Պտուղբանջարեղենի չորացումը (տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի հիմունքները, արևային չորացում)

գ.Գ.ՍՆԱՊյկն

ՉՈՐԱՑՈՒՄ

ՊՏՈՒՂԲԱՆՋԱՐԵՂԵՍԻ

ն ՏեխնՈլՈԳիկյի (Տեխնիկկյի (իմՈՒնքները, ԱՐՆկյին ՉՈրկ5ՈՒմ

Գ.Գ.ՍՆԱՊյԱն

ՊՏՈՒՂԲԱՆՋԱՐԵՂԵՆԻ

ՉՈՐԱՑՈՒՄԸ

(ՏեԽնԻԿԱ)/Ի Ա

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱ)Ի

ԱՐԱԱյ/Ին

ԵՐսԿԱՆ

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ,

ՉՈՐԱՀՈՒՄ)

-

Տպագրությանէ երաշխավորված «Պարեն» ԳԱՆՊՓԲԸ գիտխորհրդի կողմից է Չորայինգոտիների Հրատարակվել գյուղատնտեսական հետազոտությունների միջազգային կենտրոնիաջակցությամբ

Ե)/ հոճոց/8/ ՏսքքօՈՕՒ քսե/Տիծժ 1/2 /ո15/ՈՁԱՕՈՅ/ Շ6ՈՒԹ/ /Թ//49ՈՇՍ

/5

/6Տ6Ձ/Շհ /ո (հօ 0դ//4/60Տ

Գրախոսողներ՝ տեխ.գիտ.թեկն., պրոֆ.` Վ.Ն.Յավրույան դոցենտ`Ժ.Գ.Աղաջանյան

ՍնապյանԳ.Գ.

Պտուղբանջարեղենի չորացումը((ոե/խնիկայյի ն.

տեխնոլոգիայիհիմունքներ,արնայինչորացում): Երնան,1999,96 էջ, 30 նկ.:

Գրքույկը պարունակում է տեղեկություններգյուղատնտեսականհումքի չորացման տեխնիկական միջոցներին տեխնոլոգիաների, ինչպեսնան գործնականում կիռարվող ն հեռանկարայինարնային չորանոցների վերաբերյալ: Ձեռնարկը նախատեսվածէ գյուղատնտեսական հումքի ջրազրկմամբ զբաղվող մասնագետների համար, որպես հիմնական տեղեկությունների աղ-

րեհիր կլինի աուննական րաի: գործասպարեզու մասնագիտանալու ցանկություն նան

՛

րի ընթացքում

չորացման

հայտնաբերած ուսանողների, ինչպես նան պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի համար: ի

Օ Սնապյան Գ.

Տոշքյշո.

Բոլոր իրավունքները վերապահվածեն

ՃԱ

ոցիէտՈ6Տ6Ր/64

ՆԱԽԱԲԱՆ

Պտուղբանջարեղենի պահածոյացման եղանակներից մեկը դրանցջրազրկումն է համապատասխան կերպով նախապատԻնչպես ն րաստելուց /նախնական մշակումից/ հետո: ն ցանկացած եղանակ, այն ունի դրական վերամշակման Դրական կողմերից բացասական կողմեր: ամենակարնորը կայանում է նրանում, որ թարմ հումքի կամ այլ որնէ եղանակով վերամշակման արդյունքում ստացված մթերքի համեմատ, նվազում է, որը չորացրած մթերքների կշիռն անհամեմատ ն հետ է կապված ծախսերը: հեշտացնում փոխադրումը դրա Բացասական է այն, որ ջրազրկման վրա ծախսվում է մեծ քանակությամբ ջերմային էներգիա: Չորացրածսննդամթերքները.մսեղենը,ձկնեղենը, կաթնեղենը, պտուղները, բանջարեղենըն դրանցիցպատրաստված բազմազան մթերքները, հայտնի են մարդկությանըխոր անցյալից ն այժմ էլ արտադրականկամ տնային պայմաններեումարտադըրվում են Նախկինումմեր հանրապետությունում զգալի քանակություններով: փորձ արվեց չորացման միջոցով արտադրել մեծ քանակություններով պտուղ ն բանջարեղեն,որիհամարարտասահմանյան ընկերություններից գնվեցին հզոր չորանոցային համալիրներ, որոնք, սակայն, նույնիսկ պետականխիստ հսկողության պայմաններում չմոնտաժվեցինն, կիրառություն չգտնելու պատճառով

կազմաքանդվեցին:

,

անցնելու պարագայում,երբ Շուկայական հարաբերությունների Հայաստանում պտուղբանջարեղենի վերամշակումը կտրուկ նվազեց, իսկ արտահանումները համարյա դադարեցին, նորից բարձրացավ գյուղատնտեսականհյութալի հումքի' չորացման եղանակով պահածոյացնելու հիմնահարցը: Քանի որ հանածո վառելիքը ն էլեկտրաէներգիանդեռես բարձր գին ունեն ն դրանց վրա Վերջիններիս տեխնիկակա տրվեց արնային չորանոցներին: կողմերը, ջերմատեխնիկականհատկությունները, ինչպես նան մերկողմիցուսումնասիրվումեն շահագործմանտեխնոլոգիաները սկսած 1986 թվականից: Գիտական հետազոտությունների արդյունքում մշակվեց փոքր տարողության /50 կգ/ փորձնական տեղակայանք, որի վրա կատարվեցին մի շարք բնական

ոն, աՆ իջան, ի հաարաք Գարադաաու

Յ

հետազոտություններ, որոնց նպատակն էրստեղծելարտադրական հզորության չորանոցներիկառուցվածքայինառանձնահատկուարնայինչորանոց: Կառուցված առաջինարտադրափորձարարաաշխատանքի սկզբունքների կամ կիրառվող թյունների, կան չորանոցի տարողությունը՝ ըստ թարմ հումքի, կազմում էր մասին: Նշված հանգամանքը մեզ հուշեց մոտ 1500 կգ, տեխնոլոգիաների հիմնականչափերն էին 30000 » 5000»: 4000 մմ: ձեռնարկը, որը հայ մասնագետների համար սույն կազմելու Տեղակայանքի գործնականշահագործումը ցույց տվեցդրա բարձր առաջինն իր տեսակի մեջ, ն որի նպատակն է կլինի փաստորեն ն արտադրանքի արդյունավետությունը բարձրորակը՝սովորական տալ գործնական անհրաժեշտ տեղեկություններ պտուղբանարնաօդայինկամ հանածո վառելիքովաշխատող չորանոցում ջարեղենիչորացմանսկզբունքների,տեխնիկականմիջոցների ն ստացված նույնանուն արտադրանքիորակի հետ համեմատած: տեխնոլոգիական գործընթացների մասին: Այստեղ հաշվի են Սակայնայդ չորանոցներիկառուցումնու շահագործումը շատ առնվածինչպեսհեղինակիանձնական էլ գիտական փորձը,այնպես տեղերումընթացավտարերայնորեն`առանց հեղինակների այն քաղած տեղեկությունները, որոնք, գրականությունից հեղինակի վերահսկողության, որի հետնանքովթույլ տրվեցին կարծիքով, անշուշտ կիրառելի կլինեն մեր պայմաններում ն շեղումներնախագծից ե տեղգտան նույնիսկարտառոց փաստեր, օգտակար հայ մասնագետներիգիտելիքների հարստացման ն երբ չի պահպանվել նույնիսկ ամենագլխավոր պահանջը լուսաթագործնականնպատակներիհամար: Ձեռնարկըկարող է ծառայել փանցծածկույթի հարավային Այնուհետն կողմնորոշումը: նան բարձրագույնդպրոցներիուսանողությանըն այս մշակվեցինայս նոր՝ կատարելագործված տարբերակասպարեզում գիտական հետազոտություններ իրականացնող ներ, որոնք ներդրվումն շահագործվում են հեղինակների հսկողուասպիրանտներինն դասախոսականկազմին որպես հիմնական արում աղբյուր: տեղեկությունների

որոշակի

չորանոցի

շարունակվում է գյուղատնտեսականհումքի արնաօդայինչորացումը, որը բարենպաստ ավանդական եղանակներին անհրաժեշտվերահսկողության պայմաններումապահովում է բավականին բարձրորակմթերք: Սակայն շատ դեպքերում ինքնագործն արդեն մասնագիտացվող տեխնոլոգները զրկված են մայրենի լեզվով հատուկ գրականությունից օգտվելու հնարավորությունից: Վերջինտարիներինհրապարակված միակ ձեռնարկը` դա սույն աշխատության հեղինակիգիտական խմբագրությամբ անգլերենից թարգմանվածն Հայաստանի "Կանաչների միության"կողմից1994 թ. լույս ընծայված"Արնային չորացում` պարենի պաշարման գործնական եղանակներ" աշխատություննէ: Այն ոչ իր գիտագործնական մակարդակով, ոչ էլ արծարծվածհարցերի շրջանակովչի կարողբավարարել հայ ընթերցողին, քանի որ նախատեսված է ոչ

արտադրական ծավալներով ն այլ պտուղբանջարեղենի մթերքներիմանրը արտադրություններիհամար, ն բացի դրանից՝ լույս ընծայվեց սահմանափակ տպաքանակով: Միննույնժամանակ հայ ընթերցողին դժվարէ տեղեկություններ քաղել նան հանածո վառելիքով աշխատող արտադրական

ցանկացած քննադատական դիտողությունները, որոնք հաշվի ժամանակ: Դիտողությունկառնվենհաջորդ հրատարակության ները խնդվրում է ուղղել հետնյալ հասցեով. 375023. Երնան, փող, 4. "Պարեն" ԳԱՆՊՓԲԸ: Հեռ. 52 65 98 Գորվետկայի Գյուղ. գիտ. դոկտ. Գ.Սնապյան

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

1.1.

ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հումքի հիմնական

Չորացման ենթակահումքի հիմնականցուցանիշները` դրա

ջերմաստիճանը /խռնավապարունակությունն /խոնավությունն/ ն

են:

Սակայն ջրի հեռացմանհամարչափազանցկարնորեն այն գործակիցները, որոնցով պայմանավորվածէ ջրազրկման գործընթացը:Դրանք են. ջերմունակությունը, ջերմահաղորդականությունը, նը: ջերմաստիճանահաղորդակամությու Հումքի ջերմաստիճանը պայմանավորվածէ շրջակա

ն ինչքան այն մոտ միջավայրի ջերմաստիճանով, լինի չորացման ջերմաստիճանին,այնքան քիչ կլինեն էներգետիկ ծախսերը: Չորացմանընթացքում, անցանկալիերնույթներից խուսափելու համար, անհրաժեշտէ ջերմաստիճանը պահպանելորոշակի

սահմաններում:

նս կարնոր Խոնավապարունակությունը նշանակություն ունի չորացման տեխնոլոգիայում, քանի որ ինչքան քիչ է ջրի քանակությունըհումքում, այնքան Քիչ ջուր անհրաժեշտկլինի հեռացնել դրանից: Պտուղներում ն բանջարեղենում ջրի պարունակությունը բավականին բարձրԷ 75 /խաղող/ 95/տոմատ/ Չ6: Խոնավապարունակության արտահայտմաներկու եղանակ գոյություն ունի. ըստ չոր նյութերին ըստ ընդհանուր կշռի:/Ղայտնի է, որ պտուղբանջարեղենը,բացի ջրից ն չոր նյութերից պարունակում է նան որոշ քանակությամբգազային նյութեր, սակայն գործնականում դրանք կարող են անտեսվել/:Հումքի ընդհանուրկշիռը կլինի հետնյալը. -

աե

ՆԵաե

Մ ջրի քանակն է, որտեղ - նյութերիքանակնէ, Խ..-գ,

չոր

գ,

Վետնապես հումքի խոնավությունը կարտահայտվի հետնյա

կերպ.

Մ

հատկությունները

-

ԱՏ ԽԼԻ

-

Խն

"1009:

Խոնավության արտահայտման այս բանաձնը գործնականում այնքան էլ կիրառականչէ, քանի որ այն պարունակում է երկու մեծություն. ջրի պարունակությունըն կշիռը: փոփոխական Դրահամար խոնավությունըընդունված է արտահայտելորպես ջրի պարունակությանհարաբերությունը չոր նյութերին. ՍՀ

11005,կամ

Ա

Ս

չն

Խ չն

միավորիմասերով:

Հասկանալի է, որ Ս-ի մեծությունը կարող է տատանվել 0 անսահմանություն /մաքուր ջուր/ /բացարձակ չոր նյութ/ տիրույթում: Խոնավության հաշվարկման այս երկու մեծությունները են. փոխկապակցված --

Խ--..--

100.Ս

Մ-

Մ`

100.

Մ

100-Մ7.-

Տվյալ չորացվող հումքի համար կարնոր ցուցանիշ է դրա հավասարակշիռխոնավությունը,որը բնութագրումէ պատրաստի հ մթե ոսկոպիկ հատկությունը, այսինքն կոնկրետ պայմաններումն կոնկրետճնշման տակխոնավությունկլանելու հատկությունը:Այսցուցանիշը կարնոր է առանձնապես մթերքի պահպանմանպայմանների որոշման տեսակետից:Օրինակ, եթե օդի հարաբերականխոնավությունն ավելի բարձր է, քան այն, որի դեպքում բնորոշ է թույլատրելի հավասարակշիռ խոնավություն, ապա մթերքը միջավայրից խոնավությունկկլանի ն կգերխոնավանա,իսկեթեցածր է, ապա կշարունակի կորցնել խոնավությունը ե կհասնի գերչորացած

աաա նախոնավային

վիճակի:

ւ Հումքի ջեռմունայությունը` դրանում պարունակվողչոր նյութերի |

ջրի ջերմունակությունների գումարն է, ն այն արտահայտվումէ հետնյալ բանաձնով. ն

Շ,

որտեղ `

Շ,, եՇ,Մ/

Շ,-Մ7 Հ

Մ/

ԿՋ/ կգ.«Կ,

նյութերի ն ջրի տեսակարար ջերմունակություննէ, չոր

խոնավությունը:

-

Չորացման ենթակա հիմնական հումքի միջին տեսակարար ջերմունակությունը հետնյալն է. ծիրան, խնձոր,տանձ, սերկնիլ.

կարտոֆիլ, գազար, ճակնդեղ

1,424 կՋ/ կգ.՞-Կ, 1,382 կՋ/ կգ.«Կ:

կաղամբ,սոխ

է. ջերմության քանակն

միավոր ե երկարության յան մեկ մեկ միավորներթափան ներթափանցող

ՉԸ Է": 44

Օդի հիմնական հատկությունները

կիրառվումէ օդը: Օդում Որպեսչորացնողգործոնհիմնականում են ջրայինգոլորշիներ: միշտ էլ պարունակվումորոշ քանակությամբ Որպես չորացնող գործոն օդը բնորոշվում է երեք գլխավոր խոնավապախոնավություն, հարաբերական հատկություններով. ջերմաստիճան: րունակություն, խոնավությունը( Փ ), դա մեկ մ" ծավալում Յարաբերական փաստացի պարունակվող ջրի գոլորշիների զանգվածի ն ճնշմանպայմաններում է նույն ջերմաստիճանի հարաբերությունն քանակի գոլորշիների հնարավոր ջրի առավելապես նույն ծավալում Հետնապես. պարունակությանը: --՞Պ-

Փ

օ

Ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ դա միավոր ժամանակահատվածում չորացվող հումքի միավոր մակերեսով ջերմաստիճանի մեկ աստիճանով փոփոխվելու դեպքում

՛-

1.2.

որտեղ

Ք."

Ք.-"`

ք

ք թ

Փ ա

Հ

Ե

"

է ջրի գոլորշիներիփաստացիպարունակությունն ծավալում, ջրի գոլորշիներիառավել հնարավորքանակը 4 մ, օդում:

Վտ օդի

՝

Ինչպես երնում է բերված բանաձնից, օդի հարաբերական խոնավությունըկարելիէ արտահայտելմիավորիմասերով,կամ տոկոսներով: Առավել ընդունված եղանակը տոկոսներով է: Հասկանալիէ, որ ինչքանցածր արտահայտելն

աար Մար արի

աակությո կաակլաննւն Տ հնչը՝ բարձրէ լնելուց, բ մակեր Լջերմության քանակությունը »րոող բարձրանում դեպքում բ արձրացման Ջերմաստիճանի - ամանակ '

ե (5.

ւ

Ճէ է

-

-

ված ը, վրկ մոն օերմ ճան տարբերությունը, Կ, ջերմաստիճանի ծային չափը, մ:

Ջերմաստիճանահաղորդականությունը բնորոշում

է

չորացվող հումքում ջերմաստիճանի փոփոխությունը ժամանակի

ըրթացքում:

ն:

էօ դրա

հեռու այնքան

ոլո

րով

հագեցա

է նան

ունակությունը, որի օդի առավել խոնավապարունակման նվազումէն հումքից հետնանքով հարաբերականխոնավությունը Ջերմաստիճանի բարձրանում: ջրի հեռացմանհնարավորությունը՝ ունենում է երնույթը՝ հակառակ անկմանը զուգահեռ տեղի ն խոնավաԷ, փաստացի երբ պակասում խոնավունակությունը է խոնավունակությանը հավասարվում առավել պարունակությունը տեղիէ ունենում օդում պարունակվողջրի տվյալ պայմաններում, է գոլորշիների կոնդենսացում,այլ կերպ ասած՝ օդը հագենում խոնավությամբն հումքից ջրի գոլորշիներիհեռացումըդադարում է: /Կարծիք կա այն մասին, որ նույնիսկ 10056 հասնող հարա-է բերական խոնավությանդեպքում, եթե հումքը պահպանում

կենսունակությունը, ապա շնչառականգործընթացում ,

խոնավությունը

վող

հեռանում

է հումքից/:

ր արտանետ-

ոնավասյարունակությունը դա օդում պարունակվո ղ ջրի գոլորշիների զանգվածի հարաբերություննէ 1 կգ չոր օդի զանգվածին:Այս մեծությունըընդունված շեշել 4, գ/կգ,կամ » կգ ձներով: կգ/կգ րով: Խոնավապարունակությունը կախվածչէ օդի ջերմաստիճանից: Այս մեծությունըկարողէ փոփոխվել միմիայն հումքից ջրի հեռացման արդյունքում, երբ այն կլանվում օդի

է

,

Աղյուսակ1 Օդի հարաբերականխոնավությանորոշմանաղյուսակ

Ցուցումների

40 42 տարբերությունը

Չորջերմաչափի ցուցումը,

100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 97 97 97 97 97 97 97 97 97 97 97 97 97 97

4.0

չոր յտել երկու եղանակով. գնդիկով խոնավացրած Մինո դիկովա ջերմաչափերի ցուցումներով: ՈՑ ջերմաչափիցուցումը չոր գնդիկով Խոնավացված ց գնդիկով

վրա: ծախսվումմակերեսից խոնավության գոլորշիացման

85 58 52 53 48 49 44 45 40 42 36 38 32 35 29 31 25 28 23.25 19 22 17 19 14 16 11 13

է

ոն: բնորոշում չորացման պոտենցիալը: րոմաստիճանը

ԻԱ

ուն

է դրա

այնքան արագէ է ջերմաստիճանը որր գոլորշիանում՝ ր

տաքանում քը ն դրանում պարունակվող ջուրը: Սակայն այն ունի իր նպաստավոր սահմանները, որոնց տեղիեն ունենում անցանկալի երնույթներ՝

գերազանցման ընդհուպ մինչն

դեպքում

պարունակվող նյութերի դրանում քայքայումը կազացումը։ Չորացնող ջերմաստիճանն Աի ընդունված է Ն

Ն չափել

ա ջերմաչափի

ցուցումից է

օդի

ը:

ցածր էլինում, քանի որջերմության մի մասը

գնդիկի Նշված ցուցումների տարբերությամբ է բնորոշվում

չորացման

պոտենցիալը.

է

ր

3.0

«0

ԼԵ հ

իրարհավասար խոնավ ապոր ջերմաչափերի ցուցումներն զրոյի, պոտենցիալը հավասար քանիօդի հարա եժ եռ

Տ

Յո

է

որ

ր բերական խոնավություննայդ դեպքում հավասարվում Է 10096-ի, ն, գործնականում, հումքից ջրի հեռացում տեղի չի

Կնեռում: րմաստիճանների նշված տարբերությունը կոչվում որով ենղիհարաիլխոնավաչափային/ տարբերություն, որոշում խոնավությունը նպատակի հ ամար ծեատոշրական է նան

մ շակված

այդ

աղյուսակների հատուկ միջոցով / աղ.1/:

25.6.

ՅՏԶՋՉ22922

229298

929079123331471 64 65 66 67 68 69 69 70 70 71 62 63 64 65 65 66 67 67 596061 54 55 56 58 5960 60 61 61 62 63 50 51 52 54 55 56 5/ 58585960 52 53 54 56657 46 47 48 5051 43 45 46 47 48 48 50 51 52 53 54 39 41 42 44 45 46 47 48 49 5051 36 38 39 41 42 43 44 45 46 47 48 33 34 36 37 38 39 41 42 43 44 45 30 31 33 34 36 37 38 39 40 42 42 33 34 35 36 37 38 39 77283031 33 34 35 36 37 24 25 27 29 3032 21 22 24 26 27 29 30 31 31 33 34 18 20 22 24 25 27 28 29 30 31 32 16 17 19 21 22 24 25 27 28 2930 13 15 17 19 20 22 23 25 2627

ոռոոսաոթաոռոոոթ

21902 Ց

9՛

Շ

չ5

ՋՈՑ ՋՈՑ ՇՋՑՑ:Ց

4665222:2

401241617:3820

101214

Ց

Հ

Ց

Ց

Ց

Հ

51713839

13151617 40:12 31441617 121415 16

1.3.

Ջրի կապի ձները հումքում

2.

Թարմ հումքի գլխավոր

բաղկացուցիչ մասը ջուրն է, որի կապը նյութերիհետ տարբերբնույթիէ: Ամենապարզ դասակարգման դեպքում տարբերակումեն ազատ ն կապակցված ջուր: Ազատ ջուրը կազմումէ ամբողջջրի հիմնականմասըն օժտված է այն բոլոր հատկություններով, ինչ սովորական ջուրը: Ինչ վերաբերվում է կապակցըված ջրին, ապա այն բաժանվումէ քիմիապես կապված, չոր

Աա ոքիծակիս

կապված,կամֆիզիկամեխանիկորեն կապված

ջրի:

ՉՈՐԱՑՐԱԾ

ՊՏՈՒՂԲԱՆՋԱՐԵՂԵՆԻ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

Չորացրած պտուղբանջարեղենը դասակարգվում է ըստ տեսակների ն սորտերի, կիրառված չորացման եղանակների, մնացորդային ջրի քանակության ն այլն: Ամենատարածված եղանակը դա ըստ կիրառված չորացման եղանակների դասակարգումնէ, համաձայն որի մթերքը լինում է. բնականարնաօդայինչորացման, --արհեստական արնայինչորանոցներումպատրաստված, -- արհեստական՝ կոնվեկտիվկամ կոնտակտայինտիպի --

տտանոգներում ստացված, միացությունների է ր»,կամգերտաքացմամբ արցությամբ համակցված դոռացնել Քիմիական -եղանակով չորացված,երբ սկզբում կիրառվում է խոր տ ատուկ ացմամբ/: կապվածջուրն իր հերթիներկուձների արնային չորանոցներումջրազրկու Ֆիզիկաքիմիապես կարող Աոա ն միոնավասարոնանթյուն, մինչն աղային պահվող) ունածրաիկորեն կապված /օսմոտիկորեն այնուհետն արհեստականչորացում կոնվեկտիվ կամ ոն Է որո

արաբը արեն

՝

դիական /շ

'

յին

նաօդային

Ֆիզիկամեխանիկորեն կապված ջուրը նս ունի իր տարատեսակները. մակրոմազա նոթներում/որոնց տրամագիծը 105սմ-ից

մեծ

է/ ն միկրոմազա նոթներում /որոնցտրամագիծը սմ-ից ցածր է/ պահվողջուր: Ջրի կապերի այս դասակարգումը, որը պատկանում է Պ.Ա.Ռեբինդերին, վերջինտարիներին է. ջրի կապերի վերանայվել

քանակականբնութագրերի էներգետիկ միջոցով,որը, սակայն, հատուկ տեսական աշխատանք ն սույն է աշխատության շրջանակներից դուրս:

Չորացրածմթերքումնս

մնում

էորոշքանակությամբ ջուր,

որով է տվյալ մթերքի պայմանավորված մանրէաբանական կենն սաբանականկայունությունը պահպանմանընթացքում:

'

հո

ն

ջուր:

կամ

ներում, կկամհակառակը, կոնտակտայինչորանոցներում, կառակը սուբլիմացիոնեղանակով չորացրած, -վակոււմային եղանակովչորացրած, օսմոտիկեղանակովհիմնականջրի հեռացմամբ,այնուհետն չորացմանորնէ ձնով մինչն անհրաժեշտմնացորդային խոնավությանչորացրած, --փոշիացման, փրփրացման,պայթեցմանեղանակով --

--

չորացրած:

Չորացրածպտուղբանջարեղենըն դրանցիցստացվածմթերք-ները կարելի է դասակարգելնան ըստ խոնավապարունակության ն մնացորդայինջրի ակտիվության: Չորացման մասնագետները վաղուց են նկատել, որ ամեն մի մթերք ունի իր հատկանշական խոնավապարունակությունը, որից բարձրքանակություններով ջուր պարունակելիս այն կլինի մանրէաբանորենանկայուն: Օրինակ, շատ բանջարեղենիտեսակներխորհուրդէ տրվում չորացնել մինչն 6-10-9օ մնացորդային խոնավություն, այն դեպքում, երբ շատ պտղատեսակներիցստացվածմթերքումայդ ցուցանիշը կարող է լինել 16-22-96 ն ավելի: Ընդ որում, խոնավապարունակությունը պատկանում է այն կարնոր ցուցանիշների շարքին, որոնցով բնութագրվումէ պատրաստիարտադրանքիորակը:Այդցուցանիշը մտնում է բոլոր չորացրած մթերքների ստանդարտների

պահանջներիմեջ: Սակայն պակաս կարնոր չէ նան մոտ չորս տասնամյակառաջ առաջարկված"ջրի ակտիվություն"/ 5, կամ Ք, |հասկացությունը: Այս մեծությունը բնորոշում մթերքում է տվյալ պարունակվող ջրի մանրէների կողմից օգտագործվելու հնարավորությունը: Այն որոշվում է հետեյալբանաձեով.

.՛Ւ»

»-

Ճ

Հ

Խխ 100"

բրոող ճեր Աաակային նույն պայմաններում `

Ք-

մթե

ջրային գոլորշիների

ջրի գոլորշիների մաքուր հ.հ.խ.--հավասարակշիռ հարաբերական խոնավություն այսինքն Ք-"

մասնակայինճնշումը օդի այն

խոնավությունը, երբ մթերքը

կայն աա

եոչ կ արտանետում է

Այս մեծությունըկարող է փոփոխվել0-ից մինչն 1-ի սահմաններում:Երբ մթերքումջրի ակտիվությունը 0 է, դա նշանակում է, որ մթերքը կամ ջուր չի պարունակում, կամ էլ ջուրն այնպես է կապակցվածտարբեր միացություններում, որ դրա տարանջատումն ու օգտագործումն անհնար է: Օդի խոնավությամբ լրիվ հագեցմանդեպքում, երբ հարաբերական 100 ՉՀ խոնավությունը է, ջրի ակտիվությունը հավասար է 1-ի: Ըստ ջրի ակտիվության մթերքները բաժանվումեն հետնյալդասերի ցածր խոնավությամբ մթերքներ,որտեղ 3 -06-08 հավասարակշիռ օդային խոնավությամբ մթերքներ, -որտեղ 8, 0,6-0,75, -- միջանկյալխոնավությամբմթերքներ, որտեղ Յ, 0,65 0,85, բարձրխոնավությամբ մթերքներ, որտեղ 8, -0,9-1,0 /թարմ հումք/: Ցածրխոնավությամբ մթերքներում մնացորդային խոնավությունը կազմում է 2896: Դրանքկայունեն մանրէների նկատմամբ, սակայն ունեն բարձր հիգրոսկոպիկ հատկությունն ունակ են շրջակա միջավայրիցշատ ջուր կլանելու,այդ պատճառովէլ պահանջում են հերմետիկ անխոնավաթափանցիկ փաթեթավորում: --

,

Հ

Հ

-

մբ Հավասարակշիռ օդային խոնավությամբ ո հար մաններում: Չափավ

ռ Սարոն

ւվոր 80-7555 րհարաբերական բեր խոնավությա

ջերմության

պա) անԱդոաոիաի մական

206Ց/ ներում այու են մանուների նկատմամբ:Հատուկ փաթեթավորում չեն պ հերմետիկփաթեթավորմանդեպքում դրանց պահունակություռ ավելանումէ մոտ 2 անգամ: ջրի Միջանկյալ խոնավության մթերքներում / 15-3546 է: այս Ամերիկյանմասնագետներն պարունակությունը դասինեն վերագրումհամարյա բոլոր` ջրազրկման եղանակով Քանի որ այս դասի մթերքներում սննդամթերքները/ պատրաստած ջուրը հասանելիէ մանրէներիհամար, մնացորդային մթերքն անպայման ենթակա է ԱԱ է վարակվածությունից պաշտպանելու դրանց փաթեթավորումը հերմետիկ տարաներում: Մեր մշակվել ն փորձարկվել է ն

/15...

ՍԱՆ

պատրաս Արկրոոդան Տերոայիրն արակվարա անոաունավ աատաղի կողոից ԱԱ արատազվան կենարար Աա» փնջով մշակելու/ եղանակով մանրեազերծելով: աաա Բարձր խոնավությամբ ՐՔ արուն խոնավություն,դրանք աթի: Արա ր Իմմարրա վրա մակաքուժող մանթեննրը արտոն դեպի հումքիեթիԱԱ աան ներթափանցել րԱ եղանա

759546

Ամթերքները, որ Ա

ամո:

ա

ներքինշեր

զարգանումեն համարյաառանցդիմադրության հանդիպելու: /Որոշ օրինակ,սխտորի,կամսոխիմեջ, պարունակվող բանջարեղենում, ֆիտոնցիդ կոչվող նյութերն ի վիճակի են դիմադրելու միմիայն սահմանափակտեսակի մանրէներին/: Չորացրած մթերքների դասակարգումնամփոփվածէ ստորն բերվող աղյուսակում /աղ.2/:

--

մթերքներում մթերքներ

Պտ

Ք

ԳՋ

Յ

ՍՀ

--

ՓԾ

'

Յ Շ-

"

«ռՎ.

Շ9Ջ

ռճ

3. 0: ԹՀԷԳ-

ՅԲ

ՅՑ ՞

ՓՅՏՅԾԾ

ՖոՅԲՏ Գ Տ

Տ» Ի--Վ

Ց

"5

ՀՅՐԱՏՅ

ԿՀՅՑ Տ-Տ-

85.

:3

ՅՏ»Ջ2ՅՅ

ՏքՅՑՅ5

Տո ԾԲ.Ց:

Յ

Է

ՅՅՏՅ Տաք`

Ջ

-

ՏՅ |ՅՅ .-

Տջ

Տ

Ի

Ձ

8,

Ց33

Յ2.

ՅՅ

Փ

Յ. ՉՈՐԱՑՄԱՆ

3.1

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Բնական չորացում

Տարբերակվում է չորացման երկու հիմնական եղանակ.

բնականն արհեստական:

Բնական եղանակով չորացման դեպքում հատուկ սարքավորումներ չեն կիրառվում: Հումքը չորացման համար հետո ցանցայինտեփուրների, նախապատրաստելուց տախտակյա արկղերիվրա, շատ անգամէլ` առանցդրանց, փռվում է հատուկ հրապարակներումբաց երկնքի տակ ն ժամանակառ ժամանակ խառնելովչորացվում միմչն հավասարակշիռխոնավություն: Այս եղանակը մինչն այժմ էլ կիրառություն ունի Միջին Ասիայի երկրներումխաղողիչորացմանհամար,որտեղորպեսհրապարակ օգտագործվումեն բետոնապատ,ասֆալտապատկամ հարդի ն կավիխառնուրդովպատվածտարածքները:Երբեմնկավապատած տարածքը ծածկվում է սինթետիկ թաղանթով, որպեսզի հումքը չկեղտոտվի:Որոշ դեպքերում խաղողիչորացմանհամար այգու միջշարայինտարածքումփռումեն սինթետիկթաղանթկամ պինդ մագաղաթանման թուղթ ն հավաքված խաղողը լցնում են անմիջապեսդրանց վրա ն թողնումդաշտում:Երբայն բավականին ջրազրկվում Է, հավաքում են ն չորացնում կամ գործարանային եղանակով,կամ արնայինչորանոցներում: Կալիֆորնիայում / ԱՄՆ/ ն Ավստրալիայումմեծ չափերի է հասնում խաղողի չորացումն առանց վազերից ողկույզների անջատելու:Այդ նպատակովողկույզներ ունեցող վազերըկտրում են այնպես,որպեսզիչվտանգվիհաջորդտարվաբերքըն թողնվում մինչե անձրնային եղանակների մոտանալը: Այնուհետն բերքը հավաքվումէ ն տեղափոխվումգործարանային մշակման: Այս եղանակիառավելությունընախորդիհամեմատությամբկայանում է նրանում,որ անձրեներից վնասվելուվտանգըզգալիորեննվազում է: Օրինակ,եթե միջշարայինտարածությանվրա կամ չորացման հրապարակը կարող են ունենալ անհարթություններ,որոնցում կարողէ կուտակվել անձրնաջուր ն փչացնել չորացվող հումքը, ապա վազերիցկախվածողկույզներըենթարկվումեն օդի հոսանքին նարագչորանում :Այստեղկա մեկ այլ տիպի վտանգ.եթե վազերի վրայիցողկույզները շատ ուշ հավաքվեն, ապա գերչորանալու

հետնանքով դրանք հավաքելիս կարող են թափվել`դառնալով կորստիպատճառ:Գործարանում խաղողըքամահարելումիջոցով մաքրվում կողմնակի խառնուրդներից, է փայլ լվացվում, մշակվում հաղորդողնյութերով,չորացվում ն փաթեթավորվում: Արնաօդայինչորացմանդեպքում հումքը սովորաբարհավասար է փայտյակամ վրա, իսկ շերտով փռվում ցանցավոր տեփուրների են այնպես, վերջիններսիրարվրա դասավորվում ունենան որպեսզի որոշակի թեքվածությունդեպի հարավ: Չորացմանհրապարակը պատկերված է նկ. 1-ում,

3.2. Ի

Արհեստական չորացում

տարբերություն բնական չորացման, արհեստական

չորացնելիսկիրառվումեն տարբերսարքավորումներ, եղանակով որոնցումօգտագործվումէ հանածո վառելիք, էլեկտրաէներգիա

կամ արնային էներգիա: Հանածո վառելիքով կամ էլեկտրաէներգիայովաշխատող չորանոցները լինում են երկու տիպի ճնշման ն վակուումային:Առաջինդեպքումհումքի մթնոլորտային ջրազրկումն իրականացվում է տվյալ տեղանքի համար հատկանշական մթնոլորտային ճնշման կամ դրան մոտ /Բարձր ճնշման տակ կամ ճնշման պարբերաբար պայմաններում: աշխատողչորանոցներըլայն կիրառությունչեն գտել/ փոփոխմամբ : Մթնոլորտային չորանոցներըդասակարգվումեն ըստ հումքին ջերմությունհաղորդելու սկզբունքի հետնյալտեսակների. օդային կամ կոնվեկտիվչորանոցներ, որոնցում որպես չորացնող գործոնծառայում է տաքացրածօդը, որը՝ շփվելով հումքի

-

խլում է խոնավության մի մասը ն հեռացնում այն դեպի մթնոլորտ, կոնդուկտիվչորանոցներ,որոնցումջերմությունը հաղորդվում է հումքին անմիջականշփման միջոցով, ջերմաճառագայթային չորանոցներ,որտեղջերմությունըհաղորդվում է ջերմայինճառագայթման միջոցով: Դրանցիցեն վերջերս մեծ տարածում գտած ինֆրակարմիր ճառագայթմամբ հետ

-

-

Նկ.1.Չորանո կ ՝

հումթը կային զուների զոռ Ս

չորացվում

Չորացման որոշակի փորձ ունեցող մասագետները գիտեն, որ չորացման ընթացքումպարզ երկնքին արնիուժեղճառագայթման դեպքում, առանձնապեսթարմ հումքը, որում ջրի պարունակությունըբարձրէ, կարողէ գերտաքանալնգորշ գույն ստանալդեռնս գործընթացիսկզբում: Որպեսզիխուսափեն դրանից, ցանցային տեփուրներըոչ թե դեպի հարավ են ուղղում, այլ դեպի հյուսիս, որպեսզիխուսափենանմիջականճառագայթահարումից: Բնական եղանակով չորացման համար հումքի նախապատրաստման գործընթացը,որի մասինկխոսվիառանձին, նույնն է, ինչ արհեստական չորացմաննախապատրաստելիս:

աշխատող չորանոցները,

է -

-

-

համակցված չորանոցներ,որոնցում ջերմությունըհաղորդվում է

հումքին ինչպես կոնվեկտիվ / օդախառնման/, այնպես էլ կոնդուկտիվ/շփման/միջոցով: դիէլեկտրիկկամ բարձր հաճախականությամբաշխատող չորանոցներ,որոնցում բարձրհաճախականության էլեկտրականդաշտի միջոցով հումքի զանգվածում էլեկտրական էներգիան վերափոխվում է

ջերմայինի:

Չորանոցայինսարքավորումները, որոնք կիրառվում են պտուղբանջարեղենի չորացման համար, մեծ մասամբ կոնվեկտիվ տիպիեն:

Վակուումային տիպի կամ սուբլիմացիոն չորանոցները կիրառվում են բարձրարժեք հումքի, հիմնականում՝ ելակի, հաղարջի, այլ հատապտուղների, ինչպես նան սուրճի, տարբեր կենսաբանականհեղուկներիչորացման գործում, որտեղ հումքի ջրազրկումն իրականացվում է ցածր ջերմաստիճանային պայմաններում:Սուբլիմացիոնչորանոցներումջուրը հեռացվումէ հումքիցսառցայինւպինդ վիճակիցանմիջաւեսգոլորշու վերածելու /սուբլիմացնելու,այսինքնցնդեցնելու/միջոցով: Ցածրվակուումի ն ջերմաստիճանիպայմաններում ջրազրկվածմթերքն առավել չափերով պահպանում է հումքում եղած սննդարար ն կենսաբանորեն ակտիվ կազմը: Սակայն այս գործընթացի իրականացման համեմատաբար բարդ լինելը խոչընդոտ է հանդիսանումդրա լայն տարածմանը: 3.21

Կոնվեկտիվչորանոցներ

Այս չորանոցների բնորոշ կողմն այն է, որ հումքը, որը տեխնոլոգիայովնախատեսվածեղանակովնախապատրաստվել է, բարակ շերտով փռվում է ցանցերի վրա ն ենթարկվում տաքացվածօդի հոսքին: Այս տեսակիչորանոցներըլինում են մի քանի տարբերակի.խցային,թունելայինն ժապավենային: Խցային չորանոցներն իրենց կառուցվածքովամենահասարակ պարբերաբար աշխատող չորանոցներն են: Դրանք իրենցից ներկայացնումեն ջերմամեկուսացված կառույց,որում դարակների վրա տեղավորվումեն հումքի համար նախատեսված ցանցային

տեփուրները: Տաքացված օդը օդախառնիչով 13

մ/վրկ արագությամբ ներքնիցվերնկամհակառակուղղությամբմղվումէ հումքովլցված միջով ն խլելով հումքի ջրի մի մասը հեռացվում դեպի

ա

թնոլորտ:

Հաշվի առնելով, որ հումքի հետ շփվելիս չորացնող օդի հագեցումն այնքան էլ արագ տեղի չի ունենում, ջերմության օգտագործմանգործակցիբարձրացմաննպատակով "աշխատած" օդի մի մասը նորից վերադարձվումէ խուց: Այս դեպքում օդի աստիջանըբարձրանումէ: խոնավահագեցվածության Խցային չորանոցի սխեմանբերված է նկ. 2-ում:

2.

ԱՏԱՆԱ

ԱԱաաաաաաաք

ԱՄԱՆԻ

-

Ա ԵԱՆ շն

ԻԱՆ Նկ.2 .Երկխյային

Տ Գարեն: երեր, է

,

դարակներ,

-

ԱԾՆոԾ-:

ոո

ուղղորդիչներ,

եՔ «եմախք,

վահաններ, երեսապատվածքի

խողովակ,

-

մակնիշի չորանոց

ԿՍ-2Մ

երեսվածք, 4

ԱՏերներ 8-12: -

սահափական, խողովակ

13,15

ռեյիրկուլյացյիոն

-

ջերմամեկուսիչ

-

օդամուղ

օդի հոսքի արագությունըկարգավորողհարմարանք: Օդատաքացուցիչները տեղավորվումեն խցի ներսում, որը թույլ է տալիս ջերմության

ժամանակակիցխցային չորանոցներն

ունեն

կորուստներից խուսափել: Նորագույն չորանոցներում է ետ է հատուկ համակարգ, որով կարգավորվում նախատեսվում ն կրկին օգտագործվող օդի քանակը` վերադարձվող "աշխատած"

կախված հումքի չորացման աստիճանից: Ինչքան քիչ խոնավություն է մնում հումքում, այնքան կարելի է իջեցնել չորացնող օդի ջերմաստիճանըն քանակը, միննույն ժամանակ ավելացնելով ռեցիրկուլյացիայի ենթարկվող"աշխատած" օդի

քանակը:

Բացի վերը նշվածից չորացնող օդը կարող է մղվել դեպի չորացման խուց պատերին թողնված անցքերի միջոցով, որի դեպքումչորացումըկլինի ավելի հավասարաչափ/նկ.3/: Դեպիճթնոլորտ

Օդի ծախսը, կգ/ժամ

ջերմաստիճանը, Օդի առավելագույն «Ց Ջերմությանծախսը 1 կգ գոլորշիացած ջրի համար, կՋ ժամում գոլորշիացվողջրի քանակը, կգ/ժամ կՎտ Սահմանված հզորությունը,

Չափերը.մմ Զանգվածը,կգ

17500

228024 3764

5 2940

Թունելալին չորանոզները պտուղ ն բանջարեղենչորացնելու համար ամենատարածվածներն են: Դրանց տարբերությունը խցայիններիցկայանում է նրանում, որ հումքը տեղադրվում է

մատակարարումը

ուղղորդիչ,

պատերին -

յանյային

թողնված անցքերով տեփուր

-

օդանյքեր

Որպես չորացնող գործոն, բացի տաքացրած օդից խցային չորանոցներումօգտագործվումեն նան ջրի գոլորշիները, հնոցային գազերը կամ դրանցխառնուրդը: ԿՍ2Մ

խցային չորանոցի տեխնիկական բնութագիրը

Արտադրողականությունը/մինչն 1296 մնացորդային խոնավություն, տ/օր/կգ/ժամ/

Կալորիֆերներիթիվը

2/83/

ցանցայինտեփուրներիվրա, որոնք՝ իրենց հերթինտեղադրվում են կախովիկամ սայլակայինտիպիվագոնետների վրա ն մտցվում թունել, որտեղ չորացնող օդը կարող է ունենալ ուղղահոս կամ հակահոս ուղություն: Վագոնետներիշարժման արագությունը հաշվարկվում է այնպես, որ երբ դրանքհասնում են թունելի ելքին չորացման գործընթացը ավարտված է լինում: Այս տիպի չորանոցները կարող են լինել մեկ կամ մի քանի թունելներից բաղկացած: Ուղղահոս տիպի թունելային չորանոցում տաք օդը մղվում է թունել թարմ հումքի վրա ն ունի վերջինիս շարժմանը համընթաց ուղղություն: Օդի բարձր ջերմաստիճանը ն հումքի բարձր խոնավապարունակությունը նպաստումեն սկզբնականշրջանում ջրի ինտենսիվգոլորշիացմանը, սակայն,աստիճանաբարջրազրկման ինտենսիվությունը ճվազում է: Վակահոս համակարգով չորանոցում օդի հոսքն ունի վագոնետներիշարժմանըհակառակ ուղղություն: Այս դեպքում մոտենալովթունելի մուտքինընկնում է ն բարձրանում դրա խոնավությունը: Օդի օդի ջերմաստիճանը ուղղության տեսանկյունիցհամակցվածչորանոցներն ունեն մի շարք առավելություններ:Դրանցում, չորացման գործընթացի սկզբում /առաջին թունելում/ տեղի է ունենում տաք օդի

մատակարարում "խոնավ" մուտքի կողմից, իսկ երկրորդ թունելում հակառակը` "չոր" կողմից: Այս դեպքում ջրազրկման ընթացքն ավելի համաչափ է: Նշված տիպի թունելային չորանոցներից հայտնի են "Չաչակ"ընկերության "ՇԷՔ", ինչպես նան հարավսլավական

Բ6

-

ԿՖԱ,

-- 1 ն 1Մ չորանոցները: ՄՆԻԻՊՊ ՄՆԻԻՊՊ -

Նշվածներից առաջին երկուսում որպես չորացնող գործոն օգտագործվումէ օդի խառնուրդըվառելիքիայրմանգազերիհետ, իսկ երկու վերջիններում`մաքուր օդը: ՄՆԻԻՊՊ

- 1 չորանոցիտեխնիկական բնութագիրը

Արտադրողականությունը ըստ գոլորշիացվող ջրի,կգ Թունելի բարձրությունը,մ Վագոննտների թիվը, հատ Ցանցերիթիվըվագոնետում,հատ Ցանցերիմակերեսը,մ՛ մ: Ընդհանուրչորացման մակերեսը, մ/ժամ Օդախառնիչի արտադրողականությունը,

մինչն300

2.1

հզորությունը, Էլնկտրաշարժիչի սահմանված կվտ Չափերը,մմ 14 0005..

50 000 է5 2 2002.

3 600

Նշված չորանոցիսխեման բերված է Ընկ.4ում: -

մ

'

Ն

Հ

`

Հ

Բ`Ց.՝

զի

' (2--Թ»Հ | Է

-

|

ՀՏ

աաՏՀ-» գ, Հ

-

Աշխատած" «7

յ

է--«-

| Ո--/

ն

ատար

համար:

Թունելային չորանոցի արտաքին պատերը կառուցվում են բետոնից,աղյուսից կամ այլ ցածր ջերմճահաղորդականությամբ օժտվածնյութից: Խուղակներն իրարից բաժանող հորիզոնական միջնորմըպատրաստվումէ բարակ բետոնայինշերտից : Ստորին՝ խուղակը երկու ծայրամասերից ծածկված է աշխատանքային դռներով, ընդ որում վագոնետներիթունել ջերմամեկուսացված մտցնելու համար նախատեսված դռան ստորին մասը ցանցապատվածէ, որպեսզի "աշխատած"օդի մի մասը հեռացվի մթնոլորտ, իսկ մյուս մասը վերադարձվիօդատաքացուցիչ կրկին օգտագործելուհամար: Թունելային չորանոցի աշխատանքայինսկզբունքը հետնյալն է: Չորացնող գործոնը, տվյալ դեպքում օդը, շարժվում է հումքի տեղաշարժինհակառակ ուղղությամբ, որի հետնանքով սկզբում տաք օդը, որը պարունակումէ քիչ քանակությամբ խոնավություն, շփվում է չորացմանվերջինփուլում գտնվող հումքի հետ: Ինչքան դեպիթունելի խորքն է մուտք գործում օդը, այնքան ընկնում է նրա ջերմությունը ն բարձրանում՝խոնավությունը:Թեունելի վերջում առավելագույննէ, իսկ ջերմությունը: խոնավապարունակությունը նվազագույնը:Այսցուցանիշովէլ չորացնողօդը շփվում է նորթունել մտցվածհումքի հետ: Թունելում օդը շարժվում է հումքով բեռնված ցանցային տեփուրներին համընթաց ուղղությամբ, միննույն ժամանակօդի շիթը հանդիպելով տեփուրների ողնակներին, վագոնետների մասերինստանում է տուրբուլենտ շարժում, որում է գերակշռում ուղղահայաց բաղադրիչը: Հետնապես, պետք է նկատիունենալոր ցանցերըմեծ դիմադրությունչպետքէ ստեղծե օդի ուղղահայաց շարժմանը: Կարնոր է նան, որ հումքը տեղաբաշխվածլինի հավասարաչափ տեփուրների ամբողջ դեպքումկարող մակերեսին, հակառակ է տեղի ունեենալ օդի հոսք այն տիրույթներում,որտեղ դիմադրությունընվազագույն է, որի բարձր դիմադրությունների տիրույթում հումքի հետնանքով ջրազրկումըկարողէ զգալիորեն դանդաղել:Գործնականումպարզվել է, որ պտուղբանջարեղենչորացնելու համար ցանցերի ամեմեծությանանցքերըպետք է ունենան 4-12 մմ, իսկ նանպաստավոր

ի

նախապատրա Գեգեանա Աիտաթժ՞ ված օդ

խառատ--՛առ-աաջոգոարապթամաթադազթոշ

Արման ութեր

-

««ԳԻԽՒԻ

դ |

Ք

Չորանոցը կազմված է իրար վրա տեղադրված երկու որոնցից վերին խուղակը ծառայում Է օդի տախուղակներից, համար, իսկ ստորինը` հումքով բեռնվածվագոնետների քացման

կ

Նկ.4. Թունելային չորանույ /ՄՆԻԻՊՊ

-

|

մակնիշի/

1- չորացման խուղակ, 2- չորացնող օդի տաքացման խուղակ, 3առանցքային օդախառնիչ,4- ջերմագեներատոր, 5 ջերմագեներատորի տաքացուցիչ, 6 արտամղման խողովակ, 7- օդը դեպի օդախառնիչ, 8- յանյային տեփուրներով բեռնված

կաբա

համեմունքայինկանաչեղենի համար 2-4 մմ չափեր: Հաշվի առնելովայն հանգամանքը, որ թունելայինչորանոցները

պարբերական տիպի են յուրաքանչյուր հումքատեսակիհամար հարկավոր է հաշվարկել չորացման տնողությունըն կարգավորել վագոնետներիշարժման արագությունը, քանի որ, ինչպես թեր, այնպես էլ գերչորացումըհանդիսանում են ցածրորակ մթերքի ստացման պատճառ: Թունելայինչորանոցներնունեն նան մի շարք այլ թերություններ, որոնցից կարնորագույնըկայանում է նրանում, որ միջանկյալ փուլերում հնարավորություն չի ընձեռնըվումհետնելուջրազրկման ընթացքին: Բացի դրանից հնարավոր չէ ջերմաստիճանի բարձրացմամբ ինտենսիվացնել ջրազրկումը,քանի որ, եթեկարիք կա բարձրացնել ջերմաստիճանը չորացման սկզբում, դա նշանակում է բարձրացնելայն նան չորացման ավարտինմոտ հատվածում: Իսկ դա վտանգավորէ այն իմաստով,որ կարող է հանգեցնելմթերքիգույնի ն համի վատացմանը: "Աշխատած"օդը արտանետվում է տեղամասի մթնոլորտ, որը վատացնում է

աշխատանքային միջավայրի պայմանները` սպասարկող անձնակազմիհամար: Ստորն բերվում է չորացնող օդի ցուցանիշներիփոփոխման ընթացքըվերին ն ստորինխուղակներում /նկ.5/: ՛

ՀԸ

ե

՛

| ԼԶ

ՀՀ

բռ

ՆԿ Հ-բ«6

Բ

որոր

|

թն ոո

Նկ.

ի

ոն ողի

5.

9:

Չորացնող օդի շարժումը

սւ. գործընթացը վերին կում, բ. գործընթասը

խուղակում Է

«,ԷՀՀՀՀՀՀՀՀ

ՀԵՆԱ

-

շարժումը

՛

"վ

,Ձ

| |

Ո111Լ |

|

| |

ՀԷ

շը

Հ

ԻՎ

`

Հ»

ԵՐԻՏ) 12793222»

յ

Է|

Վ Է|

ա

Նկ.

6.

Թունելային

Է

ՀԻՎՀՎՎԷ-ԷՇ

29056775

անցքի գոտի

Չորացման

-

ր:

Ի

-

աշխատանքային խուղակ, տրտամղվող օդի շարժման ուղղություն, հումքի

ԱԶ

Լ

«0

խուղաստորին

ջերմագեներատոր, 2 վերին խուղակ /որտեղ տեղի է ունենում ն «աշխատած» օդի տաքացած խառնումը/, 3 օդի շարժման ուղղությունը համակարգում, 4

Ա

»

-

աե

ՀԻ

.

չորանոլյում

"ՈՒ

ՅՐ

է)

ԻԷ

ն դրա յույանիշների փոփոխումը թունելային

«

ո

ԱԶ

ատտոնաոնի,

չշ

նույն

մ

Հ

ՀԷղզՈ

ս

Ինչպես երեում է նկ. 5-ից արտաքին օդը, որի սկզբնական է է, անցնելով ջերմագեներատորովտաքանումէ ջերմաստիճանը մինչն է, աստիճան, ընդ որում է, չե: Այս մասում օդի խոնակայուն է. ՕՀ Ժ.- Շօոտէ, սակայն հարաբեվապարունակությունը նվազում է Փ. Հ Փչ Նշված ցուցանիշներով րականխոնավությունը է (ե, յ, Փ) օդը ներմղվում աշխատանքայինխուղակ, որտեղ է ստանում են այլ չափեր. ջերմությունը ցուցանիշները նվազում է ժչ» ե, դառնալովԵՀ խոնավապարունակությունն ավելանում խոնավությունընս բարձրանումէ Փ, » ՓյչՔանի ) հարաբերական որ նշված մակնիշի թունելային չորանոցը բեռնվում է պարբերաբար ն նրանում տեղավորվում է 12 վագոնետներով պայմանականորեն կարելի է ասել, որ ինչ որ ա պա վագոնետ, ժամանակահատվածումդրանք անշարժ են: Այս հանգամանքը 12 գոտիների, թույլ է տալիս աշխատանքայինխուղակը բաժանել է ընձեռնում գործնականում որն իր հերթին հնարավորություն ընդունելիճշտությամբհաշվարկելյուրաքանչյուր գոտում հումքի խոնավությունը , զանգվածը ն հեռացված խոնավությանքանակը: ն Ինչպես կարելի էր սպասել, ջրազրկումն ըստ գոտիների խիստ անհամաչափէ ընթանում/նկ. 6/.

չորանովյում

ըստ

6.

գոտիների

հեռայվով

խսնավության ն տեսակարար բեռնվածքի դիտգրումը ախոնավություն, բ հումքի տետսկարար բեռնվածթը -

Ինչպես երնում է նկ. 6-ից խոնավությանմոտ 6096ը հումքից հեռացվում է առաջին 4 գոտիներում: Երբ հումքը հասնում խուղակի մեջտեղըհեռացվածէ լինում խոնավությանմոտ 809չը: Մնացածխոնավությունըմոտ 2092, հեռացվումէ թունելի երկրորդ կեսում: Ջրազրկմանըզուգահեռ նվազում է չորացվող հումքի զանգվածը /կշիռը/: Թունելի առաջին կեսում ցանցերի տեսակարար բեռնվածքը պակասում է 35965-ովն կազմում սկզբնականիմոտ 2045-ը: Դիագրամիցերնում է նան, որ թունելի երկրորդ կեսի բեռնվածությունը՝ինչպես հումքի, այնպես էլ խոնավությանհեռացման տեսանկյունից,այնքանէլ լարված չէ: Հայաստանի պայմաններում թունելային չորանոցների աշխատանքի բարելավման ռեզերվ կարող է հանդիսանալ ամառայինամիսներինհումքի նախնականջրազրկումըարտաքին օդի ջերմային պոտենցիալի հաշվին: Այս դեպքում չորանոցը հարկավորէ կառուցելայնպես,որպեսզիօդի ներծծմանխողովակը հնարավոր լինի հանել շենքից դուրս, ավելի ճիշտ կլինի դեպի հարավուղղվածությամբ: Հաշվիառնելով,որ շատ անգամցերեկվա ժամերինարտաքինօդի ջերմաստիճանը հասնում է մինչն35...425 Ց, իսկարնիտակ ավելի բարձր, դա զգալի պոտենցիալով օժտված չորացման գործոն է: Ընդ որում արտաքին օդի խոնավապարունակությունն այդ ամիսներին չափազանց ցածր է, իսկ հարաբերականխոնավությունը շատ անգամ չի գերազանցում1094: Անկասկած, այս տեսակիչորանոցներիարդյունավետությունը կբարձրանա, եթե արտաքին օդը ներմղվի չորանոց արնային օդատաքացուցիչներովանցկացնելուցհետո: ժապավենային չորանոցներում հումքի տեղաշարժն իրականացվում է ժապավենայինփոխակրիչով:Այս չորանոցները փաստորենխցայինչորանոցներիմեքենայացված տարբերակներն են, որտեղձեռքի աշխատանքի տոկոսըզգալիորեն է: նվազեցվել Մյուս կողմից,սպասարկումնավելիբարդ է ն պահանջում է հատուկ մասնագիտացված անձնակազմ: Ռուսաստանում ն ԱՊՀ երկրներում պտուղբանջարեղենի չորացման համարօգտագործվումեն տարբեր կառուցվածք ունեցող ժապավենային չորանոցներ. ՍՊԿ 4Գ.90, ՊԿՍ 10: Դրանք 4 կամ 5 ժապավենային 40, ՊԿՍ 20, ՊԿՍ չորանոցներ են, որոնք բացի ժապավենների թվից, չորացման մակերեսից,ջերմությանկամ չորացնողգործոնիմատակարարման

է

ՍՊԿ4Գ-15, ՍՊԿ4Գ-30, ՍՊԿ4Գ45, -

-

-

ՅՑ

ԿՍԱ՛80.

։

համարյա ոչնչով չեն տարբերվում իրարից: Ստորն եղանակից

տիպի չորանոցների մի քանի տեխնիկական /աղ. 3/ ցուցանիշները ՍՊԿ

բերվումեն

Աղյուսակ3

չորանոցների տիպի տեխնիկական բնութագիրը

ժապավենային

ապ

ւն

ՊԵՏ

Մաա.6

ԱՆԱՀ:

Ցուցանիշները ՄԿ4Գ15 ՄԽ-Գ30 ՄԴԿ-Հ4Գ45 ԲԻՐ

ՄԿԳ

52-60 80-90 26-30 Արտւադրողականությունը ,կգ/ժամ

Արտադրողականությունըըստ գոլորշի `

180-200

ացվող ջրի, կգ/ժամ

ե Ժապավենն Լ անե-

`

խատանքային րեսը,մ շա

ժապավեններիթիվը, հատ

ժապավեններիլայնությունը, մմ

տաքաց Ջեռուցիչի տաքացման

1250 2000

մակերեսը,մ`

ա Ամր բանակը Օդախառնիչնե

-

-

մղելու/

ժիչ:րի ահնանվար թյունը, կՎտ

Գոլորշուծախսը,

էլե

ժոչնե

'

,

'

զոր

:

Հեման շտ. արուն 2,» 3100 բարձրությունը ափերը,

ո

Զանգվածը, կգ

5250 8090

աց

42000

13070

ԿՍԱ -80 տիպի չորանոցի արտադրողականությունն ըստ կարտոֆիլի 150 կգ/ժամ է, ՊԿՍ -10- ինը 20 կգ/ժամ, ՊԿՍ20-ինը 40 կգ/ժամ, ՊԿՍ- 40- ինը 70 կգ/ժամ:4ԳԿՍԿ չորանոցըարտադըր115 կգ/ժամիցմինչն700 վումէ տարբերարտադրողականությամբ՝ կգ/ժամ գոլորշիացվող ջրի հզորությամբ: ժապավենային չորանոցների սկզբունքայինսխեման բերվում է նկ.7ում:

Օդի հեռացում

Մ.)

կա, աշխատանքը եթեկարիք ստուգվի ժապավենների որպեսզի ժապավեններիմիջն խափանվածությունները: ն,

ապա

վերացվեն

Օդը

են տաքացուցիչներըգոլորշու մարտկոցները: տեղադրվում ստորին մասից ն շփվելով մարտկոցների է չորանոցի ներծծվում հումքի հետ

մակերեսիհետ տաքանումէ, այնուհետնշփվելով խլում խոնավության է վերջինիս ջերմաստիճանը, բարձրացնում է մթնոլորտ: ն արտանետվում քանակություն որոշակի եղանակըտարբեր չորանոցներում մատակարարման Գոլորշու չափվումէ վրա օդի ջերմաստիճանը տարբերէ: ժապավենների իսկ հեռացվողօդի հարաբերատարբերտեսակիջերմաչափերով, արդյունան աշխատանքի չորանոցի չափելու կանխոնավությունը տաժապավենիցվերն վերին համար գնահատելու վետությունը է խոնավաչափ: ղադրվում

|

Պատրաստի արտադրանք

Օդի մուտք

Նկ.7.Ժապավենային

չորանովցի սխեման

1- կմախք, 2- ժապավենային փսխակրիչներ, 3- կալորիֆեր, 4բարձման փոխակրիչ, 5- «աշիւատած»օդի արտանետմաւ թասակ

կառույցներեն, որոնցում Այսչորանոցներըջերմամեկուսացված տեղադրվածեն ժապավենայինփոխակրիչները: Դրանքշարժվում են իրար հակառակ ուղղություններով, հետնապես դրանց վրա տեղաբաշխվածհումքն անցնում է չորանոցիերկարությամբայնքան անգամ,ինչքան ժապավենկա տեղադրվածդրանում: Ժապաշարժաբերըլինում է յուրաքանչյուրիհավենայինփոխակրիչների մար առանձին, երկու զույգ ժապավեններինմեկականհատ, կամ բոլորին մեկ ընդհանուր շարժաբեր: Վերջիններիս կառուցվածքն այնպիսին է, որ ժապավենների շարժման արագությունը միահավասար չէ: Չորանոցիբարձումըհումքով կատարվումէ թեքփոխակրիչների միջոցով, որը բարձրացնումէ հումքը վերինժապավենիվրա, իսկ է ստորինժապավենի պատրաստի արտադրանքըբեռնաթափվում ն վրայից: Սարքի ճակատային կողային մասերըպատրաստված են հանովի վահաններիձնով, որոնք հեշտությամբ հեռացվում են, Դ2

արտադրողականություչորանոցների Քանի որ ժապավենային հումքի էն այն կիրառվումէ բազմատեսակ բարձր նը բավականին են հումքը համար, վերին երեք ժապավեններնապահովված

որպեսզիչառաջանան հարմարանքով, կոչված խառնելու ն ընթանա հավասարաչափ: այսպես

"խոնավկղզյակներ" ջրազրկումն որ խոնավհումանից, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, Բա շաքար պարունակող/ քանակություններով քը առաջին հակումունի կպչելու ժապավեններին, երկու ժապավեննեորոնք րի տակտեղադրվումեն հատուկ մաքրող հարմարանքներ, Ժապավենային մասնիկները: են կպած ժապավենին հեռացնում չորանոցիժապավենիվրա տեղի ունեցող ջրազրկման գործընթացը հետնյալ սխեմայով/նկ.8/՝ կարելի է արտահայտել

Բ

ամմեծ

՛...1-..--

բոր Հա աաաարարաորվ ն

Կ անն

ՀՅ

ՀՎՀ

|

|

ի

1...

'

լ

ւմք

Լ

ը

Արուն

1»

Արա»

Աաաա րաթինանած|ոք. ապավ| 22222222222242222227

Դո

եր

«

ԶՅԱԱԱԵԵԸ2

լ

Կալորիֆեր լ աի |

,

ի :,

Օդի հոսքը

Նկ.8.Ժապավենի

վրտ չսրացման գործընթացի սխեման

Հասկանալի է, որ նկ.8-ում բերված սխեման յուրաքանչյուր գոտիներիհամարտարբերէ: Չորացվող ժապավենին դրա տարբեր հումքի զանգվածըհ/,-ից նվազելովհասնում Էհ, (Բ, - ԽՆ):Հումքի է -ից մինչն Մ, (7, Հմշ), իսկ հումքից խոնավությունընվազում ՄՄ, հեռացվող խոնավությունը մմ արտամղվումէ մթնոլորտ: Օդը՝ անցնելով կալորիֆերիմիջով տաքանում է է.-ից մինչնէ (է Հ է), այնուհետն անցնելով հումքի միջով կորցնումէ ջերմությանորոշ մասը՝ հասնելով մինչն Ե-ի: Չնայած ջերմաստիճանիանկմանը, ե» Ե, սկզբնականիհամեմատությամբ ջերմաստիճաննավելի բարձրէ: Այս գործընթացըկրկնվումէ բոլոր ժապավեններիվրա, մինչն "աշխատած" օդիարտամըղումը: Օդը՝ բարձրանալովդեպի վերն անընդհատ հագենում է խոնավությամբ: Ջերմության տատանմանը զուգընթաց տատանվում է նան օդի չորացնող ունակությունը: Վետնապեսկարելի է ասել, որ ըստ գոտիների բարձրանում է օդի ջերմաստիճանըն դրա խոնավապարունաէ համեմատաբար կությունը, բայց չորացմանպոտենցիալըմնում կայուն՝ հասնելով նվազագույնի առաջինժապավեննանցնելուց հետո,երբ շփվում է թարմ հումքի հետ: Չորանոցի օդափոխանակման համակարգը կարող է իրականացվել հետնյալ տարբերակներով. 1. Բնական օդափոխանակություն, որը կիրառվում է փոքր հզորության չորանոցներում: Այս դեպքում չորանոցների վերնամասումնախատեսվում է հատուկթասակն ծխնելույզային մ խողովակ՝մինչն բարձրությամբ:"Աշխատած՛օդի հեռացումը ի հաշիվ չորանոց օդի մուտք գործելու տեղի է ունենում բացվածքինծխնելույզայինխողովակիվերինանցքիմիջեեղած տարբերության: մթնոլորտայինճնշումների 2. Բնական օդափոխանակության համակցումը ներհոս օդափոխմանհետ: Այս դեպքում օդի մատակարարումըտեղի է ունենում կենտրոնախույս օդախառնիչի միջոցով, իսկ վերընկարագրված բնականեղանակով՝ հեռացումը՝ համաձայն '

3.

տարբերակի:

"Աշխատած"օդի ստիպողականարտանետմանհամակարգ:Այս

դեպքումօդախառնիչըկատարում է չորանոցումօդինոսրացում առաջացնողսարքի դեր, իսկ դրսի օդը ներծծվում է հատուկ Սա բացվածքներից։ ժամանակակից ժապավենային չորանոցներումօդի հոսքի կարգավորման ամենաարդյունավետ

եղանակնէ, որը սակայն պահանջում է չորանոցային սարքի համեմատաբար բարձր հերմետիկություն: 4. Ստիպողականներհոսարտամուղհամակարգ,երբ միաժան արտամղվում է չորանոցօդափոխիչով մանակօդը ներմղվում մեկ այլ օդափոխիչով:Այս դեպքում օդափոխիչների ընտրությունը պետք է այնպես լինի արված, որպեսզիխցում ավելորդ ճընշում կամ նոսրացում չստեղծվի: Բոլոր դեպքերումչորանոց մտցվողօդը պետքէ մաքրվածլինի փոշուց կամայլ կեղտոտողնյութերից: Չորացման ասպարեզի մասնագետներըգիտեն, որ ժապավենների արագությունից է կախված ջրազրկվող մթերքի որակը, հետնապեսյուրաքանչյուր մթերքի համար ընտըրվումէ ժապավեններիշարժման նպաստավորարագություն, քանի որ կալորիֆերների ջերմաստեղծհատկությունը ըստ գոտիներիկայուն է: Վերոհիշյալ չորանոցներիցՍՊԿ 4Գ - 90 մակնիշի հիման վրա մշակվել է ՍԿՕ -90 տարբերակը, որն ապահովված է կենտրոնացված որոնք աշխատում են հեղուկ 4 ջերմագեներատորներով, վառելիքով: Դրանցում գոլորշով աշխատող կալորիֆերները հեռացվածեն: Կառուցողական առանձնահատկություններով նկարագրված են տարբերվումարնելանրոպական չորանոցներից երկրներում քիչ - 2000", 5", կիրառվող"Շիլդե Ֆավորիտ", ՍԼ "Սամում"Իմպերիալ "Բինդեր" ն այլ մակնիշների չորանոցները, որոնք իրենց հերթին ունեն մի շարք տարատեսակներ: Տարբերությունը, հավանական է, կայանում է վերջիններիս ղեկավարմանավտոմատացման ն բարձրկառուցողական կուլտուրայի մեջ: Եվպոպականմի շարք երկրներում ն ԱՄՆ-ում որոշ տարածում ունեն երկաստիճանժապավենային չորանոցները/նկ.9/: Նշված չորանոցը կազմված է երկու` իրար շարունակություն հանդիսացողժապավենային Առաջինժապավենը փոխակրիչներից: անցնում է երկու բաժանմունքներով, որոնք իրենց հերթին բաժանվածեն երեքական ենթաբաժանմունքների: Յուրաքանչյուր բաժանմունքունի իր օդափոխիչը:Երկրորդբաժանմունքն ունի երկու ենթաբաժանմունք` իրենց օդափոխիչներով:Չորանոցի բաժանումը երկու մասի պայմանավորված է այնհանգամանքով, որ առաջին մասում տեղի է ունենում ջրի գոլորշիացում բարձր է բարակ խոնավությունպարունակողհումքից,որը տեղաբաշխված -

Կոնտակտային չորանոցներ

3.2.2

կամ կոնդուկտիվ չորանոցներումջերմությունը Կոնտակտային

է հումքին շփման միջոցով:Դրանցիցամենատարածհաղորդվում

Բերծում

/

.Խ»| ՀԱ| աՏյաւ ՀԵ

Վ-

Լ

մաս 2

-

աան

աւ

։

Լա

| արա 7 ԱՅ յ թո

Նկ.9.

Ն

ալան

աշ,

հանովի գլանի

ԱՅՆ, Հ7

--2224

տիպիչորանոցներնեն, որոնքօգտագործգրտնակային վածները հումքի կամ մածուկներիչորացնանհամար: վում են պյուրեանման

|

Բ»

Օդափոխիչներ

Խաչաձճնհոսքով երկաստիճան ժապավենայինչորանովի աշխատանքի սխեման

շերտով,իսկ երկրորդմասում հումքըկարելիէ տեղաբաշխել ավելի հաստ շերտով ն իրականացնել վերջնականջրազրկում: Բացի նշվածիցտարբեր բաժանմունքների առկայությունը թույլ է տալիւ յուրաքանչյուրբաժանմունքումստեղծելառանձնահատուկ ռեժիմ տյ

Է

տվյալ

ջարմաստիճանի, ն արագության, խոնավության ելնելով հումքից անհրաժեշտ խոնավությանհեռացման

մասում

Այս չորանոցիարդյունավետությունը անհրաժեշտությունից: որոշ չափով զիջում է ուղղահայաց տեղադրված ժապավեններով ն չորանոցներին, այն

ակայ փոքրծավալ է գրավումնավելի է րամ Դյուրին պասարկումը: կոդամելի ս

Ռրոշակիհումքի համարնախատեսված / նեղ մասնագիտացված/ չորանոցներում, առանձնապես բանջարեղեն չորացնելիս, օգտագործվում են առանձինտեղադրված չորանոցայինսարքեր, որոնցումկատարվում է վերջնական ջրազրկում: Այսպես,սկըզբում բանջարեղենը չորացնում են մինչն 10-15965,այնուհետն պահում որոշ ժամանակ,որպեսզիտարբեր մասնիկների խոնավությունը հավասարվի ն նորիցդնում չորացման մինչն 3892 մնացորդային խոնավություն: Վերջնական չորացմանսարքերըբավականպարզ կառույցներ են: Դրանք իրենցից ներկայացնումեն ջերմամեկուսացբված, ցանցայինհատակով մոտ 1 բ ունկերներ, որոնց վրա մ հաստությամբ շերտով տեղավորվումէ չորացվելու ենթակա նյութը: Այն ներքնիցքամահարվումէ տաքացրած օդով մինչն ցանկալիմնացորդային խոնավություն:

Դրանք լինում են մի քանի տեսակի/նկ.10/: չորացնող Գրտնակային սարքերում չորացմանգործընբարձր թացը տեղի է ուենում արագությամբ` մեկ րոպեից էլ Ընդունիչգլանիկ կարճ ժամկետում: Չորացվող Հեղուկիաման նյութը պյուրեն կամ մածուկը, Քերելու Հեղուկ բարակ շերտով քսվում է հարթ մակերեսին,որը ներսի կողմից տաքացվում է չոր գոլորշու կամ տաք օդի միջոցով, ն մինչն գրտնակը կատարում է մեկ Նկ.10. Գրտնակային այդ շերտը շրջապտույտ չորանույի ջրազրկվում է, այնուհետն Հ-Լ-

նյութի

մակերեսից գրտնակի քերվում

տարբերակները:

ա.

բ. գ.

ճեոհ միջոցով: միջոցով հատուկ դանակների Այս եղանակով կարելի չորացնելկարտոֆիլի,խնձորի պյուրե, տոմատիմածուկ կամ պյուրե /նկ.11/:

մեկ գրտնակով, մեկ գրտնակով ն գլանով, երկու գրտնակով

Քերելու Խճճորի արա

դանակ

է

Խուց չորացրած

Սառը օդի

անցուղի

ՀՀՀ

Նկ.

11.

Գրտնակային

չորանոյում Սաո

կա

«2223.

:

ոխեման: |

,

կաթրնո՞՛

Ն

փաթիլներ

Գրտնակային չորացումն անընդհատ գործընթաց է ն իրականացվում է բավականին պարզ սարքավորմանմիջոցով, սակայն հումքի անխուսափելի շփումը բարձր ջերմաստիճան ունեցողմակերեսիհետ հանգեցնումէ որակականհատնանիշների որոշակի անկմանը: 3.2.3

.

Չորացում փոշիացմամբ

Փոշիացրած վիճակումնյութերիչորացումընախկինումկիրառվում էր միմիայն քիմիական արդյունաբերությանն դեղագործության ասպարեղում: Այժմ այն բավական լայն տարածում է գտել նան սննդի արդյունաբերությանմեջ գլխավորապեսկաթի ն ձվի փոշի ստանալուհամար:Պտուղբանջարեղենիփոշիստանալըկապված է որոշ դժվարություններիհետ, որոնցիցգլխավորըհավասարաչափ մասնիկներիստացումնէ չորացման համար նախապատրաստված նյութում: Վերջինիսկարնորությունըկայանում է նրանում, որ ոչ հոմոգեն /համասեռ/ զանգվածը փոշիացնելիս մասնիկներն ունենալով տարբեր չափեր, կարող են ջրազրկվել տարբեր արագությամբ, հետնապես կարող են լինել այնպիսի մասնիկներ, որոնք կպահպանենիրենց խոնավությունըայնպիսիչափերով,որ հետագա պահպանման ընթացքում կհանգեցնեն տեղական բորբոսման: Փոշիացմամբ չորացումն ամենալայն տարածումն ունի տոմատի հյութի չորացման գործում /նկ.12/: Փոշիացմամբաշխատող չորանոցայինխուց ներմղվողօդի 200428, իսկ արտամղվողինը ջերմաստիճանը հասնում է 140 100 «Ց, սակայն չորացվող հումքի գերտաքացում տեղի չի ունենում, քանի որ հումքի տեսակարարմակերեսըհասնում է մեծ չափերի: Օրինակ, եթե 1 լ նյութը փոշիացվի մինչն 200 մկմ տրամագիծ ունեցող կաթիլների, ապա դրա մակերեսըկկազմի 30 մշ, իսկ եթե փոշիացվի մինչն 2 մկմ, ապա այն կկազմի մոտ

Նկ.12. Փոշիացման միջոյով տոմատի չորացման տեխնոլոգիական սխեման /ըստ «Նիրո Ատոմայվեր» ընկերության /

Այդպիսիմասնիկների տնողությունըկազմում չորացման է վայրկյանից էլ կարճ ժամանակ ն մասնիկները չեն հասցնում գերտաքանալկամ վառվել: Նյութի փոշիացումն իրականացվումէ մեխանիկական կամ պնեվմատիկ բոցամուղի /ֆորսունկա/ միջոցով: Օրինակ, վերոհիշյալ չորանոցային սարքում փոշիացնող սկավառակը

3000 մշ:

|

լվասում, 2,3- ջոկում, 4- ման րակում, 5- նախնական տաքացում, հավաքաման, 7- տրորում, 8- հավաքաման, 9կուումային/, 10- հավաքաման խառնիչով, 11- պոմպ, 12- փոշիացուցիչ, 3- չորայման խում, 14- հովացման ժապավեն, 15թըր/վիբրացիոն/մավ, 16- փաթեթավորմանտարսո 17- օդի Դ մարք, 18օդատաքայուցիչ, 19- օդաբաշխիչ, 20- դուրսբերման խողովակառստ,21- մրրկային փոշեմաթրիչ /յիկլոն7, 22- հ ն պատյան, 23- օդի կոնդիցիոներ, 24- փաթեթաԼ

»

վախտացում

,

թռիչային Աաաա

րման բր

պտտվում է մոտ 15000 պտույտ/րոպեարագությամբ:Այս սարքի տոմատիմածուկի/մոտ արտադրողականությունը/ըստ 309262-անոց 200 կգ փոշի է մեկ Ժամում /470 կգ/ժամջուր/, փոշու մնացորդային խոնավությունը 3,596 է, մասնիկներիտրամագիծը60-200 մկմ: Որպես վառելիք սարքն օգտագործում է բնական գազ, որի ծախսն է 174 մ:/ժամ:

է այսպես Փոշիացմամբջրազրկմանտարատեսակներից կոչված Բիրշի գործընթացը,երբ չորացման համար կիրառվում է համարյաչտաքացվածօդ, որի ջերմաստիճանը 3058 է: Այսսարքն իրենիցներկայացնումէ 70 մ բարձրությամբաշտարակ,որի վերնի մասիցտրվում է փոշիացրած հումքը, իսկ ներքնից՝հատուկ կերպով չորացվածօդը: Փոշիացրածնյութի անկումը տնում Է 1,5-3,5 րոպե, որը բավականէ այն ջրազըրկելու համար: Արտադրողականու-

թյունը

ըստ

3095-անոց տոմատի մածուկի 360 կգ/ժամ փոշի է:

3.24

Չորացում

փրփրացման եղանակով

Չորացման այս եղանակըհամեմատաբար նոր է. այն առաջարկն է թ.: Ինչպես վել փոշիացման ժամանակ, փրփրացման

եղանակով չորացնելու իմաստը կայանում չորացվող հումքի մակերեսի մեծացմանմեջ: Այս դեպքում այնքան էլ կարնոր չէ համասեռ զանգվածի ստացումը, չնայած նրան, որ ցանկալի է, որպեսզիզանգվածը լինի հնարավորինչափ համասեռ: Հումքը սկզբնական մշակումիցհետո ջարդվումէ, տրորվում, - 6096 չոր նյութերի պարունակում,այնուհետն խտացվում մինչն30 անընդհատ ինտենսիվ խառնելով ավելացվում են փրփրացնող է գլիցերինմոնոստենյութեր:Վերջիններիցամենակիրառականն արատը, սոյայի մոդիֆիկացվածսպիտակուցը,մեթիլթաղանթանյութը,ինչպեսնան որոշ ճարպաթթուներ:Այս նյութերնավելացվում են քիչ քանակություններով, որպեսզի զգայաբանական հատկությունների վրա բացասական ազդեցություն չգործեն: Այսպիովստացված սպունգանման զանգվածը 3 մմհաստությամբ շերտով տեղաբաշխվում է ծակոտկենժապավենայինփոխակրիչի վրա ն ենթարկվումայսպեսկոչված"ձագարայնացման" ժապավենի անցքերի միջով տաք օդ փչելով: Չնայած նրան, որ փրփրային չորացման սարքերը պարզ է

ունեն, սակայնփրփուր առաջացնողմակերեսային կառուցվածք անհրաժեշտությունը ունեցող նյութերիկիրառման ակտիվություն է տարածումը,քանի որ դիմադրության

սահճանափակումդրանց մարմիններիկողմիցն խախտում առողջապահական է հանդիպում լինելը: է մթերքիբնական 3.2.5

Թմբուկային չորանոց

Կիրառվում են ոչ այնքան հումքի չորացման, որքան ն թափոններիխնձորի մզվածքների,տոմատի սերմերի այլնի4 է չորացմանհամար: ԱյնիրենիցներկայացնումգլանաձնՕ,7-1,5 Ներսից թմբուկն մ երկարությամբ 7-10 ն. խողովակ: տրամագծով են համար: հումքի խառնման ծառայում որոնք ունի ելուստներ, է որի պատճառով թեքությամբ, տեղադրվում Թմբուկը չորացվող հումքը թմբուկիպտտվելու ընթացքումտեղաշարժվում է դեպի բեռնաթափմանճակատ: Ռրպես չորացնող գործոն օգտագործվում է տաքացվածօդը կամ վերջինիս խառնուրդը այրման գազերի հետ: 3.26

Չորացում պայթեցման միջոցով

Այս եղանակը միակն է, երբ չորացման համար կիրառվումէ ոչ թե մթնոլորտի նոսրացում /վակուում/, այլ մթնոլորտայինիցբարձր ճնշում: Հումքը նախապատրաստվում է սովորական չորացման տեխնոլոգիային համապատասխան, կտրատվում որոշակի չափերով կտորների, ջրազրկվում մինչն 25 4596 մնացորդային խոնավություն չորացման որնէ եղանկով,այնուհետն պտտվող հերմետիկ փակվող գլանի մեջ ն տաքացվում մինչն ճնշումը գլանի ներսում հասնի 34 կգ/սմշ: Այնուհետն ճնշումը կըտրուկվերացվումէ, որի հետեանքովպտղամսում՝ բջիջներումն միջբջջային տարածությունումկուտակվածգոլորշիները դուրս են կամ աար -

տեղավորվում

Պացաղու ԱՆ չորացվող կարին Աո գտ ունենում ԱրԱԱՆ: արմ եղանակով: . . ՄԱր:ԷՔ. ԱԱ լ ղի է

ԿԱ

զգալիորեն հովանա Աա շված եղանակ օգտագոր կու Լ նձ: չորացման համար: Գազարի, կարտոֆիլի, խնձորի ր

'

Չորա րացում

՞

սուբլիմացիոն/չորանոցային/խուցը,

"եռացող"շերտով ՛

մասը, դեսուբլիմացնող համակարգը, վակուումային

համակարգը: սառնարանային երտով եղարաչխված լստատիկ/ բացիտեխնոլոգիականբոլորաշրջանն Սուբլիմացիոն չորանոցից խորը արագ) սառեցման անհրաժեշտ համար ցանցիապահովելու սառեցրած վիճակում խորը օդում սարքի հումքի է առկայությունը: խցի անվանվում պահպանման կամ խուցնիրենից Սուբլիմացիոն ներկայացնում գլանածն տեղադրված կամուղղահայաց հորիզոնական առավելություննե ուղղանկյուն, օգտագործվում համար աեկավիրելու չորացման Պոր համար օգտագործվում Կո

Կոնվեկտիվ չորացման տարատեսակնե տարբերություն անշարժ հումքի, ցանցերի միջով անցնող օդի շիթն ունի այնպիսի արագություն, որ կարող է բարձրացնել չորացվող հումքը մակերեսից ստեղծել կախված,եռման պատրանքստեղծո շերտ: Չորացման այս եղանակն այլ կերպ փսեվդոհեղուկացմամբ /"կեղծ" հեղուկ/ կամ ֆլյուիդիզաիոն չորացման եղանակ: Ունենալով մի շարք եղանակն ունի նան մի մեծ թերություն, դա այն է, որ ակարտին ոը Աաւնրկներ իրա ե ախակլացում են փոշի, որը օդի շիթի հետ հեռանում է չորանոցից: Այս եղանակ կիրառվում է մանը հատապտուղների, պտուղների կամ բանջարեղենի չորացման համար:ոռՕդի արագությունն այս չորանոցում 740 մ/վրկ է:

ն

է

/38.-20

ե

"8/

է

հաստ

են

կոնդուկտիվ տարողություն: Հումքը էլեկտրականտեղավորվում դարակներ, են

ունեն

որոնք

հումքը Նախապատրաստված մանը կտրատված տաքացուցիչներ: հատուկ

մերաղյա տեփուրներիմեջ, որոնք

է

դրվում են դարակներիվրա ն

իրականացվում ջերմառադիա իում, տ մտցվում ջերմամատակարարումն կամ էլ ջերմությունը իգատրրուն կուումային չորացում կերպով: կարգավորվում ավտոմատ կարի ակարգավո է Այս եղանակըհիմնված Սուբլիմացիոնխցում եթե հումքից անջատվող խոնավությունը վակուումայինպոմպ, դեպքում առանցհեղուկփուլի անցնելու/ներթափանցի ջրի ցածր աուն եռալու Այն կրա: քում հումքի որակականհատկանիշներն ավելիլավ պահպանվում: շուտով շարքից կհանի դրանց: Պետնաբարդրանից ել խուցը վակուումայինպոմպին բաժանվում

սուբլիմացիոն խուց: Որոշ դեպքերում

Վանո

է

ոն

է

ա

արակների

ցածր մթնոլո

վրա

նպատակով չորացման խուն սովորական ազո վրա /կամ հենց չորացման խցում/ տեղադրվում Առաջին խատո որի վրա դեսու էլ կոնդենսացվելովնորից սառույցի են երբ, Աա. վերածվո Դեսուբլիմատորի գալարախողոՑ-իցա. որմի գ ոլորշիները: Խու ան վակնե կ արտառը Է են

են 2 դասի Վակուումայինչորանոցները վակուումային ն սուբլիմացիոն չորանոցներ: դեպքում ջրազրկումնիրականացվումէ այնպիսի պայմաններում ի գոլորշիացումը հումքից տեղի է ունենում ջերմաստիջանում,որի հետնանքով պատրաստի րա: էլ չի տարբերվում սովորական ղանակով չորացված մթերքիտեսքից: չորացման Սուբլիմացիոն ջո սարքերում ստեղծվում են այնպիսի պայմաններ, երբ հեռացվում է առանց պինդ վիճակից հեղուկ վիճակի այսինքն սուբլիմացման,ցնդեցմանմիջոցով:Այս ծավալային փոփոխումը նվազագույն

լու

է

գնման տակ սառել Արո/կոմկոնվեկտիվ այդտեղ իտափորձարարականաշխատանքների աի համարց հաթորոԻՆիկիԱրի սակայն բժշկության անցնելու որոնք աջողությամբկիրառվում իմերն կենսաբանական զանազանդեղամիեն ասպարեճ ումկ̀ դեպքում հումքի Արտադրական չորանոցներից, քի

անակու

ԱԱ

ղվում

սառսար

պրեսորի/ միջոցով: Տո

շակի

ամա)

Գ

են նան

րը,

հեղուկների ն

զում՝

Աշկության

ունեն աար ույն թվում ամ իրաություն ներառյալ կենսաբանորեն ակտիվ ութերը: (բացառու ն սննդի արդյունաբերության ոլորտում, կարելի հ բուրմունքային նյութերի/, պահպանվում սկզբնականին ինչպեսնանՍՈՒՅ իմա ն րները: չափերով: ՍԱՑ, շնո '

է

է

առավելապես ւբլիմացիոն չորանոցներիհիմնականմասերն մոտ

են.

ո

ո

5,

որոնք

Ուն:

-5,

-

Ստորնբերվում է սուբլիմացիոնչորանոցի

Ակ

յ

չորացման

/սուբլիմո-

խու

ատոր,

վակու-

աս-

.տիճան/, 5- վակուումային պոմպեր /երկրսրդ աստիճան/, 6վակուումային փական, 7- վակուումային հավաքախո-

,

8- դարակային ովակ, սայլն:

|

Լվ.5

Հ--Թյ

ՀԱՀ-Շ«Բյ

Հ:

Էւ

Հ-իր

|

՛

ՀԵ

Ք ԽԸՏ

լ

ՀՂԻՂԻՎ

ԱՐԿ"

Նկ.

Ա-ը

չգոմաակորարան

13.

ՈՒՍՍ-5

սուբլիմացիսն

է

որ

|

չորանոցի սխեման

Ինչպես երնում է նկ. 13-ից, դեսուբլիմատորը տեղադրված է չորացման խցի տակ ն բաժանված է երկու մասի. երբ մեկ մասն աշխատում է գոլորշիների կոնդենսացմանռեժիմում,մյուս մասում տեղի է ունենում սառցային շերտի /ձյան/ հալեցում

դեսուբլիմացիա: ՍՈՒ-3,5

սուբլիմացիոն չորանոցում դեսուբլիմատորը տեղադրվածէ անմիջապեսչորանոցայինխցում /նկ.14/:

լթ" րա ար Նկ.14. ՍՈԻ-3.5 սուբլիմացիոն չորանույի սխեւմոսն

է-

սայլակ,

սարքի կափարիչը, 2- տսքավնող սալեր, 3- հումքի 5- մոնոռելս, 6- շերտափեղկ: դեսուբլիմատոր,

ն

:

պ մեջ որոշակի տարածում Արտադրության են բերվում ցուցանիշներ որոշ որոնց տեխնիկական չոր անոցները

ստորն /աղ

«ԳՐ

ու

4:

Աղյուսակ ՈՒՍՍ տիպի չորանոցների տեխնիկական ցուցանիշները ՈՒՍՍ-200 ՈՒՍՍ-250 Ը

"

Ի

Տարողությունը,թարմհումք, կգ Ցիկլերիքանակը, օրական

0,2

0,22

0,175

/գլուխ սոխ/ բանջարեղեն գոլորշիացվող ջուր Տեփուրներիքանակը Տեփուրների մակերեսը, մ

24.2

180...200

Սահմանված հզորությունը, կՎտ/ժամ

Դեսուբլիմատորի մակերեսը, մ՛

.

ն

ջերմաստիԱռավելագույն ձանը, Ց

-

6,0

-

-

|

(80.

ի

տ/օր Արտադրողականությունը, պտղահյութ, պյուրե 0,25

առ

(80

Դ5

-

Դեսուբլիմատորիմակերեսի «Ց ջերմաստիջանը, ՈՒՍՍ --200

որի

Ոնմտիի աոունեն

համար

Ցուցանիշներ

'

ԶՈ

ր

Թո

կայանում առավելությունը չորանոցի սուբլիմացիոն Այստիպի է ջրի գոլորշիների հեռացումը,

տոր/, դեսու Կարա հալիկ, նրանում, հեշտացվում ուղին կրճատվելով գոլորշիների ումային աոմպեր առաջին

է նկ.15-ում:

մակնիշի սուբլիմացիոն չորանոցի սխեման բերված

Սուբլիմացիոն չորանոցներիարտադրողականությունը/ըստ

թարմհումքի/ որոշվում է հետնյալբանաձնով, Գորտեղ՝ րտեղ

Գ

-

Ւ զ ւ

-

-

Ւ. -Հ '

է ըստ արտադրողականությունն հումքի, կգ/ժամ,

տեփուրներիգումարային մակերեսը, մշ տեփուրներինպաստավորբեռնվածությունը, կգ/մ2 աշխատանքային ցիկլի տնողությունը,ժամ: |

-

.

ւ

|

Հ

մմոմյակի

|

-

լ

»

կ

-

3:

Դեպիվակուում Է

|

'

Ցեղուկ

՛

Լե

ամոմյակ

:

:

Հ

Նկ.15-ՈՒՍՍ-200

՛-

դեսուբլիմատորի

ԱԻ

։

դե

Հաաա

մարտկոցը,

որոր չ

' :

լ

աայ.

սուբլիմայիոն

մ

ԱՆ

ւ

ՀՅ»

չորանոցի սխեման

սուբլիմատոր, 3- մոնոռելս, էլե ե ներ, էլիկտրաջեռուցիչներ

3.3.

'

3.2.9.Ջերմաճառագայթային չորացում ինֆրակարմիր ճառագայթներով Վակուումային կամ սուբլիմացիոն չորանոցներում,որտեղ մթնոլորտըզգալիորեն նոսրացվածէ, հետեապեսօդափոխիչների աշխատանքիարդյունավետությունը շատ ցածր, կիրառվում է ջերմության հաղորդումը հումքին շփման / կոնտակտի/ կամ ջերմաճառագայթման՝միջոցով:Սակայն վերջին տարիներին ինֆրակարմիրճառագայթման եղանակը չորացման տեխնոլոգիայում գտնում է ավելի մեծ տարածում, քան նախկինում: Ինֆրակարմիր ճառագայթման դեպքում էներգիայի մի մասն անդրադառնումէ հումքի մակերեսից, սակայն հիմնականմասը կլանվում է՝ բարձրացնելով հումքի ջերմությունը: Պտուղբանջարեղենիչորացման համար ինֆրակարմիրճառագայթումը կիրառվում է ջերմամատակարարմանայլ եղանակների հետ համատեղ:

Արնեայինչորացում

:

։

`

Դիէլեկտրիկ չորացում

Սննդամթերքիջրազրկման այս եղանակի դեպքում հումքը չորացվում է բարձր հաճախականության հոսանքի դաշտում: Հումքըտեղավորվումէ կոնդենսատորի երկուսկավառակների միջն, որոնք բարձր հաճախականությամբէլեկտրական հոսանք են հաղորդում դրան: Հումքի ներսում էլեկտրամագնիսական բարձր հաճախականությամբ փոփոխվողդաշտը վեր է ածվում ջերմային էներգիայի:Այսպիսիչորանոցային սարքերը կազմված են երկու հիմնական հանգույցներից. բարձր հաճախականության գեներատորից ն էլեկտրական կոնդենսատորից: Դիէլեկտրիկ չորացումը, ջրազրկման մյուս եղանակներիհետ համեմատած, ավելիթանկէ, ուստիայն կիրառվումէ այնպիսիհումքիչորացման համար, որի բարձր որակը կարող է փոխհատուցել չորացման է նան վրա կատարված ծախսը: Այն օգտագործվում գիտահետազոտական աշխատանքներում:

։

Դոլորշիներ պոմպ ային

3.2.70

`

ա

7Ճ

տվյալներ, որ աշխարհում հանածո վառելիքի մոտ 2096ը ծախսվում է տարբեր նյութերի չորացման համար:Չորացվող այլ նյութերի շարքում պակաս տեղ չեն գրավում նան պտուղբանջարեղենը,մսեղենը, ձկնեղենը,կաթնեղենըն այլ գյուղատնտեսականհումքը: Բնականչորացումը քննարկելիս արդենխոսվեցարեաօդային չորացման մասին: Այդ տիպի չորանոցային հրապարակներին ներկայացվողգլխավորպահանջըկայանում է նրանում,որպեսզի դրանց մակերեսըլինի մաքուր ն հարթ՝ բետոնապատված կամ հեռու, ասֆալտապատված, դրանքլինենփոշոտճանապարհներից պաշտպանված լինեն քամուց ե պարիսպներով,ցանկապատերով ունենան ծածկված շինություններ` անձրնի դեպքում հումքը փչանալուց պաշտպանելու համար: Ի տարբերություն նշվածի արնային չորանոցային տեղակայանքներումհումքը ջրազըրկման գործընթացի հենց սկզբից պաշտպանվածէ մթնոլորտայիներնույթներիազդեցությունից, փոշուց, ինչպես նան միջատներիցն կրծողներից: Կան

կարելի է օգտագործել "հետնող" ակիճառագայթումը աշխատող չորանոցներում, խտացուցիչով

Արնային չորացման հիմունքները

Երկրի մթնոլորտիցանմիջապեսդուրս արնային ճառագայթման 1,4 կՎտ/մշ, իսկ Երկրի ինտենսիվությունը կազմում է 1,3 մակերնույթիվրա 1 կՎտ/մ՛պակաս: Մթնոլորտիցդուրս արնային ճառագայթումը համեմատաբար միատարրէ, սակայներկրագնդի վրա այն կախված է մի շարք գործոններից.տարվա եղանակից, հորիզոնի նկատմամբարնի դիրքից, մթնոլորտիխոնավությունից, ամպամածությունից, օդի փոշոտվածությունից, մթնոլորտում տարբերգազերի պարունակությունիցնայլն: Երկրի մակերեսին հասնող ճառագայթումըկազմված է երկու հիմնական բաղադրիչներից. փնջային ն ցրված ճառագայեղանակներինԵրկրի մակերեսինհասնոդ Թումներից: Ամպամած ճառագայթումը համարյա ամբողջովին կազմված է ցրված ճառագայթներից,որն անամպպարզ մթնոլորտիդեպքում միջինը կազմում է ընդհանուր ճառագայթման 1/5 մասը: Փնջային ճառագայթումը դա գումարային ճառագայթմանայն բաղադրիչն է, որ հասնում է Երկրի մակերեսինուղղակի ճառագայթների կամ, ինչպես ընդունված է ասել, ճառագայթների փնջերի ձնով: Կողմնակիորենփնջայինճառագայթներիմասինկարելի է դատել առարկաներիգցած ստվերների ինտենսիվությանաստիճանով. ինչքան խիտ են ստվերները, այնքան բարձր է ուղղակի կամ փնջային ճառագայթումը : Բացի նշվածից, փնջային ճառագայթումն ունի տափակհայելու միջոցովուղղությունը փոխելու, կամ գոգավոր հայելու միջոցով խտացվելուհատկություն,որից զուրկ է ցրված ճառագայթումը:Հետնապես,խոնավվայրերում, որտեղ ցրված ճառագայթմանմասնաբաժինըհամեմատաբարբարձր է, ուրեմն ցածր է արնային չորանոցների արդյունավետությունը, ն ընդհակառակըպ̀ակաս մթնոլորտայինխոնավությանպայմաններում ուղղակի ճառագայթմանմասնաբաժնիբարձր լինելու չորանոցներնաշխատում են ավելի արդյունավետ ով: ' ճառագայթմանամենաբարձրարդյունավետություն կարելի ստանալ.երբդրանցանկմանանկյունը հետ կազմում ուղիղ անկյուն: քանի որ տարվաեղանակներից ն օրվա ժամերից կախված արնի դիրքը հորիզոնի նկատմամբ անընդհատ փոխվում է, ուրեմն ամենաարդյունավետ կերպով

կամ րե գակլանիչով ջ Րնցմասին կխոսվի չորանոցների կառուցողական քննարկելիս: որանձնահատկությունները պտտվելու հետնանքով մենք

-

ատնանթով

ջային է

է

Եվ,

իր առանցքիշուրջը Երկրագնդի՝

հայտնվում է Երկրի մակերեսի տեսնում ենք, որ արնեըառավոտյան

այնուհետնանընդհատբարձրանալովշարժվում

է դեպի հետո անընդհատ բարձրությունն ո րից զենիթին, նվազումէ ն այն մայր է մտնում արնեմուտքում:Տվյալ վայրում, միենույն բարձրության վրա գտնվելիս, այլ հավասար Երկրի մակերեսինընկնող արնային էներգիայի պայմաններում, բարձրության թե արեր չունի քանակությունը Այն ժամերին: երեկոյան թե է առավոտյան, գտնվում վրա օդի ջերմաստիճանը ժամերին առավոտյան հանգամանքը, որ ավելի ցածրէ քան մայրամուտինմոտ ժամերին,ն երբեմն նույնիսկ հետո, բացատրվում մայրամուտիցանմիջապես է մթնոլորտիկամ կուտակմամբ: որոշ քանակի ջերմության երկրագնդիկեղնիկողմից ԵրկրագունդըպտտվումԷ արնի շուրջը փոքր էքսցենտրիսիտետ ունեցող էլիպսային ուղեծրով ն այդ մեկ պտույտը կազմում է մեկ տարի, իսկ Երկրի առանցքի թեքությունը ուղեծրի հարթության նկատմամբ, որը նս փոփոխական մեծություն ունի, պայմանավորում է տարվա տարբեր եղանակներինկլիմայի փոփոխումը: Ուղեծրի նկատմամբ Երկրիառանցքիառավելագույնթեքությունը կազմում է մոտ 23", ն այն կիսագունդը,որը տվյալ ժամանակահատվածումթեքվելէ դեպիարնը՝ ստանում Է ավելի մեծ քանակությամբ էներգիա, քան մյուս կիսագունդը, որն ունի հակառակ թեքվածություն: Այսպես, հունիսի 22-ին արեր գտնվում է իր ն կեսօրին հայտնվում է Խեցգետնի ամենահյուսիսային դիրքում արնադարձի վերնում՝ 23.55 /Խ/: Դրա հետնանքով հյուսիսային նդը այս ժամանակահատվածում ՆՈՆ նում է Արամ) արնային

մոտ,

հարավ,

հասնում

կախում նրանից, այդ

կիսագու

Մ

Աք հարավ ժամանակահատվածում աոնբ րակություն: Աագնյին

նավեր

տեողությումաայ

կիսագնդինավելի կարճ հյուսիսային Դ) թ) կիսագնդին: ն կլանիչ մակերեսի .

Սեպտեմբերի

եր Մ հավասա տ րմ աի էներգիա: Դեկտեմբերի22-ին ն հարավա) Է ն արանքի հս

արեն անմիջապեսհասարակածիվերնումն կիսագճդերնէլ ստանում են

22-ին

արն Բ.

ԴԱԿՅու

մ

ամենաբարձրկետին` 23,5» /Տ /, որի հետեանքովարձանագրվում. ամենաերկարօրը հարավայինն ամենակարճօրը հյուսիսային կիսագնդում: Մարտի 22-ինարնընորից է հատում հասարակածը հավասարաչափէներգիա տալով երկու կիսագնդերին: Ուղեծրի նկատմամբ երկրագնդի առանցքի թեքության մեծությունը տարվատարբերամիսներինբերվում Է նկ.16-ում: է

Հ30"

ւ2:

111/|

|

Ր

՛

Ի

ԱԽՆ. --

|

Լ

Ոլ

յ

|

|

)

-՞ Ն ր

ՄԷ

Արվ/ ճառագայթներ

«----ՉՐ «----ՐՐ

Ուղեծրի հարթությունը

ՍԱՊԱԻ

Ւ

Ճ

Հ

ԿՅ

Հ զ

Նկ. .16. Ո Ուղեծրի հարթության Խրոտտառը Պրկրի առանկքի թեքության փոփոխումը տարվա տարբեր ամիսներին

ուղեծրիհարթությանը Նորմալ

մակերեսի ջերմակլանիչ չորանոցի ընտրությունը թեքության նպաստավոր

17.

Նկ.

|

|

-30՝

՛

Երկրի առանցքը

Ն Ն |

ա

՞ յռ : Ց. Աավթ-ա-5-

Ղ

`

լ |

Ար

բ

Հ

ջ `

լ

|

յ

լ

|

«

:

Արնային

լայնությանմոտավորապես40"

յ զոնը տելուհունիսի սկզբներից մինչն հորակն Գոաաման ամսվա առաջին տասնօրյակը,ջերմակլանիչմակռրեսի նվում է հյուսիսային

է

հոկտեմբեր որ թեքության աստիճանը պետք է կազմի մոտ 30». ք քանի ր այդ մոտ ընթացքումԵրկրի առանցքի միջին թեքությունըկազմում է » 10" 305: Գործնականում այս թեքության ճշգրիտ 105 /405 ընտրության կարիքը չկա, այն կարող է առանց մեծ ջերմայինկորուստների տատանվել 3Օ-է25իսահմաններում,այնդեպքում, երբ ջերմակլանիչ մակերեսի հարավային ուղղվածությունը` /հասարակածի նկատմամբզուգահեռ դիրքն/ ավելի կարնոր է: --

Նշված տեղեկատվությաննպատակն է հիմնավորելտվյալ վայրի համար արնային էներգիայի կլանման մակերեսի նպաստավոր թեքության անկյան ընտրությունը:Այդնպատակն իրականացնելու համար նախ որոշվում է, թե ինչ հումք է չորացվելու, երբ է այդ հումքի առավելագույն քանակության հասունացմանժամկետըն Է Երկրի չորացմանսեզոնիտնողությունը:Այնուհետնհաշվարկվում առանցքի միջին թեքությունը այդ ժամանակահատվածում /կամ այդ սեզոնի ինչ որ մի օրվա դեպքում/: Քարտեզիվրա գտնվում Է չորանոց կառուցելու վայրի աշխարհագրական լայնությունը: Վերջինիցս հանելով Երկրի առանցքի թեքության անկյան մեծությունը, գտնվում է ջերմակլանիչմակերեսիանհրաժեշտ նպաստավոր թեքության անկյունը /նկ.17/: Ինքնըստինքյան հասկանալի է, որ ջերմակլանիչ մակերեսը հյուսիսային կիսագնդում պետք է ունենա հարավային ուղղվածություն: Օրինակ, եթե չորանոցըկառուցվելուէ Արարատյանդաշտավայ50

` Չորացման համար կիրառելիս արնային էներգիայի ընձեռնած հնարավորությունները

Փորձը ցույց է տալիս, որ 1000 կգ միրգ կամ բանջարեղեն չորացնելու համար մինչն ջրի Ճ 0,6-0,7 ակտիվությունը, անհրաժեշտէ հեռացնել750-930 կգ ջուր, որի համար կպահանջվի մոտ 525-650 կՎտ/ժամ /մայիս, կկազմիմոտ 13-16 հաշվարկելիս ծախսը Իսկ մեկ տ հազար դրամ: չորացրած մթերք ստանալու վրա կծախսվի 80-290 հազար դրամ Հ.

ռ

էներգիա: Այսօրվա 1999թ./ գներով :

գումար: Բացի դրանից, հանածո վառելանյութ օգտագործելը հանգեցնումէ շրջակա միջավայրիաղտոտմանը: ն տնտեսական Նշված հանգամանքը շահավետության հաշվարկը հուշում են, որ արնային չորանոցներն ունեն մի շարք առավելություններ հանածո վառելանյութովաշխատող չորանոցների

հաճենատությամբ: Արնայինչորանոցի ստեղծմանտեսական հիմք է հանդիսանում

այն հանգամանքը, որ Յայաստանիաշխարհագրական դիրքը համընկնում է արնի բարձր ճառագայթում /200Վտ/ մշ/ ստացող գոտու հետ: Չորացմանսեզոնի ընթացքում`հունիս սեպտեմբեր ամիսներին մթնոլորտիինտեգրալպարզության դեպքում, արնի ճառագայթներինուղղահայացհարթությանմեկմշիվրաընկնումէ միջինը9 կՎտ. Ժամ էներգիա:Թեն ամպամած եղանակներին այդ 1,6 կՎտ.ժամով, էներգիանպակասում սակայնայդ թիվընս զգալի է էներգիաէ: Հորիզոնական1 մշ մակերեսինընկնողէներգիանկազմում է 5,9 կՎտ.ժամ: Նշված ամիսներին ցերեկվա միջին տնողությունը10,7 ժամ է: Այլ կերպասած, արնիճառագայթներին նորմալ հարթության վրա ընկնող էներգիան բավական է յուրաքանչյուր մ՛ մակերեսից 13 կգ ջրի գոլորշիացմանհամար: Այս քանակությանջուր պարունակվումէ 15 կգ թարմպտղում կամ բանջարեղենում, որը պարունակում է 1596 չոր նյութ: Հաշվի առնելով, որ չորացրած մթերքը պարունակում է միջինը 1692 մնացորդայինխոնավություն,վերոհիշյալէներգիանբավականէ կգ մթերք ստանալու համար: Չնայած նրան, որ արնի էներգիայով էներգիայի կորուստը զգալի աշխատող չորանոցներում չափերի է հասնում, սակայն չպետք է մոռանալ,որ այն մաքուր ն ձրի է, իսկ օգտակար գործողությանգործակցիբարձրացումը: տեխնիկապես լուծելի խնդիր: 3.3.3

թափանցիկթաղանթներ/ /Խինթետիկ նպինդ / ապակի, լինել ճկուն ապակի, այլ պինդ նյութեր), միաշերտ ն երկշերտ:

օրգանական ամենամեծ

տարածում է գտել պատուհանի4 մմ որն ունի արնի ճառագայթների ապակին, անգույն հաստության է չափավորխոշորուդիմանում համար լավ թափանցելիություն, Պոլիէթիլենային ձյան շերտին: կամ կարկտահարությանը թյամբ էժան են, սակայն ա վելի թաղանթներն հաստության մկմ մինչն են ունեն մի շարք թերություններ.պակաս դիմացկուն քամուն, են հալման 6 չափազանցտաքանալուց ենթակա կարկըտին, հետ շփվելիս/, /առանձնապեսմետաղյա. դետալների պատռման են: Հետնապես այդպիսի ծածկույթով լուսաթափանց պակաս ծածկը յուրաքանչյուրտարի ենթակաէ վերականգչոչանոցների երկրներումառաջարկվելեն լուսաթանման: Արտասահմանյան բջջայիներկշերտվակուումացված փանցծածկեր՝ պատրաստված ինչպես լուսաթափանցելիությունը, որի ապակուց, օրգանական նան ջերմությունը պահելու հատկությունըբավականինբարձրեն: Ըստ կառուցվածքի արնայինչորանոցներըլինում են հետնյալ տեսակների.արկղատիպ, վրանատիպ,համակցվածն տարան-

Գործնականում

Նրնակու, աոաամկետ Գրան:ԳԱ աու անանը ն առանց սաջերմոցային,

երո

դրա, օդատաքացուցիչով տակիչին ջերմակուտակիչով, այլն: լրացուցիչ/կամ վթարային/ օդատաքացուցիչով ն ունի արկղայինտիպի չորանոցը, Ամենապարզկառուցվածքն որնիրենիցներկայացնում է այսպեսկոչված"տաք արկղ",տարբեր մի քանի կիլոգրամից մինչն մի քանի սկսած տարողությամբ, կիլոգրամհումք: Մեկ մ՛ մակերես հազար քանի մի կամ հարյուր / սխեման ունեցող արկղայինչորանոցի տարողությունը

12-15 կգ/

բերվում էնկ.18-ում:

Արնային չորանոցների տեսակները

Նկ.18. «Տաք արկղ» տիպի չսրանոցային

սարքի սխեմուն

Արնայինչորանոցներըկարելի է դասակարգելմի քանի խմբերի, ելնելով կառուցվածքայինառանձնահատկություններից, որը իր հերթին կախված Է չորացման ենթակա հումքի տեսակից ն քանակից:Արնայինչորանոցներում ընդհանուրըդա լուսաթափանց ծածկույթն է, որը բոլոր դեպքերում անհրաժեշտէ: Այն կարող է

1ՇՀ

3:

բնական ն

լուսաթափանց ծաձկ

ապակի կամ սինթետիկ թաղանթ), 2- հիմնակմախթք փայտյա, կամ /թիթեղյա յանյային տեփուր, 4- հանովի

գռնոկ

Այս չորանոցի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ հումքը,որը տեղադըրված է ոչ խիտշերտով/եթեմիրգէ չորացվում, ապա լավ կլինի մեկ շերտով/ ցանցայինհանովիտեփուրիվրա, կլանում է լուսաթափանց ծածկով ներթափանցող արնային ճառագայթների մի մասը, ն տաքանում, որի հետնանքովջրի գոլորշիացումըսկսում է արագանալ: Չորանոցն առջնամասի ներքնիցն հետնամասի վերնիցունի տեղադրված ցանցեր,որոնք են ծառայում դրսի օդի ներթափանցման ն "աշխատած" օդի արտանետման համար:Առաջամասի ցանցիցներթափանցած օդն անցնում է ցանցայինտեփուրիանցքերով ողողելովհումքը,խլում դրանից որոշակի քանակությամբ ն խոնավություն հեռացվում շրջակա միջավայր: Սարքի հետնամասի դուռը հանովի է ն ծառայում է միաժամանակ ցանցային տեփուրի տեղադրմանն փոխելուհամար:Եթեչորանոցայինարկղը պատրաստվածէ ցածր ջերմաթափանցելիություն ունեցողնյութից,ապա ջերմամեկուսացման կարիք չի զգացվում: Իսկ եթե այն պատրաստված է

.

ՀՅ

«Ո

|

Լա

ոթ

Հ ՝

օղափոխակնակման աճցջեր

է

Դիտողությունխցի վերեւըծածկված թափանցիկպոլիէջիլենայինծածկոցով

մետաղական է տրվում թիթեղից, ապա խորհուրդ կողային պատերը ն հատակը ջերմամեկուսացնել, որպեսզի նվազեցվենջերմային կորուստները: Լուսաթափանց ծածկը տեղադրվածէ որոշակի

թեքությամբ,որպեսզի հեշտացվիանձրնաջրերի հեռացումը, ինչպես նան արեի ճառագայթների անկմանանկյունըմուտեցվի ուղիղ անկյանը:Սակայնհաշվի առնելով, որ ցերեկվա ընթացքում արնի դիրքը փոփովումէ, խորհուրդէ տրվում այդ ընթացքում

Ցղի հոսք

«-«Պ-

Նկ.19.Արկդային

տիպի արհային չորանոց

նոտայի

/ըստ

8ոոօօ

ԳՀ

Խշաուարեն կրիան միքանի" տաք կիրակի , որոնք, նն մեր առնվազն անգամ փոխել արկղի դիրքն այնպես, անհատակին որպեսզի ճառագայթներն ընկնենուղիղ անկյան Ա րամածենորաքերաղ թեքությամբ: Կախված չորացվելիք հումքի իը Ա արար քանակությունից կարելի տեղաավելացնել կամ ԱւրաւաԱոն կառուցել չորանոցային արկղերի քանակությունը, հրապարակ,որտեղ շարքերով տեղադըրվում Ալուհարար Աաաա ն ետիկ չորանոցային արկղերը:Այդշարքերը երկու կողմից պետք Չորանոցի ծածկը /ապակի մ հեռավեն ունենան բարձելու, է անձրնացրերը ստուգելու դատարկելու հնարավորություն: ի սզի ի Այն տալիս արացոսլ տե ՏԱոր երկարությամբ տեղանքին ավելացնել որ որեարկա արինջն անները ընդհանուր ոտների վրա: Ջերմության խնայման նույն սկզբունքիվրա հիմնված Կան ալարի աանորթկունն, Ա Բրիտանյայի Արնադարծային զարգացման հետազոտությունների եղա աղագաթեւի, հաստատության կողմիցառաջարկված ԱԱ ՆԱՄ» արի "արկղային" տիպի չորանոցը/ըստ Բիալլա Ա.Ս..1994/: Չորանոցի հացար աոացոր սխեմանբերվածէնկ. Սրմեոքանակությ ինստիտուտի արնուոթ Հրրաքնելը նկ.20/: "վրանատիպ"չորանոցներ

մոտ

են

ն

անք

հարմ ր

նել

ն

է

թույլ է

ՐՈԱԼՄ

ԿԱ

եը

ե

»

։

կատարիր րԱ որոն, արկղ վ ռուն կառի ղ տարբերություն "տաք արկղ" տիպի անոցի, այստեղ օդի հոսքը մ արար ինչպես նան աաա աթի վողապատեր անցերի վեր ո որու համաը ինանոատիրւ Ա եկամ: կա ռի ուսաթափանցթաղանթ/ ունի որոշակի թեքություն, նին այն կառուցվում Ար է

Գաոոիկորու

քարտ

|

Մեծ

ն

:

մ.

81866 Գ3

19-ում:

տեղական են

մղ,

նյութեր:

մղոքաթոի,

ա

բրնաաթնինա

ե կղ

/

օղիհուք

3.33.

Մ՛

հատին Քաղանթ

չորանոցայինցանց

Նկ.20.

Այն շատ

Վրանատիպ չորանոց /ըստ պարզ ն

Դոե

Պ.

ն

այլ.,1979/:

ժամանակավոր շինություն է, պատրաստված

ն ցանցից: ձողերից, սինթետիկ թաղանթից Վերջիններս տեղադրվում են

գետնից25-30 սմ բարձրությանվրա ն նախատեսված են հումքի տեղադրմանհամար:Փայտյա/կամայլ նյութից/ ձողերով պատրաստվում է վրանատիպհիմնակմախք, որը վերնից ն կողքերից ծածկվում է սինթետիկթաղանթով:Թեք ծածկի ստորին մասից/ որն ունի հարավյին թեքություն/թողնում են թեթնակիբացվածք օդի ներթափանցմանհամար: Բացվածքէ նախատեսվումնան ճակատայինպատերիվերնում՝օդը հեռացնելուհամար: Նկարագրված արնայինչորանոցներնօգտագործվումեն հիմնականում տնայինպայմաններումկամ ամառանոցային հողամասերում ոչ մեծ քանակություններով պտուղ կամ բանջարեղեն չորացնելու համար:Այստեղստացվածմթերքըգլխավորառմամբ նախատեսված է սեփականկարիքներնհոգալուհամար:Սայկայն արտադրականչորացում կազմակերպելու համարդրանքայնքան էլ պիտանիչեն: Հետնաբարմեծ քանակություններով արնային չորացում կազմակերպելու համարմշակվելն կիրառվում են հատուկ չորանոցայինտեղակայանքներ:

7 Աոտադրական հզորությունները

արնալին չորանոցներ

Արտադրականհզորության արնայինչորանոց պայմանականորեն ընդունված է անվանել այն տեղակայանքները, որոնց. հզորությունը ըստ հումքի կազմում է ոչ պակաս,քան 200 կգ: Ընդ որում պատրաստի արտադրանքը նախատեսվում է ոչ միայն սեփականկարիքներիապահովման,այլ նան վաճառքիհամար: Վերըխոսվեց բացօդյա չորանոցայինհրապարակների,դրանց դրականն բացասականհատկություններիմասին:Ինչ վերաբերում է արնային չորանոցային տեղակայանքներին, ապա դրանք մեծ մասամբ ստացիոնարկառույցներ են ն նախատեսվածեն 200 կգից մինչն 1500 կգ հումքի միաժամկետտեղավորմանհամար: Իսկ կառուցելով դրանցից միքանի միավոր չորանոցայինհամալիրի հզորությունը կարելի է հասցնել մինչն 50 տ սեզոնում ն ավել պատրաստի արտադրանքի ն նույնիսկ դրանից էլ ավել: Այս չորանոցներից այժմ կառուցվել ե շահագործվում են մոտ երեսունից ավել միավոր. Արմավիրի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արագածոտնի,Լոռու մարզերում: Չորանոցի սխեման բերված է նկ.21-ում: Նկ. 21. Արտադրական ծավալների արնային չորանոյային /1500 կգ հումքի միաժամկետ բարձման համար տեղակայանք

նախատեսված/

չորանոյային խուց, 2- օդատաքացման մաս, ջերմակուտակիչ, 4- լուսաթափանց ծածկ, 5- ջերմամեկուսացված հետնապատ, 6- օդի հոսքը տ կարգավորող Ճգափական, օդի ար1-

ՍԱՑ

«աշխարում» ԻԱՆԳ՝ Հ

8.ամո փական

տե-.. ցանցային

Գ

,

`

փուրներ, տաճգիչ խողովակ, դռնակ: ար-

-

Նշված չորանոցըբաղկացած է երեք հիմնականմասերից. չորանոցային խուց, օդատաքացուցիչ, -

-

ջերմակուտակիչ: Չորանոցիծավալը սահմանափակված է համեմատաբար բարձր ջերմամեկուսիչ հատկությամբ օժտվածնյութից պատն ճակատային րաստած հետնապատով պատերով:Որպեսշինանյութդրանց կառուցմանհամարօգտագործվումքարը,բետոնը, է խարամաբետոնային բլոկները կամ միջնորմայինսալերը, երկու ն ջերմամեկուսիչ կողմիցթիթեղապատած նյութովլցված պատը ն այլն: Առջնի,դեպիհարավ կողմնորոշվածծածկույթըպատրաստվում է պատուհանայինապակուցկամ սինթետիկլուսաթափանց թաղանթից:Վերջինիսդեպքում կառուցմանծախսերը զգալիորեն նվազում են, սակայն թաղանթի դիմացկանությունը ցածր է՝ լավագույն դեպքումայն կարողէ դիմանալմեկսեզոն:Եթեօգտագործվում է ապակի, ապա դրա հաստությունը4 մմ-ից պակաս չպետք է լինի: Հակառակդեպքում կարկուտից,ջերմայինընդարձակմանկամ կծկման հետնանքովայն հեշտությամբ կջարդվի: Ապակինամրացվումէ ջերմոցային տնտեսություններում օգտագործվողտավրայինհատվածքով պողպատյա գլոցվածքների վրա ն հերմետիկացվում "գելան" կամ նմանատիպմածուկով:/Որոշ դեպքերում հաջողությամբօգտվում են ցեմենտի ն քսայուղի խառնուրդով պատրաստած մաստիքայից, որը ցրտիազդեցության տակպահպանումէ իր ճկունությունը/: Ջերմակուտակիչը՝ վերգետնյակամ ստորգետնյա,բետոնապատ ծավալ է, որի հատակինիրարիցորոշակի հեռավորության են ծակոտկենսինթետիկ, վրա տեղադրվում ասբեստյակամ այլ նյութիցպատրաստած խողովակներ, որոնքծածկվումեն բազալտի 25 մմ միջին պայմանականտրամագիծ ունեցող ջարդոնով: Ջարդոնիշերտը վերեից ներկվումէ սն գույնի ցանկացած ոչ փայլուն ն կողմնակիհոտերիցզուրկ ներկով:Ներկումիցմինչն չորանոցի բարձումըպետք է անցնի ոչ պակաս, քան 2 շաբաթ, որպեսզիկողմնակի հոտերըլրիվ անցնեն: Հատակին տեղադրված խողովակների մի ծայրը փակումեն, մյուս ծայրովայն հաղորդակցվում է մթնոլորտիհետ: Օդի ներհոսքըկարգավորվում է ձգափականի միջոցով:Չորանոցայի խուց հումքովբեռնըվածցանցային տեփուրներըտեղավորելուհամարնախատեսված են դռնակներ -

հետնապատիվերնամասում,իսկ ներսումտեղադրվածեն անկյունակայինուղղորդիչները,որոնցդերըկայանումէ նրանում,որպեսզի պահեն ցանցերը: Չորանոցի վերնամասում տեղադըրվում են «ծխնելույզային»խողովակներ,որոնց միջոցով«աշխատած»օդն արտանետվում է մթնոլորտ:Այդ խողովակներիստորին մասում տեղավորվում են արտաձգողօդախառնիչները: Չնայածչորանոցի պարզ կառույց լինելուն, տեխնոլոգըպետք է գիտակցի ն հետնի, որպեսզի պահպանվենմի քանի կարեոր հանգամանքներ. հումքը չորացնելու համար նույնքան կարեոր է թույլատրելի մեծության բարձր ջերմությունը, որքան օդի հոսքը: Տվյալ հումքի համար չորացնողգործոնի՝օդի ջերմությունըչպետք է գերազանցի 7058, իսկ օդի արագությունը0̀,4 0,5 մ/վրկ, -բարձր ջերմությանն տաքօդի բարձրարագության դեպքում շատ անգամստացվում էոչ թե գործընթացիարագացում,այլ` ընդհակառակը՝դանդաղում,ի հետնանքարտաքինշերտերիցխոնավության արագ հեռացման ն այդ մասերում կարծր կեղեաշերտի առաջացման, որը խոչընդոտում է խոնավության տեղաշարժին ներքին շերտերիցդեպիարտաքինմասը: -չորանոցի համակարգօդի ներթափանցումը,տեղաշարժը ն արտանետունըկախված են ձգափականի,ներծծողխողովակների, ցանցերի ն արտանետող/«ծխնելույզային»/խողովակներիներքին տրամագծերիցն բազալտիջարդոնի կտորներիմիջն ազատ տարածությունից: Եթե,օրինակ, ցանցերիանցքերը2 մմ-ից փոքր են, կամ ցանցերըբեռնվածեն շատ խիտ/խաղողչորացնելիսմիքանի շերտով, կանաչիչորացնելիս ավելի քան 5 սմ հաստությամբշերտով ն այլն/ բազալտիջարդոնիպայմանականտրամագիծըպակաս է քան 25 մմ կամ այն կեղտոտվելէ փոշով ն այլն, կամ փակ են նայլն, ապա չորացմանընթացքըդանմոռացվելձգափականները դաղումէ ն պատրաստիարտադրանքիորակըստացվում է ցածր: չորանոցի լուսաթափանց Սեզոնի,ինչպեսնան օրվա ընթացքում, ծածկույթից ներս թափանցող էներգիայի քանակությունը փոփոխական է: Հետնապես բավականին բարդ լուծելի խնդիր է օգտագործվող ն կուտակվող ջերմությունների անմիջականորեն որոշումը:Այդկապակցությամբ քանակականհարաբերակցության տեխնոլոգիորոշելու խնդիրնէ` կուտակելջերմությանմեծ քանակություն,թե այնօգտագործելանմիջականորեն հումքի չորացնելու -

--

համար: Այս երկընտրանքում Գգերադասու թյունը պետք է տալ չորացմանը:Այլ կերպասած, եթե արնային ճ առագայթմանէներգիան համեմատաբար բարձր է, այսինքն չորացման խցում ջերմությունը գերազանցում 55» Ց, ապա Է կարելիէ մտածելջերմության կուտակմանմասին:Հաշվիառնելով, որ ջերմության կուտակումը կամ անմիջականօգտա գործումը տեղի է ունենում օդի հոսքի

Առաջինդեպքումօդը տաքանում է ն ուղղվում օդատաքացուցիչում դեպիցանցայինտեփուրներ: Լուսաթափանց ծածկովներթափանցող էներգիայի մի մասը կլանվումէ սն ներկած բազալտի ջարդոնի կողմից: Այս դեպքում ձգափականները փակվումեն: Շատ

ջ ժամանակամիջոցում

կարճ

իսկ "ջերմոցային" էֆեկտիշնորհիվչորացնողօդիջերմաստիճանին, ջերմաստիճանը մինչն ցանցային տեփուրներին հասնելըզգ ալիորեն բարձրանումէ: Արնային չորանոցների գործնականշահագործումը ցույց ի

որ

է

ոի

ՍԱՐ

/

որ

ար Սովորաբար թիթեղի

երր ծավալի նակում լներգիա:

որանոցի հատակին

րի

ծավալ:

Արնայինչորանոցի արտաքին տեսքը բերված է

նկ.23-ում:

տվեց,

դեպքերում օդի հոսքի նշված

շատ

Այս տարբերակում կուտակվող ն անմիջականորենօգտագործմող եաերգիա արառաքանումը ց: կախված ջերմակլանիչ ն այն տեղադրվում է լայնությունը ընդունվում է ւ մ չորանոցի ամբողջ երկարությամբ: նըկ կաՂեղուկային /ջրային ջերմակուտակիչիառավելությունը մոտ է յանում նրանում, որ ջրի ջերմունակությունը անգամ ավել է քան բազալտինը, հետնապես միննույն վիճակի է կլանելու 4 անգամ շատ այդ խողովակներըհնարավոր է 90 Կ 4 անգամպակաս բետոնե ոչ այնքան հաստ շերտի վրա գրավել

կարգավորումը տեխնոլոգների կողմից անտեսվումէ, այդ պատճառով էլ որոշվեց օդի ներթափանցումն իրագործել ջերմակլանիչ թիթեղիվրայով, օդի տաքացումն այսինքն իրագործելայն տիրույթում,որ համապատասխանում Է օդատաքացման մասիսկզբին /

Նկ.22. Օդատաքայցուցիչ /ջերմակլնիչ/ թիթեղի ն հեղուկային ջերմակուտակիչի տեղադրումն արնային չորանուում 1-ապակի,

կուսայված

ջերմամե-

հետնապատ,

ջերմակլանիչ

թիթեղ,

Սային ներ,

յան-

տեփուր-

-

դռնակ,

արտանետող

խողովակ, 7հեղուկային ջերմակլանիչ

ՏՏ

Բր

Ց

ԻՋ

ՀՏ

նկ.22/

ՏԱ

:

Նկ.23.

Արնային

շո

չորանովի

Հ աո:ո»

ռ

ՐՅՅԲՅ

արտաքին տեսքը:

հիմնական Հի անմ Արան Գեւ

Այժմ հանրապետության մարզերում աավում նր չորանոցների տարածումը, որոնք կիրառվում են միրգ չորացնելու համար, չնայած, ինչես օգտագործումը բանջարեղենի չորացման համար կբարձրացներ չորացման արդյունավետությ շահութաբերությունը:

ա

ր

ն

Մ3.3.2

Հեռանկարային արնալին

չորանոզնն,

Մինչնայժմ խոսվեցայն արնային չորանոցների մասին,որոնք են գործնական ն կիրառություն են հանրաշահագործվում պետությանտարբեր մարզերում: Սակայն արնայինչորանոցների դրանովչեն սահմանափակվում: Մի շարք տարբերակներ դեռես մնում են չիրագործված: Ստորնկբերվեն հեռանկարային մի քանի արնային չորանոցներիհիմնական գտել

հնարավորությունները

առանձնահատկությունները:

Օդի հոսքի փոփոխական ուղղությամբ արնալին չորանոց:

մասից:Բացիդրանից, չորաց-

ղություն, որի հետնանքով

օդանցքերով ն անցնելով հետնապատի ն օդամուղի 10 միջն թողնվածբացվածքով,արտանետվումէ մթնոլորտ:Օդի այս ուղղությունը կիրառվում է նան այն դեպքում, երբ ջերմակուտակիչիվերին տարողությանմեջ գտնվողհեղուկի ջերմությունն ավելի բարձր է, քան չորացման խցից դուրս եկող օդի ջերմությունը:Այն դեպքում, երբ արնային էներգիայիմուտք չկա, տաքացածջուրը տեղափոխվում է ստորինտարողություն ն կազմակերպվումԷ օդի վերընթաց հոսք: Ջերմաստիճանի, ինչպես նան օդի հոսքի ուղղության կարգավորման համար այս չորանոցն ունի գործընթացների ավտոմատացման մեծ հնարավորություն: Ջերմակուտակիչ տարողություններիփոխարեն ավելի ձեռնտու է խողովակների օգտագործումը, որոնք միացվելով հավաքախողովակի վրա ստեղծում են մեկ ընդհանուրտարողություն: ՝

Նկ.

տարբեր բարձրությունների վրա ցանցային տեփուրներում

թերությունը վերացնելու համար

ա

24. Օդի հուքի փուբրոխական ուղղությամբ արնային չորանոյի սխեման:

ո

ՄԲրուցբոգ որր ւարաարի

Ի

եոր ՎԱՂԼԻ

ռաջարկվեց

օդի շարժման փոփոխական ուղղություններով արնային չորանոց / նկ. 24/: Սարքնաշխատում է

հետնյալկերպ:Չորանոցային խուցըբարձելուցհետո, ցերեկայինժամերին բացվումեն 4 ն21 /5 ե20 փականները փականները փակ են/: Ներծծող

խողովակից օդատաքացօդը տաքանում է ն մուտք ներթափանցող գործում ջերմակուտակիչի ստորին տարողություն: Այս ընթացքումտարողությունըդատարկէ՝ հեղուկըպոմպով14 է վերինտարողումղվել թյուն 16: Չորացնող ման մաս

օդը էներգիայի մի մասը ծախսելով ջրի գոլորշիացմանվրա, անցնում է վերին տարողության օդանցքերով՝ դրան հաղորդելով մնացորդային էներգիանն ա րտամղվում մթնո :

միազվում էօդախար`

Եթե առկա է գերտաքացման վտանգը, ապա

նիչը22-Որո, ժամանակ անց /դա փորձիցելնելով րոշ երի որոշում տեխն ոլոգը/ բացվում են 5 ե 20 փականներըԼ, րը ն փակում4 ն 21 ն փականները, միացվումէ օդախառնիչը, որն ապահովումէ տաք օդի վարընթաց շարժում: օդը մուտքէ չորացման վ--ռից ներք խլում է հումքից /առավելապես

խուց,

Տաքացած գործում շարժվելովխոնավությունը վերին շերտերից/, անցնում ստորին տարողության

լուսաթափանյ ծածկ, 3- արտաքին մթնոովակ, 4- օդի վերընթաց հոսք ապահովելու փական, 6- չորացման ապահովելու խուց, 7- յանյային տեփուր, 8- միջնորմ, 9- չորանույային խցի հետ10- օդի նապատ, հետնապատ վարընթայ շարժման ժամանակ օգտագործվող օդաՊ. մուղ, 11- հետնապատ, 12- ջերմակլանիչի ստորին տարողություն, 13- օդանյքեր, 14- պոմպ, 15- ջրատար խոդովակ, 16- ջերմակուտակիչի վերին տարողություն, 17- օդանյքեր, 18- ջերմակուտակիչի վերին տարողության լրայույիչ տաքացման լուսարափանյ ծածկ, 19- թի20թեղ, երընթավ հոսքի կարգավորման փական, 21- «աշհաած, փական, 22- օդախառնիչ, 23- «ծխնելույվային» խողովակ,

օդատաքալման մաս,

ԱԱ Արի արորմոն: երյման

խանՀրա րմն կարգավորման

3.3.3.47

Շարժականանային չորանոզ

Այս չորանոցի առավելությունըկայանում Է նրանում, որ փոխարենհումքը բերվի չորանոց, չորանոցնէ տեղափոխվում հումքին մոտ տարածություն, որը զգալիորեն է

նվազեցնում տրանսպորտային ծախսերը:Բացինշվածիցչորանոցայինխուցն ունի հնարավորություն օրվա ընթացքումկողմնորոշվելուդեպի արնը՝ պտտվելով հորիզոնական հարթության վրա, իսկ օդատաքացուցիչները կարող են փոխել իրենց թեքությունը հորիզոնինկատմամբուղղահայացհարթությանվրա: Չորանոցի թերկողմն այն է, որ մոտենալովհումքի արտադրման տեղանքին, այն հեռանում Է խմելու որակի ջրի մատակարարման կետերիցն հումքի նախապատրաստման համար անհրաժեշտջուրը կարիք կլինի բերել ջրատար մեքենաներով կամտրակտորային կցանքով: Շարժական չորանոցի հիմնական հանգույցներն են. ավտոմոբիլային, տրակտորային կամ ինքնաշեն կցանքը, չորանոցային խուցը, օդատաքացուցիչ համակարգը, ջերմակուտակիչը / նկ. 25/:

«Դ

Նկ.25. Չարժական արնային չորանոյի

սխեման

Տրանսպորտային վիճակում գտնվող չորանոցը քարշիչ ավտոմոբիլի կամ տրակտորիմիջոցով փոխադրվումէ հումքին մոտ տարածք, տեղավորվում հարթության վրա, կողմնորոշվում այնպես, որպեսզի օդատաքացուցիչներըմիացնելու մասն ուղղվի դեպի հարավ ն այդ դիրքում սնեռվում: Հավաքվում են օդատեղադրվում «ծխնելույզային»խողովակները, տաքացուցիչները, թուլացվում որոշակիդիրքումսնեռելու հարմարանքները:Հումքը հետո տեղավորումեն չորանոցայինխցում նախապատրաստելուց ն ամբողջ չորանոցը, սնեռիչի թուլացնելուց հետո, կողմնորոշում դեպի արնը: Միաժամանակ օդատաքացուցիչների թեքության անկյան կարգավորմանձողը հարմարացնումեն այն դիրքում, երբ արնի ճառագայթներն ընկնումեն ուղղահայացինմոտ աստիճանի տակ: Արնի նկատմամբկողմնորոշումըանհրաժեշտէ կատարել լուսավոր օրվա ընթացքումառնվազն4-5 անգամ: Այդ նպատակի համար կարելի է օգտվել ձեռքի ճոպանավորկարապիկից: 3.3.3.5

Խտազնող /գոգավոր/հալելիներու/լ արնային չորանոզ

Առաջարկվելեն այս տեսակիչորանոցներիմի քանի սխեմաներ: Սակայնգործնական նշանակություն կարող են ունենալ դրանցից երկուսը,որոնք իրարիցտարբերվումեն չորացմանենթակահումքի տեղավորմանեղանակով. չորացվողհումքը տեղավորվումէ գոգավորհայելու կիզակետում, ն հումքը չորացվում է անմիջականորեն արնի ճառագայթների ազդեցությանըենթարկելով, գոգավորհայելիների կիզակետումտեղադրվում է ջերմակլանիչ նյութովլցված խողովակը,որը ջերմությունըփոխադրումէ դեպի չորանոցայինխուցը կամ ջերմակուտակիչը: Առաջինտիպի արնային չորանոց մշակվել, նախագծվել ն կառուցվել է նախկին"Հայգյուղմեքենայացում" ԳԱՄ-ում /նկ.26/: Այս չորանոցիհիմնականհանգույցներն են. արնայինէներգիայիխտացուցիչպարաբոլագլանայինհայելիները, փոխակրիչը /6 մշ մակերեսով/, հենարանը՝չորանոցը հորիզոնականն ուղղահայաց հարթություններում պտտելու համար: Ըստ հեղինակներիվկայությանայս չորանոցը թույլ է տալիս -

|

ԼԷ

չորանոյային

2-արնային օդատաքա3- ջերմակուտակիչ, 4- կյանք, 5- լրաՍույիչ,

|

Սուվիչ

Հ վ.

|

-.

|

լ

-ՀՀՏ

,

|

Հր

-

խում,

օդատաքավու-

Սիչ, 6- «ծխննլույվային» խողովակ, 7- կյանքի

ԶԵ

ՄԻՀՀ»

:

1-6 Ս

հենահարթակ.8- չորա-

նոցային խվպիհ̀որիվո-

նական հասրթության վրա պտտելու անվակ,

շրջանագծային ուղ-

ղորդիչ

-

-

-

Նկ.26. ԳՍՊ-6 մակնիշի արնային չորանուը /«Հայգյուղմեքենայսոյում» ԳԱՄ/

հիմք, 2- հենարան, 3- էլեկտրաշարժիչ, 4- հոդակապ, 5- խտա7- հայելիներ, 8- վարաՍույիչը տանող կմախք, 6- խտայույիչ, 12910, 11, փոխակրիչ, գույր, փոխակրիչի ժապավենի 4գելու հարմարանքներ,13- ջերմակարգավորիչ, 14, 15- հետնելու հարմարանքներ, 16- հայելիների լուսավորվածության կարգավորիչ

Ց չորացման զոնայում ստանալ ն պահպանել 50...1055 ջերմաստիճան: հումքը սկզբումչորացվումէ "սն արկղ" Նախապատրաստված տիպի չորանոցում մինչն խոնավության 5-1596-ի հեռացումը այնուհետն տեղափոխվում է խտացուցիչիկիզակետում տեղադրված փոխակրիչ ն ենթարկվումչորացման մինչն անհրաժեշտ մնացորդայինխոնավություն: Ըստ հեղինակների հավաստման ջրազրկմանգործընթացըտնում է 3-7 ժամ մեկտ չորացրածմթերքի վրա տնտեսելով մոտ 741 կգ պայմանականվառելիք: Չնայած դրականարդյունքներովարտադրական փորձարկմանը, այս չորանոցը տարածումչի գտել: Կարելիէ ենթադրել,որ դրա պատճառը սարքի համեմատաբար կառուցվածքնէ, ինչպես նան չորացբարդ ման գոտում ջերմաստիճանի կարգավորմանդժվարությունը, բարձել-բեռնաթափելու ընթացքում առաջացող անհարմարությունները ն այլն: Ուղղահայաց հարթության վրա տեղավորված գոգավոր /խտացնող/ չորանոցիսխեմանբերվում հայելիներով է նկ.27-ում: Այս չորանոցի առավելությունը կայանում է նրանում, որ հորիզոնականհարթության վրա այն քիչ տեղ է գրավում, քանի, որ ջերմընդունիչ մակերեսներըտեղավորվածեն ուղղահայաց հարթությանվրա: Այն կազմված է չորս հիմանակնհանգույցներից.

՛

'

`

»: -

,

Նկ.27. Գոգավոր հայելիներով ն առանձնակված չորանոյային խյով արնային չորանոյի սխեման

-

-

Ա արարոկային թուը, հայելինե

:

աաա

խտացնող պարաբոլագլանային հայելիներից, որոնք տեղադրվումեն հիմնակմախքներիվրա, չորանոցայինխցից, ջերմակուտակիչից, պոմպից: Խտացնող պարաբոլագլանայինհայելիները տեղադրվում են հիմնակմախքի վրա, որը հնարավորությունէ ընձեռնումկարգավորելու հայելիներիդրրքը որոշակիտիրույթում:Վայելիներիկիզաեն ջերմակլանիչ հեղուկով լցված կետում տեղադրվում խողովակները/գերադասելիկլինի, եթե դրանք հագցվածլինեն ապակյա խողովակներիմեջ ն միջխողովակայինտարածությունը լինի վակուումացված/: Ջերմակլանիչխողովակներըմեկ ծայրից միացվում են պոմպի, մյուս ծայրից՝ չորանոցայինխցի ն ջերմակուտակիչի հետ: Պոմպով դեպի ջերմակլանիչ խողովակ մղվող հայելիներիկիզակետով, հեղուկն անցնելով գոգավոր տաքանում է ե ուղղվում դեպի չորանոցային խուց, որն ըստ բարձրության բաժանվածէ մի քանի դարակների,որոնց վրա տեղավորվում են հումքով լցված ցանցային տեփուրները, այնուհետն ներծծվելով պոմպիմեջայդ հեղուկընորից ուղղվում է դեպիկիզակետ:Ցերեկվա

-

ժամերին,երբ ջերմակլանիչ հեղուկի ջերմությունը կարող է շատ բարձրանալ/օրինակ,գերազանցել75...8058/, հեղուկն ուղղվում է ջերմակուտակիչգիշերայինժամերինօգտագործելունպատակով այդ ջերմությունը կուտակելու համար:Կուտակված ջերմությունը գիշերայինժամերին հավասարաչափօգտագործելունպատակով ջերմակուտակիչըմիացվում է չորանոցային խցին փոփոխական օդատար մակերեսովկարգավորիչիմիջոցով: Չորանոցայինխցում ջերմությունը հավասարաչափ բաշխելու նպատակով նախատեսված է մի քանի օդախառնիչ: Մի շարք դրական հատկանիշներինզուգահեռ այս չորանոցի բացասականկողմը կայանում Է նրանում,որ այն աշխատեցնելու համարպահանջվումէ որոշակիքանակությամբ էլեկտրաէներգիա: 3.3.3.6

Սինթետիկթաղանքներովարնային չորանոցներ

Ժամանակավոր չորանոցների կառուցման համար լայն տարածումունեն սինթետիկլուսաթափանցթաղանթներով արնային չորանոցները:Ընդ որումգոյություն ունեն ջերմադիմացկուն, բարձր մեխանիկական հատկություններով օժտված ն բարձր լուսաթափանցելությամբսինթետիկթաղանթներիմիքանի տեսակներ, որոնցով հնարավորէ կառուցել մի քանի սեզոնի համար օգտա-

գործելու դիմացող չորանոցներ:

Միջին Ասիայի երկրներում կառուցվել ն փորձարկվել են վրանատնայինտիպի արնայինչորանոցներխաղողիչորացման համար,որոնք պատրաստվածեն պոլիէթիլենալինթաղանթից ն միանգամիցտեղավորումէ մի քանի տ հումք: Հետաքրքիրհետազոտականաշնատանք է իրականացվելՀունաստանում գերմանացիհետազոտողների կողմից:Խաղողի չամիչային սորտերի չորացմաննպատակովնրանք կատարելեն մի շարք փորձերսինթետիկթաղանթներիօգտագործմանեղանակների համեմատական արդյունավետության ուսումնասիրության ուղղությամբ: Սինթետիկ լուսաթափանց թաղանթներովնրանք պատրաստել են մի քանի տեսակիչորանոցներ /նկ. 28/:

«Ց

(ԱՃ.

--

ԱՀ

«լ Հրադանաատածի

Հ:

Նկ. 28.Սինթետիկ թաղանթի պատրաստած / ըստ Վ.Այվեն ն 1984/: չորանոյներ այլ,

տակ, գետնի

1- լայն վրանի վրա, 2- տախտակների վրա նեղ վրանի տակ, 3- դարակների վրա, օգտագործելով ջերմակլանիչ թիթեղը Է քամու էներգիան, 4- դարակների վրա, օգտագործելով թեքությամբ տեղադրված ջերմակլանիչը ն բնական կուվեկյիան, 5- հարկադրական օդահարում, թափանկիկ թաղանթի պատրաստած խողովակի մեջ, 6- հարկադրական օդահարում` օդատաթայուցիչի կիրառմամբ

Հետազոտություններիարդյունքներըբերվում են ստորն /աղ. 5: ղյուսակ 5. Խաղողի չորացմանվրաչորանոցի տեսակիազդեցությունը Ա

Ցուցանիշը Չորացման տնո-

ղությունը, օր

Չորանոցների տեսակը / ըստնկ,28-ի/

3Յ

Ն--

Հ

Հ

0.

ՀՀ

Հ

ՀՎ

--

ՀՀ

Հ

«Հ

ԳետնիԴարակ

"մա ներիվրա

Մեկմշ վրա տե-

ղավորվածխաղո-18-20100-125 ղիքանակը,կգ

Արտադրանքի գույնը ԶԱՑ

Պաշտպանված-

ությունը ՝

Օ Հ

ԻԻփ

-

-

-

«բացասականազդեցությունը մեծ է, ազդեցությունը չի նկատվում, ազդեցությունը դրական է, դրականազդեցությունը բարձր է :

Սինթետիկթաղանթներիօգտագործմամբարնայինչորանոցները կարող են լինել նան այլ տիպերի: Օրինակ, Ուզբեկստանում առաջարկվել է այսպես կոչված "դարսակային" չորացումը թաղանթեջերմոցում,որիգագաթնամասումթողնումեն բացվածք խոնավօդի հեռացմանհամար:Այդպիսիչորանոցների կառուցումն ու շահագործումըանհամեմատ էժան է, քան այլ շինանյութերով սակայնպետք կառուցվածներինը, է կամ կիրառվենմեխանիկական բարձր հատկություններովօժտված թաղանթներ,կամ ստույգ հաշվարկ կատարվի՝մեկ սեզոն դիմացող թաղանթիկիրառման շահութաբերությանմեջ հավաստվելունպատակով:

4.

ՉՈՐԱՑՄԱՆ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆ

Ինչ եղաննակով էլ կատարվելիսլինի հումքի ջրազրկումը, դրա նախապատրաստման գործողություններնընդհանուրեն: Սակայն պետք է հաշվի առնել հետնյալհանգամանքները. 1.Հումքի ջրազրկմանարագությունըկախվածէ կեղնին պտղամսի կառուցվածքից, կտորներիչափերից, միավոր մակերեսի վրա տեղավորվածհումքի քանակից: 2. Ինչքան շատ է կեղնի ծակոտկենությունը, ինչքանբարակ է այն, ինչքան կայուն է բջջաթաղանթը չորացմանընթացքում, ինչքան նոսր է փռված հումքը ցանցերի վրա, այնքան արագ է նա ջրազրկվում, այլ հավասարպայմաններում: Յ. Պարզ գունավորումունեցողհումքիգրավիչգույնը պահպանելու համար այն անհրաժեշտ է մշակել հակաօքսիդացուցիչներով: Այս նպատակների համար հիմնականում կիրառում են ծծմբի երկօքսիդը՝ՏՕ, գազը, որը ստացվում է ծծմբափոշու այրման ժամանակ:Այսգազով կարելի է մշակելհումքը մինչն չորացման խտացրած վիճակումպահվողգազի դնելընան գլանանոթներում միջոցով: Կան նան մշակման այլ եղանակներ: 4.Ջրազրկման արագությունըպայմանավորվածէ նան օդի հոսքի արագությամբ.շատ բարձր, կամ շատ ցածր արագությունների ժամանակ չորացման արագությունը դանդաղում է : Առաջին դեպքում գերարագ չորացման հետնանքով հումքի արտաքին մակերեսինառաջանում է կարծր"պատյան", որը խանգարումէ ներքին շերտերից խոնավության փոխադրմանըարտաքին մակերես:Օդի նպաստավորարագությունը0,4 0,5 մ/ վրկ է: 5.Ցանցերը,որոնցվրա փռվումէ հումքը,պետք է լինենչժանգոտվող հետ շփվելու թույլատվություն, նյութերից,ունենան սննդամթերքի լինեն պինդ ձգված ցանցավանդակի վրա, չառաջացնեն ճկվածություններ /"տոպրակներ"/: Քանի որ տարբեր հումքատեսակներիհամարանհրաժեշտ են տարբեր խտության ցանցեր, խորհուրդ է տրվում օգտագործել 2-4 մմ անցքերով չժանգոտող պողպատիթելից /կամ այլ նյութերից/ գործած տեսակի ցանցեր, որոնք պիտանի են համարյա բոլոր համար: պտուղբանջարեղենի 6.Չորացնող օդի /կամ գոլորշու/ ջերմաստիջանըպետք է լինի է ն գերազանցի չպետք դեպքում նպաստավոր ընդհանուր --

ռ

վառելիքով աշխատող մեքենաների կիպետք րառման դեպքում է ղեկավարվելնախապեսհրահանգավոռեժիմներով: րված ջերմաստիճանային պահպանման պայմանները մեծապես 7.Կիսապատրաստուկի են մթերքի որակականհատկանիշներիվրա: Պահման ազդում խուցը պետք է ունենա ցածր դրական ջերմաստիճան,օրինակ, 3258 ն 8096-ից ոչ բարձրօդի հարաբերականխոնավություն : Լույսը բացասաբար է ազդում մթերքիգույնի վրա: Հետնապես պահպանմանխուցը /սենյակը,նկուղը/ պետքէ լինեն մութ: 8. Սպառմանցանցումմթերքըներկայացնելուհամարցանկալի է նյութերիցպատրասորպեստարա օգտագործելլուսաթափանց տած տուփեր: որ երկարժամանակ պետք գիտակցել, Սակայն է տուժում է: տակ մթերքի ազդեցության պահելիս գույնը լույսի 65 ...7558/:

1.1

Գանածո

հրապարակում, անմիջապես որոշելով խմբաքանակի կշիռը ն որակը: Չնայած նրան, որ ոչ բոլոր չորացված մթերքներն են պահպանում սկզբնական արտաքին տեսքը, սակայն առավելությունըպետք է տալ գրավիչ արտաքինտեսքով հումքին, քանի որ այդ դեպքում գրավիչ դեսքով մթերքի ստացման հավանականությունն ավելի բարձրէ:

Հումքի նախապատրաստումը չորացման

Ընդունում, պահպանում

Չորացմանհամարնախատեսվածհումքը պետք էլինի առողջ, փ ուլում, առանց մեխանիկական համապատասխան հասունացման Հետնապեսբերքահավաքը, փոխադրման կամայլ վնասվածքների: ն տարան փոխադրամիջոցները պետքէ ապահովեն որակի հումքի ն կորիզավորներըհավաքելիս պահպանումը: Գատապտուղները փոքր տարողությանարկղերից՝մինչն խորհուրդէ տրվում օգտվել 5-8 կգ տարողությամբ: Հնդավորների, ինչպես նան կաղամբի, են 25-ից մինչն լոբու համար բադրիջանի, պղպեղի, կանաչ հարմար 500 կգ տարողությամբարկղերըկամ բեռնարկղերը: սոխը, սխտորը, կարտոֆիլը, մասուրը Արմճատապտուղները, կարելիէ փոխադրելնան առանց տարայիմեքենայիկամ կցանքի

թափքում:

Մինչն վերամշակումըհումքային հրապարակումկամ հատուկ պահեստներում,չորացմանհամարնախատեսված հումքըկարելի է պահել որոշակի ժամկետով,որը կախվածէ հումքի տեսակից՝ սկսած մի քանի ժամից /հատապտուղներ,կորիզավորներ/մինչն մի քանի ամիս /կարտոֆիլ, արճատապտուղներ/: Հումքն ընդունում են խմբաքանակներով, հումքային

Պոկում,

տեսակավորում, լվացում

Չորցմաննպատակովընդունվածհումքից պետք է հեռացվեն կողմնակինյութերը`տերններ,ճյուղերի կտորներ,խոտ, հող, քար ն այլն: Խոտանվում են նան գերհասունացած, խակ, մանրէաբանականփչացման ենթարկվածնմուշները: Ջոկումը ն տեսակավորումը կատարվում են հատուկ սեղանների կամ փոխակրիչների վրա: Պատասխանատու գործընթաց է նան առանձնապես արմատապտուղներիկամ կարտոֆիլի լվացումը, համար: Եթե հումքի քանակությունը մեծ չէ ն այն այնքան էլ կեղտոտված չէ, լվացումն իրականացվում է լոգնոցներում՝ առնվազն երեք անգամ: Առաջինլոգնոցում հումքը թողնվում է որոշակիժամանակ,որպեսզիկեղտոտված մաներըխոնավանան ու փափկեն, երկրորդումտեղի է ունենում հիմնական լվացումը, իսկ երրորդում` մաքրաջրումը:Եթե հումքի քանակությունըմեծ է, ապա կիրառվում են քամահարող կամ թմբուկային լվացող մեքենաները: Մրգերի մեծ մասը, ինչպես նան վերգետնյա բանջարեղենը լվանում են քամհարայինլվացող մեքենաներում: Այս դեպքում նս առաջին մեքենայում հումքը թողնում են մինչն կեղտի, փոշու լավ փափկելը այնուհետն նույն մեքենայով կատարում են առաջին լվացումը ն ցնցուղումը, երկրորդ մեքենայում լվանում ն մաքրաջրումեն՝ ես ցնցուղելով մաքուր ջրով: Հողում աճող բանջարեղենը՝ճակնդեղ,գազար, կարտոֆիլ լվանում են թմբուկային լվացման մեքենայում առնվազներկու անգամ ն մաքրաջրումքամհարային լվացող մեքենայում: ,

|

4.13

Կեղնի հեռացում

Ռրոշ հումքատեսակներչորացման ներկայացնելուց առաջ անպայման պետք է մաքրվեն կեղնից,որպեսզի ստացվի բարձր

որակի մթերք: Այսպես, խորհուրդ է տրվում մաքրել հեռացնել սերկնիլի տանձի, դեղձի, խնձորի, , ինչպեսնան կարտոֆիլի նայլ` հողում աճող արմատապտուղներիկեղնը:Պտղատեսակներից է դեղձի պտղի կեղեր:Դրահամար ամենադյուրինը մաքըրվում օգտագործվում է կաուստիկ սոդայի 3-5 92 -անոց լուծույթ: Մշակելու ժամանակ լուծույթի ջերմաստիճանը հասցվում է 85...10058 ն, կախված հումքի հասունության աստիճանից պտուղները մշակվում են 30-90 վրկ տնողությամբ: Մշակման տնողությունը որոշելու համար խորհուրդէ տրվումփորձնական ճանապարհով՝քիչ քանակների վրա /2-5 կգ/ որոշել մշակման նպաստավոր տնողությունը: Քիմիական այսպիսի մշակման ենթարկելուց անմիջապես հետո հումքը հանվում է լվացող մեքենայից/ որը հաջողությամբկիրառվումէ նան այս նպատակով/ որի մեջ ջրի փոխարեննշված լուծույթն է ն ընկղմվումսառը ջրի մեջ, կամ ցնցուղվումդրանով:Հաշվիառնելով,որ կեղնիորոշ մասը, այսպեսթեայնպես,մնում է չմաքրված,դրա հեռացումըկատարում են մաքուր ջրում լվանալուց հետո՝ սուր, չժանգոտողդանակով: Կաուստիկ սոդայի հետ աշխատելուց պետք է պահպանել անվտանգության կանոնները: Նույնատիպ մաքրում են առաջարկում որոշ մասնագետներ կարտոֆիլի համար: Այս դեպքում ալկալու խտությունը վերցնում են 12-35 96, լուծույթի ջերմաստիճանը 66...725Ց, մշակմանտնողությունը՝0.8 -4.0 րոպե: Այլ արմատապտուղների կեղնի հեռացման համար խորհուրդ է տրվում կիրառել ֆրիկցիոն /շփման միջոցով աշխատող/տիպի մաքրման մեքենաները,որոնց աշխատանքայինօրգանը իրենից ներկայացնում է զմռնիտյա / նաժդակ/ մակերեսով ծածկված անշարժ կամ պտտվող տարողություն, որի հետ շփվելով հումքի կեղնը մաքրվումէ ն ջրի հոսքով հեռացվում: Փափուկ պտղամիս ունեցող հումքի համար այս եղանակը կիրառելի չէ: Խնձորի, տանձի, սերկնիլի, բադրիջանիկեղնը հեռացվումէ սուր դանակի ,

միջոցով:

Կարտոֆիլի, արմատապտուղների, ինչպես նան խնձորի, տանձի կեղնի հեռացման համար մեծ արտադրողականության չորանոցային համալիրներում օգտագործում են գոլորշի: Այս դեպքում գոլորշու ճնշումը պետք է լինի 5-8 կգ/ սմշ- իսկ մշակման 10-120 տնողությունը՝ վրկ: Որոշ դեպքերումկիրառվում կեղնի է նան ջերմային մաքրում: Օրինակ, հրակայուն աղյուսով պատված

մակերեսը տաքացվում է մինչն 100058, որի մոտով անցնում է հումքով բեռնված փոխակրիչը:Ճառագայթմանշնորհիվ հումքի մակերեսը տաքանում է մինչն 700...900»8 որի շնորհիվ կեղնը բարակ շերտովվառվում է: Մշակմանտնողությունը կազմումէ 827 վրկ: Այս եղանակըկիրառվում է գազարի, կարտոֆիլի, սոխի, խնձորի մաքրման համար: ունի նան համակցված եղնակով Գործնական` կիրառում մաքրումը: Օրինակ, խնձորի կամ տանձի պտուղները, որոնք անցնում են ալկալիի լուծույթի միջով, այնուհետն ենթարկվումեն կարճատն մշակման ֆրիկցիոն /շփման/ եղանակով աշխատող սարքում: Գոյություն ունեն մի քանի տեսակի սարքեր սոխի ն սխտորիմաքրման համար: ,

4.14

Կտրում

Պտուղների ն բանջարեղենի չորացման համար մեծ նշանակությունունեն դրանցչափերը: փոքրեն չորացվող Ինչքան է հումքի կտորները, այնքան դյուրին խոնավությանհեռացումը այն դեպքերի, երբ հումքը մանրացված դրանցից /բացառությամբ է այնքան, որ ստեղծում է համասեռ զանգված/: Յուրաքանչյուր հումք ունի կտրման նպաստավորչափերը:Այսպես,ծիրանի մանր չեն կտրում, այլ հատուկ ձողիկներովհրում ն հանում պտուղները են Իսկ խոշորապտուղները, կորիզը: օրինակ Երնանի, Խոսրովենի սորտերիպտուղները սուր չժանգորող դանակովկիսում են երկու մասի, միաժամանակհեռացնելով կորիզը: Պետք է նկատել, որ ծիրանի պտուղների չորացումը կորիզների առկայությամբ աստիճանաբար իր տեղն է զիջում առանց կորիզի չորացմանը: են հազվադեպ Օիրանի պտուղներըմանր կտորներով չորացնում դեպքերում: Դեղձի պտուղները, ընդհակառակը, անհրաժեշտ է բաժանել երկու կամ ավել մասերի, ընդ որում կեղնի հեռացումը պարտադիրէ, եթեբարձրորակմթերք ստանալունպատակադրվա-ծություն կա: Այս դեպքում, եթե սկզբում պտուղը կտրվի կորիզը հեռացնելու համարն դրանիցհետո ենթարկվի քիմմաքրման,ապա կորուստԿերըկրկնակի կավելանան՝ի հաշիվ ալկալու լուծույթում քայքայվող պտղամսի, իսկ եթե ամբողջականպտուղը մաքրվի ն այնուհետն կորիզը, ապա կառաջանաորոշակի կեղնից հեռացվի դժվարություն այդ գործընթացի համար, քանի որ կեղնը սլկուն

կդառնա: Այդ պատճառով նոր մաքրված դեղձի պտուղները ենթարկվումեն մասնակիչորացման,որիցհետո դանակովկտրում են մինչն կորիզը ն երկու մասերը պտտելով հակառակ ուղղություններով բաժանում են երկու մասի: Պտղամսինկպած կորիզը հեռացնում են հատուկ դանակով, կամ մի կողմը սրած աղանդերայինգդալով: Խնձորի, տանձի,սերկնիլի պտուղներըկտրում են 2, 4 կամ 8 մասերին հեռացնումեն սերմնաբույնը: Ընդորում այդ պտուղները կարելիէ կտրելերկայնակիկամօղակներիձնով:Երկրորդդեպքում սկզբից հատուկ սրածբարակպատերովչժանգոտողպողպատյա խողովակներով հեռացննում են սերմնաբույնը, այնուհետն կտրատումմոտ 10 մմ հաստությանօղակների: Սերկնիլըկտրում են նան 10-15 մմ հաստությամբ շերտերի:Հումքիմաքրման ն կտրմանպարզագույնհարմարությունները բերվումեն նկ.29-ում:

1. Նկ.29.

..

ի

Պտուղների կորիվների ն սերմնաբների կտրման հարմարանքներ

հեռայման

ն

ծիրանի կորիվների հեռայման ձողիկ, 2 դեղճի կորիվները հեռացնելու դանակ, 3- հնդավորների սերմնաբնի հեռացման ն 4շերտիկների կտրելու խողովակ-դանակ, հնդավորների սերմնաբնի հեռացման խողովակ.

-

Արմատապտուղները կտրում են խորանարդիկներիկամ 10210210, ուղղանկյուն ձողիկներիձնով, հետնյալ չափերով. 10210» 5 մմ: Այս գործողությունըբավարար 28248, 62626, չափով մեքենայացվածէ:

(Սակերեսի քիմիական մշակում

Չորացման համար հումքի նախապատրաստմանվերջին գործողություննէ, որի նպատակն է պահպանելչորացվող հումքի գույնը ն որոշ չափովհեշտացնել խոնավության հեռացումը: Մինչն քիմիական նյութերից այժմ փորձարկված բազմաթիվ գործնականումամենամեծ տարածումնէ գտել ծծմբի անհիդրիդը / ծծմբայինգազ, ծծմբի երկօքսիդ/, որը ստացվումէ ծծմբափոշու այրմանմիջոցով: Այս գազովհումքը կարելի է մշակել նան հատուկ գլանանոթներից,որտեղ այն պահպանվումէ ճնշման տակ. ԾԾմբային գազով կարելի է մշակել համարյա բոլոր բաց գունավորվածություն ունեցող պտուղբանջարեղենը: Կան տեղեկություններ,որ բացի հակաօքսիդացուցիչազդեցությունից ծծմբայինգազը օժանդակումէ նան որոշ վիտամիններիավելի լավ պահպանմանը:Սակայնպետքէ հաշվիառնել, որ այս նյութի բարձր խտությունները թունավոր են օրգանիզմի համար, հետնապես պետք է ջանալ այն օգտագործել հնարավորին չափ քիչ չափաքանակներով:Օրինակ, Հայաստանում չորացրած շատ մթերքներումթույլատրվում է ծծմբի անհիդրիդի մնացորդային քանակությունը ոչ ավել, քան 1000 մգ/կգ, իսկ միջազգային ստանդարտներով /ԿոդեքսԱլիմենտարիուս/ն որոշ պետությունդրա թույլատրեփաստաթղթերով, ներինորնատիվատեխնիկական լի քանակությունըերկու անգամավել է, որը կարելի է դիտել, որպես մթերքիառավելություն: հայրենական չորացված Բացիվերը նկարագրածից,այսինքն "չոր" մշակումից, գույնի կայունացման համար լայնորեն օգտագործվում է նան "թաց" մշակումը: Այս նպատակով օգտագործվում են ծծմբային թթվի, նատրիումիսուլֆատի կամ բիսուլֆիտի ջրային լուծույթները, որոնք կայունլուծույթներչեն ն քայքայվելիս անջատում են ծծմբի ն դրանցում մշակման խտությունը Լուծույթների անհիդրիդ: տնողությունըկախված է մշակվող հումքից, սակայն ամենատարածված խտությունը ըստ ծծմբի անհիդրիդիպարունակության 260 է: Չոր ծծմբափոշու ծախսը 1 տ հումք մշակելու համար կազմումէ մոտ 1,5 -3,0 կգ: գունաԳունավորխաղողի,սալորի,շլորի ն այլ անտոցիանային գազով ծծմբային մշակումը վորում ունեցող պտուղների չէ, քանի որ գույնի գորշացումը քողարկվում նպատակահարմար Մ

կողմից, որոնք պարունակվում են պտղակեղնում: Սակայն ինչպես խաղողի, այնպես էլ սալորի պտուղներիկեղնըծածկվածեն բավականհաստ մոմաշերտով, որը դժվարացնում է խոնավության հեռացումը: Ջրազրկման արագացմաննպատակովայս հումքատեսակներըենթարկվումեն մշակման տաքացրած ալկալու /ԱԽՅՃՕՒՄթույլ լուծույթով շատ կարճ տնողությամբ:Մոմաշերտիհեռացումըհեշտացնելուհամար երբեմն ալկալու լուծույթին ավելացնում են ոչ հոտավետյուղեր: Չորացրած խաղողին կամ սալորին հատուկ փայլ հաղորդելու նպատակովօգտագործում են օլեինաթթվիթույլ լուծույթ: է բնական ներկանյութերի

2.7.6

Ջերմային մշակում

/

սպիտակեցում, բլանշիրովկա/

Կիրառվում է հիմնականում բանջարեղենը չորացման ֆերմենտների նախապատրաստելիս: Նպատակը որոշ ինակտիվացումը, ջրազրկման արագացումը, մթերքի եփման գործողությանհեշտացումնէ: Ջերմայինմշակումնիրագործվումէ ջրախաշման կամ գոլորշահարման եղանակով:Յուրաքանչյուր տեսակի հումք ունի առանձնահատուկ ջերմամշակման տնողություն ն ջերմաստիճան:Եթեհումքը մանրացվածէ, այսինքն դրա արտաքին կտրտված մակերեսը մեծ է, ապա խորհուրդ է տրվում կիրառել շոգեհարում,որի դեպքումհումքի չոր նյութերի կորուստը ավելի քիչ է, քան ջրախաշման դեպքում: Հում քի բավարար ջերմամշակման համար անհրաժեշտ է պահպանել 86..88-Ց ջերմաստիճան:Կարնոր է հասնել հավասարաչափ ջերմամշակման, որից էլ կախված է հումքի հավասարաչափ ջրազրկումը ն մթերքի եփվելը: Պետք խուսափել հումքի լրիվ ն եփվելուց, որը կարող է հանգեցնել հումքի քայքայմանը մեե ջրազրկմանդանդաղեցմանը: :

4.2.Պտուղների

չորացման տեխնոլոգիական

առանձնահատկությունները 4.2.1.Օիրան,

դեղծ,

սալոր-

Ներկայումս Յայաստանում չորացման համար օգտագործվո գտագորժվող ամենատարածված հումքատեսակըծիրաննէ: Տեսականորենչիր

ստանալու համար պիտանիեն

աճեցվող հանրապետությունում

հաշվի առնելով ծիրանի բոլոր սորտերի պտուղները, սակայն միջազգայինշուկայում տեղ գտած ծիրանի չրի տեսակները, մի քանիսին Կարմրենի, պետք է տալ ընդամենը առավելությունը սորտերին: Հաշվի Սաթենի Քաղցրենի,Խոսրովենի,Երնանի, մեծ տարածումչունեն,Երնանի առնելով,որ առաջիներեք սորտերը է օգտագործելթարմ կամ սորտը ավելի նպատակահարմար վիճակում,մնում է Սաթենիսորտը /իր մի քանի պահածոյացըրած են որոնք բոլորն էլ վերին աստիճանիպիտանի չիր տեսակներով/, է, ստանալու համար:Փորձերովապացուցված որ Միջինասիական քանակություններով սահմանափակ մի քանի սորտեր, որոնք տալիս էին դաշտավայրում, նույնպես աճեցվումէին Արարատյան չիր: բարձրորակ է լինեն Չորացման համար ծիրանի պտուղները պետք Է, փուլում:Դա նշանակում որ դրանք հասունացման տեխնիկական լինեն հասունացած,կեղնի հիմանկան պետք է ֆիզիոլոգիապես պտղամիսը է գույնը պետք լինի դեղին կամ բաց նարնջագույն, դ եստրուկցիայի պտղամսի առանց պինդ, պետք էլինի բավականին նշանների:Կեղնը չպետքէ ունենա մանրէաբանական /քայքայման սնկով կլյաստերիոսպորիումի հիմնականում վնասվածքներ: նան է ունենա

հետքերով, այն չպետք վարակվածության կողմից վնասատուների գյուղատնտեսական կարկտահարության, հետքեր: վնասվածության

ծիրանի Չորանոց հասցնելուց 2-3 ժամվա ընթացքում Այդ չորացման: է պտուղները հարկավոր նախապատրաստել ճառագայթների արնի է ընթացքումհումքը պետք պահպանվի ազդեցությունից: անմիջական է, երբ Առաջին գործողությունըջոկում տեսակավորումն կամ գերհասունացած հեռացվում են կողմնակիխառնուրդները, այլ կամ վնասվածքներով նան մեխանիկական լիովինխակ,ինչպես են կրկնակի նմուշները: Այնուհետնպտուղներըներկայացվում ն ջրովցնցուղման: լվացման մաքուր հեռացումն է, որը Հաջորդ գործողությունըկորիզների ձողիկներով/նկ. 29/ հատուկ է կտրելու միջոցով,կամ կատարվում են այնպես,որ երկու : Խոշորապտուղ ծիրանիպտուղներըկտրում մմ Երկու մասի 10-15 շերտով: կեսերը մնան իրար կպած են տեղավորում վրա բաժանվածծիրանիպտուղներըցանցերի -

դեպիվերն, որը մի կողմիցհեշտացնում բացվածքով է խոնավության հեռացումը, մյուս կողմից պաշտպանում է դրանց ցանցերին կպչելուց: Պտուղներն աշխատում են շարել խիտ, բայց առանց ավելորդ իրար սեղմելու, որը կդժվարացներ չորացումը: Մեկ մ2 վրա միջին հաշվով տեղավորվում կիսած ծիրանը է` պտուղներով 10-13 կգ, իսկ ամբողջականը /կորիզըհեռացրած/ 14-16կգ: Այսձեռով նախապատրաստված ծիրանիպտուղերնանմիջապես են ծծմբահարման՝ ենթարկվում մշակման, որն ծծմբի անհիդրիդով իրականացվում է հատուկծխահարմանկառույցում,որում տեղավորվում է մինչն 2-4 տ հումք: Խորհուրդ է տրվում ծխարանային խցերը բաժանել առանձին1,5-2 տ տարողությամբմասերի:Դրա նպատակնայն է որպեսզի պահպանվի ծծմբահարմանտնոքանի որ կանխանշվածից ղությունը, երկար ծծմբի անհիդրիդի միջավայրում պահելը նս կարող է հանգեցնելորակի անկմանը:Փոշի ծծմբի ծախսը մեկ կգ հումքի համարկազմում է 2-3 գ, մշակման տնողությունը՝1,5-2 ժամ: ՕԾմբայինգազով" չոր" մշակումըկարող է իրականացվել երկու եղանակով. ծծմբահարման խցում անմիջականորեն ծծմբափոշիվառելու, կամ դրսում տեղադրված հատուկվառարաններում այրելով նծծմբայինգազը ներսմղելով: Երկու դեպքումէլ ծծմբիայրմանսկզբումմիքանի րոպեիընթացքում ծխնելույզըբաց է թողնըվում, իսկերբ այրման գործընթացը կայունանում ն երնումէ ծխնելույզիցդուրս եկող ծուխը, է, սպիտակ որը ծծմբայինանհիդրիդնէ, ծխնելույզիանցքը փակում են: Որոշ տարածում ունիծծմբային մշակունը:Բոլոր գազով գլանանոթներից դեպքերումծխահարումն ավելի արդյունավետէ անցնում այն դեպքում, երբ հումքի մակերեսըխոնավէ, հետնաբարխորհուրդ է տրվում հումքըծխահարմանդնել երբ մակերեսը դեռեսչի չորացել: Մշակմանավարտիցանմիջապեսհետո հումքը տեղափոխումեն չորանոց ն ենթարկումջրազրկման: Չորացմանգործընթացըպետք է ընթանամասնագետի անընդհատ հսկողությաններքո: Չորացրածկիսապատրաստուկը լցնում են թղթյա կամ սինթետիկ պարկերիմեջ, առանձնացնելով դեռես խոնավմնացածնմուշմերը,որոնքհավաքումեն առանձինցանցերի վրա ն նորիցդնումչորացման: Այս տեսակավորումն անհրաժեշտ է, որովհետն,եթեչոր կիսապատրաստուկի հետ դրվի նան խոնավը, ապա վերջինս մանրէաբանական վարակի աղբյուր կարող է հանդիսանալն փչացնելայն: Յ0

Մինչն փաթեթավորումը կիսապատրաստուկըպահում են հով, մութ պահեստներում, որոնք սեզոնիսկզբում ախտահանում են, որպեսզի պահեստայինցեցովն այլ միջատներովվարակվելու վտանգըբացառվի: Դեղձի սորտերից չորացման համար առավել պիտանի են միջահաս ն ուշահաս սորտերի՝ ինչպես կորիզից անջատվող, այնպես էլ չանջատվող պտուղները: Դեղին կամ սպիտակ պտղամսովպտուղները խորհուրդ է տրվում չորացնել առանձին: Դեղձի պտուղները մաքրում են կեղնից: Փոքր խմբաքանակների դեպքում հնարավոր է սուր դանակովձեռքով մաքրելը, սակայն մեծ խմբաքանակների դեպքում անհրաժեշտէ կիրառել քիմիական մաքրում /նկարագրված է նախորդ գլխում/: Պտուղների ծծմբահարումը կատարվում է նույն եղանակով, ինչ ծիրանի պտուղներիհամար:Մեկ մշվրա տեղավորվումԷ միջինհաշվով 1418կգ դեղձի նախապատրաստածպտուղ: Արնայինկամ այլ տիպի չորանոցներումհնարավորէ չորացնել նան ալանի պատրաստելու համար դեղձի պտուղների "պատյաններ": Այդ նպատակի համար օգտագործում են համաչափ պտուղներ,որոնց կեղնը մաքրված է ն կորիզը հանած: Որպեսզի ջրազրկմանընթացքում,կծկվելու հետնանքովկորիզայինխոռոչը չփակվի ն չորացումն ընթանանորմալ, խոռոչում տեղադրումեն հատուկ զսպանակաձն մարմին, որը պտղի չորանալուց հետո

չոր,

հանում

են:

Սալորի պտուղներից չորացման համար ամենապիտանիները Վենգերկախմբի սորտերն են. ՎենգերկաԻտալական, Վենգերկա տնական,ՎենգերկաԱժանյան, ինչպես նան Ջայենթ Պրյուն ն մի շարք այլ մուգ գունավորվածությունունեցողսորտերիպտուղները: Սալորի չորացման առանձնահատկությունըկայանումէ նրանում, որ պտղիմակերեսայինմոմաշերտիհեռացմանն կեղնիմասնակի քայքայմանհամարկիրառվումէ կաուստիկ 95-անոց սոդայի 0,3-0,5 լուծույթ, որում մշակվում է հումքը 80...90:8 պայմաններում 1 1,5 րոպե: Սալորի կորիզները չորացնելուց առաջ հազվադեպ են հեռացնում, հետնապես 1 մ ցանցի մակերեսինտեղավորվում է 16-20 կգ հումք: -

առանձնահատկությունները Բարձրորակչիր է ստացվումխնձորիվերջին երկու տասնամյակումտարածվածԳոլդենդելիշես,Գոլդսպուր,Ստարկրիմսոն, Ստարքինգ, Ջոնաթան,Մելբա ն մի շարք այլ սորտերիպտուղներից: Պտուղներըջոկել-տեսակավորելուցհետո մաքրվումեն կեղնից մեխանիկական, քիմիական կամ համակցված եղանակներով, հեռացնում են սերմնաբույնը, այնուհետն կտրում 8-10 մմ հաստությամբ օղակների կամ4-12 մմ հաստությանշերտիկների: Քանի որ խնձորիպտուղներըպարունակումեն մեծ քանակությամբ դաբաղանյութերդրանք մաքրելուց հետո շատ արագ մուգ գույն են ստանում: Այդանցանկալիերնույթըկանխելուհամարմաքրված հումքըժամանակավորապես պահպանումեն ծծմբայինանհիդրիդի 1500 մգլլ ն կաթնաթթվի 2000 մգ/ լ լուծույթում: Սակայն այս մշակումը բավական չէ գույնի կայունացման համար: Ուստի չորացմանդնելուց առաջ հումքը 30-90 րոպելրացուցիչենթարկվում է ծծմբահարման "չոր" եղանակով: Հայաստանում մշակվող տանձի սորտերիցչորացման համար են Մալաչա, Անտառայինգեղեցկուհի ն մի ամենապիտանիներն քանի այլ ամառային ն վաղ աշնանային սորտերը, որոնց պտղամիսը պարունակում է շատ քիչ քանակությամբքարային բջիջներ: Սա ընդհանուրն գլխավոր պահանջնէ որ ներկայացվում է տանձի չորացման համար նախատեսվողպտուղներին:Տանձի պտուղներիմաքրման-նախապատրաստմանգործողությունները նույնն են, ինչ նկարագրվեցխնձորի պտուղներիհամար: Սերկնիլի պտուղներից չորացման համարպիտանիեն սեղանի սորտերի պտուղները, որոնք ունեն համեմատաբար նուրբ

կառուցվածքով բջիջներ պտղամիս, չնչինքանակությամբ քարային ն չորացնելիս չեն պնդանում: Նախապատրաստական միջոցառումներընույննեն,ինչ նկարագրվեցմյուս հնդավորներիհամար:

8շ

43.7

Կանաչ լոբի

Չորացմանհամար պիտանիեն կանաչ / կամդեղին/ լոբու անթել սորտերը, որոնց սերմերը գտնվում են մոմային հասունացման

փուլում:

Ջոկելուց, տեսակավորելուց հետո կանաչ պատիճավորլոբին լվանում են ն կտրում տարբեր ձների կախված հետագայում օգտագործելու եղանակից: Այնուհետն լոբին եփում են մինչն համարյա պատրաստ լինելը: Որպեսզիպահպանվիլոբու կանաչ գույնը, եփմանջրին ավելացնում են նատրիումիսուլֆատ: Նշված լուծույթի ակտիվ թթվությունը նատրիումի կարբոնատիմիջոցով պահպանումեն 8,5-09-ի սահմաններում: Լավ նախապատրաստված ն չորացված լոբին պահպանումէ դուրեկան կանաչ գույնը ն թարմ լոբուն հատկանշականայլ զգայաբանական հատկանիշները: 43.2

Բադրիջան

Չորացման համար պիտանի են բադրիջանի այն սորտերի` պտուղները, որոնցում սոլանինի /պտուղներինանդուր դառնահամությունհաղորդողնյութ/ պարունակությունընվազագույնէ: Այդ պատճառովուշ աշնանը հասունացող բադրիջանի որոշ սորտեր չորացմանհամարպիտանիչեն: Չորացմանհամար բադրիջանիպտուղներիջերմայինմշակման կարիք չի զգացվում, բացի այն դեպքից, երբ արագ շոգեհարման կամ ջրախաշմանեղանակովփափկացվումէ կեղնը՝ ջրազրկումն Առավելբարձր չորացրած բադրիջան է ստա ցվում, երբ կեղնը սուր դանակի միջոցով մաքրվում է: Մաքրման ժամանակ հեռացվում է նան պտղակոթին հարող պտղամսի կոշտացած մասը: Մաքրած պտուղները կտրում են շերտիկների, ձողիկների, օղակների ն այլ ձների, բայց ամենատարածվածձնը խորանարդիկներնեն` 8, 10, 12, 14, 18 մմ կողերով, որոնք ն արագ են ջրազրկվում ն պահելիս քիչ ծավալ են գրավում: Մինչն չորացման դնելը կտրտած հումքը հարկավորէ պահել 196-անոցկիտրոնաթթվին 192- անոց կերակրի աղի լուծույթում: ԾԾմբային անհիդրիդովմշակելիս ստացվում է պարզ հաճելի գույնովմթերք,սակայնպետք է զգույշ իրականացնել ծծմբահարումը,քանի որ ծծմբայինգազի մեծ քանակությունների

արագացնելու համար:

որակի

դեպքում բադրիջանն ի վիճակի է կլանել դրանից մեծ քանակությամբ, որը բացասական ազդեցություն է ունենում պատրաստիարտադրանքի որակի "Չոր" եղանակովմշակման վրա: դեպքում խորհուրդ է տրվում 1 կգ հումքի հաշվով այրել 0,2 գ ծծումբ ն պահել այդ միջավայրում15-20 րուվեիցոչ ավել:

«Օաղկակաղամբ

Ծաղկակաղամբիչորացման համար անհրաժեշտէ հեռացնել կանաչ տերնները ն կոթունը, թողնելով միմիայնծաղկաբույլերը: Վերջիններսբաժանվում են առանձինմասերի /վարդակների/3540 մմ տրամագծով: Ջոկման ժամանակ հեռացվում են նան ծաղկաբույլերի գորշացած կամսնացածմասերը:Երբեմնծաղկաբույլերում նկատվում են տարբեր միջատներ,որոնց հեռացման համարտարաբաժանված վարդակներն ընկըղմումեն 1-1.5:62-անոց աղաջրի լուծույթի մեջ: Լվանալուց հետո ծաղկակաղամբըջրախաշում են 6-8 րոպեիընթացքումջրում լուծելով նատրիումի բիսուլֆիտ՝ 600-800 մգ/լն կիտրոնաթթու 40-50մգ/լքանակությամբ:Մեկ կգչորացրածծաղկակաղամբստանալուհամար ծախսվումէ 33ՅՏ կգ հումք:

Սոխ, սխտոր

Չորացման համար օգտագործում են սպիտակ կամ մանուշակագույն,սուր կամկիսակծուսոխիսորտերիգլխիկները: Սխտորիպճեղներըւպետք որովհետնմանր էլինեն միջինչափերի, պճեղներովսորտերը դժվար են ենթարկվումմեքենայացվածկամ ձեռքով մաքրման, իսկ խոշորներում չոր նյութերի պարունակությունը ցածր է: Չորացնելու համար սոխը ն սխտորըմաքրում են արտաքինչորացածթեփուրանմանծածկակեղնից,վզիկինկպած չորացած ցողունի մնացորդներից ն արմատայիկարծրացած մասերից:Այս գործողություններըհնարավորէ կատարելինչպես ձեռքի ուժի, այնպեսէլ մեքենայացված՝ հատուկսարքավորումների միջոցով: Հաջորդ գործողությունը լվացումն է: Այն կատարվումէ թմբուկային կամ քամհարալին լվացող մեքենաներում: Որոշ դեպքերում մանրէաբանականփչացումը կանխելու համար լվացման ջրին ավելացնում են երկաթ-Բ-քլորամին՝ 0,15-0,256 քանակությամբ: Այնուհետնսոխը ն սխտորըկտրում են 2,7- 4 մմ հաստությամբ շերտիկների, հավասարաչափբաշխում ցանցերի վրա ն ենթարկումծծմբային անհիդրիդովմշակման, որից հետո տեղադրում են չորացման:

4.3.5

Գազար, ճակնդեղ

Բանջարեղենի չորացման տեխնոլոգիայում գազարը քանակապեսգրավումԷ առաջնակարգտեղերից մեկը, զիջելով, հավանականէ կարտոֆիլին:Չորացրած գազարի պահանջարկը շատ բարձր է սննդային խտածոների, մանկական սննդի մեջ, ինչպեսնան անմիջականորեն խոհանոցում,այլ բանջարեղենիհետ օգտագործելու համար: Հումքը սկզբումենթարկվումէ չոր մաքրմանվիբրացիոնմաղերի, այնուհետն թըմբուկայինսարքիմեջ: Այսգործողությաննպատակն է հեռացնել դաշտից եկած խառնուրդները ն հողի մի մասը, հետնապեսհումքի մակերեսըպետք է չոր լինի: Այնուհետնգազարը ջոկում են, հեռացնելով վնասված, շատ մանր կամ շատ խոշոր է թմբուկային նմուշներըն ուղարկումլվացման:Այնիրականացվում լվացմանմեքենայում՝ջրի բարձր ճնշմանշիթերի տակ:Այնուհետն ն գազարն անցնում է տաքացրած ջրի միջով /60...7058/ ուղարկվումկեղնիցմաքրման քիմիական,շոգեխաշման,ֆրիկցիոն կամ համակցված եղանակներից մեկով: Քիմիական մաքրման դեպքում կիրառվումէ 3-696 ալկալի, որի մեջ մշակվում է գազարը 2-4 րոպե տնողությամբ:Եթե գազարը գլանաձնին մոտ է, ապա կորուստների կրճատման տեսակետից նպատակահարմարէ ֆրիկցիոն մաքրումը: Այնուհետն կատարվում է վերջնական ստուգումը,կանաչ ծայրամասի հեռացումը: Չորացումից առաջ կտրում են ամենատարբեր ձների ն չափերի: գազարը Աճենատարածվածըխորանարդիկների,ուղղանկյունների կամ շերտիկների ձնով կտրելն է : /Արագ պատրաստման կամ մանկականճաշատեսակներիհամար կիրառվում է նան գազարի փրփրայինչորացումը, որի համար այն աղում են ն ստանում մանր

դիսպերսիայի զանգված/:

Հաջորդ գործողությունըջերմայինմշակումնէ90...96"5 ջրում րոպետնողությամբ,որից հետո հումքնանմիջապեսհովացվում է քամահարիչներովսառը օդ փչելով բարակշերտովփռածհումքի վրա: Գազարը ջրազրկում են նան առանց ծծմբային անհիդրիդով մշակելու, բայց կան տեղեկություններ,որ այդ դեպքում գույնի զգալի կորուստ է տեղի ունենում, որը պայմանավորվածէ Ավիտամինային ակտիվություն ցուցաբերող բետա կարոտինի քայքայմամբ: Եթե որոշվել է, որ ծծմբային անհիդրիդովմշակելն անհրաժեշտէ, ապա այն համատեղումեն ջերմայինմշակման հետ: Համարյա նույն տեխնոլոգիականգործողություններնեն կիրառվումճակնդեղիչորացմանհամար նախապատրաստելիս, ինչը 2-4

նկարագրվեցգազարի համար:Տարբերությունըկայանումէ լոկ նրանում, որ ջերմային մշակումնիրականացվում է սուր գոլորշու միջոցով, իսկ ծծմբայինգազով մշակում չի իրականացվում: որ

Կանաչ համեմունքներ

տեխնոլոգիայումմեծ Սննդայինխտածոներիպատրաստման ունեն չորացրածկանաչ համեմունքներըմաղադապահանջարկ

նոսը, համեմը, սամիթը, թարխունը, ռեհանը: Կանաչ համեմունքներն բարձրտեսակարարմակերես,հետնապեսդրանց աղտոտվածությունըդաշտումբավականինբարձրէ: Բացիդրանիցչորանոց բերվող հումքը միշտ էլ պարունակումԷ մոլախոտերն այլ խառնուրդներ: Այդ պատճառով ամենսապատասխանատուգործողություններն են ջոկումը ն լվացումը: Բացի մոլախոտերից ն այլ խառնուրդներից,կանաչ համեմունքային հումքըերբեմնպարունակում է մեծ քանակություններովփայտացածցողուններ,դեղնած տերններն այլն, որոնք նս պետք է հեռացվենջոկմանընթացքում: Կանաչ համեմունքները պետք է լվացվեն քամհարայինլվացման մեքեմայումերկու անգամ, որից հետո մեքենայիթեք փոխակրիչի վրա ցնցուղվեն սառը մաքուր ջրով: Այնուհետն հատուկ կտրիչ մեքենայում համեմունքները կտրվում են 30-50 մմ կտորների ն ներկայացվումչորացման: Միջին հաշվով մեկ կգ չոր համեմունք ստանալու համարծախսվում 10-15 կգ հումք: ունեն

է

42.37

Պոմիդոր

Պոմիդորը չորացվում է փոշի ստանալու համար, որը Այն չորացվումէ նանկիսված փոխարինում է տոմատի մածուկին: վիճակում:Վերջիններիսհամար օգտագործումեն երկարավուն ԳյուղդեպարտաԱմերիկյան սորտերը:Հայաստանում պտուղներով խորհուրդեն տալիսկիսվածպոմիդորի մենտիներկայացուցիչները ն 40 մմ տրաչորացմանհամարօգտագործել60 մմ երկարությամբ պարունակող հեղուկ խոռոչային մագծով, պինդ պտղամսով,քիչ հետո ենթարկվումեն սորտերը, որոնք նախապատրաստելուց կայանումէ ջոկման, արնային չորացման:Նախապատրաստումը ըստ չափերիտեսակավորման,լվացման, երկայնակիկտրման, ծծմբային անհիդրիդովմշակման մեջ: Չորացվումեն մինչն 1492 մնացորդային խոնավություն պարունակելը: Այս եղանակով է "Արնովչորացրած պոմիդորը չորացրածպոմիդորնօգտագործվում արնածաղկի յուղում" պահածոյի արտադրման համար, որը : որոշակի պահանջարկ է վայելում Արնճձուտքում

Փոշիացման միջոցովկամմածուկիխտությանհասցնելուց հետո պոմիդորիչորացումը ն այնուհետն աղացումըարդեննկարագրվել է վերը:Որոշ առումովնոր մճոտեցում է առաջարկելՄոսկովյան '"ԻՏՄ" ընկերությունը:ԱյդտեխնոլոգիաննախատեսումԷ հումքի ջոկումկտրատում,սերմնախոռոչային հեղուկի տեսակավորում, լվացում, հեռացում` լվացմանմիջոցով, նախնական չորացում, մանրացում, վերջնական չորացում, աղացում, փաթեթավորում/ նկ.30/: »

ճաք

-Ղ

Ց

այ|

ԱՏ Հ65|ԷօՀ2

|

2689| `

«ո

.

ոռ. ԹԻԽՎԷ

«25.5

ԻՐ

«շոլ»

--ՏՇՏշ|2 -

Ս

-

ճ

,

ՀԸ

|

Է)Յա

ԽաԷ

թ----՞կ ա

Վ

ՕՍ

:

ՕՀ--Հ»

"ո

|

Նկ.30. կ

Պոմիդո իդ

Ն

Ն

րտադրման րախ ալ

որա

ր

ի տեխնոլոգիական

է- ջոկման-տեսակավորման փոխակրիչ, 2- լվացող մեքեմա, 36- մանրացնող կտրող մեքենա, 4- վիբրացիոն մաղ, 5- չորանոյ, 9- հավաքաման, 10- լցնող մեմեքենա, 7- չորանոց, 8- աղայ, քենա, 11- վակուումային փաթեթավորող մեքենա, 12- պիտակավորում ն խմբակային փաթեթավորում:

4.3.8

Այլ հումքատեսակներ

Սննդայինխտածոների, ինչպեսնան տարբերբանջարեղենային, մսային,ձկնային պահածոներիպատրաստմանհամար մեծ պահանջարկկա չորացրած, այսպես կոչված, սպիտակարմատիքի նկատմամբ:Դրանքհիմնականումստացվում են մաղադանոսիԱ նեխուրիստորգետնյամասերից: Բավականինմեծ պահանջարկ են վայելում չորացրած կարտոֆիլը, տարբեր տեսակի կաղամբները,կծու ն քաղցր պղպեղիսորտերը,ծովաբողկը,պռասը, շնիտսոխը, մասուրը ն այլն: Սակայն այս հումքատեսակները չեն չորացվում: Հայաստանումդեռեսարտադրականծավալներով

ՉՈՐԱՑՎԱԾ

5.

ԿԻՍԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒԿՆԵՐԻ

ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ

Չորացրած պտուղբանջարեղենիպահպանմանպայմաններին ներկայացվող հիմնական պահանջները կարելի է ձենակերպել հետնյալ երեք դրվածքներով. 1. Պահեստների մթնոլորտի հարաբերականխոնավությունը չպետք է գերազանցի 70-80 «2: 2. Ինչքան ցածր դրական ջերմաստիճանում պահպանվի չորացրած կիսապատրաստուկը,այնքանբարձրմակարդակի վրա կպահպանվիդրա որակը: 3. Պահեստները պետք է լինեն մաքուր, նախօրոքախտահանված, կրծողների ն տարբեր միջատներիներթափանցումից

պաշտպանված:

Կրծողներիցպաշտպանվելու համարպահեստներիպատերը ամբողջ պարագծով հատակից 1,2 մ բարձրությամբ պետք է անցքեր ունեցողցանցերով:Ցեցերի պատված լինեն 10»:10մմ տեսակներիցչորացրածմթերքի համարամենավտանգավորները պահեստային / կամ կակաոյի/ ցեցը /Բքհծտեք6խԼթիՁ/, ալյուրի ցեցը /Բքհօտեճ Է«սհուծԲ/, հացահատկի ցեցը /Ոո6ՁՅ ցք8ո6իսՏ/ տեսակներն են: Դրանցից պաշտպանվելու ամենաազդեցիկ նախապայմանը դրաց ձվիկներով հումքը չկեղտոտելը, պահեստախցի մաքրությունը ն ախտահանումն է: Վերջինս իրականացնելիսպետք է օգտագործել այնպիսինյութեր, որոնք թունավոր են ինչպեսձվիկների,այնպեսէլ հարսնյակայինփուլում քիթեռնիկներիհամար:Այդտեսակետիցխորհուրդ գտնվողների, է տրվում օգտագործել "1" գազը /էթիլենի ն թթվածնիխառնուրդ/,

մեթիլի բրոմիդը, ֆտորաջրածինը: Մեթիլի բրոմիդը օգտագործվում ծծմբային գազով չմշակված կիսապատրաստուկի պահպանման ժամանակ:Չորացրածպտուղները փաթեթավորելուց առաջ երբեմն կիրառումեն նան պրոպիլէթիլենօքսիդով մշակումը: Ցածր դրական ջերմաստիճաններում/05 Ց մոտակայքում/ պահեստայինվնասատու միջատներըչեն բազմանում,սակայն պահպանումեն կենսունակությունը ն եթե կիսապատրաստուկը աղտոտված է դրանց ձվերով կամ հարսնյակներով,ապա այն փաթեթավորվածվիճակում սենյակային պայմաններհանելիս անպայման կվնասվիայդ վնասատուներով: է նան

6.ՈՐՈՇ 6.1

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

Հումքի

չոր

ՀԱՇՎԱՐԿՆԵՐ

նյութերի

հաշվարկ

Այսցուցանիշըկարնորէ ճշգրտելհումքըստանալուց

անմիջապես

հետո, քանի որ մեծ մասամբ դրանով է պայմանավորված պատրաստի արտադրանքի ելանքը: Հումքում չոր

նյութերի գործնականորոշմանհամար հիմնականերկու է կիրառվում. միջոց լաբորատոր

ռեֆրակտոմետրի միջոցովն հումքի միջին նմուշի

չորացման եղանակով:Ռեֆրակտոմետրով չոր նյութերի որոշելը բավականհեշտ ն արագ է, սակայնբարձրճշտություն ակնկալել նրանումն է, որ սարքի ցուցանակը չի կարելի: Բանը էջրում լուծված սախարոզայի նախատեսված քանակը որոշելու արագ

եղանակ

համար: Սարքիցուցմունքիճշտությանբարձրացմանը կարող են օժանդակելգործնական չափումներովգտնվածգործակիցները, որոնքյուրաքանչյուրհումքատեսակի համարտարբերեն: Իհարկե, այդպիսով ճշգրտված ցուցանիշը չի կարող բացարձակ ճշգրտության հավակնել, սակայն գործնական հաշվարկներում լիովինկիրառելիէ: Գաշվմանեղանակըպարզ է. ռեֆրակտոմետրի ցուցանիշը տեղադրվում է բանաձնում ն հաշվարկվում: Որոշ հումքատեսակների համարդրանք հետնյալնեն. ծիրան սալոր,

բալ

կեռաս

տանձ

խնձոր

21092008

7ՀՂ,« 517. 75 125» ՄՀ 118:

Հ0,30 «018 0.06 0.09: Հ

Օրինակ. ռեֆրակտոմետրովչափելիս խնձորի հյութում հայտնաբերվումէ 10,6596 չոր նյութ: Իրականումչոր նյութերի քանակը կլինի` (1,18 «10,65) Ժ 0,09 12,6696: Պետք է հաշվի առնել, որ ռեֆրակտոմետրով է որոշվում միմիայնպտղահյութում լուծվող, այսպեսկոչվողէքստրակտիվ չոր նյութերիքանակը,այննյութերի հեմիցելլյուլոզայի, լիգնինին այլ այս եղանակով որոշել հնարավոր նյութերի քանակը չէ: Դրա համարկիրառվում է միջիննմուշիչորացում, որի ճշգրտությունը զգալիորեն բարձր է: Այն իրականացնելու համար լաբորատոր եղանակներից որնէմեկիհամաձայնվերցվումէ միջին նմուշ ն չորացվում մինչն կայուն կշիռ: -

ինչ ջրում չլուծվող

թաղանթանյութի,

Յ9

6.2.Հումքի ծախսի հաշվարկ 1 արտադրանք ստանալու

պատրաստի համար

տ

առնվում ելու համար ոչ ոչմիայն միայ համար հ հաշվի հ հաշվարկըկատարելու էէ առնվում նյութերի քանակությունը հումքում ն պատրաստի արտադրանքում,այլ նան կորուստներնու թափոնները,որոնք առաջանում են հումքի նախապատրաստման, ջրազրկմանն կիսապատրաստուկիպահպանման ն փաթեթավորմանընթացքում: Հումքի ծախսը ընդհանուր դեպքում, որոշվում է հետնյալ բանաձնով.

որտեղ

Այս յս

չոր

100Խ.Տչ

(100- 9 .Տլ

որտեղ

հումքի ծախսն է 1տ արտադրանքստանալուհամար, պատրաստիարտադրանքիքանակը,տ, Տ., Տչ հումքում ն պատրաստիարտադրանքումչոր նյութերի պարունակությունը,92, »2-- հումքի ն արտադրանքիգումարայինկորուստները,Չօ Ք.-

ԽԼ-

-

է,

Խ, ելանքն տ Խ- նախապատրաստված հումքի քանակը, տ Տ, Տ,- հումքում ն պատրաստիարտադրանքում -

պարունակվողչոր նյութերիքանակը,4: հաշվարկելիս պետք է րն թափոնը.

առնել Կարզոտադրանքի ուհանքը

Թարմհո

հաշվի

Խ-Խ

1.

Տ,

.

,

,

որտեղ Է, գործակիցըցույց փուլում կորուստների քանակը,

Տ. Տ.

400-«

100-"»

(00»«).000)

Փ

Տ,

աստացի հեռացվածջրի

քանակությունը կլինի. Մ/

Տ, Տ.

ն

Պատրաստի արտադրանքի ելանքի ն գոլորշիացված ջրի քանակների հաշվարկ

6.3,

Չորացմանհամարնախապատրաստած հումքից պատրաստի արտադրանքիելանքը հաշվարկվումէ հետնյալ բանաձնով.

Խչ հլ. Հ

Տ

Տ»

ցածր թիվ:

`

որտեղ' լ շշ - հումքի կիսապատրաստուկիկորուստների Չ2, քանակն է, համապատասխանաբար, Այս բանաձնում հ/Հ1,հետնաբար չի նշվել: ն

տալիս նախապատրաստման

զեռացված

Սակայն հաշվի առնելով, որ հումքի կորուստների քանակությունը զգալիորեն տարբերվում է / գերզանցում է / կիսապատրաստուկի քանակիկորստից,այս բանաձնըկարիքունի ճշգրտմանհետնյալ կերպ. `

է

հետնապես այն 1- ից խոնավությանքանակության նախնական հաշվ շվարկման համարօգտվում են հետնյալ բանաձնից. Խ(Տ,-Տ) 7» :

-

Խ/, -Խշ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ

14.ՈօՈ0866/8

գործնական

պարենի պաշարման 1.Արնային չորացում միջազգայինգրասենյակ,ժնն: եղանակներ:/ՄԱԿ-իԱշխատանքի Թարգմանությունանգլերենից՝Գ.Սնապյանիխմբագրությամբ, Հայաստանի"Կանաչներիմիություն"/,Երնան, 1994 : Կօո ՛1Ւ8սԵթո ՄՄ, ԽսհԵՅսօո ՄՄ.,«սՇԵՋօհ ՒՇ. 11օօգոսոց Ի| ոէ Տօ8/6ոոց)6. ԼՅոժէծօհոյն, 7-8, 1984, ք.362-366.

2. ԲՏՏՏո

Տօ/8Թ Է., Քօ22օոՅ /Ճ., Օ6/ժժճ Ք ՍԱկշ282/Ծո6 Ժ6//6ո6ոց/Թ Խօեշռոօ 6 /ոոօմ82/0ո6. ՈՅԱ6ՏՏ/ՇՇՅ2/Ծո6 ժ6/8 հսետ. Ճցոօօմաոտ

3. ՔզՏօհլոօ

ժ6'

7, 1988, ք.51-57.

ԷՎՔՃ

6 |/ոոօԿՅ2/0ո6. ԱՕեշճոօ Է. Լ'6ՏՏՇՇՅ2ԹՕՈՅ ժ6Ա'ՍՄՅ. ՃցոՇօլխոՁ 40-50. 1988, Խ7, 96/ԷԿՊԷՃ, ք.

4.ՔԽՅ

8.Ր., Քոէտեա

Շ/ԱյԽՅ Ո/ԱԼԾՅԵՏ:

Ո/ա6888

ոքօոյ/ւ08

Ո.ճ.,

Ց/

Ի

0ՐՔՅՈՅ

7ՕԽԵՇՈԵՒԵՐ:

ՈքօԽԵԼԱԽՏՇԻԻԽՕՇՀԵ,1982, 80

16.ՓՈՄՕԻԽԻՕ

Շամ

Ր. Խ.,

ՈՄ.ալԾՅԵՏ:

74/68/08

7.Խ.

ոքՕԽԵԱՍՈՇԻԻՕՇԼԵ,

7. ԾետԻ Ւ/.:

Շ. Ճ. 16ԿՕոՕՐ/Ջ

1974,6.434.

Օյահտ ՈՌՕ/Օ8 1983,6.41.

ճ.Շ.

080167

«Յք:ՕՓծոջ,

ՇԱՄ

Լ«Իօոօրտց

1971, 192

Շատ

Յ303ՄՈԾՑՈՎ5.8., ճՃ.ՇոքճՑօԿԻ Մ

10. «Յւ3.Ճ. Խ.:

Ո/ւ6Յ8

ՇմտտՎ Ճ.

175.

«Յքոօ0Փ6ոցտ Ոոօրօ8.

ՇՄԱՇԻԵՏ« Օ8ՕԱ16Մ7,

6.198. ոքՕԽԵԼ Ա

ՍՈՇԻԻՕՇԼԵ, 1976,

Ոքօ/380ո6180

11. Մտք3868 ԽՄ. հ/.

Շ.

8...

ՈքօտմՅ80ր6188.

ՇյատոծհօրՕ

ԽՅՇ-6ք

1985,

ՃքօոքօԽտՅոճյ.

Խ.:

ոքօրյուօ8.

ոտսլ6Յե(

ՒԷլ., ՈօոօՑօատտ

ՀՅԾՅԻօՕՑ Ո.

Փթյուօտ.

տ

6.

6. Ուտւալ6888ոքՕԽԵԼԱՍՈՇԻԻԵՕՇԼԵ, 1976,248

9.

Ոտալ6ՅՅ8

Օ8Օալ6մ. հ/.:

ՇքճոՒՇտ Ճ3/տ.

ՈՅքՇՈՅ ա/ՄՑԵլոքՕ/380ՌՇ188 ՇՅոօՑՕՈՇ180, 9, 1989, 6.22-25.

ԱԽ ԱՁ

73:ՕԽՁ

12.ՕՐՅԽՄՇՋԻ Ր.8., ՈքտոօքՋիՔ.Ր. ՐՇոտՕյօ18Ի0858ՐՇՈ-6 ղոք Շյայօ7 ՇՅՂՕՑՕՈՇ180, 9, 1989, Շ.30-31. ողօոօ8.

13.Ո6Ո208

5.8.

ՇՕՈՒԾՎԻՕՄ

ՈքտաոօուԾԻ/Մ6

ՇՇ6ՈԵՇՏՕ2«03870186ԻԽԵ «0392Շ186ԻԻԵռ«

ոքօո0Ց",

Ոքօղյօւօ08. Խ..:

ՅԻԵՇ6քոոտ ոո

Շ6.

"ՇայՁ

Եր:Խճւօքտճոօտ. տ

8/ՒՕՐՔՃոՅ

Տ:6քոտտ.

6.

Ո/տւա6888 ոքՕԽԵԼՍՈՇԻԻՕՇՀԵ,

(ՈՒՅԾՔՐ

8.

ոոօղօ8

Շ/աոճ

Ո6ՈօՅՑ

տ

Ոոօոօ8

տ

ոածՅՅգ

քտատե Է/.Բ., (ՕՈԵր6ԻՇ6քոՋ.Խ/., (ՕՇՇՅու 8.

ՇՕՈՒՇՎԵՕՔ

ՅԺԳ/ԽՄ/ՈՄՔՕՑՅԻԱԻԽՕՄ

ՈՔՕԽԵԼԱՈՑԻԻՕՇ,,

Խ.:

Խ/.: տտ.

6.

ք86717716ՈԵՒ

ՈՔԾԽԵԼԱՈՑԻԻՕՇՈ»,

17.

ՇՄատութ.

1987, ք. 74-79.

1978, 279

ոքօտօշ«Օչ«ո6Ի

15. ՇՄՈՄՎ Ճ.Ճ., Յ03/Ո687Կ Խ.8., ՈՕՈՕՑՇԽԾոՑ 8.Ր.

ՃՏքէն է5Շհոօլօց16ՈՅ 6ՏՏ/ՇՇՅ2/ԹօՈ6 ժ6: քոօժօէն Սօց6է2ի.ՃցոօօլԽոՅ6 /ոոօս22/ԾՈ6. ԱօեշՅոօ ժ6Ա' ԷԿԷՃ, Կ 2-3, 5յքոԿ Օ.,Քօքատ Փ. Շյասճ

Շ/ԾՈՄԽՁԱՄՕԻԻԵԹՑ

Է.Լ.

ոքՕԽԵԼՍՈՇԻԻԽՕՇԼԵ,

1975,3336.

5. ՏԹԱԹոօ Ս.

6.

ՄՅՅՇԾԵ

քճՇո/ւ6ոԵՒՕՐՕ

ՇԱՐՊ

Շ6ՈԵՇԵՕ-

ՈքօՓտՅոճ, 1958, Շ.238-247.

հ/.:

Խ.:

Ոտււլ6888

Շ /ՇՈՕՈԵՅՕՑՅԻՈԾԻ

ՈՐՈՅՋ

տ Ո/տԱլԹՅ29

ձ. ՉՈՐԱՑՄԱՆ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՆԱԽԱԲԱՆ

1.3ԻՄՆԱԿԱՆ

1.1 1.2 1.3

աաա

Աաաա

ւ...

աաա ականաաաաա Յ

նաւն

աջակ

ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԼ

Հումքի հիմնական հատկությունները Օդի հիմնական հատկությունները Ջրի կապի ձները ԽՈԼմքում

Ձ.......................

աաա

ՊՏՈՒՂԲԱՆՋԱՐԵՂԵՆԻ

2.ՉՈՐԱՑՐԱԾ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

մաաորաթ

Լ...

3 ՉՈՐԱՑՄԱՆ

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

ւ...

Բնական չՌՈԱՍցՈԼՄ 3.2 Արհեստական չՌր.ացՈւմ 3.2. 7 Կոնվեկտիվչորանոցներ 3.2.2 Կոնտակտայինչորանոցներ 3.2.3 Չորացում փոշիացմամբ 3.2.4 Չորացումփրփրացմանեղանակով... 3.25 Թմբուկային չորանոց 3.2.6 Չորացում պայթեցմանմիջոցով: 3.2.7 Չորացում "եռացող"շեր Ով 3.2.8 Վակուումայինչորա ցՈԼմ 3.29 չորացում Ջերմաճառագայթային ինֆրակարմիրճառագայյթներովի 3.2. 70 Դիելեկտրիկչորա ցՈԼմ. ՈՒ Ը 47 3.3.Արնային չորացում 3.3. 1 Արեայինչորացման հիմունքները 3.3.2 Չորացմանհամար կիրառելիսարնային էներգիայիընձեռնածհնարավորությունները 3.3.3 Արնայինչորանոցների տեսակները 3.33 7 Արտադրական հզորությանարնալինչորանոցներ 57 3.3.:3.2 Չեռանկարալինարնալինչորանոզներ 3.3.3.3 Օդի հոսքի փուփոխական

3.1

աա

աաաաաաաենաաան

Լարա

ա

աաաաջարթ»ը

աապարառ

ե

աաա

աան

աւարտ

եա»

աաա»

աաա

ՍԱԱԱԱԱԱԱԱԱՈ

աան

եա

ուղղությամբ

չորանոց արնային

Լավա

Ձ.........................................

Շարժականարնային չորանոց հայելիներով արնայինչորանոզ 3.3:3.5Խտազնող 33:36 Սինթետիկթաղանքներովարնային չորանոզներ

Ձ.....................................

.ԼԸԸԸԸԸԸԸԸԸԸԸԸԸ

աա

աաա

ամաանն

Լե

Լ...

5. ՉՈՐԱՑՐԱԾ

ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ

6. ՈՐՈՇ

աաա

ԿԻՍԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒԿՆԵՐԻ

Լ...

անա,

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ՀԱՇՎԱՐԿՆԵՐ

Հումքի չոր նյութերի հաշվարկ 6.2.Հումքի ծախսի հաշվարկ 1 տ պատրաստի արտադրանքստանալու համար 6.3 Պատրաստի արտադրանքի ելանքի ն գոլորշիացված ջրի քանակի հաշվարկ վարկ........... 6.1

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

աապաաասաաաաացաաաաա

111.1.

ւատասմաարաա

աաա

Լ...

Լա

աաա աաա

ԼԼ...

առաապաաաառ

3.3.3.4

Հումքի նախապատրաստումը չորացման 4.11 Ընդունում, պահպանում 4.1.2 Ջոկում, տեսակավորում,լվացում.................................... 4.1.3 Կեղնի հեռացում. 4.14 Կտրում աակ աաա նա 4.7.5 Սակերեսիքիմիական մշակում 4. 1.6. Ջերմայինմշակում/սայիտակեցում/ 4.2 Պտուղների չորացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները 4.21 Օիրան, դեղձ... 4.2.2 Խնծոր, տանձ, սերկնիլ: աաա 4.3 Բանջարեղենի չորացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները 4.3. 7 Կանաչ լոբի...

ԱՂԱ,ԱԱԱԱԱՂաԱ

Աոա ոտ: 4.3.2 Բադրիջան 4.33 Օաղկակաղամբ 4.3.4 Սոխ, սխտոր աավան աան 4.35 Գազար, ճակնդեղ. 4.36 Կանաչ համեմունքներ» 43.7 Պոմիդորո աաամապաակաապացաամաա 4.3.8 Այլ համեմունքներ

Լատ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆ

4.1

Գ.Գ.ՍՆԱՊյԱՆ

ՊՏՈՒՂԲԱՆՋԱՐԵՂԵՆԻՉՈՐԱՑՈՒՄԸ

(ՏԵԽՆԻԿԱյ/Իե ՏեխնոլոԳԻԱյԻ

ԱՐԵԿԱ/)Ին ՉՈՐԱԾՈՒՄ)

ՀԻՄՈՒԿՔՆԵՐԸ,

Օ.ՕՇ.Տոճքյ/Ճո ԲՋՍ/Ո

ՄԷՇՔ48ԼԷ

08/7ԽԶ

(քոռՇլք/ԹՏ ՕՒ 1ԹՇհոյգսթ Ճոմ 1օճհոօ/Օցյ, ՏՕ/ Օղոոց)

ա 15721127: ՇԱՆ

՛10,1008501-Մ

ՇՂԱՒՈՒՄ (6ԸԽՕ0851

ՇՕ4ԽԸՎԱՅՑ

7ՇՆԱ001ր,

ՇԱ)