձնում նրանց: նրան,- ասաց Ուդարդը պածր ձայնով.Ձանչանգստացնենք էր ծափչտակության մեջէ, աղոթում է: -

էր ՍակայնՄաչիետըՀարաճուն անձկությամբ

դեղնած,սմքած,

արցունքով:

գլուխը դիսավուիվ

տարօրինակբան է,Որքա՛ն

-

ե

զննում նրա

նրա աչքերը լցվում էին

մրմնջաց նա:

ԵՎ կարողագավ ներա գլոչիը մանել լուսանցույցիճաղերից որի վրա անփուիո|ս կերսլով Հասցնելմինչն.այն անկյունլ,, Հայացքը ու

գամված էր դժբախտկնոջ Հայացքը: Երբնա դլուխը

դուրս -

Ու

Հանեց, դեմքր

եք Ինչպե՞ս

էր արցունքներով: ուլողվուծ

դութ

անվանում

այս

կնոֆը,

-

լուսանցույցից Հարցրեց

նա

դարդին:

Քույր Գյուդյուլենք անվանում,- պատասխանեցՈւդարդը: ւ. նրան Ց Իսկես աանվանում նվան եմ Պաքն Շանտըֆլյոր Մաչինտոը: Այն ժամանակ մխստլ: դնելովա̀ւզչածՈւղարդիննշան բելչանին -

-

Իս

աքնտ

յան

Շանտ

որի,-

ասա

ներս մոնի արել,ոլ' գլուխը լուսանցույցիդ նայի: Ու ղարդը նայեց ե այն անկյունում, որին մոռւայլ Հավչտակությամժբ սն հովվածէր ալաչխոլյուծուՀայացքը, ատլամռեսավ վարդագույն սե, բազմաթիվոսկե մանը զանակեերով ասեղնագործված արծսլթե ու

ու

ն նայեց Ժեբվեզը, երեք կանայքդիաւելով դժբախտ մոլչը՝սկսեցինՍ) լինել:

Ուղարգից

Հեսւո

ները չաթառվիեցլին ապաչխարուծուն: երա ձեռքերըմնացին իրար

կյված,չբթունքնելնանբարբառ, աչքերըսնեռուն, ե նրասլատմությունն իմացողի սիրողըկտոր-կտորէր լինում այդպեսակնասնեռ մաչիկից: դիտված երեքկանայք առակուվին ոչ մի բառ չէին արտաբերել, չէին էլ Համարձակվում /ոոսել`նույնիսկ ցածլ ձայնով: Այդ խոր լւությունը, այդ

ծանրբվիչտը

ն

մեծ

ինքնամոռացությունը, ոլլտեղ

ամեն

ինչ

էլ, բացիմի բանից,նրանց վրա գործում չր զատկի կամ անչետացել

Նրանք լուռ էին, ծննդյան տոնիմայրխորանի ռառլավորություն: (/ պատրաստ ծունկ չոթելու: նրանցԹվում էր, Թե մել ինջնամփուի եկեղեցի, որտեղ Խավարմանգիչերվա արարողությունն

են

է

կատարվում: ն

որ երեքից ամենաչետաքրթլյասերն էր, ուստի Վերջապես Ժերվեզը,

խոսեցննլ ամենից ավելիՔիչ զգայունը,փորձեց աղզաչխարուծձու -

Քույր: Քո՛ւյը Գյուդյուլ:

կանչը կըկնեց երեք անդամա̀մեն անգամ ձայնը բարձչչարժվեց, ո՛չ մի բառ, ո՛չ մի Հայացք, րացնելով: Ապաչխարուծին ոչ մի Հառաչ,կյանքի ոչ մի նչան: /, դարդն էչ իր երթին ավելի Նա այս

Քաղցր -

ու

փաղաքչուկան ձայնով կանչեց.

Քո՛ւյը,Քո՛ւյրսուրը

Գյուդյուլ: անչարժությունը:

Նույնլռությունն կին է,Տարօրինա՛կ ու

-

գոչեց մերվեզը,- ն

ոթափվի: -

Գուցե 1 Խուլ է,-

ասաց

անդամ չի Հրանոթից

Ո/ւդարդը չառաչելով:

- վրա բերեց Մաչինը: ասես կասկած չկա, որ եթե Հոգինդեռ չէր Հեռապել այդ անչարժ, լեթարզիականքուն մտած մարժնից, դեմս, Քաչվել Համենայն ն այնպիսի թաջնեվել խորխսրատներում, որտեղալյտաքին աշխարձի ձայների զգացողությունն այլեսչի Հասնում: մեջ,- ասաց Ստիպվածկլինենք ԲլԻԹը դնել պատուչանի ոճյց որեէ տղա կարողէ վերցնել:Ինչպե՞սուրեժն Ուդարդը,սթափեցնենքսրբան: -

Գուցեն

մեռած,

ու

ու

-

որ մինչ այդ ամբողֆուչքը ԷՔատաչը,՝

անցած տվելչր այղտեղից մի փոքրիկսայլակի, որին լծել էին մի Խոչորչուն, Հանկարծ նլրատեց, որ իրեն առաջնորդող երեք կանայք դիտում են ինչլուսանցույցիզ որ բան,ն. ինքն էլ Հեւռաքրքրասիրությունից բարձրաբորբոքված՝ ն մի վրա, ցավ անկյունաքարի կանգնեղ ոտքերի ծայրերին կարմիր,

գիրուկ դեմթը կպցնելովբացվածքին գոռաց293

Մայրի՛կ,թողեք ես էլ նայեմ: Այդ մանկականթարմ. չինչ, Հեչեղ ձայնիցցնցվեց ապաչխարու-

Հին: նա գլուխը չրֆեց պողպատեզապանակիչոր

ժումով, երկար. ոսկրացածձեռքերը

ետ

ու

ընդոստ չար-

մղեցինմազերըճակատից,ն

երեխայի վրա սնեհռոեցզարմացած, Հուսածատությամբ

նա

դառնությամբ լի աչքերը: Այդ Հայացքը կայծակիես իմ,- գոչեց Աստվա՛ծ

-

նո:

ու

կարճ տենց:

Հանկարծ՝ գլուխը ծեկներիմեչ թաքց-

նելով, ն թվում էր, Թե նրա խուղոտ ձայնը անցնելիս պատառոտում է սիրտը:- Գոնե ուրիչների երեխաներինմի՛ ցույց

տվեք ինձ:

Բարիլույս, տիկի՛ն,- ասաց մանչուկը լրջությամբ: Այնուամենայնիվ.այդ ցնցումը, այսպես ասած արթնացրեց ապաշխարուծուն: երկարատն. մի սարսուռ անցավ երա ողջ մարմնով՝ոտից գլուխ, ն ատամներըկափկափեցին:նա կիսովչափ բար4րացրեց գլուխը ն արմունկները Հենելով ազդրերինոտքերն էլ -

կարծեստաքացնելուՀամարափերի մեջ առնելով, ասաց.

ի՛նչ ցուր" է: Խե՛ղճ կին,- ասաց Ուդարգըխոր կարեկցությամբ,- մի բիչ կրակ չէի՞ք ուզենա:

-

-

նա

գլուխը

Շատ

-

աՀա

բացասարար

օրորեց:

լավ,- չարունակեց Ուղարդըմի չիչ պարզելով երան,-

ձեզ Համեմունքով գինի, խմեցեք, կտաքացնիձեզ:

նա

դարձյալ գլուխն օրորեց, չեչտակի նայեց Ուդարդին

ու

պատասխանեց.

Ջուր: Ուդարդըպեդեց. Ոչ, քո՛ւյր. ղա Հունվարինխմելու բան չէ: Պետքէ մի թիչ Գի-

-

եի խմեջ

բլիթը,

որ

նա նտ

ուտեք եգիպտացորենիալյուրից պատրաստվածայս 4եզ Համար ծնք թխել: մղեց Մաչինտի պարզած բլիթը ն ասաց. ն

--

Սն.

Հաց:

Որ այդպես է,- վրա բերեց նույնսլես կարեկցանքով Համակված ն արձակելով իր բրդե փլկառը,- վերցրեք այս ուսնոցը, որ Ժերվեզը -

ձեր ուսերին: ավելիտաք կսղաձի,քան Թե ձերը:ԳՎզեզեք բլիթն էր մերժեցուսնոցը,ինչպես Աղաչխարուծին չիչն ն մերժել, պատասխանեց. մի Քիչ

ու

Քուրձ: որ Բայցվերջապես նկատեցեք, բարեսիրտ Ուդարդը: -

-

-

եի

որ

օր

է,

էնչ

տոն

էր,- չարունակեց

պատասխանեցասլաչխարուծին,քա-

ԻՀարկենկատում եմ,երկու

երեկ

ջուր չկա իմ Թասի մեջ:- ԵՎմի փոքըլուծելուց

են: Հետո`ավելացզրեց.Հենց որ տոն է լինում, էնձ մոռանում Եվ են անում: ես լավ Ինչո՞ւպի'ոիմարդիկ մւուսծեն էմ մաին, երբ չեմ մտածումնրանց մասին:Հանդածկրակին սաուն ժով'իր: եվ կարծեսթե այդքթան խոսելուց Հոգնած` գլուխը նորից կախեց /ւդալոչը: որ նրա վերջին ծեկների վրա: Դարզամիտ գլիասիլրտ է ցրտից: միամտորեն Խոսբերից եզրակացրեց, թե դեռ տրտնջում պատասխանեց. Ուրեմն մի քիչ կրակբերենք: կրա՛վ,- ասաց քրձենավորըտարօրինակչեչտով,-բայց մի քիչ ու

-

-

էլ կրակ կանե՞ք այն խեղճ,

աղջկա Համար, որ տասեչինգ փոթրիկ

տարի է աձա, ինչ Հողի տակ է:

Նրաբոլոր անդամներըդողացին,ձայնը կերկերաց, աչքերը փայՆա ծեկների վրա, Հանկարծ պարղեց ճեփլեցին: բարձրացավ ճերմակ ձեռքըդեպիհրեխան, որ զարմացած Հայացքով նայում էր նրան: -

այս երեխային,Տարե՛ք գոչեցնա:-

գնչուՀին:

Շուտով այստեղից կանցեի

Այն ժամանակ եա բերանքսիվայր ընկավ գետինն ճակատը զարնվեցտալաքարին՝ այնպիսիձայն Հանելով, ինչպես քարը քարին

դիՎչելուց է առաջանում: Երեք կանայք կարծեցին,որ

նա

մեռավ:

Սակայնմի րոպե Հետո չարժվեց, կանայքտեսան, որ արմունկննրին ե ծեկներինՀենվելով՝առաջանումէ նա ղեպի այն անկյունը, որտեղ գտնվում էր պատիկմաչիկը: Այլնս նրանթ չչամարձակվեցին ն

նայել թշվառին, այլես չտեսան նրան, ակայն (ւնցին անչաչիվ բույրներ

Համ-

Հառաչանք, որոնք խառնվածէին սրտակեղեքճիչերի ն

ու

այնպիսիխուլ Հարվածների,ինչսլես լինում է գլուխը պատինխին-

Ապամի այդպիսի ՀարվածիցՀետո՝ այնքան սատտիկ,որ երեք կանայք էլ երերացին,այլն ոչինչ չլ«վեց:

լի:

Ջլինի՞Թե սպանեց իրեն,- գոչեց ժերվեզը՝Համարձակվելով գլուխը պատուչանիցներս մացնել:- Քույր, քո՛ւյր Գյուդյուլ՝ Քույր Գյուդյուլ,- կրկեեց Ուդարդը: Ախ, Աստվա՛ծ իմ, այլն, չի չարժվում,- չարունակեց ժերվեզբ,- չլինի՞թե մեռել է: Գյուդյո՛ւլ, Գյուգյո՛ւլ: Մածինոը,որ մինչ այղ Հեղձուկից չէր կարողանումխոսել, ֆանք -

-

-

դոլրծադրեց:

Սպասնցեք,-ասաց նա, ապա կռացավ լուսանցույցի վրա.Դաքե՛տ,-կանչեց նա,- Պաքե՛ոՇանտրֆլյորի: Այն երեխան,որ մանկամտորենփչում է լավ չվառվող ճայթոու-

կի սյատրույդին,

որ

է նրա աչքերի մեչ, ավելի չի

ի վերջո լաքում

,արաավփի,որթան սարսափեց Սաշիետըայն ազգեցությունից,

որ

Գյուդյուլի խցիկը նետվածայդ անունը:

գործեց Հանկարծակիբույր

Ապաչխարուչին ցեցվեց ողջ մարմնով, վեր կացավ, կանգնեց ն. այնպիսիչանքարձակ աչքերով խոյացավ դեպի լուսանցույցը, որ ն մյուս կինն Մաշինան Ուղարդը երեխան ընկրկեցին մինչն գետափիճաղերը: ու

ու

Այդ միչոցին ապաչխարուձու չարադուչակ կնրպարանքըերեաց լուսանցույցի վանդակից

ու

-

Օ., Հո՛.-

փակչեց նրան:

աղաղակում էր

հա

ինժ կանչում:

աչավոր ծիծաղով,- դնչուծի՛ն է

Այդ միջոցին պատժարանում կատարվող անտարաննիր վրա գամեց հրա վայրագ Հայացթը:

նրա ճակատը սարսափից կծկվեց. պարդեցկժախքացածբազուկները ն

ն

նա

իր օթնանից

գուրս

Հոդնարթի խոլխուոցիննմանող

ձայնով գոռաց.

նորի՞ց դու ես, գեչո՛ւաղջիկ. էլի դո՞ւ ես ին4 կանչում, անիծվե՛ս: զող: Դե՛լավ. անիձվե՛սդու, անիծվե՛ս, անիծվե՛ս, հրեխայի՛ -

Ուրե:ն

ՄԻ ԱՐՑՈՒՆՔ

ՄԻ

ԿԱԹԻԼ

ՋՐԻ ՓՈԽԱՐԵՆ

Այս խոսքն, այսպես ասած, չաղկապ | այն երկու տեսարանների միջն, որոնք զուգածնո կելպով զարգացան մինչն Հիմա միննույն պաճին,յուրաքանչյուրն իր Հատուկ թատնրարեմում. մեկն այն է, որ Հիմա կարդացիք, Մկանծակում, մյուսր, որ Հիմա կկարդաք. պատժարանիելարանի վրա: Առաչին տեսարանին վկա էին միայն այն երեք կանայք, որոնց Հետ ծանոթացավ Հիմա ընթերդողը. երկրորգի Հանզիսատնաէր այն ամրողջ բազմությունը,

որ

ինչսլես տեսանք

Քիչ վերնում, Հավաքվում էր Գրեի Հրապարակը՝ պատժարանի ու

կախաղանիչուրչը:

Առավոտյանժամը յոթից պատժասեղահիչոլա անկյուններում պաչակ կանգնած ջաղաքապած

չորս

զինվորներ

այղ

բազմու-

թյանը Հուսադրել կին տեսնելու դատավճոի այնաիսի ի կատար ածումն, մտրակածարում. անչուչտ, ոչ թե կախաղանՀանում, այլ ականջածատում,վերջապես` մի այդպիսի Հետազրքրականբան, ն բազմությունն այնքան արազ էր ստվարացել,որ չորս պաճակավինմի քանի անդամ վորները չափազանց մոտիկից չրֆասլատվելով՝

լարիջ էին ունեցել «սեղմել» նրան, ինչպես այղ ժամանակ էին ասում` խարազանիծանր Հարվածներովն ձինրի զավակներով:

Այդ բազմությունը,

որ

վարժվածէր Հրապարակայինդատառպա-

ոիժներիներկար սպասել, այնքան էլ անչամբերություն չէր

ցուցա-

զվարճանում եր` գիտելով պատժասեղանը,որ չափալանց պարզ կառուցվածք ուննը՝ մոտ տասը ոտնաչափբարձրուփոս: Անտաչքարից չինժյամբ թարաչար խորանարդէր, մեֆտեղը՝ երում:

նա

(ած, խիստ սեպաձն աստիճանները,որ դերապատիվձեով հլարան յին անվանում,յոանում

էին դեղի վերին Հարթակը,որի վրա ծրնում

ը Հորիզոնականդիրքով Հաստատվածկաղնեփայտնզանգվածային մի անիվ: Դատաղպարտվածին, ծնկաչոք ծալած, կապում էին

ր դնում

այդ

այդ

ն

բազուկները կռնակին

անիվին: Փայտեմի ձող,

որ

չարժման մեջ

փոքրիկ չինության ներսում ծածկվածճախարակը,

կատեցնում եր միշտ Հորիզոնականդիրքում գտնվող այդ անիվը ն

այդպիսովդատապարտվածի դեմքը Հաջորդաբարներկայացնումէր Հրապարակի բոլոր

կետերին:ԴրաՀամարէլ

ասում

էին «ոճրագործին

պտտեցնել»:

ենք` Գրնի Հրապարակիպատժասեղանըբոլոհովին զուրկ էր Շուկայի անարգանքի սյան գեղեցկությունից: ճարտարապետական ո՛չ մի բան, ո՛չ մի Հոյակապություն, ո՛չ երկաԺե խաչ կրող տանիք կար, ո՛չ ութանկյուն լապտեր, ո՛չ էլ նրբաինչպես տեսնում

տանիքի եզրին Հասնելիս փթթում եին ծաղիկներովզարդարվածխոյակներով,ո՛չ էլ եղֆերվա-

(նրտ-բարակ սյուներ, ականթով

ու

ջաղների

որ

ճիվաղների4ն ունեցող ֆրծորդաններ,ոչ նոր դրվագված նուրբ քանդակներ: ու

նս

քարի մեչ

Ուրեմն Հանդիսականներն էին բավարարվելՀառարակ ատիսլված

քարե չորս պատերով,խճաքարիցչինված երկու ներքնախորչերովն չրանց կողքինցցված նիծչար,մերկ

անճոռնի քարե կախաղանով: Գոթականճարտարապետությանսիրաչարների Համար խիստ անպիտան Հյուրասիրություն կլիներ դա: ճիչտ Է գոթական

ու

նկատմամբոչ ոք այնքան անտարբերչեր, ճարտարապետության որքան միջնադարյանպատվականբացրերանները, որոնց չատ բիչ էր մտածոզում անարգանջիսյան գեղեցկությունը: բերեցին դատապարտվածին՝ սայլակի Հետնամասին Վերֆապես կապված,իսկ ծրբ բարձրացրիննրան Հարթակի վրա, ն Հրապարակի բոլոր կետերիցմարդիկ կարողացանտեսնել նրան պարաններով բափոկերով կապկպվածպատժարանիանլվին, ծիծաղով ցականչություններով լի որոտընդոստ ծարայծրոց բարձրացավ Հրապարակում: Ճանաչելէին Քվազիմոդոյին: նա իսկապես էր: Տարօրինակէր նրա վերադարձնայդտեղ: Այժմ նա կապվածէր այն նույն Հրապարակիպատժանիվին,որտեղ նախորդ օրը ողչունել էին նրան, ծափածարել միաշամուռ կերպով դջսի, Թյունի Հռչակել ծաղրածուների պապ իշխան, Եզիպտոսի ու

ու

ու

ու

Գալիլիայիկայսեր ուղեկցությամբ: Հավաստիէ միայն այն, որ ամբողջ բազմության մնֆ չկար ո՛չ մի ժարդ, ոչ իկ մերթ Հաղթական,մերթ էլ դատապարտյալ Հփվազիմոգոն, որ իր մտքում որոչակի կատարերայդ զուգադրումը: Այղ տեսարանինպակասում ին Գրենգուարըն նրա փիլիսոփայությունը: ՇուտովՄիչել նուարենմ̀եր տիրակալարջայի երդվյալ չեփորաարքայի

ն

Հարը լսնլու նշան տվեց

ռամիկննրին ն Հայտարարնց դատա-

այդ

փճիոը՝բատ պարոն պրեոյի կարգադրության

ու

Հրամանի: Հետո

սլաշտոնազգեստՀագածիր մարդկանցՀետ կանգնեցսայլակիետեր:

ԱնտարբերՔվազիժոդոնաչքն անգամ չէր թարթում:

Ամեն

դիմադրություն անչնարին էր դարձված նրա Համար Հենց այն նով, որ

այդ

բա-

դարաչրջանիքրեական դատավարության ոճով կոչվում

էր «կապանքներիուժգնություն է,

մի

ն

ամրություն», իսկ

դա

նչանակում

որ փոկերն էին նրա մարմնի չղլթաները Հավանաբար մեջ: իմիջիայլոց,բանտերից թիարաններիցէ գալիս այդ ավանԴույթը ն չի էլ ֆնչվել, որովճետն մեզ նման քաղաքակիրք, մեղմ մտնում

ու

ու

ու

մարդկայնականժողովրդի մեջ ձեռնակապերը Հոգատարությամբ

պաՀում

են

ղա

(տաժանակրությունն գիլիուտինն էլ փակագծի ու

եջ առած):

Քվաջիմողոնթռել

էր,

որ

ուզած տեղը տանեն

ադրեն, բարձրացնեն,կապեն ձր կոածել նրա դեմբից, եթե

քիտնին,որ

նա

ոչ

իրեն, Հրեն, փո-

կապկպեն:Ռչ մի բան Հնարավոր

ու

վայրենու կամ ապուչի զարմանքը:

խուլ է, Հիմա էլ կարող էին ասել, թն կույր է:

չոբեցրին կլոր տախտակիվրա. նա էլ անմռունչ Քվաղիժողոյին հնազանդվեց: Շապիկն վերնազգեստըիֆեցրին մինչն գոտկատեղը. նա չդիմաղրեց: Խճճնցիննրան փոկերի օղակներիմի նոր նա կապեն: Միայներբեմեիստեմի մեջ. թողեց, որ Հանգուցեն ու

ու

ու

թեմն

սասակաձայն փնչում էր այն Հորթի

/ախվում է մսագործիսայլակի եզրից -

Հաստազլուխնէ, Հա՛,-

առաց

ու

նման,

որի գլուխը

ճոճվում:

Ժեչան

արեկամ Ռորեն Պուսոլենին(որովչետն այղ

Ֆրոլո դյու

Մուլեննիր

երկու ճեմարանական-

ւնը Հետեել էին դատապարտյալին, ինչպես պետքէր ենթադրել),ոուվի մեջ փակվածբզեզից ավելի թան չի Հասկանում:

տնսան մեֆ ծայրառավ Քրթիֆը,երբ մարդիկ Բազմության

յի

Բվա-

լանջին նմանող կուրծթը,անճոռնի մուոյիմերկ սասլաւուը, ոււղաի

մաղուռուսերլ:: Այդ Համընեդչանուր ուրախության ժամանակ, Հուժկու պաչտոնաղդեստՀաղած մի կարճածասակ, ջազաքային ւ կանգնեց ռեսքով մարդ բարձրացավպատժալրանի դաՀարթակը կողթին: Նրա անունն արազությամբ անցավ ամբոխի ուսսլարտյալի /ի ծոռյրից մյուսը: Շատլեի վարպետ Չինրա երդվյալխոչտանգող էր դա: որտրբյուն Ամենիցառաֆե պատժարանի մի անկյունումդրեց մի սն ավաի ժամուցույցզ, որի վերին անոթը ԼԼ էր կարմիր ավազովե որտեգից եր երկՀավասար սվաղլաոլյում էր ստորին անոլցի մեջ,ապա Հանեց տեսան, որ նրա աֆ չու յնի վելլնազգետոր: Այդ ժամանակմարդիկ նոթից կախվեցմի րարակ մտրալ՝ծայրին սպիտակ, փայլուն,Հանիու ավոր, Հյուսված, երբկաքե ղինված երկար փոկեր: մապիլնելով Ը

Ձախձեռթով

անփութորեն չապկի թնքն էր քչտում աֆ ձեռքի

նա

չուրը մինչն ուսատակը: Այդ 4իջոցին Ժծչան Ֆրոլոն խարտյաշ գանգուր գլուխը բազմությունից վեր բարձրացրած(ղրա Համար նա նատել էր Ռոբեն գուսպննիուսերին), գոռում էր. Ելեք-տեսե՞ք,պարոնա՛յքն տիկնայք,Հենց Հիմա անառարկեու

-

լի"րեն

մտրակածարմանէ նեթարկվելու

իմ 'Քվաղզիմողոն՝

տյար

եղբոր, Ժոզայի։լարոն սարկավագապետիժամձարը՝ արնելյան ինչծիծաղելի ճարտարապետության նմուչ,

որ

սրունթներնէլ ոլորած սյան

մեջքր գմբեթաժն,

նման:

Եվ ամբոխըքած-քաՀ ծիծաղում էր, մանավանդ` երեխաներն

ու

դեռատի աղչիկները:

Վերջապես խոշտանգողըոտքը խփնց պատժալյանիՀարթակին,ն անիվն ականցպտտվել: Քվաղզիմողոն տակ: երերացիր կապանքների Այն ապուշ արտածայտությունը, որ վայրկենապեսղդրոչմվեցերա այլանդակ դեմքի վրա, կրկնապասկեցքրքիֆներն

ամեն

կողմ:

Եվ Հանկարծ, այն վայրկյանին, երբ անիվն իր պաույտի ընթացվարպետ ինրային ննրկայացրեց Քվազիմողոյի Հրեշավոր կոնակը, վարոլետ Դինրան բազուկը բարձրացրեց. նուրբ փոկերը ծղրտալով չաչեցին օղում օձերի խրձի նման ն կատաղարարիֆան թչվառականիուսերի վրա: Քվաղիմողոնկարծես Հանկարծակիարլթնացած՝ ոստնեցիր տեջում

ղում: նա սկսում էր Հասկանալ: նա գալարվեց կապանքներիմեֆ,

զարմանքի

ները, բայց Հետո

աջ

ցավի ուժգին կծկումը աղավաղեց նրա դեմթի ժկան-

ու

նա ու

ոչ

մի Հառաչ չարձակեց: Միայն գլուխը գցեց

ձախ՝չարունակելով ճոճել, ինչպես

անում

է ցուլը,

ետ,

երբ

չնաճանճըխայթում է նրա կողը: ԱռաչինինՀաջորդեց երկրորդ Հարվածը, ապա երրորդը, Հետո մյուսլ։, դարձյալ չարունակ: Ո՛չ անիվի պտույտն էր դաղարում, "՛չ էլ Հարվածներիտեղալը: Շուտովժայթթեցարյունը: Եվ մարդիկ ու

տեսան,

արյունըՀոսեցսապա-

Թելնրի նման Թե ինչպես Հազարավոր

տավորի

ան

ուսերի վրա

ն

բարակ փոկերը

օդը

ճեղթող իրենց

ոլորապտույտիընթացքում արյունը կաթիլ-կաթիլ «կեցին ցողել վրա: բազմության

էր Համենայնդեպս արտաքուստ, վերատացել Քվազիմոդղոն,

հր

սկղբնական անտարբերությունը: նախ աննկատելիորեն, առանց Նա

մեծ իր կապանքները կտրատել արտաքին ցնցզումի ճիգի,փորձեց տեսան, որ նրա միակ աչքը բոցավառվեց, մկանները ՊրկվեՄարդիկ նե փոկերն բարակ չղթաները ցին, անդամներն երարմռւտեցան Հուսածատ, սակայն ձգվեցին:Ճրգը Հղորէր, գերմարդկային, պրեոու

ու

ուժասպառ կծկվեց:Նրադեմքի ապուչային արոչինչ: Քվաղիմոդոն Հուսածատուչծաֆորդեցինդառնությունն Խոր ւտաչայտությանը ու

թյունը: նա փակեց իր միակ աչթը, գլուխը խոնարչեց կրծթի վրան

կարծես մաչացավ: Հետո Դրանից

այլես չշարժվեց նա: Ոչ մի բան չկարողացավորեէ

էր Հոսել,ո՛չ անելտալնրան, ո՛չ արյունը,որ չարունակում աճում որոնց սաստկությունն էր» ո՛չ խոչտանգողի Հարվածները, որ նույնպես էր բարկությունը, բորբոթվում դատավճռի գործադբումից ծարբում, ո՛չէլ սարսավիելի փոկերի չաչյունը,որ ավելիառւր ավելիչառաչունէին, քան արնադարժձային խոչորբղեզների թաթերիարձակածսուլոցը: մի սնազգեստկատարածու,որ սե ձի Հեծած՝ Վերջապես, Շատլեի պատիժը գործադրելու սկզբից կանգնած էր հլարանի կողքին,սն եր ճիպոտըպարզեցդեպի ավազիժամազույցը: էրենոսատվփայտե Խոչկանգառավ:կանգ առավն. անիվը: Դանդազ չտանգողը կերպով բացվեց Քվազիմոդոյի աչթը: շարժում

ու

ու

վերացած Մորակաչարումը

երդվյալԽոչտանզողի երկու ծառաները բարձրացգրին դատապարտյալի ուսերը, արնաթաթավ էր:

ինչ-որ ապեղանիովչփեցին, որով իսկույն ենթ փակվեցինբոլոր

վերքերը, ն գցեցին նրա մեջքին մի տեսակ դեզին գոգնոց,

որ

նման

էր քաճանայականչուրֆառի: Այդ միջոցին ՊինրաՏորտրրյուն

արնաթաթախկարմիրփոկերը մզում էր աալածատալիվրա: Բայց ամեն ինչ վերջացածչէր ՔվաղիժոզոյիՀամար: նա դեռ պետք է կրեր ատժարանի վրա մնալու այն մեկ ժամն էլ, որ տյար

ՖլորիանԲարբրդիենըայնպիսի՛արդարադատությամբ ավելացրել դատավճուին՝ չր տյար Ռոբերդ էատուտվիլի ի ժնծաղույն փառս Ժան ն Հոգերանական Հին բառախաղի՝ Դը կյումեեի ֆիզիոլոգիական

ՏԱԱԱՑ ճեչամատ'"'.

Հետնաբար,ավազի ժամացույցը չրֆեցին ն սապատավորինթոզին տախտակինկապված, որպեսզի արդարադատությունըլիովին կատարվածլինի:

Ժողովուրդը,մանավանդ միջնաղարում, Հասարակության մեչ որ ծրեխան՝ ընտանիքում:Որքանժամանակնա մնա նախ-

այն է, ինչ

նական տգիտության, բարոյական

վիճակում, նրա, ինչպես

ն

Անգութ է

ու

մտավոր կրոանրության

այդ

երեխայի մասին կարելի է առել. այդ

տարիքը:

Մեք արդեն ցույց ենք տվել. որ Քվազիմոդոյինատում էին, ճիչտ է` բազմաթիվպատճառներով:Հազիվթե այղ բազմության մեջ գտնծիրմի Հանդիսատես,որ Աստվածամոր տաճարիչարաչք

կուզից գանդատվելուՀիմք չունենար կամ չկարծեր, լե ունի: Պատժարանի վրա նրա երնալը միաՀամուռ ուրախություն պատճառեց, ն դաժան պատիժը,որին ծնթարկվեցնա, ն այն արգածատելիդիրքը. որի մեֆ թողին նրան, ոչ միայն չմեղմացրին խաժամուժին, այլ ավելի

«աստ-

կացրին երա ատելություն զինելով զվարճության

ծաղրի

ու

խայթոցով: Ուստի,երբ բավարարվածձր Հանրայինվրեժխնդրությունը, ինչպես այսօր էլ գոհծկաբանում նն դատավորական քառանկյունի գդակ գնոզները,եկավ Հազարավորանչատականվրեժներլուծելու Հերթը:

Խուլը տխմարէ (լատ.):

Մեծ սրածում, պալատի Արդարադատության որեէ ոխ նրա կանայք: ունեին մանավանդ էլ Բոլորն սպոռթկացին

էլ։ Այստեղ

ինչպես

արարքների,ոմանք էլ նրա տգեղության վերջիններնչին: Համար: Ամենակատազիները 0՛ Նեռիծեունդ,- ասում էր մի կին: Ավելիկոթ Հեծնող,- գոռում էր մի ուրիչը: էր երրբորՈղբերգականզմայլելիծամածոություն,-ոռնում եթե այսօրվա որը նրան ծաղրածուների պապ կդարձներ, դը,երեկ (իներ: փոխարեն Սա ծամածոություն,էլ լավ է, իսկականո"րստժարանի վրա էր տալիս մի պառավ,- բայց ե՞րբ պիտի անի կախաղանի

դեմ, ոմանք երա

չար

-

-

-

.

-

ծամածոությունը: Անիծա՛ծժամՀար, ե՞րբպիտիքո -

մեծ

Հարյուրուռնաչափ էլ գեւոնիռակմոնես:

Բայցեկ

-

տալիս: --

-

քան

Թո՛ւ,

ռես,

ու

«այս

որ

դե՛նէ «Հրեշտակսյառնի»

կո՛ւզՀրեչ: Խո՛ւլ,միականի՛,

Այսպիսիայլանդակոխը ավելի չու բոլոր

դեղ

ու

զանդր կոխեսգլուխդ

ու

զանգերը

կվիժեցնի Հղիությունը,

դարմանենրը:

ԺեՀան դյու Մուլենը(7 Ռոբեն Իսկ երկու ճնմարանականները՝ Դուսպենը լիաթոք երգում էին ծետնյալժողովրդականկբկնելգը.. Հաստ

պարան.

Այլանդուկին` Խարազան: Տեղում էին Հազարավոր ուրիչ լուտանքներ, սուլոցներ,անեծքայն այս ներ,ծիծաղ, քարեր կողմից: Խուլ էր թեն, բայց չատ լավ տեսնում էր, իշկ բազՀՔՔվաղզիմոդոն ւպզակաս եռանդուն չէր դրոչմված մարդմությանկատազությունը կանց դեմքերին, քան խոսքերի մեջ, մանավանդ որ Քարերի բացատրում էին Քրքիֆներիիմաստը: Հարվածները ու

Սկզբումնա զսպեցիրեն: Սակայն Քիչ-ջիչ նրա Համլրերություեր որ

կարձրացել էր խոչտանգողի մտրակի տակ, թուլացավ

ու

այդ բոլոր առաֆ:Աստուրիատեղիտվեց բնազդների խայթոցների չ որ Քիչ կան ցուլը, լայնանում պիկադորի Հարձակուժներից է չեերիզ բանդերիլերոներից: կատաղում մի Հայացք ման ածեզ ամբոնախ նա դանդաղորեն սպառնալից ու

խի վրա: Բայցքանի

որ

կապկպվածէր,

եղավ քչելու իր վերքը կծող

այդ

ապա

նրա Հայացքն անզոր

ճանճերը: Այն ժամանակնա սկսեց

ճարճաոստյունները Խլրտալիր կապանքների մեֆ, ն նրա կատաղի Հին անիվըիր տախտակնելի վրա: Սակայն տեզրին սպատժարանի այդ աժենի արդյունքը եղավ այն, որ ավելի սաստկացանծաղբն լուտանքները: Հետո Թշվառականը Դրանից չկարողանալով կտրելկաշկանդված իր կապը, նորից Հանդարտվեց, միայն ժամանակ ժամագազանի նակ կատաղության էր երա կրծթիբոլորԽոբարձրացնում Հառաչը ռոչները,նրա դեմքիվրա ո՛չ ամոթ էր ելնում, ո՛չէլ կարմրություն: ե Նա չատ էր Հեռու Հասարակական խիստ մուտբնության վիճակից ու

առ

վիճակին, որպծաղիիմանար, թե ինչ բան է ամոլքը: Բացիդրանից,

մի՞թեխայտառակությունն այդ կետում: զգալիէ այլանդակության այդ զզվեՍակայն զայրույթը:ատելությունն Հուսածատությունը (ի դեմքի վրա իջեցնում էին Հետզծետե ավելիմոռայլող, Հետզչետե էլեկտրականությամբավելի լցվող մի ամպ: Եվ կիկլոպի աչքից այդ էլեկտրականությունը: Հազարավոր չանթերէր արձակում երբ բազմուչայդ ամպը մի վայրկյանով ւ լայծառացգավ, Սակայն Թյունը ճեղքելով սնցնում էր ջորի Հեծած մի քաձանա: Խեղճդատանա Հենց որ Հեռվիցնկատեց դեմքը մեղմացավ, ւսյդ ֆորին պարտյալի այդ քածչանային: ՆրանՀամակած զայրույթին Հաֆորդեց մի տարե ի օրինակժոլիտ՝ քաղցրությամբ,Հեզությամբ անպատմելի Որջանավելի էր մոտենում քածանան, այնքան ավելի Քնթյանքով: այդ ժպիտը, որոչէր դառնում դառնումավելիՀատակ Հրճվալի: ու

ու

ու

Դժբախտմարդր կարծեսթե իրեն փրկողիգալուստն էր ողչունում: մոտ էր Բայց ն այնպես, այն րոպեին, երբ չորին բավականաչավփ ն պատժարանին նրա,Հեծյալը կարող էր ճանաչել դատապարտյալին, ջածանան խոնարչեց իր աչքերը, Հանկարծ ետ դարձավ, ուժզին խթանեց ֆորուն, կարծես թե չտասլում էր ազատվել նվաստացնող բացականչություններիցն ջիչ էր մտաճոդվում, որ այդպիսի դրուբարնել: խյան մեջ գտնվող մի թշվառականկարող է ճանաչելիեն Այդ քաշանան սարկավագապետ դոն կլոդ Ֆրոլոն էր: Ավելի շն ամպ իֆավ Քվազիմոդոյիդեմքին:Որոչ ժամանակնս չափազանց ժպիտը խաղաց այնտեղ, սակայն դառն, Հուսաճատ, ու

սոխուրժպիտ:

3-՝

ժամանակնանցնում էր: Առնվաղնմեկ կես ժամ էր, ինչ նա այդտեղ էր՝ պատառոտված, խոշտանգված, անդադրում կերպով ու

ծաղրված ն Համարյալե քարկոծված:

Հանկարծնա նորից, կրկնապատիկՀուսածչատությամբխլրտաց իր կապանքներիմեֆ, որից երերացնրան կրող ամբողջ փայտակերտը, ն խզելով լռությունը, որ Համառորհն պածել էր մինչ այդ՝ աղաղակեց այնպիսի խոպո

ն

կատաղի ձայնով,

Հաչոցի, քան թե մարդկային ճիչի,

ն

որը

որ

ավելի

չատ

նման

խլացրեց սուլոցների

էր ու

զոչյունների ժխորը.

Ջո՛ւր: Ծայրաչեղկարիքի այդ բացականչությունը ոչ միայն կարեկցանք չճարուցեց, այլ ընդճակառակը՝ ավելի սատկացրեց ելարանըչրֆապատած փարիզյան միամիտ խաժամուժի զվարճությունը: Եվ մենք -

«լետք է նկատենք, որ

այդ

խաժամուժը, զանզվածաբարն րբազմու-

թյամբ վերցրած, այդ դարաչրֆանումպակասդաժան ն պակասբիրտ չեր։ ջան թափառաչրչիկների

որի

մոտ

ու

մուրացիկների այն զղվելի ոշմակը.

մենք արդեն տարել ենք ընթերցողին, ն

որը

պարզասլես

Հասարակ ժողովրդի ամենաստորինխավն էր: Ոչ մի ձայն չլ«վեց դժբախտ դատապարտյալիչրֆապատից, եթե չճայվենք այն, որ

նա չատ նրա ծարավը: կասկած չկա, որ այդ սլածին ավելի ծաղրեցին Իր չառագունած Քըրտնաայլանդակ ղղվելիէր,քան թե խղճալի՝ ու

ու

թոր դեմքով, մոլորուն Հայացքով,տանջանքից զայրույթից փրփրակիսով չասիկախված լեզվով: Հարկ է ասելնան, ելե կալած բերանով, կամ նույնիսկ այդ ամբոխի որեէ գլթոսսիրտ մեջ դտնվեր Քաղաքացի ու

որ ուղենար մի թաս ջուր տանելայդ ռւպլատժապա քաղաքացուձի, սյան անարգ աստիճանների Թշվառ էսկին,ապա անարգանքի մասին

խայտառակության այնպիսի նախապաչարմունք էր չր բարիսամարացուն իշխում,որ դա բավական վանելուՀամար: Հուսաձաատ Մի քանի րողն անց Քվազիմոդոն մի Հայացք ման ամոթի

ու

վրա ն ավելիսրտակեղեք ձայնով կբկնեց: ածեցբազմության --

Ջո՛ւր:

Եվբոլորնէլ Հոչռացին: Սո,՛ նրա դեմգոռում էր Ռոբեն Դուսոլենը՝ խԽմիր.չպըտելով Քին առվի մեջ թաթախած սպունգը:- Ա՛ռ, զզվելի՛ Խուլ։ հս քո -

պարտապաննեմ:

՝

Մի կին քար չպրտեց երա գլխին գոչելով.

Հիմա կառվարես,Թե ինչպես կարելի է գիչերվա կեսին քո արքնացնել մեզ: նզոված զանդածարությամբ ֆանալովիր Հապա՛, որդյա՛կ,-ոռնում էր մի անդամալույծ` անթացուպը դիլցնել Քվաղիմոդոյին,էլ մեզ աչթով կտա՞ս -

-

Աստվածամոր տաճարի աշտարակների վրայից:

Այ քեզ չրի գավ.- վրա էր բերում մի ուրիչ մարդ մի ֆարդված փարչ չպրտելով նրա կրծքին:- Դու հս Հանցավորը,որ իմ կինը -

որ դու երկուդլխանիերեխա բերեց Հենց միայնայնպատճառով, անցարներա կողբից: Իսկիմ կատուն էլ՝ վեցթաթանի ժազ,- ծղրտումէր միսլառավ` կղմինդր նետելով նրան: -

Հեալով: Ջո՛ւրը,-երրորդ անգամ կրկնեց ԲՔվազիմոդոն եա հտ-նտ է Այզ բոպեին որ խաժամուժը տեսավ, գնում:ԲազմուԹյունից դուրս հկավ տարօրինակ ձեով Հագնված մի դեռատի -

ազֆիկ: նրանընկերակցում էր ոսկեզօծ եղջյուրներով մի փոքրիկ, բոնել էր բասկյան մի դափ: սպիտակայծ, իսկ աղֆիկը աչքը Քվազիմոդոյի

չողչողաց:

Այդ այն գնչուծին էր, որին ինքը

փորձել էր առնանգել նախորդգիչերը, անսպասելիվիրավորանք,որի Համարտարտամորենզգում էր, թե պատժումեն իրեն աՀա այս պաՀին: Մինչդեռբնավ էլ

դա

չէր պատճառը,որովչետն

նա

պատժվելէր

խուլ լինելու մի ուրիչ խուլի կողմիցդատվելու դժբախտությանՀամար: Հետնարար,նա չկասկածեց,որ աղչիկը նույնպես գալիս է վրեժ ն

լուծելու

ն

մյուսներիպես իր վերջին Հարվածըտալու:

ւնսավ, որ ԲՔվազիմողոն Արդարն,

րանը: Ճայրույթից

Սա

արագ

է ելաբարձրանում

վրդովմունքիցխեզդվում էր նա. կուզենար փլջնել անարգանքիայդ կառուցվածքը,ն նթե նրա աչքի կայծը կարողանար չանթաչարել, ապա զնչուծին Հողմացրիվ կլիներ ՀարթակինՀասնելուց առաֆ: Առանցոչ մի խոսք ասելու աղջիկը մոտեցավդատապարտյալին, որն ապարդյուն կերպով ֆրաձղվեցնրանից խուսափելու Համար, աղֆիկն իր գոտուց բայց արձակելով դդմաչիչր կամացուկ մոտեցրեցթչվառականի պլաղակածչրթունքներին: սաստիկվառվողաչքից Հոսեց մի Այդ ժամանակմինչ այդ չոր խոչոր արցունք, որ դանդաղորենգլորվեց նրա այլանդակ ն ՀուսաՀատությունից ծձրկարատնկծկված դեմքի վրայով: Դա թերնս առաչին արցունքն էր, որ երբնիցե թափել էր այդ դժբախտը: Սակայննա կարծես մոռացել էր ծարավը: Գնչուծին անձամբերությամբ գեզեցիկ կծկեց իր չրթունջները ն ժապտալով՝ դղմաչչի փողը դրեց Քվազիմողոյի լարզած բնրանին: Քվազիմոդոնխմեց ու

ու

երկար կումերով. ծարավից վառվում էր

Խմելը վերջացնելուց

Հետո,

նա:

Թչվառ էակը երկարացրեցիր չրթունքեերը՝անկասկածՀամբուրելու այն գեղեցիկ ձեռթը, որ

ան

օգ-

նության էր Հասել իրեն: Սակայնդեռատի աղֆիկը, որ թերես զերծ չէր անվստաձությունից,ն Հիչում էր գիչերվա բոնության փորձը՝

թաչեցիր 4եռքըայն երեխայիռարսափածարչարժումով,որը վախենումէ որեէ դազանի կծելուց: անպատմելիտխրությամբլի ճայացքը: մի դեզեէլ ասես սրտառուչկյիներ այդպիսի պատկերը, Որտեզ ն միաժամանակ ա նարատ Թույլ ազֆիկ ցիկ,թարմ, Հրապուրիչ, օգնության է վազումԹշմառության մի այնքաներկյուղածորեն էր սյունին սքանչելի վշնեմ ւսյդ այլանդակ զոծի: Անարգանքի պատկերը: սկսեց անգամ Համակվեց Բազմությունն դրանովն ծաի տռալով՝ ու

ու

դոռալ:

կեցզն՛, Կնզգե՛, ցնծությո՛ւն: ցնծությո՛ւն,

-

Այդ բողեին էր ածա, որ ասլաչխարուծին եր ծուկի լուսանցույցից ն վրա եկատեց գնչուծուն չպրոնց նրաներ չարագուսլատժարանի

չակ նզովքը. -

Անիծվե՛ս դու, դնչո՛ւաղջիկ,անիծվե՛ս դու, անիծվե՛ս:

Մ

ԲԼԻԹԻ

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

ՎԵՐՋԸ

զույնը գցեց ն երերալովիֆավանարգանքիսյունից: էսմերալդան Ապաչխարուծու ձայնը դեռ Հետապնլում էր նրան. Իչի՛ր.իֆի՛ր,գնչո՛ւ գող, մի օր կրարձրանասայդտեղ: Քրձննավորի էծերը էլի եկել են,- չշնջալով ասացինմարդիկ ն -

-

դրանով էլ

ամեն

վախենում էին,

ն

ինչ վերջացավ որովչեան այդպիսի կանանցից էլ երանց դարձնում էր սուրբ-անձեռնմխելի:

դա

Այդ դարերում Հեշտությամբ չէին Հարձակվում գիչեր-ցերեկ աղոթողի վրա:

ՀասավՔվազիմողոյինետ տանելու ժամանակը: նրա կապանքներն արձակեցին,ն բազմությունը ցրվեց: Մեծ կամուրջի մոտ Մածիետր, որ վերաղառնում էր այդտեղիցիր երկու ընկերուծիների Հետ, Հանկարծ կանդ առավ: Ի

-

-

դեպ, էստա՛շ,ի՞նչ ես արել բլիթը,-

Մայրի՛կ,այն ժամանակ,երբ

դուք

հղած կնոջ Հետ,-

Հարցրեցնա: խոսում էիք այղ ծակի մեջ մի խոչոր չուն մոտեցավ

պատասխանեցնա,կրծեց բլիթը: չր վրա ես էլ մնացածը կերա: ինչպե՞սթե, պարո՛ն,բոլորն էլ կերա՞ջ: Ոչ, մայրի նախ չունը կերավ: Ասացիերան, թե չի կարելի, նա բայց չլանց: ԴրանիցՀետո ես էլ կերա: Սարսափելի տղա է,ասաց մայրը ժպտալով ն. միաժամանակ Հանդիմանելով:- Գիտե՞ք ինչ, Ուչարղդ,Շառլրրանժի մեր այդու ամու

-

-

կ,

-

բողֆ որ

կեռասըմիայն

սա

է

ուտում:

զորավարկդառնա:Հապամեկ էլ

ԴրաՀամարէլ պապն ասում տեսնեմ

այդպիսիբան եք արել,

տողած չատակե՛ր: Հասկազա՞ր, պարո՛ն Էստաչ:

է,

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ԹԵ

ԻՆՋ

ՎՏԱՆԳ

ԿԱ

ԳԱՂՏՆԻՔԸ

ԻՐ

ՎՍՏԱՀԵԼՈՒ

Շատ

ԱՅԾԻՆ

ՄԵՋ

չարբաթներէին անցել:

Մարտի առաֆինօրերն էին: Արե, որին չրջասության մեր դասա-

մեծ կան նախածայր Դյուբարտան դեո չէր անվանել մոմերի

դուջս,

այնուամենայնիվ,պակասզվարթ չողչողուն չէր փայլում: Գարնան այն գեղեցիկ Հաճելի օրերից մեկն եր, որ ամբողջ Փարիզը, ու

ու

գալով Հրապարակներն

դուրս

կիրակիօրվա պես: Պայծառ, չերմ մի որոջ պած, երբ պետք է գնալ

ու

այդ

այն

անդորրավետայն օրերի մեջ կա տաճարի զմայլվել Աստվածամոր

ու

ավադ դռան վրա.

է

ղրոսավայր փողոցները, տոնում

ու

է, նրբ արեն արդեն արնմուտթ

ժամն

իֆած՝Համարյա չեչտակի է նայում մայր եկեղեցուն: Նրա ճառա-

գայթները Հետզծետեավելի Հորիզոնականդառնալով` դանդաղորեն

քաշվում

են

Հրապարակից,բարձրանում տաճարի ուղղաձիգ

կատնի վեր ն ստվերիցդուրս

են

ճա-

բերում Հազարավորբարձրաթան-

դակներ, երբ կենտրոնականվիթխարի վարդազարդըբոցավառվում է դարբնի Հեոցիցոլքերից փայլատակողկիկլոյան

աչքի

նման:

Ճիչտայդ ժամն էր: Վերչալույսիցչառազունած մայր եկեղեցու դեմուդեմը, Հրապարակի ն Գավթիփողոցիանկյունը գրավող գոթական ոճի մի փառաՀեղ տան մուտքի վրա չինված՝քարակերտպատչզամբում մի քանի դեռատիաղջիկծիծաղում զրուցում էին՝ամեն տեսակչհործագեդություն ցուցարնրելով խենթություն ահելով: Նրանցսրածայր, մարգարտակուռգլխարկներիկատարից մինչն կրունկները Հասնող երկարջողերից, ուսերը ծածկող, բայց ն այնպես, ըստ դարաչրֆանի ու

ու

առինքնող մոդայի, կուսական գեղեցիկ լանչի ծնունդը նշմարելի դարձնող առեզնազործբաճկոնակինրբությունից, վերին չրֆազգեստից չատ ավելի մեծարժեք ատորինչրջազգեստի փարթամությունից

անգուսից, մետաքսից (ճրաշալի՛գյուտ), այդ ամենը պարուրող ե մանավանդ` նրանց անդործությունն ծուլությունը թավչից, Հեչտ էր գուշակել, որ սպիտակությունից դատելով՝ վկոյող ձեռ թերի ու

ու

Հարուստ ժառանգորդներեն նրանթ:

ազնվական

ու

Արդարն,օրիորդ Ֆլյոր-դը-էիս ղր Գոնղրլորիեն նրա ընկեդը Քրիստոյր,Ամլոտդր Մոնմիչելը, րուծիներն էին դրանք՝Դիանա ն բոլորե էլ ազեվակոլոմբդը Գայֆոնտենը փոթրիկ Շանչըվրիեն՝ ու

տոծմ

ընտանիքներիաղֆիկներ,որ

Գոնդրլորինիմոտ՝

այդ

ժամին Հավաքվել եին այրի

Բոժյոյին նրա կնոջ սլատճառով, որոնք ապրիլին պետք է Փարիզգային ն այդտեղ պատվո Հանաժիչտներընտրեինթագաժառանգիկնոջ տիկին Մարգարիտի մար. երբ գնային Դիկարդիա ընդունելու երան ֆլամանդացիներից: Հետնաբար,երեսուն լիյո չրֆագծի վրա եղած բոլոր ազնվականները Հետամուտ էին ձեռք բերելու այղ չնորր Հօգուտ իրենց դստրերի, ն նրանցից չատերն արդեն բերվել կամ ուղարկվել էին Փարիզ: Սրանցել իրենց ծնողներըվատաձելէին գաղտնապած պատկառելի տիկին Ալոիզ դբ Գոնդրլորինին,որ արքայականնետաձիգների տիկին

մոնսենյոր

դը

ու

նախկինպետի այրին էր

ն

իր մինուճար աղջկա Հետ մեկուսացած

կյանք էր վարում Փարիզում Աստվածամոր տաճարի

ն

Գավթի

փողոցիՀրապարակումգոնվող իր տանը: Այդ պատչգամբը,որտեղ դեռատի աղչիկներն էին, Հաղորդակից էր ֆլանդրիական չիկագույն կաչով փարթամործնպաստառվածն. ոսկեզօծ ճյուղանկարներով դրոշմված սենյակի Հետ: Առաստաղը զուդաՀեռարար գծող Հեծաններըզվարճացնումէին տեսողությունը

Հազարավորներկված կամ ոսկեզօծ տարօրինակքանդակամլատկեր-

ներով: Այս

ու

այնտեղ դրված դրվագազարդ արկղերի զմայլելի

ձմալը խտտացնումէր մարդու աչքը,

ֆայանսե վարազիմի գլուխ '

պսակումէր պնակակալսքանչելի դարակը.որի երկաստիճանլինելը էր սալին, որ տանտիրուձինդրոչ կրելու իրավասու առպլետի ցույց կինը կամ այրին էր: Խորքում,վերից վար զինանչաններով տոծմադրոչմներովզարդարվածբարձր բուխարու կողքին, (րարմիրթավչով պատվածփարթամբաղկաթուվն նատած էր տիկին ղր Գոնդրլոբիձն, որի Հիսունծինգ տարիներըգրված էին ոչ միայն նրա Հագուստների. այլն դեմքի վրա: նրա կողթին կանգնածէր բավականխրոխտ տեսքով,թեն մի քիչ դատարկ պարծենկոտմի հրիյոասարդ.մեկն այն սիրուն տղաներից,որոնց Հետ բոլոր կանայք էլ Համամի են լինում, չնայած այն բանին, որ լուրջ դիմագնտմարդիկ երանցվերաբերյալ ուսը թոթվում են: Այդ երիտառտարդ առոլետըկրում եր արջոյական աղեղնաձիգննրի փայլուն Համազգեստ, որ չավաչշտապետի նման փազանց էր ուպիտերի այն տարազին,որի վրա ընթերցողը կարողացավՀիանալ այս պատմության առաջին գլխում, Հեռնաբար՝ մենքերան չենք ծողնեցնիմի երկրորդ նկարագրությամբ: Օրիորդեերի մի մասը նստած էր սնհյակում, մի մասն էլ պատչգամբում, ոմանք Ուտրեխտիթազչով պատված քառակուսի, անկէլ` յուններին ոսկեճամուկցցունքներ ունեցող բարձերի վրա, ոմանք ծաղիկենրի մարդկանցքանդակներով դրվագված կաղնելվայտե Ամեն մի օրիորդ իր ծնկների վրա պածել էր մի նատարաններին: խոչոր ասեղնագործիմի մյռը, իսկ մի ծայրն ել ընկած էր Հատակը ծածկող խորի վր: Բոլորնէլ միասնաբարասեղնագործում էին դա: նրանքզրուցում էին իրար Հետ այն դեռատի աղֆիկներիՀավաՔույթի չչուկներով խեղդվածկիսածիծաղներով,որոնց մեֆ (րամի երիտատարդ: երիտասարդը, որի ներկայությունն իսկ բավական է ամեն գործի դնելու կանացի տեսակինքնասիրությունը, կարծես թե չատ բիչ էր Հետաքրքրվում դրանով, ն մինչդեռ օրիորդներիցյուրաքանչյուրը չանում եր գրավել նրա ուչադրությունը, աղա նա կարծեսթե զբաղված էր իչայծյամի մորթե իր 4եռնոցով թրագոտու ճարմանդըչելով: ու

ու

ու

ու

ու

ժամանակ ժամանակտարիքոտտիկինըկամացուկ որեէ բան էր Հարցնում նրան, նա էլ իր կարողությանչայի պատասխանումէր Հարկադրականքաղաքավարությամբ: Այն մի տեսակ անվարժ ժպիտներից, իմաստալիցփոքրը նչաններիցն աչքի ակնարկներից,որ նետում էր տիկինԱլոիզնիր դտեր՝ Փլյոր-դր-Էիսիկողմը կապիտաՀեւ նի կամացուկխոսելիս, Հեշտ եր կռածել, որ խոսքը ծրիտառարն Դե Ֆլյոր-դը-էիսի միջն գլուխ եկած, անչուշտ, մոտալուտ նչադատենադրությանը կամ ամուսնությանն էր վերաբերում: Սակայն լով սպայի չփոլցվածսառնությունիցկարելի էր ասել, որ Համենայն դեպաե̀րա Համարխոսքն այլես սիրո մասին չէր կարող լինել: նրա տաղտուկ, ամբողչ տեսքն արտաճայտում էր մտածոգություն որ կայազորի մեր փոխլեյտենանտներնայսօր սքանչելի կերպով կթարգմանեինայսպես. «ասլե՞սէլ չան պարձակ»: Բարեմիտտիկինը, որ բոլոր սիրավառ մայրերի նման խելքը թռցնում ձր իր դստեր Համար,չէր նկատում սպայի թույլ խանդավառությունը ն ամեն կերպ ֆանում էր ցածր ձայնով նկատել տալ նրան, Թե որքա՛ն անչամար կատարելությունեերով է Ֆլյոր-դըԼիսը մտցնում իր ասեղը կամ կծկում իր կաժը: Հապա՛,կրտսեր կուզնն- ասում էր նա` քաչելով սպայի թեր՝ ականջինխոսելու Համար:- Հապամի նայեցեք, Հիմա կռանում առ

ու

ու

-

է

նա: -

բիվ

Ճիչ ու

որ,-

ասում

էր ծրիտասարդըն նորից թաղվում իր մտաց-

սառցային լռության մեջ: Մի րոպե

նորից կռանալ, ն տիկին Ալոիղնասում

Հետո

Հարկ էր լինում

էր.

ծրբնիցետեսե՞լ եք ավելի գրավիչ ն ավելի կենսուրախդեմբ, քան ձեր նչանածինը:նրանիցավելի ճերմակամորթ խարտիչաչեր կարո՞ղէ լինել, Հապա անթերի ձեռքերը. Հարա սլարանո՞ցը, որ զմայլեցնելուՀամարընդունում է կարապիբոլոր ձները: Լինում են -

ու

բուղեներ,որ

ես

նախանձումեմ ձեղ, ն որթանբախտավորեք

դուք,

որ

տղամարդեք, փուչ ատածա՛կ: ճիչտ չէ՞ միթե, որ իմ Ֆլյոր-դր-Լիսը

պաչտելուաստիճան գեղեցիկ է, ն դուք էլ խնլաձեղորեն եք երան: սիրածարվաւծ ւ"ղատասխանեց Անտարակույս,սպանո̀ւրիչ բանիմասին մտածելով: Հետը,- ասաց Հանկարծ Հրելով իկին Ալոիզը՝ Բայցխոսեցեք որեէ բան ասացեք նրան,չատ եք ամաչկոտ դարձել: երա ուսը,ռր ամաչԻսկ մենք կտրող ենք Հավաստել մեր ընթերցողներին, էր, էլ կոտությունը կապիտանի ո՛չ առաքինությունն ո՛չ Թերուե թյունը:Բայցւ այնպես, փֆոլձեց անել այն,ինչ ւ ածանջում էին նրանից: Գեղանի՛ կուզին,- ասաց նա՝ մոտենալով Ֆլյոր-դը-Լիսին,ասեղնագործածպատկերի ո՞րնէ այս Ճ4եր նյութը: կուզեն,- սլատասիանեց վրդովմունՓլյոր-դը-Լիսը Գեղեցիկ Քի թեթ չեչտով, արդեն երեք անգամ ասել եմ 4եզ.Նեպտունի -

-

-

-

-

Քարայրն է:

Ակնձրնէր,

որ

վաշտապետիսառն

Սոլան

զգաց,

որ

-- եվ ո՞ւմ

նա: Հարցրեց -

Սնն

Ֆլյոր-դը-Լիսը չատ ավելի լավ էր Հասկանում վերաբերմունքի

ու

է մի ոին է անչրաժեչտ

մտացրիվության իմաստը:

սկսել: խոսակցություն

Համար է «այդամբոզֆԽեղպտունաբանություն

»-Անտուան-դե-Շան արբայարանի Համար,-"լատասխանեց

առանց աչքերը բարձրացնելու: ՖՓլյոր-դը-Լիսն՝ բռնեց ասեղնեադգործի կապիտանը մի անկյունը: իմ է գեղանի՛ կուզին,ո՞վ այս Հաստլիկ Հեծյալզինվորը,որ Թչերն ուռպրած՝ չեփոր է փչում: -.

Տրիտոննէ,- պատասխանեցօրիորդը: Ֆլյոր-դե-Լիսի կարճ խութերի մեջ միչտ էլ մի քիչ նեղացածլի-

որ անխուսափելի էր մի նելուչեչտ կար:երիտասարդը Հասկացավ, որեէ բան ասելնրա ականջին, որեէ տավփակություն, Հաճոյախոսուչ ն է, 22 ինչ: Ուստի կոճւացավ, Թյուն, միննույն բայց չկարողացավ

անել իր երնակայության մեջ ավելի գորովագին,ավելի մտերմական բնէ բան, քան Հեանյալլ:

Ինչո՞ւ Համար ձեր մայրը չարունակ Հագնումէ զինադրոչմնեժամայով զարդարվածայնպիսի մի սլատմուճան,որ կառլոս |/11-ի -

յակվա մեր տատիկներնէին Հադնում: Առացեքուրեմն նրան, դեղա-

ի՛ (ուպին,

որ

դա

Հիմա երբաճայակ չէ

թոՀմանչանի ձեով ասեղնագործվածծխնին

երանքայլող 'ջ

չի

նրա չրֆազդեստիվրա

ն ու

դափնին"տալիս են

բուխարու ծածկույթի տեսք: Հիրավի, Հիմա այլես ոչ

նստում

իր տոծմադրոչիվրա, երդվում

եմ:

լի իր աչքերը: Ֆլյոր-չը-Լիոը բարձրացրեցնրա վրա կշտամբանթով Միակբա՞ննէ դա, որի Համար երդվում եք ինձ,- ասաց նա -

յածր ձայնով:

Այդ միջոցինբարի տիկինԱլոխզըզմայլվածտեսնելով,որ նրանք այդպեսկռացածչշեֆում են, ասում էր` խաղալովիր ժամադրքիմեթաղն փականենրիՀետ.

Սիբոինչպիսի՛Հուզիչ պատկեր: ԶինվորականըՀետզչետե ավելի ճեշվեյով՝ նորից ասղավինեց -

սանհլնադործին.

Արդարն,սքանչելի աշխատանքէ,- ասաց նա: Այս խոսքի վրա ճերմակամորթ խարտիչածեր,դամասկյանկա-

ու

դիսլակով բարետեսսլճնվածմի ուրիչ գեղեցկուչի ամոթխա-

ույտ

ջությամբ Համարձակվեցմի Հարց որ

տալ

Ֆլյոր-դր-էիսին՝Հուսալով,

գեղեցիկ զինվորականըկպատասխանի դրան. -

Իմ

սիրելի Գոնդրլորին, դուք

տեսե՞լեք Ռոչ-Գյույոնի ապա-

հանքի ասեղնագործդորդերը:

Այլ այն ապարանքըչէ՞, որի չրֆափակում գտնվում է Լուվրի Հանդներձապետուծու այզին,- ծիծաղելովՀարցրեց Դիանադր Բրիս-

տոյր, Ա22

որ

գեղեցիկատամներ ուներ, ուստի ն ծիծաղումէր ամեն առիթով:

(Օժոմօիգաւժ:) կազմվածէ Տիկին Այոիղիազգանունը`Գոնդրլոլին (ԱսոԼՇԻ (դափնի)բառերից:

օՕոմ (ծինի)ն

Որտեղ գտնվումէ նան Փարիզինախկինւզարսոլիայնխոչոր, զեղհցիկ Հին աշտարակը,թարմ,դանդուր սն մաղզեավելագրեց որ բով Ամլոտդը Մոնմիչելը, սովորությունուներ Հառաչելու, Դիանան որ ինչպես Թե ինչու: առանց իմանալու, ծիծաղելու, -

ու

Դը Բաթվիրանքի մասինչե՞ք խոսում,որ պատկանում էր ւզարոն բի օրոք: Հիրավի, լին՝կառլոս զեղեցիկասեղնագործղորգերկան

այնտեղ:

կառլո՛ս1, կառլոսյԴ արքա՛ն,-մրթմրթաց նրիտասարդ սպղան՝ ոլորելովհր բեղերը:- Առովա՛ծիմ, ինչիսի՛ Հին բաներ է -ծ-

Հիչում բարի տիկինը:

Տիկին Գոնդրլորիեն չարունակեց. -

են, Իրոք,գեղեցիկասեղնագործներ

այնքան մեծարժեք

որ Համարվում բացառիկ: աշխատանք, են

Այդ միչոցին Բերանժերդը Շանչբվրիեն՝ յոթ տարեկանփոքրիկ, նրբակազմ աղչիկը, որ պատչգամբի երեքնուկաձն բացվածքից նայում էր Հրապարակին,գոչեց.

Հապանայեցեք, այդ "իբուն կնքամայրՖլյոր-դը-Լիս, գեղեցիկ որ ւզարում դափ է զարկում չինական քաղաքացիների ւզարուձուն, կենտրոնում: Արդարն, դափիսուր թմբկածարումը: լսվեցբասկյան Բոձեմիայիցեկած ինչ-որ գնչուծի,- առաց Ֆլյոր-դր-Լիը՝ -

ու

-

անփութորենչրֆվելով դեպի Հրապարակը: Տեսնե՛նք, տեսնե՛նք,դոչհցիննրա աչխույժ ընկերուչիները ն միաճամուռ կերպով վազեցինպատչգամբի եզրը, մինչդեո ՖՓլյորդր-Լիսն Իր նշանածիսառնությունից մտածկոտ դանդաղորեն -

Հետնեց նրանց,իսկ վաշտապետըթեթնություն

զգալով

այդ

միֆա-

թյանը, նորից քաշվեց սենյակի խորքբ պաճակությունից Հանված զինվորիգոծ արտաձայտությամբ: Մինչդեռխիստ Հաճելի Հմայիչ ու

մոտ էր գեղանի Ֆլյոր-դը-Լիսի պարտականություն պաճավկություն լ Թվացելձը նրան միեչ այդ: սակայն կապիտանի անելըն այդպղնս Հեռանկարը սիրտը Քիչ-բիչ բթացել ձր: մոտալուտ ամուսնության բնաէր սառեցնում Բ ացի նրան: դրանից, անկայուն օրավուր ավելի վորության տեր էր ն, արժե՞արդյոք ասել, մի բիչ էլ գոհՀիկ ճաշակ ծառածագումին՝ ուներ:Չնայածբարձրազնեվական Հեծելազորային յության մեջ 4եռքէր բերելզուղազիբազմաթիվ սովորություններ: Գինետունը դուր էր գալիսնրան,ինչպես նան ւյն ամենը,էնչ ծետկում է դրան: Նա չատ լավ էր զդում իրեն Հայչոյանքի լկտի ու

խոսքերի, ռազմի մարդու ծաճոյախոսության, դյուրամատչելի գե-

Ձնայած ղեցկուծիների՛ Հեշտ Հաջողությունների մթեոլորտում: այն

բանին,որ եր ընտանիքում ստացելէր որոչ կրթությունե Հաճելի ջանի որ խիստ երիտասարդ էր` շարժուձներ, այնուամենույնիվ, սկաելերկիրը չափչփել, չատ

չուտ

էր սկսել կայազորիցկայազորլժա-

վառել, օրըստօրեաղեվականիփայլը ֆնջվում էր Հեծելազորիթրակապի բիրտ չփումից: Մարդկային Հարդանջթիվերջին մնացորդից ժամանակ ժամանակ մղված՝ Ֆլյոր-դը-Լիսին այզելելովՀանառ

նախայն դերձ,կր(նակի ճնչված էր զդում նհրաներկայությամբ, որ եր սերը ցրելով ամեն տեսակ վայրերում, չատ Քե: պատճառով,

ձր պլածել օրիորդի Համար,

ն

ապա

այդքան բազմաթիվ, պրկված,

գեղեցիկ աղչիկների չրֆաոր Հայձճոյելու վարժված մս անվերջդողումէր՝ մտածելով, բերանը Հանկարծսանձը խոսք Թոցեի: բացթողնի գինետնային եք, 2 ի՛նչչուղավորություն Դատկերացնո՞ւմ կգործեր: զգուշությամբ Հազնված, բարեկիրթ

ու

նում

նրա մեջ միանում էր իր սպերճաչնորԲացի այդ ամենը դրանից,

Հության,չքեզ ծադգուստին գեղեցիկ արտաքինիմասին ունեցած մեծ Ով ինչպես ուզում է, Թող լուծի այս Հավակնություններին: Հարցերը,ես միայն պատմաբանեմ:

Մի ջանիրոպե էր ւս Հմա,որ

նա,

մշազբազ լամ բնավէլ

չմտածե-

երբ Ֆլյոր-դը-ԷիսրՀանկարծչուռ զալով դիմեց երան: Վերչիվերչ", խեղճաղֆիկընեղացելէր նրանիցՀ̀ակառակիր սրտիթելադրանքին: Գեղեցի՛կկուզեն, կարծեմլե ղութ եք մեզ պատմել,լթեինչալես երկու ամիս առաչ, գիչերային Հակողության ժամանակմի փոքրիկ -

գնչուծու եք ազատելմի տաս-տասներկուգողերի ձեռ թից: կարծեմթե այո, պատմել եմ, գեղանի՛կուզին,- պատասխանեց -

վաշտապետը: -

Գուցե ն

առաջ,-

ասաց

այս

գեչուծին է,

Հիմա պարում է այնտեղ՝ գավթի

որ

կուզեն Ֆլյոր-դը-Լիսը:- եկնթնայեցեք, իմ գեղեցի՞կ

Փֆեբուս, զուցե ճանաչեք: Հաշտվելուծածուկ ցանկություն էր զդացվում այն Հրավերի մեֆ, որ

անում

էր դեռատի աղջիկն իր

մոտ

գալու

Համար, ինչպես

նան

զինվորականինանունով կանչելու մեջ: կապիտանՖերուս դը Շատոպերը (որովչետն Հենց նա է կանգնածընթերցողի աչքի առաֆ

գլխի սկզբից)դանդաղքայլերով մոտեցավպատչդամբին: Հապա՛,- ասաց նրան Փլյոր-դը-Լիսբ՝իր ձեռթը ջեքչագին դնելով Փեբուսի բազկին:- Նայեցեք այդ չրֆանակի կենտրոնում պարող փոքրիկաղջկան: Ջեր դնչուչին չէ՞ արդյոջ: ՓՖեբուսը նայեց ասաց. եմ Այո, ճանաչում իր այծից: 0, իսկաղեսչատ սիրուն այծիկ է,- ասաց Ամլոտը՝ Հիացմունքից ձեռքերը կցելով: Իսկնրա եղջյուրներնիսկապե՞ս ոսկուց են,- ՀարցրեցԲերանժերը: ՏիկինԱլոիզնառանցիր բազկաթոռից չարժվելու՝ասաց. Դա այն գնչուծիներից չէ՞, որ նեկանանցած տարի Ժիբար դարպասից: Տիկի՛նմայր իմ,- ասաց քաղցրությամբ Ֆլյոր-դր-Լիար,- այդ դարպասն այսօր կոչվում է Դժոխքիդարպաս: Օրիորգ Գոնդրլորիննգիտեր, թե վաշտապետիՀամար որքան անախորժէին իր մոր Հնացած արտածայտությունները: եվ իրոթ, այս

-

ու

-

-

-

-

-

ծաղրանջով կրկնել.Փնբուսը սկսեց արդեն ատամների միֆից ժիբար դարալա՛սը,Ժիրբարդարպա՛սբ:Այդ հրա Համար է, որ անցկացնիկառլոս |՛| արքային: կեքամայր,- գոչեց Բնրանժերը,որի չարունակ պտտվող աչքերը Հանկարծ բարձրացել էին դեպի Աստվածամորտաճարի աշտարակներիծայրը:- Ո՞վ է այդ սն մարզը այնտեղ՝վերնում: Բոլոր աղջիկներն էլ ՀայացքներըՀառեցին այնտեղ: Հիրավի, մի մարդ էր կոթնել Գրեի Հրապարակիննայող Հյուսիսային աշտարակի դաղաթի բազրիթին: Բաձանա էր նա: Որոչակիերեում էր նրա -

եկեղեցականՀագուստըն

զույգ

ձեռներինՀենած զեմքը:

Նա

արժա-

նից ավելի չէր չարժվում: Նրա չնշտակի Հայացթը սնհոված էր ՀրաԴա

էր այն ցինի անչարժությանը, ճնճղուկների բույն է Հայտնագործել ն ուշադիր դիտում է: պարակին:

կարծես

նման

է,ժոզայիարոն սարկավազապետն

-

Շատ սուր

-

տեսողություն ունեք

դուք,

չում հք նրան,- ԽկատեցԳայֆոնտենը:

ասաց

որ

Փլյոր-դը-Լիսը:

եթե այստեղիցճանա-

Ինչպե՛սէ դիտում փոքրիկ պարուչուն,- վրա բերեց Դիանա Քրի«ոյր: Թող զգուչանա գնչուծին,- ասաց Փլյոր-դր-Լիսը,- որովծնտն

-

2Ը -

սարկավազապետըչի սիրում դրանց: -

Շատ

ցավալի է,

որ

այդ

մարդը այդպես դիտում է աղջկան,-

ավելացրեցԱմլոտ դը Սոնմիչելը,- որովծետն չլացուցիչ է պարում աղֆինը: Գեղեցիկ(ուզեն Փեբո՛ւա,- առաց Հանկարծ Փլյոր-դը-Լիսը,քանի որ դուք ճանաչում եք այդ փոքրիկգնչուշուն, նչան արեք, որ -

այստեղ: Մեզ կղվարճացնիդա:

գա

Այո՛, այո՛,- գոչեցին բոլոր դեռատի աղջիկներըծա՛ի տալով: Բայցդա խենթություն է,- պատասխանեցՖեբուսը:- Անկասքած, մոռացել է նա ինձ, ես էլ նրա անունը չդիտեմ: Այնուամենայնիվ, «րիորգնե ր, քանի «ր դուք այդպես եք ցանկանում,Հիմա կփորձեմ:-

-

եվ պատչգամբի բազրիջից կռանալովսկսեց կանչել,- փոթրի՛լ. փոքրի՛կ: Այդ ժամանակպարուծին չէր թմբկածարում: նա չրֆեց զլուինը դեպի այն կողմը, որտեղից լ«վում էր կանչը, նրա փայլող աչքերը սնեռվեցին Ֆերուսի վրա, ն նա կտրուկ ընդՀատեց սարը:

Փոքրի՛վ.- կրկնեցզինվորականըն մատով նչան արեց, որ գա: Դեռատիաղջիկըդարձյալ նայեց նրան, ասլա չաոադունեց, կարթե այտերը բոցավառվնցին,ն դափը թնի տակ գնելով աղչած

-

ծես

որիդ կանՀանդիսատեսներիմիջով ուղղվեց դնպի այն տն դուոը, ն չում էր նրան Ֆեբուսը, դանդաղ. երերուն քայլերով այն թոչունի

խոռվածույզ Հայացքով, որը ենթարկվում է օձի դյութման:

մը րոպե

Հետո

դռան գորգավարադույրը բարձրացավ. ն դնչու-

Հին երնեացսենյակի չեմքի վրա կարմրած,չփոթված, խոչոր աչթերը

խոնարչած ն չձամարձակվելովայլես մի թայլ

անել:

4եռքերն իրար խփեղ: Բերանժերը

ՍակայնպարուՀինչարունակում էր անչարժ մնալ ղռան չեմբին: նրաՀայտեվելըբացառիկազդեցություն էր գործել դեռատի ազֆիլներիխմբի վրա: Աներկբաէր, որ գեղեցիկ սզլային դուր գալու տարանորոչցանկությունը Համակել էր այդ բոլոր օրիորդներին, որ չքեղ Համազգեստընրանցբոլոր պչրանջննրիթիլախն էր ն սղոմե գալուց Հետո նրանց միջն մղվում էր մի խուլ, ծածուկ մրցակցուքյուն, որը Հազիվ էին խոստովանումիրենք իրենց. բայց որը, այնուամենայնիվ, ամեն բուն հրնան եր զալիս նրանց ժեստերի խութերի մեֆ: Սակայնքանի որ բոլորն էլ մոտավորապեսնույնչափ զեղնցիկ ծին, ապա պայքարում էին Հավասարզենքերով, ն յուրաքանչյուրը տամ

ու

ու

կարող էր Հաղթության Հույս ունենալ: Գեչուծու գալը միանգամից խախտեց այդ Հավասարակչոությունը: Այնքանբացառիկ էր երա զեղեցկությունը, որ այն վայրկյանին, երբ նա ծրնաց սենյակիչեմբի վրա, թվաց, Թե տարածնցայնտեղ իրեն Հատուկ մի լույս:

Այդ նեղվածքսենյակում, պաստառների

ու

մոայլ չրֆանակի մեջ

այդ փայտաքանդակների

ավելի դեղեցիկ

ու

նա

անչամեմատ

էր, քան ՀանրայինՀրապարակում:Նա

լուսաչող

մութ տեղ: Ազնվազարմ օրիորդներնակամաչլացան նրանից: Ամեն մեկը մի տեն երանց աակ վիրավորված զգաց իր գեղեցկությունը: Ուստի ռազմաճակատը (ներեցեք մեր այս արտածայտությունը)անմիֆապես փոիչվեց,թեն նրանք ոչ մի բառ չասացին: Բայցչատ լավ էին Հասկանում իրար միտքը: կանանց բնազդներնիրար ըմբոնում ն միմյանց են ավելի չուտ. պատասխանում քան տղամարդկանց մտքերը: Նրանց Համար թչնամի էր Հայտնվել, բոլորն էլ զգացին դա, Հնտնաբարն դաշնակցեցին իրար Հետ: Մի կաթիլ զինի բավականէ մի ամբողջբաժակ չուր կարմրացնելու Համար. գեղեցիկ կանանց շավաքույթի տրամադրությունը փչացնելու Համար բավական է, որ Հայտնվի ավելի գեղեցիկմի կին, մանավանդ` երբ մեկ տղամարդկա միայն: սառն ԴրաՀամար էլ չափազանց ընդունեցին գնչուչուն: Վերից փարդիտեցին նրան, ապա իրար նայնցին, ն ամեն ինչ ասված էր. նրանք Հասկացելէին միմյանց: Սակայն դեռատի աղջիկնայն աստիճան Հուցվածէր, որ չէր Համարձակվումթարթիչներըբարձրացնել, կարծես թե ջած լիներ,

որ

բացօթյա լույսից բերում

են

սպասում էր» որ խոսեն ՄԱ Հեւ:

նախվաշտապետըխզեց լռությունը: Ազեի՛վխոսք.-- ասաց նա իր անվեչեր տափակինքնավատաՀությամբ.- զմայլելի արարած է: ի՞նչ կարծիջի եջ դութ, գեղեցի՞կ ու

-

կուզին:

Այս դիտողությունը, որ մի ուրիչ, ավելի նրբանկատՀիացողը չոնե ցածր ձայնովկասեր,ի վիճակի չէր ցրելու կանացինախանձը, որ

աչալուրֆ դիտորդի նման

կանգնել էր գնչուծու առաֆ:

Ֆլ/"Ր-դԸ-Լիսը արծամարգանքիարվնատականքաղցրությամբ պատասխանեց. -

Վատ չէ:

մյուսներըփափսումէին:

Վերջապեստիկին Ալոիզը, որ պակաս նախանձ չէր. որովծետն

էր եր աղջկա Համար, ասաց նախանձում պարուծուն.

կ: Մոտեցեք, փոքրի Մոտեցեք, փոքրի ՛կ,- ծիծաղելիարժանապատվությամըկրկնեց Բնրանժերը, որ Հազիվ նրա ազդրին Հասներ: Գնչուծինառաջացավդեպի ազնվատոչմ տիկինը: Գեղեցի՛կմանկիկ,- ճոռոմ չնչտով ասաց Ֆերուարի̀նթե էլ մի -

-

-

քանի ջայլ առաչանալով դեպի գնչուծին,- չդիտեմ, թն ձեր կողմից ճանաչվելու գերագույն երջանկությունն ունե՞մ... Դարուծինընդչատեց սղային՝անչուն քնթչանթով լի Հայացթը ժատազինօնեռելով սպայի լլ: -

0՛,

այու-

ասաց

եա:

Լավ Հիչողություն ունի,- նկատեց Ֆլյոր-չր-Լիսը: Բայց որքան արաղ խույս տվիք այն նլրեկու- չարունակեց Ֆեբուսը:- Հո չե՞ք վախենում ինձանից: -

-

պատասխանեց ղնչուծին: Հետո «0, «0, այո»-ից ոչ» արտաբերելուչեչաի մեջ կար ինչ-որ՝ անպատմելիբան, որից Ֆլյոր-ղը-Էիսը վիրավորվեց: Ջեր փոխարեն,գեղեցկուծի՛,-չարունակեց սպան, որի լեզուն բացվում էր փողոցայինմի աղջկաՀե» խոռելիու- ինձ թողիջ մի անճոռնի արարած, միականի կուզ. կարծեմ ծղիսկոպոսի զանգերը -

ոչ,-

-

ու

Հնչեցնողին: ինձ Հայտնեցին,թն ինչ-որ սարկավազապետի ապօրիեի զավակնէ ն ի ծնե դե: Տարօրինակ էլ անուն ունի, կոչվում է Զորս եղանակների պածք, կրկնազատիկ, այդպիսիմի Բարեկենդան, անուն: նա մ ի Ուրեմն էր բան, խոսքովզ̀անգատոնի Համարձակվում Թե դուք ստեղծվածլինեիք ժամչարների առնանգելձեզ, կարծես Համար: Սա արդեն չափից դուրս է: Ի՞նչ էր ուզում ուրեմն այդ

բուն: Հապա՛, ասացեք: -Ձեմ -

իմանում,- պասոասիանեցաղջիկը:

ինչպիսի՛Հանդդնություն,ինչ-որ ժամչար աղջիկէ առնանդում

մի որն

դերկոմսի պես. չինականի մեկը ուզում է ազնվապատկան

ն թանկվճաայնպես, որսալ:Ո՞վէ լշել այսպիսիբան:Բայց թԹոչուն մեկն է այն 4իապածդրա Համար: ՎարպետԴինրաՏորտըրյուն Րբեց ն են եթե ձեզ անպիտանմարգկանց մարմինը, ներից,որոնք քերում նա: ասեմ, կերպովմշակեց սը ձեր է, ժամՀարի մաչկըՀիանալի Հաճելի Խե՛ղճմարդ,- ասաց գնչուծին, որի մեջ այդ Խոսթերը -

չի

երակենդանագնում վերակենդանաց

էինանարգան բգանքի

սյան «յ

տեսարանը: րանը

Վաշտասլետը Քրբջաց: Վա՛յ,եզի լշելք, նույնքան ւոեդինէ այդ գթասրտությունը,

-

որքան փետուրը խոզի Հետույքին: Թող

Հռոմի պապի

հս

նման

պմփոր լինեմ,եթե... Եվ իսկույնխոսքըկտրեց: Թե Քիչ մնաց Հիմար բանասեի: տիկնա՛յք,կարծեմ Ներեցեք, -

Փո՛ւ,

ասաց սպարո՛ն,Գայֆոնտենը:

Այղ արարածի լեզվով էլ խոսում է,- կիսաձայն ավելացրեց էր րոպե որի վրդովմունքն աճում Փլյոր-դը-Լիսը, բոսլե:Այդ նա երբ որ սան բնավէլ չպակասեց, վրդովմունքը տեսավ, զմայլ-

առ

նչուծով գնչ

ած

ն

կրունկի վրա միամիտ

անելով. -

-

ինքն իրենով, պտույտներ վանդ ինքն իրենով, է գոր

մանավանդ

Հոգիս վկա, ատ

ու

ործում

պտույտնն

զինվորական կոպիտ Հաճոյախոսություն

սիրուն աղջիկ է:

Բավականվայլենտվարի Հագնված,-վրա Բերեց Դիանադը

Այ. նկատողությունը լույսի

Համար, աղջիկների կողմը:Զկարողանալով Խայթել նրան գեղեցկության Հագուստի վրա: Համար՝ Հարձակվեցին -- եա որ այդպես է, փոջըի՛կ.-ասաց Դը Մոնմիչելը,որաւնղի՞

ցույց

սովորել

ես

չող

եղավմյուս

տվեց նրանցդնչուծու խոցելի

առանց այդպես՝

վզնոցի

ու

լանջակալի

ման

դգալ

փողոցներում: -

Շրջազդեստն այնքան կարճ է,

ավելացրեց Գայֆոնտենը:

որ

մարդ կարող է

սալրսռալ,-

ս,- բավական թթու Սիրելի

-

չեչտով վրա բերեց Ֆլյոր-դը-

Լիսը,- մի օր էլ Հեծյալ պածակներըկբոնեն ձեզ

ոսկեզօծ գոտու

այդ

Համար:

Փոքրի՛կ, փֆոթրիկ.-նկատեց

-

դր

Քրիստոյը՝չարամտորեն

ժպտալով,- եթե պարկեչտությամբ թեք Հագցնեիր քո բազուկներին,

այդպեսչէին խանձվի արնից:

Արդարն,այդ տեսարաննարժանիէր ավելի խելացի Հանդիսատենա կտեսներ,լե ինչպես այդ գեղեցիկ աղֆիկներն ռի, քան ՖՓեբուսը. իրենց թունավոր ու

ֆղաձգվում

ու

նազելագեղ

նն

ու

զայրացած լեզունկրով գալարվում, սողոսկում

փողոցների պարուծու չուրչը, թն որքան դաժան

են

նրանք ե չարամտորենփորփրում

են

զանակներից

ու

ու

քննադատում

կեղծ պճնանթներից կազմված նրա խղճուկ

ու

Սիծազը,Հեգնական նվաստացուցիչ խոսքերն այլես վախճանչունեին: Գեչուչու վրա տեղում էին կծու տարօրինակարդուզարդը:

ու

մեծամիտ բարյացակամությանարտածայտություններ խայթոցներ, ու

չարանենգ Հայացքներ: Թվում էր, քե այդտեղ բազմած

են

այն

Հռոմձացիդեռատի տիկինները,որոնթ Հաճույք էին զգում գեղեցիկ ատրկուծու ստինքի մեջ ոսկե գեդասեղ խրելուց: կարծեսթե դրանք որսորդականգեղեցիկ թերծեներ լինեին, որոնք թթածակերըլայնացրած

ու

չրացայտ աչքերով

պտույտ

են

գալիս անատոների խեղճ

ծղեիկի չուրֆը, որին նրանց տիրոֆ Հայացքը միայն թույլ չի տալիս

Հոչուտել:

Այդ ազնվատոչմիկաղջիկներիառաֆ, վնրֆիվերֆո,ո՞վ էր Հանբային Հրապարակիանչայտ թչվառ պարուծին: նրանք կարծես ու

թե բնավ Հաշվի չէին

առնում

գնչուչու

ննրկայությունը

էին երա մասին, երա առաֆ, իրենք իրենց

ու

ն

խոսում

բարձրաձայն՝ որպես

ինչ-որ բավականկեղտոտ, բավականանարգ բավականսիրուն բանի մասին: Գնչուշին անզգա չէր գնեդասեղիայդ խայթոցներին: Երբեմներբեմն ամոթի չառագույնը, բարկության կայծր բոցավառում էր ու

աչքերն

րա

ու

այտերը, արձամարձանթովլի խոսթը կարծես լթե

արանում էր երա չրթունջների վրա, քամածրանջովէր

հոթրիկ չրթնակծկումը, Խչարժ կանգնել այացքը

անեռած

անկություն

ու

որ

էր նա`

անում

այն

ճանաչում է արդեն ընթերցողը: Բայց մեղմ Համակերպությամբլի տխուր ու

Ֆնբուսի վրա: Այդ Հայացքի մեջ կար նան երքեքչանթ: Թվում էլ, թե նա զսպում էր իրեն՝

ախենալով, որ չվոնդեն:

Իսկ Ֆերուսը ծիծաղում էր յան

ու

խղճաձարությանխառնուրդով:

ինչ ուղում Թռզեք,փոքրի՛կ.

-

գնչուծու կողմը բռնում լկոիու-

ն

նն ասեն,-

կրկնում էր նա զնգզնգաց-

հլով իր ոսկե խթանները,- ձեր արդուզարդն անկասկածմի բիչ սրտառոց

ու

վայրենի է,

բայց

ողտրիկ աղջկա,ինչպիսին

դուք

զա

ինչ կարող է անել այնպիսի մի

եբ:

Առավա՛ծիմ,- գոչեց խարտյաչ Գայֆոնտենըդառն ժպիտով

-

ւղզելով կարապիիր պարանոցը,ինչպես տեսնում եփ արքայական են բռեկվում գնչուների եդի պարոնազեղնաձիդեերը Հեշտությամբ եղեցիկ աչթերից:

Եվ ինչո՞ւ ոչ,- պատասխաննց Փեբուսը: Այս պատասխանից,որ անփութորեն նետեց զինվորականըորպես ի անպետթթար, որի անկմանընույնիսկ չեն նայում, կոլոմբնսկսեց իծազել ապա ն՛ Դիանան,ն՛ Ամլոտը, ե՛ Ֆլյոր-գը-իսը, որի Հ

աչքում միաժամանակարցունք երնաց:

Գեչուշին, որ կոլոմբ գը Գայֆոնտենիխոսքերից խոնարչել էր

այացքը, այժմ բարձրացրեց՝ ուրախությունից ողչողուն

ն

Հալարտությունից

Շատ

գեղեցիկ էր

նա

պաճին:

«յդ

Պառավտանավխկինը, որ /որված զգաց բա

դարձյալ սնեռեց Ֆերուսի վրա:

ու

-

իրեն

ն

Սուրբ կույս,սրունքների մոտ:

Հետնում

էր

այդ

տեսարանին,վիրա-

բան չէր Հասկանում: գոչեց Փու,

նա

Հանկարծ,-

այս

զզվելի՛կենդանի:

ինչ բան է խլրտում

Այծն էր

ներս մտել

ն

իր տիրուչուն էր փնտրում.

երր կոտոչները խճճվեցին Հյուսվածքների այն քույյոի մեֆ, որ ազնվականտիկնոջ սրունքների վրա դիղում ձին նրա երբ նա նստած էր: ձադուսոները, դա,

որ

վազում էր դեպի

Դա

ն

նա՝

չեղեց ներկաներիուշաղրությունը:

խոսք առելու՝այծին ազատեցխճճվածքից:

Գնչուչին առանց որնէ

04ո՛, փոքրիկ,ոսկետուռիկայծը,- գոչեց Բերանժերը ուրախու-

-

թյունից ցատկոտելով:

Գեչուչին չոքեց ն իր երեսին Հալեցայծի դուրգուրելու Հետամուտ գլուխը: Թվում էր, թե աղֆիկը ներողություն է խնդրում նրանից`այդալեսլքելու Համար: Այդ միջոցին Դիանան կռացած՝փափսումէր կոլոմբիականջին. Հո 0՛, Առտվա՛ծիմ, ինչալես մինչն Հիմա չեմ մտածել, սա

-

այծով գեչուծին է:

Ասում

դարմանածրաչբաներ է Դն

-

մեզ

ն

լավ-

ասաց

են,

որ

նա

կախարդ է

ն

նրա այծն էլ

անում:

կոլոմբը,- Հիմա էլ այծը պետք է զվարճացնի

իր Հրաչալիքներըցույց

տա:

կոլոմբըաշխուժորենդիմեցին զնչուգուն. Հապա՛,փոքրի՛կ,որեէ Հրաչք անել տուր քո այծին:

Դիանան ու

-

-

Ձնմ

Հասկանում, թե ինչ եք ուզում ասել,-

պատասխանեց

սլարուչին:

Ռրնչ Հրաչք, կախարդություն, մի խոսքովմոզականպատկեր: ծս այդպիսի բան չեմ իմանում:- Եվ սկանցչոյել իր սիրուն այձին`կրկնելով.- Ջալի՛,Ճալի: Այդ ժամանակ Փլյոր-դր-Լինը կաչվե. ասեղնագործ մի քոակ նկատնցայծի վզին: Այդ ի՞նչ է,- Հարցրեց նա գնչուչուն: Գեչուշին խոչոր աչքերը Հառձց նրան ն լուրջ չեչտով -

-

-

պատասխանեց. -

Դա

իմ գաղտնիքն է:

Թե ինչ բան իմանալ, կուզենայի մտածեց Ֆլյոր-դը-Լիսը: «Շատ

եթե Լսի՛ր.դեչուՀի՛,

-

դու

կամ

Քո

այդ

գաղտեիքը»,-

այծը չեք կարող մի բան

քո

էլ ի՞նչգործ ունեք պարելմեզ Համար,

է

այս

տան

մեջ:

դիմեց դեպի առանց սլաւտաոխանելու՝ դանդաղորեն Գնեչուծին մոտնեում դռանն, այնքան ավելի էին դուռը: Բայցորքանվելի էր Թե մի անտեսանելի մագնիս կասեցկարծես Քայլերըդանդաղում: նում

էր նրան:

վրա ՖՓեբուսի

ու

էր արցունքակալած Հանկարծ աչքերըեա Հառեց կանգ առավ:

կարելի:ՎերաՀամար:Ի դեպ,անուչի՛կ, ի՞նչ

Աստվա՛ծվկա,- գոչեց սպան,-

-

դարձեք որեէ է Ճերանունը: ու

բան պարեցեթ մեզ

այս

ձեով չի

առանց Հայացքը էսմերալդա,- պատասխանեց պլարուծին՝

-

երանից: Հեռացնելու Այդ տարօրինակ դեռատիաղջիկների Քրթիջ բարձրացրեց անունը մեջ: --

անուն Զարչուրելի

Հիմա արդեն

օրիորդի Համար,-ասաց

տեսնում

-

-

եք,որ

սա

կախարդէ,-

Դիանան: եկատեցԱմլոտը:

Սիրելիգոչեց ծանդիսավորությամբտիկին Ալոիզը,- 4եր ս.-

ծեողներն,անչուչտ, այդ ավազանում:

անունը չեն որսացելմկրտության

Այ'չ միջոցինԲերանժերը քաղցը

նչաչացի մի կտորովայծին Հրա-

երբմյուսներըուչադրություն չէին պուրելէր սենյակի մի անկյունը, ե մի ընթացքում լ ավ ղդարձեում, քանի րոպնի արդեն բարեկամացել էին իրար Հետ: Հետաքրքրասեր երեխանարձակել էրայծիվղիցկախւ ված քսակը, էր խարիվրա: բացել պարունակությունը դատարկել Դա այբուբեն էր, որի էր առանգձի յուրաքանչյուրտառըդրված՝

Հեժչիրի փայտեփոքրիկ«ալիկի վրա: Հազիվ էին

այդ

խաղալիքները

չարված խսրի վբա, երբ երեխան զարմանքով տեսավ, Թե ինչպես մեկն էր դա սնչուչտ,եր ոսկեզօծ տոտիկով այծը, որի Հրաչքներից Հրելով ե Հատուկ կարգով քաչեցորոչւռառներ չարեց՝ կամացուկ մուտ մի բառ, որ այծը կարբերելով:Մի բոպե անցդա կազմեց իրար ծես վարժվածէր Գրել,որովծչեւնչատ Քիչ վարաննց բառըկազմելիս, իսկ Բերանժերը ի րար Հիացած կղելով ձեռքերն բացականչեց. Հապա նայեցեք, Թե ինչ րեց այծը: Ֆլյոր-դը-Լիս, կնքամա՞յր ու

-

կաղմելէին Հետեյալբառը: տառերը

ՓՖԵՐՈՒՍ

Հարցրեց նա կերկերուն ձայնով: Ա՞յծըգրեց Այո,կնքամա՛յը,պատասխանեց Բերանժելը: էր կասկածել,երեխան գրել չգիտեր: «ԱՀա Անկարելի գաղտնիքը», մտածեցՖլյոլ՞-դը-Լիսը: բացականչության վրա վազել-եկել էին ամենքը Երեխայի սա,-

-

-

ն

ե՛

ե՛ գնչուծին,ն՛ սպան: մայրը,ե՛ դեռատի աղֆիկները, տեսավհր այծի արած Գեչուչին ձիմարությունը: Նախ չառազունեց ն նման եա, ապա գունատվեց դողալ վաշտապետի սկսեցՀանցավորի -

անունն -

Փեբո՛ւս, -

է

դա:

չշնջում էին ապչած օրիորդները.- կապիտանի քարաՖլյոր-դը-Լիսը` Հեկեկանքը զսպել՝ չկարողանալով դառնագին

Հիչողությունունեք,Հիանալի

ասաց

գնչուծուն,ապա Եվ լոնց կմկմաց, զույգ ձեռքով դեմքը ծածկելով.-վճուկ է ասում ես, էր նրան. մի 4այն որ սրտի խԽորթից ավելիդառնազին է «Ախոյան ինձ»: ԵՎուչաքափի վայրընկավ: Ալջի՛լ», ազջի՛լո,- ազազակնցսարաափաչարմայրը,-. կորիր դժոխքից փախած այստեղից, գնչուծի:

ցած

ա:-

սա

-

էսմերալդանմեկ ակնթարթում Հավաքեց չարաբաստիկտառերը, նշան արեց Պալիին ն դուրս եկավ ժի դռնից, երբ մյուսից տանում չին Ֆլյ"ր-դբ-Էի«ին: ՎաչտապետՖեբուսը մենակ մնալով`մի վայրկյան վարանեց երկու դոների միջե,

ապա

Հետնեց գնչուծուն:

Ա

ՔԱՀԱՆԱՆ

ԵՎ ՓԻԼԻՍՈՓԱՆ

ՏԱՐԲԵՐ

ՄԱՐԴԻԿ

ԵՆ

Այն քաճանան, որին դեռատի աղջիկները նկատել էին Տաճարի Հյուսիսային աշտարակի կատարից ծրապարակի վրա կռացած

ն

գեչուծու լարն ուշադրությամբ դիտելիս, Հիրավի, սարկավաղապետ

կլոդ Ֆրոլոն էր: Մերընթերցողներըմոռացածչեն լինի այն խործրդավորխցիկը, որ սարկավագասլետը վերապածելէր իրեն այդ աշտարակում (անցոիզ կերով

խին

ասենք, որ

ես

Հաստատասլեսչգիտեմ, թե

ծ, որի ներքնակողմը այսօր

դա

այն նույն

ել կարելի է տճսնել մարդու Հա-

ռակի բարձրությանվրա գտնվողթառակուսի փոքր լուսանցույցից, որ

արնելյան կողմիցբացվածէ այն Հարթակիվբա, որտեղից վեր են

սլանում աշտարակները,այժմ մերկ, դատարկ ավերվածորֆ է դա, են Հիմա որի վատ դաֆված պատերն այս այնտեղ զարդարված ու

ու

մայր եկեղեցիներիճակատներըպատկերող մի քանի անպետք դեղնած փորագրանկարներով:ես հնթադրում եմ, որ այդ որջում իրար Հետ մրցելովմիասին ապրում են չղֆիկներն սարդերը, ն ուստի այդտեղ կրկնակի կոիվ է մղվում ճանճերինբնաֆնչելու ու

ու

Համար): Ամեն

ու

մայրամուտից մեկ

առաֆ, սարկավագապետը բարձրանում էր աշտարակիսանդուղքով ն փակվելովայդ խցիկում՝ երբեմն ամբողջ գիչեր մնում էր այնտեղ: Այդ օրր, այն պածին, երբ օր,

ժամ

Իգիկի ցածլիկղռանը` փականքիմեջ էր մտցնումայն փոքՀասնելով չինված որ միչտ կրում էը կողքից կախորամոորեն բանալին,

Ըեկ չի:

ու

ԱյղՀայերգալիս էր ժամաղագքիՀրապարակից:հցիկը,իեչալե

ասացինք,միայնմի լուսանցույց ուներ,որը հայում էր եկեարդեն բանալին դուրս էր Հաղեցուտանիքի վրա:կլոդ Փրոլոն անմիֆասլես էին նրան: մռայլ ինթնամփուխ նկատել դիրթով,որով օրիորդները նա սննռուն Հայացէր կանդնել անչսսրժ, այդտեղ խոժոռաղեմ, ջով ն. խորասուզված մեջ: նրաուռքերի տուկփոված էր մտածմունքի ու

ե չարվածբլուրների շրչանաձե Հորիզոնով, գմբեթներով ակնաձաճո Հոսող հր դետովե փողոցնեկամուրջներիտակիցգալարապտույտ բում Ճիացողբնսկչությամբ, առաջացող ամպերով,հր ոապձխերից նիքնե Ք:՞Րրը

Լ հւնանմուն21277այով,

որ

Ղ Ր սեղմում

է

Աստվածամոր ա տաճա ՐԸ

մի կեորժ̀ամադավթիՀրասալաձչոաւտակի պարակը,այդ ամբողջ միայն մի էակի՝գնչուՀուն: բազմությունիդ Դժվարէ առել, Թե ինչ բնույիյիէր այդ Հույացքը ն ինչն էլ դրա-

ոլետըդիտում էր միոյն

այնոլես,Խոովածույզ անչանդիստ: եվ դատելովնրա ամբողջ մարմնի անչարժությունից, որ Հսզիվ երբեմն-երբեմն երերում էր ու

որոնց Հենված էին, տեսնելովնրա դեմքը կծկոզ քապատվարը, բացած ժոլիտը` որ կլոդՓրոլոյիմեջ միայն մի բանէ կկալրծեիք, կննդանիմնացելաչքերը: Իր մոտի ծայրին Գնչուծին պարում էր, նա պտտեցնում էր դասիր / վեր էր ննտում՝պրովանսալյան սարաբանդեննր պարելով:Այդ արագաշարժ,Թեթն

ու

զվարթ աղչիկը չէր զգում այն վտանգավոր

կապարինման ընկնում էր իր գլխի վրա: Բազմությունըխլրտում էր նրա չուրֆր. մերթ ընդ մերթ դեղին կարմիր կուրտիկ Հագած մի մարդ չրջանակնընդլայնում էր, ապա գալիս նատում պարուծուց մի քանի քայլ Հեռու, աթոռին, ն այծի գլուխը դնում իր ծեկների վրա: Այդմարդր կարծեսթե գնչուծու Հայացքի ծանրությունը,

որ

ու

բեկերն էր: ԿլոդՖրոլոն իր կանգնած բարձր կետից չէր կարողլավ տեսնելնրա դիմագծերը: Այն բուլեից, երբ սարկավագապետընկատեց այղ անծանոթին, այղ տղանրա ուչադրությունը կարծեսթնեբաժանվեցպարուծու ն մռայլվեց: Հանկարծ մարդու միջն, նրա դեմքը Հետզծետեավելի նա ն անցավ: ուղղվեց, ամբողջմարմնով սարսուռ նա Է Ո՛վ այդ մարդր,- առաց ատամներիմիֆից,- ես միչտ եմ մենակ տեսելայդ աղջկան: Եվ նորից սուզվելով լտուտակաձն սանդուղքի ոլոր-մոլոր կամարի տակ՝իչավ ցած, բայց զանգակատանկիսաբաց դոան առֆնից անցնելիս տեսավմի բան, որ խիստ զարմացրեցնրան. Քվազիմոդոն կռացած Հակայականչերտափեղկերի նմանող այդ թերթաքարե ծածկերիցմեկի վրա նույնպես դիտում էր Հրապարակը:Այնքանէր նա տարվածիր զենումով, որ նույնիսկ չնկատեցիր Հոգեչոր անցնելը: նրա վայրազ աչքը արտասովոր դյութված մեղմացած ու

-

ու

արտածայտություն ուներ:

Տարօրինա՛կ բան է,- մրթմրթաց Կլողը:- Մի՞թնգնչուչուն է

-

դիտում այդպես:

Եվ չարունակեցիջնել: Մի քանի րուե

Հետո

մտաչոգ սարկավա-

գառզլնտըաշտարակի ստորոտում գտնվող դոնից

Հրապարակ: -

դուրս

եկավ

Ի՞նչ եղավ գնչուծին, ո՞ւր կորավ,- Հարցրեց նա` խառնվելով

Հանդիսատնաների բազմությանը, որին Հավաքել էր դափի ձայնը: Ջեմ իմանում,- պատասխանեց կողքին կանգնածներիցմեկը,-2 Հենց նոր անձետացավ: կարծում գնաց որեէ կաստանյետապա պարելու այս դիմացի տանը, ուր կանչեցին նրան: -

Գնչուչու փոխարծն, նույն այն գորգի վրա, որի արաբական նախչերըմի բուն առաջ ֆնֆվում էին նրա պարիքմաչաճ պտույտների նձրքո, սարկավաղառղնտը տճատվմիայն կարմիր-դեղինկուրտիկով մարդուն, որ նույնպես մի քանի տեստոն վաստակելու Համար,պտտվում էր չրֆանակիբոլորը ձեռքերը ազդրերին, գլուխը հշ գցած, դեմքը կարժրած,վիզը պարզած ն մի աթոռ բոնած ատամների մեջ: Այդ աթոռի վրա կապել էր նա մի կատու, որ ՀարնանուՀինձրիցմեկն էր փոխ տվել ն որը սարսափիցխիստ ճչում էր: -

Սո՛ւրբ աստվածածին,- բացականչեց սարկավադապետըայն

պլածին,երբ ձեռնածուն քրտնաչաղախանցավ նրա առֆնից աթոռի կատվիիր բուրգով,- այս ի՞նչ է անում տյար ՊիերԳլենգուարը: Սարկավաղապետի խիստ ձայնը խեղճ մարզուն այնպես տակնու-.. վրա արեց, որ նա Հավառարակչոությունը կորցրեց՝ իր ամրողջ կաու

ռուցվածքով Հանդերձ ն աթոռն կատուն գցեց ներկաներիգլխին, հրկարատն անասելիսույոցներ բարձրացնելով: ու

ու

Հնարավորէ,

որ տյար

ՊիերԳրենդուարը (քանի որ իրոք

նա

էր)

ատիղլված կլիներ անախորժՀաշվեծարդարինաել կատվիտիրուչու ն իրեն չրֆապատած՝ այդ բոլոր ճմլված քերծված դեմբնրի Հետ, ելթծ չչտապեր ժխորից օզավելով՝ ապաստանելեկեղեցում, ուր կլոդ Ֆրոլոն նչան էր արել Հետնել իրեն: Տաճարնարդեն մութ էր ամայի, կողմնային բեմերը թաղվել ձին խավարի մեջ, իսկ մատուռների ճրագներն սկսում էին նչուլել աստղերինման, կամարներըսնանում էին: Ճակատամասի խԽոչոր վարմիայն, որի անձչամարզույնղգույն ապակիներըշաղված դազարդը Հորիզոնականարնի ճառագայթներով չողչողում եին խավարիմեֆ ակների դոճարներիկույտի ես, իր չլացուցիչ լուսառատկերն էր ու

ու

ու

մյուս ծայրը: նետելնավի Մի քանիՔայլ անելուցՀետո, ւեր կլոդըմեջջը Հենեց մի սյան ն

չեշտակի նայեց Գրենգուարին:Դա այն Հայացքը չէր, որից վախե-՝ նում էր Գրծնգուտըը՝ խիստ ամոթաչար, որ մի խատաբարո բանու

իմաց անձնավորություն բոնել է իրեն խեղկատակիայղ

տարազը

Հայացքի մեջ ծաղրական Հադած: Քածշանայի

Հեգնող ոչ մի բան խորաթափանց:Նախ սարկավաու

լուրջ էր, Հանդարտ դապետըխզեց լռությունը: 1սեցեք,տյա՛րՊիեր,դուք ինձ չատ բաներ պետք է բացատրեք: Ամենիցառաֆ՝ի՞նչն է պատճառը,որ Համարյաթե երկու ամիս է,

չկար,

նա

ու

-

ինչ չեք երեում,

ն

աՀա

նորից ենք դտնում ձեզ թառուղիներում,

ի՛նչ խոսք, Հիանալի արդուզարդով, կեսը կարմիր, կեսը դեղին, Գոդբեկիխնժորի նման: Տեր իմ,- ասաց Գրենգուարըակնածանքով,- արդարն, զար-

մանածրաչ զզնստավորում է

սա,

ն

դուք

ինձ

եք ավելի

տեսնում

ամոթաձար,քան լե դդմաչիչը գլխին դրած կատուն: Խոստովանում եմ՝ չատ

վատ բան կլինի պածակապետությանպարոնՀեծյալներին

Հարկադրել, որ

այս

կուրտիկի տակ գանակոծենսլյութագորասյան

փիլիսոփայի բաղկոսկըը: Բայց ի՞նչ կարող

եմ

անել,

ուսուցիչ, Հանցանքնիմ նախկինվերնազգեստիննէ,

լքեց ինձ ն

այս

ձմռան

որ

պատվելի՛

վատաբար

Թե բզիկ-բզիկ սկզբին՝ պատրվակելով, է լինում

կարիք ունի Հանգստանալու քրֆաճավաքի կողովի մեջ: Ի՞նչ

անեմ,

մարդր

քաղաքակրթությունը տակավին չի Հասել այն կետին, կարողանա ման

գալ

որ

բոլորովին մերկ, ինչպես Հնադարյան

Դիոգինեսնէր ուզում: Ավելացրեքնան այն, որ խիստ ցուրտ քամի էր փչում ն Հունվարը բնավ էլ այն ամիոը չէ, որ ծաֆողությամբկաբողանաս փորձել տալ մարդկությունն այդ նոր թայլը: Այս կուրտիկը ընձեռնվեցինձ, ծս էլ վերցրի ն այնտեղ էլ թողի իմ Հին, սն վերնազգեստը, որն ինձ նման ՀերմետիկոսիՀամար բնավ էլ Հերմետիկոբեն փակված չէր: եվ

Հտպիտի Հագուստով եմ, ինչպես սուրբ Գենեստիոսը: Ի՞նչ արած, խավարում է սա, երկար չի ջաչի: Աոլլոնն էլ նախիր էր պաՀում Ադմետեսարքայի մոտ: աշա

էս

Հիանալիարչեստի եք անցել,- նկատեց սարկավագապետը: Համաձայնեմ, Հարգելի՛ուսուցիչ, որ չատ ավելի լավ է փիլիսովխայելն բանաստեղծել,կրակ բորբոքել Հնոցում կամ ստանալ -

-

մսն ածել վածանի վրա: Այնպեսոր: երբ քանԹե կատուներ երկեքից,

խոսհցիքինձ Հետ, հս նույնքան Հիմար զգացիինձ, որքան էչ խորովածիչամփուրի առաջ: Բայցի՞նչ արած. տե՛րիմ, չէ՞ որ պետք է սնվել ամեն օր, իսկ ալեքսանդրյան` տասներկուուոնյաամենադեղեցիկ բանաստեղծություններըատամի տակ մի կտոր Իրիի պանիր էլ չարժեն: Արգ,ինչսլես գիտեք, ես գրել եմ, ի պատիվ տիկին ՄարգարիտՓլանդրացու,այն նշանավոր Հարսներդությունը, որին դուք ծանոթ եք, սակայն քաղաքը չի ուզում վճարել ինձ դրա Համար` պատճառաբանելով, Թե րնտիր չէ, կարծեսթե չորս էթյուով Հնարավոր է աոֆոկլեսյան ողբերգություն տալ: Եվ աշա քաղցից պիտի նկատեցի,որ բավականուժեղ եմ ծնուռի մեռնեի: Բարեբախտաբար, ն ասացի երան՝այղ ծեոտին.- Ուժի ն Հավառսարակողմից, ուստի կչոության խաղերխաղա՛, ինթղ թեզ ր: 416 16 1ք56ու"':Բազմաթիվ «ինլքոր մարդիկ, որ իմ լավ բարեկամներնեն դարձել, քսան տեսակՀերկուլյան խաղ են սովորեցրել ինձ, ն այժմ ամեն երեկո ես իմ ատամներինտալիս եմ այն Հացը, որ վաստակել են նրանք ցեԸՕԴԸՇԱԾՕ՞՛, իմ ճակատիքրտինքով: Վերջիվերջո, ծամամիտեմ, բեկը՝ որ դա իմ մտավորընդունակությունների տխուր գործաղրուլթյունն է, որ մարդն ստեղծվածչէ ամբողջ կյանքը դափ զարնելով ն աթոոներ կրծելով անցկացնելու Համար: Բայց,պատվելիուսուցիչ, բավական չէ կյանք վարել, ետք է նան վաստակելկյանքի ապրուսոր: Տեր կլողը լսում էր լուռ: Հանկարծհրա խոր ընկած աչքերն այնպիսի զգաստ խուզարկու արտածայտություն ստացան, որ Գրենգուարն զդաց, թենայդ Հայացքը, այսպես ասած, պեղնց իրեն մինչն Հոգու խորքը: Շատ լավ, տյա՛ր Գրենդուար, բայց ինչպե՞սէ եղել, որ Հիմա դուք ընկերացածեք այղ գնչու սլարուձուն: Հավատսվկա,- պատասխանեցԳրենդուարը,- այն է եղել, որ նա իմ կինն է, հս էլ նրա ամուսինը: գուք

կերակրի

ու

-

-

16:3.կերակրիր ենթդ Քեզ (լաս..): եմ 164. Զիջում եմ, Համաձայն (լատ.):

ՔաճանայիխավարՀայացքը բոցավառվնց: Եվ այդպիսիբա՞նես արել դու, քչվառակա՛ն,-դոռաց նա՞ կատաղությամբ բռնելով Գրենդուարիբազուկը:- Որքա՞նես լքված Աստծուց,որ Համարձակվելես ձեռք դիզցնել այդ աղջկան: երդվում եմ արքայության իմ բաժնով, սո՛ւրբ Ճայր,- պլատասխաննց Գրենգուարըոտից-գլուխ դողալով,- որ հա նրան ձեռք չեմ վել, եթե դա է անՀանգստացնումձեզ: կին ենք,- ասաց քածանան: էլ ի՞նչ ես ասում, թե մարդ -

-

ու

-

ըստ Համառուռակի Գրենգուարն չտասլնց Հնարավորին սլատմել

այն ամենը, ինչ ընթերցողն արդեն զիտն՝երտ գլխին եկած փորձանքը Հրաչքներիբակում ն ամուսնությունը ֆարդածփարչի միֆոնան, որ այղ ամուսնությունը դեռ ոչ մի Հետնանջչի ցով: Պարզվեց

ունեցել,

ն որ ամեն

երեկո գնչուծին

զրկում ճարոլկությամբ

է նրան

Հարսանեկանդիչերից, ինչպես առաջին օրն էր արել: Շատ անդուր բան է,- ասաց նա վերիացնելով իր խոսքը.- բայց ես եմ դրա պատճառն դժբախտաբար այնէ, որ ամուսնացել կույսիՀեւ: Ի՞նչ եջ ուզում ասել,- Հարցրեց սարկավագապնտը, որ այս պատմությունըլսելով աստիճանաբարմեղմացել էր: Քավականդժվար է բացատրել,- պատասխանեցբանասէ դա: Իմ կինը, ինչպես ասաց ինձ մի տեղծը:- նախապաչարմունք ծեր սինլքոր, որին անվանում են մեզ մոտ եզիպտոսիդուքս, գտնվածկամ կորած երեխաէ, որ վերջին Հաչվով՝նույն բանն է: Նա վզից կախածունի մի թալիսման, որը, ինչպես Հավատացնումեն, մի օր նրան կչանդիպեցնիիր ծնողներին, բայց այդ թալիսմանըկկորցնի իր զորությունը, եթե աղֆիկըկորցնի էր անարատությունը:Դրանից Հետնում է, որ մենք երկուսսէլ առաքինի կյանք ենք վարում: Ուրեմն,տյա՛րՊիեր,- շարունակեց կլոդը.որի ճակատըՀետզՀետն ավելի էր պայծառանում,- դուք կարծո՞ւմեք, որ այդ էակին ոչ մի տղամարդչե մուռեցել: Ջեր կարծիքով, տեր կլող, ի՞նչ պետք է անի տղամարդընախաղաչարմունքիդեպքում: Նա այդ մտցրել է իր ուղեղը: կարծում -

-

-

-

-

Հաղվագյուտ բոն է ամենայն Հավանականությամը: այդ Թյուեր, որը (ատաղարաւր«Աաշուղ միանձնուծու ողֆախոչու եում է իրեն այնքան Հեչտությամբ Ընտնլացող գնչու ուղջիկների Սա Համար ունի երեթ բոսն՝ իմ կինը մեֆ: (ոոյն պաչտպանհվելու Եգիպտոսի դուքսը, որ նրան առելէ եր Հովանավորության տակ, Թերենս Հույս ունենալով ծախելորէ նզովյալ աբրայի.նրանցողջ ցեղը,որ ինչսզեսինչ-որ աստվածամոր Հարգումէ Խրսան, արտակարգ կերպով է մի պստլիկ դաշույն, որ անվեչեր աղֆիկը միչտ կրում է իր վրա` ւ չգիտես որ անկյունում,Հակառակրն ոյի Հրամունների, որն ես ընկնում է նրա ձեռքը,Հենց որ սեղմում մեջը: Մի անմիջապես է: բոռ խոսքով` կձան Հարցումներ տեղալԳրենգուարի չարունակեց Սարկավագապետը վրա: Գրենգուարի անվնաս էսմերոլղան Հըրսպուրիչ կարծիքով` էակ էր, սիրուն,թեն մի չրքնակծկում ունի, որ միայննրանէ միամիտ ստաքարյուն աղֆիկ է, ամեն ինչից անանղյակ ն Հատուկ, ամենինչով խանդավառվող, մինչնՀիմա էլ չի իմանում, Թե ինչով է այդպես կինը տարբերվում տղամարդուց, անզգամ հրնակայությոամբ. է ածա նա: Խելթը Թոցնում է մանավանդկարելու Հումար, աղմուկի եմ,

որ

ո-

՞

ու

ու

նելիԹեր ունի ն ապրում է Հողմապտույտի մեջ: Այդ խառնվածքը է վարած Գրենգուարն 4եուք բերելմշտապես կյանքից: թափառական ի վերջո կարողացել էր իմանալ, որ խիստ փոքրը Հասակում էսմերալդան չափչփել ձր Իսպանիանկատալոնիան՝ նույմինչ. Սիցզիլիաու

մի բել էր նրան Ալֆերիայի Աքաիայում Թադգավորությունը՝ գտնվոդ

երկիր,իսկ այդ Աքաիանմի կողմիցսաշմանակիցէ փոքր Ալբանիամին ն. Հունաստանին, իսկ մյուս կողմիցՍ̀իզիլիյի ծովին, որ ասում է: Գեչուները, ճանապարՀն կոստանդնուպոլսի

ձր Գրենգուարը,

մավրերի որպես սպիտակամորթ վասալէին Ալջերիայի Թագավորին, այն էր, որ էսմերալդան ազգի պարազլխի:Հավաստին Ֆրանսիաէր

աղեկել չատ փոքր Հասակում`Հունգարիայիվրայով: Մանկածասակ

չի

այդ

բոլոր

երկրներիցբերել էր

արտառոց

բարբառներիպատա-

գաղափարներ,որոնք նրա լեզուն ռիկներ, օտարերկրյա հրդեր դարձնում էին նույնքան խայտաբղետմի բան, որքան նրա կիսափաու

րիզյան, կիսաաֆրիկյանՀաղուստն էր: իսկ այն թաղամասերիբնակիչները, ուր Հաճախէր լինում նա, սիրում էին նրան զվարթբնավոբության, սիրալիրության, աշխույժ չարժուճների, նրա ծրգերի պարերիՀամար: Նա կարծում էր. թե ամբողջքաղաքում իրեն ատում

ու

միայն երկու մարդ, որոնց մասին Հաճախէր նա սարսափովխոռում. Ռոլանիաշտարակիջրձենավորը՝ մի չար ապաչխարուծի,որը թե ինչու չգիտես ոլխ ուներ զնչուչիների դեմ ն անիծում էր խեղճ ամենն պարուչուն անդամ, երբ նա անցնում էր նրա լուսանցույցի են

ն մի նետում որ նրան Հանղիպելիս էր քածանա, առֆնից, անպայման խիստ Հայացքներ խոսքեր, ձր: որոնցիցաղջիկը վախենում Այս վերֆին Հանգամանքը խիստ անչանդստացրեց սարկավագաայնքան էլ ուչադրությունչդարձրեց պետին,Թեն Գրենդուարն բուվականէը, որ անծող բանաստեղծը դրան,որովչեւտն երկուամիսը մոռանար այներեկոյի երբ նա արտակարդ մանրամառնությունները, ն նան էը դնչուծուն այդ միջոցիններկա էր եղել չանդիպել սարկափոքրիկ ւլարուծին ոչ մի բանից չէր վաղապետը: Այնուամենայնիվ, մ, չէր սնում, իսկ դա զերծ էր վախենու բավոտաղզուչակություն մինչդեռ դրա Հադարձնում ներուն որպեսկախարդ մեղադրվելուց, մար այնքան Հաճախդատեր էին Հարուցում գնեչուծիների դեմ: Եվ նրա ծամար եթե ոչ ամուսին, աղա եղբացիդրանից, Գրենդգուարը բայր էր: Վերջիվերի». փիլիսոփանիիատ. Համրերատարությամբէր տանում այդ պլատոնականամուսնությունը: ԱյսպեսԹե այնպես, Խա Ա մեն դա օթեւան Հազ էր տալիս դուրս էր դանրան: առավոտ մեծ լիս մուրացկաններիառզաստարանից, մասամբ` դգնչուծուՀեւ, օգնում էր նրան Քառուղիներում Հավուքելուարծաթե պղնձե ամեն երեկո երա Հեւո վերադառնում փողերիՀունձը. ձր նույն ու

ու

ու

կտուրի տակ, թողնում, ինքն էլ քնում էր

ն

կի,

որ

նա

արդար

մտնի իր խցիկը ն մարդու քնով:

դուոլ

նիգով փա-

Ամնե ինչ լավ կչոա-

էլ Գրենգուարը, խիստ Հաճելի կյանք է դա երազելու Հնարավորությունընձեռող: Եվ վերջապես,իր Հոգու ե

դատելուց Հետո, ասում ն

փիլիսոփան այնքան էլ վատաձչէր, որ խղճի առաջ խոստովանելով՝ խելացնորկերպով սիրում է գնչուչուն: ինքը գրեթե Հավասարապես

է

ռիրում

ն

երա այծին: Շատ անուչիկ կնեդանիէ

դա՝քաղցրաբարո,

խելացի, «րամիտ, գիտնականմի այծ: Միջինդարերում չատ սովոբական էին այդպիսի խելացի կենդանիները, որոնց վրա մարդիկ խիստ զմայլում էին

ն

որոնք Հաճախ իրենց դասաիխարակողներին

էին ղեպի խարույվ՝վառվելու: Այնինչ ոսկեզօծ տոտիկնե-

տանում

րով այծի կախարդությունները ամենաանմեղ չարաճճիություններն էին: Գրենդգուարը բացատրեցդլոանքսարկավագասլետին,որը կար-

թէ խիստ Հետաքրքրվում կր այդ մանրամասնություններով:Մեծ

ծես

մասամբբավականէր դափը այս կամ այն դիրքով ցույց ստանալու Համար

քո

ցանկացած միմոսությունը:

սովորեցրել էր նրան գեչուծին, որն արտասովորտաղանդուներ,

որ

այդ

տալ

այծին`

Այդ ամեր

նուրբ գործում այնսլիսի

կարուլացել էր երկու ամսվա մեֆ

առվորհցնելիր այծին չարժական տառերով գրելու Ֆերուս բառր: ՓՖեբո՛ւս,-զոչնց քածանան,- ինչո՞ւ Ֆեբուս: -

-

Չեմ

իմանում,- պատասխանեց Գրենզուարը:-Գուցեն

«իսի բառ է,

որ

յացք -

այն-

նրակարծիքովորեէ կախարդական զաղանիզորու-

թյուն ունի: Հաճախէ -

դա

ու

Վատա՞չ եք

նա

կրկնում դա, երբ կարծում է, թե մենակէ:

չարունակեց կողը խորաթափանցՀանետելով Գրենգուարին,-որ դա բառ է միայն ն անուն չէ: Ռ՛ւմ անունը,- Հարցրեցբանաստեղծը: դուք,-

Ի՞նչ իմանամ,- պատասխանեցքածանան: ԱՀա թե ինչ եմ ես ենթադրում, տե՛րիմ: Այդ գնչուները մի բիչ են ն. արնապաչտ: Դրանիցէլ ածա Ֆերում: կրակապաշտ Դա ինմ այնքան էլ պարզ չի թվում, որքան ձեզ, տյա՛րՊինը: -

-

-

-

Թոզ

ուղում է, դա ինձ չի Հետաքրքրում: Որքան Այնուամննայնիվ, ինձ սիրում է Հոլովիեր Փեբուսը:Հավաստիէ այն,որ Ջալին

այնքան, որքաննրան: ով Զալի՞ն

-

է:

Նրա այծն է:

-

Հենեվ ձեռքին ե մի բոն ընկավ մտածկզակը Սարկավագասլետը դեպի Գրենզուարը: մունքի մեջ: Եվ Հանկարծընդոստ դարձավ -- Եվ դու երդվում ես, որ ձեթ չե՞սվել նրան: Ռւմ,այծի՞ն: Հարգրեց Գրենդուարը,--

Ռչ,

-

կնոֆը:

այդ

ես ձ4եզ երզվում եմ, որ ոչ: կնո՞ջը: ծս Եվ Հաճա՞խմենակ մնում նրա ՀետՀ

իմ

--

-

Ամեն

--

մեկ ժամ, ոչ պակաս: երեկո`

ՏերԿլոդըՀոնթելրլը: (շոժոռեց: 04, «՛Հ, Տ0|ԱՏ ԸՇնու 5016

-

ՕԻՃԻՇ ՇՕՋԱՑԵւոմ

ոօո

Հոգիս վկա, ես կարող էի ասել ն.՛ ՔԱՆԻ,ն՛

-

տ օո

ՍԱԶԱՅԱ օուղվշ0(6ու6

դարձնի ինձ,քան

,

ն

նա

4Խ6

ԲԱԼԻ ո0516Ի".

Խ/ՈՒԼՅ,նե՛ ԸԻ:ԱՕ

չէր ավելիուչաղրություն

եկեղեցուն: մորդ որովայնով,-կրկնեց սարկավազապետը տոԵրգվի՛ր կությամբ,- որ դու մատիդ ծայրն էլ չես դիսլցլելայդ կնոջը: եմ կարող երդվելՆան ծորս գլխով, որովճետն.այդ երկուսն ունեն ուսուիրար Հետ: Բայց, ավելիծարարերություն մեծածա՛րգ ես տամ մի որ Հարց ցիչ. Թույլ վեք, էլ ձեզ: -- Տվեք,պարո՛ն: Ի՞նչնէ ձեզ այգպես անչանգստացնում: ազֆկաայդժզույնդեմքբկարմրեց Սարկավագապետի դեռատի նման: նա Մի պած ահրի մետց լուռ, ապա ակներկ չփոթությամբ պատասխանեց. ծավը

սաս

-

-

-

165. Մարդ կին մենակ (լինելիս չեն մտածի «Հայրմեր» ասել(լատ.): 166. «Հայր մել'»,«Ոզֆույն Քեզ, մարիվամ», «Հավատամխ Հայլ'Աստուած ու

ամենակարող».կաթոլի լական աղոթքների սկզբի բառերը(լատ.):

«-

պարո՛նԴիերը Լանցեք, Գրենգուար: Դուք,որքան ես գիտեմ,

Խո ձեզնով ն ձեր լուվն ձերՀոգին չեք կորգրել:Ես Հետաքրքրվում եմ Ռւատիայդ դիվածնունդ գնչուՀու Հետ նվազադույն դանկանում: ունենալը ձեզ կդաղձնիստատոաւնային դերի:Ինչպես Հարաբերություն է Հոգու Վայ ձեղ, միչ էլ մարմինն կորայյան«լատճառը: գիտեք`

եթե դիպչել եք --

այդ

կնոջը: Ուրիչ ոչինչ:

Մեկ անգամ փորձեցի,-ասաց

քորելով.- առաֆին օրը, -

-

բայց

ականջի ռակը Գրենգուալը

խայթվեցի:

ԱյդպիսիԼբբությո՞ւն եք ունեցել, պարո՛ն Դինը: Մի ուրիչ անգամ էլ,- չարունակեց բանառաեղծը ժպտալով,-

ն առաջ նայեցի փականքի անկողին մտենլուց ծակից փառավորապես տեսա ո րի մի չապկով ամննածրապուրիչ մերկ ոտքելի տակ կնոջը, են երբեէ ճոճռացել մածճակալի քաչանները: Հուծոցը,- դոռաց Քածանան զսսրծուրելի սատանայի Կորի՛ր յացքով ն Հրելով ղմայլված ուսերը՝ մեծ-մեծ քայլերով Գրենգուարի վումա ների տակ: անչետացավմայր եկեղեցու ամենամութ -

ՋԱՆԳԵՐԸ

սլան վրա պատժվելու օրվանիցսկսած`ԱստվածաԱնարգանքի մոր տաճարի մոտակատներիբնակիչները նկատել էին, որ Քվազիմողոյի զանդաճարելու եռանդը խիստ նվազել է: Առաջամեն

առթիվ

զանգերը ղողանչում էին. լսվում էին երկարատնցայգազանդեր, որ տնում

էին մինչն եկեսցեն, դիտաչտարակիզողանչները մեծ

րագի Համար. փոքր զանգակներիվրա ոստոստող

պատա-

ծարուստ գամմա-

ներ ամուսնության Համար,մկրոության Համար, որոնք օդում իրար էին խառնվում ամեն տեսակ ախորժալուր Հնչյունների ժանյակի

նման:

Ամբողջովին թրթռուն

ու

Հնչուն Հնադարյանեկեղեցինզան-

չնրի մշտականուրախության մեջ էր: Այնտեղանդադար զգացվում

քմաճաճության պղնձեբերաններիերգած աղմուկի ոգու ներկայությունը: Այժմ կարծեսանչետացելէր այդ ոգին, մայր եկեղեցինթվում էր մուայլն Հաճությամբ լռություն էր պաշպանում,տոներին թաղումանպաների ժամանակլովում էին պարզ զանդաճարումներ` չոր ճույճ, այն, ինչ պաճանչում էր արարողությունը, ն ուրիչ ոչինչ. ներսից երգեծչոնը, եկեղեցու բարձրացրածկրկնակի աղմուկից չր«ից զանգերը մնացել էր միայն երզեչոնր: կարծեսթե այլես հրաժիչտչէր մնացել ղանգակատներում:Բայցն. այնպես, Քվաղիմոլոն միչտ այդտեղ էր: Ի՞նչ էր ուրեմն կատարվել նրա Հոգում, արդյո՞քդեռ նրա սրտի խորքում նատելէին պատժարանիամոթն խոշտանղդողի մտրակիՀարվածներն անընդծատ Հուսածատությունը, էին երա Հողու մեջ, ն իր Հետ այդպեսվատվարզեարձագանքո՞ւմ առաջացածտխրությունը Հանղցրե՞լ երա մեջ ամեն ինչ, նու ուց նիսկ զանգակներիբուռն սերը: կամ զուցե «Մարիամը»ախոյա՞ն ուներ Առտվածամոր ժամչարի սրտում ն. խոչոր զանգն տաճարի երա տասնչորս քույրերը մոռացության էին մատնվածի սեր ավելի սիրելի ն ավելի գեղեցիկ մի բանի: Այնսյեսպատաճեց,որ փրկչականայդ 1482 թվականինԱվետման տոնն ընկավ մարտի 25-ին, երեքշաբթի օրը: Այդ օրը օդն այնքան մաքուր եր թեթն, որ Քվազիմողոն դարձյալ զգաց իր զանզակնեՖա ն րի «երը: Ուստի բարձրացավ Հյուսիսային աշտարակը,երբ ներքնում տիրացունլայն բաց էր անում եկեղեցու դոները, որոնք այդ ժամանակկաչեպատամուր փայտե Հակայականփեղկեր էին՝ երիզված երկաթն ոսկեզօծ գամերով ն զարդարված«վերին աստիճանի արվեստադիտորնն դրվագված»քանդակներով: Զանդածարման վերին վանդակինՀառնելուց Հետո, Քվաղիմողոն գլուխը տխրագին օրորելով՝որոչ ժամանակնայեց վեց զանգերին, ր

այդ

ու

բոլոր

ու

-

-

ու

ու

ու

որ ինչ-որ օտարոտի, կարծես մղկտալով, հորթ բան հր սրտում է այդ զանգերի իր միջն: Բայց ել'բ ղրանց շարժման մեֆ կանգնել ու

քանիոր չ(բ լսում, Թե ինչես բաբախուն օկտաւոակ,երբ տեսավ, վլչա ճյուղից վը բարձրանում իջնում է այդ Հնեչունելարանի ճյուղ ոստոստող Թոչունինման, երբ երաժյչտության դեր՝այդ չարն է ստրետաների՛՛, Քբ, որ թքափաձարում արպեջիոնետրիլլոների"" բի չողչողուն փունջը,տիլապետեց խեղճ խուլին,այդ ժամանակ նա մոռացավ ամեն հնչ, ն. նրա սիրտը,որ նորից երֆանկացավ, սկսում էր արարել,զվարթացրեց նան դեմքը: ու

Նա գնում-գալիս էր, ծափ տալիս, մի պարանիցվազում մյուսին,

ձայնով

այն ժեստովոգնորում վեց երգիչներին նվագախմբի Հմուտ է ետի նման, որ Հրածրում երաժիչաներին: ասում Դի՛, Գաբրիե՛լ, տեսնեմ,Քեզ էր նա,- գնա՛,Քո ամբողջ ւոո՛ն չ այսօր:Թիրո՛, թափիր Հրապարակը, մի՛ աղմուկը ծուլություն եւո ես Հո մնում, Հա՛. դե չուտ, անի, չե՞ս ժանդուվել,անպիտան: է, էլ ինձ Լա՛վ լավ. չո՛ւտ,այնպեսարա, որ լեզվակդ չերնա: Բոլորին «վեսԽլացրու:Հենց դա է որ կա,Թի՛բո,կեցցե՛ս:Հապա՛, Գիյո՛մ, ու

-.

Գիյո՛մ,ամենախոչորըդու

ես,

իսկ Չասքիեն`ամենափոքրը,բայց

Պասքիեն ամենիցլավ է ճոճվում: Գրագգանք, որ լռել կարողացողները նրան ավելի(վ են լսում, քան Թե Քեզ: էա՛վէ, իմ օիրծլի Գաբրիել,լա՛վ է,

ավելի ուժգին: Հը", այդ ի՞նչ բանի եք այղերկուսդ էլ. չեմ տեսնում, որ հվազատեղվ̀երնում,ճնճղուկնե՛ր, բայց

դույն 4այնՀանեք:Հապաայն պղնձե կտուցնե՞րը, Հորանկարծես է է Դե՛, ալեւք: անցեք, Ավետումն երգել դե՛,դործի

ֆում են, երբ

ձայներով Հաջորդաբարկոկնելու) վերջաբանը 167.Ֆուգայի (տարբեր

(թալ. ծրաժչտ.): 168.Մելոդիական ելկու սաչմանակից Հեչյունների պաճուճանք` Հաջորդականությունը (իտալ. հրաժչտ.): են երբ Հնչյուններն արձակվում Ալղորգ, (իտալ. երաժչտ.):

169.

Հաջորդաբար, ոչ

արագ

միանգամից

այսօր:Դայծառարե է, զանգանվագնէլ պայծառ սլետք է Հնչի: եմ չեչասպառ ես լինում,սիրելի՛ ցմփոր: Խե՛ղճԳիյոմ,ւնսնում Մ ամրողջովինկլանվածչր խթանելով որոնք,վեցն հիր զանգերը, նտ ոստոստում ն էլ, չուզելովմիմյանցից մնալ, քոսփէին ալիս ՀանկարծՀայացքը նետելով զանգակատանուղղաձիգ ուլատը որոջ

թեփուկանման ձածկող լայն Թերթաքթարեր բարձրությունից

նա տեսավ տարօրինակ ձեով սլճնված մի դեմիջֆից՝ Հրապարակում ռատի աղջիկ` գետնի վրա գորգ փոռւծելիս, որի վրա եկավ կանգնեց ու

մոքերի շուրջը: Այս ստնսարանն իսկույնենթ փոխեց Քվազիմոդոյի ն խրահրաժչտականիանղավառությունը, ընթացթը սառեցընց ինչսես Քամու Հոսանքն է սառեցնում Հալած խեժը: Նա կանգ առավ, մեջջը չլջեց դեպի զանգերը ն պպվեցթերթաքթարե ծածկի հանը՝ Հապարուծու վլա անեռելով այն երազուն, քնքուչ դորովագին ու

մատնվածբոլորզանգերն էլ միանգամից մոռացության լունցին՝ որոնք ձիասթափություն զանդգաձարության ռիրածարների, (լամուրջի վրայից ունկնդրում էին ն. ասլԼումայավփոխների սրտանց նման, շած Թողին-Հեռագան որին ոսկոր Են ցույց տալիս, այն չան են բայց քար Հլ(ամցնում: Ջին ե

մեծ

ԲՈՃՐԱԿ Այնպեսռլատածեց, ոլ այդ մարտի «կի շաբաթ կարծեմ` բարնկամ ԺնՀան պատանի

նույն ամսի մի գեղեցիկ առավոտ, օրը: սուրբ ռոնին,մեր Եվատասիոսի դյու Ֆրոլո Մուլենը Հազեվելիս նկատեց,

մետաղի ոչ մի զնգոց չի չսրձակում հր

որ

որտեղ անդրավարտիքը,

պաչում էր իր քսակը: այսի՞նչէ, ոչ Խե՛ղճքսակ,- ասաց նակ Հանելով գրպանից,նվազագույն, ամենափոքր փարիզյուն դլոամ: Ինչոլիսի՛ դաիկ -

փորդ դատարկել են զառերը, գարեջրի գավերը է ՎԵժանությամբ ես նման ենրան: ԵՎ Հա այժմ դատարկ ղու, կնճռոտ Թուլացած, ես կիկերոնն մոյաւ՛ր ջադուպառավի կրձբին:Ձեզ եմ Հարցնում, որոնց երկերի կարծրացածԹերթիկենր ունեցող օրիտյոա՛ր Սենեկա, ածա ցրված են Հատակին, նակները ի՞նչօգուտ կա ինձ ույն բանից, ես որ որեէ կառավարչից կամ Լումայասիոխների կափողերանոցի ամեն մի մուրֆի ամենմի Հրեայից լով Թե դիտեմ, Թագակիր ավելի ոսկեղրամ կչռում է երեսունչինդ ունկի` յուրաքանչյուրըքսանՀինգ ութ դրնին արժոզությամբ, իա կիսալուսնավոր ոսկեդրամը երեսունվեց ունկի՝յուրաքանչյուրըտուրենյան Քսանվեց / վեց ու

սու

փորձելուՀամար:Օ՛, կոնսո՛ւլկեկերոն, է դուրս սլրծնել ցանուզանչրջաչէ, որից կարելի այնպիսի փորձանք վեցի մեջ բախտս

ու

սա

ն. Նօրսու Շուու Խ6Ւ0-ներով'": սություններով, զածուռմուօմար-ներով Նա սկսեց Հադգնվել: սոխուր-տրտում ԿոչիկիԹելերըկապելիս մտքով մի բոանանցավ, որն սկզբում իրենից վանեց, բայց Հեւոռ վերադարձավդրանն ժիլետը Հակառակ կողմից Հազավ, դա ներքին բուռն պայքարի ակներնենչան էր: Ի վերջո, գլիյարկն ուժգնորեն

խփեցգետին գոչեց. ու

-

Ավելիվատ:Ինչ ուզում

կընդունեմմի

եվ

չտապ

գլխարկը Լ

քարով,

բայց

/

է լինի: Հիմա կգնամ եղբորս

մոտ.

կատանամ մի էթյու:

ծագնելով մուշտակապատվերնազզեստը` վերցրեց

ՀուսաՀատ

դուրսեկավ:

Հյուչետ փոՀարսփողոցովնա իջավ գեղի Միջնաքաղաք: ղոցի առֆնիցանցնելիս` նրա Հոտառության խիստ զգայարանը Լա

170.«Այսպիսով»ե. «այնուամենայնիվ» (լատ.):

են խորովածներից,որ անդադարպտտվում բորբոքվեց այն Հիանալի այնտեղչամփուրներիվրա: նա սիրալիր մի Հայացք նետեց այն կիկոր մի օր Հետնեյալ լոպյան Հսկայականխորտկարանին, պաթետիկ

կորղեց ֆրանցիսկյան կալաթաժիրո վանական բացականչությունը

նից` Է6ՒՌուՀուժ, զաշչ(6

ԱԱՏՏօՈՇ

50դ0

ԸՇՕտ4

տ5|կքշոմգ/"" Սակայն

նախաճաչելուփողչուներ,ուստի խորՀոգոցՀանելով` ԺեԵՀանը առաֆացավ Միջնաքաղաքիմուտքը պածպանող զանգվածային Փոքր Շատլեի Հսկայական կբկնահրեբնուկի՝ այդ աչտարակների դարպասիկողմը: Նա նույնիսկ ժամանակչունեցավ մի քար չպրտելու, անցնելիս ինչպես ընդունված սովորությունձր գա, Դերինե անարգ Էրկլերկի որ Կառլոսյ-ի օրոք Փարիզը էր անգլիացինեարձանին, Հանձնել բին, մի ոճրագործություն, որ երեք դար չարունակ քավեց, անարգանքի մշտնջենականսյան նման էա Հարպն. Բյուսիփողոցների դեմջը փշրվածեւ պեխովկեղտոտված անկյունումցցված,Քարնրից նրա քանդակաղլատկերը: կամուրջը կրելուց, Սեն-Ժբննինի նոր փողոցն անցնեՓոքրը ռաճաՀետո, ԺեՀան լուց դե Մոլենդինոն կանգնեց Աստվածամոր Րի առաջ:Այդտեղ նորից Համակեղ նրան,եւ անվճռականությունը ն

քանի բողե նա ման հկավ Գորչ ։զարոնիարձանիչուրջը՝ անձկությամբ կրկնելով. մի

ապաճովէ, էքյուն՝կասկածելի: Քարոզն կանգնեցրեց եկեղեղզուց դուրս եկող մի ւոիրացուի: չ Հարցրեցնա: Որտե՞ղժոզայի ւզուրոն ռարկավազապետը,է ն ձեզ խԽորկարծումեմ, որ աչտարակի հերԹաքուտոցումն ծուրդ եմ ւոալիսզյնտեղչխանգարել այնսիսի նրան,ԵԹե իչարկվե չեջ եկել,ինչպես ոլպը կամ տերարքան: անձնավորության կողմից ձեռքերն իրար բախեց. ԺեՀանը Գրողը ւռանի,սքանչելի առիթ է դա կախարդանքների երնելի -

Նա

-

-

-

օթնանը տեսնելու Համար:

171.Աբդաբմ., ւ այս խորտկարանը մւ ֆրանս.): զժայլելի (իտալ.

հա Հաստատամտորեն Այս խորՀրդածությամբվճռականդարձած՝ ներա մտավ մութ դոնից ն սկսեց բարձրանալ Սեն-ժիլի պտուտա-

կաժն սանդուղքով, որը տանում է դեպի աշտարակիվերին Հարկերը: կտնսնեմ,- մտածում էր նա բարձրանալիս,- երդ«Անպայմա՛ն վում եմ սուրբ կույսով, չատ Հետաքրթիրպետք է լինի այդ խցիկը, որն իմ պատվելիեղբայրըթաքցնում է որպեսիր քնմծօոմսու՛.Ասում դժոխայինօջախներէ վառում թեժ կրակի վրա փիլիսոիայական քար է եփում: Գրո՛ղըտանի, փիլիսոփայականքարն ինձ խիճից ավելի չի Հետաքրքրում, ն նս կզերադասեինրա օֆախիվրա են, որ

ու

զատկականձվով խոզաճարպովպատրաստվածձվածեղ գտնել, քան թե աշխարձիամենախոչորփիլիսուիայականքարը»: Փոք սյուների դատիվոնըՀասնելուց Հետո մի րոպե չունչքաշեց ու

ն

Հայձոյեց անվախճանսանդուղքինչգիտեմ քանի միլիոն

սայլա-

թափելով նրա գլիին, առա չարունակեց իր վերելբը Հյուսիսային աշտարակինեղ դոնով, որը Հիմա արդելված է այցելողներին: Ջանդգակների վանդակնանցնելուց մի քանի րուղե Հետո Հան-

բեռ

սատանա

դիլեց կողմնայինխորչի մեջ չինված մի փոքլիկ Հարթակի,իշկ

դրա

Դտուտա-

կամարիտակ սրանկյուն վերնամասովմի ցածլիկ դռան: կաձն սանդուղքը չբֆապատողմիջնորմի մեջ, դեմուդեմը բացված Հրածերպիցեկող լույսր թույլ տվեց նրան զննելու դոան Հսկայական կողպեքը ն երկաթն ամրակուռ ղոտին: Այն անձինք, որոնք Հիմա կչնտաքրթրվենտեսնելայղ դուոը, կարող են ճանաչել Հետեյալ մակագրությունից, որ փորադրվածէ սպիտակտառերովսն պատիմեֆ. «ես պաշտում եմ կորալիին.1823. Ուժեն»: Ստորաստորագրված` գրվածբառը փորագրվածէ տեքատում:

0ֆ,- գոչեց ճնմարանականը,-անկասկածայստեղ է: Բանալինկողպեքի մեջն էր, դուոն էլ Հենց իր դիմաց: Նա կա-

մացուկ Հրեց

դուռը

ն

կիսով չափ բանալուց Հետո` գլուխը ներս

մտցրեց: 172.

Սեռականօրգաններ(լատ.):

ԸնթերցողնամենայնՀավանականությամբթերթած կլինի Ռեմբանտի նկարչության այդ Շեթապիրի գործերի արտատոություները: Բազմաթիվ Հրաչալի փորագրությունների մեջ կա Հատկառլես ներկայացնում է, ինչպես ենթադրում են, դոկտոր յաուստին, ն որն անկարելի է առանց չլանալու դիտել: Մի մոայլ ցիկ է դա. կննտրոնում դրված է զզվելի առարկաներովծածկված ի սեղան՝մեռելների գանգեր, գլոբուսներ, թորելու անոթներ. կողմացույցեեր, Հինրոզլիֆներով պատած մազաղաթներ: Դոկտորը ատած այղ սեղանի առաջ՝Հազած իր լայն վերնազգեստըն մուչէ նա ակն զլխարկը քաշած մինչե Հոնքերը: Մինչն դզոտկատեղն ի օֆորտ,

որ

է

ցիաովչափ բարձրացած է իր Հակայականբազկաթոռից, եղլմած բոունդքները ծենել է սեղանին ե ծետաթրքրությամբ

բնում:

ու

արռսափովդիտում է մոգականտառերիցկազմվածմի

մեծ, լուսա-

ոբ չրֆանակ,որ փայլում է խորքի պատիվրա, ինչոլես արեզակնաին ապլեկարը արեզակը խավարսենյակում: Այղ դաղտնադիտական ն է արծես լե դողդողում ազոտ խցիկը լցնում իր խործրդավոր է դա, ողչողումով: Մարասոինլի ա

բայց

ն

գեղեցիկ:

Փաուստիխցիկին նմանող մի բան բացվեց Ժեչանի առաչ, երբ խիգախեց գլուխը մտցնել կիսարացդռնից ներա: Դա նույնպնս

ռայլ

ու

Հազիվ լուսավորված մի խորչ էր: Այդտեղէլ կար մի խ-

մի մեծ սեղան, կողժնացույցներ, թորանոթներ, յդաստաղից կախված անասուններիկմախքներ, Հատակինդրված ի գլոբուս, ձիու զանդերխ̀առնիխուռն դարսվածապակեանոթնեի Հետ, որոնց մեչ թրթռում էին ոսկու թերթեր, նկարներով ճրով նախչված ընտիր մագաղաթների վրա դրված մարդկային անգեր, լայն բացված մնծածավալձեռագրերիկույտեր՝ առանց Հոգ յանելու մագաղաթիկոտրվողանկյուններին: Մի խոսքով գիտույան բոլոր կեղանրը,իսկ այդ ամբողջ խառնակույտի վրա, ամենուեթ փոշի սարդոստայն: Բայցչկային ո՛չ լուսավոր տառերիչրչաակննը, ո՛չ Հափշտակված դիտնական` չողչողուն տեսիլթը զիտելիս, եչսլես արծիվը արեգակիննայելիս: որ

բազկաթոռ

ն

ու

ու

տա-

Ի գիկը թափուրչէր: Սեղանիվրա կռացելէր Այնուամենայնիվ, նստած ւի մարդ՝ մեջթր դեպի ղուռը, այնսլես որ` Ժեբազկաթոռին

միայննրա սերն զլխի հանի մասը. տեսնել կայն Ժեչանի Համարդժվար չէր ճանաչելայդ ճաղատ գլուխը,որի կարծես վրա բնությունըՀավերժականտոնզուրա՛" էր սպլատրաստել, էր այդ նշանով ցույլ տալ արտաքին ուզեցել սարկավագապետ ծոգնորական անդիմաղըրելի կոչումը: ԺեԵՀանն հր եղբորը,բայց դուոն այնքան այսպիսով ճանաչեց Հանր կարող էր

ու

ու

ռա-

կամաց էր բացվել, որ ոչ մի բանից տեր կլողը չիմացավ նրա ներկա-

ճեմարանականնօգտվեց դրանից, յությունը: Հեռաքրքրասեր

որ-

Հանգիստ դիտի խցիկը: Մի լայն Հնոց, որ առաջինՀայացքից չէր նկատել,գտնվում էր բազկաթոռի ձախ պեսզի մի քանի րուն

տակ: Այղ բացվածքից ներս Թավփանցող կողմում` լուսանցույցի լույ-

սի չողքն անցնում էլ: մի կլոր սարդոստայնից,ոլ իր նրբակերտվար-

դաղարդնէր ճաչակովգծագրել սրակամարվերնամալուսանցույցի իսկ վարդազարդիկենտրոնումանչարժնստել էր դրա ճարտաբալետ միջատը` որպեսայդ ժանեկային անիվիսռնու կունդ:ՕջաԽի ծածկիվրա անկարգ խճողված էին ամեն տեսակ անոլթներ, կավե արվակներ։ հեղֆյուրաձնե ածիսիերկար, Թլրծած փորձանոթներ, սում,

որ դրանց նիցականման 4ողեր:ժեչանըՀառաչելով մեջ նկատեց,

տապկոցչկա:

խոչանոցը նոր է Հիմնադրվում»,«Ափսո՛ս,

Օջախիմեֆ կրակ չկար

է

մտածեցնա: նույնիակ թվում էր. քն վաղուց է չի

մի դիմակ, որ նկատեց ԺեՀանը վառվել:Ապակե ալքիմիայի անոթն ների մեջ որ ամենայն էր Հավանականությամբ` ռ"լաչտպանում նա որն է էր մշանյութ սարկավագապետի դեմքը,երբ վտանգավոր կում, ննտվածէր մի անկյուն, փոչովծածկված ն կարծես մոռացության էր տրված: Դրակողթին ընկած էր ոչ պակաս փոչեքաթախ մի 173. Կաթոլիկ Հոգնորականներինձեռնադրելիռ ածիլումեն Գլխի դագաթի ն. դա կոչվում է մի որոչ կլոր մասը, որտեղ այլես մազ չի բուսնում,

տոնզուրա:

փուքո, որի վերին կափույրի Վրա զնձագրվագ տառերով գրված էր 55/14, ՏՔԲԹ4"' մակագրությունը:

Ուրիչ չատ մակագրություններ, ըստ ալթիմիկոսների աովորության, գրված էին պատերիվրա՝ մի քանիսը թանաջթով,չատերն էլ` սրածայր մետաղով փորագրված: նկատենքհան, որ խառնիխուռն իրար էին Հաջորդում գոթական տառեր, եբրայական տառեր,

նական

Հու-

արված էին Հռոմեական տառեր: Մակագրություններն

ու

պատաձած տեղում`մեկը մյուսի վրա, ամենավերֆինըֆեֆում էր

ամենաչինը, ն բոլորն էլ խճճվելով իրար, ինչպես թփի ճյուղերը կամ ժամանակ: Արդարն,դրանք ներկայացնիզակներըճակատամարտի նում

տեսակ փիլիսովայությունների, մարդկային բոլոր

ամեն

էին

երազանքների

ու

բոլոր

ընեդչարումը: Այս

ու

իմաստություններիբավականխառնափեթոր այնտեղ կար այնպիսի մի մակագրություն, որ

փայլում էր մյուսների մեչ, ինչալես դրոչը

Դրանք

մեծ

ներ էին, 1467.

որ

նիզակներիչբֆապատում: մասամբլատիներենկամ Հունարեն Հակիրճ նշանաբանայնքան լավ էին 4եակերպում միջին դարերում. Սոմծ հօուու ուժո5ԼԻսո՞՞ւ 4504, ԸՕՏԱ՛Վ, 10)Դ68, ուսոօո՛՞. ԽԱ.

Թ/640ս,լ6լ/Օ )(Գ)(0Մ'՞. 5ԱլօիժՃոմծ'".

Բլզլ սեռա

""

էլ ոլ է ակներն իմաստիցզուրկ բառ /ՆՕԱ)/(ՕՓյԾ",

ն

այլն, երբեմն

որ

թերնեսդառն

ակնարկություն էր պարունակում վանական կենցաղավարության մառին, վերջաղլեսերբեմն էլ` Հոդնորականկարդասլաձությանորեէ պարզ

Հորդոր կանոնով Հանձնարարված վնցոտնյա չափով` ԼԵ մօուոսու, ԵՒ6ՏՈՑՈ «1610 մօուդսու՛: Տեղ-տեղկային նան

ԸՕՓՀԱՏ

174. Շեչի բ, Հուսա՛ (լատ.): 175.Որտեղզի՞ցայնտեղի՞ց (լատ.): 176.Մարոչըմալդուն գազան (լատ.): 177.Աստղ, անուն, Ասաված(լատ.): ճամբար, 175. Մեծ մեֆ չարիջ (Հուն.): ԳԻՐՔ. 179. Խիզախիր իմանալ(լատ.): 780. Փչում է, ուր ուզում չ (լատ.): 181.Ճակատագրից ոչնչացված, կերված (Հուն.): 182. երկնային տիրոֆը.երկրային կործանումըՀիչի՛ր(լատ):

եբրայականխրթնարանություններ, որոնցից Ժեչանը,առանց այն էլ Հունարենիցթույլ, բան չէր Հասկանում: Եվ այդ բոլորի մեջ պատաձած

տեղը լծված էին աստղեր,նկարվածէին մարդկանցկամ կենդա-

նիների կերպարանքներն իրար Հատող եռանկյուններ, չէր նպաստումխցիկի խզիզված պատը

որ

պակաս

նմանեցնելու այն թերթին,

որի վրա կապիկըման է ածել թանաբի մեջ թաթախած գրիչը:

Այղ կացարանիընդչանուր պատկերիցերեում էր լքվածություն ու

ավերածություն, իսկ անոթների անխնամ, վատ վիճակը Հիմթ էր

տալիս ենթաղրելու,

խցիկի տերը բավական ժամանակ է

որ

ար-

մտածոդությունների դեն. ինչ կտրվել է իր աշխատանքներից այլ պատճառով:

Սակայնայղ

կացարանի տերը կռացած

արտառոց

զարդարվածմի մեծածավալձեռագրիվրա՝կարծեսե ինչ-որ մոթից,

անդադարզալիս

ոլ

ու

նկարներով տանվվումէր

խառնվում էր երախորձծրդա-

ծուքյուններին: Համենայն դեպո, այդպես եղրակացրեց Ժեչանը, երբ լսեց,

բարձրաձայնհրազողի մոախոծ ընդմիջումներով

նա

որ

բացականչեց.

Այո,

-

դաշտը.

Մանուն

այղպես էլ սովորեցնում է զրաարեգակը ծնվում է կրակից,լուսինն արեգակից, կրակը մեծ ասում

է այդ

ն

ամբողջի Հոգին է. նրա տարրականատոմներն անընդծատտարածժվում

ու

Հոսում

են

աշխարՀի վրա անվախճանՀոսանքներով:Երկնքի

այն կետերում, որտեղ տադրում

են

լույս,

այդ

Հոսանքները

են

միմյանց, ար-

երկրի այն կետերում, որտեղ իրար

երանք, արտադրում են ոսկի: Լույսն

կրակըստանում

Հատում

է Հաստատուն

ու

են

Հատում

ոսկին նույն բաներն են:

վիճակ: նույն նյութի

տեսանելի վի-

ճակիցչոշափելի վիճակին, Հեղուկ վիճակից Հաստատուն վիճակին անցնելու տարբերությունն է դա. ինչպես գոլորչին է դառնում ն ուրիչ ոչինչ: Դրանք ռույց. բնավ էլ ծրաղանքչեն, այլ բնության սա-

ընդՀանուր օրենքը: Բայցի՞նչ պետք է անել այղ ընդՀանուր օրենՔի գաղտնիքըգիտության մեջ դուրս բերելու Համար: Ի՛նչ. այս

ույսը, ն

որ

Հեղեղելէ իմ ձեռքը,ոսկի է, նույն

այդ

ատոմները, միայն

ըստ որոչ օրենքի. բաննէլ ընդարձակված-անջատված`

Հենց այն

դրանքխտանան ըստ մի այլ որոչ օրենքի: Բայցինչպե՞ս ճառագայթը: ստացնել:Ոմանքեբեակայելեն թաղել արեգակի Ավերրոնսը մի այո, Ավերըոեսը: ճառագայթ թաղելէ 1վերըոե՞սը. առաջինսյուն չակ, կորդովայի Լուրանի սրբարանի ձախակողմյան /եծ մզկիթում,սակայնայդ փորձիՀաֆողությունն ստուգելու ամար եկուղը կարող են բանալութ Հազար տարիՀետո միայն: Թո՛ւ, գրողը տանի,- ասաց ԺեՀչանը մեկուսի,- որքա՞ն պիտի պասեմ մեկ էքյուին: ..Ռւրիչներնէլ կարծումեն,- չարունակեց սարկավագապետը ս

որ

--

-

րազելով.- Թե ավելի լավ կլիներ փորձըկատարել Սիրիուս(Շնիկ) սստղի ճառագայթիվրա: Սակայն չափազանցդժվար է ստանալայդ մուքուր վիճուկում, որովծետն. նույն ածին ներկա են առադգայթը են րան.այլ աստղեր, որոնց ճաճանչեերը խառնվում դրան:ՓՖլամելը ավելի Հեշտ է փորձըկատարելերկրայինկրակիվրա: անուն, ԷԱԱուոլճ"" ծլամե՛լ,ինչպիսի՛ Այո, վՎրակ: կանխորոչված է, ոչինչ: ածուխի մեջն ոսկին՝ կրակիմեֆ: Բայց չվ ուրիչ Ադամանդ են, նչոլե՞սդուրս Հանելնրա միջից:Սագիստրոսները Հավաստում (արծում է,

որ

--

ն այնքան կան կանանց այնքան քաղցրաձեչուն խործրդավոր մի

որ բավական է արտաբերել ջանիանուններ, դրանքփորձիժամաԹե էնչ է ասում Մանուն" այդ մասին. յակ...կարդանք տեսնենք, Հարգվածեն, այնտեղ ցնծում են Աստվածները, որ«Որտեղ կանայք են, ավելորդ է աղաչելԱստծուն:- կնոջ ոեղ նրանք արծամարՀչված է. չերանը մշտապես չող:մաքուր Հոսող ջուր է դա, արնեդական կնոջ անունըպետք է լինի Հաճելի,ախորժալուր, նրեակայական, (երջանաերկար ձայնավորներովն նմանվի օրչնության բառերի»:իրավացիէ. արդարն, Այո,իմաստունն Մարիա,Սոֆիտ, էսմերալ... Նզո՛վթմի՛չտնույն միտթը: ու

16:3.Բոց (լատ.):

184.

Հնդիկներիսրբազանգիրքը:

եվ մոլեգեորենփակեցգիրքը:

նկարազարդվածէր գաղտնադիտականՀետաքրքիր տառերով ու

նշաններով: են,- ասաց Ռրոչժամանակէ, ինչ բոլոր փորձերս ձախողվում նա տիրապետում է ինձ ն դառնորեն ժսլտալով,-սնեեռուն միտքջը քե ուղեղս պատժի չիլազածերեքնուկի նեման:Միայն խշարանում դեռ չկարողացա իմանալկասիոդորի որի լամպը վառգաղտնիքը, ն . վում էր առանց ձեթի որքան արզ սպլատրույվի: Բայց այնպես, -

ու

բան է դա: -

--

չէ,Ինչպե՛ս

ասաց

ժեչանըՔԹի տակ:

է ուրեմն,- չարունակեց աՔավական քաձանան,- մի Թշվառա-

ՀաԹույլ ինե արարած ղարձեելու մարդուն մար: ժ՛, ոլթա՛ն կլող Դերխելլ:` այդ աղզֆիկը, որ Նիվրասկլծիծաղեր

կան մտռածմու նջ՝

ու

կոլա Փլամելին մի րոպե իսկ չկարողացավչեղել մնծ գործը Հետապնդելուց:Ի՛նչ,դեռ ձեռքումս էլ բոնել եմ Ձեքիլեի կախարդական երը ույդ աեղ ռաբբին ել ցի նի խորքում այս մուրճը:Ամեն անդամ, այն նույն մուլճը խփում էր այս դգամին, ապա նրա Թչշնամիներից

էր մածվան,թեկուզ ն հրկուՀազար մեկը,որին ինքը դատապարտել լիյո Հեռու լիներ,մի արմունկաչափմնում էր գետին,որըե կուլ էր տալիսնրան: ՆույնիսկՓրանսիայի երեկո որ մի թագավորը, տան ասռանց մտածելուՀրել էր այդ Հրաչագործի դուրը)»մինչե ծեկները խրվեց Փարիզի սալաչձատակի մեջ: Դա տեղիէ ունեցել գրեթե երեք դար առաֆ:Շատ լավ.Հիմաես եմ այդ մուրճի ւ գամի իմ ձեռքի մեջ ավելիածեղչեն,քան այս գործիքներն տերը,սակայն Թե դարբնի ձեռքում:Մինչդեռ ւզնք է գտնելույն մողականբառր, ասում որ էր Ձեքիլեն ւյս դգամին խփֆելիս: է,բան Դատարկ մւտածձեց ժեՀանը: Հապամի փորձենք,աչխուժորեն սարկավագաչարունակեց ես պետը:- Եթե Հաջողվի, կտեսնեմ,ն ինչպես կապույտկայծ -

-

կճայթի

այս

գամի դլխից: Էմեն-Հեթա՛ն,Էմեն-Հեթա՛ն:Զէ

սա

չի:

Սիժեանի՛, թող այս գամբ գերեզմանբանա ոմն Ֆերուս Սիժեանի՛, չարունակ, Հաանունը կրողի Համար... Անեծք նզո՛վք. միչտ ու

ու

վիտենասեսնույն միտքը: Եվ բարկությամբ չպրտեց մուրճը: Հետո այնպեսիֆավբազկաթոռի սեղանի վրա, որ Ժեչանը Հակայականթիկնակի պատճառով ու

այլես չտեսավ նրան: Մի քանի րոպե

նա

տեսնում

էր միայն եղբոր

ֆղաժգորենպրկված բռունցքը մի գրբի վրա: Հանկարծտեր կլոդը վեր կացավ.վերցրեց կարկիններիցմեկը

մունջ փորագրեցպատիվրա այս

ն

գլխատառերովլուռ

ու

բառը. Հունարեն

ԲԱՃՐՃԻ

-

Եղբայրսցնդել է,-

կլիներ գրել էնու",

ասաց

Ժեծանն ինքնիրեն.-- չատ ավելի պարզ

բոլորն էլ պարտավորչեն Հունարեն իմանալ: եկավ Մարկավազապետը նստեց իր բազկաթոռին, գլուխը Հո

ու

է այն Հիվանդը, որի ձեռքերի վրա, ինչպես անում ճակատըծանրացել վառվում է: Ճեմարանականը զարմացածդիտեց եղբորը: Նա, որ իր սիրտր բաց էր անում արար-աչխարծին, աշխարձում ոչ մի օրենք չէր Հարգում, բացի բնության Հաճելի օրենքից, թողնում էր իր կրքերը Հոանն րատ Հակումների, ն որի մենծ Հուզմունքների լիճը միչտ էլ չոր էր, որովչետն յուրաքանչյուր առավոտ այնքա՛ննոր լայն վոակներ ծր բացում այնտեղից, նա չգիտեր, թե մարդկայինկրքերի այդ եռում, երբ փակում ծովը ինչպիսի մոլեգնությամբ է թլթթլթում են բոլոր նա արտելթները,ինչպես է դիզվում, ուռչում ափերից գուրս գալիս, փորում-կրծում սիրտը, տակնուվրա լինում ներքին Հեծկլտանքներից խուլ ֆլազգություններից, մինչն որ ճեղթի իր ն ամբարտակնելը պայթեցնիիր Հունը: Կլոդ Ֆրոլոյիխստատես սառցային ծածկույթը, անառիկորեն անմատչելի առաքինության սառն արտաքինըմիշտ խաբել էր Ժեչանին:Զվարթճեմարանականը

չենեց

զույգ

ու

ու

ու

ու

ու

185. Ճակատադիր (լատ.):

բնավ չէր մտածել, թե որքան փրվրածուվի,կատաղած կա Էտնա լեռան ձյունապատճակատիտալկ:

ու

Մենք չգիտնեք, Թե ն

րեն, բայց

նա

խոր լավա

այդ մոքեանմիջապեսանդրադարձա՞վ

այնպես, որքան էլ թեթնամիո լինհր, այնուամենայնիվ,

Հասկացավ,որ ինքը տեսել էր այն, ինչ չպեոք է տեաներ,որ Հանկարծակիվրա էր Հասել իր մեծ եղբոր Հոգուն հրա ամենազաղտնի պետք չէր, որ Կլոդնիմանա դա: Տեսնելով,որ սարկավազապետը նորից թաղվեց իր նախկին անչար-

վիճակներիցմեկի պածին, ուստի

ժության մեչ,

նա

ն

կամացուկ ետ քաշեց գլուխը

չարեց դոան ետեր այն մարդու տալ իր գալը:

նման,

որ

ն

եկել է

ոտնաձայն ն

առա-

ուզում է իմաց

Մոծ՛ք,- գոչեց սարկավազապեաը խցիկի ներաից,-ես ձեզ ապասում էի: Ժակ: դիտմամբեմ թողել դոանվրա: Մոն՛ք,վարպե՛տ Բանալին Ճեմարանականը ներս մտավ: Համարձակորեն Սարկավագապետը -

որին այդոլիսի մի այցելություն լխվխատ նեղում էր այդլիսի վայրում, իր թիլնաթոռի վրա:

սարսռաց -

-

Ինչպեսթե, դո՞ւքեք, ԺԵՀա՛ն: Այսպեսթե այնպեսԺ է,- ասաց ճեմարանականն իր կարմիր,ան-

պատկառ զվարթ դեմթով: ու

Տեր Կլողիկերպարանքըընդունել էր իր նախկինիիստ արտածայտությունը: -

-

Ինչո՞ւեք եկել այստեղ: եղբայրիմ,- պատասխանեց ճեմարանականը՝ ջանալովպարկեչտ,

ձեռխղճալի Համետտ տեսք տալ իր դեմքին ն գլիչարկնանմեղորեն եմ Քերի մեջ պտտեցնելով,-եկել խնդրելու ձեզ... ու

-

Ի՞նչ :

Ժեշանր Մի թիչ բորոյախոտություն,որին մեծ կարիք ունեմ:ն չշամարձակվեց ավելացնել`միբիչ էլ փող. որինէ լ ազելի բարձրաձայն մեծ ունեմ: այս կարիք վերջին անդամբ մնաց նախազասության -

«անտիպ»:

սառը չեչտով,Պարո՛ն,-ասաց սարկավադապեւը

-

դժգոծ եմ

հս

չափազանց

ձեզանից:

Ավա՞ղ,-Հառաչեցճեմարանականը: Տերկողը բազկաթոոլ:քառորդ չրչանալիչաւի ատեցրեց ն չեչտակի նայեց ԺԵՀանին: -

Շատ

-

ուրախ եմ ձեզ տեսնելու Համար:

Վտանգավոր առաջաբանէր

դա:

ընդ Հարման: ԺեՀա՛ն,

-

օր

չի անցնում,

դաժան Ժեչանը պատրաստվեց

չգան ինձ

որ

մոտ

Քեզնից: Այդ ի՞նչ տուրուդմրոց է եղել, երբ դուք

չզանգատվեն

ու

դանակոծելեք մի

Ալբերդը Ռամոնչանին... փոջրիկ դերկոմսի՝ 0.-

-

գոչեց ժեչանը,- չա՛տ մեծ բան է, մի չնչին մանկլավիկ,

իր Հին վակեղտաֆրելով՝ զվարճանումէր ճեմարանականներին զեցնելովցելերի մեջ: որ

փոկ ո՞վ Է- չարունակեց սարկավագապետը,-այղ Մաձին Վ6ՇհԱճՆծՒԿՈՒ"", Ֆարժելը,որի վերնազդեստըպատոել եք: ՍԸնու -

ինչպես ասում

ձլ եղածն

-

է

Հայցիդանդատը:

մի բան լինձ՛ր :

Թեկնոց. այդ չէ՞:

ասում Գանգատն

-

մի անպիտան Մոնտեգյու ճեմարանի

է (ԱոԼՇճու

ն

ոչ

թե «ճքքօոճուր: Լատիներեն

իմանո՞ւմեք: Ժեշանըչպատասխանեց: Այո,- չարունակեց քածանան դլուխն օրորելով-

-

ե՛նչ

աստիճանիեն

Հասել Հիմա ուսումնառությունն

ու

ԱՀա թն

դպրությու-

նր: Լատինլեզուն Հազիվ Հասկանում, սիրիականլեզուն են

նոթ է, Հունարենն այնքան ատելի է,

որ

անծա-

ամենագիտնականմարղ-

կանց Համար անգամ՝տգիտություն չի Համարվում Հունարեն բառի Ա22

հն Զգեստըպատուծհլ /ֆրանսախառն լատիներեն):

ե 127.Վերնազգեստ

ոչ

Թե Քիկնոց

(չատ.):

վրայիցառանց կարդալու, ինչպես Հանդիպելիս՝ ցատկել

ՕՒԱՇԸԼՈՈ

օ4է,

դօո

նան

ասել՝

ԱՐԽԻՒ".

վճռականապեսբարձրացրեցաչթերը: Ճեմարանականը Գարոնեղբա՛յրիմ, Հաճեյի՞է 4եզ արդյոք, որ ընտիր ֆրանօծըենով բացատրեմաճա այս Հունարենբառը, որ գրված է պատին: -

-

1Իրբառը:

ՃԽ4ՈԹԷլ

-

ամպամած դեմքը ծածկվեց թեթն կարմրուՍարկավագապետի թյամբ, ինչպես այն ծխի քուլան,

դրսում ազդարարում է Հրաբխի

որ

թաքուն խոովությունները: Գեմարանականը Հազիվ թե նկատեց դա: -

Շատ

լավ, Ժեճա՛ն,-

ճիգ գործադրելով կմկմաց մեծ եզբայրը,-

ի՞նչ է նշանակում այղ բառը: Ճակատագիր: Տեր Կլոդը նորից դունատվեց, իսկ ճնմարանականնանչողու-

թյամբ չարունակեց-

իոկ դրա տավիմյուս

բառը,

որ

փորագրվածէ նույն չեուքով`

/ՄԱՄՄՏ,նշանակում է պղծություն: Ինչպեստեսնում

եք, իմ չա-

փով Հունարեն գիտեմ: մնում էր լուռ: Հունարենի այս դասը դարժՍարկավագապետը բել էր նրան մտածկոտ: ՓոքրիկԺեՀանը,որ օժտվածէլ երես առած

ճրձխայիբոլոր խորամանկություններով, պածը Հարմար Համարեց իր խնդրանքը Հայտնելու Համար: Հետնաբար,չափազանց քաղցր չեչտ ընդունելովս̀կսեց. Իմ բարի՛եղբայր, մի՞թեայն աստիճանզայրացած եք ինձ վրա, որ անչամրբույրտեսք եք ցույց տալիս մի քանի ասլտակի բռունջՔի ՀարվածներիՀամար, որ ազնիվ կովում Հասցրել եմ ինչ-որ տղաուԱՒուօ56ոՏ. զալծստմռու ների Ինչպեստեսնում եք, մանչուկների՝ ես իմ բարի ծղբայր «լող, իմ չափով լատիներենգիտեմ: Սակայնայս ամբողջ չողոքորթական կեղծավորությունը խատամեծ բարո եղբոր վրա ամեննին իր սովորական ազդեցուխյունը ՝

-

ու

ու

188.

Հունարենէ, չի կարդացվում (լատ.):

չգործեց: կերընրոսը մեղրաչունց գալքանչկերավ: Սարկավազապետի կնճռոտ ճակատիոչ մի ձալթը չճարթվեց:

Ի՞նչնպատակով եք ասում այդ բոլորը,Հարցրեցնա չոր չեչտով: Լատ կության ածա թե ինչ,պատասխանեց Ժեչանը

-

-

Համարձակությամբ,- փողի կարիթ ունեմ: դեմբը Այս անպատկառՀայտարարությանվրա սարկավագապետի միանգամայնծայրականարաածայտությունընդունեց: Ինչպես զիտնք, պարո՛ն Ժեչան, Տիրչապիմնր ավատական կալվածթը բնրում է միայն փարիվլյանեձրնսունինըլիվր, տասնմեկ ն վեց գրեին, Հաշվելով նան Հչողավճարըն քսանմեկ տների վարձազինը: Սա կիսով չափ ավելի է, քան Պակլեեզբայրենլի օրոթ էր: բ'«յց էլի մեծ բան չէ: Փողիկալվիթունեմ,- ստոյիկաբարասաց Ժեչանը: ինչալնսզիտնք, Հողնսր ատյանը որոչել է, որ քսանմեկ տներն անցնում են եպիակապոռությանըորպես լրիվ ավատ, ն մենք այդ իրավասությանըկարող ենք նորից տիրանալ միայն այն դեպքում, նթե գերապատիվհպլիսկուլուին վճարենք երկու մարկ դրամ`ոսկեզօծ, յուրաքանչյուրը փարիզյան վեց լիր արժեթով: Արդ, հս գեռ չեմ (արողացել ետ զցել այդ երկու մարկը: Դուք այդ գիտեջ: ծս այն դիտեմ, որ գրամի կարիք ունեմ,երրորդ անգամ ասաց -

սու

-

-

-

ԺեՀանը:

հոկ ի՞նչ եք ուզում անել այդ դրամը: Այս Հարցումը Հույսի նչույլ չողացրեց Ժեչանի աչքելում, ն նա նորից անցավչողոթորթող քաղցը-մեղցր չեչտի: Լանցնք,«իրելի՛ եղբայր Կլոդ, ես 4եզ երբնէ չէի դիմի վատ մտադրությամբ, չի կարող լինել գինետուն- ասաց նա:- խոսք նե ճաշարաններում զվարճանալու ձեր ունկիներով չռայլություն անելուկամ Թե ոսկեչուռ ասպազարդով սլճնված ձիով,իմ ծառայի Հետ Ընու 8160 1Ազամ51Օ'", փողոցներում զբոսնելու Փարիզի մասին: եմ Ոչ, եղբա՛յր,լավ զործի Համար ուզում: -

ու

-

189. Իմ

Հետ (ֆլ/անսախառւն ծառայի լատիենրեն):

-

-

նուչու

Այդ ի՞նչ լավ գործ է,- Հարցրեցկլոդը մի քիչ զարմացած: իմ

բարհկաժներիցերկուսն ուղում

են

մի

այրի միան4-

աղթատ

մանկիկի Համար օժիտ գնել, բարեդորձություն անել:

կարժենաերեք ֆլորին,

հս

էլ ուզում

Դա

իմ բաժինը մուծել:

եմ

Ի՞նչ է քո բարեկամներիանունը: / Գինըլ Ա«ոմյոր Բատիստ կրոկ-Ուազոն: Հը՛մ,- վրա բերեց սարկավազապետը,- աճավասիկ անուններ"", որոնք այնպես են պլատչաճումբարի գործին, ինչպես ումբա-

-

-

ննտր տաճարին:

ինչ խոսք, որ Ժեչանըչատ վատէր ընտրել իր բարեկամներիայս երկու անունները ն -

ուչ

դա:

զգաց

Բացիգրանից,- չարունակեց խորաթափանց(ոդը,-

տեսակ մանկականօժիտ է,

Ժեչանրըմի անգամ նս ուզեց Դե՛

լավ, փողի կարիք

ինչ

երեք ֆլորին պիտի արժենա, այե էլ`

որ

է, միանձնուչու երեխայի Համար: Այդ երբվանի՞ց ները խանձարուրիերեխաներեն սկսել ունենալ: -

այդ

միանձնուծի-

կոտրել:

սառույցը

ունեմ

որ

նրա Համար.

որ

ուղում

եմ

այս

երեկո գնալ Վալ-դ'Ամուր՝Իզաբո-լա-Թիերիին տեսնելու:

Գի՛զծԹշվառական,- գոչեց քածանան: ՃՆԱՄՄԵԱ,-վրա բերեց Ժեչանը: Այս մեջբերումը, որ ճեմարանականը դուղե -

--

ն.

չարամտորենվերց-

րեց պատի մակագրությունից, արտասովոր աղդեցություն գործեց

ջաճանայի վրա: նա կծեց չրթունքները, նիլեց դեմքի չառագույնի մեֆ: -

Գնացեքայստեղից,-

ասաց

նա

ն

երա զայրույթն անցավ-

մեչանին:-

Ես

մարղու

եմ

սպասում:

Ճեմարանականը փորձեցմի չանք նս գործադրել: եղբա՛յրԿլոդ,դոնե մի փոքրիկ դրամ տվեք ճաշելու Համար: -

(1ո55018.6Է 190. Պիեր ի "Ասոմյոր ֆարդարարի. Ֆր.) ն Բատիստկրով(ԸԽզաօ-Օ50դ Ռւազոն Փբր:): Սաղակեր. -

-

կոնղակներիո՞րկետինեջ Հասել,- Հարցրեցտեր Գրացիանոսի Կլոդ: կորցրել եմ: Տետրակներս վատինմատենագրությունից որտե՞ղեք Հասել: Գողացելեն Հորացիոսիիմ օրինակը: եք անցնում: Արիստոտելի՞ց որ մասն Ազնի՛՛վխոսք. եղբա՛յր.եկեղեցու այն ո՞ր Հայրն է, որ ասում է, -

-

-

-

-

-

սխալանքներիորը, բոլոր ժամանակներում, Արիստոտելիմետաֆիզիկայի փշոտ բավիղներն են: Հերն էլ անիծած: ես չեմ ուզում խախտելիմ Հավատը՝ Արիստոտելի

թե Հներետիկոսներիբոլոր

նրա մետաֆիղիկայինդիպչելով:

Երիտատա՛րդ,չարունակեց սարկավագապետը,-թագավորի ժամանման օրը չքախմբի մեջ կար մի ազեվական՝ անունը վերչին Փիլի դը կոմին,նրա ձիու թամբի տակիծածկույթին ասեղնագործված էր Հետնյալ նչանաբանը, որի վրա խործուրդ եմ տալիս ձեզ -

մտածել. Օա ոօո

1ԸեօՒճԼ դօո

ուռոմ

ծէ".

մի պած լոեց մատըդրած ականչին, աչքերը ՀաՃեմարանականը ռած գետնին, բարկացած արտաճայտությամբ:Հանկարծխաղտտնիկ չրֆվեց դեպի կլոդը: Թռչունի արագաշարժությամբ Ուրեմն,բարի եղբայր, մերժում եջ փարիզյան մի տալ ինձ Հացավաճառից մի կտոր չոր Հաց գնելու Համար: Օա դօո 1ճեծհճԼ ոօո ուռոմաօծէ. սու

-

-

Անեկուն տարկավագապետի այս պատասխանիվրա Ժեչանը զգլուխնառավ 4եռքերի մեջ, Հեծկլտացողկնոջ նման ն ՀուսածաՕ 40404040406) տության չնչտով բացականչնց.Այդ ի՞նչ է նչանակում, պարո՛ն,- Հարցրեց կլոդը՝այդ լխեն-

թությունից զարմացած:

Ի՛նչ արած,

պատասխանեցճեմարանականըն կլոդի զրա Հառեցիր անամոթաչքերը, որոնց վրա սեղմել էր բոունցթները, -

191.

ասեմ,-

Ով չի աշխատում. չի

ուտում

(լատ.):

հ որոլեսզի արցունքի սպլատճառած կարմրությո' Հունարեն բառ լ՝ Էսթիլեսի մի անաողեստը,որ

Ա

աամ

դրանյ.-

Հիանալիորեն

է կսկիծը: արտածայտում

բարձրացէր էլ ղտաղ: Արզարն,կլողի Հսնցանջքն Րեց,որ սարկավագապետն էր այղ քան փչացրել այղ ւողային: ղա. ինչո՞ւ -ծ- /Ո՛Հ,բարի՛ եղբայրկյող,- չարունակեց ՎԵՀունն՝յդ ժոլիտիցսիրտ առած,- ւոնսեք,թն ինչպես են ծակվել իմ կոչիկեերը: Աշխարչում ավելիողրալիկոթուրն"՞ չի կարող լինել, քան ույն եվ դրա վրաայնսզիսի միմոսային

սլոռթկուն ՔՐՔիջ

անմիջասես Սարկավազասետն

վերադարձավ իր

ու

նախկին

խտության: --

Ես

ձեզ նոր կոչիկ կուղարկեմ, իոկ

դրա

երընթ:

Գոնեմի չեչին փարիզյան սու, եզբա՛յը,աղաչնց ԺեՀանը:Գրադիանոսն անդիր կսովորեմ, կծավատամԱստծուն. Հաստատապես --

Դ ասռնամ / Դ տության

ու

առաքինության Ք Մ

իսկական

Պլութադորաս: մ Դոր

չնորչեցնք:Ուզո՞ւմհք էնձ լափի որ քաղցը, կանգնած է այնտեղ՝ երալը լայն բացած, ավելի սնն է կամ ավելի քան տարտարոսն զարչածոտ, ավելիանծաոակ,

Բայցմի

չեչին

փարիզյան ռու

ածա

վանականիթի:

Տերկյոդնօրորեց կեճռոտ դլուխը. -

Օա

ոօո

1ԸնօՒճԼ...

չքողեց ԺեՀչանը -.

Դե՛

չլավ--

ավարտի:

գոռաց

նա,-

գրողը

տանի, կեցցե ուրախությունը:

աղջիկԳինետուն էլ կգնամ,կռիվէլ կանեմ,ամաններէլ կջարդեմ,

ների մուռէլ կզնամ:

եվ եր գլխարկը չպրտնցւլատին,մատներնէլ կաստանյետենրի ձնով ճթացրեց: 192. Հին Հունաստանում ողբերգակ դնրասանները Հազնում էին խիսսո բարձրկրունկով ներբանով կոչի կներ,որ կոչվում էրն կոթուրն: ու

մռայլ արտաճայտությամբնայեց նրան: մարկավագասլետը ԺեՀա՛ն, անՀոգի մարղ եք ղութ:

-

Այդ դեսլքում,

-

որ

ըստ

Էպիկուրի,ինձ պակասում է ինչ-որ բան,

կազմվածէ այնոլիսիբանից, որն

անուն

չունի:

ԺեՀա՛ն, պետք է լրջորեն մտածեք ձեզ ուղղելու մասին:

-

Տեսեք, է՛,-

-

դոչնց ճեմարանականը նայելով մերթ եղբորը,

ամեն մերթ օջախի փորձանոթներին,.-

ինչ անչեթեթ է այստեղե̀՛

մտքերը, ն- չչճրը: ժեծա՛ն,

-

դուք

կանգնած եք չափազանցթեք զառիվայրի վրա:

Գիտե՞ք, թե ուր եք գլորվում: Գինետուն,--պատասխանեցԺեՀանը: -

Գինետուննառաջնորդումէ դեղի անարգանքիսյունը: Դա էլ մյուսների սլես մի լապտեր է, ն գուցե Հեեց դրանով էլ

-

-

Դիոգինեսը կզսոներիր որոնած մարդուն: Անարգանքի սյունը առաջնորդում է դեպի կախաղան: այն կչեոջն է, որի մի ծայրիցկախվածէ մի մարդ, կախաղանն է լինել այդ մարդը: մյուս ծայրից՝ ամրողջ աշխարծը: Պանծալի կախաղանն առաֆնորդում է դեպի դժոխբ: -

-

-

Դա էլ

-

մի

մեծ

խարույկ է:

ԺեՀա՛ն, ԺեՀա՛ն, ձեր վախճանըվատ կլինի:

-

ՍկիզբըՀո լավ կլինի: Այդ միչոցին սանդուղքից ոտնաձայն(օվեց: Սողա- ասաց սարկավագապնետը՝ մատր բերանին դնելով.«լարոն ժակն է: Լանցեջ,Ժեչան,- ավելացրեց նա ցածր ձայնով,-

-

զգուչացեք խոսել այն ամենի մաին,

կանանեքն կլանթայստեղ: իսկույնթաքնվեցեք այս օջախիտակ ն ծպտուն չձանեթ: կծկվեցօֆախիտակ, որտեղ տաղանդավորմիտք Ճեմարանակահը Հզացավ: -

-

Ի

որ

դեպ, եղբայր կլոդ, մեկ ֆլորին՝ծպտունչձանելու Համար:

Սուս, խոստանում եմ:

-

-

Ոչ Թե խշոստացեք, այլ սովեք: Դե

առ,-

ասաց

բարկությամբ սսրկավագապետը`

չպրտելով

նրանիր քսակը:

ԺեՀանըսողաց օջախի տակ, ն

դուռր

բացվեց:

Մ

ԵՐԿՈՒ

ՍԵՎԱԶԳԵՍՏ

ՄԱՐԴԻԿ

սն Ներս մտած անձնավորությունը ն մոայլդեմՀագուստով (նա, է Մեր բարեկամ ժեչանը ջով: ինչպեսկռաչում արդենընթերդիրքով էր կծկվել ՄԱ անկյունում,որ կարողանար ցողը,այնպիսի ու

նորեկի Հազուստի դեմքի կատարյալ տխրությունից: ու

Այնուամե-

նայնիվ,ինչ-որՀեզությունձր արտածայտում նրա կերլարանքը, բայց կատվիկամ դատավորիՀեզություն, այսինքնբաղզցը-մեղցր Հեզություն:Բոլորովին ալեչեր էր նա, դեմբը կնճռոտ,տարիքը մո-

էր վաթսունին, արագ բքոսրթումէր աչքերը, Հոնքթերն սպիՀաստ: տակէին, չրթունջքը կախ ընկած, ձնեոքերըխոչոր Երբ մեայդ որ եկողը ամենայն Հանըտեսավ, միայն էր. այսինքն` Հավանաորնէ Բժիչկկամ դատավորն որ այդ մարդուՔիթը բեկանությամբ բանից չատ էր Հեռու, որը տխմարության եչան է, կծկվեց իր որջում խիստ վշտացած, որ ստիպվածէ անորոչ ժամանակովնստել այդտեղ ն այդքան Հետ: այդպես անչարմար դիրքով մարդկանց անախորժ նույնիսկ ուռքիչ(անզնեցայդ մարդուՀաՍարկավագապետը Նա մար: միայննշան արեց, որ նստի դռան մուտ դրված նստարանին, ճւ մի ջանիբոպն լռելուց Հեւոո, որը կարծես նեյ թինխործրդածուԹյան չարունակությունն թԹեթնչեչտով էր, Հովանավորության տենում

ու

ասաց.

Բարնձեզ, տյա՛րժակ: սնազգեստը: Ողջույն, տյա՛ր,- պատասխանեց մյուս Ժակ», իսկ կողմից զերապատվորեն Մի կոմից «տյար -

-

կոչականներն արտասանելուչեչտերի մեջ կար «ռեր իմ»-ի

«ոյար» ն

«պարոնի», «մժուլոօ»-ին «Վ0տմոծ»-ի տարբերությունը: Ակներն

էր ուսուցչապետի

աշակերտիՀարաբերությունը:

ու

Հը՞, Հաֆողություն

-

ունենո՞ւմ

պետր դարձյալորոչ լոությունից

եք,-

Հետո,

որը

Հարցրեց սարկավագատյար

ակը զգուչացավ

խանդարել:

Ավա՛ղ, տյա՛րիմ.- ասաց նորեկը տխրագինժպտալով,- անվերչ փչում եմ: Մոխիր՝ որքան ուզնք, բայց ոսկու է ո՛չ մի կայծ: Տեր ԿլողնանՀամրերության չարժում գործեց: Այդ չէ, որ Հարցնում եմ ձեզ, տյար Ժակ Շարմոլյու, այլ ձեր կախարդիդատի մասին: կարծեմասացիք, որ անունը ՄարկՍընեն է` Հաշվային պալատիմառանապետը:Խոստովանո՞ւմ է իր կախար-

-

դությունը: կարողացա՞ք Հարցը Հաջողությամբլուծել:

Ավա՛ղ, ոչ,-

ժակը նույն տխուր ժպիտով,-- չարժանացանքայդ մխիթարության: Այդ մարդն ապառաժէ. մենք ողչ-ողչ կխաչենք նրան խոճկորների չուկայում նախքան նա որեկ բան ուղենա ասել: Բայցն այնպնս, ոչ մի բան չենք խնայում ճշմարտությանը Հասնելու Համար: Արդեն նրա Հոդերը բոլորովին -

պատասխանեցտյար

դործադրում ենք բոլոր Հնարավորմիֆոցները,ինչէ ասում. պես ծեր կատակարանՊլավաոսն քայքայված

են.

4Խ075ող

51:05,

ՍՇՒՆՕ5,ԸԱԼՇՈԿՏ,

Ոչ մի բան չի չի րում -

147.

(ճոյլոճՏ, 0ՒԿԸՇՏզԱծ, ԸՕողքժմ6չզեծ.

ԸԱՒԸՇԻՇՏ,

ՈՍ

ԵԱոՏ,քօմՇԱՏ, եո".

ազգում, սարաաւիելիէ

այղ

մարդը: Խելթս էլ բան

նրանից:

Ոչ մի նոր բան չե՞ք գտել նրա տանը: Ընդդեմ (ելո) կնռեր, չիրացած հրկաթ. ցից. ուտնակապ, խարազան, ն

նամ

ոյսր հր իշոչոլ' Գտելենք,- պատասխանեց մակը՝փորփրելով

Այնսլիսիբառեր կան դրված, որ մենք Փսակը,- ւս Հւ այս մագաղաթր: պարոն Փիլի չենք Հասկանում, թեն րեական գործերի դատախազ Լյորիեն իմանում է մի քիչ ելլբայերեն, որ սովորել է Բրյուսելի

նետելով զոչեց.- իսկակա՛ն Էմեն-Հեթան. այդ դրությանը` կախարդություն: են ԽԵՒ այս չարքերըչաբաթաչանդեսի Հավոաւքվում: դոչյունով են 61 ՇԱԼ 1250, 150)" ւյս Հրամանով սատանայիննոքող, է105., Րից արգելափակում ք7, 144" էլ բժշկական դժոխքում: է կատաղած չեերի կծելու դեմ: Տյա՛րԺակ,դուք բացականչություն է դատախազեջ ծոգեորական ասոյանում. արքայական զարծուրելի այս մագաղաթը: -

Տվնք ինձ,-

ասաց

ռարկավազապետըե մի Հալագք

սա

տյար բան,որ գտելենք ՄարկՍրեննիտանը,- ավելացրեց ժակը՝

դարձյալիր քսակը փորփրելով: Դա ւռեր կլոդիօֆախիվրա դարսվածանոթների նան մի աման էր: Օօ՛,- ղոչեց սարկավագապետը,ալքիմիականքուրա: ես պետք է ձեզ,- առաց սոյար Ժակը ծամնեստ խոստովանեմ բոնազրոռիկ ժալիտով,- որ ես դա փորձեցի Հնոցի վրա, բայց ավելի Հաջողություն չունեցա,քաներբ իմ Քուրայովէի փորձում: սկսեց զննել անոթը: Սարկավագապետն -

ու.

-.

-

նա այս Քուրայիվրա,Օհ Ի՞նչէ փորագրել

Օհ)

(օ՛շ,օ՛չ)`

Սընենըտգետ մարդ է: Հւսխոսքովվերին Քչում: Այդ Մարկ եմ ոսկի չեք ստանա, լավ կանեք, որ սրանով դուք վատում անչուչտ, ն ամռանը դնեք ձեր անկողնախորչում, ուրիչ ոչինչ: որ խոսքըասավ սխալներին,- ասաց արքայական դաՔեսեի տախազը,- ապա պետք է ասեմ, որ այստեղբարձրանալուց առաֆ ես են

այս

սա

-

194. Իրենով, ՄԱՀետն ՄԱմեջ (լատ.): 195. Համածնչյուն, հրաբ Հետ անիմաստբառերեն: սակույն

ուսումնասիրեցի ներքնի ավազ դուռը, ձերդ գծրապատվությունը վատածէ, որ ֆիզիկայի աշխատությանսկիզրը պատմիանգամա՞յն կերված է այնտեղ, որ երեում է ՏնանկներիՀիվանդանոցիկոզմից, ինչպես նան տիրամոր արձանի ստորոտում գտնվող յոթ մերկ քանդակներիցմեկր, որ կրունկների վրա թեր ունի, Հերմեսն է: -

Այո,- ։ատասխանեց քածանան,- այդպես է գրում Օգոս-

ւոինուսՆբֆոն՝այն իտալացի գրտունը,որ ուներ իրեն

մեն

ինչ

սովորեցնողմի մորուքավոր ղե: Բացիդրանից,մենք Հիմա կիջնենք ներք, ն այնտեղ էլ տեքստըկբացատրեմձեզ:

ասաց Շարմոլյունմ̀ինչե գետին խոնարչվելով:- Ի դեպ, քիչ մնաց մոռանայի: Ձեզ ե՞րբէ ցանկալի, որ եա կալանավորելտամ փոքրիկ կախարզաղչկան: Ո՛ր կախարդաղջկան: Այն գեչու ծուն, որին լավ նք ճանաչում ն որ ամեն օր գալիս է լարելու գավքի առաջ, Հակառակեկեղեցականդատավորիարգելջին: Այդ աղջիկնունի մի դիվածար այծ՝սատանայիեղջյուրներով, այդ այծը կարողանում է կարդալ, գրել, Պիկատրիքսի պես թվաբանություն գիտե, ն դա ինթեին բավական է ամբողջ գնչուականցեղը ավարտվածէ, ն մեՀյանելու կախաղան Համար:Հետաքննությունն դադրականըչուտով պատրաստ կլինի, այո: Մինչդեռ այնքա՛ն գողտրիկարարածէ այդ պարուշին, Հոգիս վկա, արտակարգգեղեցիկ, «ն աչքեր, եգիպտականմի ղույզ Հակինթ: Ասեքխնդրեմ, ե՞րբ կարող ենք սկսել: Սարկավազապետը գույնը գցել էր: ես ձեզ կասեմ երբ,- կմկմաց նա Հազիվ լսելի ձայնով, ասլա ճիգ գործադրելով ՄարկՍընենովզբաղվեցեք: եղեք,- ժպտալովասաց Շարմոլյուն,վերադառնամթե ԱնչՀոգ չէ` նորից կապել կտամ կաշվե մածճի վրա: Բայց սատանայիցսլակաս չէ այդ մարդը, Հոզնեցնում է անգամ ՉինրաՏորտրրյուին, որ ավելի խոչոր ձեռքեր ունի, քան թե ես, ինչպես այդ բարի Պլավտոսն -

ՇնորՀակալեմ, ուսուցի՛չ,-

-

-

-

-

է

չարունակեց.-

ասուժ.

Մ/մսչ

ՍլոճքսՏ, ՇօոԼու

քօոմօ, 65 զաճոմօքօոմօ5ըժ՛ քժոմօ5.""

Հարցաքննություն ճախարակովսեղմելու միջոցով դա մեր միջոցներիցլավագույնն է: Դրանէլ կենթարկվի: Տյա՛ր Դիերա...ուզում եմ ասել տյար ժակ, զբաղվեցեք Մարկ Սբնենով: Այո, այո, տեր կլող: Խե՛ղճ մարդ, պիտի չարչարվի Մումոլի պես: Բայցի՛նչ տարօրինակմիաք՝գնալ դների չաբաքաճանդես.ն ո՞վ: Հաշվային պալատի մառանասլետը, որ պնտք է ծանոթ լիներ կառլոսՄեծի օրենքի ՏՈԼՃ Նօ| ՌԱՏԸ0"" կետին: Ինչ վերաբերում է փոքրիկինՍմերալդային, ինչպես նրանք են անվանում, ապա ես կապասեմձեր Հլամանին: Հա՛, ավազ դոան տակից անցնելիս խնդրեմ ինձ բացատրեքնան, թե ինչ է նշանակում այն Հարթ նկաբի այգեպանը,որ տեսում ենք եկեղեցինմտնելիս: Արդյո՞քՍերմնացանը չէ դա: Հը", ուսուցի՛չ, այղ ինչի մասին եք մտածում: Տեր կլոն ինքն իր մեջ խորատուզված՝ այլնս չէր լսում նրան: ՇարմոլյունՀետնելով նրա Հայացքի ուղղությանը, տեսավ, որ դա մեքենայաբարսնհոված էր լուսանցույցը ցանցող խոչոր սարդոստայնի վրա: Այղ միջոցին մի անմիտ ճանճ, որ մարտ ամսի արեն էր փնտրում, նետվեց այդ ցանցի մեջ ն ընկավ ծուղակը: Իր ոստայնի ցնցվելն զգալուն սլես`Հակայականսարդն ընդոստ չարժումով դուրս եկավ կենտրոնականբնից ն մի ոստյունով Հարձակվեցճանճի վրա. առնի թաթերով երկտակծալեց նրա՛ն,երբ զզվելի կնճիթը չոչափում ձր նրագլուխը:- Խե՛ղճճանճ,- ասաց Հագնորականատյանի արջայական դատախազըն բարձրացրեցձեոքը՝ ճանճին ազատելու Համար: Սարկավազապետը կարծես Հանկարծակիսքափվածֆղաձիգ ուժգնությամբբոնեց նրա բազուկը: Տյա՛ր ժակ,- գոչեց նա,- մի՛ դիմադրեքճակատաղրին: Դատախազը սաստիկչփոթված չուռ եկավ, նրան թվաց, թե երէ կաթե աքցան սեղմում իր բազուկը: Քաճանայիանեռուն, վայրագ -

-

-

196. դու Հարյուր Մերկկապված` ֆունտես, երբ ութերիցդ կախվածհս (լատ.): ե 197.Ձարթեր վչուկներ(չատ.):

աչքերըՀառած էին ճանճի հայլակնացայտ

ու

ու

սարդիփորիկ,

սարսափելիիմբին:

բայց

քաչանան այնպիսի ձայնով,որ Այո, իճալրկե,-չարունակեց ամեն ածա Թռչում էնչի սիմվոլը: կարծեսնրա ընդերքից էր դալիս.է է եո, ուրա է է, եոր աշխարՀ եկել,փնտրում գարուն,թարմ օդ, այո,ԷՀարկե.սակայն բախվումէ ճակատագրական ազատություն, -

փարդացանցին, այնտեղից դուրս է զալիս սարդը՝զզվելի սարգը: Խե՛ղճ պարուձի՝խե՛ղճ կանխադատվածճանճ: Տյա՛ր Ժակ, մի միփամտեք,այղ է ճակատագիրը: Ավա՛լ,կլո՛դ,դու սարդն ես. բայց դու Նան ճանճն ես, կլո՛դ:Դու ճախրումէիր դեպի գիտությունը, միայն մի մտածոգություն Հասնել դեսլիլույսն ունեիր` արեգակը, աղատ Հավիտենական մեծ.լույսին:Սակայն եթերին, ճշմարտության դեպիայն լուսաչող որ նայում է մյուս աչպատուծանը, նետվելով ու

խարՀին` լույսի, իմացության գիտությանաչխարծին, կո՛ւյը ու

ճանճ,անլվսելք որ գիոնական, դու չտնսարայս Թույլ սարդոստայնը, չ քո լույսի միջն, խենթ, ճակատազգիլը Հյուսել դու, թշվառակա՛ն նետվեցիր այնտեղ ն Հիմա Թփլտում, մաքառումես իչելակոլյույս գլուխգ կոտրված Թոռերդ երկաթեթաթերի պոկված, ճակատագրի մեջ: Տյա՛րժոսկ, Թ ողեք հ ր տյա՛րժակ, սարդն ուզածնանի: Հավատացնումեմ ձեղ,- ասաց Շարժոլյուն, որ նայում ձր կլոնես մատ որ չեմ դին՝առանց Հասկանալու,նրան:Բայցաղաու

ու

-

տա

չում եմ,

է ձերձեռքը: 2ի՛չ.բացԹողեքԹես.աքցանի նման

ուսու

Սարկավագապետը չլսեց նրան: 0՛

նա` անմի՛տ,չուբունակեց

առանց աչքը լուսանցույցից Քո կալրելու:-եվ եթե եույնիսկ դու կարողանայիր ճանճիկային Թներով պատոել այդ վտանգավոր կարծում ես, լն կծասոստայեը, եեի՞րլույսին: Ավա՛ղ,ինչոլե՞սկարողանայիրանցնել այն -.

ապակուց,

որ

ավելի

Հեռու

է

այղ

թափանցիկխոչընդոտից,

այդ

բաժանում է

բո-

ոթ բյուրեղե,սակայն ւզե4իցավելիամուրոլասոից,

ունայնություն. քանի՛-քանիիմաստուններՀեռունհրից թոչկոտելով գալիս են՝ իրենց ճակատըփչրելու երա վրո: Քանի՛-թանիզիտական Համակարդերխառնիխուռն բախվում են իրար բզզում այդ Հավերժականապակու վրա: նա լոնց: Այս վերջին մտքերը. որ աննկատելիորենվերադարձրել ձին երան գիտության մասին խործրդածձձլուն,կարծես ժն Հանդրոու

տացրին նրան: ժակ Շարմոլյունամրողֆովինվերադարձրեցնրան

իրականությանը` Հետեյալ Հարցումն անելով. Հը՞,ուսուցի ե՞րբկգաքինձ մոտ՝ օգնելու, որ ոսկի պատրաստեմ: ՛չ. ԱնՀամբերեմ Հաջողությունս տեսնելու: օրորեց դլուխը: Սարկավագապետը դառնագին ժպտալով -

-

Միքայել Փոելուսի Տյա՛րժակ, կարդացեք

4օ ԺԱՇԻՔԼԱ

օըօՒ0Ա0ԻՇ Այն, ինչ մենք «նում ենք, ամբողջովին մճօուօուաղ-ը"": անմեղ գործ չէ: կամա՛ց,ուսուցի՛չ. ես էլ եժ կասկածում,- ասաց Շարմոլյուն:-

օէ

-

Բայց ն այնսլես, պետք է մի բիչ էլ ալքիմիայուվզբաղվես, քանի

որ

արքայական դատախազ հկեզեցական ատյանում, տարեկան Տուրնի երեսուն էթյու ռոճիկով: Միայնթե ցածր խոսենք: ես

Այդ միջոցին ծնոտներիծամելու մի ձայն, որ զալիս էր «ֆոխի տակից, ՀասավՇարմոլյուիանչանգիստ ականջին: Այս ի՞նչ է,- Հարցրեց նա: էր, որ սաստիկ նեղված Ճեմարանականն ձանձրացածայդ -

ու

թաքստոցում նատելուց, ի վերջո, չոր Հացի կտոր բորբոսնած պանրիմի չերտ էր գտել այդտեղ ն առանց այլեայլության «կռել ձր ուտել մխիթարզելու ն նախաճաշելու Համար: Եվ որովչետն չատ էր սոված, ապա մեծ աղմուկ էր Հանում՝ ուժգնորեն զզազնելով ամեն մի ն Հենց դա էլ զզաստացրել պատառը, տագնապիէր մատնել դատախազին: իմ կատուներիցմեկն է որեէ մուկ ճաչակում,- աչխուժորեն պատասխանեց սարկավագապետը... ու

ու

-

198.

երկխոսությունդների եռանդի

ու

գործունհության վերարերյալ (լատ.):

Շարմոլյուին: Այս բացատրությունըբավարարեց նա ժպտա-չ չ, Հարգալիր Արդարն, ուսուցի ռ"լատասխանեց մեծ են ունեցել իրենցընտանի կենդանին: ԼլոՎչ-բոլոր փիլիսոփաներն -

-

Գիտե՞քինչ է ասում Սերվիուսը.ԽաԼսչ Շուու (ՕԸսՏ 5լոծ քօուօ 651. Սակայն ստեր կլոդը,որ վախենում էր ԺեՀանիմի որնէ նոր արար-

Քից. Հիշեցրեց իր արժանաձարգաշակերտին, որ իրենք միասին ավագդռան մի քանիքանդակները, այնպես ոլետքէ ուսումնասիրեն

է մեծ Թեթնեություն ճեմարանաոր`երկուսով դուրսեկան Խզիկից՝

կանի, որ սկսում էր արդենլրֆորեն վախենալ,Թե իր կզակիդրոչմը կմնա ծնկի վրա:

Պ1

ԻՆՉ ԲԱՑ --

16 Թո

ԿԱՐՈՂ Է ՈՒՆԵՆԱԼ

ՀԵՏԵՎԱՆՔ

ԱՍՎԱԾ ՅՈԹ ՀԱՅՀՈՅԱՆՔԸ

ՕԴՈՒՄ

""-1նԿմճսՏչ հր մեՀանը`դուրսզգալով դոչեցոլարոն

ծակից,- վերջապեսգնացին երկու բվեճները: ՕՇհ/ Օշհ/ էճ, քո, ում լվեր, կատաղածչներ, դն. բավականէ, որքան լսեցի դրանց

է

գլուխս դժժում խոսակցությունը,

պանիրն էլ որպես Հավելյալ

նած

վերցնենք

է զանդակատաննման:

վարձատրություն: Դե՛

Բորբոսիջնենք,

եղբոր քսակը այդ ամբողջդրամը վերածենքչչերի: քնքչանքով Հիացմունքով նայնց թանկագինքսակի մեֆ, կանոնավորեցիր վրա-գլուխը, սրբեց կոչիկները, թափ տվեցմոխրից բոլորովին դորչացած թեքերը, ինչ-որ եղանակսուլեց, պտույտ դործեց մի ոտքի վրա, ոստնեց, նայեց, թե չէ՞ր կարելիխցիկից մի որեէ բան էլ վերցնել, օջախի վրայից ապակեինչ-որ թալիսման ճանկեց՝ գոծարի փոխարենիզաբո-լա-Թիերիին նվիրելու Համար, վերջապես մեծ

նա

199. 200.

ն

ու

Ամեն

մի վայր ունի իր ոգին (լատ.): Զքեզ, Ֆեր,փառավորեմք(լատ. կաթոլիկականմի աղոթթի սկիզբը):

բացեցդուռը,

որ

եղբայրը վերչին ներողամտությամբբաց էր թողել,

պտուտակաձն սանդուղքը՝ Թուչունիես ոստոստելով:

ետ խավարում նեադիպավ մի բանի,որը մրթմրթալով Սանդուղբի ն է, որ Քվազիմոդոն զվարայնքան ԺեՀչանը եզրակացրեց, Փաչվեց,

իջավ ճալիԹվաց դա նրան, որ սանդուղքի մնացած աստիճաններն դուրս կողերըբռնած:Հրասղարակ գալովնա դեռ ծիծաղում ծիծաղից վրա էր, ոտթը գետնինխփեց: էր: երբ արդեն սալաչատակի 07- գոչեց հա,- Փարիղի ազնի՛վ Հարզելի սալածատակ, որից Հակոբ նածապետիհլարանով եզովվա՛ծ սանգուզք, բարձրացող մտածում, երբ գնում Հրեշտակներն էլ շնչասպառ կլինեին:Ի՞նչէի ու

-

էի խցկվելու երկինքը ծակող

այդ

քարե գայլիկոնի մեջ. ընդամե՛նը

մի կտորմազակալած պանիր ոււոելու ն փոքրիկ մի

Փարիզի զանգակատները տեսնելուՀամար: Նա

լուսաեցույցից

մի ՔանիՔայլ առաֆգնացԼՂ նկատեց երկուբվեճներին, այ-

որ ավազ դռան դիսինքնտ̀երԿլոդինն տյար ժակ Շարմոլյուին, մազ կանգնած՝ էին Ժ եՀանը ութի ծայրեջանդակ դիտում: ինչ-որ

Րի վրա մոտեցավ նրանց

կամացուկ ասում

էր

ն

լսեց, թե ինչսլես սարկավագապետը

Շարմոլյուին.

է Հոբ հրանելուն քանդակել տվել այդ լաչԳիյոմ Փարիզցին վարգ գույնի քարից, որի ծզրերը ոսկեզօծ ձն: Հոբը փիլիսոզիայական ենէ. այդ քարնէլ ոլետք է փորձության Քարիմարմնավորումն Թարկվիկատարյալ դառնալուՀամար,ինչպես ասում է Ռայմոն Լյուլը՝ Տեն ԸՕոՏօԽԱ1ծոծ /ՕՒուզծՏօ ՈԸԿ6ՏԱԽ6 զուուս՞". -

Ինձ

Համար գրպանումս է: -

միննույնէ,-

ԺեՀանը,-քսակը Հիմա

ասաց

Այդ միջոցին նա լսեց մի ուժգին

ու

որ 4այնհր ետնեից, թողնում:

Հնչեղ

մի չարան էր բաց զարծուրելի Հայձոյանքների

ձագ, գրողի բաժին, Աստծուերեսից ընկած, նզովից Սատանի արմատ, պորտ, պապիարեր վլա, շանթ կայծակ: ԲեՀեղզեբուղի -

ու

201.

Իր ձե

Հոգինանվնաս է մնում պածելիս`

(լատ):

կարող է Հոգիս վկա, միայն իմ րարեկամ կապիտանՖեբուսը Լինելսա,- գոչեց ժեչանը: Փելչուս անունը Հասավ սարկավագապետի այն ժամաականջին էր այնվիչապի բացատրում նակ,երբ նա արքայականդատախազին է լողանալու իմասաը, որ իր ոլոչլ Թաթցրել տաչաի մեջ, որսւեղից ն ծուխ է բարձրանում ելնում է մի Թագավորի գլուխ: Տերկլոդը մեծ չրֆվեց / եր խ ընդ Շարմոլյուի, Հատելզ խոսքը, զարմանք ցեցվեց, դռան տեսուվ Եր եղբորը`ԺեՀանին,որ Գոնդբլորինիդաստակերտի առն մոատննում էր մի բարձրածչասակ սպայի: էր դա: Նա Արդալե, պաղլչոն կապիտանՓՖելրուս դը Շատոպերն / սուն անկյունին լես մեջքը Հենել էր հր Հարոնայուի Հեթանոսի էր: Հայծչոյում Արես վկա, առղպիտա՛ն Փնրուս,-ասաց ժեՀանը՝ բոնելովնրա եք ձեռթլ:,- աքանչելի Հայծոյում: պՎենլճախոսությամբ -

-

Շանթ

կայլծա՛կ,յ

պատասխանեղ

կապիտանը:

ց բ Ը ռլ էլ.Շանթնէլ քեզ, կայձակն վրա բերեց ճեմարանականը: Իսկ Հիժա, բարեչամլույրկասղիտան, ասեք տեսնեմի̀՞նչնէ այդ գեղեցիկ խոսթելիզեղման պատճասը: բարի՛ընկեր ԺեՀան,- բացականչեց ՖեբուսըԹոթվեՆերեցեք, առնում: Դե նս ("Վ նրա ձեռթը,- չա դցածձին մեկից կանգ չի էլ սրարչաղվ էի Հայծոյում: Հիմա դալիսեմ այս սբբուծիների իսկ մուռից, երբ իջնում եմ փողոց, ասլա միչտէլ կուրծքս Լե չ լինում Հայձոյանքեմ Թքել դլւանք, թե ենըով, սավիսլված չէ կխեղդվեմ,չանթ կայծակ: Զե՞ջ ուզում, դնանք խմենք,- Հարցրեց ճեմարանականը: Այս առաֆարկըՀանգստացրեցկասլիտանին: Բա չե՞մ միայնԹե փող չունեմ: ուզում, -

ու

-

-

ու

-

-

-

-.

Իսկես Հա՞.

ունեմ:

ապա

տեսնենք:

ԺեՀանըվսեմությամբ, ցուցադրեց քսակը բայց ե պարզությամբ

որ բակասլիոոանի աչթերիառաֆ: Այդ միջոցին սարկավագապետը, էր ապչած Շարմոլյուիգ, ձր նրանց կանգ ժանվել մռւռեգել առնելով ու

Հեռավորության վրա`Հետնում էլ երկուսին էլ, բայց քսակի զննումով այնքան էին կլանվել նրանք, որ քածանայինբնավ ուչադրություն չէին դարձեում: Քսակը Վեր գրպանում, ԺեՀա՛ն, այղ նույն է, թե լուսինը մի դույլ ֆրի մեջ: Տեսնում ես նրան այնտեղ, բայց դույլի մեջ չէ. միայն արտացոլումն է այնտեղ: Գրողը տանի, գրազ կղամ, որ խիճեր են դրա մնջ,- ղդոչեցՖեբուսը: ԺեՀանըպատասխանեց սառնությամբ. ԱՀա խիճեր, որով խճապատում եմ իմ չալվարի գրպանը: Եվ առանց որնէ բառ ավելացնելուք̀սակը դատարկեցմոտակա դարպասի անկյունաքարի վրա՝ Հայրենիքը փրկող Հոոմեացու արտածայտությամբ: մի քանի թայլ

-

-

Հիսո՛ւս Քրիստոս,- մրլքմրթացՖերուսը,- տարժե՛ր,մեծ ճերմակնե՛ր, մանր ճերմակնե՛ր,տուրնյան կրկնակ օ«ղակավորնե՞ր փարիզյանղրեիննե՛ր,իսկականարծվանիչլիարեե՛ր:Խեեթանալ -

կարելի է:

ժեծանըպածում էլ իր արժանավայել

ու

անայլայլ կեցվածքը: Մի

Քանի լիար գլորվել Հին ցեխի մնֆ. ոդնորված կապիտանըկռացավ ետ պածեց նրան. ծավաքելու: Ժեշանը

Փո՛ւ, կապիտանՓերուս դը

Շատուպեր:

Փերուսը Հաշվեցփողերը ն Հանդիսավորկերպովչրֆվելով դեպի Վեչանը՝ասաց: ԺեՀա՛ն, փարիզյանքսաներեք Գիտե՞ք, կա այստեղ: Այդ ո՞ւմ րյանն եք դատարկել այս գիշեր «կոկորդածատների» փողոցում: ետ ն ժեՀանըխարտյաչ գանգրածերգլուխը գցեց արչամարչանք արտաչայտողաչքերը կիսավակելով՝ ասաց. ունեմ Մի հղբայր շարկավազապետ տխմար: Վա՛յ, Աստծո՛ւ կոտոչ,- բացականչեց Ֆեբուսը:- Ա՛յ բեզ մարդ: արժանավոր Գնանքխմենք,- ասաց ԺեՀանը: սու

-

ու

ու

-

-

-

խնձոր»գինետո՞ւնը «Եվայի Ո՞ւրգնանք,-ՀարցրեցՓՖերուսը:«Հին գնանք զիտություն»:Ռեբուս է դա. Ռչ, կապիտա՛ն,

-ծ-

սիրում եմ այսպիսի որ սղոցումէ կանթ». ռեբուսներ"": «պառավ, ԺեՀա՛ն. խնձորի» գինին ավելի կորչե՛ն ռեբուսները, «Եվայի ե, է մի Լ, բացի դրանից,դռան կողքին,արնի տակ աճում լավ ես է, երբ խմում եմ: որթատունկ,որն ինձ ուրախացնում եմ Շատ լավ,Համաձայն Եվային էլ, երա խնձորին էլ,- ասազ ե Ի դեպ, իմ բռնելովՖեբուսի Թեր՝ավելացրեց:ճեմարանականը սիրելի՛կապիտան, Քիչ առաջ դուք ասացիք«կոկորդաչատների Դա շատ է. այժմ այդքան փողոց: տգեղ արտածայտություն ասում են՝ բարբարոս չենք մենք: Հիմա «Լանջաչատման» փողոց: եվ երկու բարեկամները դեպի «Եվայի ընկան խնձորը»: ճանապարծ է ասել,որ մինչ այդ նրանքՀավաքել էին փողը,ն որ Ավելորդ ծետնում էր նրանց: սարկավադապետը -

-

Հետնեում էր նրանցմռայլ վայրագտեսքով: Սարկավազգասլեոը Արդյո՞քդա այն Փերբուսն էր էր, որի անիծյալ անունը խառնվում ու

էր սկսած,ինչ նա տեսակցել բոլոր մտքերինայն օրվանից Հետ: Նա այդ չգիտեր, բայց սա, Փերուսէր Գրենգուարի վերջապես ն սարկավագապետը այս մոգական անունըբավականէր, որպեսզի Հետնի երկու անծոգ ընկերներին, ուչադիր ասան4գայլիքայլվածքով նրա

ությամբ Ժ2բ

լսի

նրան "9 Ը

ոսքե Ք»շՐԸ

ն

«զզննի անգամ Դ

ամենափո

ՔԸ

չ"լարժում-

ները:Ասենք նան, որ ավելիՀեշտ բան չկար,քան նրանցբոլոր ասածները լսելը,այնքան բարձրէին խոսումերանք նեբնավէլ չէին են որ անցորդները լինում հրենց անձնամտաչոգվում, Հաղորդակից կան գաղտնիքներին: Իսկ նրանքխոսում էին մենամարտերից աղֆիներից,գինուգավերից խելառություններից: շրֆվելիս բասկյան դասի 4այնեկավ մոտակամի ջառուՓողոցը ղուց: Տերկյոդըլռեց,Թե ինչպես ոզան ասումէ ճեմարանականին ու

202. Բառախաղ ուհբուսը է. Ֆ161//65Շ16ոՇ6` Հետնյալն -

նշանաառաֆինը

5016 ՃՈԸՇ, ծրկրորԳը ծլկրառ արտասանելիս Հին,պառավ. նշանակում է աղոցում է կանթ: Բ«կ այնպես` Հին գիտություն:

կում է

ծշա՛նթ որու, չուտ Փեբո՛ւս: Ինչո՞ւ, ու

-

-

-

-

-

-

-

արա,

անցնենք:

Վախենումեմ գնչուՀին ինմ տեսնի: Ո՞րգնչուՀին: Այն փոքրիկը, որ մի այծ ունի: Սմերալդա՞ն: Հենց դա, մեՀա՛ն: Միչտ մոռանում

եմ

դրա

Թե չէ կճանաչի ինձ: Ձեմ ուղում, անունը:Շտապենք,

գրողի տարած որ այդ

աղֆիկը

կտրի: փողոցում ճանապարծչս Մի՞թեճանաչում եք նրան, Փեբո՛ւս: Այդ պածին սարկավազապետըտեսավ, թե ինչպես Փերուսը քմծիծաղ տվեց, կռացավ ժեշանիականջինն խիստ ցածր ձայնով մի քանի խոսք ասաց, ապա բարձրաձայնթրքֆաց ն ձաղթականորեն թափ տվեց գլուխը: Ճի՞չտեք ասում,- Հարցրեց մեՀանը: Հոգիս վկայ- պատասխանեցՓերուսը: -

-

-

-

-

-

-

Այս երեկո՞: Այս երեկո: Վատա՞ծնք,

որ

կգա:

Խնեթ Հո չեք, Ժեչա՛ն. մի՞թեկարելի է կասկածել այղպիսի

բաների մասին:

կապիտա՛ն Փերուս, երջանիկՀեծյալ եք դութ: լսեց այս ամբողջխոսակցությունը: նրաատամմարկավագառլետը -

ներն սկսեցին կափկափել,ակներն սարսուռ անցավ ողջ մարմնով: Մի վայրկյան կանգառավ նեա,Հարբած մարդունման Հենվեց մուռաչկա դարպասի անկյունաքարին, ապա նորից սկահց Հետնել երկու զվարճասհրներին:

Այն ժամանակ, արդեն փոերբ Հասավ նրանց, խոսակցությունն խճլ էին նրանք ն լիաթոք ձրգում էին այս Հին կրկներգըԴոի-կառոյիմանչուկները կախվումեն Հանց Հորթուկները:

ՄԱ

ՈՒՐՎԱԿԱՆ

ՎԱՆԱԿԱՆԸ

«Եվայի խնձոր» նչանավորզինետունը Համալսարանիքաղամաէր, Ռոնդել ե Բատոնիհփողոցներիանկյունում: Դա առաջին Հարկի վրա գտնվող մի սրա էր՝ բավականընդարձակ ցածր, կամարակապառաստաղով, որի կենտրոնականկամարը Հենվում էր փայտեմի Հաստ դեղին ներկված սյան վրա: Ամեն տեղ դրված էին սեղաններ,պատերիցկախվածէին անագե փայլուն գավեր: Գինետունը միչտ լի էր խմողներուվն բազմաթիվանառակուձիներով:Փողոցի կողմր կար ապակեւեղկ, դռան մոտ՝ խաղողի վազ, դոս փերեը՝երկաթե ձողից կախված քամուց ճոճվող, անճաշակներկված թիթեղի մի Թերթ վրան մի խնձոր մի կին նկարված: Հողմացույցի այդ նմանակը, որ սալաձատակին էր նայում, գինետան ցուցանակնէր: Գիչերնիջնում էր. քառուզին մութ էր. իսկ մոմերով լի զիննտունը լուսավառվում էր Հեռվից, ինչպես Հնոցը խավարում,բաժոշկների, կերուխումի, Հայչշոյանքների,կռիվների աղմուկը կոտրված ապակիներիցՀասնում էր փողոց: Մշուչի միֆից, որ տարածում էր օրաձը գինետան ապակեցուցափեղկի վրա, երնում էին Հարյուրավոր անորոչ, խլրտացող կերպարանքներ,երբեմն-երբեմն էլ լսվում էր պոռթկացողՀնչեղ ջրքիֆ: Իրենցգործին չտապող անցորդները աածում էին այղ ժխորալի փեղկի մոտից առանց նայելու նրան: ժամանակ ժամանակ միայն մի որեէ քրջոտ երեխամատի ծայրերին բարձրանալով Հասնելով փեղկի առաֆամասին՝ գինետան էր այն ներան չպրտում ձին, Հեգնական գոչյունը, որով այդ դարերում Հետապնդում էին Հարբածմարդկանց. ԷՕ, 540ն15,ՏճՕնԼչ, 560157" սում

ու

ու

ու

ու

առ

ու

203. ԴեպիՀոլ, Հարբածնե՛ր, Հարբածնե՛ր, Հարբածնե՛ր (ֆր):

մի Սակայն

մարդ անխոռվ հրթեեկում էլ, ժիշորալի գինետան անընդծատնայում էր ներսր նե ավելիչէր Հեռանում երանից, առաֆ, օ4իքանժամապաձվզինվորնիր ս աճակառնակից:Նրա վերարկուի ծածկել էր կզակը՝մինչն թիթը: Նա Հենց նոր էր գնել

ՔԸ

այղ

վերար-

Հավանաբա կուն «Եվայիխնձորի» մոտակա մի Հնավաճառից, մարի երեկոյան ցրոոից գուցե ն. եր Հագուստները սլաչտպանվելու,

նա կանգ էր առնում արճիճն թաքցնելու Համար: Երբեմն-երբեմն օղացանցով պատված պղտոր ապակեփեղկի առաջ, ունկնդրում,

դոփումէր գետինը: գինետանդուոր: Այդ մարդնէլ կարծես դրան Վերջապես բացվեց սպասում:Երկուխմողդուրս եկանայնտեղից: Իռնից ժայթթող

նայում էր

ու

մի րոպե շառագունեց նրանց զվարթ կերպարանքները: մարդն անցավ փոդոցի Վերարկուով մյուս կոզմըն. կանգնելով մի

լույսի

չողքը

դռան ծածկի տավ՝ չշարունակեց դիտել:

Շա՛նթ կայծակ,- գոչեցդինեմոլներից մեկը:- Շուտով ժամը յոթը կխփի,այսինքնիմ ժամադրությանպածը: եւ ձեզ ասում եմ,- կրկնում էր մյուսր ծանրացած(եզվով,- որ ՎայրաՀաչության մջոստ զեւ (ոէ6 է ուռԱզ փողոցումչեմ ապրում.(ու ու

-

-

`

Ֆ6՛ծգ հճել(0Ւ՛՞. 51ԸՕ մՕհճոուչ

իմ

Հաց փողոցում է՝ դ բնակարանը ման-Փափուկ

Իճլ-Խ/0Ա6լ.

Դուք մի եզջերուից ավելի կոտոչավորեք, եջ եղում: Ամեն ոք գիտն,որ մեկ անգամ արջՀԵծՀակառակն նողն այլես երբեք չի վախենա,բայց դութ ձեր քիթը տնկել եթ դեպի քաղցրավենիք, սուրբ Ժակ Հյուրընկալի նման: ԺեՀա՛ն, բարեկա՛մ, դուք Հարբածհք,- ասում Հր մյուսը: Իսկ օրորվելով պատասխանեց. ՁեզիՀարկե Հաճելիէ ասել,Փեբո՛ւս. է, որ բայցապացուցված լատոնըորսի չան պրոֆիլ ուներ: բաարդեն ճանաչելէ մեր թաջակորով Ընթերցողն, անկասկած, եթե

-

սա

-

Ըստ երնույթին` բնկամներին` կապիտանին ճնեմարանականին: ու

204. Անարժան է Նա, ով ապրում

է

մեջ (լատ): վայրաձաչության

(ան մեջ նրանցլրտեսող մարդն էլ ճանաչել էր, որովչետն.Համրաէր այն

Հնտնում

այլ

զիդզագներին,

բոլոր

տիպում եր անել կապիտանին,իսկ

սա

ճեմարանականը

որ

ավելի փորձվածխմող լի-

ելով՝ պլաչել էր իր ամբող զգաստությունը: Ուչաղիր լսելով րանց՝ վերարկուով մարդը կարողացավբոնել իր ամբողչությամբ նտաքրթրականՀետեյալ խոսակցությունը.

նզովյալ, ֆանացեք ուղիղ քայլել, էլի, պարոն բակա-

Թու,

-

գիտեք անչուշտ,

ավը: դուք

եզնից: Ժամըյոթն է

աՀա:

որ

նս

անձրաժեչտարար բաժանվելու եմ

մամաղրությունունեմ

ուրեմն` թողեք ին4: ակներ: Դութ նման եք Դամմարտեն դղյակին, ես տնսնում

Դե

-

եմ

մի կնոջ

աստղեր ն. որը

Հետ:

Հրեղեն նիտրաքում է

իծաղելուց:

երդվում եմ իմ տատիկիկոծիծներով, ԺեՀա՛ն, ձեր ասածները ոլեգին ցնդաբանություն են: Ի դեպ, ԺեՀա՛ն, էլ փող չի՞ մնացել եզ մոտ: Պարո՛նոհկտոր, ոչ մի սխալ չկա. փոքրիկ մսավաճառանոցը -

-

ույնն -

յուն

եռսշհժաո-ն:

է, ինչ ըզ:

մեչա՛ն, եմ

բարեկամ ժեՀա՛ն,

դուք

դիտեք,

հչանակել մի փոքրիկ աղջկաՀետ,

սուրբ

որ

ես

ժամադրու-

Միքայելկամուր-

նրան կարող տանել միայն կամուրջի վրա ապրող իրբ Փալուրդնլի մոտ, իսկ սենյակի Համար պետք է վճարել:

ի ծայրին

եմ

ն

յպիտակբեղավոր, պառավածլիրբր ապառիկչի ինձ: Ժեչա՛ն, նործ արեք, մի՞թեավագերեցիամբողջ քսակը խմեցինք, մի՞թեմի տա

էլ չի մնացել ձեղ

փարիզյան

սու

-

Անցածժամերըլավ վայելածլինելու գիտակցությունը սեղանի

րավայի -

մուտ:

ու

Համեղ Համեմունքն է:

Տո հա քո

փորը

ու

փորը... վելրֆտվեք ձեր խենթ

ու

խելառ

սատանի՛ազ, ասացեք, էլի, որեէ փող չի՞ Տվե՛ք, գրողը տանի, Թե չէ կխուզարկեմ 4եզ, եթե յույնիսկ Հոբի նման բորոտ լինեք դուք, կամ կեսարիպես քոսոտ: սութերին: ԺեՀա՛ն, խացել 4եզ

մուտ:

փողոցիմի ծայրը Հառնում է Աղակեդործներ Պարո՛ն, Դալիաչ փողոցին,իսկ մյուս ծայրը՝ Ջուլծակների փողոցին: «Հա, ճիչ է, այո,իմ ազնեի՛վ բարեկամ ԺեՀան,իմ Խե՛ղճընկեր, Գալիաչփողոցը, այո, այդպեսւ, Հենց այդոլեսէ: Բայց,ի սեր Առւոծու, ուչքի եկեք: Ինձ միայն մեկ փարիզյան է պետք, այն էլ` -

սու

ժամըյոթի Համար:

Արքանկդառնա տերն Արբառին. ԻսկԹե անՀչունծովը Հանկարծ Արրասցիքն էլ սառցի վրայով --

Թո՛ւ,

Հա՛՛,մորդ աղիքՆեռիծեունգ ճեմարանակա՛ն, խեղդվես,

նին, որ սածելովլատի

ընկավ Փիլիպ-Օգոստոսի վրայով՝ փափուկ

է արսծում Փարիզիբոլոր անկյունառպլատրաստ խալվխխամությունը մուտ ե. քարերի որը Հարուստ մարդիկ նշավակում արձամարծանքով են գլուխը տեղավորեց ԺեՀանի աղբակույտ անունով:կապիտանը կաղամբի կոթերի կույտի թեքության վրա, ե ճեմարանականն ի«կույն նեթ ակսեց խումփալ սքանչելի թավ ձայնով:Սակայն կապիտանիսրտումոխը ամբողջովին չէր Հանդչել:

Քնած Խեղճ ճեմարանականին Հեռացավ: Վերարկուովմարդը, էր Հետնել նրանց,մի րոպե որ չշարունակել կանգ առավ սպառված Թե ինչ-որ վաճեմարանականի առջն,կարծես եի,-

ասաց

նա

ու

Հեռացավ կապիտանի բանմանմեջ,ապա Խոր առաչ արձակելով

Մեեջ էլ. երանց պես, թողնենք,

Ժեչանը քնի

որ

Հայացքի տակ, ն

երկնքիբարյացակամ է ընթերցողին:

աստղազարդ

Հետնենք նրանց, ելթեՀաճելի

Մոնելով Սնեե-Անդրե-դեզԱրկփողոցը կապիտան Փերուսը չրֆելով՝ նկատեց, որ մեկը Հետնում է իրեն: Հայացքըպատագծաբար նա տեսավ, որ ինչ-որ մի ստվեր պատերի երկայնքով գաղտագողի գալիս է իր հտնից: Նա կանգ առավ, կանդ առավ նան ստվերը.նա չարունակեցքայլել, ստվերը նույնպես չարունակեցքայլել: Դա չատ կապիտանին: Քիչ անչանդատացրեց Ի՛նչկա որ,- մտածեց նա,- ոչ մի -

սու

չունեմ

վրաս:

Օթյոնիկոլեջի ճակատիդիմաց նա կանգ առավ: Այղ կոլեջում էր

կիսատ-պռատստացել այն, ինչ անվանումէր կրթություն, ն չաբաճճի աշակերտիսովորությամբ, որ դեռ մնացել էր նրա մեֆ, այդ նա

չենքի առֆեից անցնելիս, գլխավոր դռան աֆ կողմը քանդակված արձանն անպայմանենթարկում էր այն ԴինըԲերտրանի կարդինալ

է Չրիաորից այնքանդառնությամբ գանգատվում միրավորանթին,

Հորացիոսիմի սատիրայումՕնհու Մառոսչ օՒճու /1Ըսլոսչ-ը. Փեբուսնայնպիսիմոլեգնություն էր ներդրել այդ գործի մեջ, որ Համարյաթե ջնջված էր Եմաշոչլչ օքաՇօքստ"մակադրությունը: Ուստի է ըա նա կանդ առավ այդ արձանիառաջ: Փողոցը իր սովորության՝ բոլորովին ամայի էր: Այն ժամանակ,երբ նա անփութորեն, գլուխը է իրեն տնկած՝ իր քուղերն էր կապում, տեսավ, որ ստվերըմոտենում պոսը

դանդաղ, այնքան դանդաղ քայլերով,

ինքը ժամանակ ունեցավ գլխարկը: Մոտենալովստվերը որ

դիտելու ստվերի վերարկուն կանգ առավ ավելի անչարժ, քան կարդինալ Բնրտրանի արձանը, ու

Փեբուսի վրա սնեռելովայն տարտամլույսով լի աչքերը, որ կատվի բերծըն են արձակումզիչերը: կապիտանըքաջ մարդ էր ն չատ քիչ կվախհնար դաչույնը բոնած գողից: Սակայնայդ քայլող արձանը,այղ քարացած մարդը 205. 206.

Մի ժամանակես թզենու բուն հմ հղել (լատ.): Էդուենի, այսինքն`Օթյոնիեպիսկոպոս(լատ.):

արեցնրան:Այդ ժամանակները էլ ի՛նչ պատմություններ սրտաճաք չէին պատմում Փարիզիփողոցներում զիչերները թափաուրվականի տեսթով մի վանականի մասին, ն կապիտանը

ասես, որ ռող,

տարտամորենվերչիչեց դրանք: Մի քանի րոպե մնաց ապչած ն վերջապեսխզեց լոությունը՝ չանալով ծիծաղել. Փարո՛ն,եթե դուք գող եք, ինչպես ենթադրում եմ, ապա ինձ վրա թողնում եք այն ձկնկուլի տպավորությունը, որ գրոծում է րեկույզի կճեպի վրա: ես քայքայված ընտանիքի զավակ հմ, սիրե-.

լիս: Դիմեցեքայն կողմը: Այս կոլեջի

կա Քրիստոսի պածվում է արծաթեղենիՀետ: մատուռում

խաչափայտիմի կտոր, որ Ստվերի4եռքը դուրս եկավ վերարկուի տակից ն իջավ Ֆեբուսի բազկի վրա արծվի մագիլի ուժզնությամբ: Միաժամանակ ստվերը խոսեց.

կապիտա՛ն Փեբուս դը Շատոպեր: Գրո՛ղըտանի,- դոչեց Ֆերուսը,- որտեղի՞ց գիտեքիմ անունը:

-

-

նս

միայն ձեր անունը,- չարունակեց վերարկուով մարդը գերեզմանայինձայնով,- այլն այն, որ ժամադրություն ունեք -

գիտեմ

ոչ

երեկո:

այս -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Այո,- պատասխանեցապչած Ֆեբուռը: ժամըյոթին: Քառորդ ժամ Հետո: Փալուրդելիմոտ: Ճիչտ այդպես: ՍուրբՄիքայելկամուրջի անառակուձու մոտ: ՍուրբՄիքայելՀրեշտակապեւտի, ինչպես աղոթագիրքնէ ասում: Ամբարի՛չտ,-մոլտաց ուրվականը:- Մի կնոջ Հետ: ՇԸՕդ/Ա60Ի7: Որի անունն է... Սմերալդա,-պատասխանեցՖերուսը զվարթությամբ: նրա

ամրողջ անչոզությունն աստիճանարարվնրադարձել էր: 207.

հմ (լատ.): խոստովանում

Այս

արտասանելիս ստվերի մաղիլը կատաղությամբ

անունն

թափաշարեց Ֆերուսի թեր: դու կապիտա՛ն Ֆեբուս Շատուղղեր,

-

ստում

ես:

ՈՎ (արողանար այղ վայրկյանին տեսնել կապիտանիբոցավառ դեմքը, դեպի նտ կատարածայնքան ուժչին ոստյունը, որով ազատեց բազուկը սեղմող աքցանից,այն խրոխտտեսքը, որով ձեռքը տարավ իր «րի (թին, իշկ այդ զայրույթի ղեմ-Հանդիման վերարկուով մարդու մռայլ անչարժությունը, կրկնում նենք, ով տեսներ դա, կաոսկար:

Ժուանին արձանիմենամարտիսլես մի բան էր: Քրիստոսն սատանան վկա,- զոռաց կապիտանը:- Այսպիսի որեվ մեկի ականջը, ե խոսքեր Հազվադեպ է լսում Շատոպերներից Դա Դոն

ու

-

չես Համարձակվիկլկնել:

դու

Ստում

-

ես,--

ասաց

սավերը սառնասրտությամբ:

ե՛ առիոււնն ատամներըկրճտնց: Ե՛վ վանական-ուրվականին,

խախապաչարմունքի երկյուղը ամենն ինչ մոռացավայդ փայրկյաեին: Նա միայն տեսնում կր մի մարդու, գիտակցում էր մի րան՝ վիրավորանջ: Այդպե՞ս,Հա՞, չա՛տլավ,- թոթովեց նա բարկությունից խեզզված ձայնով: Ապաքաշելով սուրը ն կմկմալով, որովչետն զայրույթն ել սարաափինման դողացնում է մարդկանց,ավելացրեց. Հենց այստեղ, անմիջապես,իսկույն նեթ. սրերը կչափենջ: Սրբերը: Թող արյունը Հոսի սալածատակիվրա: իսկ Հակառակորդըչէր չարժվում: երբ նա տեսավ իր ախոյանին խոյանալու պատրաստ վիճակում, ասաց դառնությունից թրթռուն -

-

-

չեչտով:

կապիտա՛ն Ֆեբուս, դուք մոռանում եք ձեր ժամաղրությունը: նման Ֆերուսի մարդկանցբունկումներընման հն կաթնապուրի.մի -

կաթիլ

սառը

չուրը բավական է նրա նոր ՀանդարտեցնելուՀամար:

Այդ Վարզ խոքն իֆեցրնցկապիտանիձեռքում

չողչողացող

սուրը:

օրը,մի ամիսՀեւոո,ւռասը։ոարի Հետո, դուք ինձկզանեք ձեր կոկորձեր ժամադրությանը դր կտրելու ո"լատրաստ: Բայցմինչ այդ դնացեք Ճիչտ որ,- ասաց Փեբուսը` կարծեսթն ինքն եր առջենածան.-- Հիանալի բան է մեկ ժամադրությամբ ելու պատրվակորոնելով, ես / մի աղջիկ մի սուր: Բայդ չեմ Հասկանում, թե ինչու մեկի դոռնել Թերանամմյուսից, երբ կարողեմ երկուսնէլ ունենալ: Համար եվ սուրը դրնց ո"լատյանը: ձեր ժամադրությանհը,կրկննպանծանոթը: Գնացեք Ֆնբուսը մի փոբր չփոթված,-չատ Պարո՛ն,սկատասխանեց եմ ձեր վեՀանձնություն չեործակալ վաղնէլ բաՀամար:Արդարե, ն վուկան ամանակ կունենանք բանալու սատովածքներկոճակսղեր վրա: Եւսերախտապարտեմ 4եզ, որ ՀայրԱգումիմեր սլատժուճանի ժամ նս անցկացնելու: Ես ենձ թույլ եք տալիսմի Հաճելիքառոլդ առվի մեջ ն ժամանակին ձեզ կքնացնեեմ Հույսունեի,Թոռ էլ կծասնեմ -

-

-

մի Քիչ սպասեցնելայսպիսի դուք դեռղքերում: Սակայն

Համարձաւկ

ինձ,ուստի ավելի ասրսծով կլինի գործը Հնտա117 վաղվան: ժամը,ԱՆ ԼԱ /ւբեմնՖ. չնեումմ Իմ ժամադրության, դիտեք, մոթինէ:- Այստեղ ՓՖեբուսն քորեց:- Թո՛ւ, գրո՛ղը ականջը սու անզամ չունեմ խղճուկսենյակի վարձը տանի,մոռացել էի, որ մի ի»կ կուցենա առաֆուց առավ վճարելուՀամար, կավատուծին չի վստածում ատանալ, ինձ: ԱՀա, կվճարեք սրանով: մորդ եք թվում

ն

-

զզաց, Փեբուսն

ձեռքը մի խոչոր չկարողացավզսպել իրեն, վերց-

թե ինչպես անծանոթի սառը

դրամ սածեցրեցիր ձեռքի մեջ:

նա

ըեց դրամը ն սեղմել նրա ձեռքը: .

-

որ

ես

Խա: Աստվա՛ծվկա, լավ սողաեջ դուք,բացականչեց ՄիայնԹե մի պայման,- ասաց անծանոթը:- Ապացուցեքինձ,

սխալվում էի, իսկ

ճիչտ էիք

դուք `

ասում:

ինձ մի Թաջցրեք

դա որեէ անկյունում, որտեղից ես կարողանամտեսնել, իսկապե՞ս

այն կինն է, շրի 0՛

-

անունն

ասացիք:

խնդրեմ, ինձ Համար մեկ է,-

կվարձենքսուրբ

պատասխանեցՖեբուսը:-

Սարթայիսենյակը, դուք

էլ կարող եք կողքի չան

բնից Հանգիստ,ուզածի չասի նայել: Դե

-

գնանք,-

ասաց

ստվերը:

Պատրաստ ձեզ ծաւռայելու,չասաց կապիտանհը:Ձգիտեմ՝ եմ

-

տյար

դուք

սատանան

եք անձամբ, թե ոչ,

բայց

այս

երեկո լինենք

լավ բարհկամներ,իսկ վաղը կվճարեմ ձեզ՝թե՛ իմ ջսակի, Թե՛ րի բոլոր

պարտքերը:

Եվ սկսեցին արագ իմաց տվեց,

որ

քայլել: Մի քանի րոպե

Հետո

գետի խշչոցը երանք Սուրբ Միքայել կամուրֆի վրա են, իսկ

կամուրջն այդ դարաչրֆանումծածկվածէր տներով:

Նախես ձեզ կուղեկցեմ ներս,- ասաց Փեբուսն իր ուղեկցին,ապա կզնամ գտնելու գեղեցկուչուն, որ պետք է սպասիինձ Փոքր Շատլեիմոտ: Ուղեկիցըոչինչ չլատասխանեց: Ամբողջժամանակ,որ նրանք Քայլում էին կողք-կողքի, նա ոչ մի բառ չէր ասել: Ֆեբուսը կանգ -

առավ մի ցածր դռան առաջ

ն

ուժգնորեն բախեց, դռան ճեղքերից

երնաց:

լույս -

-

Այդո՛վ Ե.- Հարցրեց անատամ

Աստծո՛ւ

բերանիցլսվող մի ձայն: մարմին,Աստծո՛ւ զգլուխ,Աստծո՛ւ փոր,- պատասխանեց

կառլիտանը: Դուռն

անմիչապեսբացվեց, ն նորեկներըտեսան մի պառավ կին մի լամպ՝երկուսն էլ դողդոջուն: կորաքամակ այդ պառավըՀագել էր ցնցոտիներ, տմբամբացող գլուխը փաթաթված էր ինչ-որ ջրֆով, ու

դեմքի վրա ասես փորվածէին մանր աչքերը, կնճիռներըծածկել էին

ձեռքերը, դեմքը, վիզը ամեն միչն, բերանիչուրը

տեզ. չրթունթները մտել էին լնդերի կային սպիտակաղվամազիփնչիկներ, որ չողո-

Քորթ կատվի տեսք էին տալիս նրան: կացարանի ներարպառավից

պակասջայքայված չէր: կրածածկպատեր,աոտատաղինսն Հեձանանկյուններում, մեֆներ, փլփլածբուխարի, սարդոստայնեեր բոլոր տեղըխարխուլ կաղ սեղանների նստարանենըիկույտ, բուխաու

ու

որ ստանում էր դեպի առաստաղիկափույրը: ելարան, ավելիճիչտ՝ ուղեկիղն այդ որջը մտնելուն լես վերարՓեբուսի խԽործրդավոր կեգուղն իջեցրեց իսկ կապիտանըսարակինոսի կուի մինչն.աչթերը,

է ասում: ինչպես մեր սթանչելի Ռեյնիեն"" ՍուրբՄարթայիսենյակը,- ասաց նա: -

անվանելով նրան`չտասլեց էթյուն Պառավը մոնսենյոր

պածարանի մեֆ: դարակի

Դա

այն

արծաթե դրամնէր,

որ

Թաքցնել

ոն.

Թիկնո-

ցով մարզը տվել էր Ֆերուսին:երբ սլառավը չրֆ/վեց,մոխրիմեջ խագիսախոիվ ե գչլոտ մանչուկը ճարոլկորենմոտեցավ դարակին, վերցրեց դրամը ն տեղը դրեց խոիվի ճյույից պոկած մի չոր ղացող

տերն:

Պառավընչան արեց երկու ազնվականներին, ինչպեսանվանում

էր նրանց, Հետնել իրեն,ւ սկսեց բարձրանալ փոքրիկ սանդուղքով: լամպը դրեցսնդուկիվրա: Փճբու վերնի Հարկը՝ Հասնելով օր, որպես տանու մարդ, բացեց մի խավարԽղցիկտանող դուռր: ասաց սիրելի՛ս,Մռեքջ այստեղ, Թիկնոցավոր մարդնառանց որնէ -

եսս

իր ուղեկցին:

Խոսք ասելու,Հնեաղանդվեց լսեց, թե ինչես Փեբուսը նիգով

վրա, ներա ծածկվեց վայրկյանՀետո պառավիՀետ իջավ Լույսն անչշետացել էր: դուռր

ն

նա

փակեց ե մի

սանդու դթից:

208. ՄոթյուրենՌեյնին (1573-1613), միջետդգաղրյան ֆրանսիացի ոասոխլոական ականավոր բանաստեղծ:

ՊՂԱ

ԳԵՏԻՆ

ՆԱՅՈՂ ԼՈՒՍԱՄՈՒՏՆԵՐԻ

ՕԳՏԱԿԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

կլոդ Ֆրոլոն (որովչետնմենք ենթադրում ենք, թե ընթերցողը Փերուսիցավելի ուչիմ լինելով, այդ արկածիընթացքում այլ ուրվամի քանի կերպ վանականչի տեսել, եթե ոչ սարկավագապետին) վայրկյանխարխափեցայն խավարխորչում, որտեղ փակել էր նրան կապիտանը:Դա մեկն էր այն անկյուններից,որ ճարտարապետները երբեմն թողնում են տանիքի ն Հենման պատիմիանալու կետում: Այդ չան բնի (ինչպեսխիստ դիպուկ անվանել էր Ֆեբուսը) ուղղաձիգ կտրվածքը կար այնտեղ, ո՛չ էր:Ո՛չ պատուչան հռանկյունաձե. լուսանցույց,

տանիջի թեքությունը թույլ

ն

մնալ: կլոդը պպզեցփոչու

ն

չէր տալիս կանգնած

ոտքերի տակ փչրվող գաֆակտորների

վրա: նրա գլուխը վառվում էր. ձեռթերով իր չուրֆը

չոչափելով՝

գետնին ընկած մի ապակու կտոր գտավ, դրեց ճակատին ն

այդ

սառնությունից մի քիչ Հանդատացավ:

ի՞նչ էր

ժամանակկատարվում սարկավաղապետի խավար

այդ

Աստված միայն կարողացանիմանալ դա: Ճակատագրական ի՞նչ կարգով էր նա դասավորումիր մտքում Ֆերբուսին, էամերալդային, ԺակՇարմոլյուին,իր փոթը եղբորը, որին Հոգու մեչ.

նա

ն

այնքան սիրում էր, իսկ այժմ լթել եր ցեխի մնչ, մարկավագամլետի իր «քեմը, գուցե ն իր Համբավը, որ քաչել-բերել էր Ֆալուրդելի մուտ, այղ

բոլոր

բոլոր պատկերները,

արկածները: ես

այդ

չեմ կարող

կասկածիցդուրս է, որ այդ բոլոր գաղափարներըմի զարծուրելի կծիկ էին կազմում նրա մտքի մեֆ: Քառորդ ժամ էր ընդամենը, ինչ նա սպասում էր, սակայննրան Թում էր. թե ծերացել է մեկ դարով: Հանկարծնա լսեց փայտե փոքբիկ սանդուղքի աստիճաններիճոճոոցը. մեկը բարձրանում էր: ասծլ,

բայց

կափույրըբացվեց ն

լույս

երնաց: Նրախորչի որդնակերդռան վրա

կար բավականինլայն մի ճեղք,

նա

դեմքը կոլցրեց դրան, այղ 4եով

կարող էր տեսնել այն ամենը, ինչ տեղի էր

կողթի սենյակում: կափույրիբացվածքիցնախ դուրս եկավ կատվաղեմպառավը լամպը ձեռքին, ապա Ֆերբուսը՝ բեղերը աղալելով,Հետո մի երրորդ անձնավորությունԷամերալդայիգեղեցիկ դեմքն նրբագեղ նա Քաճանան տեսավ, որ գետնից դուրս եկավ որպես մի իրանը: ունենում

ու

ամոլ տարածվեցնրա աչքերի չլացուցիչ տեսիլք: կլոդը դողդողաց, վրա, բներակներնսկսեցինուժզնորենբարախել,ամեն ինչ դժժաց չլսեց: պատվեցնրա չուրֆը: Այլնանա ոչինչ չտեսավ ու

ու

երբ նա սթափվեց,տեսավ, որ Փեբուսն նատած

ու

Իսմերալդան մենակեն

սնդուկի վրա, որը սարկավագապետին Հատակտեսանելիէր

դարձնումայդ երկու ծրիտասարդդեմբերը, ն մի ողորմելի խշտյակ ողորմելի սենյակիխորքում: Խչտյակիկողքին կար մի լուսամուտ, որի մանրակտորապակիներից չատերը ֆարդված էին անձրնաչար սարդոստայնիձնով: Այդ լուսամուտն ել թույլ էր տալիս իր կտրատված՝ ցանցի միչից տեսնել երկեթի մի պատառիկն Հեռվում, փափուկ ամպերի վերմակիվրա Հանգչածլուսինը: Դեռատիաղջիկը չառագունած էր, չիոթաշար խոովածույզ: նրա նրկար, խոնարչած թարթիչները ստվերում էին չիկակարմիր այտերը: Սպան,որի վրա նա չէր Համարձակվումբարձրացնելաչն Քերը, Հրճվանջիցչողում էր: Մեքենայաբար անվարժությանզմայլելի չարժումով աղջիկը մատի ծայրով անչեթեթ դծեր էր անում նատարանի վրան դիտում էր իր մատը: երա ութերը չէին երճում, փոքրիկայծը նատած էր ոտքերի վրա: կապիտանը չքեղ էր Հագնված, վզին գաստակներինփարթամ ժանձկածալքեր կային, որ մեծ պերճանք ծր այդ դարաչրչանում: կլոդըդժվարությամբմիայն կարողացավ լճել, իր քունքերը պայթեցնող արյան բաբախմանմիչից, թե ինչ էին ասում նրանք միմյանց: . ու

ու

(Բավական տափակբան է սիրաձարներիզրույցը: Անվերջ«աիեմ անչամ հրաժչտականմի անպաճույճ րում ձեզ»: Ջափազանց ու

Փլազ անտարբերմարդկանցՀամար, երբ

դա

զարդարվածչէ որեէ

նվազայինթրթոանքով: Բայցկլողը որպես անտարբերչեր լսում): 07, մոնսննյոլ: Ֆելոուս,մի արչամարձեք ինձ,- ասում էր դեռա-

տի աղչիկն առանց աչքերը բարձլրացնելու,- հս զգում եմ,

որ

իմ

արածը վատ բան է:

ձեզ, սիրո՛ւնմանկիկ,- պատասխանումէր կաԱրձամարձե՞մ

-

պիտանը գերազանց

բարեկիրթ կնամեծարության չեչտով,-

ու

ձեզ, արծամարծե՞մ գլուխը վկա, ն ինչո՞ւ: Որ եկա այստեղ: Այդ մասին, դեղեյկուչիս, ես այլ կարծիթիեմ: Ասածու

-

-

արծամարձեիձեղ,

Ես ոչ Թե պիսշի

ատնի:

այլ

Դեռատիաղչիկ սարսափածնայեց ապային: Ատե՞լինձ: Բայց ես ի՞նչ եմ արել: Շատ ձրկարթախանձելտվիք ձեզ: Ավա՛լ,- վրա բերեց ազջիկը,- «բանն այն է, որ ես դրժում եմ մի ուխոո.. Ծնողներիսչեմ զանի... Թալիսմաննիր զորությունը կկորցնի: Բայց ի՞նչ փույթ, Հիմա էլ ինչի՞ս են պետք Հայրը կամ -

-

-

մայրը:

Այսպեսխոսելիս ու

նա

կապիտանիվրա սնեռեց ուրախությունից

ջեքշանքից խոնավացածիլ' լսոչոր,

«ն

Գրողնինձ տանի,քե Հասկանում համերաղդան մի վայրկյան մնաց լուռ, -

աչքերը:

4եզ,- գոչեց Ֆերուսը: ապա աչթերից մի արցունք

եմ

Գլորվելուց, չուրթերից էլ մի Հառաչ արձակվելուց Հետո, -

մոնաննյոր, ձեզ սիրում ես

ասաց.

եմ:

Դեռատի աղջկաչուրը ողֆախոՀությանայնպիսիբույր կար, Քինության այնսլիսի Հրապույր, որ Ֆերուսն այնքան էլ անկաշկանդ Հէ զգում իրեն նրա մոտ: եվ ածա այդ խոսքը Համարձակություն առա-

տվել նրան:

Դուքսիրում

ն գրկեզ եք ինձ,- առաց նս Հափչտակությամը նա սսլասում: գնչուծու մեջթը:Հենց այդ առիթին էր Քածանան տեսավ դա ն մատի ձայրով փորձեց կրծքի տակ թաքցրած դաշույնի սայրը: -Փնբո՛ւս,-չշարունակեց գնչուծինմեջքիցկամացուկ ոլոկելով եք, զեղեկապիտանի կառչունձեռքերը,-դուք բարի հք, մեծածողի պիկեք դուջ. փրկեցիքին4ձ,որ գեչուների մնջ կորած խեղճ երեխահմ: է, էնչ ես երազումԼ22 այնպիսի մի սպայիՀանդիլել, որ Վաղուց -

Ր

ն

ինձ: Եվ 4նգզ

էի

բազ ում,

երա

նախքան "Ք

ձեգզ ճունաչելը, չելը

իմ

Փեբուս. բ

ինչսլես դուք, գեղեցիկ նչանաղգեստուններ. ասկառեհրապաձը սուր: Ձեր անունըՓերուս Լե տեսք է. գեղեցիկ է այդ անու նը, սիրում եմ ձեր անունը, սիրում եժ ձեր սուրը: Հասլա՛,Քաչեցեք ձեր ոլւպեսզի ւնսննմ: սուրը,Փեբո՛ւս, ն ժպտալովսուրը -Հանեց ռրոոլաասաց կապիտանը երեխա՛,նայեց կոթին,չեղլին, Հետաքրքրությումբ զնենց նից: Գնչուծին

իմ

ու

նչանագրն շ ԳԸ"ՐԸ

ոկատի

-

Բաջի սուր

ես

ն Համբուրելով Բուր

դու:

Ես

սիրում

սուրը՝ ՐԸ

եմ

ուս

ադ.

իմ կապիտանին:

ե նրա դեղեցիկխոնարձածվղի ՓՖերբուսը դարձյալ օգտվեց առիթից

վրա դրոչմեց մի Համբույր, որիցիճկույն ուղղվեց բալինն

կարմրած

աղֆիկը,- Թոդեք,որ Փեբո՛ւս,-չշարունակեց

մի Քիչ խոսեմ: Հ ասակով լռեմ ձեզ ամբողջ Հասվա՛, եկեք,որպեսզի ձերխթանների զեգոցը:Որքանգեղեցիկ նք դութ: -

ման

տնսնեմ

ու

նրան Հաճոյանալու Համարվեր կազավ, միաժամանակ կառլիտանը կշտամբելով աղֆկաւն. գոչունակության ժպիտով Իրոք երեխա եք: Ի դեպ, զեղեցկուծի՛ս, տեսե՞լեք ինձ զորածանդեսի զգեստով: ոչ,Ավա՛ղ, պատասխանեց Իսմերալդան:

ն

-

-

Այ, գեղեցիկը դա է: բայց Փեբուսընորից նստեց երա կողքին,

-

առաջ:

չատ

ավելի մոտիկ, քան

Լսեցեք, սիրելի՛ս: Գնչուշինիր գեղեցիկՃեռքով մի քանի թեթն Հարվածներտվեց նրա բնրանին՝ խելաչեղությամբ, չհորչաղեղությամբ ն Հրճվանքով -

լի մանկամտությամբ:

ձեզ չեմ լսի: Սիրո՞ւմեք ինժ: Ուզում եմ, սիրո՞ւմեք ինձ, թե՞ ոչ:

-Ոչ,

ոչ,

Դեո

-

ես

Հարցնում ես, թե սիրում

եմ

որ

ասեք

քեզ, իմ կյանքի Հրեչտակ,-

Իմ

գոչեց կապիտանըկիսաչոքծլով:մարմինը,իմ արյունը, իմ Հոամեն ամեն ինչ քոնն է, գին, ինչ քեզ Համար է: Սիրո՛ւմ եմ քեզ ե

Քե՛զ եմ միայն սիրել: նման կապիտանը Հանգամանքներում այնքան Հաճախակիէր կրկնել այս նախադասությունը, որ Հիմա արտասանեցմեկ չնչով, առանց անգիր «երտածիցմի սխալ անելու: Այս կրքոտ խոստովանությունը լսելով գեչուչին Հրեչտակային երջանկությամբ լի Հայացքն ուղղեց երկնքին փոխարինողկեղտոտառաստաղին. -

Ռ՛«,-

մրմնչաց նայ-

ածա

այն վայրկյանը, երբ մարդ կարող է

ժեռնել:

Փեբուսը «վայրկյանը» Հարմար Համարեց՝ խլելու մի նոր

Համ-

նոր տառապանք պատճառեցիր որչում թաքնված Թշվառ սարկավազապնտին: Մեռնե՞լ,-գոչեց սիրավառկապիտանը:- Այդ ի՞նչ եք ասում, նս,

բույր

որը

-

չքնա՛ղՀրեշտակ,ապրելու ժամն

է

սա,

ապա

ասածթե ոչ Յուպիտերի

վայելքի«կզբի՛ն:Գրողը

ները դատարկբան են. մեռնել այսքանքաղցր

տանի,այս

ի՞նչ կատակէ: Ոչ, ոչ, այդպիսիբան չի կարողլինել: Լած-

ցեք, իմ «իրելի Սիմիլար..Էսմերալդա... ներեցեք, այնքան տարօրինակ սարակինոսյանանուն

ունեք

դուք,

որ

հս

չեմ կարող ճիչտը

արտասանել:կարծես թն թփուտ լինի ճանապարծսմեկից կտրի: Աստվա՛ծիմ.- ասաց խեղճ աղջիկը,- մինչդեռ հս էլ կարծում ն

-

գեղեցիկ է այդ անունն իր բացառիկությամբ: Բայց քանի ձեզ դուր չի դալիս, ես կուզենայի, որ ինձ կոչեիք Գոտոն: էի,

որ

որ

չեչին բանի Համար. լա՛վ,նազելի՛ս, չվշտանանք այդպիսի այնպիսիանուն է դա, որին պետք է վարժվել, ն ուրիչ ոչինչ: Մի անդամ որ անգիրսովորեցի, դրանիցՀետո ինքնին կարտասանվի ես իմ սիրելի՛ ձեզ պաշտում եմ իմ ամրողֆսրտով: ՍիմիլարԼսեղեք, եմ սիրում ձեզ: Ես ճանաչում եմ մի Հրաչք բան է, թե ինչպես

Դե

որ աղֆկա,

Համար բարկությունից կտլ/աքի...

դրա

գնչուծին ընդչատեց նրան. Խանդոտ -

-

Այդ "վ

է:

է պետք,Ինչների՞դ

պատասխանեցՓեբուսը:-Ինձ սիրո՞ւմ

նեքդուք:

Ո՛Հ...- բացականչեց Էսմերալդան: Շատ, լավ. այդ էլ բավականէ: Դուքկտեսնեք, թե ինչպես եմ ես սիրում հր եռաձեզ:Թող սատանաների ւարագլուխՆեպտունն խոցի ինձ,եթե ես ձեզ չդարձնեմ աշխարծի ամենածրժանիեղանով չանիկ արարածը:Մի որեէ տեղ մենք կունենանք մի փոքրիկ,սիրուն ես կսարքեմձեր լուսաԵս էմ նետագձիդների բնակարան: զորածանդ տակ:Բոլորն մուտների էլ ձիով ենն բանիտեղ չեն դնում լապիտան Մինյոնինետաձիգենրին: մեջ կան ւռեգավորներ, աղեղԴրանց Ես կայանավորներ Հրածար կրակողներ: ձեզկտանեմ Փարիզի զորի մեծ ստուդատեսին` Փառածեղ բանէ: Ռյուլիի Հարթավայրը: Ութսուն Հազար սպիտակզրածակիր, զինվածմարդ,երեսուն Հազար յոթ օղազրաձավոր. կուրտիկավոր Համքալոություննել,ի վաթսուն դրոչ`արդարադատության, ռլալատի, Հաչվային գանձապետության ւմտատանա Հարկաբաժանման մի խոսքով` վարչության դրոշակները, Ես ձեզկտանեմ տեսնելու յական պճնածանդես: արքայականասլաեն: րանքի առյուծներին, որոնք վայրի դազաններ էլ Բոլորկանայք --

ու

ու

սիրում

են

այդպիսիբաներ:

Մի քանի վայրկյան էր արդեն, ինչ դեռատի աղչիկը տարվածիր

երազում Հրաչաղգեղ մոթերով՝

էր

ՖեբուսիձայնիՀեչյունի Ներքո,

առանցըմբոնելու նրա խոսքերի իմաստր:

չարունակեց կապիտանը՝ չա՛տ երջանիկ կլինեք դուք,միաժամանակ գոտին: արձակելով գնչուծու կամացուկ անում,Հարցրեցաղջիկը աշխուժությամբ: Այս Այդ ի՞նչ եք «բռնադառտությունը» կտրեց նրան երազանքից: Ռչինչ,- պատասխանեցՖելուսը,-- ես միայն այն էի ասում, թե փողոցային զգեստավոՀարկ կլինի Հլաժարվել այս անչեթեթ րումից, երբ ին4 Հետ կլինեթ: Երբ ջեզ Հնտ կլինե՛մ, իմ ՖՓնբուս,-ասաց դեռատի աղջիկը խանդաղատանքով: Ե նորիցխորասուզվեց մտքերի լռության մեֆ: դրկեց երա մեջքը կապիտանը նրա մեղմությունից արտապնդված՝ առանցդիմաղրությանՀանդիպելու, ապա սկսեցթույլ չրչյունով արձակել խեղճ աղջկաիրանակալիկապերը ն այնպեսխառնչտկեցել/ա լանֆապանը, որ չնչակառւր սարկավագապետըտեսավ, Թե ինչպես չՂարչի տակիցդուրս եկավ զեչուծու մերկ, դեղեցիկուսը կլորիկ թուխ, ինչպես Հորիզոնիմչուչից ծագող լուսինը: նա չէր խանգարում Փերուսին: ոչինչ աղզֆիկը կարձես Դեռատի չէր նկատում: Հանդուգն կաղիտանի աչթերը չողչողում էին: ՀանկարծԷսմերալդան չրֆվեց ղեպի նա: Փնբո՛ւա,-ասաց անծուն սիրո արտածայտությամբ,-սովորեցրու ինձ քո կրոնը: Իմ կրո՛նը,-գոչեց կառլիտանը քած-քած ծիծաղելով:--Ես եզ է պետքիմ կրոնը: փորեցեեմ իմ կլո՛նը: Շանթ կայծակ,ինչեերի՞դ Ռրպեսցիամուսնանանք,- պատասխանեցաղջիկը: Սասլիտանիդեմքը ստացավ զարմանքի, արձամարծանթի, անձոգության ն լպիրչ պագչոտության խառն արտածայտություն: Պածո՛,- գոչեց նա,- մի՞թեամուսնանալըանձՀրաժեչտություն է: ն Գնչուծինգույնը գցեց, նրա գլուխը տխրագինՀակվեցկրծքի վրա: իմ չքնա՛ղ սիրաճար,- քնքչորեն չարունակեց է Համար է այդ Հիմարությունը: Ի՛Նչ մի անչրաժեչտություն Օր

-

-

-

ու

-

ու

ու

-

սո-

-

ու

-

-

Ֆերուսը,ինչի՞

-

մի՞թեպակասեն սիրում մարդիկիրար Հենց միայն ամուսնանալը. որ լատիներենչեն լփռտումտնրտերի կբղուկում: այն պատճառով, Իր ամենաքաղցը միաժամանակամմա ձայնովայսսլեսխոսելով` մուռենում էր դեչուծուն.նրա չոյող ձեռքերը նորից իրենց դերն էին այնքան նուրբ ճկուն այդ մեջթի չուրջը, աչքերը կատարում Հետղզծետե ավելիէին վառվում ն ամեն ինչ ազդարարում էր, որ է այն բոզեներին, երբ Փերուսնակներեաբար մուննում սղարոն է որ բարեմիտ ինքն այնքան Յուսղիտերն էլ ղժություններ արել, Հոմերոսնստիպվածէ մի մպ կանչելիրեն օզնության: եվ այդ մենը տեսնում էր կլոդ Փրոլոն: Դուռը չինվաւծէր քոլոորոնք րովին փտածտակառի չերտափայտերից, լայն անցքերէին թողելիրար միջն՝ռրսի Հետամուտ Թոչունինր Հայացքի Համար: որ մինչ այդ դատաԱյդ Թխամորթ լայնաթիկունք Փածանան, էր սարսռում պարտված վանքի խստաչունչ կուսակլացությանը, եռում էր սիրո,գիչերվա այղ տեսարանիառաֆ: Հեշտասիրության Դեռատի դեղեցիկ աղֆիկը. որ կիսամերկ ընձեռնված էր այդ քարյուներիտասարդին,կարծեսՀալած արճիճ էր Հոսնցնում տեր կյոդի երակներիմեջ: Արտակարգ ապրումներ ուներ նա: Հայացքը ու

ու

ու

ու

ու

սա-

խանդո որամու վավաշոտխանդով խորամուխ էր լի նում ավաոտ

ամեն

ի

մի

գնդասեՀանված Հանված գեղ

ղի տակ:Ով կարողանարայգ պածին տեսնելորդնակնր տախտակներին փակչած Թե տեսնում այդ դժբախտ մարդուդեմքը,կկարծեր,

նայում է եդնիկ Հոչոտող որ եր վանդակից վագրիկերպարանք, Նրաբիբերը դռան ճեղքերից վառվում էին մոմերի լես: չնադայլին: ՀանկարծՓեբուսը արագ շարժումով բարձրացրեց գնչուծուլանԽեղճաղջիկը, որ մնացելէր դժգույն հրազկոտ, կարծես ֆակալը: Ընե նա դոստ արթնացավ, Թափով Հեռացավ ձեռներեցկապիտանից մի Հայացքնետելով սերին, կարմրած չփոլթված, հր մերկ կրծթին հր գեղեցիկ թները ծալեց լանջի վրամ̀նրբկուամոթիցՀամրացած՝ ԹյունըԹաջշցնելու Համար:Եթե չլիներ Հուզմունքի այն բոցր, որ չաէր նրա այտերը, այդ (ռիկ անչարժ վիճակում տեսնելիս, ռադունել է

ու

ու

ու

ու

ու

թվում էր, թե

դա

Ողջախոչությանարձաննէ: Նրա աչքերը մնացել

էին խոնարՀած:

Սակայնկապիտանիչարժումը երնան էր բերել այն խործրդավոր կրում էր վզից կախած: թալիսմանը, որ էսմերալդան Այս ի՞նչ բան է, Հարցրեց Փերուսըբոնելով այղ պատրվա-

-

կը՝նորից մոտենալու Համար այն գեղեցիկէակին, որին վախեցրելէր: Ջեք մի տաք դրան,-

-

Հապաննէ դա:

Դա

իմ

պաաղֆիկըաշխուժությամբ,ես արժանի

ասաց

ինձ կօգնի գտնելու ծնողներիս,հթե

նրան: Ո՛Հ, թողեք ինձ, պարո՛նկապիտան:Մայրի՛կ,իմ խեղճ

մնաժ

մայրիկ. մայրի՛կ.ո՞ւր

դու, օգնության Հասիր ինժ: Խղճացե՛ք, Փեբուս, վերադարձրեք իմ պարո՛ն լանջակալը: Փնբուսնընկրկեց ն սառը չեչտով ասացեմ աՀա, Է՛, օրիո՛րդ.տեսնում որ դուք ինձ չեք սիրում: Քեզ չե՞մ սիրում,- գոչեց թշվառ աղջիկըն միաժամանակկախվլից՝ նստեցրեցիր կողքին:- Ես քեզ չե՞մ սիրում, վելով կապիտանի իմ Ֆեբուս.այղ ի՞նչ ես ասում, չարսի՛րտ. ուզում ես սիրտսպատաոամեն բան, ինչ պատա՛ռ անել: Դե՛ լավ, ուզում ես, արա ինձ Հետ` ես քոնն եմ: Ինչի՞սէ պետք իմ թալիսմանը,ինչի՞սէ սլետք մայրս, հա իմ մայրը, քանի որ քեզ եմ սիրում: դու Ֆեբո՛ւս,իմ սիրելի Ֆեես

-

-

առ

բուս,

ինժ տեսնում

իկն

եմ,

քեզ

որին դու

փնտրելու: Իմ

ես

դու.

ես

եմ, ե՛ս,

չես ուզում

ինժ նայիր, հս այն փոքրիկաղ-

մղել,

ետ

որ

գալիս է, ինքն է զալիս

Հոգին,իմ կյանքը, իմ մարմինն

ու

քոնն է, ի՛մ կապիտան:Դե լավ, պետք չէ, չենք խորժ է քեզ. բացի դրանից, ով

եմ

ես՝

անձը,ամեն ինչ

ամուսնանա.

դա անա-

փողոցիմի թչվառ աղֆիկ,իսկ

դու, Եմ Փեբուս,ազնվականմարդ նս դու: Իրոք որ երեելի բան է սպայի Հետ: Ի՛նչ Հիմարություն կլիներ՝ սլարուՀին ամուսնանում էր իմ կողժից: Ո՛չ, Ֆեբո՛ւս,ո՛չ,

լիքը:

Ք"

ես

կլինեմ թո սիրուչին,

Շաճույքը, երբ ուզենաս,

քո

թո

զվարճա-

կամակատարաղֆիկը:

ես

Հենց դրա Համար ստեղծվածա̀րատավորված,արծամարծված, անպատիվ,ի՛նչ արած, բայց ն՝ սիրված: ես կլինեմ կանանցից եմ

Յ94

Իսկ երբ պառավեմ կամ տդեղաամենածպարտը, ամենանրջանիկը: նամ, Ֆեբո՛ւս,երբ այլեւս4եզ սիրելուարժանի չեմ Լենի, տե՛րիմ, որ ծառայեմ դուք կճանդուրժեք, ձեզ:Թող ուրիչ կանայք ձեզՀամար ես՝ կտանեմ ասեղնագործեն, իսկ ձեր աղալսինը՝ խնամք վզնոցներ դրանց: Դուք թույլ կտաք, որ փայլեցնեմ ձեր խթանները,խոզանակով մաքրեմ ձեր բաճկոնակը,սրբեմ ձեր կոչիկների փոչին: Այնպես չէ՞, Ֆերո՛ւս, այդքան բարություն կզիֆեթինձ: իսկ Հիմա, տիրացիր ին, Ֆերո՛ւս, ես ամբողջովինքեզ եմ պատկանում, միայնքե սիրիր սեր: ին4: Մեզ` գնչուՀիներիս,միայն այդ է պետք`ազատ օդ նա Խոսելիս թները գցել էր սպայի վզի չուրֆը, նայում էր նրան ներջնից վեր, աղաչանքի Հայացքով ն արցունքներիմիչից փաթած գեղեցիկժպիտով: Նրանուրբ կուրծքը քավում էր սպայիբաճկոնակի մաճուդին կոշտ ասեղնադործնախչերին, կիսամերկ, դեղեցիկ մարմինըգալարվում էր կապիտանիծնկների վրա: Սիրավառսպան եր Հրաչունչ չրթունջները դրոշմեց աղչկա գեղեցիկ թուխ ուսերին: գլուխը եւտդպած՝ Դեռատի աղջիկը մոլորունՀայացքնառաստաղին, բաբախունսրտովսարառումէր այդ Համբույրից: ՀանկարծՓերուսիգլխից վեր նա տեսավմի ուբիչ գլուխ, կապարագույն, կանաչ չղաձիգ մի դեմք, Հայացքում՝ դժոխային մոտ պանք,իսկ այդ դեմքի մի 4եռք, որ դաչույն էր բոնել: Քաձանայի դեմքն ձեռքն էին դրանք: Նա ֆարգել էր դուռը ն խոյացել այդտեղ: Փերբուսը չէր կարող տեսնել նրան: Դեռատիաղֆիկը զարՀուրելի անսիլքից անչարժացավ,սառեց Համրացավայն աղավնու նման, որ գլուխը բարձրացնելուպածին տհանում է իր բնին նայող արծվի կլոր աչքերը: Էսմերալդան չկարողացավ նույնիսկ ճչալ: Նա միայն տեսավ, թե ինչպես դաչույնն իֆավ Ֆերբուսիվրա ն գոլորչի արձակելովնորից բարձրացավ: Անեծք,-գոչեց կապիտանն ընկավ: ու

ու

ու

տառա-

ու

ու

-

ու

Աղջիկնուչաթափվեց: Այն վայրկյանին,երբ նրա աչքերը փակվումէին, երբ ամեն

զգա-

ցում Հանգչում էր նրա մեչ, նրան թվաց, թե իր չրթունջեերին կրակ

դիավ,

դրոչմվեց ավելի

մի Համբույր, քան գածճի Հրաչեկ

այրող

երկաթը:

երբ նա ուչբի եկավ, տեսավ,որ չրֆապատվածէ գիչերային Հակախմբիզինվորներով, տանում

պա-

էին արնաթաթախկապիտանին.

քաչանան անչետացել էր, սենյակի խորքում, դեպի դետր նայող պլատուչանը լայն բացված էր. Հատակիցվերցնում էին մի թիկնոց, ենթադրում էին, քն պատկանում է սպային: Աղջիկըլոց,

որ

ինչպես իր չուրֆը -

ասում

էին.

կինն է դաշունաձարել կապիտանին: կախարդ

թե

ՈՒԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

լ

ՉՈՐ

ՏԵՐԵՎ

ԴԱՐՋԱԾ

ԴՐԱՄԸ

ԱՐԾԱԹԵ

ն. ամբողջ բակը մածացու անչանգստուԳրենգուարը Հրաչքների թյան մեջ էին: Մեկամիս էր արդեն` չգիտեին, թե ինչ է եղել Էսմենրա մուինչը սաստիկ էր Եգիպտոսի դքսին բալդան, տխրեցնում ու

րացկան բարեկամներին,չգիտեին, թե ինչ է եղել նրա այծը, որ էր Գրենգուարի կրկնապատկում վիչտը:Մի երեկո զնչուծին անՀծետացել էր

այդ օրվանից այլես կենդանության նյան ցույց չէր որոնումներն էին Մ ի տվել:Բոլոր ապարդյուն մնացել: քանի«ընկե

նավոր» տիպի մուրացկան ասել էին

թե տեսել Գրենգուարին,

են

մի սպայի նրանայղ երեկո սուրբ Միքայել կամուրջի չՀրֆավայքում, գնչուական ձեով պսակված գնալիս,սակայն թեայդ ամուսինը

Հետ

րաճավատփիլիսոփաէր

ն

բացի դրանիցորնէ մեկից ավելի լավ էր

Թե ի՛նչ աստիճանկույս է եր կինը: Նա կարողացել էր դաիմանում, էր առաֆաւռել, Թե ինչպիսի՛անծաղթածարելի ամոթխածություն նում այգ երկու Համադրված գնչուծու թԹալիսմանի առաքինություններից 4 մաթեմատիկորեն Հաչվելէր. Թե ինչպիսի՛ դիմադրուու

թյուն

Ցույց

Ուրեմն

նա

կտա

այդ

քառակուսի աստիճանի ողջցախոծությունը:

էրայս ապածով

կողմից:

Ուստին չէր կարողանում այդ անչայտացման ւպլատբացատրել Եա եթե դա ճառը:Խորվիչ էր Համակել նրան: նույնիսկ կնիՀարեր, Հնարավոր լիներ: Այդ վշտի պատճառովմոռացել էր ամեն ինչ, նուի նիսկ հր գրականՀծակումները, նույնիսկ հր

մեծ

աշխատություն

Իջա

Վ

ԻՇԱԱՂԵԿ:ծԼ

ԷԵ ԱԿԵւ"

որ

,

Հույս ուներ տպագրել

ձեոք բնրած առաֆինիսկ փողով (որովչետնգիչեր-ցերեկ տպագրու-

թյան մասինէր

մտածում

այն օրվանիցՀետո, ինչ տեսել էր Հյուզ

Սեն-ՎիկտորիԼԱԱՎճՏՇԱԱՕո-ը7" տպագրված Վենդրլեն դը

Դը

Սպիրի

նչանավորտառերով):

Մի օր էլ, երբ նա տխուր-տրաում անցնում էր Տուրնելիքրեական դատարանիառֆնից, մի խումբ մարդիկ տեսավ Արդարադատության պալատիդարպասներիցմեկի առաֆ: -

ի՞նչ է պատաչել.- Հարցրեց

նա

այդտեղից դուրս

եկող մի

երիտասարդի:

Ջցիտեմ,պարո՛ն,-պատասխանեցերիտասարդը:- Ասում ձն, թե դատում են Հեծյալ պաճակազորիսպանած մի կնոջ: եվ քանի որ պարզվել է, թն կախարդություն էլ կա այդ գործի մեֆ, ապա դատա-

վարությանը մասնակցելու

են

Հրավիրվածեպիսկոպոսն

ու

Հոդգնո-

է, բական ատյանը,իսկ իմ նզլ/այրը, որ Ժոզայիսարկավագապետն հա մի վայրկյանիսկ չի բացակայում: Հիմա ուզում էի խոսել եղբորս Հետ,

իսկ -

սակայնբազմության պլատճառով չկարողացաՀասնել նրա մոտ. դա

խիստ փչացնում է իմ գործը, որովշետն դրամի կարիք ունեմ:

Ափառ՛ս, պարո՛ն,- ասաց Գրենգուարը,-չատ կուզենայի փոխ

ձեզ, բայց եթն իմ անդրավարտիքիգրպաններըծակ են, ապա բնավ էլ արծաթե փողերըչեն պատճառը: ԳրենգուարըչՀամարձակվեցասել երիտասարդին,Թե ինթը ճանաչում է նրա սարկավագաղետեղբորը, որի մոտ այլես չէր գնացել տալ

եկեղեցուխոսակցությունից Հետո, իսկ

այդ

անտեսումըչփոլթեցնում

էր նրան:

Ճեմարանականն իր ճանապարծըչարունակեց, իսկ

Գրենգուարը արածիսանդուղքը բարձրացողբազմությանը: նա կարէր, թհ տիլրությունը փարատելու Համար ոչ մի բան այնքան

Հետնեց մեծ ծում

ն անկանոն 209. կանոնավոր 4եճրի մասին(լատ.): (Հուն.): 270. Ռւամունք

չէ, որքան Քրեական գործի ջննության սզատկերը, ազղեցիկ որովՀետե սովորաբար ղդվարճալի դատավորները սխմարությունեն երնան բերում: ժողովուրդր, որին խառնված էր ն նա, քայլում Հրում էր իրար լռելյայն:Բավական ժամանակդանդաղ ս։տաղտկա մութ միջանցքով, Լե քայլում էր Գրենգուարը մի երկար որ գաայդ Հնաղարյան դաստակերսոիաղիքի նման: լարվում էր պլալատում՝ ու

ու

ու

նա ծասավ մի ցածր դռան, Վերջապես

որ

բացվում էր ինչ-որ

սլյա-

բարձըՀասակըԹույլ տվեց Հայագթը ածել ն բազմության ալեծուվի գլուլւների վրայով զննելամեն էնչ: ընդարձակ էր ե մռայլ, որից Է՛լ ավելի ընդարձակ էր ՍրբաՀն ծրկար սլատուծչանների Թվում: Օրն երիկնանում էր- սրակամար, ներս էին գալիս աղուռճառագայթներ Հանգչում՝ նախքան ցանՀի վրա: Նրա

ման

ու

ցակերպ իրար ագուցված

ն

քանդակազարդգերաններից չինված

կամարակապ առաստաղինՀասնելը, որի անչամար դրվագները կարերերում էին խավարում: տարտամորեն Սեղանների վրա,այս

ծես

ու

ձին Թղթերի վրա խոնարչվածքարտուղարներիզլուխներին: ՍրաՀի սեաֆ 4ախ կողմերում, առափամասը գրավելչը բազմությունը. ղաններիառաջ նստած էին դատականւզաչտոնյաներ, խորքում, ու

փատրաղ այիվրա, բազմաթիվ դատավորներ,որոնց վերին

չարթերը կորչում էին խավարի էին այդ դեմմնջ: Անչարժ չարագուչակ ծածկվածէին արքայականանՀամարչուչանանչանՔերը:Պատերը ներով:Դատավորների գլխավերեում Հազիվէր նշմարվում մի խոչոր իսկ ւսմեն կողմ զզված էին նիղակներ գեղարդներ, խաչելություն, ու

ու

որոնց ծայրերը մոմերիլույսը Հրաչեկ սայրբնրի էր վերածել:

Հարցրեց Գրենզուարը էր Հարեաններիցմեկին,- ոՊարո՛ն,են այդ որ չարվելեն այնտեղ բոլոր Քե՞ր անձնավորությունները, -

նման: եկեղեցականժողովի գումարված թնմական առաֆնորդների մեծ Չարո՛ն,- «ղատասխանեց ատյանի Հարնանը,-աջ կողմում են, ետաքննական ատյանի խորՀչըդականներն4ախ կողմումՀ̀ -

ստորադասներըսն զգեստով են, բարձրաստիխորՀչրդականները. ճաններըկ̀արմիրզգեստով: իսկ այնտեզ,դրանցիցվերն,- չարունակեց Գրենդուարը,- ո՞վ -

չ

այղ

կարմրողեմ մարդը, որ քրտինք է թափում:

տռուզ.

Դարոննախագածնէ: իսկ նրա ետեի ոչխարնե՞րը, վրա բերեց Գրենգուարը,որ,

-

-

-

ն. ինչպես արդեն ասել ենք, չէր սիրում դատականպաշտոնյաներին տածում նա էր ԱրդարադաԹերնս դրա պատճառըայն ոխն է, որ տության պալատի Հանդես իր դրամատիկականգործունեության

ձախողանքիցՀետո: Արքայական դատարանիպարոնզեկուցողներն են: իսկ նրա առնի այղ փորազբ՞: -

-

Դա կլ

-

գերադույն դատարանիպարոնքարտուղարն է:

իսկ աֆակողմյանկոկորդիլո՞սը: Տյար Ֆիլիպ Լյոլինն է արքայականարտակարգդատախազը: իսկ ձախ կողմի այղ գիրուկ սն կատո՞ւն: Տյար ժակ Շարմոլյունէ՝ արքայականդատախազըեկեղեցական ատյանում,Հոգնոր դատարանիպարոններիՀետ: Շատ լավ, պարո՛ն,-ասաց Գրենգուարը,-իսկ ի՞նչ են անում -

-

-

-

-

այս բոլոր

կորովի մարդիկ:

Դատում

-

Ո՞ւժն

-

են

են:

դատում,

ես

մեղադրյալ չեմ

տեսնում:

կին է մեղադրյալը, պարո՛ն:Ջեք կարող տեսնել նրան, մեջքը դարձրել է մեր կողմը, ն, բացի դրանից, բազմությունն էլ ծածկել է նրան: Այ, նայեցեք, այնտեղ է, ուր գեղարդավորներիմի խումբ կա: Ով է այղ կիեր,- Հարցրեց Գրենդուարը:-Ջե՞քիմանում նրա անունը: Ոչ, պարո՛ն,ես էլ նոր եմ եկել: Ենթադրումեմ միայն, որ կա-

-

-

խարդություն կա այս գործում, քանի է դատավարությանը:

որ

Հոգնոր ատյաննէլ ներկա

Շատ

մեր փիլիսուիան,- չուտով կտեսնենք, լթե լավ ասաց ինչոլես այս բոլոր դատականպաշտոնյաներըկսկսեն մարդու միս ուտել: Դա էլ իր տեսակի ներկայացում է, ինչպես որեէ մի ուրիչ ննրկայացում: Մի՞թե, պարո՛ն,չեք կարծում, որ տյար ժակ Շարմոլյուն չափազանցՀեզ տեսք ունի,- նկատեց Հարնանը: -

-

Հը՛մ,- պատասխանեցԳրենգուարը:-ես ոչ մի վոտաձություն չեմ տածում այն Հեզությանը, որի թթածակերը սեղմված են, իսկ -

բարակ: չրքունթները՝ Այստեղմյուս Հարնաններնստիպեցիներկու զրուցողներինլռել:

Խիստկարնոր ցուցմունք էին լսում: Տյա՛րջ իմ,- ասում էր սրածի կենտրոնում կանգնած մի -

պա-

ռավ կին. որի դեմթն այնպես էր անչետացել իր Հագուստներիմեֆ, կարծեսթե քայլող ցնցոտիներիմի կույտ էր դա,- տյա՛րքիմ, բանի իսկությունն այնքան ճիչտ է, որքան ճիշտ է, որ ես Ֆալուրդելն

որ

եմ, որ

քառասուն

տարուց

ի վեր է, ինչ Հաստատվածեմ

Քայնլ կամուրջիվրա, ճչտապածորեն ու

դային Հարկ, բաժ

ու

սակ. դուռս

ՄԷ

սուրբ

կանոնավորվճարում

եմ

Հո-

տան էլ ներկարարՏասեն-կայառի

դիմացն է, գետի Հսանքն ի վեր: Այժմ մի խղճուկ պառավ եմ, իսկ առաչ գեղեցիկ աղջիկ էի, տյարքիմ: Բանի

էր, ինչ

էին մաին4.-. Ֆալուրգդե՛լ, մի՛ երեկոներըերկար ժամանակճախարակ նենք,սատանան սիրում է իր կոտոչներովգզել պառավ կանանցմանածը: Հաստատ բան է, որ ուրվական Հոգնորականը,այն, որ անցած «ր

ասում

է թրն գալիս: տարիՏամպլիկողմերումն էր, Հիմա Միջնաքաղաքում ՖՓալուրդե՛լ, զգույշ կացեք, մեկ էլ տեսաք ձեր դուռը ծեծեց: Մի երեես կո էլ իմ ճախարակնէի մանում, երբ դուռս ծեծեցին: Հարցրի,թե

Բացարի:Երկուտղամարդներս մտան: Մի սնաչՀայծոյեցին: զղեստ մի գեղեցիկ սպա: աչքերն էին միայն երենում, Սնազգեստի ով է:

ու

ասես

զույղ

Թիկեոցի

ու

կրակներ լինեին, իսկ մնացած

ամեն

ինչ ծածկվածէր

դլխարկի տակ: ԱՀա թե ինչ ասացին նրանք.401

Սուրբ

նամաքուր սենյակը:Եվ մի էքյու փողսվին ինձ: Փողըդրեցի իմ ն կառնեմ Գյորինտի դարակը ասացի.- Վաղըսրանով փորոտիք Եվ բարձրացանք վերե: Հենց որ Հասանքվերին սպանդանոցից:ես մեջքս չուռ վի, մոնսա, որ սնազգեստ մարդը ե րբ սենյակը, ռես որ ժեծ ազնվականի չքվեց: Բավական ապչեցի դրանից:Սոլան, կաժ գեղեցիկ էր, ինձՀեւո իջավ ցած:Եվ դուրս դնաց:Մի քառորդ նա Հետո չ ափ վերաղարձավ մի դգեղեմանելու ժամանակ անցնելուց ցիկ, մատղաշ աղջկաՀետ, մի իսկական«իկնիկ,

որ

արնի պես կշող-

չողար,եթե չեորչքով Հագնվածլիներ:Այդ աղֆիկներ Հեւ ուներ մի սն Թե լավ չեմ Հիչում:Հենց դա նոլազ, մի խոչորնոխազ, սպիտակ, ասած,ինձչի վերաինձ: ճիչտն մեջ դրեց էլ մտածմունքի Աղջիկը, չեմ սիրում, մորուք կենդանիներին նման ն, դենրի չակոտոչ:Տղամարդու բացիդրանից, են ես բան բաքաչանդես Հիչեցնում:Բայց քանիոր էքյուն չասացի, բելյում, ունեն

բայց

նոխազը... Ես

այդ

են

ու

դատավոր,իրավունք ունեի: չէ՞, պարո՛ն

ստացելէի: Այդպես է,

կա-

պիսւանին աղֆկանտարա վերնի սենյակը թողեցի մենակ,այ8ած իջա նռրից սկսեցի մանել:Ես սինքնն̀ռխազն էլ Հետները: տունն ձեզ պետք է ասեմ, որ իմ ունի առաջին երկրորդ Հարկ, կողմից նայում է զեւտին, վրայի մյուս ինչպես կամուրֆի եստեի ները, Թե՛առաֆին, Թե՛երկրորդ Հարկի սենյակների լուսամութներըբացվումեն գետի վրա: Ուրեմն ես իմ մանածնէի մանում, բայց մչեմ իմանում, Թե ինչու մտածում էի այն ուբրվական-վանականի ու

ու

ու

ու

աին, որ նոխազն էր գլուխս գցել, զարմանալիէր կավ

ն

մեկ էլ չաշել աղչիկը մի բիչ

վերնից լսեցի ժի ճիչ, մի բան ընՀանկարծ զուգված:

դեպիիմ լուՀատակին լուսամուսոն էլ բացվեց:Ես վազեցի ու

սամոււտը,որ ուղիղ մյուսի տակն է, ն տեսա, որ իմ աչքերի առֆնից անցավ մի սն բան ընկավ չուրը: Քաչանայի զգեստ ծագած ն տեսա ուրվական էր դա: Լուսնյակ գիչերէր. չատ լավ նրան,լոու

զում էր դեպի Միֆնաքաղաքը: ԴրանիցՀետո, ռտից-գլուխ դողալով,

ն. Եկանգիչերայինւզածակության կանչեցի: ւզարոնները ւպածակներ բոզեին չիմանալով առաջին բանիէությունը ն. մի Քիչ էլ խմած (ենրանց եղելությունը: նելով՝նույնիսկ ծեծեցին ինձ: Ես Հասկացրի Վերբարձրացանքն. ի՛նչ տեսանք, իմ խղճուկ սենյակն ամբողջովին արյան մեջ կորած,կապիւոանն ամբողջՀասակով փուված՝ դաչույեր մեռած, նոխազն վզի մեչ, աղֆիկը գլուխը կորցէլ սարսափից ես, տասնծինգ օր պիտիչարչարվեմ, րած:Տես,է՛, մտածեցի մինչն է կլինի բ ան Հատակը լվամ-մաքրեմ: քերել,սոսկալի դա:Խեղճ Հարկ ն. Համարյա մերկ աղջկան: ձրիտասարդին՝ ստռարան սպային, տարան, ասեմ: այս է, որ մյուս առավոտյան, Հիմա Ամձնավատն Սպասեցեք, սուտ

գտա

նրա տեղը:

Պառավը (ոնց:Սարսափի մրմունջը չրջանկատարեց բազմության մեջ:

ն Այդ ուրվականից, այդ նոխագիցամեն ինչից կախարդության

-

մի Հարնանը: գալիս.- ասաց Գրենգուարի Հապաչոր տերնի՞ց,-վրա բերեց մի ուրիչը:

Հուո է -

կասկածչկա,

-

որ

այդ

աղֆիկը կախարդ է

ն

Հարաբերություն

Հետ՝սզաներին ունի ուրվական վանականի կողուղտելու Համար: Գրենգուարնինքն էլ

չէր

Հեռու

ճշմարտանման Համարելուց: -

չուք -

այդ

բոլորը

սարսասիելի ու

կոչվող կին,- Հարցրեց վսեմաՓալուրդել ւզարոննհախագածը չեչտով,- այլեսոչինչչունե՞ք Հայտնելու արդարադատությանը Ոչ, տե՛րիմ,- ւպզատասխանեց պառավը,-միայն22 զեկուցա-

իսկ դա սանձարգարչածոտ, կամուրջի վրայիտներըփարթամ չատ-չատ է, բայց չեայած ւոեսքչունեն,որովծեւն.բնակչությունը դրան՝մսագործները չեն դադարումայդտեղ ապրելուց,Հարուստ Հետ: մարգիկեն՝ ամուսնացած գեղեցիկ մաքրասեր կանանց Գրիմեջ իմ

ձակ

ու

որակվածէ տնակը

ծուռ

ու

վիրավորականլեզու է:

ու

գործելԳրենգուարի վրա:

Լոությո՛ւն,-ասաց

անտես ւզարոններին որ վրա գտնված է մի մեղադրյալի չառնելայե Հանդամանքը, -

ես խնդրում եմ

նա:--

դաչույն: Ֆալուրդելկոչվող կին. բերե՞լեք այն տերեր, որին վեր է

ձեզ սռված էքյուն: ածվելդնեի

Այո,տե՛րիմ.-

-

պատասխանեցՓալուրդելը,բերելեմ: ԱՀա:

եվ դատականկատարածուն չոր տերեր Հանձնեց կոկորգիլոսին,

օրորեց ն փոխանցնց գլուխը վշտաբեկ նախագածին. էլ ատյանի այնպես արթույսկան դատախազին, ուղարկեց եկեղեցական ռր երեր չրջան կատարեց սրածձում: սս

որ

-

կեչու տերն է,-

ասաց

տյար

մակՇարմոլյուն:կախարդու-

թյան մի նոր ապացույց: Խոսքառավ մի խործրդական: -

երկու Վկա՛,

մտան Հոգի միաժամանակ

մարդը,որ, ինչոլեսդուք նայի Հագուստով էքյուն տվեց 4եզ:

լողաց

4եր տունր,օնազգեստ

ապա քածատեսաք,նախ անչետացավ, ն Սեյա ո՞րը սպան: գետով, Երկուսից

ապա պատասխանեց. մի վայրկյան մտաձեց, Պառավը Սպան: Բազմության միջովմրմունջանցավ: ւս Հա Թե ինչն է խախտում Ա՛,- մտածեցԳրենզուարը,իմ -

-

Համոզմունքը ն. կասկածելւռալիս այս ամենին:

Այդ միջոցին արքայականարտակարզ դատախազտյար Ֆիլիպ մյոլիեն դարժյալ միջամտեց.

Հիչեցնում եմ պարոններին, որ սպանության ենթարկված սպան էր սնարի մուռ Գրի առնվածցուցմունքի մեֆ Հայտարարել է, որ այն բոզեին,երբ սնազգեստ մարդն իր ճանապարծը կտրելէր, ն. ինքը տարտամորենմտածել էր, թե ղդա ուրվական վակարող էր ն Թե է. հատականը Լե1ւել, ավելացրել մղել էր ուրվականը Համառորեն Հետ. հրեն սերտ Հարաբերությունների մեջ մտնելմեղադրյալուծու իվ ծրբ ինքը՝ կապիտանը նկատել էր, Թե դրամ չունի, սնազգեստը -

ես

տվել էր նրան այն էքյուն, որով սպան վճարել էր Ֆալուրդելին: այղ էբյուն դժոխթի դրամ է: Հետնարար` Այս եզրաչանգողդիտողությունը կարծես թե ցրեց Գրենդուարի կ բազմության մեֆ գտնվող մյուս թերաչավատնելրի բոլոր տարակուսանքները: Դարոնեերի տրամագրության տակ է գործի ըղթապանակը,ավելացրեցարքայականդատախազընատելով,- նրանք կարող են ստուգել Փերբուսգը Շատոպերի խոսքերը: Այդ անունը լսելուն պես մեղադրյալըվեր կացավ: Նրա գլուխը բազմությունից բարձր էր, ն սարսափածարԳրենդուարը ճանաչեց -

էամերալդոյին: Դժգույնէր նա. նրա վարսերը,որ մի ժամանակայնքանգեղեցիկ Հյուսված էին

փայլուն գրամներովղարդարված,այժմ թաիվել էին խճճված անկարգ, չ(թունջները կապույտ էին, ակնակապիճները սարսափեցնումէին: Ավա՛ղ: Է նա: Ո՛Հ, Փեբո՛ւս,-ասաց նա մոլորվածի պես.- որտե՞ղ ենձ սսլանելըչնործ արեք,աղաչումեմ, Իմ, նախքան տյա՛րք ն

ու

-

է նա դեռ: ասացեքկ̀ենդանի՞

Լռեցե՞ք,կին,- պատասխանեց նախադածը.- այղ չէ մեր գործը: Ո՛Հ, գացեք, ասացեք միայն` կենդանի՞ է նա.- չարունակեց աղչիկբ`կցելով նիչարած գեղեցիկ 4եռքերը: Լավեց,թե ինչպես -

-

չ(քաները ցնցվում էին չրֆազգեստիերկայնքով: Դե լավ,- առաց արքայականղատախաղըչոր-չոր,նա: Գ,՞Հ եք դուք: -

մեռնում

է

Դժբախտ աղջիկնընկավիր նստարանիվրա՝անձայն,անարցունք,

արձանիկիսլես գունատ: Նախադածը կռացավիր ոտքերի մուտ նատած մի մարդու վրա, որ ոսկեչուռ գլխարկ ն սն զդեստուներ, վզինչդա ն ձեռքին՝գավազան: կատարածո՛ւ, ներս բերեք երկրորդ մեղադրյալին: Բոլոր ներկաներնիրենց Հայացքը Հառեցին մի փոքրիկ դոան բա, որը բացվնց ն մեծ սրտատրոփպատճառելով Գրենդուարին՝ մոմե

-

մի վայրկյան կանգ առավ վիզը այծի:Փառածեղ չեմքբին անասունը

պարզեց,կարծեսթե ցցված էր ժայռի կատարինն իր աչքերի առաջ նա փռված սռեսնում էր անծայրածիր նկատեց Հանկարծ Հորիզոնը: գլլւի վրայով՝ մի սեղանի մի քարտուղարի գնչուծուն ցատկելով մուռ, Հ ասավ երա ծեկների ապա երկուոստյունով չնորչագեղձեով ու

իր տիլրուծու ուռքելյիվրա՝որեէ խոսքկամ փաղաքթչյան թավալվեց ն մնաց անչարժ, Խեղճ Ձալին Սակայն էլ Թախանձելով: մեղադրյալը

չարժանացավթեկուզ մի Հայացքի: սա Փա՛՛Հ... պա՛՛Հ... է, այն զզվելիանասունն ասաց պառավ եմ երկուսին էլ: չատ լավ Հիշում Փալուրդելը.Այդ ժամանակխոսք առավ մակ Շարմոլյուն. Եթե Հաճո է պարոններին,մենք ձեռնամուխ կլինենք այծի -.

-

-

Հարցաքննությանը: էր նա: Այդ դարաչրֆանում Արդարե, ել'կրոլդմեղադրյալն ավեԼի պարզ բան չկար, քանոլբն դ եմ Հարուցված է. անասունի կախար1460 դական ապրանքի սլրեոյության դատավարությունը: Փարիզի թվականի Հաչվետվություննել,ի մեֆ, Իմիջիայլոց, կարելիէ գտնել ն ծախսերի մի Հետաքրքրականմանրամասնություն Ժիլե-Սուլարի են եննրա մատակ որոնք «մածապատժի խոզիդատավարությունից, Ամենինչ իրենց անարժանարարքների թարկվելկորբեյում` Համար»: կա այդտեղ, Հինգ Հարփոսփորելուծախսը ԽոզըթաղելուՀամար, յուր խոիվ` առնվազն երեք պինթ խուրձ Մորսանի նավաչանգատից,

Հացը՝դատապարտվածիվերջին ընթրիթը. որ եղբայրաբար գինին նա իրար մեջ բաժանեցին դաՀիճը,մինչե անգամ Խոզըտասնմեկ ու

ու

սու: Երօրականութ փարիղյան պաճելու կնբակրելու ծախոր՝ չատ ավելիՀեռուներն էին Հասնում: կառլոս բեմնէլ կենդանինելից Մեծի ն ԼյուդովիկոսՀեզածոգու կանոններիժողովածուներըծանր նն սաՀմանում այն բոցավառ ուրվականների ւպատիժներ Համար, որոնքԹույլ են տալիս իրենց երնալօդում: օր

ու

21.

Մոտ մեկ (իտ (Հին Հեղուկաչավ):

Եվ եկնղեցականատյանիարքայականղատախազըազդարարեց. եթե այս այծին տիրապետածդեր, որ դիմադրել է դիվաչան-

ջանքերին,Համառի իր չարամտությունների մեջ ե դրանով աճարեկի այս ատյանը, մենք զգուչացնում հնք նրան, որ մեր

ման

բոլոր

Հարկադրվածկլինենք նրա նկատմամբպաճանչել կախաղանկամ

խարույկ:

Սառըքրտինքը պատեց Գրնեգուարին:Շարմոլյուն մի սեղանի Վրայիցվերցրեց զնչուծու բասկյան դամիըն այծին՝Հարցրեց.

ձեռվ պարզելով

ռրոչ

ժամըքանի՞սնէ: Այծը խելացի Հայացքով նայհց նրան, բարձրացրեցոսկեզօծ տոտիկըն յոթ Հարված տվնց: Արդարն,ժամը յոթե էր: Սոսկումի շարժում անցավամբողջ սրաչով: Գրենգուարըչկարողացավայլես -

դիմանալ: -

եջ.

Քանդո՛ւմ է իր տունը,- գոչեց որ

-

չի իմանում, թե ինչ է

նա

բարձրաժայն,- Հո

տեսնո՞ւմ

անում:

Սրածիծայրի գռեչիկներ, լռությո՛ւն,-

ծղրտաց դատական

կատարածուն:

ժակՇարմոլյունդափինույն Վեռնածություններով այծինբազմաԹի ուրիչ՝ տարօրինակ տարվամասին Հարցեր տվեցօրվա, ամսի ն այլն, որոնցընթերցողնարդեն ականատեսէ հղել: Եվ այն տեսողաու

կան պատրանքով,որ դատականվիճարանությունների ժամանակէ առաջանում, այղ նույն Հանդիսատեսները, որոնք գուցե չատ անդամ

փողոցների խաչմերուկներումծավաճարել եին Ֆալիիանմեղ չարապալաճճիություններին, դրանցիցսարսափեցինԱրդարադատության տի կամարակապ առաստաղիտակ: Այծն անկասկածսատանան էր: Դրությունըչատ ավելի վատթարացավ,երբ արքայականդատախազըշարժականտառերով լեցուն կաշե քսակը, որ կախվածէր Ջալիի վզից, դատարկեցՀատակին,ն մարդիկ տեսան, թե ինչպես այծը իր տուոիկովցիրուցան այբուբենից դուրս Հանեց կազմեցՖերուս ու

ճակատագրական անունը: Անառարկելիորեն ապացուցվածՀամարվեցին այն դյութանքները, որոնց զոծն էր դարձել կապիտանը,իսկ

գնչուչին՝այդ Թովիչ սլարուծին, որ այնքա՛նՀաճախզմայլեցրել էր անցորդներինիր չնործագեղությամբ,բոլորի աչքում դարձավոչ

այլ

ինչ, ծթե ոչ մի զարձուրելիվամպիր:

Այդ ընթացքում կենդանության ոչ մի նչան ցույց չէր տալիս նաո՛չ Ջալիի հազելագեղչարժումները, ո՛չ դատաստանական խործրդի սպառնալիքները,ո՛չ էլ բազմության խուլ անեծթեերը,ոչինչ, այլես ոչինչ չէր

Հասնում

նրա գիտակցությանը:

Աղջկան ուչքի բերելու Համար Հարկ եղավ,որ մի զինվորանխղճոնախագզածը ձանդիսավոր կերպով բարձրացնիիր 4այնը: Աղջի՛կ,դուք գնչու ցեղից եք, որը Հետամուտ է չարագործությունների: Դուք, այս կախարդվածն. սույն գործին խառը այծի մեղսակցությամբ,սույն մարտի29-ի գիշերը, խավարուժերի Համագործակցությամբ, թովչանքով դավով դաչունածարել սպանելեք արքայականնետաձիդներիմի կապիտանի Փեբուս ղր Շատոպերին: Համառո՞ւմ եք ժխտել սա: բեն թափածարի նրան

ն

-

ու

ու

Արձավի՛րթ.- գոչեց դեռատի աղչիկը ձեռքերով ծածկելով դեմթը:- 0՛, իմ Փեբուս: Ո՛Հ, դժոխայի՛նզրպարտություն: -

Համառո՞ւմնք դուք ժխտել,--Հարցրեցնախադածըսառնությամբ: Այո, ժխտում եմ,- պատասխանեց աղջիկը զարչուրելի չեչտով: նա ոքի էր կանդնել, ն աչքերը չողչողում էին: նախադածը չարունակեց այս անգամ արդեն չեչտակի. Հապա ինչպե՞ս եք դուք բացատրում ձեր դեմ ուղղված մեղադրանքը: էամերալդան ձայնով. եմ: Ձեմ Արդենասել իմանում: Մի քածանա է արել, մի քաՀանա, որին չեմ ճանաչում, մի դժոխայինքաՀանա, որ Հետապնդում է ինձ: -

-

-

-

պատասխանեց բեկբեկուն

՛408

Հենց դա է,- չալունակեց ղատավորը.- ուրվական վանականը: Ռ՛., այա՛րթիմ. գթայեջ. եռ մի խեղճ աղջիկ էմ միայծ... Գեչուաստանից,-վրա րերեց նախագածը: Տյար մակ Շալչմոլյուն մեղմ ձայնով ասաց. -

-

-

նկատի ունենալով մեղադրյալի ցավալի Համառությունը՝էա առաֆարկումեմ դորձադրել տանջանք: ենք,- ասաց նախազածր: Համաւձայն Դժրախտաղջիկն ամբողջ մարմնով, սարսոաղ: Այնուամենայնիվ, ՓույՀրամանովվեր կացավ ն լսսվական Հասո գեզալրդսավորնենրի հ լերով գնաց`Շյարմոլյուի Եկեղեցական ատյանի քածահաների նիղակակիրների չ որ ետնից, երկու արքի միջով.դեպի մի միջեաղուռ, Հանկարծակիբացվեց փակվեցնրա հտն ից՝ վշտաբեկԳրենդուարի վրա գործելով աղջկանլափող սարսափելի երոշիչիտսլավորություն: երբ մեղադրյալն անչետացուվ,լովեցաղերոալի մսյուն. փֆոթրիկ այծն ձր լոց լինում: Նիստնընդծատվեց:Խորչրդականներից Թե մեկը, որ Հասկացրեց, եՆ ն պարոն դատավորները Հոգնել Հոյ" երկար կտնի տանֆահբջի -

-

ու

որ դատավորը վերջոնալուն սպասելը, նախագածը պլայուսիանեց, սլարտավորէ ղզոծաբերել իրեն իր պարտականությանը:

է ենթարկում իրեն,երբ մարդիկ չեն Ընթբել: տանջանքի

Լ

ՋՈՐ

ԱՐԾԱԹԵ

ՏԵՐԵՎ ԴԱՐՁԱԾ

ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԴՐԱՄԻ

Օրըցերեկովլամպերովլուսավորվող խավար միջանցքներում մի

ն իջենլուց Հիսոո, քանի աստիճանբարձրանալուց Էսմերալդան ւ պալատի շրջապատված եր սգալի թափորով, Արդարադատության

կողմից Հրվեց մի քստմնելի սենյակ: Այղ կլորաձն պաճակազորթերի աննյակը գրավում կէր այն Հաստ աշտարակներից մեկի առաչին Հարկը, որոնք մեր օրերում էլ դեռ դուրս են ցցվում այն ժամանակակից չենքերի չերտից, որով նոր Փարիզըծածկել է Հինը: Ոչ մի պատուչան չուներ այդ եկուղը, ո՛չ մի բացվածք,բացի ցածլիկ մուսՔից, որ ծածկվում էր երկաթն Հակայականդոնով: Սակայնլույսի պակասերբեք չէր լինում այդտեղ, Հաստ պատիմեֆ փորվածէր մի Հնոց, որտեղ վառվող լթեժ կրակըլցնում էր նկուղն իր կարժիրցոլ զրկում մի անկյունում դրված ողորՔերովն որնէ լուսարձակումից մելի մոմը: Երկաթեվանդակաղուռը,որ Հնոցը ծածկելու Համար էր ն էր, թույլ էր տալիս խավարպատի մեչ այդ պաճին բարձրացված հղած այդ բոցավառերախիվերնամասում տեսնել երկաթե ճաղերի Հեռու ներքնիծայրերըմիայն, որսլես ւէ, սրածայր միմյանցից ու

ատամնկրի չարան, դրա Համար էլ Հնոցր էր այն վիշապների հրախին, որոնք Հեքիաթների մեչ կրակ են ժայթքում: Հնոցիլույսի նման

տակ կալանավորուծին սենյակի չուրֆբոլորը տեսավ զարձուրելի գործիքներ, որոնց կիրառումը չէր Հասկանում: Սենյակիմեջտեղը, Համարյաթե գետնին դրված էր մի կաշվե ներքնակ,որի վրա կախված էր մի փոլ՝ ծայրին էլ կեռ. այդ փոկը միացած էր մի պղնձե օղակի, իսկ կամարակապ առաստաղիկենտրոնում քանդակվածմի տափակաթիթՀրեշ էլ իր ատամներովպաճում էր այդ օղակը: Հնոցի ներսում, կրակի վրա խառնիխուռն դարսված չիկանում էին աքցան-

Հնոցի արնագույն ներ, ունելիներ,իչոփանման լայն երկաթներ:

պոլքն ամբող սենյակում լուսավորում էր միայն սարսափելի առարկաներիդեզը: Այդ «տարտարոսը կոչվում էր պարզապես «Հարցաքննության սենյակ»:

Ներքնակիվրա անփութորեն նստած էր երդվյալ խոչտանդգող ԴիերաՏորտըրյուն: Նրա ծառաները՝ Քառակուսի դեմքով, կաչվե գոդնոցով, կտավնչալվարով երկու գաճաճներ՝ չրֆում էին կրակի մեֆ դրված երկաթները:

Խեղճաղֆիկը զուր էր դոտեպեգում իրեն,այդ սենյակը մատնելուց Հետո

սարսափը պատեց նրան:

Մի կողմում չարվեցին պալատիւպղածակավզորքերը, մյուս կողմում՝ կար սեղան Մի անկյունում եկեղեցականատյանի քածանաները: նստած Ժակ էլ թանաքաման, առֆնր: Տյոլ Շարմոլյուն քարտուղարն ու

չափազանց քաղցը ժպիտով մոտեցավգնչուծուն ն ասաց: Համառո՞ւմ եք ուրեմն ժլտել: Սիրելի՛ զավակս, Այու- պատասխանեց արդեն Հանգած Էսմերալդան ձայնով: Այդ ղեպքում,-չարունակեց Շարմոլյուն,- մեզ Համարչատ ցաձեզ ավելիխստապածանֆությումբ, քան մենք վալիկլինի Հարցուքննել ե կուզենայինք: Բարեծաճեցեք նեղությունկրել Խատելայս ներքնակի -

-

-

վրա: -

տեղ տվեք օլիորղին ն Վարպե՛տ Չինրա,

փակեցեքդուռր:

Դիձրան մրթմրթալով վեր կացավ: Եթե դուռը փակեմ,- մոլաաց նա,- կրակը կճանզչի:

մնում էր կանգնած: Նա սարսափում էր այդ ԲայցԷսմերալդան որ վրա այնքա՛ն Թշվառ մարգիկ էին ջղաձգվել: ներքնակից, Սարսա-

անգամ:Եվ մնացելէր այղոլեսՔարացած ապչած: Շարմոլյուի տվաձ նչանի վրա երկու ծանստած բռնեցին երան ռաները դիրքովդրեցին մածճին:Նրանք ոչ մի ցավ չպատճառնեցին երբ այղ մարդիկ բայց ԷԻսմերալդային. ծուծն փը սառեգնում էր նրա ոսկորների ու

ու

եա

4եռթ սովիննրան, երբ այղ կաշին զիզավ երան, զգաց, թե ինչ Նա ւպեսողջ արյունը խուժեց սիրտր: մի մոլորուն Հայացք նետեց սենյակիչուրֆը: նրանթվաց, որ բոլոր կողմերից չարժվում գեպի ու

խայթեն ճմլեն,տանջանքի այդ բոլոր այլանդակ գործիքները, որոնք մինչայդ նրա տեսած ամեն սոեսակ գործիքներինկատմամբ այն էին, հնչ չղֆիսարդերը միջատների ները,Հազարոտանիներն Թոչունների նկատմամբ:

իրեն

են

գալիս, որսլեսզի սողոսկենիր մարմնի վրան

ու

ու

-

Որտե՞ղէ բժիչկը,- Հարցրեց Շարմոլյուն:

ու

եմ,Այսաւնղ

-

պատասխանեցմի

էսմերալդանդեռ չէր նկատել: եվ դեռատի աղջիկը սարսոտգ:

ան

մարդ, որին աղդենստ

ատյանիարքայական դատա-ՀՕրիո՛րչ,-ասաց եկեղեցական

-

խազըփաղաքչականչնչտով,- երրորդ անգամ եմ Հարցնում՝Համառո՞ւմ եք որոնց Համար մեղադրվում եք: ւսյն Հանպանքնել,լ, ժիւաւել ամ կարողացավմիայն գլխով ւպատասխան Այս անգ Էսմելալդան պակասեց: այո- ձայնը Համնոււո՛ւմ եք

-.

ջում

ես

ասաց

դուք,

չաիսւզան ցավում եմ, ց

բայց

պաշտոնիՀանձնարալությունը:

Ժակ Շարմոլյուն:Այդ դես-

եմ իմ պարտավոր կատարել

արքայական ղատախազ,- Հալցրնց Հանկարծ Դարբո՛ն ինչի՞ցսլետք է սկսենք: Դինրան,Շալրմոլ յուն մի վույլլյոան վարանեցՀանգ ոբոնող բանաստեղծի -ծ-

երկմիտծամածուությամը:

կոչիկից,Ճոաւթավոլ:

-

ասաց

վերջապեսնա:

Տարարախտ Լքված աղջիկն այնքան խորապես ծուց

ու

մալ (անցից,

որ

զգաց

իրեն

Առտ-

գլուխն ընկավ կրծքինայն Թույլ իլի նման,

չունի: Խոչտանդողն Բժիչկրմիասին մուռեցան նրան: Միաժամանա երկու ծառսւաւնելն Այդ սկսեցին փորփրել իրենց զղվելի զինանոցը: այն զարչուրելիել'կախեղենիչիչթկոցից սարսուսց դժբախտ աղֆիկը են Հել(ձածգորտի նման, որին գալվանական Հոսանք Հաղորդում: օ՛ /74,- մրմնջաց նա այնքան ցածր ձայնով, որ ոչ ոք չլենց,իմ Ֆերուս: ւ քար ԴրանիցՀետո նորից Թոսղվեց անչալժության լռության Այդ պատկերը: կ կեղեքերցանկացած սիրտ, բացի մեֆ: դատավորնեբի սրտերից: Թվում էր, Թե որն Թշվառ,մեղավոր Հոգու է Հարցաջենում սատանան դժոխքիՀրակարմիրկամարի տակ:Այդ Թչվառ որին չուտով կկառչեր սղոցների, մարժիել,, անիվների պրկոցների սնփականուժ

որը

ու

-

ու

այն էակը,որինչուտով չուռումուռ էին Հրեչավոր մրջնանոցը, տալուդածիճների աքցաններիայդ դաժան ճանկերը, այն գողտէր. կորեկի այն խղճուկՀոՐիկ,ճերմակ դյուրաբեկարարածն այդ

ու

ու

աղալու տիկը,որ մարդկային արդարաղդատությունը խոչտանդմանածշավոր աղորիքենրին:

էլ

տայիս

կուլի (երպով մերկացրինայն գեղեցիկ սրունթենրից. այն փոթրիկ ոտքերից մեվը,որ այնքա՛ն Հաճախճկունությամ: նրլչադեղուու

-.

Շա՛տ

ցավալիէ,- մոլտաց խոչտանգողը՝ զննելովայղ ոտքի

այնքանչնորչագեղ նրբակերտձները: Եթե սարկավագապետը ներկա լիներ, անկասկած այդ բոսլեին կՀիչերսարդի ճանճիեր սիմվոլը: Շատ չանցած դժբախտ աղֆիկնել աչքհրի վրա ։տարաձված մչուչի միջից տնսավ«երկարաճիտկոչիկի» մուռենալը, սլա Թե ինչլես երկաթագամտախտակների մեֆ կաղապարվածեր ուռքնասնչեմեֆ: Այնժամսարսափըում տվեց նրան: տացավ զարծուրելի ռարքթի նա ղդա իմ ուռքից,- գոռաց զայրացած ն ամբողջովին Հանեցեք գիսախոիվուղղվելով:-ԳԹթացե՛թ: Նա արքայական դատախազի նետվեցԽերթնակից՝ ուռքերին ընկնելուՀամար, բայց սրունքը կաշկանդված էր կաղննփայոխ ծանը զանզվածի երկաթեղենի մեֆ, ն նս կուացավճտքավոր կոչիկի ու

ու

-

ու

աա բա

արդված, ավելի ֆարդված, ջան թնինկապար ունեցող մեղուն քա

Խ

կապար

ու

ող

մեղուն:

տված նշանով Էսմերալդային նորից դրեցին ներքնաՇարմոլյուի ն կին, հրկու խոչոր ձեռքերնրա նուրբ մեջջը կապեցինառաստաղից

կախվածփոկին:

Վերջինանդամնեմ Հարցնում՝ խոստովանո՞ւմ եք ձեր ՀանցաղՔի փաստերը,- Հարցրեց եը անայլույլ բսբեմտությամբ: Շարմոլյուն -

-

-

եմ: անմեղ Այն ժամանակ, եք բացատրում Ճեզմեղադրող ինչոլե՞ս օրիո՛րդ,

ծս

ծանգամանքները:

Ավա՛ղ,տեր իմ. չգիտեմ: Ուրեմն ժխտո՞ւմնք:

-

-

Ամեն

-

ինչ:

կատարեցեք,-ասաց Շարմոլյուն Պիերային: Դինրանպտտեց վերամբարձիկոթը, ճտքավոր կոչիկը «եղմվեց, դժբախտ աղչիկն արձակեց մի զարձուրելի ճիչ, որբ մարդկային -

լեզուներից ոչ մեկը չի կարող տառադարձել:

Խոստովանո՞ւմ Դադարեղրեք,ասաց ՇարմոլյունՊինրային:-

-

եք,- Հարցրեց նա դնչուծուն: Ամե՛ն

-

ինչ-

Խոստովանումեմ,

եմ, դժրախտ աղջիկը:- Խոստովանո՛ւմ

գոռաց

թացե՛թ: Հաշվի չեր առել իր ուժերը՝տանջալիՀարցաքննությանն ընդառաչելիս: Խեղճերեխան, որի կյանքը մինչ այդ եղել էր այնքա՛ն ուրախ, այնքա՛նՀաճելի առաչին իսկ ցավից Հաղզթվեց: քաղցը, է ասել 4եզ,- նկաՄարդասիրությունն ինձ պարտավորեցնում զլ

նա

ու

-

տենցարքայականդատախազը,- որ խոստովանելովգուք

կարող եք

միայն սպասելմածշասպլատժի: Իմ

-

Հուսացածն էլ

այդ

է,-

ասաց

ն

նորից ընկավ կաշվե մաշճի

վրա`կիսամեռ,երկձալված,իր կրծքին Հանդուցվածփոկիցկախված: Հապա՛, գեղեցկուծի՛ս, գոտեպեդվեցեքմի թիչ,- առաց վարպետ Դինրան՝բարձրացնելովհրան:- Դուք այն ոսկե ոչխարի տեսքն -

կախվածէ Բուրգունդիայիպարոն դքսի վզից: ժակ Շարմոլյունբարձրացրեցձայնը: Քարտուղա՛ր, գրեցեք: Դեռատիգնչու աղջի՛կ, խոստովանո՞ւմ նք, որ մասնակցել՝էք դժոխայինՀացկերույթներին,չաբաթաչանդեսներին ն չարադյութանբներին՝ վնասարծրոգիների, կախարդների, Հետ: վՀուկների չարքերի Պատասխանեցեք: ունեք,

որ

-

ու

-

Այո,-

առաց

էսմերալդան այնքանցածր ձայնով, որ նրա խոսջը

կորավ արտաչնչմանմեֆ:

-

Խոստովանո՞ւմ եք, որ տեսել եք այն կոյր, որին ԲԵՀեղզեբուղը

են : որին միմիայն կախարդներն տեսել

--

Այո: եք, որ Խոստովանո՞ւմ

պաչտել եք

րականներիայդ նողկալիկուռքերը: -ծ-

ստաճաԲոֆոժեի գլուխները՝

Այո:

Հետ, որը /ր մշտականՀարաբերություն եք ունեցելսատանայի

-

երնանէ եկելսույնգործով մեղադրվող այծի կերպարանքով ընտանի

Այո: ն դուք եք, որ դնեի Վերջապես, խոստովանո՞ւմ ուրվականի,որ ռամիկ լեզվով կոչվում է չարք վանական,վերջին օգնությամբ մարտ ամսի քսանիննի զիչերը խոչտանգել ռսլանելեք մի կապիտանի՝ Փեբուսդը Շատոպեր անունով: հր խոչոր աչքերը սնեռնց դատավորի վրա ն Էէսմժերալդան Թե մեքենայարար, առունց ջղաձգության պատասխանեց կարծես --

ու

ու

-

Այո:

Ապներնէր,

որ ամեն

ինչ փչրված էր նրա ժեջ:

ն դիմելով խոչտանասաց Շարմոլյուն Գրեցեք, քարտուղա՛ր,դողներին` ավելացրեց. ն Արձակել կալանավորուծուն տանելնիստի սրածը: Երբ կալանավորուծու «կոչիկը Հաննեցգին», եկեղեցականատյանի -

-

արքայականդատախազըզենեց ցավից դեո ընդարմացածնրա ուռքը: -

Վնաս չունի,-

առաց

նա,-

մեծ

բան չի եղել: ՁՃիչտ ժամանակին

ճչացիք:Դուք դեռ կկարողանայիք սլարել,գեղեցկուՀի՞: նա Ապա դարձավ եկեղեցականատյանիիր արբանյակներին.

է արդարությունը երնան եկավ: Մխիթարական Վերջապես Հետ դա, պարոննե՛ր: Օրիորդըարժանին կՀատուցիմեզ, որ Իր -

մեղմությամբ: վարվեցինք ամենայն Հնարավոր

երբ

ԴԱՐՁԱԾ

ՏԵՐԵՎ

ԶՈՐ նա

գունատ

ու

ԴՐԱՄԻ

ԱՐԾԱԹԵ

ՎԵՐՋԸ

կաղալով մտավ նիստի սրածը, Հրճվանթի

ընդՀանուր մրմունջով զիմավորհցին նրան: ԲազմությանՀրճվանքն առաֆացավայն բավարարվածանչամըերությանզգացումից,որ ունենում

են

(շռտրոնում

վերջին միֆնադադարիցՀետո, ենըկայացման

ձրի բարձրանումէ վարագույրը

սկսվում վերֆաբանը.իսկ

ն

դատա-

վորների Հրճվանթիպատճառը չուտով ընթրելու Հույսն էր: Փոքրիկ այծը նմանապես ուրախությունից

տիրուծին, բայց

մայնց, ուղեց վազել դեպի իր

կառլել ձին նատարանին:

Գիշերնամլողջովինիջել էր: Սոմել'ը,որոնցթիվը չէին ավելացրել, այնքան բիչ էին

լույս

վարը ծածկել էր

բոլոր

տալիս, ոլ սրաձի պատերըչէին երնում:

Խա-

առարկաներըմի տեսակմչուչով: Հազիվ էին

երեում մի քանի լատավորննըիանաարընրդծմբծրը: Իրենցդիմաց, երկար սրածի ծայրին, նրանք կարոզ էին տեսնելմութ ֆոնի վլա գծագրվող մի տարտամ,սլիտակ կետ: Մեղադրյալն էր դա: նա ջարչ էր իր գալով Հասել տեղը: երբ Շարմոլյուն տիրական Քայլվածթով նույնվես Հասավ իլ/ տեղը, նայն նստեց, ապա կանդնեց ն

ասաց. իր Հաֆողությանը այնքանէլ Հպարտություն չխառնելով՝ ամեն Մեղադրյալն բան խոստովանեց: Գեչո՛ւ ազֆիկ,- Հարցընցհախագածը,- դուք

-

-

կուխարդության, ոլսոնկության ն բոլոր

Հանցանջները:

խոստովանեցի՞ ք ռպանելու ՓՖերուսՇատոպերին դը

խավարում լշվեցնրա Հեծկլտանքը: Գեչուծուսիբտբ սեղմվեց, Ամեն բան,

նա նվաղուն պատասխանեց ձայնով.- միայն թն չուտ սպաննցեթինձ: Պարո՛նարքայական դատախազ եկեղեցական ատյանում,առաց է լահլու ձեր նախագածը,- դատական կազմը պատրաստ եզրակացությունը: -

ինչ կամենում եք,-

-

Տյար ՇարմոլյունՀանեց մի սարոաիելի մնծ տհտր ն ձեռքի բազմաթիվչարժումներ անելով, ինչպես նան դատավարականճարտաշանության չափազանցրածչհչտաղրությամբ «կանց կարդալ լատիներեն գրված մի ճառ, որում մեղաղրանթիբոլոր ապացույցները Հիմնված էին կիկերոնյան չրֆասությունների վրա, ամրապնդված ձին նհրանախասիրածերզիծարան Պավոոսի խոսքերով: Մենք որ չենք կարող այդ երնելի ճառր մատուցել մեր ընթերցողներին:Հռետորըխոսում էր սքանչելի եռանդով: Նա դեռ հախաբանը չէր ավարտել,բայց քրտինքն արդեն ցայտում եր ճակատից, իսկ աչջերը՝գլխից: Հանկարծ,ինչ-որ պարբերության կեսին, նա

ցավում ենք,

ընդծատեցճառը, ն Հայացքը, որ սովորաբարբավական մեղմ անմի» էր, դարձավչանթարձակ: գոչեց նա (այս անգամ արդեն ֆրանսերեն, որովՊարոննե՛ր,Հետն տետրակիմեջ դա չկար):-- Սատանան այնքան է խառնվածայս գործին, որ աճավասիկներկա է մեր վիճարանություններինն կաղկություն է անում եորին վեչավփիատոռության Նայեցեք: ռպլաչտոնյային: նա անում Այս ասելիս մատնացույց էր փոքրիկ այծին, որ տեսնել"վ Շարմոլյուիձեռքի թավիաձարումները,արդարն, կարծել էր, թե տեղն ժամանակնէ նույն չարժումները կրկնել: Ուստի նստելով Հնտույքին, առնի տոտիկներով երկարամորուք գլխով իր կարոզության չափով վերարտադրումէր հկեղեցականատյանի արջայական դատախազիպաթետիկչարժուձները: Դա, ինչպես Հիչում են ընթերցողները,նրա ամենագեղեցիկընդունակություններից մեկն մեծ էր: Այս պատաչարը,այս վերչին «ապացույցը» տպավորության ն գործեց: կապեցինայծի տոտիկները, արքայական դատախազը չարունակեց իր պերճախոսությունը: Խիստերկար տնեց դա. բայց վերջաբանըսքանչելի էր: Աշա ղրա վերջին նախադասությունը. ավելացրեքմիայն չնչակտուր Շարմոլյուի խոպոտ ձայնը ն ձեռքի շարժումները. ու

|

-

ու

ու

-զ6օ,

Թօումւ,

ՇՒլուլուվ օմ151Շոլ,

քճմօուօոն՛ճէճ.

ՇՕՒՑու

51)

լդ

ոօուլոզօ

Տճո0ԼԱ6

1116դ 11016

ԸԷԼՈԼ ՆՇ քթճ1Շոէծ,

ԵՇԸԼՏԱԱՇ ՈԽ/ՕՏԼԱ6-Թռոււոց6

6է Եզտ54 զգու զԱՎօ 651 Լո 5015լոմ հճեօոմէ օոուոօմճու քճ:1516ո515 1ԸՈ0ԻՇ տ լռ հռը 1ու6հուօէզն Ը չա, ք/զ656ոնստ յոր ոօ ՎՀԸ14Աոս ճզան6իճ, քլուօ. գեզսզոմն քօշսումիլճու 1ոմօոուգոլօ ք014Լառւ ումա (01681: 56Շնոմ0, ճու 1 ԱԱԱ0Շհոլ հօոօգեւ6ու

Խ0ՕՏՌ՛գ6-Ք0ու06.

Շնյնչ 1516 50Ք6 Տ6ն

ՇԸԸԼՏ106 ՇՅԼ6մԻգիտ: 160.

Ըսու

ՏԱՅ

Լո 1մտալ: օ:Շաուծ

Լո

ՇՆՇԸԱԼՇ

ֆ6ոԼօոգու

տ

Խեոլ6

ՃէԸէօ1. ՕՒ6»6, Ըճքօկռ56ա ւո Ռ՛1510 ԽԱԼՏԳՒԱՓԾ՝ 56ԸՃոզ6, առ քօւուճու|6:1ու Էճքճն, ոս.

Տ1ՈԼՐ""

Եվ գլխարկը դնելով նստեցիր տեղը: -ԽիճաՀառաչեց Գրենգուարը,-ՍԿՏՏԱ 1.լուչի՞՛ Վերկացավմեղադրյալիմուտ գտնվող մի ուրիչ «նազգեստմարղ, նրա փաստարանն էր: Քաղցածդատավորներնսկսեցին մրթմրթալ: Փաստարա՛ն, կարճ կապհցեք,- ասաց նախագածը: Պարո՛ննախագաչ, քանի որ իմ պաչտպանյալըխոստովանելէ -

-

ոճրագործությունը,- պատասխանեցփաստարանը,- ես միայն մի ԱՀա սալյանօրենսգրքից մի Խոսք ունեմ ասելու,պարոններին: է ճա«Եթե որնէ մարդադայլ մարդ է կերելն Հանցավոր Հատված. նաչված, կվճարի տուգանք ութ Հազար դընին, այսինքն`փարիզյան երկու Հարյուր ոսկի սու»: արդյոք դատաստանական կրարեՀաճի՞ Խործուրդը դատապարտելիմ պաշտպանյալինտուգանթի: Վճրացվածէ այդ կետը,- ասաց արքայական արտակարգ դատախազը:

է բերված ն նրա ոճրագորյա՛րթ.սույն կախարդը ծրնեան էն ծական մռադրությունն ապացուցված առկա,Փարիզիսուրբ Աստվաէ ւռրվածվերին ն ստորին իրածամոր տաճարի որին իրավունք անունից, վարարություն կիրառելկղզու վբա,որ կոչվում է Միջնաքաղաք, Հայտաբարում հնք եծրկաներին, Թե մեր ճառիբովանդակությամբ պածանչու ենթ. նախ` դրամական տուգանքիենթարկելնրան.երկրորդ` դատազղջման Աստվածամոր մայր եկեղեցու ավագ պարտելՀրապարակային դռան առաջ. երրորդ դատապարտել,որի զորությամբ այս կախարդն իր այծի Հետ մածապատժիենթարկվի այն վայրում,որ ռամկերեն կոչվում է լ« արթայակաւ պարտեզների Գրե,կամ Սենա գետի կղզում՝ դիմաց (լատ.): 213. Ավա՛ղ, ռամիկլատիներեն է (լատ.)

212. Քանիոր.

-

-

Խ/6ջ0/7"առարկեց փաստաբանը: Քվնարկել,-

մի խործրդական,- ոճրագործությունն

ասաց

ակներն է, ժամանակնէլ` ուչ: Քվեարկելսկսեցին առանց սրածից Հեռանաղդու:Դատավորները «գլուխներն էին օրորում», խիստ չտապում էին: Մթնչաղիմեջ երեվում էր, թն ինչպես նրանք իրար ետնից Հանում էին գլխարկներըի Հավանություն այն դժնդակ Հարցումին, որ ցածր ձայնով տալիս ծր նրանց նախագածը: Թշվառ մեղադրյալը կարծես Թե նայում էր նրանց,սակայնմոլորուն աչքերը այլնս ոչինչ չեին տեսնում: ԱյնուՀետմկատարածունսկսեց ղրել, ապա մի ելկար մագաղաթ մեկնեց նախագաչին: Այդ ժամանակտարարախտաղֆիկը լսեց, որ բազմությունը խլրտաց, նիղակներնիրար դիսլան ն սառցաչունչ մի ձայն,որ ասում էր. Գեչո՛ւ աղջիկ, այն օրը, երբ Հաճո լինի մեր տեր արթային,ցերեկվա ժամը տառներկուսին,դուք մեկ չապկով,ոտաբոբիկ,պարանը -

վզից կախ, մածասայլով կտարվեք Աստվածամոր տաճարի ավագ դռան առաջ`Հրապարակայինմեղա ասելու երկու ֆետանոց մեղրա-

կերոնըձեր ձեռքին, ն այդտեղից կտարվեք Գրնի Հրապարակր, որանղ խեղդամածկլինեք քաղաքային կախաղանիվրա, նույնես ն. ձեր այս այծը, ն եկեղեցականատյանին կվճարեք երեք ն յուծանիչ ոսկի ի Հատուցում ձեր կատարած ձեր խոստովանած ոճիրների,ի Հատուցում կախարղության, վՀուկության, Հեշտամոլության ն տյար Փերուս Թող Աստված դը Շատոպերի սպանության: մոմե

առ-

ընդունիձեր Հոգին: -

07, երազ է

ձեռթեր

տանում

են

սա,-

ն մրմեֆաց Էամնրալդան

իրեն:

214.Բացասումեմ (լատ.):

զգաց,

որ

բիրտ

Ր/

ՕՇԻԼԱ ՏՔԵԽՃԻՎ24ՃՅ

ՆՃՏԸՇԼՃ1Ք

Միչին դարերում որեէ ավարտվածկարնոր չենք Համարյաիր բարձրությանչաի էլ գետնի տակ էր լինում: Եթե չինված չէր Հողի մեջ ամբողջովին մտցված ցցերի վրա, ինչպես Աստվածամոր տա-

ճարը. ապա

մի պալատ,

ամեն

ամրոց կամ եկեղեցիմիչտ ունենում

էր

ատորերկրյաչինություններ: Մայրտաճարներումկար յուրատեսակ

ստորերկրյա մի եկեղեցիցածր, խավար, խործրդավոր, կույր

ճամբ՝լուսառատ

ն

գիչեր-ցերեկերգեչոնի

ու

Թնդացող վերին նավի տակ: երըեմն այղ

ու

զանդերիՀեչյուններից ստորերկրյա Հարկում

ննչեցյալներ էին քաղվում: Դալատների, միջնաբերզերինկուղածարկերը բանտ էին լինում, երբեմն էլ դարձյալ Հանգատարան, իսկ եր-

բեմնէլ՝ երկուսը միասին: Այդ ամրակուռ չինությունները, որոնց

նավոլրվելու ն «ծլարձակման»եղանակըմենք արդենբացատրելենք մի այլ տեղ, ոչ թե պարզառլեսՀիմք ունեին, այլ այսսլես ասած` արմատներ, որոնք ճյուղավորվելով մտնում էին գետնի մեֆ կազմելով նեղ սրածներ, սանդուղքներ, ինչպես վերնեի չենքը: Այսսլիսով,եկեղեցիների,պալատների միֆնաբերդերիՀասակի կեսն էր գետնից վեր: Որեէ կարնոր չենքի նկուղները մի ուրիչ սենյակներ, երկար

ու

ու

չենք էին,

ուր

փոխանակբարձրանալու՝ իջնում էին.

ն

այդ

ստոր-

երկրյա ճանկերը ձուշարձանի արտաքին արկերի

զանգվածին

Հպվում էին այնպես, ինչպես լճափի այն անտառներն

ու

որոնք գլիաիվայըերնում տուան

են

լեռները, լճի Հայելանման ֆրի մեջ: Սենտ-ԱՆ-

միջնաբերդում, Փարիզի Արդարագատության պալատում,

Լուվրում այդ ստորերկրյաչինությունները բանտ էին: Այդ բանտերի ծարկելը որթան ավելի էին իջնում գետնի մեֆ, այնքանավելի նեղ ամենայն Հույս (բտ, Դանթեի 215.Թողեք Դժոխքից»): «

ու

մռայլ էին դառնում: Գոտիների թվի

էլ ավելանում էին

Համեմատ

սարսափինրբությունները: Դանթենդրանից ավելի լավ բան չի կարողացել գտնել իր դժոխքիՀամար: Զնդաններիայղ ձագարները սո-

վորաբարվերջանում էին քարավազանինմանող մի ցածր փոսով,որ-

տեղ Դանթենդրել է իր սատանային,ն որտեղ մարդկայինՀասարաէր մածվան դատապարտվածին:Որնէ թչվառակությունը նետում կան էակ այդտեղ նետվելուց Հետո կարող էր միայն Հրաժեչտ տալ էր լույսին, օղին, կյանքին, Օջու ՏՎլ0Ւճոչմ-ին.այդտեղից նա դուրս գալիս միայն կախաղանկամ խարույկ բարձրանալու Համար: երբեմն նա փտում էր այնտեղ, իսկ մարդկային արղարադատությունը անվանում էր դա «մոռանալ»: Դատապարտվածը մարդկանց իր միչն զգում էր թարերի բանտապածներիկուտակմանճնչումն իր ն գլխի վրա, բանտնամբողջովին,այդ զանգվածայինամրոցը,այլն ոչ այլ ինչ էր, եթե ոչ մի վիթխարիբարդ կողպեք, որ փակում էր նրանկենդանիաշխարծից: ու

ու

ԱՀա

Լյուդովիկոսի փորել տված խոր վիրապներից մեկի, լա-Տուրնելի թմճժ-ի" մեջ էին նետել (ճավանարբար՝ փախուստ տալուց վախննալով)կախաղանի Հակայական դատապարտվածէսմերալդայինԱրդարադատության ճանճ, պալատը որ չէր կարող թողնելով նրա գլխի վրա: Խեղճ այս

տեսակ մի խոր փոսի մեջ,

սուրբ

լո

շարժել նրա ամենափոքրիկքարն անգամ:

Անչուչտ,Հավասարապեսանարդարէին եղել թե՛ նախախնամությունը, թե՛ Հասարակությունը, դժբախտության տանֆանքիայդու

ջան չռայլություն անձրաժեչտչէր այնքան երբակազմմի արարածի խորտակելուՀամար: Այդտեղ էր էամերալդան՝ խավարի մեջ թաղված, գետնի մեջ Դրված պատը վրան թաչված: Ով նրան տեսներ այդ վիճակում, արնի տակ նրա ծիծաղելն պարելը տեսնելուց Հետո, կսարսռար: Գիշերվապենսսառն, մաչվան պես սառն, օդի ոչ ժի չունչ նրա ու

ու

216. Զեղան (լատ.): մեֆ: Բառացի` խաղաղության

վարսերիմեջ, մի

լույսի ոչ մի ձայննրա ականջենրում, մարդկային

ոչ

աչքերի մեջ. երկտակ կռացած, չղթաներից ֆարդված,

չողք

վրա, որ պպզած ֆրամանի Հացիկտորի մուռ՝բարակ ծարդաչերտի էր մ ների նրա նետված ցնղանի ծորու կազմվածջրափոսի ւտռակ հրեՆա ոչ չարժվում ոչ Թե որովետեւ էր, էլ Համարյա ռին: չնչում, ազատ օդը, տանջվել արնը,պերեկը, էլ այլես չէր կարող:Փերուսը, ու

սպայիՀեւո. ապա քաչանան, րերը,սիրո Քաղցըչաղակրատանքը կավատ պառավը, կախաղանը, ղաչույել,,արյունը, խոչտանգումը, Հառնում այս բոլորը էին ներսս դեռ մւոքումմերթ որպեսելաժչտուվան: Բայցզա ոչ

այլ

ինչ էր, եթե

իուվարի մեջ ֆեջվող մի

»չ

զար-

որ Հեռավորհրաժչտություն, ե նվադում էին ույնտեղ՝վերնում,երկրի վրա որ այլես չէր լովում

Հուլւելի

ու

տարտամռլսւյքար կում

այն խոլլխորատում,ուր ընկել էր դժլախտ աղֆիկը:ԱյղտեղնետվեՀետո

լուց

նա

ոչ

յսրթուն էր, ոչ էլ քնած:Այդ դժբախտության մեջ, չէր կրող երարից տարբերել քունն արթունր,

ղեղանում երազն ցերեկն իրականությունը, նա

այդ

ու

ու

գիչերը:Ամեն ինչ խառնված

ու

ձր, ֆարդված, տակնուվրա եղած անորոչ տարածված նրա նա, մտքում:Այլես ո՛չ զղում էր ո՞չգիտակցում, ո՛չէլ մտածում, ու

չատ

չէր չատ՝երազումէր: երբեքկենդանիծակըայդ աստիճան

Թաղվելանությանմեֆ:

Այդոես ընդարմացած,սառած

ու

Հաղիվ չր քարացած՝

երեթ անդամ լսել կափույրի աղմուկը,

որ

բացվել էր նրա գլխա-

վերեում ինչ-որ տեղ՝առանց նույնիսկ մի Քիչ ն

որտեղից մի ձեոք

գցելձր

նեաերկու-

լույս

նրան մի կտոր չոր,

սն

ներս թողնելու, Հաց: Մինչդեռ

նրա միակմիջողն չը: Սոսկմի բան էր Համարմնացած ղորդակցելու դեռ մեքենայաբար զրաղեցնում նրա ականջները, գլխավերնում մզվում չր կամարակապառաստաղի խոնավությունը քարերիմիջով

ե

Հավասարընդմիչումներով մի կաթիլ ֆուր էր պոկվում դրանցից: ապչած լսում էր այն քլթոցը, որ առաֆացնումէր ֆրի (աթիլն՝

նա

ընկնելովիր ("ղքի չրակույտի մնֆ: Ձրի այդ կաթիլի ընկնելը նրա չուրֆը կատարվողմիակչարժումն էր, ժամանակի անցնելը նչող միակ ժամացույցը, միակ ձայնը, որ Հասնում էր նրան երկրի մակերեսիվրա լսվող բոլոր ձայներից: Ամեն ինչ լրի լինելու Համար ասենք, որ տիղմի խավարիայդ ու

անդունդի մեջ երրեմե-երրեմն

զգում էր ինչ-որ

նա

անցնում էր նրա ոտքի կամ բաղկի վրայով,

Որքա՞նժամանակէր

նա

ն

նա

այդտեղ, չզիտեր:

նա

բան,

սառը

սարառում էր:

միայն Հիչում էր

ինչ-որ մեկի դեմ արձակվածմաչապատժիդատավճիոր ն այն, դրանից Հետո իրեն տարել էին, ռառած՝

խավարի

վրա. բայց

ու

ն

ապա

որ

ինքն արթնացել էր ցրոից էր եկել ձեոք ոտթի

նա թարչ

լոության մեֆ:

որ

ու

երկաթնօղակներըճմլել էին ոտքի կոճերը. իշկ չդթաները

դեգղեգացելէին: Հասկացելէր, տակ կա չրով ծածկված սալաբար

իր չորս կողմը պատեր են,

որ ն

որ

մի խուրձ ծղոտ: Բայց ո՛չ

տեր. ո՛չ օղանդք: Այն ժամանակնստել էր

այդ

ծղոին,

իր

լապ-

երբեմն էլ,

Դիրջը փ"խելու Համար, զնդանիմեջ եղած քարն սանդուղթի վերջին աստիճանիվրա: Մի պաՀ նա փորձելէր Համրել այն սն րուեները, որ ֆրի կաթիլն ձր չափում նրա Համար, բայց

չատ

չանցած Հիվանդ ուղեղի

տխուր աշխատանքնինքնին ընդչատվել էր նրա գլխում

ն

այղ

թշվառ

աղջկանթողել անզգաթմբիրի մեֆ:

Վերջապես մի օր էլ. ցերեկ Թե գիչեր. Հայտնի չէր, որովչետն այղ դամբարանումկեսգիչերն

կեսօրը նույն գույնն ունեին,

իր գլխավերնումլսեց ավելիբարձր ստնաձայն, քան սովորաբարբանտապաՀի ոտնաձայները,երբ նրան Հաց չուր էր բերում: Նա ու

նա

ու

բարձրացրեցգլուխը տեսավ, որ կարմրավուն չողք է երնում զնդանի կամարակապառաստաղիմեջ չինված դռան թն կափույրի ճեղքերից: Միաժամանակ ծանր եհրկաթամածրճոնչաց, կափույրը ն

ծղրոցով

տեսավ պտտվեցիր ժանգոտծխեիներիվրա: կալանավորը ն մարդկայիներկու մարմնի ներքնի մասերը,

մի լապտեր, մի ձեռք դուռը

խիստ ցած ձեր,որպեսզի կարողանարտեսնել

նան

նրանց

դլուխները: Լույսն այնքան սաստիկծակեցնրա աչքերը, որ ստիպված

եղավ փակել: երբ նորից բացեց աչքերը, դուռր փակվածէր, լապտերը դրված սանդուղքի աստիճաններիցմեկի վրա, ն նրա առաջ կանգնած էր սքեմը Հասնում էր մինչե նրա ոտմիայնմի մարդ:Սե վեղարավոր Քերը, նույն գույնի երեսակալը ծածկում էր դեմքը: Ոչինչ չէր ձրեում երա անձից՝ո՛չ երեսը, ո՛չ էլ ձեռքերը: Դա ուղղաձիգ զիրքով մի «ն, ծրկար պատանքէր, որի տակ զգացվում էր ինչ-որ բանի խլրտոցը: Դատապարոոյայը մի քանի րուն չեչտակի նայեց այդ ուրՐայցո՛չ մեկն էր խոսում,ո՛չմյուսը:Թվում էր,Թե վականակերպին: դեժ զննում էին իրար: Այղ նկուղում կարծես եծրկուարձանդեմ քե միայներկու բան էին պատրույգը, որ աոկայծում ե էր օդի խոնավության պատճառով, առաստազիֆրի կաթիլը, որ լապտերիանկանոնճթճթոցը կտրում էր իր միօրինակտկտկոցով, ն լառտնրի լույսը Համակենտրոնվետվետումներովդողդողացնում յուղոտ ֆրափոսիվրա: Վերջապես կալանավորուծինխզեց լոությունը. Իվ եքդութ: առ

կենդանի՝ լապտերի

-

Քածանա

-

եմ:

Այդ բառը, առոգանությունը, ձայնի Հնչյունը սարսռացրին ՔաՀանան խուլ արտաբերումովչարունակեց. ազֆկան: Պատրա՞ստ եք դութ: -

Ինչի՞: Մեռնելու:

-

'

-

-

Օ,-

գոչեց

Վազբ: նրա գլուխը,

եա,-

չո՞ւտ կլինի:

-

որ

ուրախությամբ բարձրացելէր, նորից կախվեց

կրծթին: .

ի՞նչ դժվարություն էր նրանց Համար, որ այսօր լիներ: Ուրծմե չա՞տդժբախտ եք ղուք,Հարցրեց թաշանան փոքր լռությունից Հետո: -

էլի երկար պիտի ապասնմ,- մրմեջաց հա.-

-

-

Շատ եմ

միսում,- պատասխանեզ կալանավորուծին:

եվ ոտքերն առավ ձեռքերի մեջ. մրսող մարդկանցայն սովորա-

կան չարժումը, որ, ինչսլես տեսանք, անում էր Ռոլանի աչտարակի ս ապաչխարուչին: եվ նրա ատամներըկաիկավփեցին: Քաշանան, թվում էր, թե իր վեղարիսւակիցաչքերը ման է ածում

զնդանում:

Աելո՛ւյս, անկրա՛կ,ֆրի մե՛ջ, սարաավելի է: Այո,- պատասխանեց դատապարտյալը այն զարմացածարտաՀայտուլթյամբ,որ դժբախտություննէր տվել նրան:- Ցերեկըամենքի Համար է: Ինչո՞ւին4 միայն գիչեր են տալիս: Գիտե՞ք, քե ինչի Համարնթ դուք այատեղ,-Հարցրեցբածանան դարժյալմի փոթ լռելուց Հնտո: կարծեմն իմացա,- պատասխանեց աղչիկը՝նիչար մատներով -

-

-

-

չոյելով Հոնքերը, կարծեսթե Հիչողությանն օգնելու Համար,Հիմա չգիտեմ: Հանկարծնա սկսեց երեխայի պես լաց լինել: -

Կուզենայիդուրս

գալ

այստեղից, պարո՛ն:Միսում եմ,

բայց

սարեն

իմ չզիտեմ ինչ կենդանիներ կան, որ սողոսկում մարմնի վրա: Դ/ (ած Հետնեցեք ինձ: եվ այս ասելով`թաճշանանբռնեց երա թեր: Դժբախտաղֆիկը այդ 4եռքը սառել էր մինչն ուղնուծուծը: Այնուամենայնիվ, սափում

եմ.

-

վրա: սառնության գործեցկալանավորուծու ազդեզություն նա0,- մրմնջաց մածվան սառցայունչ ձեռքնչ դա:Ո՞վ եք -

դուք:

Քաշանան բարձրացրեց իր կնգուղը, աղֆիկը նայեց: Դա այն չա-

բագուչակ դեմքն էր,

որ

վաղուց էր Հետապելում նրան, դնի այն

երնացել էր երան Ֆալուրգելի տանը՝նրա պաշտելի Ֆեբուսի գլխի վերեը, այն աչքերը, որոնց փայլատակելըվերչին անդամ գլուխը,

որ

տեսելէր դաչույնիկուլքին: Այդ քածանայի երնալը,

միչտ այնքան ճակատագրականէր

որ

Համար այդպես Հրել էր նրան մի դժրախեղելդատապարտյալի երաներ թմրուծանեց տությունիցմյուսը Հասցրել խոշտանգման, է Թյունից:Նրանթվաց, թե պատովում այն թանձրքողը, որ իջել էր եր Հիչողության վրա: Նրադժնդակ փորձանթիբոլորմանրամասնուստանգիչերային մինչն տեսարանից Թյունեերը,սկսած ՓՖալուրդելի միաժամանակվերաՏուրելաչտարակը նետվելուդատապարտվելը, կենղանացան երա Հիչողության մեֆոչ թե տարտամ խառնիմերկ,ցայտուն,Թրթոուն խուռե,ինչպես մինչայդ, այլ որոչակի, Թե աղոտացածն ծայրածեղ տառապանքից գրեածշավոր: Համարյա Թե ջնջված այդ վերձչուչները, երա առաֆկանգնածմոայլմարդու երա մտքում,ինչպես նորից ներկայությամբ, սլայծառ երնեացին որոչակի Թղթի վրա միանգամայն կրակիմուռեցնելն է ռռղլիտակ ն

ու

ու

ու

ելն

ան

բերում այն անտեսանելիտառերը, որ գրել

են

ծածկագրական

թանաջով: նրանթվաց, թե իլ, «լռի բոլոր վերքերը նորիցբացվեցին ն. սկսեցինարյուն ծորալմիանգամից: -

Վա՛յ,- գոչնց եա

դողալով:-Քածանա՛նէ

ձեռքերն աչքերին

դնելովե ջղաձգորեն

սա:

չարունակելով դողալ: որը երկնքում, աչթերով, է գործել խիստ բարձր, երկարժամանակո"լտույտներ ցորենի արտում աչքերըսնեռտծ Քաչանան

կծկվածխեղճ

դետեին, լուռ

ե

նայում էր երան այե ուրուրի չուրֆը արտույտի

ն. երկար ժամանակլուռ

ու

մունջ

նեղացրել է իր Թռիչքի աՀեզ չրֆանակները:Ու Հանկարծխոյացել է եր որսի վրա կայծսւկե նետի

նեման

պածել է իր մազիլների մեֆ:

ե

այժմ

դողդոջունթԹոչեիկին

Վնրֆացրե՛ք,վերֆացրե՛ք.իխֆեցրեթվերին

Հարվածը,- ն գլուխը սարսափածքաչեց ուսերի մնջ այն ոչխարի պես, որ սպասում է մռաղործիլախտի իֆնելուն: եմ Ուրեմն ես սարսա՞փվ պատճառում ձեզ,- ասաղգ վերջապես -

-

քածչանան:

Աղջիկըչպատասխաննց: -

Մի՞թեես սարսավ եմ պատճառում ձեզ,- կրկնեց նա:

համերալղ այիշրթունքները կծկվեցին,կարծեսթե ծիծաղումէր -

Այո,-

է ածա, ամիս

ասաց:-

նա:

Դաձիճրծաղրում է դատապարտյալին: Քանի՛

է ինձ,սպառնում էու սարսափեցինչ Հետապնդում Առանցնրան, Աստվա՛ձ իմ, որքա՛ննրֆանիկէի ես: Նա՛ ինձ նետեց այս անղունդը: Ռ՛վ երկինք, նա՛ սպանեց.... այո, նա սպանեցիմ ՖՓերուսին:Այստեղարցունքենրից խեղդվելով ն աչքերը քաճանային Հառելով՝ գոչեց.- Օ՛, թչվառավա՛ն, ո՞վեք զուք, հս ի՞նչ եմ արել ձեզ, ինչո՞ւեք այդչափատում ինձ: Ավա՛լ. ի՞նչ ունեք իմ ղեմ: ես Քեղ սիրում եմ,գոչեցքածանան: ն

նում:

-

ն նա կալանավորուծու արցունքներն իսկույնդադարեցին,

նրան աղուչի Հայացքով, իսկ քածանան ծունկ էր չոքել աչքերով լափում էր աղֆկան: Լսո՞ւմ ես, սիրում եմ քեզ,- նորիզ գոչեց նա:

նայեց

ն բոցավառ

-

Ինչպիսի՛սեր,- ասաց աղջիկը սարառալով: Գեչննապարտի սծր,- վրա բերեց քաճանան: երկուսն էլ մի քանի րոպե մնացին լուռ՝ իրենց Հուզմունքի սաստկությունիցճխլված,քածչանանխելակորույս, աղջիկըա̀սլչած: էսի՛ր,- առաց վերֆաղլեսքաչանան, արտակարգՀանդարտություն էր այժմ Համակել նրան:-- Հիմա ամեն ինչ կիմանաս: Հիմա հս Քեզ կասեմ այն, ինչ մինչն այսսր Հազիվ եմ Համարձակվելասել -

-

-

ինքս ինձ, երբ գաղտագողիՀարցաքննելեմ իմ խիղճը գիշերվա այն խոր ժամերին, երբ այնքան խավար կա ն երբ, ինճ թվում է, թե Աստված մեզ չի տեսնում այլնա: Լսի՛ր:Քեզ Հանդիղելուց առաջ,

դնռատի՛աղջիկ, ես երջանիկէի:

եռ

-

էլ,- Հառաչեց կաղանավորուծինթույլ 4այնով:

Մի՛ ըհդծչատիրինձ: Այո, երջանիկ էի ես, Համենայն դեպս՝ կարծում էի. թե երջանիկ եմ: Մաքուրէի ծս, Հոգիս լի էր պայծառ լույսով: Ոչ մի գլուխ ավելի խրոխտ ն ավելի Հրճվագին չեր բարժ4իմ խորՀուրդն էին Հարցնում ողբանում, քան իմը: ՔաՀանաներն գիտնականները՝ գիտության: Այո, զիվերաբերյալ, ֆախոչության -

տությունն

ամեն

ինչ էր ինձ Համար, իմ քույրն էր

մի թույրը

նա, ն

բավականէր ինձ: Զի կարելի ասել, որ իմ տարիքիավելանալու Հետ մտքերչէին այցելում ինձ: Հաճախիմ մարմինըընդվզել էր, երբ

այլ

դեռատի կին էր անցել իմ կողքից: Տղամարդուայդ

զորությունը,

որ

ես,

սեռի

արյան

ու

անխելք պատանիս,կարծում էի, թե խեղդել

եմ

կյանջի Համար, քանի անգամ չղաձղորեն բարձրացրելէր այն

այս

դրոչմում ինձ`թչվառականիս,գամում է եկեղեցու խորանին: Սակայնծոմապածությունը,աղոթքը, ուսումերկաթեուխտի չղթան,

ու

որ

Խասիրությունը,վանականկյանքիխստապածանչությունները Հոգիս

դարձրելէին իմ մարմնի տիրակալը:Բացիդրանից,հս խույս էի լիս կանանցից,մանավանղ՝ բավականէր, որ բաց անեիորեէ գիրք, տա-

ածա

իժ ուղեղի

բոլոր

ն

անմաքուր ծխերը ցնդում էին գիտության

փառածեղության առաջ: Ես զգում էի. Թե ինչպես մի քանի րոպեի մեջ երկրայինթանձը պատկերներըփախչում են եմ

Հեռու,

գտնում իմ Հոգու խաղաղությունը, չլացած

ն հս

նորից

պայծառացած՝

ու

Հավիտենական ճշմարտության Հանդարտ ճաճանչավորման դեմ Հանդիման:Քանի դեռ դեր ինձ վրա գրոծելու Համարուղարկում էր միայն կանացի տարտամուրվագծեր, որոնք ցաք

ու

ցրիվ անցնում

էին իմ աչքերի առչնից եկեղեցում, փողոցներում,մարգազետիննեբում

ն

Հազվադեպէին վերադառնում իմ երազներում,

թյամբ էի Հաղթում նրան՝դնին: Ավա՛ղ,եթե այդ

ես

Հաղթանակը,ապա ՀանցավորնԱստվածէ,

դյուրու-

չկարողացաածել որ

Հավասարազոր չի ստեղծել: Ակա՛նջդիր, ժի օր էլ.

ես

մարդուն

ու

դնին

ԱյստեղքաՀանան կանգ առավ. ն կալանավորուՀին լսեց, կրծթից դուրս

որ

նրա

էր գալիս Հառաչանթի մի խոլխոոց, որ Հիչեցնում էր

եղող մի ինչ-որ բան: արմատախիլ Նա

չարունակեց.

«Մի օր էլ ծս արմունկներիս վրա կութնել էի իմ խցի ատուՀանին... Ի՞նչ գիրք էի կարդում... 0՛, ամեն ինչ տակնուվրա է եղել իմ գլիչում: կարդումէի ուրեմն: Իմ պատուՀանընայում էր Հրապարակի վրա: Դավի նվազի ձայն լանցի: Զայրացած,որ այդպես ծն իմ երազանքը,նայեցի Հրապարակին:Այն, ինչ ես խանգարում տեսա, տեսնում էին ուրիչ շատ-չատերէլ. ն սակայնայդ տեսարանը մարդկային աչքերի Համար չեր ստեղծված: կեսօր էր, պայծառ արնոտ օր, ն Հրապարակիմեջտեղը պարում էր մի էակ: Այնքանգդեցեկ մի ձակ, որ Աստվածկղերադասեր նրան սուրբ կույսից ե նրան կրնտրեր որպես իր մայր ն կուզենար նրանից ծնվել, էթն նա գոյություն ունենար իր ստեղծվելու ժամանակ: Սքանչելիէին նրա սն. աչքերը նրա ան վարսերի միչից մի քանի մազ արնի տակ ՀուրՀրատումէին ոսկե թելերի պես: Նրաոտքնըն անչետանում էին իրենց չարժման ընթացքում անիվի չառավիղների նման, երբ նա սն է պտտվում: նրա գլխի չուրը, արագ Հյուսերի մեֆ. կային մետաղնզանակներ,որ փայլփլում էին արնի տակ ն աստղապսակ կազմում ճակասոի վրա: երաչբֆազգնոտր, որի վրա մանը վաճանալ-

ու

ու

ններէին սփոված, Հազարավոր կայծերով փայլփլում էր կապույտ ֆոնի վրա, ինչպես ամռան գիչեր: նրա թուխ ճկուն բազուկները ու

չանգուցվում արձակվում էին մեջքի չուրֆ՝ զույգ չարֆի նման: Նրամարմնի ձնն արտակարդգեղեցկություն ուներ: 0՛, ինչպիսի՛ զմայլելիկերպարանք էր նա, որ որպեսլուսապատկերգծագրվում էր անգամ արնի լույսի մեջ... Ավա՛ղ,դեռասի՛ աղֆիկ, այղ դու էիր: Զմայլած,արբեցած դյուլթված՝հա այլես չկարողացազապելինձ ն եկա քեզ դիահլու: Այնքան նայեցի հս քեզ, մինչն որ Հանկարծ սարսափիցսարառացի.զգացի, որ ճակատագիրըբոնում է ինձ: ու

ու

ընկճվածմի րուն ես կանդ առավ, ապա չարունակեց. փորձեցիկառչել որեէ բանից Արդենկիսով չափ կախարդված՝ ե կանգ առնել իմ անկմանմեջ: ՎերՀիչեցի այն ծուղակները, որ տանան արդեն մինչ այդ լարել էր իժ դեմ: Այն էակը, որ իմ աչթերի Քաճշանան -

սա-

առաֆ էր, օժաված էր այն գերմարդկայինգեղեցկությամբ, որ միայն

երկեջից կամ դժոխքից կարող է աղֆիկչէր, քուստ

որ

զալ:

ստեղծվածէ մեր Հողի մի փոքրքանակությամբ

ն

ներ-

աղքատիկ կերպով լուսավորված է կանացի Հոգու երերուն

ճառագայթով: Հրեշտակէր

դա,

բայց

խավարի ծնունդ, բոցից

թե լույսից կերտված: Այն րոպեին. երբ տեսա

Անկասկած,դա Հասարակ

քո

էի

հա մտածում

կողթին մի այծ, չաբաթաճանդեսիմի

անասուն,

այս որ

ն

ոչ

մասին,

խնդուն

նայում էր ինձ: Միջօրեիարեր նրա կոտոչները դարձնում էին

Հրեղեն: Այդ ժամանակես տեսա դնի ծուղակը ե այլես կասկած չմնաց, որ դու դալիս էիր դժոխքից ն գալիս էիր Հատկապեսինձ կործանելու Համար: ես այդսլես Հավատացի:

Այստեղքաանան նայեց կալանավորուծուդեմքինն սառնությամբ ավելացրեց: -

Եվ դեռ այղսլես

Հավատացած:ՍակայնՀմայքը ներգործում

եմ

էր իմ

զգում էի, որ խործրդավոր կախարդանք է կատարվում իմ մե): Այն ամենը, որ «լետք է արթուն մնար իմ Հոգու մեֆ, նիրձում էր. ն այն մարդկանց ես նման, որոնք ձյան մեջ են մեռնում, էլ Հաճույք էի զգում այդ նիրՀի գալուց: Հանկարծ ղու սկսեցիր երգել: Ի՞նչ կարող էի անել եմ՝ Թչվառականս: Քո երդն էլ ավելի դյութիչ էր, թան քո լարը: ես էլ Քեչ-Քեչ.

քո

արը

պտտվում

ուղեղում,

ն

մտածեցիփախչել: Անկարելիբան: Գամվածէի ես, արմատ նետած Հողի մեֆ: Ինձ թում էր, թե սալածատակիմարմարըբարձրացել-Հասել է իմ ծնկներին: Սավպված եղա մնալ մինչն վերջ: Ոսքերսսառույց ձին կտրել,սակայնգլուխս հռում էր: Վերֆաղես, թերնս դու զթացիր ինձ, դադարձցիրերգել

ն

անչետացար: Իմ աչքերից

աստիճանաբարցնդեցին չլացուցիչ

ու

ականջներից

անսիլքի անդրադարձումն

ու

Այն ժամանակես ընկա լուսաարձագանքը: Թովիչերաժշտության գոգի անկյուննավելիՔարացած, բայց ն ավելիԹույլ, քան մուսոի զանզածարությունն արթնացրեց արձանը:Եկեսցեի /ոնղածանված ես իմ բայց ավա՛ղ, մեջ կար մի ընկած բան, որ չէր ինձ. փախա, վ եր մի Հանկարձածաս բան,որից չէի կարող ճողոպրել: կարող կենալ, Նա մի դադար էլ առավ, ապա չաղրունակեց. -- Այո. այդ օրվանից սկսածիմ մեֆ բույն դրեղ մի մռրղ, որին ես Ես ցանկացա իմ բոլորդեղ չի ճանաչում: դարմանգործադրել ննրը՝մենաստանը,խորանը,աշխատանքն գրքերը:Հիմարուունայն է Հնչում դիտությունը, երբ Հուսածատած Թյո՛ւն:Օ՛, որքա՛ն կրքերով լեցուն գլուխը: Գիտե՞ս գալիսէ նրան բախվելու արդյոք, ու

ու

այն լուսեղեն Հայտնումիջն:Քեզ,ջռ ստվերը, թյան պատկերը, իմ առջնի որ մի օր կտրեց-անցավ տարածությունը: այլես Սակայն ույդ պատկերն նույնգույնըչուներ,մուլ էր նա, մաինչպես ույնւն. չրջանակը, ռր երկար ժամաՀադույժ,խավարչտին, է արեգակինչեշտակի նայած անզզույչմռրդու նակ Հետապնեղում տեսողությունը: Ձկարողանալով ազատվել դրանից,չարունակ քո երգի Հեչյուններըլանլովեմ զլխիմեֆ, միչտ Քո ուռքերի իմ ժաւլարհլըտեսնելով մագրքիվրա, գիչերը նրազում անվերջքո սաչելնզգալով իմ մարմնի վրա՝ ուզեցի նորից տեսնել չոչափել ով Քեզ, Քեզ.իմանալ ես դու, Թե իրո՞քղու նման ես այն իդեալականռլատկելին, որ մնատեսնել, տեսնում

դրջի

ու

իմ

ցել էր իժ մեջ Քեզնից, իրականությունը Հույս եհրազը:Համենայնդեպս,

փշրել թերես իմ տեսնելով՝

ունեի, որ նոր տպավորությունը կֆնջել առաջինը, իսկ առաջինն էր դարձել ինձ Համար: անտանելի ես տնսա: եվ փնտրում Լի Փնզ:Եվ նորից Վա՛յին4: ԵրբՔեզ տեսա ուղեվի ւեսնել միչտ: ուղեցի տեսնել Հազար անդամ, երկուանգամ, Այն ժամանակ կարելի՞էր այլես կանգ առնել դժոխքի այդ զանս

-

ռիփայրի վրա,- այն ժամանակ ես

այլիս ինձ չէի պատկանում:

Սատանան

պարանիմի ծայրը կապել էր իմ թներին, մյուս ծայրն էլ տանում Հանգուցել իր ոտքին էր ին4: ես էլ դարձաքեզ պես անու

Հաստատ

քափառական: Սպառումձի քեզ տների դոնածածկերի

ու

տակ, աչալուրջ փնտրում էի փողոցների անկյուններում, դղարանաիմ աչտարակիբարձունքից:

կալ Հետեում

Ամեն

երեկո հս խորանում

էի ինքս իմ մեջ ավելի դյութված, ավելի ճուսաշատված, ավելի կախարդվածն ավելի կործանված: ես

իմացել էի. Թե ով

հս

դու

բոչա,

դնչուծի, գիտան, ձինգարա:

կարելի՞էր այլնս կասկածել կախարդության: Լաիր:ես Հույս ուննի, որ դատականմի գործ կազատիինձ Հմայթից: Մի կախարդկին դյութել էր ԲրունոԱստիացուն. էլ խարույկի մատնեցնրան ն. այնուՀետն բուժվեց: ես այդ գիտեի: Ցանկացա այդ դեղն էլ փորձել: ՓորՀու4եցի արգելել. որ դու գաս Աստվածամոր տաճարիՀրառլարակը՝ սա

սալով,

եթե

որ

չգաս

այնտեղ,

ես

կմոռանամ քեղ:

Բայցդու

բանի

տեղ չդրիր դա: Նորից եկար: Հետո մտածեցիառնանգել քեզ: Մի չիչեր էլ

արդեն ինձնից խույս

դու

տալ

չէիր կարող: Մենք երկու

ոգի էինք: Քեզ բոնել էինք արդեն, երբ վրա Հասավ այն թշվառական սպան: նա ազատեցքեզ: Այդպեսնա սկիզբ էր դնում

քո,

իմ

ն

իր դժբախտությանը: Վերֆապես չիմանալովինչ անեմ, ինչպես վար-

վեմ, մատնեցի թեզ եկեղեցական դատարանին: կարծում էի, թե

կբուժվեմ, ինչպես Բրունո Աստիացին: Տարտամորենկարծում էի նան.

որ

դատավարությունը թեզ կՀանձնիինժ, որ բանտում

կունենայի իմ բռի մեֆ, կտիրանայի քեզ,

խույս ն

հս

տալ

ինձանից, քանի

որ ղու

որ

թեզ

այդտեղ չէիր կարող

վաղուց էիր տիրացելինձ, ուստի

էլ իմ Հերթին պետք է տիրանայիքեզ: երբ չարիք

լրիվ պետք է

ես

ես

անում,

Հրեչայինիմեջ խելագարություն է կես ճամփին Ոճրագործության ծայրաՀեղությունը Հրճվանթի

աննա:

կանգ առնել:

մոլուցք ունի: Քաճանան

կախարղկինը կարող են վայելքի մեջ միածուլվել զնդանի ծղոտի խուրձի վրա: ու

Քեզ մատնեցիուրեմն:Հենց այդ ժամանակէր, ոը ածաբեկում թեզ իմ Հանղդիպումներով: Այն դավը, որ նյութում էի քո դեմ. որ թո փոթորիկը: կուտակում էի գլխին, ժայթթում էին ինձանից որես դեռ վարանում սլեսսռլառնալիք կրայծուկ: Այնուամենայնիվ, էի: Իմ նախագիծնուներ զարՀուրելի կողմեր, որոնք ստիսլում էին ինձ նաՀանջել: Ես

էի

ես

ու

Գույն ն նս Հրաժարվեինրանից,գուցե ն այղ դազրելի մտածղացումը չորանարիմ ուղեղում՝առանց պտուղ տալու: նս կարծում էի. Թե միայն ինձնից է կախվածայդ դատականղործին ընթացք տալը կամ կարճելը: Սակայնամեն մի վատ մտածղաղդումանողոք է ե ուզում է դառնալ իրողություն, բայց այնտեղ,ուր հս ամենազորէի զզում ինձ, այնտեղճակատադիրնավելի էր ուժեղ, քն ես: Ափա՛զ, ափսո՛ս.քեզ առնողը նա է՝ ճակատագիրը,նա է քեվ Հանձեկը այն

մեքենայիսարսավիելիանիվներին,որ դարանակալկառուցել էի ծս: եմ վերջաբանին: Լսի՛ր, մոտենում Մի օր, մի ուրիչ արնաչող օր, իմ աոֆեիցանցավ մի մարդ, որ քո անունն էր կըբկնում ծիծաղում, իսկ աչքերի մեջ վավաչուռություն Ես կար:Անե՛ծք: Հետնեցի նրան: Մնացածըղու գիոնս: ու

Քաչանան լոնց:

Դեռատիաղջիկըմիայն մի բառ կարողացավգտնել.

Ո՛վէմ Փերուս:

-

Ձլսե՛մայդ անունը,-

քածանանուժգնորենբոնելով նրա ժ՛, որքա՛ն Մի՛արտասանիր այդ անունը: Թշչվոռենք մենք, կամ Հենց այդ անունը կործանեցմեզ: թերես մենք բոլորս էլ կորած նեք ճակատագրիանբացատրելիխաղով: Դու տառապում ես, այն-

ասաց

Թեր:-

պես

չէ՞, խավարըկուրացնում

գուցե

«երը

ղու

այդ

սրտի Հետ:

դեո

որոչ

Հույս

ունես

է քեզ, քո

զեղանը՝պարուրում.

մեչ, թեկուզ

ն

թո

բոյց

մանկական

դատարկամիտմարդու Հանդեպ, որը խաղ էր անում Մինչդեռծս իմ մեջ եմ կրում զնդանը, իմ ներսում

թո

ձմեռ

արդՀուսածատություն.գիչերն է պատելՀոգիս: Գիտե՞ս եմ ես ես յ"ք՝ որքա՛ն ներկա ձի քո դատավարությանը. տառապել:

է,

աառույց,

նատած

էի եկեղեցականատյանի աթոռներին: Այո, քաշանայական

մի գեՀենապարտ կնզուղներից մեկի տակ տեղի էին ունենում ես մարդու ղալարումները: այնտեղէի, երբ քեզ բերին, հա այնտեղ ձի, երբ քեզ Հարցաքննեցին:-Գայլերիո՛րֆ: Իմ ոճրագործությունն էի իմ կախաղանիդանդաղորենբարձրանալըթո էր դա: Ես տեսնում ես այնտեղ էի ամեն մի ցուցմունք, ամեն մի ապացույց ճակատիվրա: խոսք ասվելու սլածին, նա կարողացաՀաշվել թո պաշտպանական յուրաքանչյուր քայլը քո ցավատանջճանապարծին.ես այնտեղ էի այղ

-

ու

այն ժամանակ,երը այն վայրի գազանը...- Ո՛Հ, եա խոչտանգումը չէի նախատեսել:- Լսիր: Ես Հետնեցի քեզ, եկա տանջանքիխուցը: Տեսա, թե ինչպես խոչտանգողիպիղծ ձեռքերը Հանեցինքո զգեատնան

ները ն թեզ չուռումուռ Թծ ինչպես ջո

ոտքը,

էին տալիս կիսամերկվիճակում:

այն

ոտքը,

Ես տեսա,

որի վրա նս կցանկանայիմի կայս-

րության փոխարհնմիայն մի Համբույր դրոչմել

ու

մեռնել, այն ոտքը,

որի տակ այնպիսի՛երանավնտությամբ կուզենայիիմ զլխի փչրվելն ես անսա, զգալ, թե ինչպես այդ ոտքը սեղմեցինսոսկալիկոչիկի մեծ, կենդանի ակի անդամներն արնաչաղախցեխ է դարձնում: որը 0, թշվառակա՛նս.երբ հս տեսնում ձի քո այդ տանջանքը, իմ պատանքի տակ թաքցրած դաչույնով կտրատում էի իմ կուրծքը:

արձակածճիչը՝ հա դաշույնը խրեցի մարմնիս մեջ. եթե երկրորդ ճիչն էլ արձակեիր՝ կմտներսրտիսմեջ: Նայի՛ր,ինձ թվում է, քե դեռ արյուն է ծորում:

Լալով

քո

Եվ բացեցիր «քեմը: Արդարն,նրա կուրծքն ասես պատառոտված ձր վագրի ճիրաններով,իսկ կողի վրա կար բավականինլայն լավ ու

չփակված մի վերք:

կալանավորուծին սարսափածընկրկեց: 01 դեռատի՛աղֆիկ. ասաց թաճանան,- խղճա ինձ: Դու ես դժբախտ Համարում քեզ, բայց, ավա՛ղ,չես իմանում, թե ինչ բան -

-

է դժբախտությունը: 0՛, լինես քածանա, լինես ատելի

բես, սիրես նրան Հոգու ամբողչ մոլեզնությամբ,

զզաս,

ն

կին սիոր նրա

նվազագույն ժպիտի Համար կտայիր արյունդ, բոլոր զգացմունքփրկությունդ, անմաչությունդ ներդ, Հռչակդ Հավերժուն այս մյուս կյանքը, թյունդ, ավփսոաաս, չես, ոդի չես, որ արքա չես, Ասաված չես, որպեսպիմի ավելի մեծ կայսր չես, Հրեշտակապետ ատրուկնետես նրաուռքերիտակ. գիչել-ցել'եկ երագներիդ խործրմեջ փայփայես նրան ն տեսնես, որ նա սաստիկ դածություններիդ սիրածարվածէ զինվորի նչանազդգնատին, իսկ ինքդ ոչինչ չունես մատուցելու նրան,բացի քածանայականսքեմից, որից նա կվախենա ն խորչանք կզգա: Քո խանդով կատաղությամբ ներկա գտնվես այն տեսարանին,երբ քո պաշտելին սիրո դեղեցկության գանձեր է չռայլում ինչ-որ թշվառական դատարկամիտտխմարի:Տեսնես այդ մարմինը, որի ձեր վառում է քեզ, այղ կուրծքը, որ այնքա՛ն մեղկություն ունի, այդ մարմինը,որ տրովում կարմրում է մի րիչի Համբույրներից: Ռ՛վ երկին. սիրես նրա ուքը, նրա բազուկը, նրա ուսերը, երազեսնրա կապույտ երակները,թուխ մաշկը այն տիճան, որ դիչերներ չարունակ գալարվեաքո խցիկի սալաճատակի վրա ն տեսնես, որ նրա Համար երաղածքո բոլոր գգվանթներըՀանՌւնենաս լոկ մի Հաջողություն՝ դում են խոշտանգման: սպառկեցնե նրան կաշվե մաճճի վրա: Ո՛Հ, սրանք ծն ածա դմախթիՀնոցում չիկացածիսկականաքցանները:Օ՛, չատ ավելի երջանիկէ այն մարդը, որին աղոցում են տախտակիպես կամ չորա ձիու կապելով՝ չորս ես, Թե ի՛նչ է ույն որ կրում կտորեն անում: Հասկանո՞ւմ ւտանջանքը, եմ նա երկարգիչերներիընթացքում, երբ եռում է արյունը երակնեբիս մեջ,սիրտս պայթում է, գլուխս տրաքում, ատամներս կրծում են մատներս,երբ այդ կատաղածխոչտանդողննրըանընդձատ չուռումուռ են տալիս ինձ ասես Հրաչեկ կասկարայիվրա`սիրո, խանդի ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու-

աս-

ու

չնո՛րծ սրա, աղֆիկ, Հուսածատության մտորումնելի վրա:Դեռատի՛

մի բիչ մոխիր ցանիր այս կրակի վրա: Սբքրտինքը, որ խոչոր կաթիլներով Հոսում է իմ ճակատից:Երեխա՛,տանչիր ինձ մի ձեռքով, սակայն մյուսով

մի բուլե

դադար

Բի՛ր,նզովում

եմ

տուր,

քեզ,

այս

էլ` փայփայիր:Խղճա՛ ինձ, դեռատի՛աղջիկ, գթա ինձ:

ֆո մեֆ ն գանգըմուրճի ռալարկի նման եփում ջալն աստիճանների անկյուններին: Դեռատի աղջիկը նայում էր երան,լսում: երը նա ուժասոլառ չնչակտուլ կիսաձայն լռեց,կալանավորուծին կրկնեց. 0՛, իմ Փեբուս: Քածանան

թավալվում ն

ու

-

Քածանան

չոթեչոք չարժվեց դեպի աղֆիկը: եմ Աղաչում Քեզ. եթե դու աիբտունես, մի՛ վանիրինձ: Ո՛Հ,

-

Քեզ. Թշվառականմարդ եմ ես: Եթբ դու ալիս ես նրա անունլ,, դժրա՛խտ տակ աղֆիկ։ինձ թվում է, ի ատամներիդ ես եմ սրտի եթե դու տրորում-աղում բոլոր եյարդերը:Գթա՛ինձ. ամեն ես ես եմ ԱԶ. դժովոքից գալիս, էլ Փեզ Հետ դնում այնտեղ:Ես սիրում

արել

եմ

եմ

դրա

ճամար:

ուր դու Դժոլվոքը,

լինես, կդառնաիմ

արքա-

Ո՛Հ, յությունը, քո Աստծունը: ասա՛,ուրեմն դու ինձ չե՞ս ուզում: Այն օրը,երբ կինը մերժի այսոլիսիմի սեր,ինձ թվալու է, Թե լնոներըչարժվելուծն: Ռ՛Հ, ելն տնսքն ավելի սքանչելի է, քան

ո՛ծ, ոլքա՛ներջանիկ կլինեինք մենք: կփավխչելինք. ուղենայի՛ր...

դու

որեէ տեղ, այնպիսի վայր կփնտրեինք Քեզ,կլմեկնելնք աչիարձի վրա,ոլչաեղ ավելիչատ ալն. կա,ավելիշատ ծառեր,ավելի չառ: կապույտ նրկինք: կսիրեինքմենք միմյանց, մեր Հոգիները

իսվցնեի

ես

մեջ, իրար անչնչ ծարավը կզդգայինքչալրունակ ն դա սիրո անսպառթասից: միասին անընեդծատ կշագեցնելնք կալանավորուծին Քլիֆով ընդգՀծատեց նրան. սոսկալի Նայեցեք. տե՛րՀայր,արյունկա ձեր եղունգների տակ: կլցենինք իլսր ու

-

Մի քանիվայրկյանջաչանան

Հաղած -

Քարացավ՝ աչքերըչեչտակի

ձնութին: նա ավ, այու- չարունակեց վնրֆաղես՝ տարօրինակ Հեզու-

եր Դե

ասես

թյամբ.- անարգիր ինձ, ծաղրի ր ինձ, նախատինքներթափիր դլիչիս,

եմ ասում բայցե՛լ, արի՛:Շտապենք, չո՛ւտ: Վաղն է նշանակված, է: Զարծուրելի միչտ էլ պատրաստ քեղ: Վենի կյախիչաղանը, գիտե՞ս,

Ես եմ, դլ: այդ մածակառոքով բոսնէ քնզ տեսնել զալիս: Աղաչո՛ւմ երբեք,այնպեսչէի ղզ գել, Թե ոլ'քու՛նեմ քեղ ռիրում,ինչսլեսՀիմա Ռ՛Հ, չետնիր ինձ: Դու ժամահակկունենաս ինձ ռիրելու,երբ զգացի:

ես նան ինձ այնքուն ժամանակ, կարող աստել կախաղանի օրն է, քո եկ: վ աղը որքան դենաս:Բայց Վա՛ղը, մածառպլատժի օրը:Ռ՛Հ, փրկի՛րՔեզ, ինայի՛րինձ:- Նա բոնեց կաԹր: խելակորույս նրան: լանսվորուծու ձր, ղում ձր Քաչել-տունել

փրկածկլինեմ եղ:

եռ

ու

ու

ԱղջիկըՀայացքը սնեռեց Քածանույի վրա:

Ի՞նչէ եղելիմ Ֆերուսը:

-

Ա՛խ,- գոչեց քածանանրազ թողնելով նրա թնր.- անգութ եթ

-

դուք: -

-

-

`

Ի՞նչէ եղելՖճբուսը,-կրկնեց ազֆիկը ռառնասըտոլրեն:

Մեոե՛չէ,- բացզակահչեց քածշանուն: է,կրկնեց աղֆինը դարձյալ սառն Մեռե՛չ

ե՞նչեք Հորդորում ինձ առլրել: ՔաՀանան չէր լռում:

անչարժ:-

ու

Ուրեմնէլ -

որ

Դե՛

իՀարկե,-ասաց

Ա մեռած

լ

նի:

Շե ՂԲԸ չ

նա՝ ւտ

կարծեսինքն իր ո

Ր

էր

Դիցրի սրտին: Օ՛, ինձ ապրեցնողնէլ

Հետ

մոել՝ մտել Ին4

այդ

խոսելով,-սլետք վում

՛

Ե ծայրը

յրը

դաչույնի ծայրն էր:

Դեռատիազֆիկը էդ վադրի նման Հարձակվեցնրա կատաղուծ վրա ն գերբնականուժով րեց սանդուղբի աստիճաններիվրա: մարդասպա՛ն, կորի՛ր, ՀՐրե՛չ, կորի՛ր։ Թող ինքս ինձ մեռնեմ: Թող մեր երկուսիս արյունըՀավիտենականխարան դրոչմի ջո ճակատին:Քե՞զպատկանել, Մեզ ո՛չ մի բոն քածանա՛, հրբե՛ք. հրբի՛ք: Գեա, չի միացեի, իշկ երբեք: ոչ դժոխքը: անիծյա՛լ։ ՔաՀծասնան սանդուղքիվրա գլորվեց:Նա լուռ սայթաքնց մունջ ազատեցիր ոռքը աղֆկա չրֆազդնստից,վերցրեց իր լպռերը ն ակսնցդանդաղորեն դեզի դուոն առաջնորդող բարձրանալ նորից սանդուղքը: Եվ դուրս եկավ: Հանկարծ կալանավորուծին տեսավ նրա գլուխը՝ այս անզտմ սարսափելիարտածայտությամբ: -

ու

ու

եվ կատաղությունից

ու

Հուսաշատությունից խուվոտած ձայնով

գոռաց.

ես

-

քեղ

ասում

է

եմ, որ մեռաձ

նա:

բերանքսիվայրփովեցգետին,ն զնդանում այլես կալանավորուՀին ուրիչ ձայն չլավեց, բացի առատտաղիցընկնող կաթիլի Հառաչը, խավարումթրթոացնում էլ լճացած ֆուրը:

որ

Մ

ՄԱՅՐԸ ծս

կարծում եմ, որ աշխարծում չի կարող լինել ավելի Հրճվալի բան, քան այն պատվերները,որ զարթնում են մոր արտումիր երե-

եթե տոն օրվա, խայի փոթրիկմաչիկեերի տեանելիս,մանավանդ` կիրակիների,մկրտության մաչիկներն են, մինչն իսկ կրունկների տակնասեղնագործվածմաչիկներ, այնպիսիմաչիկներ, որոնցով երեխան դեռ ոչ մի թայլ չի արել: Այգ մաչիկներն այնքան գեղեցիկ այնքան փոթրիկ են, այնքան անկարելի է դրանցով քայլել, որ մոր է իր մանկան: Նա ժպտում է Համար դա նույնն է, քե նա տեսնում այդ մաչիկին, Համբուրում խոսում Հետը, Հարց է տալիս ինքն է, որ ոտքն այդչափ փոքր լինի. իսկ իրեն, թե իսկապեսՀնարավո՞ր է, երբ երեխանբացակա բավականէ փոքրիկմաչիկը, որպեսզինրա աչքերի առաջ երեա անուչիկ քնքուչ արարածը: Մորըթվում է, ն տեսնում տեսնում է նրան, է՝ ամբողջովին,կենդանի, ուրախ Թե զվարթ, իր նուրբ մատներով, կլոր գլխով, Մաքուր չըթունջներով, չինչ աչքերով, որի առլիտակուցըկապտավունէ: Եթե եղանակըձմեռ է, մանկիկե ածա քո կողքին սողում է գորգի վրա, ֆանասիրաբարմագլցում-բարձրանում է նատարանին,իսկ մայրը դողում է, որ չլինի թե Հանկարծմոտենա կրակին: Եթե ամառ ու

ու

ու

ու

է, մանկիկըքարչ

է դալիս բակում, պալոաւնզում, պոկոտումէ

սալա-

արանքի խոտերը, միամտորեննայում է խոչոր չներին, մեծ ջարերի խաղում է խեցեպոաւտյանների առանց վախենալու, ծաղիվձիերին՝ ների Հետն ստիպում ջլթմնջալս"լարտիզպանին, որը: թափվածավազ է գտնումծաղկանոցների միջակաչծրտի վրա 7 Հող՝ծառուղիների մեջ: Ամեն ինչ ժպտում է, ամեն էնչ փայլում.ամեն էնչ խաղում նրա նրասլես, մինչնանդամ օդի Հեքը ն արնի ճաճանչը, որոնք չուրֆը` կրար Հետ մրդելով խայտումեն նրա մազելիչարաճճի Խոպոպեերի ն մեջ:Մաչիկնայդ ամենը ցույց է տալիս մորը Հալումաչ անում նրա ու

սիրտը,ինչես

մեղրամոմը՝ կրակից:

Բայցերբ երեխան լորելէ,

ուրախության, Հծրապույրի որոնք խոնվում են փոքջնքշանթի այդ Հազարավոր սղլատկերները, ԸՆԿմաչիկի չուրչը, դառնումեն Հազարավորդժեզոկ Հուչեր:Ասեղգեղեցիկ ժաշիկը այլ բոանչէ այլն ելն ոչ տանջանքի նադործված ոլորում է մոր սիրո: Թրթռումէ չարունակ գործի, որ անվերֆ նույն նյարգը՝ ամենախորն ամենազգայուն նյարդը,սակայննրան փոխալչենաւկա ( խայթող խոցողդեր: գուրգուրացող Հրեշւռակի Մի առուվուտ,նրբ մայիսյանարնը բարձրանում էր ղեպիայն մուզկապույտ երկինքը, ոլ: Գարոֆալոն՞՛սիրում լ նկարել«Քրիստոսի աշտարակիապաչիֆնցնելը խաչից»պատկերներիչուրջը, Ռոլոշնի աղմուկ լսեց Գրի խարուծին անիվենրի, 4ձինրի ել'«կաթեղենի Նա չատ մաղերլը Հրապարակից: Քիչ օթսոիվեց դրանից, ոլորեց-ծավա( ջեց ականֆեերի ծեկաչոք եախլախալուՀամար չարունակեց վրա՝ որ այղ պես ռլաշտում չբ տանծինդ յելայն անչունչառարկային, ապա

ու

ս,

ջ,

ու

ու

տա-

ի վեր: Ինչպեսասել ենք արդեն, այլ փոթրիկ մաչիկը ամբողջ էր հրա Համար:Նրա միտքն ամփոփվածէր դրա մեջ ն տիեզերքն

րուց

պետք է

ղուրս

գար

մածվան

աշտարակիայդ Ռոլանի դառն անեծքներ, սբրտաորքա՛ն միայն:

Հետ

մթին նկուղն էր միայն իմացել, թն

ռուչ գանգատներ, աղաչանքներ Հեծեծանքենրըէր ուղղել ու

նա

վտալացի նկարիչ: (1481-1559). 217.Բենվենուտո Տիզի կամ Գարոֆալո

նրկեջին՝վարդագույն ատլասնայղ սքանչելի մանկականխաղալիքի՝ մաշիկի առթիվ: Մչ մի ժամահակ ավելի Հուսաչատություն չի թոփվել դրանից ավելի գողտրիկ ն ավելի նրբակերտբանի Համար: Թվում էր, Թե

այդ

ավելի ուժգնորեն,

միալար ոբ ժ.

-

ու

առավոտ նրա կսկիծը Հորդում էր սովորականից ն

կոծ,

դրաից լսվում էր այնպիսի բարձրաձայն

որ

ամեն

իմ անուչ աղֆիկ,-

ու

մի լսողի սիրտը կեզեթզում էր: ասում

էր

նա,-

իմ թշվառ, փոքրիկ, «ի-

ուրեմն րելի զավակ,ուրեմն ես թեզ էլ չե՞մ տեսնի: Վերջացա՛վ ինչ: Իսկինճ թվում է միչտ, թե դա երեկ եղավ: Աստվա՛ծ իմ,

ամեն

Աստ-

վա՛ծիմ, քանի որ այղքան չուտ պիտիառնեիրինձնից, ավելի լավ էր բնավ չտայիր: Մի՞թեդու չգիտես, որ մեր երեխաներըմեր միս արու

յունից են,

ն

իր զավակը կորցրած մայրն այլես չի Հավատում Աստ-

Ա՛խ,ի՛նչ ախմարություն արեցի, որ այն օրը դուրս եկա տնից: Տե՛ր Աստված,աե՛ր Առտված,ուրեմն դու երբեք չէիր նայել ին4՝ երա Հեւո միասին,նրբ ես տաքացնում էի նրանիմ օջախիմուտ, որից նա խիստ Հրճվում էր, երբ նա կաո ծծելով ժպտում էր ինձ,երբ ես ասում էի, որ իր փոթրիկ ոտքերը դնելով կրծքիս Հասցնի իմ Հ0Թունքներին,- դրա Համա՞ր այսպես խլեցիր ինձնից: Օ՛, ելե տեսներ այդպես, ան՛ր իմ Աստված,կխղճայիրիմ ուրախությանը ն չէիր: խլի ինձնից իմ սրտում մնացած միակ սերը: Ուրծժե ես չա՞տ Թշառական արարած էի, տե՛րիմ, ոլ/ դու դատապարտելուցառաչ ծուն:

չկարողացարնայել ինձ:

Ավա՛զ,ավա՛ղ,այստեղ է մաշիկը, բայց ո՞ւր է ուռթը, ո՞ւր է մնացածը, ո՞ւր է մանկիկը: իմ սիրասունդստրիկ, ի՞նչ արեցինբեզ: Աստվա՛ծիմ, վերադարձրու նրան ինճ: Մնկներիսկաչին պլոկվեց տասնձինգտարի քնզ ազոթելուց, Աստվա՛ծիմ. մի՞թեբավական չէ դա: Վերադարգրու նրան ինմ, թեկուզ մի օրով, մեկ ժամով, մեկ բոպեով, միայն մե՛կ րոպեով, տե՛ր իմ, իսկ Հետո ինձ չպրտիր -

Հավիտյանս Հավիտենից սատանային: Ո՛Հ, եթե որաեզ է

քարչ

գալիս

քո

ես

զգեստի քղզանցքիծայրը,

իմանայի, թե զույգ

ձեռքովս

կկառչնի նրանից, ն այն ժամանակ ստիպված կլինեիր երեխայիս վերադարժնելինժ: Տես նրա սիրունիկ մաչիկը. մի՞թե դու չես իմ: Ինչոլե՞սկարող ես դու տասնձինդ խղճում դրան, Աստվա՛ծ բի շարունակ այսսլիսի տանջանքիդատապարտելմորը: Բարնսի՛ր/տ աստվածածին,երկնավո՛րսուրբ կույս, իմ Հիսուս մանկանվերադարձրու ինձ, խլեցին նրան ինձնից, զողացանինձնից, իորովեցին կնրան, խմեյին նրա արյունը, ծաժեցին ոսկորխարույկի վրա ենրը: Ո՛վ սուրբ կույս, խղճա՛ ինձ,գթա՛: Ուզո՛ւմ եմ, իմ աղջի՛կնեմ Ինձ ուղում: ի՛նչ օգուտ, որ նա քո արթայության մեջ կլինի, բո Հրեշտակներնինձ պետք չեն, իմ երեխան է ինձ սլետք: Էզ առյուծ եմ ես, իմ կորյունն եմ ուզում: Օ՛, հս թավալզլոր կլինեմ դետնիվրա. ջարեր կփչրեմ իմ ճաղատով,կնզովեմ ինձ, բայց ն կանիծեմ քեզ, տե՛ր,եթե պածես, չտաս իմ երեխան: Տեսնում ես, չէ՞, ինչպես եմ բազուկներս կծուել, տե՛ր,մի՞թեբսրեգութ Աստվածգութ չունի: ն Լոկ սն Հաց աղ տուր ինձ, միայն թե աղջիկս ինձ մոտ լինի արեի պես տաքացնիինձ: Ավա՛ղ,տեր իմ Աստված,ես մի անարգ կին եմ, բայց իմ աղֆիկը բարեպաչտ կդարձներինձ: Ի մեղապարտ ես սեր իմ երելսայի՝ լի էի Հավատովե նրա ժոլիտի միջից տենում ծի եզ. ինչպես երկնքի պատուծանից: Ա՛խ, ձրանիթե կարողանայի միսյն մեկ անգամ, նս մեկ անդամ. միմիայն մեկ անգամ էլ այս ութին ն. սիրուն մաչիկը Հագցնել նրա փոքրիկ, սիրուն վալ ագույն կմեռնեի, սո՛ւրբ կույս, քեզ օրՀնելով: 0՛, տասնչինդ տարի. մեծացած կլիներ Հիմա: Դժբա՛իոտ երեխա,ի՛նչ, ճի՞շտէ ուրեմն, ոլ ծո էլ չեմ տեսնինրան,չեմ տեսնի նույնիսկ երկնքում. քանի որ ինքս այնտեղ չեմ գնա: Ա՛խ,ինչպիսի՛ցավ պատիժ,ասել, թն աշա նրա ն մաշիկը, այդ է ամենը: Տարաբախտ կինը նետվել էր այդ մաշիկի՝նրկար տարիներիիր միակ մխիթարության, բայց ե Հուսածատության վրա, ե առաջին օրվա պես սիրտը մղկտում էր, արցունքները Հոսում էին: ԶԼ՞ որ տա-

ու

ու

ու

ու

որդեկորույս մոր Համար միչտ ել առաֆին օրն է դա: Հենց

այդ

կսկիծնէ,

որ

երբեք չի

Հնանում:

Որքանէլ

սգո

մաչվեն զգեստները

սիրտը միչտ կնա սնեով փաթաթված: ի/ունանան, անցան երա Այդ միջոզին մանկականԹարմ զվարթ ձայներ Ամեն նրա ընկնում էր հրեխաոր իցիկի առջե Հայայքն ից: անգամ, ու

ու

ապաչխարուծու ականէր եր տապանի ամենախավարանկյունը ֆին,իշեղճմայրըփախչում ե Թվում էր, Թե աշխատում է գլուխը մտցնելջարիմեջ, որպեսգի Մա չլսի նրանց ձայները:Այս անդամ,ընդծշակառակը, կարծես ն խթանված ուղղվեց ագածաբար ականջդրեց: Հանկարծակի ների վրա կում նրանցձայները Հասնում

էին

Փոքրիկտղաներիցմեկն առաց. Այդ երա Համար է, որ այոր մի բոչա աղֆիկսլիտի կախեն: Այն սարդիընդոստ ոստնումով, որը, ինչպես մի անգամ տեսանք, -

ճանճի վրա,Հենց որ ոստայնը Հարձակվեց Թրթոաց, ապաչխարուծին

ինչպես գիտենք,նայում էր Գրնի մուտՀաստուտված մշտականկախաղանի էր Հրապարակին: Արդգարն,

էլ վազեցդեպիիր լուսանցույցը,

որ

մի հլարանե դածիճը զբաղված էր անձընից ժանգոտած չղթաներն ուղղելով:Շուրջըմի փոքը բազմություն կար: Հնոու էր: Քրձենավորը Զվարթերեխաներիխումբն արդեն Հայացջով փնտրեց որեէ անցորդի, որին կարողանարՀարցուփորձ անել:Եվ մեկ էլ նկատեց, Հենց իր կացարանիկողքին, մի քածանայի, որը ձնանում է կարդում,սակայն չատ էր, Թճ Հանրային ժամագիրքն ավելի բիչ ծր զբաղված երկաթավանդակված մատյանով, քան թե ոլի ուղղությամբ երբեմն-երբեմն մռայլ ամեչի ծակախաղանով, յացք էր նետում: Ապաչխարուծին քաՀանային՝ Ժոզայի ճանաչեց ու

որ սուրբ մարդ էր: պարոն սարկավագապետին, են ո՞ւմն նա,Տե՛ր Հայր,- Հարցրեց այդ կախելու: Քածչանան նայեց նրան,բայցչպատասխանեց. կինը Հարցումը կրկնեց:Այս անգամ քածանան պատասխանեց. -

--

Չեմ

իմանում:

Քիչ առաֆ երեխաներ կայինայստեղնե ասում է,- չշարունակեցապաչխարուծին: աղջիկ -

էին, Թե

բոչա

եմ, Թե այդպեսէ,կարծում

-

ասաց

քածանան:

Այդ ժամանակ ՊաթետՇանտրֆլյորինբորենու քրթիֆ արձակեց: Քույր իմ,- առաց սարկավագապետը,- ուրեմե ղուք չա՞տեք -

ատում

բոչա

կանանց:

Հարցնո՛ւմեք դեռ՝ ատո՛ւմ

նրանց,- զոչեց ապաչխարուՀին,- վամպիրներ դրանք, հրեա զողացուննր: նրանքլափեցին իժ փոքրիկ աղջկան,իժ երեխային,իմ մինուճար երեխային: ես էլ սիրտ չունեմ, դրանք կերել են իմ սիրտը: էր նա: Քա Հանան նայումէր նրան սառն Հայացքով: Սարսափելի Դրանցմեջ կա մեկը, որին առանձնապեսեմ ատում, որին անիծել եմ,- շարունակեց ապաչխարուծին,- ֆաճել աղջիկ է, տարիջն այնքան, որքան իմ աղջկանը պիսի լիներ, եթե դրա ժայրը իժ աղֆկան կերած չլիներ: Ամինանդամ, որ այդ չաչել «ձն անցնում է իմ ե՛ցիկի առֆեից, արյունս տակնուվրաէ անում: Դե լավ, ջո՛ւյը իմ, ուրախացեք,- ասաց քածանան՝ չիրիմի արէ, որ պիտի տեսնեք: ձանիպես սառցաչունչ,-Հենց դրա մեռնելն նա ն երա,գլուխն ընկավ կրծքի վրա, դանդաղորենթողեց դնաց: Աղաշխարուծին բազուկներն ուրախությունից գալարեց: էի ես, ասե՛լէի նրան, որ կբարձրանաայնտեղ: Մարգարհացե՛լ նա: եմ, քածանա՛,գոռաց Շնործակալ -

եմ

են

-

-

-

Եվ սկսեց մեծ-մեծ Քայլերովերթնեկելիր լուսանցույցի ճաղերի առաչ Հերարձակ,Հրացայտ ուսով պատը Հրելով, վանդակ աչքերով, Դրված այն էգ գայլի վայրագ Հայացքով, որը վաղուց քաղցած է

զգում է,

որ

մոտ

է կերակրմանժամը:

ն

Ղ

ԿԵՐՊ ՍՏԵՂԾՎԱԾ

ՍՐՏԵՐ

ՏՂԱՄԱՐԴԿԱՆՑ

ՏԱՐԲԵՐ ԵՐԵՔ

Այնուամենայեիվ, ռը չ(ը մեռել:Այդ տեսակ մարզկանց Փեբու է կորը ԿՎինդլինում: Երբարքայականարտակարգդատախազւոյար է, ապա ային ասել էր նա մեռնում Ֆիլիպ Լյոլիեն լնդճ Էսմերալզ ու-

էր կում կատակ: Երբսարկավադասլետը դատասխալմունք Կ կրկնել էր մեռել է, ապա փաստնայն է, որ նա ս"լարտվածին հր Հաշվով այդպես ոչինչ չգիտեր,բրսյց այդղես էր Հավատացած, ե չէր կառկածում դրան չատ էր ուզում,որ այդպես պիտիլինելր. լեմասին լավ իր ախոյանի Խի: Ձասիաղանց ծոանըկլինել նրա Համար լուլչեր Հաղուղել այն կնոֆը,որին սիրում էր: Նրա դրության մեջ գտնվող ամեն մարդ նույնըկաներ: Ձի կարելիասել, որ Փելրուսիվերջը ծանր չէր, սակայն ոչ որքան սարկավազաղետն էր ինթնհլեն պարծենալով այնքան, լարծում: որի մոտ էին տարելնելչան դիչերային Գյխավորվ սրարույժը, ութ օը վոանգի տակէր Համարում պաճակազորթերը ամենից առաֆ, ճ նրա (յանթր նույնիսկ լատիներենովՀայտնել էր նրան:Այնուամեն, էր ինչես Հաճախ է ալանայնի|,երիտասալդությունը Հաղվել ն տածում, չնայած կանիխսանչաւննելին ախտանչաններին, բնությունը զվարճացելէր` փրկելով Հիվանդին բժչկի քթի տակից: Եվ աշա նա դեռ պառկած ձը վիրչսբույժի շայակի վրա, ել"բ Փիլի Լյոլիենե. եկեղեցական ատյանի Հետաքենիչներըկատարել էին առաջին Հարմեծ որ նրան ատոդուուկէր ւլատճառել: Ուստի,մի պաքննությունը, գեղեյիկ առավոտ, Համեմասալւար լավ զգալով իրեն, ոսկն իչթանենի թողնլ էր որսլես դեղադին ն փախչել: Դոս,իՀարկե, ոչ մի գործի քննությանմեջ: Այդ դարաչփոթությունԼն առաջացրել չատ Քիչ էր մտաձոգվում Փրնական չրֆանիարդարադատությունը դա

Հատակությամբ ճշգրտությամբ: Բավականէր, դատավարության որ մեղադրյալը կախաղանՀանվի, աշա այս էր միայն նրան պետք: իսկ դատավորներըբավականաչափապացույցներ ունեին Իսմերալէին կարծում, ն աճա ամեն ինչ դայի գեմ, ֆերբուսինէլ մեռած ու

ասված էր:

Փեբուսնել իր Հերթին Հեռու չեր փախել,պարզասլեսզնացել-գտել ձր իր վաշտը, որ կայազորայինծառայության մեջ էր Քյո-ան-Բրիում կայան Հեռու: (Իլ գը Ֆրանս),Փարիզիցմի քանի ձիափոխման նրան ամեննին Հաճելի չէր անձամբերնալ այղ դաՎերջիվերջո, տավարությանմեջ: Նա տարտամռրենզդում էր, որ այնտեղ ծիֆա1նլի դրության մեջ կլինի: Ըռտ վության` ինքն էլ չէր իմանում, թե ինչ մտածիայդ գործի մասին: Լինելովթույլ Հավատացյալ օնաու

պաջտ,

ինչպես ամեն

միզինվոր, միայն զինվոր է. երբ որ

նա

մտովի

պատաչարը,վստաձբան չէր կարող ասել ո՛չ այծի, ո՛չ այն տարօրինակՀանզամանքիմասին, որով Հանդիպելէր Էոմե-

ջննում էր

այդ

րալդային,ինչպես նան այն ոչ ղակաս տարօրինակեղանակիմասին, որով գնչուչին թողել էր, որ նա կռածի իր սերը, ն վերջապեսոչինչ չեր կարող ասել նրա գեչուծի լինելու ն ուրվական վանականի մասին: Այդ պատմության մեջ

նա

չատ

ավելի կախարդանքէր նչմա-

րում, քան թե սեր. Հավանաբար,այդ աղֆիկըվչուկ էր, դուցե

ն

ին-

ջը՝ սատանան, վերջապես՝ կատակերգություն ն կամ թե, այն ժամա-

խիստանախորժմիստերիա,որտեղ նա` կապիտանը, կատարումէր չափազանցձախողակդեր՝Հարվածն ծաղրն ընդունողի գերը: կապիտանը գիտակցում էր, որ մի լավ տվել են իր նակվալեզվով

առած,

ու

ջթին, ուստի

ն

զգում էր այն ամոլ,

որ

մեր Լաֆոնտենըայնքան

սքանչելի բնորոչել էԱմոթաչարՀանց այն աղվեսն, ՈրինՀավն է դնրի բռնել: Նա

քանի

Հույս ուներ նան, որ

ինքը բացակաէ,

որ

այդ

ապա

ն չէր տարածվի պատմությունը

իր անունը Հաղիվ թն արտասանի

դուրս չի ՀամենայնդնպոՏ̀ուրենլիդատասրածից նա այդ բնավ չէր սխալվում, դարաչրֆանում թեդա: Այս կետում

այնտեղ կամ

րագիր» «Դատարանների

չկար,

ե

որովծետն չարաթ չէր անցնում,

ն կամ Հեկին չկավխշնին մի դրամահենդչիաչեին,կամ կախարդ

որ

անձշամար Րետիկոս Փարիզի ՀարդարադատուՀ խարույկի չմատնեին էին ՓեոԹյունենրից» ոլբեւէ մեկում,ապա այն աստիճանվարժված աված Թեմիսին՝" դալական ւբառ տեսնելբոլոր խաչմերուկներում Քշտած եր Թները մերկարբազուկգործնանելիսկայխաղանների ու

հլարաններիեւ անարգանքիսյուների մուռ,

որ

Համալյա թո՝

ուչք

բարձր դասըՀամարյա Թե դարձեում:Այդ ժամանակների ո րին անցկացնում էին անունը, դատապարտվածի Հյուրասիրվում էր փողոցիանկյունից,լշաժամուժն էլ շատ-չատ մեծ այդ անախորժկոչտ կերուկուրով:մածշապատիժը փողոցի չէին

չէր իմանում այն

կամ մսագորձի սպանդանոցը: Դածիճր մի տեսակ մսագործ էր,

մյուսներիցթիչ ավելի ճարպիկ:

Եվ

ածա

Փեբուսը բավական արագ

կամ մտքին՝ ԹովչուծիԷսմերալդայի, ասում,

տվեցեր խաղաղություն

ինչպես միմիլարի,

նա

դնչուծու կամ ուրվական վանականի (նրա Համար մեկ

էր

չր)

ելքի վերաբերյալ: Հասցրածձ դաշույնիՀարվածի ատավարության ն դ

ԲայցՀենց որ նրա սիրոն

այդ

կողմիցմնաց դատարկ,Փլյոր-դբ-Էի«ի

եորից վերադարձավ: այդ ժաւվասոկնրը կառղիտան Փեբուսի սիրտը, Փիզիկայի սլես, վախենում էբ դատարկությունից: մանակների

Ասենքնաեւ,որ խիստ ճանծամ էր Բյո-ան-Բրիումանցկացրածժան երի ձեռթերը ճաքճքած կովարած մի մանակը:Գայտսուն կանանց

որի մեծ փողոցի երկու կողմից, կես լեյո տարածությամբ շարեւ խրճիթների ված էր խզճուկ սոնակեերի երկարչարանը, մի խոսքով` իսկականթյո՞՞: Գյուղ,

218. Արդարադատության (բոտՀունական դիցաբանության ատտվածուծին 219. Պոչ:ԳյուղիանունըՔյո-ան-կբրի` (Բրին նածանգի ԳոչՔԲրիում անունն

է):

Ֆլյ"ր-ՂԸ-Լի«ընրա նախավերֆին սերն էր. սիրուն ազֆիկ Հիանայի օժիտ: Եվ ածա մի գեղեցիկ առավոտ,բոլորովին առողջացած ն ու

Հետո որ երկու ամիս անցնելուղ ենթադրելով,

դնչուչու

դործըոլետք

է վերջացած ն մռռացված լինի, սիրածար ասպետը սիգալով Գին

կանգնեցրեցԳոնդրլ«րինների բնակարանիդռան առաջ: նա

ուշադրություն չդարձրեցբավականմեծաթիվ ամբոխին, որ Հավաքվումէր Գրեի Հրապարակում` Աստվածամոր տաճարիավազ դռան դիմաց. Հիշեց, որ ամիսը մայիսն էր. բայց ենթադրեց,թե որնէ թափորկլինի, Հոգեգալատիկամ մի ուրիչ որեե տոն. ուսաի Վին կա«եց դոնածածկի օղակին ն ուրախ-զվարթ բարձրացավիր գեղեցիկ մուտ:Օրիորդըմենակ էր մոր Հետ: Հարսնացուի սրտինչարունակ ճնչում լին կախարդաղջկա տեսարանը՝ նրա այծը, անիծյալ այբուբենը ն Փեբուսի երկարբացակայո/խյունենըը: Բայց երբ տեսավ իր կապիտանիներս մտնելը, այնքան Հաճելի արտաքինով տեսքով, բոլոլովինԽոր բաճկոնակով,

Ֆլյոր-դըիսի

ու

փայլուն թրակապով սիրավառարտաձայտությամբ,Հրճվանքից չառագուննց: Ազնվատոչմ օրիսրդե ինքն էլ ավելի Հրապուրիչ էր. ջան երբեկ: նրա փարթամ խարտյաշ վարսերը Հյուսված էին խելածան անելու աստիճան գեղեցիկ, Հագել էր երկնագույն չրֆազգեստ, որ այնքա՛նպատչաճում է սպիտակամորթկանանց,ժի պրչու

ու

րանք, որ օրիորդ կոլոմբնէր սովորեցրել նրան, աչքերը լողում ծին այն սիրատարփեվաղկոտության մեջ, որ էլ ավելի է պատչաճում այլ կարգի (անանց: Քյո-ան-Բրիգյուղի անչրապույր կանանցիցՀետո Ֆերուսը ոչ մի

գեղեցիկկին չէր տեսել,այնպեսոր` գլուխը «տվեց Փլյոր-դր-Էիսից. իսկ դա այնպիսի Հաճոյակատարություն կնամեծարուխյուն Հադորդեց մեր սպային, որ Հաշտությունն իսկույն կնքվեց: Տիկին գր Գոնդրլորինն անդամ, որ ըստ սովորության մայրաբարնստած էր իր բազկաթոռին, ուժ չունեցավ կապիտանինկչտամլելու:Իսկ ինչ վեբարերում է Ֆլյոր-դը-Լիսի Հանդիմանություններին,ապա դրանք փարատվեցին տատրակայինքաղցր մնչյունների մեչ: ու

աղջիկը նստած լուսամուտիմուտչարունակում էր Դեռատի եր աթոռի ա սեղնաղործել: Հենված Նեպտունի Քարայրն կապիտանը

Թիկնակին՝մնացել էր կանգնած, իսկ օրիորդը ցածր ձայնով իր

կչոամբանքեերն էր ուղղում երան: փաղաքչական Ուղիղ երկուամիսէ անձետացել ի՞նչէր եղել էիք,չարասի՛րտ, ձեզ: եմ ձեզ.- "պատասխանում էր Փեբուսը մի Հարցումից երդվում Քիչ ճեչված,- որ ղուք որեէ արթեսլիսկոպոսի անրֆելտալուչափ -

-

գեղնցիկ եջ:

Ֆլյոր-ԴՐ-Էիսըչէր կարոզիր ժպիտը զապել: -

ե

Էմ

Լավ,չատ

Հանգիստթողեք իմ գեղեցկությունը սլարո՛ն: Հարցինսպատասթանեցեք: Իրո՛քոր գեղեցիկգեղեցկություն, լավ,

էիք: քանիոր մոռացել Դն չավ,օիրելի՛ կուզին,ինձ կանչել էին կայաղորելու: ԵՎ որտե՞ղ, եթե կբարեձչաճեք ասել,ն ինչո՞ւչեկաք Հրաժեշտ -

-

ինձ:

տալու

Քյո-ան-Բրիում: Փեբուսըսքանչացած չը, -

խուսափել երկրորդից:

որ

Հարցն օգնում էր էրեն առաֆին

Բայցդա չափաղանցմուտէ, պարո՛ն: Ինչպե՞ս Թե.չգալ ն չոնսնե՛լԹեկուզ մեկ անզգամ: լրֆորեն չվոթվեց: Այստեղ Փեբուսը --

-.

Բանն

-

-

ինձ

ե բազի այնէ, որ... ծառայությունը... դրանից,չբնա՛ղ

Հիվանդ (ի: Հիվա նդ,- կրկնեցօրիորդը սարսափած:

ուզին, -

ու

Այո... վիրավորված: Վիրավորվա՞ծ:

Խեղճաղջիկնամբողջովին տակնուվրա եղավ: ժ, մի՛ սարսափեքդրանից,- ասաց Ֆեբուսն անփութորնն,-

չնչին բան էր: կոիվ, սրի Հարված,դրանիցինչ կլինի ձեզ:

Ինչ կլինի ի՞նձ,- բացականչեցՖլյոր-գը-Լիսը՝բարձրացնելով չե զեղեցիկ աչքերը:- Ժ՛, դուք չեք ասում այն, ինչ մտաարգունքով -

եք

ծում

խոսքն ասելիս:

այդ

էրըսրի այդ Ինչի՞ Համար

Հարվածը: Եւ

բանիմանալ: ունեցա սիրելի՛գեղեցկուծի, անախորժություն ՄաՀե ՓՖեգիի, կարծեմ ճանաչում եք, Սմեն-Ժերմեն-ան-Լեյի լեյտեե Հետ. ածա նանի մի ջանի մատնաչասի միմյանց Փանդեցինք է: այս մաչկի կարը:եղած-չեղածն շատ լավ գիտեր՝ պատիվը պաշտպանելու Սոավխոս կապիտանը է կեոֆ աչքում: մենամարտըմիչտ էլ տղամարդուն բարձրացնում նայում Հիրավի, Ֆլյոր-դը-Լէիսը էր չեշտակի՝ վախից, Հաճույքից ն Հուզված: ծիացմունքից Թե բոլորովին բուժված (ինեք դուք, ի՛մՖեբուս,-ասաց Միայն նաես ձեր չեմ ճանաչում, ւսյդ ՄաՀե Փեղիին բայցնա վատմարդ է: Իսկինչի՞ց ծագեց այդ կռիվը: որի երնակայությունը միֆակ Այստեղ Փեբուսը, ստեղծագործելու կարողություն ուներ, այլես չէր իմանումինչպեսդուրս գա եր քաֆագործությունից: Է՛, ինչ իմանամ... չեչին բան... ձի... խոսթ-զրույց: Գեղեցիկ կուզին,- գոչեց նա խոսակցության նյութը փոխելուՀամար,-այդ է Եվ մոտեցավ պատուծաի՞նչաղմուկ Գավթի Հրապարակում:եին.- Օ՛, Աստվա՛ծ կուղին,որքա՛նբազմությունէ եժ, զեղեցի՛կ Հավաքվել Հրապարակում: կին ասաց կարծեմթե մի կախարդ Ձգիտեմ,Ֆլյոր-դր-էիսը,զզջում անիւյս առավու,եկեղեցու առաֆ, ւզետքչ Հրապարակային Հետո կախաղան բարգրանա: ռրպեսզի դրանից միանգամայն վստած էր, որ Էսմերալգայի գործե կապիտանը ուզում -.

եմ

Շատ

ամեն

լավ, իմ

-

-

-

քիչ Հուզվեց Ֆլյոր-դը-Լիսի խումի երկու Հարց տվեց նրան: Քերից:Այնուամենայնիվ,

ավարտվածկլինի, ուստի -

Ի՞նչէ

այդ

ն

չատ

անունը: կախարդի

օրիորդը: Չգիտեմ,-պատասխանեց

-

-.

Զե՞ն

ասում, Թե

էնչ

է

արել:

այս անգամ էլ վեր քաչեց իր ճերմակ ուսերը: Փլյոր-դը-Լիսը Չգիտեմ: -Ժ՛, տե՛րիմ Հիսուս,- դոչեցմայրը,- այնքան կա Հիկախարդ են մա, որ իմ կարծիբով` իրոնավառում առանց անուններն Խրունց՝ -

լու:

Այգ նույնն ձ,

որ

ուզենաս իմանալ երկնթիյուրաքանչյուրւմ-

եր կարելիէ Հանգիստ (ենել: Աստված անունը:Վերջիվերջո, պատվարժանւիկինը վեր կացավ Հաչիվըսլաչում է:- Այստեղ մոտեցավ լուամուտին:- Տե՛ր Ասաված,գոչեց նա,- իրավունք ժ ամբոխ է ունեք, Փերո՛ւս: խաժամու Հավաքվել: ՕրՀեյա՞լ Ինչքա՛ն են մինչե իսկ տանիքների վրա էնչ, ՓեԱռաված, Լցվել: Գիտե՞ք ա է բո՛ւս, Հիչեցնում ինձ իմ Լա՛վ օրերը:կառլոս թագավորի կար:Հիմա չեմ Հիշում ո՞ր մուտքը,այդ օրեէլ այսչափ ժողովուրդ պի

ու

սա

Թոմինէր: Երինս ձեզ պատմում եմ այդպիսիդեղք, որ

դա

ձեզ վբաինչ-

է դործում, այնպես չէ՞,իսկ ինձ Հնացած բանի ւողավորություն

վուրդը

չատ

ավելի գեղեցիկ էր, թան Հիմիկվանը: Մարդիկխոնվել

վրա: դարպասի Հլլածերպերի դավակն էր առել թաղուձուն,իսկ եռրին վանմուԹաղզավորը թյուններից Հետո զալիսէին բոլորսենյորները՝ գավասոիկինները եմ, կին: Հիչում Դը որ ռաստվկ ծիծաղում էին, ռրովչեւտն Ամանիոն Դառլանդիկողքի, որը խիստ կարճաչասակ մարդ էր, գալիս էր մի ասպետ, որ դեզ-դեզ Հսկայաճասակ աղզնվատոչմ Մատֆելոնը՝ Շատ անգլիացի էր սռլանել: բոլոր գեղեցիկ պատկեր ձը, Փրանսիայի ազնվականենրի թավորը՝արնից Հուրծրացող իրենց դրոչներով: Ոմանքեռանկյուն նիզակադրոչներունեին, ոմանք էլ՝ երկսայր դգրոդը կալանը էր, Ժան չուկներ:Ո՞րմեկն ասեմ. սննեյոր եիդակադրոչով Ղը Շատոմորանլը երկծայր դրոնրկծայրդրոչակով, սիր դը կուսին՝ չին մինչն իսկ Սենտ-Անտուան

չակով

ն

ավելի սպճնազարլդ,քան մյուսները, բացի

Բուրբոնյան

ՊԱՐՏԱԴԻՐ

ԸՆԹԵՐՑԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՎԻԿՏՈՐ

ՀՅՈՒԳՈ

ՓԱՐԻՋԻ

ԱՍՏՎԱԾԱՄՈՐ

ՏԱՃԱՐԸ Ֆրանսերենից թարգմանեց` Վահե Միքայելյանը

Երնան «Անտարես»