ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

ԼՍԱԾԻԼԻ

ԱՃԵՑՈՒՄ

Լ. 1.

ԽԱՆԵԹԱՅԱ

ՐոԹօրրոդ

ՍՈՒՑ: ԱՐ

(ԱՍՆ) կազմակերՍույն գրքույկը հրատարակվել է ԷյՍիԴի/ՎՕԿԱ պության կողմից՝ «Հազարամյակի մարտահրավերհիմնադրամ-Հայաստան» ծրագրի«Ջրից դեպիշուկա» ծրագրիշրջանակներում: Ձեռնարկում ներկայացված են տեղեկություններ փակ գրունտի պայմանւ: ճերում պոմիդորի մշակության վերաբերյալ` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հայաստանի Հանրապետությունում տարեցտարիընդլայնվում են փակ գրունտին հատկացվող տարածքները, ինչը ենթադրում է նորանոր արտադրողներիճերգրավում այդ գործընթացին:Ձեռնարկը պատրաստվել է` հաշվի առնելով փակ գրունտի պայմաններում պոմիդորիմշակությամբ զբաղվող անհատ ֆերմերներիցանկություններն ու առաջարկությունները ն կարողէ օգտակար լինել ինչպես փորձառու, այնպես էլ սկսնակ արտադրողների համար: |

աի

ՀիանքիՍԱՑ

խորոլիոցերի օգտագործումը (Ակ.1),

ամե նունակեա որոնք հատակին պետք է պարտադիրդրենաժայինանցքեր ունենան: Կարելի է օգտագործել մի քանի տիպի միջավայրեր (սուբստրատներ): Հաճախ օգտագործում են տորֆաավազայինկոմպոստ: |

նարկի

ՆՈՆ

Ցանքի ժամկետը,ցանք Սածիլի ստացման համար ցանքի ժամկետը որոշվում է ելնելով այն հանգամանքից, որ ձմռանը այդ պրոցեսը տնում է 9, գարնանը՝ 6, իսկ ամռանը 5 շաբաթ: Կարնոր է աճեցնել ն տնկել առողջ, ուժեղ, լավ զարգացածսածիլներ, որոնց մոտ ձնավորվել, բայց դեռ չի ծաղկել առաջինողկույզը: Սածիլ աճեցնելու համարարդյունավետ է օգտագործել առանձին տարածք՝ սածիլանոց, որը պետքէ լինի բացարձակ մաքուր, ախտահանված նլուսավոր: է, Անհրաժեշտ որ սածիլանոցում հնարավոր լինի իրարից անկախ կարգավորել օդափոխանակությունըն ջերմությունը: Շատ հարմար Լ, երբ սածիլի աճեցման համար պոլիէթիլենային թաղանթով առանձնացվում է ջերմատան մի մասը: Կայուն միկրոկլիմա պահպանելու համար կարելի է օգտագործել

աա.

ԼՅ

Հեղինակներ`Կենսաբանականգիտությունների թեկնածու Գ. Մարտիրոսյան Գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու Վ. Թոռչյան

Ի:

Առանց խոռոչիկների հողում ուղղակի ցանք կատարելու դեպթում գերադասելիէ, երը ցանքը կա-

տարվում ջերմատնային ստելաժների վրա, որոնք ապահովված են բավականաչափ դրենաժով, կանխում են ջրի լճացումները, ինչը պաշտպանումէ բույսերը սն տոտիկով վարակվելու վտանգից: Պետք չէ ցանել շատ խիտ, քանի որ դա նպաստում է բարակ ն թույլ Նկ. 1. Սածիլի աճեցման սածիլների ստացմանը: Լուսավորհամար օգտագործվող խոռոչիկներ վածության լավագույն օգտագործման համարգերադասելիէ ցանելշարքերով: Ցանքից առաջ անհրաժեշտէ լավ թրջել սուբստրատը: Պոմիդորիսերմերի 1գ-ը պարունակում է 250-300 սերմ, մեկ հեկտարի հաշվով սերմի ծախսը հատ սերմ: կազմում է Ցանքից հետո սերմերը ծածկել վերմիկուլիտի, ավազի կամ տորֆի 0.5սմանոց շերտով: Հողում ցանքի դեպքում նույնպես, շարքերն անհրաժեշտ է վրայից ծածկել թաղանթով կամ թղթե ծածկոցներով խոնավության պահպանման համար: զոր

է»:

ՀՅԱՏԼՂՂ11)

աար

աաութ

եթկ.

հ(ճՇԾօոճ|մ |

Չ009 Երնան,

«4---

230000

աաաաարայոմնա

րակաաաաաաաատատաատատտաատտստ

Արեգակնային ճառագայթումն անդրադարձնելու ն ջերմաստիճանի բարձրացումըկանխելու համար սածիլի մարգերըկարելի է ծածկել սպիտակ պենոպլաստով: Արդյունավետ է, երբ սածիլի ստացման համար օգտագործվող խոռոչիկները,արկղերը կամ դարակներըտեղադրվում են բաց ստելաժների վրա, որոնք գտնվում են տաքացվող խողովակաշարիվրա: Թույլատրելիից բարձր ջերմաստիճանից խուսափելու համար ստելաժների ն խողովակաշարիհեռավորությունը պետք է լինի նվազագույնը` 50սմ: Ստելաժների օգտագործումըապահովումէ ջերմությանհավասարաչափբախշում բույսերին: Սածիլի աճեցման համար անհրաժեշտ լավագույն ջերմաստիճանըն՛ցերեկը,ն՛ գիշերը 23.Շ է: Այս պայմաններումսերմերը ծլում են 5-6 օր հետո: Ծիլերիի հայտ գալուց անմիջապեսհետո անհրաժեշտ է ծածկոցը հեռացնել: Կեսօրին դիտվող ուժեղ գոլորշացումից խուսափելու համար այդ գործողությունըկատարելվաղ առավոտյան կամ օրվաերկրորդկեսին: Հողի խոնավությունը պահպանելու համար մարգերը ջրել ըստ անհրաժեշտության բարակ շիթով` խուսափելով ջրի մեծ կաթիլները սածիլի վրա ընկնելուց:Անհրաժեշտ է խոռռչիկներըպարբերաբարբարձրացնելն ձեռքով ստուգել խոնավությունը,քանի որ հողի շատ չորանալու դեպքումծիլերի վրա

է սերմաթաղանթը: մնում

Սածիլի վերատնկում Ծլելուց 11-12 օր հետո շարքերի կամ խոռոչիկների սածիլները հողախառնուրդով վերատնկում են հողագոմաղբային խորանարդիկներումկամ պլաստիկամաններիմեջ: Վերատնկմանփուլում սածիլներըպետք է ունենան զարգացած երկու շաքիլատերններ, իսկ առաջին իսկական տերնն ունենա մոտ 5մմ երկարություն:Վերատնկմանհամարթաղարիկներիկամ ամանների ճախընտրելի չափսը կազմում է 10:10:10սմ:: Անհրաժեշտ է խուսափել վերատնկումը վաղ առավոտյան կատարելուց,քանի որ այդ ժամանակբույսերը ամուր են, հեշտ են կոտրվում,որը կարող է սածիլի վնասվելու պատճառ հանդիսանալ: Եթե նախատեսվում է վերատնկումն առավոտյան կատարել, ապա նախորդ երեկո սածիլը պետք չէ

1.2.

ջրել:

Նկ.2.

Վերատնկված սածիլներ

Եթե սերմերըցանված են մարգերով, ապա սածիլըվերատնկելուհամարանհաժեշտ է հանել հողի հետ միասին՝

ներքնից հրելով ն զգուշությամբ տեղավորել ամանների կամ թաղարիկների մեջ: Այնուհետնսեղմելհողըբույսի ուղղությամբ համոզվելուհամար, որ բույսն ամուր կպել է հողին: Եթե ցանքը կատարվել է խոռոչիկներիմեջ, ապա սածիլը հողախառնուրդովհանել փայտիկի օգնությամբ: խոռոչիկից Տարածվածմեթոդէ, երբ սածիլը վերատնկվում է «արմատներըդեպի վեր» շրջելով: Նման ձնով վերատնկմանժամանակ սածիլը դառնումէ ավելի կարճ ն ուղիղ կանգնածհաբիտուսով,միաժամանակցողունի ավելի մեծ հատված է շփվում հողի հետ, որն ապահովում է հզոր արմատային համակարգի զարգացում: Սածիլանոցում սածիլներըտեղավորելուժամանակպետք է հոգ տանել, որ բույսերը բավարար լուսավորված լինեն, տերնները իրար չկպչեն: Շատ կարնոր է, որ արմատներըպաշտպանված լինեն թաղարներիտակ գտնվող հողի մեջ ներթափանցելուց:Դրա համար կարելի է օգտագործելպլաստմասե տակդիրներկամ հողըծածկել սպիտակպոլիէթիլենայինթաղանթով: Սովորաբար 25 օրական սածիլների կողքին տեղադրումեն փայտիկներ, բույսերի ուղիղ դիրքըպահպանելուհամար: Կախված լուսավորվածությունից ն բույսի զարգացմանաստիճանից անհրաժեշտ է բույսերն աստիճանաբար հեռացնել իրարից` ապահովելովմիավոր մակերեսումբույսերի համար նախատեսված խտությունը, որը կազմում է 16 բույամ՛:Միավոր մակերեսում սածիլներիքանակը կախված է նան տարվաեղանակից,ինչպես նան սածիլի անհրաժեշտ չափերից: Սածիլներով ամաններիջրումը գերադասելիէ կատարել ներքնիցռետինե խողովակով կամ կաթիլային ոռոգման միջոցով: Ջրի նվազագույն ջերմաս16-17"Շ: տիճանը պետք Լավ դրենաժ ապահովելուհամար հողը պետք է էլինի լցված լինի թեթնակի ուռուցիկ: Բույսերը վերատնկելուցհետո անհրաժեշտ է առատֆջրել: 1.3.

Ջերմաստիճանընօդափոխանակությունը

Սածիլի աճեցման լավագույն ջերմաստիճանըն՛ գիշերը, ն՛ ցերեկը23-24-ՇԲավարար լուսավորվածության պայմաններում այն կարելի է բարձրացնել մինչն 25"Շ: Գիշերային ն ցերեկային ջերմաստիճանների պահպանումը է նույն մակարդակի վրա հնարավորություն տալիս ստանալ կարճ միջհանգույցներով ն լավ զարգացածառաջին երեք ողկույզներով բույսեր: Շատ ցածը գիշերային ն ցերեկային ջերմաստիճաններիպայմաններում բույսը զարգանումէ դանդաղ,լինում է շատ ցածը, առաջին ողկույզը ձնավորվումէ շատցածը: Ջերմատունը պետք է ապահովված լինի օդի, ջեռուցման ջերմաստին է:

ճանների ն օդափոխանակությանտվյալների գրանցմանմիքանի տվիչներով, որոնք տեղադրվում են ջերմատան կենտրոնում` բույսերի բարձրության մակարդակի վրա: Պետք թույլ չտալ, որ բույսի մոտով անցնող ջեռուցման խողովակի ջերմությունն ուղղակիորեն ուղղվի բույսի վրա: Ջրի ջերմաստիճանը ջեռուցման խողովակում անհրաժեշտ է պահպանել 45"Ը, երբ 6.4մ լայնությամբ մեկ թռիչքումօգտագործվումէ 8 խողովակ: Ջեռուցումն անհրաժեշտ էսկսել տնկելուց մեկկամ երկու օր առաջ, որպեսզիհողը լավ տաքանա:

Պարզկագիշերներին, երբ ջերմատանըդիտվում է ջերմության արտահոսք, գիշերային ջերմաստիճանըկարելի է բարձրացնել 1"Շ-ով:Դա կօգնի կան-

Հողիջերմաստիճանիտատանման չափըպետք է համընկնի օդի գիշերային ցերեկային ջերմաստիճաններիտարբերությանհետ: Ջերմաստիճանըկարող է աննշան տատանվել կախվածբույսի զարգացմանաստիճանից:Ուժեղ 1-2 շաբաթ առաջ պետք է ջերմաստիբույսեր ստանալու համար սածիլումից ճանը նվազեցնել(աղյուսակ 13: Սկզբնական փուլում 23'Շ-ում սածիլը 9 օր պահելու դեպքում բույսի մոտ առաջին ողկույզի տակ ձնավորվում են 9 տերններ: Երբ առաջին ողկույզի տակ 9-ից ավելիքիչ տերն է գոյանում, ապա տնկված բույսը հասնում է չափից ավելի բարձր գեներատիվ զարգացման, որը բերում է բերքատվության ն

անկման:

1.4.

Նորմալբույսըպետք է ունենա հետնյալ ցուցանիշները. » առաջին ծաղկաողկույզը պետք է ձնավորված լինի »

ցերեկ

Ծլելուց 1-5 օր անց

Ծլելուց 6-11 օր անց |,

գիշեր

Ֆոդաեցպատ | ՈՆ

Եթե բույսերի ցողուններըշատ են հաստանում, խորհուրդ է տրվումմի փոքր նվազեցնել գիշերային ջերմաստիճանը: Գիշերային ն ցերեկային ջերմաստիճանների տարբերության մեծացումը նպաստում է միջհան-

գույցների երկարացմանը ն բույսերիերկարությամբձգվելուն:

պետք էուղղված լինի

պետք

Պահանջվող ջերմաստիճանը,"Շ

Զարգացման փուլը

ՈՈՑԾ

տերններից

ծաղկաողկույզըպետք է ունենա նորմալձն ն կարճ ծաղկակոթ, ծաղկառղկույզը ներքն, ». միջհանգույցներըպետք է ճիշտ դասավորվածլինեն (կախված սորտից միջիներկարությունը5-7սմ), » ցողունը է լինի ոչ շատ հաստ նոչ էլշատ բարակ: ».

Սաւծիլներինանհրաժեշտջերմաստիճանայինպայմանները

անց

9-10

հետո,

աաա

օր

Նորմալ բույսերի բնութագիրը

Սովորաբարպոմիդորիմշակության սկզբնականփովում բույսերի աճման հաշվեկշիռը պետք է ուղղված լինի դեպիվեգետատիվիկողմը:

չ..

Ծլելուց 12-24

խելու առաջինծաղկատողկույզից ցածր դիրքունեցող բույսերի զարգացումը: Առաջին ծաղկաողկույզիլավագույն դիրքը համարվում է 9-րդ ն 10-րդ տերնների մեջտեղը: Ծաղկաողկույզի կազմակերպմանբարձրության վրա ազդումեն երկու գործոն՝ ջերմությունըն լուսավորվածությունը:Որքան լուսավորվածությունը բարձր է, այնքան ցածր է ձնավորվում առաջին ծաղկաողկույզը: Ցածը ջերմաստիճանըսածիլի աճեցման առաջիներկու շաբաթներիընթացքումնույնպես բերումէ առաջինծաղկաողկույզիցածրդիրքի:

Աղյուսակ ՛

Ջերմատրիճաւնիազդեցությունը բույսերի վրա

Ջերմաստիճանայինփոփոխություններ Ազդեցությունըբույսի վրա ն Ցերեկային գիշերային ջերմաստիԲույսը ձգվումէ երկարությամբ ճանների տարբերությանավելացում Միջհանգույցներըերկարումեն հորում

Ն րիտակաթյանկատտու վա |Ծլպամին

ջերմաստիճանը վրջհանգուցնեա երկարու բարմրէ

Օրվա միջին ջերմաստիճանըցածր է

Ը հավաք են, միջհանգույցները՝

եարն

Բույսերի տեղափոխումըսածիլանոցիցջերմատուն Անմիջապեստեղափոխելուցառաջ բույսերիջրումը կարող է բերել դրանց կոտրմանն վնասվելուռիսկի մեծացման: Պետք է շատ զգույշ լինել բույսերը 1.5.

տեղափոխելիս: Երիտասարդ բույսերը շատ զգայուն են ջերմաստիճանիկտրուկ փոփոխություններին միջանցիկ քամիների նկատմամբ: Շրջակա միջավայրի հետ շփվելու վտանգիցխուսափելու հա-

մար բույսերը կարելի է ծածկել թաղանթով: Տեղափոխմանժամանակգերադասելիէ բույսերըպահել դիրհորիզոնական քով: Տնկումըարագ ն հաջող կատարելու համար ջերմատանը նախօրոք անհրաժեշտ է ապահովելբոլորպայմանները:

1. 6.

Նկ.

Բարձրորակսածիլ

Հողախառնուրդիպատրաստում

Ուշադրություն պետք է դարձնել ջերմատնայինգրունտի հողախառնուրդի ճիշտ ընտրությանը ն օգտագործմանը, որպեսզի բույսերն ապահովվեն սննդով ն բարենպաստ պայմաններ ստեղծվեն արմատային համակարգի նորմալ աճին զարգացմանհամար: Հողախառնուրդըպետք է ունենա համապատասխանֆիզիկաքիմիական կազմ, օժտված լինի բարձր կլանողականությամբ,օդաթափանցիկությամբ, խոնավունակությամբ,միննույն ժամանակպարունակի բույսերի համար բավարար քանակությամբ մատչելի սննդատարրեր: Հողախառնուրդը պատրաստվում է հիմնականում ճմահողից, բուսահողից ն տորֆից: Յուրաքանչյուրի քանակական հարաբերություն, պայմանական է, այն կարող է փոփոխվել կախված տեղի պայմաններից ն տնտեսության հնարավորություններից: Տորֆի քանակությունը հողախառնուրդում տատանվում է` 40-8065, ճմահողինը` 30-5096, բուսահողինը` 20-3092 սահմաններում:Արդյունավետէ, երբ 1մ՝ հողախառնուրդինավելացվում է 310մմ մեծության 0.4մ՝ հրաբխային խարամ, որը բարձրացնում է հողախառնուրդի օդաթափանցիկությունը նե կլանողականությունը, երկարացնումջերմատնայինգրունտի օգտագործմանժամանակաշրջանը: 1 հեկտար ջերմատան համար անհրաժեշտ է նախապատրաստելոչ պակաս 2500-3000կգ հողախառնուրդ,որը պարունակում է 1000-1300կգ ճմահող, 1000-1200կգտորֆ, 300-500կգ բուսահող: Հողախառնուր պատրաստելու համար տնտեսության տարածքում առանձնացնում են հատուկ բետոնապատված տարածություն, որտեղ վերը նշված բաղադրամասերըխառնում են, մաքրում կոշտերից, քարերից ու բուսականմնացորդներից, որից հետո լցնում են ջերմատանը30-40սմ շերտով:

Վարելուց առաջ հողախառնուրդին անհրաժեշտ է ավելացնել ֆոսֆորական ն կալիումական պարարտանյութեր, որոնց քանակությունը հաշբերքի քանակի հիման վարկվումէ հողի անալիզի տվյալների ն պլանավորված ն վրա: Հիմնական պարարտացման բույսերի վեգետացիայի ընթացքում տրվող սնուցումներիչափաքանակներըհաշվարկելիս պետք էելնել գրունտի ագրոքիմիականցուցանիշներիարդյունքներից:Ջերմատան գրունտիսննդաէ աղյուսակ3-ում: տարրերովապահովվածության մակարդակըբերված Ջերմատան հողախառնուրդի սննդատարրերով ապահովվածության պահանջվող նորման մակարդակըպարզելուց հետո, պարարտանյութերի որոշվումէ ստորն ներկայացվողաղյուսակ4-ի տվյալներով: Սնուցման համար անհրաժեշտ պարարտանյութերի նորման որոշվում է սննդատարրի օպտիմալ մակարդակին եղած փաստացի տվյալների տար՛բերությամբ: Սնուցումների համար պահանջվող պարարտանյութերի նորմանորոշելիս պետք է հաշվի առնել ոչ միայն գրունտումսննդատարրերի անհրաժեշտ պակասի համալրման չափը, այլ ճան տվյալ ամսում պլանավորվողբերքի ստացման համար պահանջվող ելը: Պոմիդորի մեկ կգ բերքի հետ տարվում հողից Պ-3.2գ, 5,Օ.-0.4գ, Ք,Օ-5.2գ, Ը40-3.8գ, Խ1ջՕ-0.5գ

է սննդատարրեր:

Աղյուսակ

Ջերմատուն հողախառնուրդի սննդատարրերովապահովվածության մգ/լխոնավ հողում մաւկարդակը `

Ապահովվածությունը|Վ

Դ,

Աղերի ընդհանուր քանակը

գ/լհողում

Ցածը

Չափավոր

Նորմալ

Բարձր Շատ

Հ40

40-80 920-130 արո

Հ5

50-110

5-10

110-170

10-15

20-50 50-70

130-170170-220

բարձր

15-20

Հ08

0.8-1.5 1.5-3.0

13.040

70-100

Ալյուսակ

Ջերմատունը պատրաստ է բույսերի տեղափոխմանհամար, եթե ապակիները մաքուր են, տարածքը՝հավաքված, հողը՝ ախտահանվածն տեղագծված, տնկման փոսերը պատրաստ, ոռոգման համակարգըտեղադրված է ն պատրաստա շահագործման: Տնկման պահին ջերմատան ջերմաստիճանըանհրաժեշտ մակարդակին հասցնելու համար անհրաժեշտէ սածիլը տեղափոխելուց 1-2 օր առաջ սկսել տարածքի տաքացումը:Հողի ջերմաստիճանըպետք է պահել 16.Շ-իցոչ

Շածկած գրունտում մշակվող պոմիդորի համար կիրառվող պարարտանյութերի հիմնական նորմանները կաիւված հողլախառնուրդի սննդավարրերով ապահովվածությունից (կգ/հա ազդու նյութի հաշվով) Ապահովվածությունը|

Ցածր

290-340

450-600

780-1000

Չափավոր

210-290

450-600

570-780

160-260

Նորմալ

140-210

230-450

390-570

100-160

Բարձր

70-140 --

Շատ

բարձր

(ք

0-70

180390 0-180

| 50-100

0-50

Ջերմատան նախապատրաստումը Անհրաժեշտ ջերմության պահպանման, վառելանյութի խնայողության համար ջերմատան կառուցվածքը պետք է լինի հնարավորինսկայուն եղանակային պայմանների փոփոխության նկատմամբ: Տնկելուց առաջ ջերմատան տարածքն անհրաժեշտ է մանրակրկիտհավաքել ն ախտահանել: Հողն ախտահանելգոլորշիովկամ մեթիլբրոմիդով: Հողն ախտահանելուցառաջ անհրաժեշտ է ախտահանել նան ջերմատան պատերը,դռները,ապակիները,ճանապարհները, գույքը, ինչպես նան ջերմատան շրջակայքը: Այդ նպատակովկատարում են թաց ախտահանում 5-1092 ֆորմալինի լուծույթով: Ոստայնատիզիձմեռող ձների, լվիճների, ջերմատնային սպիտակաթնիոչնչացման համար ֆորմալինի լուծույթին կարելի է խառնել Բի-58-ի 0.222 ն կարբոֆոսի 0.252-ուցլուծույթներ: Արդյունավետ է երբ ջերմատունը ծխահարվում է ծծմբի գազով, որը ստացվում է ծծմբի այրումից (50գ/մ՛նորմայով): Նախքան ծծմբի այրումը ջերմատան պատուհանները, դռները ն ճեղքերը պետք է հեիմետիկ փակել: Երկու օր փակ պահելուց հետո օդափոխում են, մինչն հոտի լրիվ վերանալը, որից հետո կարելի է տնկել Հողը հարթեցնել, ծածկել սպիտակ պոլիէթիլենային թաղանթով՝ մոլախոտերից պաշտպանելու ն լույսի անդրադարձումըբարելավելու համար, ինչը կնպաստի նան բույսերի գեներատիվ զարգացման արագացմանը: հողի մասնակի ծածկումը դրական կազդի ջերմատան Ջերմատան

խոնավությանվրա:

2.ՍԱԾԻԼՈՒՄ,

1.7

բույսերը:

ցածը:

260-390

ԽՆԱՄՔԻ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ

Սածիլում Սածիլել անհրաժեշտ է ստանդարտներինհամապատասխանողբույսերը: Սածիլը ջերմատուն բերելուց անմիջապեսհետո պետք է տնկել` չվնասելով սածիլվում արմատները:Անոթներումաճեցվածսածիլները հողախառնուրդով են այնպես, որ դրանք հողից 1-2սմ բարձը լինեն՝խուսափելու համար ջերմատանհողիհետ ցողունիշփվելուց ն վարակվելուց: Տնկելուց հետո բույսերը ջրել սննդարար լուծույթով, որի էլեկտրահաղորդականությունըԵ̀Շ-ին, պետք է լինի 3-5ՍԽ/սմ (կախված սորտից, բույսի չափերից ն տարվա եղանակից): Բույսերը ջրել հնարավորինսհողի մակերեսինմոտ՝ ռետինեխողովակովկամ կաթիլայինոռոգմանհամակարգիմիջոցով`կանխելովտերններիթրջվելը: Կարնոր է, հնարավորինս հավասարակշռելբույսերի վեգետատիվն գեներատիվ զարգացման հաշվեկշիոր, կանխել արմատների ներթափանցումը է վեգետատիվ աճի ուժեղացմանը: Դա ենթահողայինշերտ, ինչը նպաստում սովորաբար տեղի է ունենում, երբ բույսերը ջրում են բարձր ԽՇ-ունեցող լուծույթով: 2. 1.

2.2.Տնկման

սխեման Տնկմանմիջինխտությունըպոմիդորի վաղահասսորտերիհամար կազմում է 2.4 բույա/մ՛: Լավ լուսավորվածությանպա յմաններում աճող մշակաբույսերը է տեղադրել բույա/մ՞: Առուներիմիջն ընդունվածհեռավորութկարելի 2.25-2.5 յունը կազմում է 60-70սմ, թմբի լայնությունը՝ 90սմ, իսկ բույսերի միջն հեռա50-55սմ: վորությունը՝ Դեկտեմբերին տնկված բույսերի մոտ թողում են լրացուցիչ կողքային ցողուններ,երբ 6-րդ ծաղկաողկույզը գտնվում է զարգացմանփուլում: Նման է տալիս լուսավորվածության բարելավմանը մեթոդը զուգընթացմեծացնելմիավոր մակերեսումբույսերի խտությունը:Սովորաբար

հնարավորությիւն

կողքայինընձուղներթողնում են յուրաքանչյուր 4րդ բույսի մոտ՝ օգտագործելով այլ գույնի լրացուցիչ թելեր, նոր ստեղծված գագաթներըպահելով բավարար լուսավորվածության պայմաններում: Հետագայում 10-րդ ծաղկաողկույզից հետո կարելիէ թողճելնսմեկլրացուցիչ ցողուն: Գլխավոր ցողունի գագաթներըփաթաթել նոր թելերին,իսկ կողքային գագաթներըբարձրացնել հին թելերով: Նման ձնով փաթաթմանդեպքում երկու գագաթներնէլ կգտնվեն նույն բարձրության վրա: Հետագայում,երբ լուսավորվածությունը նվազում է, անհրաժեշտ է հեռացնել լրացուցիչ ցողունների գագաթները, ինչը կնվազեցնի բույսերի խտությունը: Բույսերը վեգետացիայիընթացքում աճում են թելի ուղղությամբ հասնելով մինչն 3մ բարձրությամբ անցնող մետաղալարը (շպալերան): Այդ բարձրությունումբույսերը ամրացվում են մետա-

՛. ՛"

ԱաաաԱաաա

Նկ.4 Կոճեր

ղալարին կոճերի միջոցով: Ամեն անգամ, երբ բույսերի գագաթներըհասնում են այդ բարձրության,դրանք փոքր-ինչ իջեցվում են ն գլխավոր ցողունների գագաթներըմի փոքր տեղափոխվումեն նույն ուղղությամբ կոճերի հետ միասին շպալերայով` հետագայում բույսերիազատ ցողուններին հնարավոտալով պառկել րություն հողիվրա:

մետաղլարին ամրացումը Բույսերի

բույսերիիջեցում Սճմանը զուգընթաց

կոճ:

Սնկային հիվանդություններիցզերծ մնալու համար ամեն տարի օգտագործում են նոր թելեր: Մետաղալարերիհեռավորությունըպետք է լինի առնվազն 80սմ՝ բույսերի գագաթներին բավարար լուսավորություն ապահովելու համար: Բույսերն ամրացնում են թելին 2-րդ կամ 3-րդտերնի տակից:Խորհուրդ է տրվում բույսերը մի փոքր թեքել դեպի ներս, որը կկանխի աճը դեպի անցուղիճներընմշակման աշխատանքների ընթացքումբույսերի վնասումը: Մի ուղղությամբ բույսերը թեքելու դեպքումդրանց աճը, ինչպես նան բոլոր ողկույզները ուղղված կլինեն մի ուղղությամբ: Մշակության ժամանակբոլոր գլխավորցողուններըանհրաժեշտէ պառկեցնելհողիվրա տեղադրվածհենարանների վրա: Նման հենարան կարելի է հեշտությամբ պատրաստել մետաղալարից: Բույսերի իջեցման այս համակարգըդրական է ազդումպտուղների որակի վրա (պտուղներն ավելի լավ գունավորում են ունենում ն շոգ պայէ մաններում ավելի զով են մնում), միաժամանակ աշխատանքները: Անհրաժեշտ է շաբաթական մեկ անգամ բույսերի գագաթները փաթաթել թելերին: Երկու ողկույզների արանքում պետք է լինի մեկ ոլորք: Բույսերը ցած իջեցնել կոճերի վրա փաթաթվածթելը բացելու միջոցով, համոզվել,որ բույսերը շատձիգ չեն ամրացվածթելին: Բույսերն Նկ. 5. Բույսերի պառկեցումը անհրաժեշտ է միշտ պտտել ժամացույցի հենակներիվրա սլաքի ուղղությամբ: Եթե գագաթները ոլորվեն ժամացույցի սլաքին հակառակ ուղղությամբ, ապա թելերը Աաաա գարենբույսերին՝գ̀ագաթը արնիուղղությամբ ուղղվելու ժամանակ: Խոշորապտուղ սորտերի մոտ ողկույզների ամրացումը հենակներինբարենպաստէ ազդումպտուղներիզարգացմանվրա: Ամրացումըթույլ չի տալիս առաջին 8 ողկույզներինծալվել, ինչը արգելակումէ պտուղներիզարգացմանը: Ողկույզներըկարելի է ամրացնելծաղկաողկույզի կոթի վրա դրվող ոչ խոշոր նեյլոնե ամրանների կամ դեղատնային ռետինե օղակների միջոցով, ինչպես ճան քերելով ծաղկաողկույզիկոթը, որը խթանում է ամուր կալլուսային հյուսվածքի գոյացմանը:

» թելին Բույխերի փաթաթումը կաժամրացում ամրակներով ՛

Ցողուները պառկում են հորիգոնական դիրքով

Նկ.

Ռղկույզներիամրացումը

2.3. Ջերմատան ջերմաստիճաննու օդափոխանակությունը

Կենսական ցիկլի ողջ ընթացքումջերմաստիճանըմեծ ազդեցությունէ թողբույսի աճի ն պտուղների զարգացման վրա: Այն ազդում է ծաղիկների քանակի, պտուղներիչափսի, գույնի, հասունացման ն բույսերի զարգացման վրա: Դրա համար անհրաժեշտէ մշտապես պահպանելկայուն, նպաստավոր պայմաններ՝ զերծ մնալով ջերմատիճանի, խոնավությանն ոռոգման կտրուկ նում

տատանումներից:

Բույսերը տնկելուց հետո առաջարկվում է ջերմատանը պահպանել հետնյալ ջերմաստիճանայինպայմանները՝ » գիշերայինջերաստիճան՝16-18'Շ, » »

ցերեկայինջերմաստիճան՝18-20՛Շ, 18"Շ(արմատայինհամակարգի տարածքում):

հողի ջերմաստիճան` Սիջին օրական աա

ջերմաստիճանը սահ2.մանվումէ ելնելով բույսի վիճակից,հասանելի լույսի քանակից,լուսավորվածությունից:Երբ բույսը շատ է բեռնավորված,օրվամիջին ջերմաստիճանըպետքէ բարձրլինի: Ջերմաստիճանըկարելիէ բարձրացնելմիայն լուսավորմեծացմանպայվածությանինտենսիվության ն մաններում ցանկալի արդյունքի հասնելու համար այդ բարձը ջերմաստիճանըպետք է պահպանելավելիերկարառավոտյանժամեՆկ. 7. Տաքացնողխողովակներ րին: Ջերմատանըօդի լավ շրջանառություն ն ապահովելու տարբեր բորբոսասնկերովբույսերի վարակը կանխարգելելու համար խորհուրդ է տրվումյուրաքանչյուր մասնաբաժնումունենալ 51մմ տրամագծով ն ամբողջ երկարությամբանցնող 10 հատ տաքացնողխողովակներ, որոնցիցութը ներքնի մասում, երկուսը՝գետնից3մ բարձրությանվրա: Օդափոօգնումէ օդի շրջանառությանբարելավմանը: խիչներիօգտագործումը նույնպես Վերնում տեղադրվածխողովակըպետք է առանձինմիացվածլինի ջեռուցման համակարգին,որպեսզիհնարավորլինի կարգավորելդրա ջրի ջերմաստիճանը ներքնում տեղադրվածխողովակներիցանկախ: Դա շատ կարնոր է, քանի որ վերնի խողովակըտաքացնումէ բույսերի գագաթները,նպաստումծաղիկների փոշոտմանը, պտուղների հասունացմանը ն բույսերից խոնավության գոլորշացմանը: Ջեռուցման համակարգում նվազագույն ջերմաստիճանը կախված է ջերմատնից դուրս ջերմաստիճանայինպայմաններից (ընդհանուրառմամբ այն կազմումէ 35-55'Ը):Երբ բույսերի ներքնի հատվածում ջերմաստիճաննավելի մ

ցածը է, քան վերնի հատվածում,բույսերի վրա կարող են ի հայտ գալ ճաքեր ն մզվածքներ,ինչը շատբարձըարմատայինճնշմանարդյունքէ: Անհրաժեշտ է ջերմաստիճանըփոփոխել աստիճա- ' նաբար:Բույսերի շատ կտրուկտաքացումըկարող է ճաքերիառաջացմանպատճառհանդիսանալ: Աճի սկզբնականշրջանում տարածվածէ «նախագիշերային» ջերմաստիճաններիկիրառումը, ջերերբ ժ.18:00-24:00-իփամանակահատվածում ժ. լինում, քան 24:00-ից մաստիճանըավելիցածը է հետո: Նման մեթոդիկիրառումընպաստում է բույսերի վեգետատիվ զարգացմանը, որը բերում է հզոր առաջինողկույզներիձնավորման:Երբ բույսերի գագաթներըշատ բարակ են, անհրաժեշտ է ապահովել մի քանի ժամանոց նախագիշերային ցածը ջերմաստիճան,որը կնպաստիհզոր բույսեն պտուղներիզանգվածիմեծացրի զարգացմանը Նկ. 8. Պոմիդորիճաքած պտուղներ մանը:Ջերմաստիճանինվազեցումը կատարելասցածը: տիճանաբար`այնչիջեցնելով15-"Շ-ից Թույլատրելիից ցածը ջերմաստիճանը կանխարգելումէ սննդատարրերի ներծծումը՝արգելակելովբույսերի զարգացումը:Դա արտահայտվումէ ցողունի կամ տերնճերիստորինմակերեսիմանուշակագույնգունավորմամբ: Ի

Նկ. 9. Կաթիլային ոռոգումջերմատանը

Նկ.

10.

Ոռոգում ակոսներով

Բույսերի պարբերաբարջրումներըսկսվում են տնկելուց անմիջապեսհետո, որն անհրաժեշտէ կատարելհաճախակի ն քիչ քանակներով:Ոռոգմանկաթիլային համակարգիօգտագործումըլավագույնն է ջրի հավասարաչափբաշխման համար: Ակոսներով ջրելու դեպքում արդյունավետ են փականներով

պլաստմասեկարճ խողովակները,որոնք ապահովում են ջրի հավասարաչափ բախշումը ամբողջակոսիերկարությամբ: Ոռոգումըկատարումեն հաշվի առնելովգոլորշացումը,արնի ճառագայթումը, հողի կառուցվածքը, մշակաբույսի հզորությունը, օդափոխանակությունը:Բանջարաբույծը պետք է ինքնուրույն որոշի բույսին տրվելիք ջրման քանակը, ժամկետը ն պարարտանյութիքանակը: Ջրման նպատակովանհրաժեշտ է օգտագործել 15-16-Ը ջերմաստիճանունեցող ջուր: 2.4.

Խոնավության կառավարումը

Օդափոխանակությունը կարնոր միջոցառում է գերխոնավությունից խուսափելու համար, որը ճպաստում է բազմաթիվհիվանդությունների՝ հատկապես գորշ փտման (8օծե»նետ), պոմիդորի տերնների խայտաբղետ բծավորության (Ը1ճմօտքօոսո)զարգացմանը:Նպաստավոր հարաբերական խոնավությունը պետք է տատանվի 65-7556-ի սահմաններում: Նման խոնավության պայմաններում լավագույն կերպով է ընթանում պտաղակազմակերպումը: Անհրաժեշտ է խուսափել 5026-ից ցածը հարաբերական խոնավությունից, քանի որ այդպայմաններում պտուղներըդառնում են պինդն թելավոր: Օդափոխանակության կարգավորման համար անհրաժեշտ է առաջնորդվել հետնյալ սկզբունքներով. 1. Ցերեկը բացել ջերմատանպատուհանները(անհրաժեշտությանդեպքում

գիշերը): 2. Եվ ցերեկը, ն՛ գիշերը պահպանել խողովակներինվազագույն ջերմաստիճանը, որը կարգավորվում է ջրթափ խողովակների վրա տեղադրվող թերմոստատի օգնությամբ ն կախված եղանակային պայմաններից պահպանվում է 30-45"Շ-իսահմաններում: Վառելիքի թանկության պատճառով խողովակները տաքացնել այն դեպքում, երբ պատուհանների բացելը բավարարչէ: 3. Օդափոխանակության ժամանակ պատուհաններըմիշտ պետք է բացել քամուն հակառակուղղությամբ, ինչի շնորհիվ առաջացող քարշիչ խողովակի էֆեկտըապահովումԷ ջերմատանլավ օդափոխանակությունը: նան

2. 5.

սերը սնուցել քիչ չափաքանակներով, ինչը ճպաստում է բույսերի կողմից պարարտանյութերիյուրացման գործակցի մեծացմանը: Սնուցումն անհրաժեշտ է կատարել հաշվիառնելովհողային պայմանները: Սննդարար լուծույթներ ստանալու համար անհրաժեշտ է օգտագործել միայն լուծվող պարարտանյութեր: Սննդարար լուծույթ պատրաստելու համար Հայաստանի Հանրապետություն ներկրվում են հետնյալ ջրալույծ պա-

Սնուցում Բույսին տրվող ջրի ն պարատանյութերիքանակների համատեղ նորմավորումը բույսի աճման պայմանների կարգավորման տեխնոլոգիապես ն էկոլոգիապես հիմավորված լավագույն արդյունավետ մեթոդն է, որի հիմքում ընկածէ կաթիլային ոռոգման համակարգի օգտագործման շնորհիվ բույսերի ջրումը սննդարար լուծույթով: Դա հնարավորություն է տալիս միշտ պահպանել հողի խոնավությունը (ջուր-օդ) լավագույն հարաբերակցությամբն բույ-

րարտանյութերը(աղյուսակ5): Բույսերի մոտ կալցիումի կարբոնատի ն քՒԼի ոչ ճիշտ հարաբերակցությունը կարող է առաջ բերել պոմիդորի պտուղերի գագաթնային փտում կամ պտուղների անհավասարաչափ հասունացում: Գագաթնայի փտում կարող է առաջանալ նան կալցիումիպակասին աղերի խտության բարձր մակարդակի դեպքում: Կալիումի բարձըմակարդակըխոչընդոտումէ կալցիումի կլանմանը: Հողում աղերի ցածը խտությունը, հատկապես կալցիումի բարձը մակարդակը, առաջ է բերում պտուղերիանհավասարաչափհասունացում: Աղյուսակ 5

Հանրապեփություններմուծվող ջրալույծ պարարփանյութեր Պարարտանյութիանվանումը| Պարկի կշիռը, կգ| Ազդող նյութ, տոկոսը (22) Խ/(ք,16

Սագնեզիումի սուլֆատ

Կալիումի նիտրատ

Կալցիումի նիտրատ

Կալիումի սուլֆատ

Է, 52

ԽԾ5-է Բ,34

Մոնոկալիսուլֆատ Երկաթ

Խ43-է միկրոտարրեր

Շգ, 264

Ի, 15

թՏ, 13

Ալյոււակ

2.5

10-20

2.5

20-30

1.65

30-40

2.2

40-50

2.1

50-60

2.8

60-70

3.5

Աղյումակ 7 Սնուցումների միջոցով բույերին փրվող սննդափարիերի առաջարկվող չաւռաքանակներըլուծույթում (ազդող նյութի հաշվով)` կախված բույսի զարգացման փուլից, կգ/խաօր Զարգացման

թ.Օ,

փուլեր,օր

ԷՕ

2.6 3.5 3.2 6.5

թ.Օ,

թՕ

կգհա/օր

1-21 22-45 2.0 46-70 2.5 71-110 3.5 Լ2

111-120 2.15

0.7 0.7 0.7 0.8 0.5

2.2

Ընդամենը|

ՃԷի մակարդակըպետք է հողում ցածը լինի: Դրանց բարձր մակարդակը նշանակում է, որ հողի քՒԼը ցածը է կամ հողում ջրի ն օդի հարաբերակՒՀ ն

ա աոճնել է աի որն առաջ ոորշաց դրութ տնիակի վրա,

ությունը

անբավարար:

Գոմա

օգտագործման

դեպքում

անհրաժեշտ

ման

վնասում: Գոմաղբը անհրաժեշտէ

բույսերի պահել խոնավ վիճակում ն ամոնիակիկուտակումիցխուսափելու համար լավ օդափոխել: Սովորաբար կիրառում են արտաարմատային սնուցում՝ շաբաթական մեկ անգամ սրսկում մագնեզիումի ն բորի լուծույթներով: Բույսերը սրսկելու դեպքում անհրաժեշտ է օգտագործել սննդարար լուծույթի բարակ ցրում ապահովող ծայրապանակներ: Բույսերի գագաթները ցողել վերնից: Բորը դրական է ազդում ողկույզների կանգունության վրա, իսկ մագնեզիումը նպաստում է

պտուղների գագաթնային փտման կանխմանը: 2. 6.

Բույսի ներդաշնակզարգացում

Ջերմատանը շատ կարնոր է անընդհատ պահպանելբույսի գեներատիվն վեգետատիվզարգացմաններդաշնակությունը: Ուժեղ գեներատիվ աճի դեպքում պտուղները օգտագործում են չափազանց շատ էներգիա, որը կարող է բացասաբար անդրադառնալ հետագա պտղառաջացմանն բերքատվության վրա: Հավասարակշռությունըվեգետատիվ աճման կողմը շեղվելու դեպքում բույսերը լինում են շատ հզոր, արդյունքում բերքատվությունն ընկնում է: ակտիվ աճեն ն անընդհատօգտագորԲույսերըպետք է հավասարակշռված ծեն մատչելի սննդատարրեր: Դա հնարավոր է կարգավորել ջերմաստիճանի, խոնավության, օդափոխանակության, լուսավորվածության,բույսերի վրա

պտուղների, տերն ներիքանակի միջոցով, ինչպես նան հողում բույսի համար մատչելի սննդարարնյութերի քանակով: բույսերի գագաթՄշտապես մեծ ուշադրություն պետք է դարձնել պոմիդորի ունենան է համապատասխանհաստություն,ձն ն թեթնաճերին,որոնք պետք կի ծիրանագույն գունավորում: Սա ցույց է տալիս, որ առկա է աճման համար բավարար էներգիա: Օրվա սկզբին բույսերը պետք է լինեն ուժեղ, առողջ, իսկ տերնները՝ուղիղ կանգնածն ոչ թե կախված: Օրվա վերջին տերններըպետք է լինեն ոլորված, ինչը ցույց է տալիս, որ բույսում ամբողջ օրն ընթացել են կենսագործունեությանպրոցեսներ: Եթե այդ պրոցեսներըընթացել են ոչ բավարար ակտիվությամբ, ապա բույսերի աճը խթանելու ն գոլորշիացումը բարելավելու նպատակով անհրաժեշտ է օրվա երկրորդ կեսին բարձրացնել ջերմաստիճանը: Մշակության սկզբնական ւիուլում բույսերը պետք է ունենան գերակշիռ վեգետատիվ աճ: Հավասարակշիռպտղատվությանհիմքը դնելու համար նախ հզոր բույսեր: Զարգացած պոմիդորիբույսերը ընդհաանհրաժեշտ է ստանալ է նուր առմամբ պետք ունենան 15 տերն ն 7-8 պտղաողկույզ պտուղներով: Շաբաթական մեկ նոր ողկույզի ձեավորումըհամարվումէ նորմալ հաճախադեպքումողկույզներիմիջն սլետք է կանություն:Բույսերի նորմալզարգացման լինի 3 տերն: Բույսերը գերծանրաբեռնվումեն, երբ ծաղկում են 8-11-րդ ողկույզները: Այս փուլում անհրաժեշտ է խուսափել գեներատիվ զարգացումը

խթանելուց: Եթե բույսը զարգանում է անհավասարկշիռ, անհրաժեշտ է կիրառել կար-

գավորող միջոցառումներ`թեթնակի ուղղումներ ն աստիճանական փոփոխություներ: Բույսերի ռեակցիան տեսանելի կլինի մի քանի օրանց: հատփմատնանշող գերակշիռ վեգելատիվ զարգացումը կանիշներնեն 1. Բույսերի վրա պտուղներիքիչ քանակ: 2. Համեմատաբարփոքրը զանգվածով պտուղներ (հաշվի առնելով սորտային առանձնահատկությունները): 3. Բույսիշատ հաստ գագաթ: Վերին ծաղկաբույլըտեղադրված է շատ ցածը ն ողկույզից վերն կան շատ տերններ: Սովորաբար հավասարակշիռզարգացող բույսի մոտ վերին ողկույզը տեղադրված է լինում գագաթից 15սմ ներքն ն ունենում է իրենից վերն երեք տերններ (կախված սորտից): Ծաղկաողկույզները լինում են շատ երկար ն ձնովոչ միանման: 4. Բույսերի վրա պտուղներըչեն ձնավորվում բնականոնկամ վատ են կազէ առաջանան շատխոշորներ՝«թագավորական»: մակերպվում, հնարավոր

Բույսերի

Ողկույզի գագաթին կարող են ձնավորվել տերններ կամ կողային ընձյուղներ: 6. Ցողունները լինում են ավելի խիտ թավոտ: 5.

Բույսերի

աճը

դեպի գեներափիվ զարգացումն

ուլղոյդոլ

Բույսերի աճլւ

միջոցա-

ռումնիրնեն 1. Ցերեկայինն գիշերային ջերաստիճաններիմիջն տարբերությանփոփոխությունը: Աճի խթանմանհամար կեսօրիցհետո անհրաժեշտ է բարձրացնել ջերմաստիճանը մինչն 25'Ը): (բավարար լլուսավորվածության պայմաններում Այնուհետն, ճնախագիշերայինշրջանում աստիճանաբար ջերմաստիճանն իջեցնել մինչն16-18'Ը:

Հարաբերականխոնավության իջեցում: Ինտենսիվ օդափոխանակության բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում նվազում է ջերմատան խոնավությունը ն ակտիվանում բույսերի գեներատիվ զարգացումը: Խորհուրդ չի տրվում խոնավությունը 6526-ից իջեցնել, քանի որ դա կարող է նվազեցնել փոշոտման արդյունավետությունը: 3. Երբ բույսի մոտ դիտվում է ուժեղ վեգետատիվաճ, բացի ստորին ն միջին հատվածի տերններից, կարելի է հեռացնել նան բույսերի գագաթի ոչ մեծ 2.

Է`

տերնները: 4. Կրճատել ծաղիկների հեռացմանքանակը: Անհրաժեշտ է ողկույզներից

թողնել, որ բույսի վրա ձեավորվեն շատ պտուղներ, այնուհետն դրանք հեռացնել զարգացման (երբդրանքմանրեն): վաղշրջանում 5. Հողում ն սուբստրատում ավելացնելսննդանյութերիքանակը: Էլեկտրահաղորդականության՝ ԷՇ-ի, բարձրացումը կխթանի բույսի գեներատիվ աճը: Կալիումի քանակի բարձը մակարդակը նույնպես դրական է ազդում պտուղներիորակի վրա: Բույսերի

ոչ

չափավոր գեներատիվ

զարգազումըի մատփնանշուլ հավ-

կանիշներնեն Լ. Բույսի վրա պտուղներիհարաբերականորեն մեծ 2. Խոշոր պտուղներ: 3. Բույսի շատ փոքրը ն բարակ գագաթ: Վերին ծաղկաողկույզիբարձր դիրք: Կախված սորտից սովորաբար առաջին ծաղկաողկույզը բույսի գագաթից

քանակ:

ցածըէ լինում 15սմ: 4.

զարգացումն դեպի վեգերատիվ

ուղղող

միջոցա-

ռումներնեն 1. Ջերմային ռեժիմի կարգավորում: Անհրաժեշտ է նվազացնել ցերեկային ն գիշերային ջերմաստիճաններիտարբերությունըն օրվա միջին ջերմաստիԴա կօգնի վեգետատիվ զարգացման ճանը: ուժեղացմանը: 2. Հարաբերականխոնավությունը առավելագույնը հասցնել մինչն 8052: Օդափոխանակությանթուլացումը ն հողի ջրումը բերում են խոնավության բարձրացմանը,որը նպաստում է վեգետատիվ աճի ուժեղացմանը: Անհրաժեշտ է հիշել, որ խոնավության բարձրացումընպաստում է նան սնկային հիվանդություններիզարգացմանը: 3. Ողկույզներից ծաղիկների հեռացումը: Երբ բույսի վրա չափից ավելի պտուղներ են ձնավորվում, դրանք չեն կարող լիովին հասունանալ ն բույսն այս դեպքում բնութագրում են որպես գեներատիվ զարգացող: Ծաղիկների հեռացումն անհրաժեշտ է կատարել նախքան դրանց բացվելը: Վեգետատիվ աճի խթանման համար անհրաժեշտ է հեռացնել ծաղկաբողբոջները: Սովորաբար կախված սորտից ծաղկաողկույզում թողնում են 5-6 ծաղիկ: Ողկույզում շատ ծաղիկների առկայության դեպքում դրանցից ամենափոքրերը հեռացնումեն ձեռքով կամ մկրատով:Առաջին երեք ողկույզներիցծաղիկներ հեռացնելն արգելվում է: Մկրատիօգտագործմանդեպքում այն անհրաժեշտ է պարբերաբար ընկղմել կաթի մեջ՝ վիրուսային հիվանդություններըկանխարգելելու համար: 4. Բույսերի մեծացում: Դա կարելի է կարգավորել թողնելով խտության բույսի վրա կողքայինընձյուղներ:Այդ միջոցառումըարդյունավետ էայն դեպքում, երբ սպասվում է ակտիվվեգետատիվ աճ: 5. Հողում կամ սուբստրատում սննդատարրերիպարունակության նվազում: ԷՇ-ի աննշան իջեցումը կխթանի արմատային համակարգի զարգացմանը: Պետք է համոզվել,որ առկա է բույսի համար մատչելիազոտիբավարարքանա-

կություն: 6. Ջերմատան մասնակի ծածկումը կավիճով կարգելակի արնային

ռա-

դիացիայի ներթափանցմանը: Այդ գործողությունը նույնպես կճպաստի վեգետատիվ աճի խթանմանը: Կավիճի օգտագործումը գեներատիվ զարգացման դեմ անհրաժեշտէ կատարել այն դեպքում, երբ այլ մեթոդները ցանկալի արդյունք չեն ապահովում: 2.7.

Ապակիների մթնեցում Ջերմատանը գերտաքացումից խուսափելու համար ամռանը կարելի է ապակիներին կավիճ քսել: Այս միջոցառումն օգտագործում են միայն

Պտղակազմակերպումըհեշտ է ընթանում:

| |

ոյ

հավելյալ արնային ռադիացիայի դեպքում կամ երբ օդափոխանակության ինտենսիվությունը բավարար չէ ջերմաստիճանի նվազեցման համար: Հայտնի է, որ լուսավորվածության նվազեցումը սովորաբար նվազեցնում է

մշակաբույսի բերքատվությունը:

Նկատառում. Երբեք չի կարելի ծածկել ամբողջ ջերմատունը կավիճով: շոգ կլիմայի պայմաններումմշակության դեպքում խորհուրդ է տրվում կավիճով ծածկել միայն ջերմատան հարավային հատվածը, տանիքի ն կողայինմասերիստորիներկումետրը: Այդ միջոցառումըհնարավորություն է տալիս պաշտպանել բույսերը կեսօրին արնի ինտենսիվ ոադիացիայից ն բավարարչափովլլուսավորելջերմատունը ողջ օրվա ընթացքում: Ամռան

, "

2.8.Կողային շիվերի հեռացում (բճատում)

Շաբաթականմեկ անգամ անհրաժեշտ է հեռացնել կողային շիվերը, իսկ բույսերի գագաթներըոլորել ուղղորդող թելերի շուրջ: Չի կարելի գագաթները երբդրանք դեոնս շատ փոքր են: Անհրաժեշտէ միշտ գագաթներըպտտել ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ` ուղղելով դեպի լույսը, որպեսզի բույսերը չճնշվեն: Բճատման ժամանակ անհրաժեշտ է կողքային շիվերը ամբողջությամբ հեռացնել: Մշակության վաղ փուլերում ծեր, վնասվածտերններըբույսի ստորինհատվածից անհրաժեշտ է հեռացնել օդաշրջանառության բարելավմանն բույսի թաց փտմամբ վարակվելու ոիսկը նվազեցնելու համար: Շաբաթական կտրվածքով կարելի է առավելագույնը հեռացնել2-3 տերն: Անհրաժեշտ է ղեկավարվելհետնյալ սկզբունքով. առաջին ողկույզից բերք հավաքելու ժամանակ տերները պետք է հեռացված լինեն մինչն երկրորդ ողկույզը: Նման մոՆկ. 11 Բճատում տեցմանդեպքում ողկույզը լավ տեսանելի կլինի ն ստվերացվածչի Ընդհանրապեսբույսի վրա միշտ պետք է լինեն ն առնվազն տերն՝ սննդանյութերիլավ ասիմիլյացիաապահովելու նորմալ համար: Անհրաժեշտէ տերնները հեռացնելվաղ առավոտյան, զարգացման երբ դրանք տուրգորային վիճակում են ն հեշտ են պոկվում: Բացի այդբույսերի վրա առաջացածվերքերը օրվա ընթացքումհնարավորությունունեն չորա-

պտտել

լինի:

նալու՝ նվազեցնելովսնկային վարակներիհավանականությունը:Բույսի վրա վերքերը փոքը կլինեն, եթե տերննճերըհեռացվեն դեպի վեր շարժումով: Եթե տերնները դժվարությամբ են պոկվում, օգտագործել դանակ: Այս դեպքում վիրուսային հիվանդություններից խուսափելու համար դանակը պարբեվարակազերծել: րաբար կաթով Հետագայում երբեմն անհրաժեշտ է լինում հեռացնել շատ քանակությամբ տերններ (գեներատիվ աճի խթանման համար):Այս դեպքումանհրաժեշտ է անել ամեն ինչ պահպանելուհամար առավելագույն քանակի առողջ տերններ ն թողնել տերններով ծածկված ցողունի առնվազն 1.5մ վերին հատված: Կտրված տերններն Նկ: 12 Տերեների հեռացում ու շիվերն անհրաժեշտ է հավաքել ն ջերմատնից հեռացնել: Հողում մնացած բուսական մնացորդներըկարող են վարակի աղբյուր հանդիսանալ: 2.9.

Ողկույզերիվրա ծաղիկներինորմավորումը Ծաղիկներիհեռացումը կարնոր միջոցառում է բույսի զարգացումըճիշտ հաշվեկշոի մեջ պահելու համար: Այս դեպքումպտուղներըկլինեն ավելի մեծ ն միանման: Ծաղիկները հեռացնելիս պահպանում են հետնյալ կանոնները. ն առաջին երկրորդ ողկույզներում թողում են 5 պտուղ (ծաղիկ), մյուս ողկույզներում` 6 պտուղ: Ծաղիկների զարգացմանվրա բույսերը ծախսում են բավական էներգիա: Այդ պատճառով ծաղիկները պետք է հեռացնել այն ժամանակ, երբ ծաղկաողկույզը դեռ փոքր է ն պտուղները լրիվ չեն հասունացել: Այս գործողությունըպահանջում է մեծ ճշտություն ն պետք է իրականացվի գործին նվիրված մարդկանց կողմից: Առաջին ծաղիկը կարող է զարգացնելշատ մեծ չափերի պտուղներ:Նման ծաղիկներըպետք է հեռացճել: Հետագայում, եթե նորից ձնավորվում են շատ մեծ պտուղներ, ուրեմն բույսում սկսել է ուժեղ վեգետատիվ աճ: Նման խախտումը կարող է լինել սածիլային հասակում ջերմաստիճանիկտրուկ նվազման արդյունք: Վատ փոշոտված ծաղիկներնանհրաժեշտէ հեռացնել: 10.Խոնավացում Խոնավացումը թույլ է տալիս շատ շոգ եղանակին զովացնել բույսերը, միննույն ժամանակ թուլացնել ջրային ստրեսը ն կանխել ինտենսիվ գոլորշացումը: Խոնավացումը կարելի է կատարել պայծառ, արնոտ օրերին, երբ 2.

հարաբերականխոնավությանմակարդակըկտրուկ իջնում է: Խոնավացման համարանհրաժեշտ է մեծ կաթիլներով ջուր ցողել բույսերի գագաթներին,որը միննույն ժամանակխթանում է նան փոշոտումը: Խոնավացման ժամանակն ընտրել այն հաշվով, որ մինչն մութն ընկնելը բույսերը հասցնեն չորանալ: Անհրաժեշտ է հնարավորինս երկար խոնավացնել բույսերը, սակայն դադարեցնել, եթե առաջացելէ սնկային հիվանդությանխնդիր: 2. 11.

Պտղակազմակերպում

Գարնանըպոմիդորիպտղակազմակերպումից մինչն բերքի հասունացումը տնում է 55-60 օր: Ծաղկիցմինչն հասուն պտուղ ժամանակահատվածը կազմում է մոտ 8 շաբաթ: Փոշռոտման համարլավագույն պայմաններնեն՝ օդի 25-Ը տաքությունն ու 65-7576 հարաբերականխոնավությունը: Փոշոտումը կարելի կատարելհետնյալ եղանակներով. ». իշամեղուների միջոցով`(ամենաարդյունավետ եղանակ) » մեխանիկական՝փոշոտիչների միջոցով, » հորմոններով, » բույսերի գագաթինջուրցողելով:

Փոշոտիչ օգտագործելու դեպքում (նկ. 13) անհրաժեշտ է դրա ասեղով դիպչել բոլոր ծաղկաողկույզների վերին հատվածին: Փոշոտիչով փոշոտումը կատարվումէ շաբաթական2-3 անգամ, առավոտյան, բերքահավաքից հետո: Փոշոտմանը կարող է նպաստել նան ջրի ցողումը: Ցողելու համար ջրի ջերմաստիճանը պետք է 16'Շ-իցցածը չլինի ն ունենա համեմատաբար մեծ

կաթիլներ:

Հորմոններկարելի

ճանըտատանվում է 12-

13'Շ-իսահմաններում:

Չափումմճեր ն վերլուծություն է Խորհուրդ տրվում, ջերմատանը մի քանի բույսեր օգտագործել որպես ն գրանցումներ ինդիկատորներ: Պարբերաբարկատարել դրանց չափումներ հեռացվող տերնների, ողկույզների քանակի վերաբերյալ: Բացի այդ, եթե կատարվելու են շտկումներ (ուղղիչ միջոցառումներ),երբեքչի կարելի դրանք կատարելամբողջջերմատանըմիաժամանակ:Նախ անհրաժեշտէ փորձարկել մի հատվածիվրա, ստուգելու համարկատարվողմիջոցառմանարդյունավետությունը: Խնդիրներ առաջանալուդեպքում ջերմաստիճանի,խոնավության, օդափոխանակության, ջրման նորմաներիդիտարկմանարդյունքները կարելի է համեմատել բույսերի զարգացման հետ: Նման ձնով կարելի է հետնել ն գտնել խնդրիհնարավորպատճառները,պատկերացումկազմել դրաբնույթի մասին: 2. 13.

Աղյուսակ8

ԻՅՔ

Նկ.

13.

Փոշուտիչ

Դիտարկումներիարդյունքումգրանցմանհամար սւռաջարիկվող ցուցանիշներ

է օգտպգործել միայն այն դեպքում, երբ ջերմատան

ջերմաստիճանը նպաստավոր չէ ծաղկեփոշու արտազատման համար: Հաճախ օգտագործում են 222-ոցքլորֆենօքսիքացախաթթու (1ոռօնո): Այս խտությամբ 10լ լուծույթը բավարար է 1000-1500 ողկույզ մշակելու համար: Կարիք չկա ամբողջ ողկույզը թրջել առատ լուծույթով, միննույն ժամանակ անհրաժեշտ է կանխել լուծույթի թափվելը տերնների վրա: Լավ է այս նպատակի համար օգտագործելձեռքի փոքը սրսկիչ ն լուծույթը ցողելու ժամանակ ծաղկաողկույզը պահել ափի մեջ (ինչը կպաշտպանիտերնները լուծույթով այրվելուց: 24"

Բերքահավաք Անհրաժեշտ է շաբաթական 3-4 անգամ կատարել բերքահավաք:Բերքահավաքը միշտ կատարել առավոտյան, քանի որ այդ ժամանակ պտուղերն ավելի ծանը են ն ունեն լավագույն որակ: Տարեսկզբին բերքահավաքի դեպքում պտուղները կարելի է հավաքել, երբ առկա է թեթնակի գունավորում: Գարնանը ն աշնանը պտուղներիհասունացումը կատարվում է ավելի դանդաղ ն դրանք հավաքվումեն ավելի կարմիրփուլում, քան ամաովաշրջանում: Պտուղներն անվնաս հավաքելու համար անհրաժեշտ է օգտագործել արկղեր կամ զամբյուղներ,որոնք ներսի կողմից պատված են պենոպլաստիկամ ոետինե շերտով: Հնարավորությանդեպքում արկղերը դնել փոքրիկ սայլակների վրա, որոնք բավականինհեշտացնում է բերքահավաքըն նվազեցնում պտուղերիվնասվածքները: Պտուղներիպահպանմանլավագույն ջերմաստի2. 12.

Փուլ/Ցուցանիշ

| Ծաղկում

Գրառում ողկույզի ո՞ր ծաղիկն է բացվում ամեն

շաբաթ

չափել ծաղկողողկույզի տակի տերնների

| Տերնների երկարություն |երկարությունը

Բույսերի երկարություն |

ամեն շաբաթ

Պտուղներիքանակը բույսերի վրա

գրանցել ինչպես հավաքված, այնպես էլ մնացած պտուղներիքանակը

գրանցել բույսերի աճը

Շարքերը համարակալել ն հաշվառում կատարել ըստ տարածքների,ուր հանդիպումեն հիվանդություններովվարակվածբույսեր: Այդ աշխատանքներում ընդգրկել ջերմատանաշխատակիցներին,իրազեկդարձնելնրանց հնարավոր խնդիրներիմասին ն գրառել ստացված դիտարկման արդյունքները:

պարբերաբար

Մշակությանաշխատանքներիավարտը Մշակության վերջին փովում ընդունված է բույսերից հեռացնել աճման կետը (ընձյուղի գագաթը)ամենավերին երկու տերն բարձր: ծաղկաողկույզից Այս գործողությունըկատարել բույսերը հեռացնելու սպասվող օրվանիցառնվազն7շաբաթառաջ: Գագաթըհեռացնելուցհետո անհրաժեշտ է բույսը կրկին փաթաթել թելին, հեռացնելկողային բճաշվերը: Հետագա շաբաթների ընթացքում գագաթինպետք չէ ձեռք տալ: Բույն հյուսերի կենսագործունեությունը թաշարժըապահովելուհամար աճող կողայինշիվերն անհրաժեշտ են: Մի քանի շաբաթ անցհեռացնումեն գաՆկ, 14 Բերքահավաք գաթի բոլոր կողայինշիվերը: Հյութաշարժը խթանեու համար միշտ պետքբույսի գագաթումմեկ շիվ թողնել: Երբ այդ ցողունըբավականմեծ է, այն հեռացնում են՝ թողնելով 2 տերն: Ամենավերինողկույզի մոտ միշտ պետք է մնա երկուտերն ն մեկ կողայինբճաշիվ: Վերջին բերքահավաքից5-10 օր առաջ կարելի է ներկել ցողունը էթիլենով: Այդ հորմոնը նպաստում է բույսի վրա մնացած պտուղերի արագ հասունացմանը: Բոլոր պտուղերըհավաքելուց հետո բույսերը հեռացնել ջերմատնից: Այնուհետն ջերմատանտարածքըմանրակրկիտմաքրել,հողն ախտահանել, որից հետո նախապատրաստել հաջորդշրջանին: մշակության 2. 13.

ջերմատնից ր

«ՈՍԿԱՆ

ԵՐԵՎԱՆՑԻ»

տպագրատուն, Երնան, Նոր Նորքի Լզանգված, Սաֆարյան 11/1