ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

ՍՍԹ

ՎԱՅԿԱԿԱՆ

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԱԿԿԴԵՄԻԱ

ՍԵՐԻԱ

ԳԻՏԱԿԱՆ-ՀԱԽՐԱՄԱՏՉԵԼԻ

Էչ.

ԳԱՔՐԻԵԼՅԱՆ

ԲԵԿեՏՈՎԱԿԱՅ

ՍԵՐԿԵՎԻԼ

112111

րր

2111111712ՅՄ

ԱՃՖՎԱԾ-ՈՕՈՏՈՑՔկոՑ

ՀԱ ՅԿԱԿԱՆ

ԸԲԹՅՑ

ՍՍՌ

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

Ճ.

ՐՃՇԹԱ: ՄՎԱՏԵՔԱՎԵԼՕ8ՇԵ4128

21:11:11:

ՃԻ

ԱԿԱԴԵՄԻԱ

է. Հ. ԳԱՐԲԻԵԼՅԱՆ-ԲՍԿԵՏՈՎՍԿԱՅԱ

ՃԱՃ

ՈՅՈՃՔՈԵ`180

ԳԻՏԱԿԱՆ-ՀԱՆԲԱՄԱՏՉԵԼԻ ՍԵՐԻԱ

բ,

ՍԵՐԿԵՎԻԼ

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ՃՔԳՅԱՇԱՕԸՇՇԻ

հՐԵՎԱՆ

ՍՍՌ

ԳԱ

ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

195»

ակադեմիայի Գիտություննեւի խուճողիռրոշմամը: Խմբազշական-հչատառակչական

Տպագովումէ ՀայկականՄՍ/Ւ

ՄԲՔԱՆ

Անդրկովկասյանն. Միջին-առիակա

Հիմնարկների ան դիտոաճնեաաղուտական թերի ւան ուսումնասիրության խոշոր ուշիուաւո

որ

կոնսերվի ճույրենական բուռն աճող նը կարիք է դգում տարբեր պտուղների, այդ Հոռիույթի: երե սովետտկան կարգերի Հա ժեր երկրի տարբերշիջտններում ստնղդժվ հ կոլոնոնսոայյինընդարձակ պտղաբուծակ ներչ որով զգալի չորիով ապաճովվելէ կո բերությունը ճիմնական սյողատու ահս ապա նույն բանը չի կարելի ասել սեր Մխնչհայսօր ոչ մի տեզ սերկնիլի խոշոր ճ չի ստեղծվել: Դրա ստնղզժմանը խոշոր չ ւերկնիլի բիոլոգիական նե նրա մշակությա կան պարզաբանումը: Սակայն այղ «արց լավ ումուինասիրված չեն եղել ե Ժիոլն վե

Ժիդասատանն երի տարածությունն ընդարձ

ՍովետականՄիությանՍոմունիստակ Համագումարը կոնսերվի արզյունաբներ փոնդիրդրեց՝ 1251 թր. ընքացքուի ների վերափշակության արտադրանքը 8յ2-Հաագումարը առաջաղիանք տվել կոլոն

ԱԲԱ

ներկա Ճամեստ աշխատանքով,Հեղինակն աշխատում լ Հայաստանի սերկեիլի հշաՀամառուռակի ընդճանրացնել կության վերաբերյալ կատարած ուսումնասիրության արդյունքները, Հույս ունննուլով իր ուժերը ներածի չափ որոշ

ոհաղուբլիկոյի կոլոնտեսությունն»օգնություն ցույց տալու նե կոնսերվի արզյունարերությանը: րին, սովխուլներին

ՍԵՐԿԵՎԻԼԻ ԺՈՂՈՎՐԴԱ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՍՍՈԻՄ-ուի, այդ թվում ոտ

Հայկական ՍՍՈ.ուք, սերկեիլը չի տտրուծված։ Միության մտեջնրա դբաղեցրաժ տարա"

նՃ այն էլ ժությունը շատ աննշան է, մոա 4,9 Պա վար ձՃեկտար դլխավորապես, «ամարյա արդյունաբերական նշանակություն չունեցուլ մանը, իրարից անջատ-անջատ տնկարկների ձեով: մերկնիլի տարածման տեատսկետից ՄիուՀայաստանը ռնսԹյան մեջ օ-րդ տեղն Լ բոնում, իսկ Անդրկովկասյան պուրլիկաննրում՝ նրրորդ եղը: կարնդամենը 71 Հազտր ծառ (մուավոՀայաստանու դուպես 216 «եկտալր),որոնք ճիմնականում գտնվում են երեդոնի ն հան "արող շրջանների այգիներում ն սլարոհզննրում: Բավական քանակությամբ ռերկհիլ կա նան Մեղրու,

էչմիածնի, Սզիղբեկովի, նոցեիբերյանի, Այավերդու

շրջաններում: Հայկական ՍՍՌ

պտզատու

այ

տնսակների մեջ

տերկեիլը կաղմուժ է 1,700, իսկ չնդավորների մեջ՝ 60. Ներքինշուկան վղալի պաճանչ է ներկայացնում սերկնիլի հն' քարմ պտուղների հ քն՛ վերամշակման ժիջոլով երանից որաարաս աված տարբեր տեսակի ալրսուսդրանքի հկատմափբ: Մակայնսերկնիլի ս«ոլառմանասպարեվում պնաք է նշել որոշ սնլոնայնություն, այսինքն նա դործ է ածվում աշնանը եհ ձմռան սկղբում: է շատ մերկեիլի ոլաւուղլը թարմ վիճակում դործաժվուի աննշան քանակությամբ, այն էլ փիայն նրոս մշակության վայրերում, ըտռ սրում ուտելու Համար դործ են աժում բաղզցր

դործ է ածվուսի որպես շամեմունք սերկեիլը

որոջ

էն

նան

շարար

Պռուղըկորատուք

մանի

կտորների ե երկարավուն

կոնսերվի անրկեիլի նշանակությունը

այլն:

Խժորումն ույինարդյունարերուրյանմեջ

ցուկատ, պաստեղ

սոա-

այս անգամանքը ն սերկնիլի ժոդովըըդա-տնոնսական նշանակությունը, վուԺիունննական կառու րությունը ն մասնավորապեսծայկական ՄՍՌ Մինիսարների մի շարը միջոցառումներձհոք առան սերկնիլի Սովետը րածությունն ընդարձակելու ձամաձայնվերադաս օրգաննե-

Հաշվիառնելով

կնիլ:

տարբեր պտուղզներից ոգելից խմրչքներ պառսորատոոնլու ժամանակ, օրինակ՝ ն եվա քաղցը քթվությամբ խնձորներից սիղը պատրաստելիս սերկենիլիճյութը գործ է ածվում կուպաժի ճամար: Չնայած վերամշակվածսերկնիլի Ձ9մեծ պաճանջի, կոնանրվի արդյունարերությունը, Ճումուլքի րացակայության վերամշակում է շատ քիչ բանակությամր սերսլատճառով,

(ադչ

ճրուշակեղենի արդյունարնրության չինջ:Այսպես, սհիկեիլից պասորաստում են՝ մուրաբա, ալովիգլո, ժելե, ջեմ, կոմպոտներ, դովացուցիչ ջրերի ճամար օշարակներ (սիրողներ), մարմե-

Մոժ

որ Պյունն ստանա խտություն: Այլ

ու

քիչ քանակությամբջրի ճետ, մինչե մուղ վարդադույնգունավոլուք հ սիրուլի ձեռվ մատուցուի են ճաշի:

են

ածոսքի, շոդեխաշուի ն այդ ձնով դործածուի: Պատրաստումեն նահ, այսալես կոչված, «սերկեիլի աոլ-

ճանելուց ճետո, մեջը

սերկնիլ՝արսմատիվացիայի«Համալո

անրկեխլիցժիջուկը Թարսի

խառնոսի

քշիում' շաբարի, յուղի

ւյ:

են

տր

խորոված դրությամբ, տապակած մսի ճետ, կա թե սնրկեիլը խճողում նկ ծեծած մսով ն րընձով: Ռրոշ կոմպուռներպատրաստելու ժամանակ,ինչպես, օրինակ՝ տանձի կոմոլուոը, «ե-

ն այլն: կերակուրենըի մեջ. ինչպիսիք են տոլման, բողբոջը Ն նան գործէ ածվում որպես խավալոռ(գարնիլ:), թարվ կատ

Հաճախ

իսկ Սրու ոչտուղները՝ կերակուրների պրոուղները, մեջ: Ավելի

սերկնիլ։

1990-1955

թթ. Հայաս

Ճավար տարի է,

շնոր

մղիբնջանուժ:

փան

արնմուաքից ճարող սկսվում է Թուրքմենիա վաղի լեռներում, անցնում է հրանի Հլ

մին Հարավից հ

մշակությունը: ծավանականէ, որ այգ է 2ննց այն տեղերում, ոլոոնղ տարա ննիլը։ ներկայումսվայրի ռերկեխլը տա

Ավելիքան չորս

ԵՎ

ԲԱՇԽՈՒՄԸ

ՍԵՐԿԵՎԻԼԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

կորատիվ բույսեր` սլուրակներում տն բուծության մեջ սովորական սնրկնիլն ալես սանձի շատ սորտերի սպատվ տատանալու Ճամաղո Հայաստանումսերկեիլը կարելի րական նպատակուլ՝ պաճածոներ նե ոտանալու, ինչպես նան թարմ վիճակ ասոլարեզում սպառելու ճամար:

ծուցիկ սոսինձ, որն օգատագործ է թերության մեջ ն իբբն արաբական խե Անբկնիլի որոշ տնսակներ օգտագ

կացնու միջոց: Մերկնիլի ընափայտը պինդ է, ոպբտակավուն ղույնի, պիտանի է ճամար: նրա սերմերից սկզաթրաստնլու

Հիվանդունյունների, դեպքումօղտագործվումէ որպես կաղլ Անրմերը դործ են ածվում որպես կուրր

լեղու տղզիքային՝

Սերկնիլը որոշ գեր է կատարում հության նան այլ նագավառներում: Այ

րի որոշման` 1400 ճեկտար

Աղըընջանումնա մասսայլականորեն տարածված է Դին Դուբայի Խայխասի միչի, ծովափնյա շրջանննրում: Վայրի անրկնիլի ամենից եժ քանակի մոդառուտնիր կան դայա քենդոսք, ասլա Մատուրի, կուսարչային Խաչմասիավաղան-

ներում:

Վայրիացուծ դրությամբ սերկերլն

ուի, Տաջիկոտանումն

Վրան

աճում

Դրիժուի,

այլն:

աաղորժել են

ոչ

միույն սռոնլու ամար,

այլն իրրե բուժակ

միջոց:

Մերկեիլը տնտնսական կիրառում / ունեցելՖրանախուլում 11 դարի սկղբում, Անդլիույում 417 դարում: ՀՄ դարի կեսերին Անդլիայում խորոված սնրկեիլը մատուցելիս են հղել

բանկետներում:

Աղրինջանից սնրկեիլն անցել է Ղրիմ Ուկրաինալի հլ հրանի Դյուտարավայինչրջանները, իսկ Թուրքմննիայից ոնապուրլիկաները: .տիաից՝Ավղանատանն Միջին-ատիական: եվրոպականերկրների՝ դաղութներ նվաճելու շրջանում, է ամրողջերկրուգեյի վբոո։ ռերկնիլը լայնորեն տարվել ԱՄՆ-ում, Վիրդինիայում առին օրինակ, անըկերչի Այուվես, Հիշատակվումէ 1648 քվականին: Մերկնիլ կա Ավառրալիտն ճարավույին՝ ինչ նս նան կալում, արնհենլլան յում, Աֆրի Սախայում: ու

Հայաստանի անտառներում վայրի սաերկնիլչի պունված:

(ինըոնապուրլիկայում սերձեիլը մշակվում

է միայն պարտելայաոնղ ներմուծված է Հարկան հրկրներիցժի քանի Ճաղար տարի արանից 1ոււեջ:Հուլ ժուլովբրղի լուրոուրայիսաաւմությունը սկսվում է շեագույն ժոմանակներից ն ոտ երնք Ճազարայա անցյալ ունի: Հավահական է, որ անրըկեիլըներմուծված լինի ՀայկականՈՍ Ռեոչպուրչլիկոլի ննրկայիս տնրիաորիան Ճայ ժողովրդի այլ երկրրների տեւո ունեցած ուժեղ առխարակոան ժողովուրղների կուլաուրական կյանքում սերկնեիլըերբեք Հարալերությունննրի ժամանակ: խոշոր նշանակություն չի ուննցել, ինչոլիսի խոշոր նշանաՎայքի սերկնիլի աճման կննարոններիցերա մշակովի կություն նն ունեցելխաղողը, ձիա ոուղը, Սուղը: ձները որաժվելենեան աշխարոիս այլ հրկլննրը, հալ արե-

հերոսի

Հավանականէ

նս

առո 7-րդ ղալրում փեր թվար(Բայրծլոն, եգիպտոս), կությունիպ առաջ նան ծչունասյոանում,ուր նա հերտուժվել1 (հրետե կղղուց):Հույները նիղոնիուլից սերկնիլն անվանել են

ելքում

ոսկե խեձոր կորի նիդոնիական խնձոր,որի ն ծադել Լ դիոական (լատիներեն) անունը` ծիդոնիսս (ԸՅմօոլո)։

երոռ

Հին Հայաստանում ռերկեիլիսատուղի սրնծ այբ ուներ։ ժամանակօրենքով ռլարտադրվումէր, որ Հարսանիքի Սոյոնի ռրը որսն ու փեսան սերկնիլ ոսոերն, քանի որ անըկեիլը Համարվում ր բախտավոր ընտանեկան կյանքի սիդվոլ (նշան)։

Հունաստանից սերկնիլը յուրա ծվել է

նայ նրա դաղութոնդերից ամրողջ եվրողա: Հռոմնականկայսրության ծաղկման շրջանում Հռոնացիք ներտուսաերկեիլը ծնչ են իրենց տիրապետության«լուսիսային չրջանները: ենըը,

ասլա

այդ

Հոոմեայիքունեցել

են

անրկեխլիվնյ

սորա,

որոնք

օղ-

ՍԵՐԿԵՎԻԼԻԲՈՒՍԱԲԱՆԱԿԱՆ

ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Անրկեիլի0սաւտկանուի է խնձորաղգիների ( ԺՈՈԼԵԱՇ ԶԸ) բնտանիքին, Ցիղոնիա սեռին հ Սրլոնգա(ճր(Ը»զօոլո) կարոաւվուն տնսակին: նմ) Օելթոքո մերկեիլն աճուժէ որպես ժառ կայի ժուի։ Նայած առման է ննթարկվուն, երոլայմաններին նա խիստ փովփոլթո՞ության

պաակիմինչե 50 մ չշրջաՀասնելով 12 մ րբարձրության՝ դծով. ոիպես թուփ աճելու դեպքում ունենում է 2-ից մինչն 7--Փ բուն: Բունը լինում է ցածր կամ միջին բարձրությամբ: պոակը՝ լայն կլորավուն, փոված ճյուղերով, դոնաձե: Բունը՝ ճարթ մակերեսով, ճաղվադեղ կոսողուռ, ի ինի մակերեսը` ծածկված պոկվող կեղեռվ։ Աճող Միամյա չիվերը՝ միջակ աճնցողուցյամբ, առո՞Գազան, պարչնադույն, ոսպնյակներով:

բեժե

6--Տ աի

բաց

մոթարադույնից ինչն. Ճարդադույն,խիտ քաղիքա-

Խնձորից ն

«ինչն

Կանա

Չինաստանում կան պտուղներ մինչե կզ կշռով:

յտված:

տոատ

սմ

Լրնարուցյամի

մատելոիէ, սերմերն լորձունքով. պաղակոքր նման է խսձճորիպտղակոքին կամ բացակայում է, կամ թույլ է ար-

առով,տերնանման բամակաթերքերով. սերմեարունը բաղզ-

անձից սերկեիլըաարբնրվում Լ ճետնյալ Հատկանիշներով.պտուղները պինդ հն, քավաղատ մակերե-

ման

հավի շերտով, դեղին գույնի, ժսել, ֆարացաժ բջիջննթով, քիչ ճլութալի, ոտիռլը արոմատով, ճինզ ընանի, Մեծ քոՖֆակությամբսերմերով (մինչե 85 ճատ), ցուրաքանչյուր ընի ճատ տԺեջիրար կպած 5--20 Սերմը ճակադարձ ձվաճե, որի քաղանթը քրջվելիս լորձունք է բաց Թողնում:

ված

գր

կամ վլանչակամձե,ձածկ-

երկարությամբ, մինչն 120--200 սմ երկարությամբ, 10--100

օղակամձն ղասավորությամը, սերմնարանը

կշռով". վայրի պտուղը 2,5--8,8 Դրամ կշռով ինձորաձե, տանձաձի

Գաուղը՝

ները 19--21, Ֆֆերքնադիր:

2--12 սմ երկարուշիվերը, նայած սորաիխն՝ Ծազկակիր փյամր, 0,3--0,5 ափ ճաստությամբ, ուղիղ, երբեմն ծռած, մուղլ ղարչնադույն,խիտ քավուռ, ծածկված մանր ն խոշոր, կանաչ կամ մուլ կանաչ գույնի ոսպնյակներուի ճառա, կաշվենման, քավուս, կապտավուն, Տերնները՝ ձվաձն կամ Էլիաս ձն՝ Հավասար կամ բլրակավոր մակերեաոռվ,ուղիզ կամ ղեպի ներո ուղղված հզրերով: սմ տրամագծով, Ծաղիկները մեկական են, խոշոր, 4--Տ հրկսեո: Բաժակաթերթերը ծածկված են խիտ Սուիրանման արծաթավփույլթավով. պսակաթներթերը՝ սավորաբարվարդոադույն, ճակադարձ ձվաձե, մուտ Ց աի երկարությատը Առէջք-

մ:

Սերկհիլի ճյուղերը հաղգակի

տնսակքերի, ինչպ

Ծուդկակիրշիվերի ծայրերի նավոավ անեի լավ են զարգացածլինում ե ունենու ժար բնորոշ ձնե: Մաղկակիրշիվ առաչ բե է հնաոիդ սռարվա գարն ժակերղվում Լ ամբողջ ոսիառվա ն աշնան ինքացքում Հ

աե որլաուղը

եկ. իք 1): Նայած սորտին նե ծառի վրա ունելյած են տարբեր երկարությու շիվերը ունենում իննչն 0,5 սի Ճաստություն, 2--Ջ տերն:

«ծաղկակիր շիվ խորձացաժոլտղաշիվեր՝ Ալս այդպիսի շիվերի վրա էլ կազմակե

ու

ոլտսղներն առաջ ձորեհու ն տանձենու, ցաժ պտղակիր ճյուղերի վրա: Աերկեխլն ղկեոր նման ճՃատուկսրո ննն։ Ամեն տարի գարնանը աերկնիլի Ձ0

Հնղդավորպուղատու

ՍԵԲԿԵՎԻԼԻ ՄԻ ՔԱՆԻ ԲԻՈԼՈԳ

ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

նեո

յուրաշորժությունսկսվելու "նու, այդ բողբոջը սկսում 1 հ կամաց-կամաց ծլել: Բողրոչի թնփուկներիբացվե-

ուոչհլ

Ճետո

հրնան է դալիս խիստ կարճացածծաղկակիրշիվը՝ արգարափայլքավով ծածկված, նավակաձն մանը անրնների խրձով: Սկզբնականգարգացման ստաղիայում այղ անբիներե իրար Ժնջ թի ձալված են ե ծաղիկների կոկոնի անաբ անեն: կարճացածծաղկակիր շիվի զարգացան Հես միա. ժամանակ երկարում էն նրա միչճանդույլցները,տերեները լուց

Մեծանում

արանքում

են

շանոթները չորանում հն, հդանում, սատանուփ նն Թուխ ղույն ե եյի ազդեցությամբ ծազկափոշինբաց լողեուի: ջամու Քիչ քանակությամբ ծաղկի կոկոնների բացումը աեղի է Խան երեկոները՝ արել, շտննում մայր մանելուց մի բիլ առաջ, Ծաղկմանէրկրորդ օրը օպիի վրտ առաչանում Ամպամած եղանակին Է «եղուկ: փոշոտումը կարող է եքկարլ ն կարող է տնել ամբողջ օրվա ընացքում, Ծաղկաիոշին տարբեր սորանրի մոտ տարբնը որակի

վարսանդի

սորտերինը լինում է մածուցիկ, ապակուն կպչող, այլ սորանքինը՝չոր, օղի քեքնակը շտրժումիը ճեշտությաւբբցրրվող։ Այղ պատճառով որոշ սորանըի ծաղկափոշին չի դնում յոշանոթների մեջ ն արագությամբ քամու միջոցով ցրվում |:

է. որոշ

սկսում անջատվել իրարից, բշկ նրանց ծածկված վիճակում կազմակերպվումէ ծաղկի ն

դոկոնը: Մինչ ծաղկելը ինտենսիվ կելողուվաճում նն ծաղկակեր շիվի բոլոր մասերը: Ծազմագիրչիլի աճեցողությունը կանգ է առնում Աճող ծաղկակիր չիվի վրա ծաղկի կոկոնը երեույ լ ծաղկումը տվարսոնլու Հնու: Հեւոադոքում Հետ հխույն վերջին տերնի (7--9) ինչն մասսալակուն քաշվելուց Հետո: Դուրս 1, ավարավում է նր եկած կոկոնի վրա Չ--Յ վր'ս օրից Ճետո բացվում նն հաժակութեր-ոլաղավզուիբ շիվը չառտանում հղած քերը ն սկսում են երնեալ անրնների անծքցուությունն ձնավորուժը, ահխեպաակարերթերը: մէջ պոասերն ուվելի Ժուղ զույն են ստանում, կուղուսնում են հ ծածկխրար մեջ ծալված նն կոնի ձեով ն ունենում կաթերթերը են փոսի բարակ թավով։ Սյուիսով, ծաղզկակիրչիվի ն նրա վրա յրախըեր։ սորին բնորոշ զույներ։ ճղած սնբնենրի լիակատար ղարդացումը տնում է ժոտավոդարնան եղանակներինանրկերչիբողբոջոայինթենԽոլած խապես Ճճարյուրօր: մայկակիր շիվերի աճեցողությունն փուկներիիրարից Հեռանալուցմինչի ծաղկժուն սկիզբը անու / ից վարավելու ճետ ուժեղանում է պաուղների աճնցողությունը: մինչն 9 աժիս, կոկոնի երեւալուց մինչն նրա բացվելը՝ "--ՎՍ Դարհանային օր, ֆաղկաքափից ն «նտադա մասսայական իակ մուրացանչյուրծաղկի ծաղկման տնողությունը 52--4 օր է: /Սաղախափից,ինչպես ն ներքեի կիմավզարդացած սերնենրի ճեաո, Քարվելուց մի քանի լավ զարգացած ծաղկակիր շիվերի ժոկոնիմեջ առկջքներըչշրջանաձի զասավորված են վարեն, նրանը մի մասը հանդի «խմբում: կոկոնիբացվելուց առաջ առէջքները լինուսի խողբոջներ արքնանում առանձին ակըեն ն դարպացման տարբեխ սատադիաներում:նրանցիցփի թա. "ԻՊ աճել աճող չիվեր տալ: նացած բուրոջները առունց ոճով են հ միայն Հետնյալ շիվ սոսլու, ուռչում, մեծանում նիսը երկար,ուղի կանդոոածաոքջքնելով, ունենու է են բայեն տորնեանը փելու սղոռորաա տ փոջանոթներ,մլուսները՝ կարճ են ինում հն կազմակերպում նսր ծաղզկակիրշիվեր: Ռնցյալ ունենում են դեպի տութժւթաւնչուր ծաղկակիի ձճյուլի Վրա գարնանը վարսանդիճիփքը թեքված Ժուջրախելեր ն որձա ձեավորվումէ 1--4, Հապվսդեպ 9--4 ծաղկակի շիվ։ թակ փոչանոթներ: Այոռիսով, ծաղկակեր չիվերի մեծադույն սիտսըամեն Փոշանոթեերը պատովում նն արնածագիցՀետո. այդ ժոտանակհղանակն ավելի խոնավ է լինում, քան ցերեկը: Օրվա արի գարնանը առաջ է բներում նոր ծաղկակիլր շիվեր: Դրա ն ժթ Մանանթովստացվում է բազմամյա ձնկաձն յուղ, «րի չոր ժամերին (ցերեկը ժամբ 11-15) զեղին իոոճոնն ձր, հասերի՝ ծուղկակիր շիվերը սոաղիկոն աճեցողու-

Կոկոնի

ու

ա-

արտառայոտությունեն

Մերկելի

թո՛

»«անդիսանում (հկ

բնույթը.-զաբդգացման Պտաղանյուղերի

2):

այրուն

Հ.

բազմամյա

սողամյուղ:

Ծազկակիր շիվից ռռաց եկած

5-Շ-,

ո՛-

եծա

սակ ծառերի իո,

Սերկեիլի

այո

ւյ-

ռուսրհկան ճյուղերի վրա ամառվա սկրզեն բում նորից առաջ դալիս 20-ից մինչն Ջ0 ոի Միծությամբ տանձին աճող շիվեր, որոնք Դի թայի յուււլովա րնլքացբում դարար վերածվում եւ հաղմայու պրոողուկիր ճյուղերի:

Մլդպիսի

յ0

սարանական ուռանձնաճույթկությունները,սվտյլառյուլիրի վեչ րածվող նրիտառարգշիվերի վրա ծաղկումը Պավառարաչաի չի կատարվում, այլ ձգձկվում 1, վերջաւնալով լաղժուիյու Ծաղկման շրջա չկւողաճյուղերի ծաղկումից Չ--Ց օր Հեոո:

ձեով, կարծես, «բեական հրիտասարդացում, է կատարվում, օրը շոռռ բնորոշ է երա ճամար: Այդ բանը ամենից լավ արտաձարովում է տանձաձն խորի ուժեղ աճաղ սորածրի վր: ժատդաջ շիվերը Բաղզմումըա լտղաճյուղերի վերածվող են «հոնհյլալկենբում ունենում աւաջին 3--Ց սւսրվա րնղ

ամբողջ

երկարությամբ բողբոջներից առաջ են դալիռ ծաղկա «ետո վեր են ո3կիր շիվել: Վերջիններսմի քանի տարուց վում բավմամրալբուդաճյուղերի:

տասարդ

սնրժաճուկ

թե՛ վեվլետատիվմանսոլարձովստացված երիծառերի վրա, պաղարբերությանառաջին տարին, դարնունը, նրանը պաղարեր ճյուղերի վերածվող շիվերի

Հ:

թյան Հան

վաանք

հիիյուսսարդ ծառերի

կարնոր

ույդ

մուռ

յլլալիորե

մանավանդ ան

նթությունը:

աոիեն սերկեիխլի

ատ լա

որողաղնրությո

ամեն

չոողրի ծաղկում են,

1ՈՀՎոն

հնրոդ

թու յԻ

այտին

յարի

տարանում,

որաղաոյուղերը կաղմված նհ չիմնական սրի, որոնը վրտ լոսշլոված են բաղմաք Սան տարի, ծաղկակիր շիվերը: ինչոլես 1--Հ հն րում թույլ ղարդայած ե 1--3 ՀՔուռդուչումալս վերջիններից սողապվո: դառչմամբ նույնիս թույլ կողային ձրուղ

(հաացում Ծառի ճյուղերի չորացումը

Ոռոիա:

կուկիլ շիվերը

ես

վ սերի վրա նս սլուուղները ձնավորվում ժալրերին: Ծաղկակիր շիվերը, որոնց վր կամ Ժիջին լինում են ուժն ուռւդները, շիվերը ծաղկակիր Թու, քերդարկացած ն թե «ին պաղարյուղն ձաղպնակիրշիվերի վորվաճ նն լինում նրանց ենըքնի մասերում:

3 նորմալ վլարդ բին ձնոււվոլոլում Է 1, 2, 3-8 չիվերի վրա, տարեկան աադալաւ, Հասնում ն է մինչե 10--72 նակն ավելունում է հն շվի ծույլրի հ ոլաուղները դաաւովորվում ռրողաբերու վրա ձորին: Արդոլիսիշիվերի առո: ամեր Բսդմ տարի, այլի Մխոն ո:

Պտուղնեի պտղակալմանտեղը.-- Պ քուճվող աճման շիվերի վրա սրողարերույ

ուրը:

օփոված սոլսոնը նան երի տտասարդացմամբ» են ֆուն Մնացած Թույլ աճեցողությո ու

եր

պալար

Այզպիսիշիվերը կուոարելով պաճետտի

Բեքի

խան

պայմանենրում, քանի որ Փողկման ձ տղարովում է ժաղզիկներիորող աւկաղուծ«

Աա

ծր

նրա առանձին մանրըճյուլիկները

նաթույլերը (ունս նկ.

առաջին "երքին՝

ամե

4)։

ունեն

կունյուն Խոր

սերկեիլի խոշոր արդլունարնրական տնկարկ-

Հոսք: կազժակերգելու

բնույթը.-Սերկեիլիճին ծառեոիԵշիտասաողացման տեղական պորտերըինքնաբեվղունակություն Սերկնիլի են Ճամակում Սերկնիլիծառերը 50--60 ծերանում տեսակետիցչատ չեն տարբերվումիրարից: գործնականորեն տարնկուն հ են: Դրանց վլոս խիստ իջնում է նրանը բնրքաավությունը: երանք բոլորն էլ ինքնաժուլ նն կարելի է բաժանել խորի սորտերը առաջ գալիո ծռռաշիվեր ճենպ աւլնես, ինչպես ում են րոլոր Տեղայան սորտեր են, ինքնարբեղուն մի պաղատու տեսակի ծառերի վրա: նկատվում է հան Աոաջինխումբ.--Մասնակի 2--Ց է, որի ինքառանձին մեծ ճյուղերի մառնակի չորացում, բնչպես ն ալան տոկոսը ցածր, դիչին քվով փչակներ են ենրի մնեջ։

զալիս ընի

առաջ

շիմնական ձլուղավորում-

ոլուղակ ում ալայմաններ նավոշուտժան

չի կորող էական նշանակու-

նկատբերքատվություն ընդանուրՀեոտրավոր ն այլ Ճշ: սորուն): Արարասոխ մուիլ' (նորագլուղի, են այնպիսի մտնում մեջ խմբի Այս Եւկբոթդ խումբ.--

Թլուն ունենալ

մասնակի ինքնա եղունությունն ալուուո -

ոռրտեր,

որոնց

Հեւո 1--2 (Արաբատի Հայտվումէ պարբերաբար, տարուց ն Արարաոի այլ սորոնը): 3` 10, նոթաղյուղի 2.2, խամբինեն պատկանում բոլոր Այս Եբբոոդ խումբ.-Ն 17, Անուշ, ծրեահի նե այյ ինքնամույ սորանրի (երեանի

սորտեր):

հասունացումը.--Հայառտապտուղների Ծաղկումն ստուղների "ասունի ատրբեր շրջաններումծաղկումն ու

ու

եկ. 7. յաջ

նաղուժբ անի ոմ

ահրս

որող

լնույյաժ ժԽւդոցող հ

ույ

դուրդ

Թռ դեր. ու) ձախիխդ՝ կիռոածողկակիրչիվերու, Ի) ածիյ՝ նոր-

6տ

յո

այյած ռդաղակիլ շիվերո,

Բնական Թփփայիլ ձնավորմամբ աճեցնելու պեպքում նե սերկնիլի վնասված չորացած մասերը Ճճեռացնում նն ն աճած թողնում ակից մաղաոռր՝իբրն փոխարինու: Բիր նման տին արմատական սիստեմը Սողնեւչու վերականգնումը, միջոցով, նհրկարացնում| ծառի կյանքը ե հրտնից բերբ

ստանալը:շասցնելով այն Հինչե չարի: ն խաչաձե փոշոտմաննաոցեոը.-ինբնափոշոտման Այս չարքերը սէրկեիլի տարբեր սորտերի վերաբերալշատ

քիչ

են

ուսումնասիրված: Մինչդեռ դրանք կարնոր հշահա-

է ոմենում

ռչ

միննույնժամկետննբին: Մերձ-

Մեղրու շբըարնադարձայինկլիմոյի ճատկանիշներունեցով ե ռերկհիչի ծառերի, այդ Թվում Պոնսի մի շտրք պյողորու ավելի շուտ, քան ձողյվումը տեղի է ունենում երկու շաբաթ Հետ միասին ծաղՍյդտհղ սերկեիլի Երհունի շրջակայքում: շրջանը ծաղկման բուռն կուսի էեն (անձորենու

խաեձորենին կեռասենին, Համրնկնում է սերկնիլի ծաղկման սկզիի Հետ), վերջը Հարիծժաղկմուն ը նկուղենին, թթենին ն այլի: Սերկենիլի նուն ու տեբնեների ն ընկնում է զկեռի ծաղկման ակզըի թղի վուցվելու սկզբի Հելո։ սերկհիլը ակսում է Ժաղերեունիցամաքային կլիմայում "ետո, բքենու հ ծառերի ծաղկարափից կել բոլոր ոչադատու ուննցաժ բարձյոյուննու Հետ: նայած ծովի ժակերնհույթից լ

երի

20--25-ին: Ռրոշ չւվելի վոաւղուճուս առրտեր ճամուն դեղձի «ետ ժրաոսին, օզուտոսի երկրորդկեսին:

նն

ու:

նր.-

Բոլոր պող

Հեւ

առու

պայմաննե»ի հաշաբեբությու-

րհջ տերկեիչիփնլենու անհսակները

աճման

չ ծովի

մակերնույթիդոչ վելի

լոապսեր Սերկեիլը

բույս

ԷԲ

այլ

է Իրա

Սավերոատնդերում,

ծառերի ոլռակների Հովունու աակ, սերկնիլն ունենում ՀՕ

լոծրձր,

Մ-իվիշոչ ՀայկականՍՍԱՌ-ու նա մշակվում: է ինչն 1150. բարձրություն ունեցող վայրերում:

300-ից

քան

ինջանուի պատանու

Ժիասին տամենիցբիչ է բարձրանում ծովի փակե թնուջիից ուղղաձիը ուղղությամբ: շրջաններում 1ս կեռնալյին ժիայն որոշ թարձրությաւմբէ ամու վալի աերկեիլն էզր-

նոն

Սեշկեիլի

ե նրա

Մոռռխ ժիջին հերք, 60--60 կլ է. ԱնրկնիլիբերքատվուԹյունը խրատտատանվուի է նայած սորոին, ծուի Դասակին է այլն: Աոանձին ծառնր աալիս են 300- 400 դո պտուլ:

Շաճումյանի շրջանում հ նրնանի շրջակայքում սեր. կնիլը Պոսունանում է անպահմրերի վերջից,Ճոկահժբերի թեժացքուի: Ռրոշ սորանը ճասունաֆոսի են օղուոոսի վերջին, սկղբին: ընպախլերի Մերկերդը ստղաբերոսի է ատեն արի, ծառի վրա րերքի բացակայությունը Հետնանք է լինում գարնանայինուշ ցըրտաճարությունների,ծաղկուն ընթացքում անձրմային հղանակների, ինչպնս ն Հիվանչություններին եի վնասուտուն խիսա տարածմանը, եքե կաղմակերված չի լինում ծառերի նորմալ խու Ժքբ:

հուր

ու

սերկեիչի մամու յու: կան քաղը տեղի է ունենում ճոկանհմբերի երկրորդե երրոր առտանօրչակներու: Մեղրրու սերկնիլը ոչ ժիայն չուս է ձաղկում, այլն շուտ է ճամ ունան ուի, ւիչուսշրջանների Ճո փն փա Այնոեղ մասսայականընրքաճավաքիեն անցնութ ոնպանի.

Հայասատանի տարբեր շրջաններում

անկարկիոնլի դիրիին, ծաղկման շրջանի տար հնրությունը երնանիու կոտայթի շրջանի Ժիչջչն5--10 ռր է: Սերկեիլըծաղկուի է մոտավորապես երկու շաբավա ենքացբում, ապրիլի վերջին, մայիսի առաջին կեսինչ

րությանը

սյու

եկ.

չո

սոայիս (ոհ

նկ.

Մեթկերլի ծառը կոխ բնկած

են

ակնելընխոան ծոաււնրը

աանբերք

երով

հի

տանել

ՌՍՋՍՌ-իԺիջին զոտ

Բարդերի)սառնամանիքները Հաղասոունի կիսաանապատայ

քողանում

ին

շիվերը դրուսճարվում են Մուտաղվոր խիս թովլջ ներա վերեիկրյա ժասը շատ --Յ1: 8-ին: նրա որոշ արխանիըը Մու ) Կերկեի Աներնայա(Հյուսիսային

տեսակների Հարավային պաղարու է ջերմության նից սակատվապաչճանջն Սերկնիլը իր վեգեաացիանավեի ոչ Խլ յոհսակները: նրա բողրոջ սրողատու

հոթ

ճյուղ

ձղված ոլսակ։ երկար ճյուղով: Ա առատ ծաղկում է, լոռյց չե ո ն եծ րն Հակառակը, Ճաոճավա բ, եր վրան որոնց վրտ դարանում

բ ռա

աճում,

ԿԱ

Մ.

կունի

հռ

երնանի շրջակայքը

այլն)

շրջանները:

կուռայբի ունեցող շիջանները շատ նղասաավոլ: աք սթո է ավազակավային: ո"եսսսոնի Դրո պնուք է Համարել չն. արա մշակության համար" Այսոլիսի պայմաններում / |չսդո' յրը ունեցող Հողերը: խոնավություն ն2 լգալի քանակի խոշոր ն լոսլոսվնտ դպաուզներովբնրբ է "Ր արած յոնկարկներկաղզմակերր Հուրաւո խոշո Սերկեիլե չկայողի ս: լավագույն ն սննդառության աճման Սերկն "6 ուփեննին Ւնենի 6.մ պայմանների կամ Հէ ոլաանջկու ելիս ծառերը տնկելով -՞ աճում ա Լ տարրեր սոնսակի հ տարբեր ատոիաններ Վ. / Մ մակերեսով: ճանի /խոնս ,վություն ուննլող չողերու: ՀայկականԱՍՄՌ-ում չեյին

ի կլի

նւ

ամառ

Թ:

չհ

ոՐ8

միջակ րավային,

իւ

կատմամ 11 711

լոաավորության կատեղծվեն

առ

՛:

բն-

է իստ Քարքուրուռ չայնքում,դետերի աիերին խոնավ ճողերում, ոռոլման առուների երկոարությաը ո, արուս խոնավ տղմոո ճողերում (երնեանիշրջակայքի ույթեթն աղմոավուն աւվաղուռբերվածքային Հողերի դիներուի), ), թեն ճարումու դարչնագույն «լոր ճողեՄ. ճոսի

7չա

անա

ԾԵՐԿԵՎԻԼԻՍՈՐՏԵՐԸ

լի

իրի 2րջանոոր), աղմավուն-ալյուվիտ, Նոլետլերյանի կուլնար թուխ շրջաններ), շրջուն), քոշխ, Հոր

ուուր-ջրովի Ճողերում, «ին

շագանակազույն

էլ

չո

աի» '

Բ», շակության

ճամտր մարմար կարող են լինել Համառտանի յուսիսչ«որնելլան (Շամշաղինի, իջնանի Ե ն կեմբերըանի, Արավերդու այլն), «արավչարնելքան Սիսիանին այլն) ն Հարավային (6ջոսհլունի, Աշտարակի, Արտաշաթի, ձոկանսիի

Դորա, Արտա

րե, ՀՎ-

նդաժ սերկնիլի

մեջ ժշակությոն իրականում արու ավելի

առանձնաղյես

բաղմաղանություն բլց ն կա

Վրաստանում Հայատանում,

ընրվածքային «ողերում

Բր

վյալ

կար Բայց

ժհծ

ոի

յո:

վայբերում խածժան

մսուր անճոռնի տսորաիժենան

Հողերում Ա զիզրոկուք իջան) Է այլր» Աեր տանում է առատորեն խոնաերկնիլը ճեշաութամ: ն անչա Հողի խոնավության չոր "ողերը /իճանը շատ ուժեղ աղզղում է նրա սրոուլների որակի վրա Շատ Հոռի չոր Պողերում պտուղները լինում են մանրը, տարա, փեժ ոձն, ո" նահ /որյար քարային բջիջներով: ն փողակսնա է անցնում բնրքոռովության շրջատողերում շուտ կավային, ալյուվիալ-րնրվածթույին չողնրում առաս: բ ՐԲ տալիս: խոշոր ն նուրբ պտուլներով։ զուղիսով, սհրկնիլը մեծ պաճանջինրչի ներկարոցնում տոճման պայմանների նկատմամբ ն կարով է մշակվել Հայճամարյա բոլոր պաղաբուճական շրջաններում: |

տտ

տոլ

կարբոնատային շագանակագույն (Հոկտեմբերյանիշրջան), կար ,

Միության Մեջ սհրկեիտասնյակ ռեսակի մի քանի

ՍՍՈ

Բում դրուկանաղբյուրների» :

Սա

Սորտծրի

Ադրբնչանում,

զժբախորորարդա

չէ։ ԵՍՌ ուսումնասիրված Հետաղոռել հնք Հայկական տենք Այսպես: ենք 895 սոր, որ" ոնվ Հայտալրնրել

շրջան, պառչարուծական իսկ

դա

կաղմում է

այդ"

եղ

սոլոռհրի մշակվող

Միայն մի

բաղժողարներմուծածահրկեիլեսորոերից ով Հունապար" ն սելեկյիան ըն որության է շւոյո որսն ժողովրվակա

աե

Հա լառոր ւն

Խաոպնձնացըրել աար պայմանների Դրան առանձնասպիս ։ոնանստդեսօղտակարսորտեր: աոանձնաուտ-

աւեղականՀասո ուկ լով

ւոյն աերկնիլի կենսաբանական կարառտւն Թե՛ սերմերով, է բազմանալ Ն է

որ կարողանում կաաւնը, միջոսերմ բով բազմացնելու ընդորում ե

թե՛ դարոններով, երով բաղմացնեիսկ կտրոնն են ստացվել, դով նոր սորտեր տերը:

միջոցով՝ սլաճպանելկայունացրած սորտերն իրարից սոր

չու

ժշակվող սերկնիլի Հուլաստանում Հասունությանժամկետի, են պտուզների բոտ ուսրբերվու ձնով, մնսլաչունակումյուն։ վուխյան, ւտուղների ինր բքվուտության, քաո կոնսիստենցիայի։ բրո սպողամսի ծությա, Չ8

տանձաձե՝

թքու, քթվաշաքազցը ն.

լքարայի

քաղցը

ննքա-

եւ`

Հ4

Վաղաճասն մւշտճաս (սս բապունացմունժարկնոաի)Փիլուն ն պինդ (րսա պողամսի կոնսիսատենդիոււի ). 3. Հլումալի հ չոր (ըա սլողադսի ճյուժայիության). 4. Խոշոր հ մոնր (բոտ պտուղների մեծության. 5, Հարթ ն. կողավոր (բոտ սուղի մխսկերեսիլնուլթի . (ռես նկ. 15): Հայկական չոնդական ասոաոխմենոտիպուուղՄերկենիլի ններիՀասունացման ժամանակաչրջանըօվոստոսի 3-րդ ռառէ, այսինքն նօրգակիցմինչե նոյեմբերի առաջին ապասնօրրակն սերկեիլը տարբերսորոռնրի"ասունացումը անոսի է 8յ5 ամի: րր մարյյեր շրբաններում նշված են տի քանի Հայաստանի են (ընդամենը 4) վաղաճաս սորտեր, որոնք Ճասունանում օգուտոսի վերջին, սեպանժրերի սկվբին. իի շարք (ընդամե. նն սեռսոնփեր՝ 10) Միչաչառ սորտեր, որոնք ճասունանում 15--Տ0. իների ուշաշաս ռորտեր (մասսայական),որոնք "ա մունախում: ՍԽ Հոկանքբերին:

այո

ենքոաղարժ-

են մի ննքախփբիմեչ մանում տարընը սոլոելր միուվորումներ րոտ նրանց ավելի փոատնը «ատկանիշնորի-

Ամեն

Խժբրերով:

քոլլր

գ) վանգակաձե՝քքու, քիվաչաքաղցր

բերով.

բ)

բերով.

նան

ըստ Էջիջների առկայության, ընչպես այլ բաղմաքի ժորֆոլոգիական (ոի ն պսակի ձնի, ծազկակիր շիվերի մեծության ն այլն), բիոլոդիական ծաղիկների տերեների, ապրանքա-տնտեսական պուցանիչների(ոճչրլչեր ւտեսակլ վնրամշակումներիճամփուրալտուղների պիտանիությանը ): Մերկնիլի տեղական ոսրանքն ըստ պուռղլների անտե ռական ցուցանիշներին կարելի է ըաշթել չեահլաղ խմբերի 1 հնքոխմբերի, հ թացը ա) խնձորուձե՝ Թթու, Թրվաշոաւթաղցը ենքավտ-

ւուտիւդության, բուրավետության քաղցրության,

ունեցով

առ

ենն

են

առաչինո

վայ 1:

լ.

ՎԱրա

մշակության Թ: շկ

ուաո

լայն

«Առ ի ունենալով,

երկար

ոսորոիմինար

Մոսոն

ոաճելու

ւմն

սորտավ

ոնրկն

Ը Հ սիրություն

որ

ս Հ է ուռնում ույ ն պ բնարումէ բլու

բնակչությունը ճա շվ

եքուն Սվով 5 միս է։ Բավուո ոլաուղ։ են ավելի երկ սռլրոռհրըպատվում դու ունե ն իսփուկ պտղ ամիս լերկ ուռա

ւոնողությունը կավված լ

պարուն

Հնդա սոլոոհըը: աչքի է ենկնում բարձր

դայունծորւեր

միջակ

աչքի

ուն տարլեր սորտերն

աի

«.) ձա Սերդեիլի ողի ձնհքթ: րաոր ա ի

ռավարյ ՊԻԱԱ Բիծության պոուղներ իսննիուի

Հք.

Հերթին բաղմացնելուՀաա

տանձնաթարաւմ ենք Հենց ւոնզում փշակվոլ սորտերը: Տալիսենը Հա լասաանի սերկեիլի լավաղույի սորտերի համառոտ նկարադրությունը:

առաջին

ՄԵՂՐՈՒ Ճ:

Մ'երուշրչանի ռուանեհրում: Տարածված է

ժա

30--40 Ծաոռր

ովգիներում

սպնողոոռոււ

մՄ առակում լինում է 6--7 է, բարձրությամբ. պսակը ձղված կախընկած ճյուղերով: Տեբնները մրջակ մեծության են, կլորավուն, ձղված ձվաձեչ դր կշոով, տափակ կլորոՊտուղըխոշոր է, 350--400 վուն, լչութ-կոյլավոր մակերեսով (ոհ նկ. 6). լաժակը խոէ, փակ, մաշկը լոսրակ է ն ինդ, շոր փայլուն, նուրբ քաչ վոտ. ատղամիար լայ սերուզքոռյույլն է, լինղ «յուքայի, Թյվաշչ։ բուլմավետ, միջուկի շուրջը լասավորված միջակ քունակի քարային ըբջիջննրիսպլարունակությոմբ: է ոնսլտեմՍորտը բերքատու է, պաուղլը Հառունանում Լնրի վերջին, պաշունակ է, տնտեսական մեծ արժեր ունի: է լոյն տարածմանՀասիաթՄեղրուշիջանում: Հանձեարուրվում

տարեկան

ՄԵՂՐՈՒ ՊԱՀՈՒՆԻ

Տարածվածէ իայն

իլ

Մեղրու շրջանում

պլոուլների ձեով: 40-40 ԾՍառր

հի

աչքի է ընկնում

տարեկան ճատակում լինում է մրջին Մե ծության, պաակըտարածված,կախընկածճյուղերով: փոք նն, ձդված ձվաձե: ՏԵբենեոը դր կշոռվ, երկարոաւվուն-կլոխոշոր է, 250--680 Պտուղր քավուն, դագաքում նհելացող, ուժեղ կաղավոր. ձադարը լայն է, որի միջից պաղակոքը ուռուցքի նման ղուրս է ցցված ն թ

ՀՍ

եկ.6.

Մեղրու

«ժանդով»բաժակը խոր

աատկամ 1 անելուն ինդ, Ա ժաշկը քավո, սլաղաժիսը բաղ սերուցքագույն

է,

փակ»

փայլուն. կիտրոնագույն,

նչ

կինդ» Հյուքալի։

քթվաշ.

(ոն սլարունակությամբ մբջակ քանակիթարայինբջիջների եկ. 7) են սեպները Հասունանում ՃուՍորտը բերքատու փ. ռլտուղուրը ր թա իրենց բացառիկ են ընկնում ունժբերի վերջին ն աչքի է ներկայաց» տետի եսական արժեք նակությամբ, որը խոշոր ս

ւմ:

Հանձն ուրուր վում է

Մեղրուշրջանում: բազմացնելու

ոոարենան

ՍԸ

եմ

ա 777

ի կ

չայ

ու շի,

Չ8

փավուն խԽնձռրաձե,

դր կշոով, կյոՀարթ մակնըեսով, ձույարլըժանժ ոչ,

ձվաձեւ Պտուղը միջակչէ հասի փօոշոր,220-450

երկարավուն

Հառակույի ինում է միջին աԱ «իջինիը թարձր մեծության, Փ--ջ լի 2 (արձրումյունը վայնտարածված վ, ։ռակը Ճյուղերը կոլաընկած: ՏԵբեները մանը են,

42-70 Մառր

եց. 2.

4):

Սորարբերքատու

եկ.

Սրեին։ դանի

ոլտուլները Հոա

Է.

քաղցը,

րջիչների

բաց

ծ-.5

տտ

ՈՒ

|ժ

8--10

պտարեկան «առակում ց

Ղի

Բարեուվնրոմըո,բունը

Ծառը20--30

ՄԵ

Ը մշոօղըը Հակաղարձկոնաձն Լ, կեղլնը չր, ճաք

աք

չո

է բաղմայնել Մեղր Հանձնարարվում

է.

եկ.

Անոր արալին

բիչ

պին

դեղին կանոաչազույն

վի:որաաենիոի վովնի ան որրճյունայի,

բոց

1, կիսարաց. մաշկը

ներկ,

113.

Ե, միջակ սլաճունակ: Ազգարն Սարմ վիճակում: Գիունի է ջնժ, ապով հաւ ելու Համար: ճս

շաո

Րե՞,

ոո

ԱԻ»

կր

թամը

ո 2--6,Տ

է,

հն,

2,5

տի

մոսրագույն է, "ինը կլորավուն բի-

աաա մեծության էլիոչսա-ձվաձե: միջին գեբեները ժիջինըարձրությունը ժիջին մնծության

աղն, րանր ությ

«տ լաց

Աո

շատ

բաղցը,

ի,

ԵՍ.

Մորու է։

սոր

Դառւզբ րով տրժունի Սշագաոիվան է Սարտվիճակում գործածելու մուր:

Աե,

Նոա" ոսկի

Իրեր ոո-

կրթաած, 1 աաա աՆեՅԱ մոլի ակ չճարբճթյվուսլառեհրով(ուե՛ս նկ. 9): իաթաենն

ալի,

նոլեիբե

ղուրժ

ունեն,

նկ.

Սանաճին

առող

Մաշ բաժակը բաց է կուժ կիսա աց: փայլ, ծածկված է լինում ժոմային Հիմնականում դեղնավուն նարն

չ:8 10.

բնորոշ շ«ժանդով», չի նղծայրա նի

թոնից դեսլի դաղզաքը

յում

մակեքեսով, ձայ Հիմրով։բուք կողավորժանդադույնշեր

ձն, ինձորյո

ժն

Տերնեն)-ը միջակ ձություն կ հ նուրը քիթեզով:են միջակ յնծո Փաուղները լինում

1Ը0--3520պր կշոով,

լոր

ՆՆԱՀԻԵՆԻ

նանի այգիներում: ենր ոլ ուն ի ուժեղ աճքերողությ Ծառը ճյուղերով.բունը բարձի,կ

ընկոաձ են: շիվերնուղիղ

կս:

Յունգիյդումլ Ալավոըդ"

ինչիս

ռսներուցիադույն

աան

էրարը

սդիտանի Հանձնարուրվում Լ ալոոտդրությունմեջ ներդնելու:

բաց.

բավական բուրավոո», օգր տակ ղժվարությաժը բուխ դուն ինդունու, ֆիչ բջիջներով: Միջոկը 33 մ15Հ25 ծակաղարձ ռիքի կողմն ընկաժ։ Բենդ:

դե

արարը

ՆաաԿ:

կում

ծանժաղ, կիսաբաց ի թարոնը չարք, Ճիմնականում լեղին։ ՝ Գաղամրսը

յուլնությունը

տուվը

խուշր 170. տւնավանեց), Հիմ ով հուուինթ քիչ եզրերով, ոգի Խանձաննշվոնաճե,., ն. ծ իյ Հարք վերնամասով։ Զադարըձանծուղ (0,»--0

յով.

Ն, տուք րն ր կած

)

յոկնաղի ՝ Աա

իլում: ո

թավուտ:

ջիջենոու:

աո

վանո ազի» ր/ր

ր,

զ րանց

ուժե

բունը կ շրջաղծով:

ոի

որա

ջ50-4100

ոո

է,

գր

11):

նայնրություն Ճախոր:

ու

ը յաս: է, պտուղներ սորա Բերբթատու շնոր»իվ չով իրորձր պառոաւնակություն այո ունում պատածոներպլայրաստել Հանձնարարվումէ բաղմացնելու

քունակությաժբ (աես նկ,

Միչուկ մոխրադույն քավությամբ: (ոչ չոր 1։ Պողամիսը սերուցքյսղույն» մեծ քոնն կի ֆ նկատելի բուրմունքով,

խորդուբորդ,

5,1 լայնությամբ, Թր, է մլրոչե 700 Հասնում տողների կշհոր ռով, փ ված Հիմքով, կողավոր փոկերե Հիմնուկուն դույնը դեղն

լսոլնորոմը,

ձվաձե, թիքեզը կնճո են, ծռված են ղ հղի ն վոր- եպրերըՀարք թու վուո: մեծու Ճտուղը խոշոր է կամ միջին

շիվերը բս վակ ըաղույն են, ծաղկակիր ում խո ծածկվածեն լին ժ ուղ.դարչնագույն, 13,6. ս ի եր ՏԵթեներըշարո Ժեծ են,

աի

փուգժով. շիվերը աւինն չա պտ ուղ են, առաձդական, ճյուղերըե ըկար ունը: են, որով ն ծածկում բ խոնար"վում

ւթյունը 50-.35 ճչուղերով,

«սմա 50--60 ասխինկան կում լի 8--Ջ մ, յլսուկը՝ տա 2: սանումէ

ու

վրաստանիԱդրբեջանի

Սառ ը

ծածկվածժուղ,

բուք իայ լալն: ի աճն, ` բարակ

փայլուն,

Խոշոր Պատւղեհոր

ՏԵբենեոր

Աո: խչմարների

է:

ՈՒՇԱՀԱ

ՆՈՏԵՄԲԵՐՅԱՆԻ

է Ալով երդուչն տարածված

լույնորեն հրում:

բո

ոլես

ՀԲ5

ատմագոմիը

յ «ավ

լ ժառը 40 ուսընկան ճասակում ուժեղ աճող ' 1եծ սմ Հաս ուն մարնանի, 107 րարձրություն, Յ9--30 բնու Պաակըուավփակաձնէ, ոոսրածված, 9» են, առաձղական, ուժել ճյուղերով: 2 լուղելը ծրկարխ Դոզի խերն ծովող, աշնանը, սրոուղների ) խիտ կարիք են (ճենարանների Լ, տ շարք ժուղ մոլւրավուլն: Մաղկակիրչիվնրը երկար յեղնը Թ2 կանաչ նրանդով, խիտ դարչնագույն, կոշտ, խոշոր են, կլորավուն ձվաձե, կոպիտ. տակի կողմից քափոու են, օրողի իջին բարձրումյունը 2--ՉԶ ո, սմ, կշիոր տատանվույ է 320--65Ժ լայձությունը Ց,5--4,9 կողավոր ա ռաճմաններում, կլորավուն էյ «այվաղնոլ Բաժոնը "արք «վոիթով։ Զոդարըծանծայ, է, ն եժ խոջը է, խոր, վոսկ: Բամակարերքեսը Լ աշկը սղոյաձն եզրերով, թի թոռլվո: դեղին, Համարչա սերուցքադույն), ռով, ոչ ձադտրի տոյո «ժանդուո»: լ յ իջուկը լինում Էէկլոր ձնից Ժինչն տասիակսոիոսձն, զոռ թին ավելի մուտ զունվող. ռնհրմնային բները կիսա ունս , ականջաձի են, փակ: Սերմերը խոշոր են, սրված սերուցքաղույն |, Համարյա դարչնագույն: Պաղափմիոր առի աորդվող, փվորուն, քաղցը, բովականաչուվփ ատակ, բուրմունքով, օդի աղդնցոււթյան տակ արազ սնացու, " հ միջուկի շուրչը վզասավորթվուծ աատղամռում

Համար:

մ գործածո Սուլ ղուրկ պատունակությունից

ոլիտանի

Ժիջաճառ ւթջանում

ան

Փյոուղը

Նոյեմբերյանի

10)

շրջաններում: նոյեժընրչանիԱլավերդու Հանդիոյում

Ինրետի

դարգաղնելու «եռանկար ունի Ալավերդու ն շրջանի հրում:

Բալի,

բուրովեւո, լու դույնի է, ինդ, քիվաչշ, թեքնակի առի, բավական քանակի քարային լդիչննրով (տե՛ս նկ, Բերբուոու սորտ է: Արդյունաբերականնպատակներու

ԱՐԲՃԻՇԻ

բնրթի ծանրությունիցխիռտ կոռ

տարածված, կավ ճյուղերով.հրիուսսարգ Ճյուղերն ունեն ուժեղ աճեց

բարձր, պսակը լայն

դություն, առաձղական են,

ընկած

խոշոր է, Սառը

Ալավերդու շրջաններուի:

Նոյեմբերյանիուշանա:

է նոյեմբերյանին. Տարածված

մն.

Նկ.

հն:

մուո

կամ միջ մակերեսով.

նն

է, բլբակավոր, ծ

Հասունացման սկզբում

են

է,

նա

իր տիւզայ

Սառըկարմ Լ,

վոակը կարճ, լայն

մորֆոլոգիական Հառկանիշներո ճյուղերով,սաղարքախիա,բունը (Բոշոր են, սրածայր-ձ Տեբեները նաչ դույնի, կոռպիա, կաշենժան, ծալ ծալած եղրերով (հավականման)

կած

որոշ

է Նոյհժբերյանին Սլ Տարածված

երնանի այդիներում

Հպ

ԼՔԲԿԱՉՈՐԻ

բերյանի ն Ալավերդուշրըջանններուսի:

մանելու Համար նոյեմ-

Հանձնարարվում է բազ-

ռնրվացիան ճամար:

ն կոնդործածության

Բերքատու սորա որտուղնեխկըպիտանի

քարմ

փա Հայլոլագույն քավուռությ

լինում է չլինդ, սերուցքադույն կանաչ երանգով, բեր- աի քաավաքի վերջում ն պաՀելու ընքացքում՝ փխրուն, տուրավետ(նկ. 15):

է,

Խութ,

բաց

Հարք, փայլսուռ մոմային բարակ,

մանը Ռտուղները ճար բաշով, կսնաձե,

Տերններըփոքր ճն, կլորավուն ձվ

թունը անչար

ցող-

ճասունանում են սեպՍորոր բերքատու է: Պտուղները ն սռեժրերին. պիտանի են կոնսերվացման մշակության վալբում՝ տեղումսպառելուՀամար: Հանձնարարվումէ բազմացման ճամար Նոյեմբերյանի ն Ալավերդուշրջաններում:

ԱՐԱՐԱՏԻ

է նրհանիայգիներում, ՇաշումՍորտը լայն տարածված պանիե Հոկտեմբերյանիշրջաններում: Ծառը12--20 տարեկան ճասակոսիցածր է լինում, կատ բաղմաբնանի, պսակը կլորովուն է կամ միջին բարձրության, վայն տարածված, կախընկած ճյուղերով:

ՆՍ. 1), մճակամորի:

թ յ

Գատուղնեռը

Խոշոր են, ԺիջինՓաշը տատանվու Է գր-ի սաճմաններում, վանդակաձիեն, խոշոր

Տն

550-.

կողավոր

«ինդ 4, ճարք, փայլատ, գեղին, թույլ թավուտ,

Պաղա-

Ժիսը սնրուցբագույնէ, պինդ, քաղցրը, թելքի. Թթվություբն առռխոլությաժը, բուրավետ, օդի ազդեցությամբքերնակիդոր՛ Մեծ շացուղ քանակի Քարային բջիջներով(տե՛ս նկ. 78)։

Են.

Պտուղնեբր լինում

14.

Արարատի 8

գր միջին ժեժությոն, 150--200 1շոսվ, կլորավուն կամ տափակ կլորավուն, բութ կողավոր

են

նզրերով:

խոր էչ Զաղարը

ժուռ) Ճոլաղակոքը (որոշ ոլտուղների դարի կենտրոնում, ուռուցրոանման: Բաժակը մեծ է, լոց, եղին դույնի, կանաչ ժաշկը պինդ, Հարթ, վատտ, բաց ծուծկված է լինուի րազ Հուրդադուտլնխիտ թավով: հրանղդով. Պաղամիսը դեղին կամ լ/աց ղեղին ղույնի 1, ւզինդ, կրճկրճան, Թթվաշ, բավականին սորի, քեն լառնությամբ, ուժեղ բուրէ (անս նկ- 14): ժունքով, օդի սոլգեցությար տակ սնանում են, ունեխ անտեսական մեծ նշանաՊտուլներնուշա ե՛

կություն:

է բազմացնելու Շտճումյանիե ՀոկանՀաւնձնարարվուի

բանակի քարային

բուրավետ,Միջին քլովաչութաղցն» յ աքՀամով: ճամար: է ալտոաւդիուվմյուն ո եձնաղրութվում ՀԱԱ որմ մանի

ՍՐԱՐԱՏԻ

Տ ողլոս

ծ է Շաչոռիյանի շր ջանում վիա

կիրա 55-30 չսդը

-Հ2--

ն.

երնանիայզի-

լինում է տարեկանՀասակուստ ճյուղերով: ծ, կախըեկած հ

ան,

բէրյանի շիջաններսոի:

ԴԱԼՄԱՅԻ

կարճարբուն:

ձվաձե: որոավուն

"27

Այս սորար պարսատումէ երնեանի այդիներոոի, հջնունի ն Հոկածմրթերյանի շրջաններու: 95-40 Ծառր

ոարնեկանճառակուի ցծրողոուն Է. առրԺեար Ջողդությունըթուլ, ծառի միջին բարձրությունը 3--3.5 Ք բնի դատաությունը 10-- 15 տի: Պսակը կլորուվուն է, թոյն չոարածված, կախընկած ճյուղերով: կեղեր մուլ մովլչուղայն է, բնից մեծ կտորներով անչասվող, ճյուղերը ճկուն են, բնրթի ծանրությունից ժինչե «շողը ուժեղ րբեկվող։ նրիաոսաքղ ծառերի մռեցողությունը ուժեղ |, յսարեկան անը "առխոուփ է 70 ամ-քխ Աճաղշիվերը զարչհաղույն էն, Փաղկակիր շիվեր Ինջին Ժեծությամբ, ղարչնազույն, թույլ կավոր:

Ժիջին Պտուղը

ըարձրությոամբ, կլորալաւյհությաւի, 150--220 խնձորուձի, կշռով, դր վուն-կոնաձե, ձգված ճիմքով, «արք մակերեսով: Ֆագարն ուռուցիկ է, լոսժակը միջին խորությոժը, բաց: Մաշկը պին է, լոսրակ, Հարք, լոոպ դեցին գույնի, կավը խիտ, բաց մոխբագույնչ։ ճարդագույն երանդով։ Միչուկը կլորավուն է, Հաժեժատարար վաք, 325 115420 ՄՄ մեճությամբ։չ սրորդ չշրջուդծած,պտղի միեջոնդումի: Սորոնույին բննքը կրսաւլուսնաձն են, 20 ՄԻ»: ԽԻ ԺԼծությում։ ճողոժիսը ոնրուցքաղույն է, 6--2

մեծության է,

2--Ց

սմ

Նկ.

Պտուղըխոշոլ: է,

Արարատի 6

13.

250--350

ձե, կշռով, րուժ կոնաձնե ր

դր

«ԱՏ խորովանը: ա

«արք չիրով. լաժփակըլայն է, իջին ծածկված պինդ է, «արը, փայլատ: սերուցքադույնդեղին, եպնավուն սերուրքավ խի լնոդի րունտուն թուվով: Պողափիսիդեղ միջին քանակիքաէ ԱԱ Ն շ

տար,

Քու

զա եկ.18):

գույն Լ, դինզ, կրճկրճան, մոշ» բոլրոոթեծը, բային բջիջներով, քաղցրաքք ոն

տ տեւ

են. 16. հրետանի 6 15:

(որավուն.ձվաձն

ու

մեծ

նՅ՞

եր

րաաարա

ՍԱ

Խոշոր

930--500

դր

Աշուսվ, կոնաձե, բուք կողավոր մակերնոով:Մաշկրդեյին է

Գտուղները մնջակ 22

ձղված

|ջ

ունի "

նոլհտոն ԴԱՎ

Տասակուժ,նույն պայմաննե տեղական ուրիշ Խորածնրի ծառերիՀոփ նի վե նգ են դարդանում, Չոակըլայն է Գակտդարձ նոռնոաձե: ա

Տեբեներ

ու

է երնանի ' այզիներուսի 40--35 Բը տարեկան

Արիաննա) աղ

ԵՐԵՎԱՆԻ

Կոկոնները դունչուռ փոլրդադույն. ծաղիկները դեղնուվուն

ԿԻ

խոշոր:

'ր

հն,

նշանակություն:

է, ուշաւտառյ,պարուն

չ բազմացման Համար" Հանձնարարվում Շաճուքյանի շրջաններում:

եսական

ոօ

Բերքատուրու

բար

ԱՀում

(ՕՐԵՆԺ)

ԷՋՄԻԱՆՆԻ

Սառը 1» տարեկան ճասակում լին ոլսակը լայն տարածված դածրարբուն, կեղհր ճարք է տավփակ-զնդածե: րով, ծաղկակիր շիվերը միջին երկարությաժ փոջը նն, անփայլ, ուժեղ

ՏԵՐՆՆԵՐը

Պուղը ընղձանրապեսմիջին փիծ խոշոր. ոդաղզիմիջին բարձրությունը 6, ոմ, տսոիակ խնձոր Թյունը 2,0--8:5 ն Թու, դագաթի ՞ջիմքբիհոտ ուժեղ ջիժքթը՝Հոռիաչուխորնեն լլրակավոր. ձաղ կամ բոյ. փորը են, ըաժակայքերքերը է, Մաշկըչոորակ պինդ, բարք, փայլուն, Է Ժվույն ձաղարի փոո: Ռովուությունը ժան "ետ անչետացող: Միջուկը սոլթ Հոռինրի, ոնբփնայինբները կիսալուսն յիում:, 16 ՄԺ542:1 փեժությամբ: Մել եր հթկարությու:, տոորակնտաձի են: Գտ դույն է, պինդ, կբճկրձան, տլրոալը, ք փետ, Թեքնակըտատիսլ,ոչ Ժնծ բանակ «դի յովդեցության ոակ ընքնակի թխա են Հառունանում ճո Պաուղները պիառնի են վերաշակության Համար:

է էջմիածնի շրջանի Մոլոտո փր ծագումն է սոռել Դրիտից:

է, ու

(աե՛սնկ.

արժանի սոլո Ուշադրության Համար: բազմացման

լյուրավետ,թեթնակիմտիոլ

քնակի ժոժային փառով ծածկված, ոչ է, ժիռը սերուցջագույնպինդ, ցաղցրաճ

քեքնակիկանաչ երանգով, նուրբ,

մեջ:

(Իր)

(0րենժ)։

բունը

ՀԱՍՈՒ

ւՀ

4Հ

հը

կորնթարյէ, անճար. ձաարը

ուն

ժույծանծաղ, բաժակը ամ

հություն, զր կշիո, տանձաձե Լ, Հառտաց ուժ Հարք ճիմբուվ: Սուլ է արաաշայաված, Ջողասվորությունը

բոյ-

Տեբեները իջին փեծությանեն, հրկարավուն-ձվաձե: Գտուղնունի «--9 սմ ժիջին չարձրություն, 2--Ց սի

ռուղնյակներով, ձուղկակիր ը միջին ժեժության նն, Հիմներ խոռվուռ:

իյամր. սակը տարածվող է, կախոնկածճրուլերով, կոլե, ժուզ հոխրագույն է, խորչութորդ,

յում.

հջժիածերշրջանի Մոլուսով ր սոնւխոն ռավաոիր ծաղուժն է առհլ Ղիբմիլ, Սառը19 տարնկուն ՀառակուՐ լինում է տյու, փոջթրրկ Ի բնով, ծ-3 9-12 բարձրությամբ. սի

ԷՋՄԻԱԾՆԻ

են. 17. հջմիածել

Այ ռոլոռըՀնարավորէ չաւլնարեններդնելու ոյրարադ

Աճուժ

Ռյա

լուո մուփոչ

15),

ՖԸ

ոչ

մեծ

Հարք:

18.

ՍՇԱԿԱՆԻ

Էջմիա ժնի Կ

(

նն

կամ միջակ, էլ

է, պսակը կլոլոսվուն,

են.

ժանր ՏԵբեները

Ծառրկարճ կույն,

եջ։

Անա

են «ռկան Պոսսլննրը Հասուն տում նի անի վերամշակման ճամար: աաՄ է լայնորեն նիչոլ

մ ե

լայն կոնաձեյ, որողամիսը բաց քթվաշաքաղդը, բուրավնա,

ության է, ոսկ կամ կիսաբաց. լրսմ ծ կոնուձե, կրկնակի սղոլաձի եզ "Իլի փեծությածլ:, կլորավուն սոխ հի 510 մմ, կիսոկլորավուն, սնրմեր

քույ ը Իջիջները մանրը են դուչիճ

/6.,

ւռ

«0

ԺՄ իիեժ

նարնջագույն, քեթնակի քավոր: դեղնավուն,

դսրձ ձգվածսոխաձն է,

պարղ

փակ են:

Միչուկը Հակա-

շրջագծած։ Սերմնայինբները

Պյողամիսը դեղին է, օդի աղղեցության տակ քնքնակի ոնացող:, բուրավետ է, պինդ, թթու (ոծ՛ս նք. 19): Պտուղը պիտանիէ կոնսերվացմանՀամար ձոնձնարարվում է լայն բազմացման ճամար:

ԳԼԱԶՌՈՐԻ

Տարածված է Ազիղբնկովի շրյանում։: Մոտավորաղետ է նան երնոնի այգիներում: շենը նույնպիսի սորտ ւպզատաճոսի

են. այի

19.

Օշականի:

Գտուղը Խոշոր է չինուի կամ Միջիջ 6,0--8,6 մեծության երկարությամբ, շ,0--8,4 ռի լայնությա՛ի 230Յոր ։

Հշռով. Հիմքըլայն 1, Թճթնակի բյլրակա Քլրակավորէ ն ծալավոր: ազա . 117 վ ազ փակ . փոր: Մ Սաշկը բարակ/ է, պիպինդ, Հ չ

աոան

1" ոգի»

է,

արլ,

հույնոլես լայն. բաժակը Հիմնականույբ ի

Եկ.

20.

Գլաձորի:

Սառը30- 385տարնկանճասուկում

լինում է (կարճ, 47 Բարձրությութը:չ քանակի մացառներովն ամննամյա ույլ ոճով: Գոակը կոնաձի |: Ճակաղարձ մեծ

.ռ

Լու Տերենեոը մանը են, Տ

կլորավուն ձվածի:

«4 «6

է,

120- 200

գի

նա

են

փուրարբայ ժելե,

այլ

ողա Հետնապես

ուշ

աշուն

վերամփշակոիոն սեղոնը

ուներ

Հյուինոչր պտուղներ

սվաղ

ամ

գեր

ոնապուր

13--04-ի սաճմաններում:ձ մոտավորապես44կ-ով ավելի՞ ն

թաղցի

դարաղդանյութներ» Այառնդ

աուղնե պտղամիս ունեցող 0,020. 0,051 դարադանյութեր,այ սորտեր զա կաների սերկեիլի շատ 0.66 ր 11 Վ

Դարաղայիննյութերի ոյարունա կական սորտերի նջ դզալիորննցածր

Դումա:

ժելե պիտանիությունը

1,970,Արարատի28:10-ր՝ ե

ուալիս դրանց

նրնանինը՝

րուրավեսո, քափանցիկ ե բայի դեղեցիկ սորահ շարք տեղական թրվաշատքաղցի պեկտինային կդալի քանակությամբ

է 1,5 առկոռի, իսկ տիջին թմ"մ ճանում չինում | մինչն 0,95 տոկոսի: են Դեկտինային նյութերը գնվում շէրոն հում հեսրողամսի նրան ուրու նողա Դեկտինային նյութերը: չուկի մոռ: շա ժելեն ստացվող լացմանը: Սերկերլից

կում, քան ՍՍՌՄ թյ Սերկնիլի արոուղների մեջ օրգանակ կիտր լինոսի են խնձորաթթու, քաղչաւր կությամբ գինեթքու: Թթու սորտերի պտ

ոնչր

1406-ի

Քաղցի ւաղամիս ունեցող սորտերը պա Միջանկյալ տեղ են բո 15,06:0. շաքար։ սրտերը, որոնք մուտ շուքարի ոոկոռ

ու

տոկոս ք ն բոլոր Հնդավոր Սնրկերլի, ինչսլես քանա ֆրուկտոլի մեջ երի։ պտուղների սախարոզի քան ում, քան դլլուկողի ավելի քիչ քան Հում րը ետատ ա բար սորա ձի սովորաբար վերջինը ըունակում.

Փխրունե Հյութուի են ժինչն 144--1,97 բանակում նին 1,5900.

թորտերը

24,34:ն չոր հչութեր, այոինքն նրանք հրենց որակով Հետ նեն տնում սերկնիլե «այկական աորտծրիորակից: Սերկեիլի կոպիտ ն րիչ Հյուքալի տեղական սրարունակում են բավականին բարձր առկուի քաղանքաւ ր 7-ը Բինչն 1,92010, Շատենյութ, ինչպես օրինակ, երնեանի

ներուժ: Տաջիկստանի սորտերը պարունակում են

լղարունակում Էիջին Հաշվով 127,387 չոր նյութեր: Այլ խոր հրի սորոնըը չոր քանակը ատտանվութ :0,51 Ս-ի սաճմանէ 184,29-հյուցերի

մրեծ մասամբ

Մերկնիլիխնձորաձն թավաչ ամբի Հայկական սռրտերը

մինչն

կությունը երկարացնոսիէ ճուժույի

Հեարավոր դառնում երկսրացնելու կոնսհրվի դործարանենրի աշխատանքիգրաֆիկը: Սերկնիլիբացառիկ պաչունա-

անեսակների վերջանալու Հեռ, ընրքաճավարի

կոնֆետներիճամար ի

չդոննել այլն: ՍերկեիլիՃատունացումը Ճամընկնու:

մարմելադ, ձանենցիա՝ լիմոնադներիճամար, ողելից իմիչքներ,

Ցույց

ենք տվել, ոնրկնիլից պատրաստում

թյան արժանի պառւղ

է.

արժեքավոր սննդամթերք, ուշաղրու-

ԲԱՂԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հուժույք է կոնսերվի Հիանալի Հրուշակային արդյունաբերության արդեն Հասփար: ինչպես

որպես Մերկեիլը,

ՊՏՈՒՂՆԵՐԻ ՔԻՄԻԱԿԱՆ

2րջանուն:

կշոով, խնձորաձե, պարղոչ ն փոշ կողավորուցյամբ ձգված Հիժրով։ Մաշկըմիջին պնդույուն ունի, ճարը է, ղեղնադուն, կիարոնադույն, քավը՝ չաց Պտղամիսը Թույլ Հյուփիալիէ, լավ «Համով,բաց շարդագույն: "ինդ, թրԱվոշտքաղցը, Թույլ բուրմունքով, օդի սերույբադույն, ազդեցության ուկ նկատելիորեն նացող,(ռե՞սեկ. ՀԱ): /ւշաղրությաւն արժանի սորսո է կոնսերվացմանճամար: Հանձնարարվումչ բազմացման ճամար Աղիղլեկովի

փոբլ Պտուղը

են

մեժ

քիչ քանակությամբ դաբաղանյութեր, բայց

սորտերի

Համեմա-

շչատերն

Ռի տ

«ՍՈՂՀԴՈՒԹՅՈՒՅԻՈ

ԵՎ

մի մասը ղառ սաատուղների

է պտուղները ամբողջ

Մր

ԻԶՈՑՆԵՐԸ ՆՐԱՆՑ

ԴԵՄ

ոճեսպուբլ

պտուղը

ուռում

է ժիջուկը ռհրմնային փռում է: Ալոտար

են

աձն,

ու

դր

5 դր

դուրս Հավաքել,

:2անրոծ չշանդոոժ

2. զր

ռպ 4-րդ ռրսկումները կառոարել

Մոլիս ամաց ծառերի վրա կապել կավորման տաչեզներից կամ Հարդից,

ներվ:

Հ.9

այսինք շարախ առաչ: հրնալուղ 2--Ց մաս է պռակաքերքիեժ հրբ քավում ուբ հակ ձդուն, թրջելու բաժակարերթերն մասը, որտեղից թրքուրը քափանցումէ

կիր, կիր,

կամ 1 լիտր ջչիին գ չճանդած կիր: Առաջին սրսկում

վաժ մասերը

բերել սլար հ այրեր վՎեղետացիայի ընքացքումսրսկ 1 լիւոր ջիին 1 գր Սույննրով։ Վերցնել

կեղե պոկվող կեղնից. Հավաքել ապլոկված Մ ենրի ըովփուկը ն կտրած չորուկները:

Աշնանը ծա միջոգնեոը.-Գայքաբի

կեղնի սակ: պոկվող

նում

մի կողա բլրակավոր ն են քե՛ առաջին քն' երկրորդ Հասցնում Ծրկրորղ սերնդի քրքութննըի մի մասը բ է դալիտ սրոուղներից ե ճորսնեկ դուրս

որից

«եւռո

Ռրքուրն

րունդ, որից առաչինը չինում է փուլիսի վե նման է խ բին։ Պաղի ներսի վնասվածքը

սում

ՍՍՌ-ում:

քօոօոծն) Ր նա

վնասատունէ չայկական

(Շմո Պտղակեր

փիջողները:

թարժ դորժածությանն թե՛ կոնսերվացմ ՀայկականՍՄՈՌ-ում սնրկնիլին զգալ Բի շարք վնասատուներ հ շճիվանդությ ն նրա դրանց նկարագրությունը, ինչպես

րնկնումէ ն

-, Հ/"ԱԱՆԴՈՒԲՅՈՒՆՆԵՐԸ

ոներն

ՀՈՒՀԵՐ«.

է գլլավորապես կոլՀայաստանոտ ահրկնիլը տշվում ոնոնսային ճին այգիներում ն պարտեզներում առանձին ժառերի կամ խորակային ձեով այլ պայոտու անսակների ճնո խառն: ՏեկելուԽոն ձնը շառը է դժվարացնում ռլայքարը վնասսոռուներին Հեվանդությունների Ուստի վնեատատուդիսիլ ների ն ճիվանդություններիսպաճառած վնասվածքներիճե տնանքովսերկնիլի բերբի թե՛ յանակը ն թե՛ որակը ղզալիորեն

ՍԵՐ: վ

դրունք:

ՄԱՑ

տրո

են

ոաբար

նման սորտերը պիոռնի քանակությամբ շաքար: թարմ վիճակում դործածելու «ամար: Մի շարք այլ սորտեր այրի նն ընկնում: ոչ հիայն մեժ քանակի շաքարի, այլի վեկատինային ն արոմառսոխկ նյութերի սլարունակությաւնը: Պտուղներիայդ ճատկությունը «Հնարավորությունէ տալիս առանալլու բարձրարակսպլաճածոներ,ինչես օրինակ, մուրաբայ ժելե, մարմելադ, ցուկատ, կուխղոս։, ինչպես ն այ ձեր

ունեն

Այսպիսով,անրկեիլի ՕՁ» եղական

կանում կենտրոնանում

Արոմատիկնյութերը սերկեիլի պտուղների մեջ «իմնաեն մաշկի ժեջ։ Տեղական սորտերից ունեն շատերն ուժեղ, նուրբ ն դուրեկան բուրմունք:

ալանում

Ժեջ հղած դարբադանյութերըպաորողամիսը փչանալու: Տւռուղների սպաճպանման ընքացքում եկատվում է թե՛ ըրլության ե քե՛ ղաբաղանյութեիի աստիճանականնխաղում: Այդ նյութերի ոչնչանալու ճե միասին պակասում, նույնիսկ կորչում է ոլոուղների բուիմունՔի, րողամիսը դառնում Է սպունդանտան, նրա մեջ առաջահում են փուգ շելսոնհրն դարչնադույն բծեր, ապա նրանք փտում են:

պոուղները մերկնիլի

կաս դաբաղանյութերպարունակողտեզական զղալի քանակի օռրտեր պիտանի են թարմ դրությամբ գործածելու ճամար:

քրոնից

Դանել

միճը

դմ

5Ժ

ու

ծաղկման ժամանակ այս րվեվներից Համեմատաբարբիչ են չինում: նրանք ճարձակվում են ծաղիկների փոս ն ուտուի առեչները, վարսանդներն սերժնեարաննենրը:

Քոդոտբզեզ (Էքլոճուճետելրզ Ք044)--- Բղեղներըդարնանը դուրս են զալիս պտղոառւոու ծառերըծաղկելիս:Սերկնիլի

աոյս

արվում է սերկնիլի ճիինական վնասատուներից Ժեկը:Նո,շատ ուժեղ կերոլով փչացնում| հրիտուսարդ շիվեբը ն տնրնները: Վերջինները ոլորվոսի են. բարակ երիսասարղ շիվերը ծովում են ղեպի 1երքն: Աշնանըշիվի տտրեկան աճի աժրողջ նրկարությամբ լվիճը ձու է դնում Համատարած խի շերտով: Զվերը սն են լինում ն ծածկում են շիվի կեղիր կարծես մրի փառով: Գարնանը, տնրենինրի դուրս վալուն պես են չոնեն դալիս նան լվիճի թրթուրները: որոնք ծժում դուրս ինի "յուժը: միչոցնեոը.-- դարնահը, բողբոջների լացման Պայքաբի ոլխոբ Լ ժամանակ, երբ ղուրս են դայիս առաջին անրնեները, ինսեկտիսիդկոնտակատյին սրսկել կասի իոշոտել ծառերը ններով:Պեռւքէ ղործածել 1 լիոր ջրին 1--4 գր անարագին ։սուլֆատ, ռրին ավելացնել 3 գր օճառ կում նույն 1 լիոր չրին 1 գր 7040-անի նիկոտին սոլֆուո 3 դր օճառի նտ:

Ճեյռո Խնձորենու լվին (Ճքոտ քօուլՍ6ճջ.).--Պողակերից

գեմ պեռք է կիրառել նույն Պայքաոբը.-Միջոցները, ինչոր ռրողակերի դեմ:

նասվածբին: Այս վնառաոուի

Միաժամանակ անճրաժեչա

է ճամախ ստուղել այղ դոչ շարսնեկավորվում են։ Մնտճրաժեշտ ն ռիները ճարսնյակներըոչնչացնել: Պտուղըճավաբելու ճետ ն այրել: է այդ գոտիները ամեն Բացիղրանից, անձրաժեշտ է տարի ծխաճարել փայտի Ժե չ Ճարսնեկավոր( ճենակները Հո բե (Խչմարնե թրքերը)։չ), որոնց որոնց ճնդքերի (Քոր են ձմեռն վում թրթուրները, անցկացիելու ճամար: Հենակները ոչեւտ:քէ ծխաճարնլ խլումուոներում. 1 լխ խրամոռոխնսլնոք է վերցնել 100 գր ծծումր նե վառել: սոմ Ի Գողակեո-ճոթիթեռ.-. (Ըաշօքիօքռ ելթօկո 761) 26 ) (Եեաշօքիծր ռղակ թիթ առաջ հկաժծվնասվածքը շուտ 1ոուն է սրողակերի պատճառած

սզտուղ-

նան

Նկ. 31. ՍԼր դեզեի ն բողբ նստում

են

վուն:

ոնկիներին (նկ. 21): զ Պետք է ձեռթով օրը 2-. այքաշը.-բզնզենըը, առաջին ձավաջքը սլեուք է

քոչում

փյոաք ժի տեղից ոռի ճյուղնրի վրա: Օտոիխ նրոնբ պետին են քավում ն իրենը ս Սն ոռկերղեղը ժեծ քանակությամբ վնաս է չասցնում ս շիջակոյքում, եծ

Բլեղեերը Ժփեժ աղմուկով

չորանում են, ժի սԽսսր քափվում է:

հերը դաղոարումեք

աճել հ իոկ երանց

վատղակորերը,որից

են

չորանում/։

Բանչորոար Բպեղներըկրծում

թը:

Վնասված շիվը վրրկվում է տերեներից ե ասսփ-

հ բողբոջները բով, ինչպես սկսած Հիմքից մինչե ծայ-

բվեղային տառաղիայում:Սրա թրիոորնե կորիլառիչ դեղծի հ սյ աան վոր ահքակների արոաաույ տի ն արմատավվի հեչ: Սերկեիլի վրա բղեղները կրծում նն ծազկակիր հ ամու չիվերի կեղեն օղակներով կամ առանձին բծե-

Սեվ ոսկեբզեզ (ՇՏքոօմ5 1ՇԱ6ԾՈԱՇ

Գալքառը.--ծառերը սրակել սառը չ ճյուղերի վրա անշարժանում են ն ծառե սությամբ թափվում են խսիրի կամ սավ այլետքէ Հավաքել ն ոչնչացնել:

ոհ

ուսկնբզեղիգեւ:

Պայքաշը.--

որ

ուտում

Ս.

ստանում են

Սուս ժանդուո

դույն

չորանում

են

նն,

հլու-

ոնրեները

ությ: անհրեների

կեղտոտում

ծծում

ծՀ

նոսի

քափած

տերեները:

(ՇՏԸԱԼՄՈՒԸ0ճՈ6Աո ՏՇհ)։ Ց8եջիԹրթուրըմրտՏերԼացեց է տերնի նջ ն այնաելզ վերի ն տակի էղիդերժի սներ

ները

Վնասվածծառերի լտուղների ապրանքատմոն սական ոլոռը բավականինընկնում է: միջոցները.--Վարակվածծառերի տնքնները Պայքարի է սրսկել տակի կողմից հիկուռին «եր (2 ղը «Ինկ ռուլֆատով (չոր ջրին) կամանաբավինսուլֆատով(4 դր մեկ (հոր չրին)։ Աշնանըխնամքով սլետք է Ճավաքել ծառերից մաքրած կեղեն-

փոխանակությունը:

կի տր աաքորուն քլ: ժածկում է ճերեխանց քները,խանգարում | նրանց մնջ կասսոարվող նյութերի նորմալ

որոնք

ռերի արանքում, տանձենու լուկը իիննց կպչուն արտախոր անքով

ոչնչացնել կեդնեին ծառի այլ մասերի վրաւդրված ձվերը, այդ տեղերըմաքհելով հ վրան քսելով նավը կամ մեքննայի լուղ: Տերնեոլքոիից Հեյոռ որոկելչ ճանքալուղային էմուլսիա Գարնանըծառերի բննրին կպցնել կպչուն օղակներ, իսկ վարակված ծառերը ռրօկել կալցիուք արսենիտ, Էնկ ծառին 50 դր-ի «աաշվով: Տանձենու մլուկ(ՏԼքիճունՏք511 Բ).-- խիստ վնասում Լ չոերեները, երբ երա ծառերըլինում են այս վնասուսերկնիլի ոոռւով վարակված այլ չեզավոր պտղատու տնսակներիծա-

Պայքարի միջոցները.-Աշնանըւվեւոք է

նեակությամբո

մաաղաշ տերեները: Վնասատուների մասսայական են ծառի բազմացման դեղքուփ երբեմն նյումք ուտութ բոյոր անրեները. որոշ տարիներին թրթուրը տարածվում է մեժ թա-

Տառազույգ մետաքսագուծ (Լ 1ոճոէը 415քուԼ).-- ՓարնանըԹրթուրները բնի վրայով բարձրանում են ճյուղերի վրա

ինչ

ւն է սնեբկնիլին Պատաճում է Հազվադել: Պետքէ կիրառելպայքարի նույն միջոցներն

մասրենու արմատներում: Բղեղըվնասում

Պղնձեոսկեբզեզ (ԲուետԽքսեւտ).-- Թրթուրնապրում

ոսկեսվեզինման:

Խորհ Պայքաշի միջոցնեոը.--

կեզեակեր(1-ՇՕքէօքա

Պետբէ Պայքարի միջոցները.--

են

տիզ /ԲԼԼօքհօտ թու վնասում է սելվեիլի տերենե խուլ գույնի Հարք ուռուղքնե

Պոլիֆիլլա(Քօէքեյնռ Տք-)։ Բ սնըկնիլի սերժնաճուկի ն երիտասա ըք» որից ։տերննեսը սկսուժ են եղրե նոսի են: կենտրոնական արմատի վն չորանում է: Արփատների Թույլ վնաս շորուղ հոր արփատներէ տալիս ն. շա Պայքառը.--Պոլիֆիլլայի դեմ չեն մշակված: Վաղ գարնանը Հողի

հրկաքի արջասպի լուծույթով կամ փ

ված անրբնները:Աշնանը կամ դարն ները ն թեւիուկներնայրել: Աշնա պարնանը աչքերի ուռչելու, առաջ՝ ծ

վում

ոայտուն

Տանձենու

է ճեռւսցնել

շել կուլտուրական վիճակում: Վնասվ ծառերիցն այլել:

ու

Պարաեզներն ան Պայքաբը.--

ձակվում է սերկեիլի թուլացած ծառ հ ոյույների կեղեր, ինչպես հ պատրա շիվերի «իմբուժ: Վնասաոուխ մասսայ թում ծառի կեղնր ծածկվում է բազմ ծառը առախիճանարբար չորանում |:

կնճռոտ

առաջ

ծառերը պետք է սրսկել ոմ, վերցնելով մեկ լիտր չրին 100 գ շրջանում ծառերի բներին նաղզկելու տրոնք 5--2 օր ժի անդոժ ստուդման

վուց

ճյուղավորված անցք: նա վնասում է րե: իոկ Հետագույում նոր չտերհնե ռած տեղերը ծածկում է ուսռայնու

արանքում 1վերնաթաղանթների)

իշախառանն/(0Շւիօլոքը ՆաքուտԼ):

Տնկարանննրուժ

ու

կննոոա

կեղծ վանանակիր(Էալթշճռոստ 172մ 6Տաու ոլոսուճում է սերկեիլի ՉՀ--Ց տարեկան ՃՇՇԻ)։Հազվաղեսղ ճյուղերի վրաս կամ բողբոջների Տերհանափիցճոճ բաՊայքարը.-ցումից առաջ սրսկել 107 -ունի ճՃանքույուզայինէմուլսիայով: Գտուղնեի փտախտ (ՏոՐԹրօքոնէունքոոճ Տշհրօք): Սունկը վարակուժ է ռպլաուղները, որի Ճեոնանքով վերջինները

լես,

երհողլուն սվեւոք է սերկնիլի տակ փոն խսիր ն սավան ն վաղ առավոտյանծառը քափ տալ։ Խոիրիկամ սավանի վրա քառիված բզեպները պետք է Հավաքել ն ոչնչացնել: Բայի դրանից վնասված հ քափված պաուլները պետք է Հավաքել ե այրել, իսկ դարնանն աշնունը ծառի բնր վրւս կաղել որսիչ ցոյոխներ:

միջոցնեորը.--Գարնանը,բղեզների Պայքարի

ոինխիա(ՋՈՒՈՇՈԼՐՏ Զ12ՅԱԼ6ՆՏաո): Սժնրկնիլի ձաղկաքափիցե ստղակալուժից ճետո գ բզեզը ծակում ն մեջը դնում 2--14 է պտուղը ձու Պտուղներիհ աղակոթի վրա բղեզն առաջ է բերում զիգզազաձի կա այլ (ծեր, որից ոյտուղների աճեցողությունը ճետ է Ժնում, նրանք քարանում նն նե չորանուի

Տանձենու

արսենիու): հատորիում

րաններում ղդործածել եցիւղաացորենիթունադրուվչանյումերյ վորված ճատիկներ (1 կգ նդիպտացորենին վերցնել 50 զի

բուժ աշնանը ալիք չ ոլաոթաւույել որսիչփոսեր, դրոք լցնել հարմ գոմաղբով ու Փսժկել:ԶՄրունընքագքույի աեսք է լոսյել այգ փոսերը, ղուրս քափել զոմաղզբըն ոչնչացնել այղանը բուն դրած իշախառանձները: Վեգետացիայի շրջանում ոնկա-

Պայքարի իշախառանքի տարածիանճողեմիչոգները.--

ցանքի մարդերում իշախառաննը վնասուի է արմատները, որից սերփնաճուկներըչորանում են:

ու

պետք է Պավաբելթրքուրներն Հարսնյակները: Ծառի վնասվելու դեպքուփ ւպ եռւք է բացել արմատներըե ոչնչացնել թբրԽուրներըս

քլորոզը

անկարաններում, առանձին

Փլորոզ.--Տերեների

ս «ողամա անկիների վրաո նախան երնույմչինում է

ժիշտ Հակողության տակ ունենալ ե նկա Իխջոռղեսճեռագցնելու ոչնչացնել:

ջատների դեմ պայքարելու նպատակով Հեղուկին 1 դբ փարիզրոն կանող: Պա

փասիկում են, դառնում: են սպունգան կամ թուլ դարչնագույն: Պաուղներիվրա մակենարոն ձեով դոսավորված չրջանն տղդիտակավունկյսմ մոլրավուն դեղին դրա առաչացած սպորները «եշտությամբ միջատների (կրէաների, ոինախտներին տու ժիջոցով: Մունկըվարակում է միայն խերը, ուստի ճիվանդությունըուժեղ տար վնասող միջատների միջոցով կամ կ ետու Վարակվածպտուղներին անմիջ նա սչ-վիրավորված պատուղները վարակ հ իւ՛ սպաճեստնեիրում: վարակված պտուղները կամ թափվ չսրտանումեն, մոիիֆիկացիայլի են ենք ծառի վրա Ատճա այդպիսի պտուղները են փորակումների պուտնաո դուռն ուի: Պոուղների փտախոր ուժեղ կերպո լնեմբերյանի ն Այավերղու շրջուններումի միջոցները.-- Պնաք է՞Հ Պայքարի Թե՛ ծառի վրա հղած ն Թե՛ քսոիված վա ինչպես ն ծառի չորուկները: Չմեռը ծա լոր չորացած պտուղները ես սլետք է Հ Հոիապոճտուսսխոան ժիջոցներով սլայքար ռող մփիջոսոներիդեմ: Գարնանը,նախք ցումբ՝ ծառերը պետբ է արակել երկար լուծույթով կաժ 14ն-անիբորդոլան Ճեղ

ԱՃԵՑՈՒՄԸ

մեծ

վնաս

որտնզ տեկարունումմ,

ունենում

են

կարոնների հ պատվաստման ճամար ոնրփնաճուկներիչողոսհասնը: Տընկարանի ճամար բնարած ճողը պետք է ճարի լինի, մի փոքրիկ դեպի ճարուվ ունեցող քնքությամբ, բնական ճովանիով կատ որձնոտոաւկան դաշատապոաշտպան շերտով տիրող բամիներից

աճնդնում ին

Տեկաբանիկազմակեբպումը.--Սերկնիլի անկանյութն

ՍԵՐԿԵՎԻԼԻ ՏՆԿԱՆՑՈՒԹԻ

Դասցնողը որոուղների մփտաիուոնէ:

Հիվանդություններիցսնրկեիլի պտուղներին

սանում:

տանձենու

հլուկը, սն ոսկերգեղզբե այն: Զղալի Օվնաս հն ճւկողնու: տնկարաններոսի պոլիֆիլլան ն իշախառանոր: Առանձինարիներին անրկեքլի ծառերը ոնրնազուրկ են լինում ատրաղույգ մետարբսադործի կողմից: Տերնացեցը, ուղնձե ուսկելղեզը,դտւսնձենուորնխիոր,կնճոուռկեղծ վաՀանակիիրըն այլն մասսայական վնասատուներ չեն ճանդի-

վրա, որոնք վեգետացիայի ընքադքում Հաճախակի ճատումների են ենթարկվել: Քլորուր սկսվում է ամառվա չսգերի Հետ միասին շիվերի ծայրից, ապա աստիճանաբարանցնում է դեպի ճիմքը: Տերեր թիթեղը բլորողի ժամանակ ամբողջովին կամ մասնակի դեզնուտ է. վերջին դեպքում պատաճոսի է, որ միայն չղերն են կանաչ մնում: Քլորողի ուժեղ ալրտաձճայտության դեպրում մնժ է բանակությամը թույլ աճող մասեր, որոնը առաջդալիս դասավորվում են չիվի այրերին վարդակի ձնով:Ծլորողված բուլահրը խիստ քուլանում են. անրնեներիվրա նկատվում են արնհաճարություններ:Տերեհերըչորանում, փշրվում են, որի ռեոնանքով շիվերը անժամանուկ մերկանում եո Քլորոզի նշանները երնալուն սլես պետը է Պաայքաշը.-աերեները սրակել երկաքի արջասղի 340-անի լուծույքով։ ՍՍՈ-ումսերկնիլի Հիմնական վնասատունիրն Հայկական են պատղակերը, պաղակեր-ճրաքիթեոր, խնձորենու լվիճը,

կտրոնները ոլետը է Ճովաւ ն պաղաբեր ծառ զարգացած առողջ, ն ուսկի,ջ5--30 ոմ երկարություն ճում ունեքող ճլոսլիրից: կորոնենըի:

նելու դեղպբում, կորոնները սղետք է աառնամանիքննրի սկռվելը, նոյեմբ ավելի եքե աշունը Ճաժետասուբար բերի առուջինչտասնօրրակում: կո նան գարնանը, բայց տտք օրեր սկ վերջին, մարտի տոտյլին տասնորյչ

կտբոննե»իմրերումը.-- Սերկն

լատներ:

ճեռավորությումՍ տեկել 475447 Հառիււր առավեյլաղույն չս վաստման նպատակով մոայրակըոլեոք է ձեադ Հողը լավացնելու ճամար չեք շարաճերկ կուլտուրաննը, բաղմժա

խ վորված լինեն ոչ պակաս քան 2. ծանը կավային, ճաճմայիի, թարուտյ մոլախոտերով(օրինակչայլիր վու, դերը պիտանի չեն ոնկարանի ճամա Տնկարանը պեռւք է կազմակեր ճարմա Դերին մոոռիկ, սոնկանյութը (ոչպես հ ոռոաիան ջրով ապլաճո Տնկուրանինկից չվեսը է կաղմա նաբերական սորտերի մոաղրակ,Հաշվ թանին՝ մեկ ճեկտար մայրակ: Մայր

շամար պետք 1 առ Տեկարոանի Հին վարելաճողեր,որոնք գրաղեցրա Այդ Ճողերը պնաք է լ յնոարույսերով: ավազույին,ջրաքափանը,ղրունտույի

սաշտգանած: Ցանկալիէ, որ այղ "ո դում, օդային լավ դրենաժով էուաճո

աճող չիվեր

ծոռաշիվեր, ինչպես

առներ: փյոս Սարոնների

ժերձարմատայինմա-

լու

բողջ

ճնանտնքովառաջացած դատարկությունները, ապա կարոններիվրու ածել մինչն 10 ստ շերտ ավազ

ու

ամ-

աոի-

ծածկել Ճողով, կազմելով 30 սմ բարձրումյան թուլ: ճյուղաւվորությունները հ չյառունացած, կանաչ, փայտացած մասերը պետք է չեպեաք է Ճանել առուներ, անձրեխկտտ ձյտն խրամատի շուրջը չրերը ճեռացնելու Համար: ռացնել:: Հեռու անզ ուղարկելիս կտրոնները պետք է պատրաստել Աշնանը մժերած կորոնները է անմիջապեստրեսեք 30--40 կել ոնկարանում: Վատ եղանակների սի որպեսզի տեղում տնկելու կամ` երկարություիը:, ւայմաններուսի 150-ՀՕ: Դասից խրձեր կապելինոր ոլաճելու ճամար: ՑՅուրաքանխրամատներում արատ Հնարավոր լինի թարչ հլու, ժամանակ ացնելու նրանց: Այդ կտրոններըսլետք է դարսել արկղներում չուր խուրձ պետք է կոո պատրաստել ճակեի, խրձեիբ ջերտավորեհլով խոնավ ղպիտակավորվի։ Պրտակը մամուռի «Հետ: Յուրաքանչյուրարիկվզուբ կամ Հակում պեոք է կարծլի է պատրաստել ունենալ մի սորտ իր պիտակով: Մի արկղի կամ ճակի կշիոր Թիքեղից, որի վրա պետք չ քսել օլիֆ ն թենվինի չպետք է անցնի 40 կգ-ից: Մեջ բացված տռլագրուտնկելը.-- ՏեկարանինՃայոկացրած "ողակտրոնների մասը պլահտաժի վուքանով պետք է վարել երկարությամբ կան ներկով դրել ռռրուխ հոյնությամբ ամառվա վերչին կում աշնան սկգիին: վարա անունը: Այդապիոբ ոլիտակը պետը է բարակ ճողը պեաք է մուքրել մոլախուռերի սորմատներիլ, Գտտկապես չարորոտկ մելախոտերի կոճղլարմատներիցը:կտրոններըկակապել մետաքսալարով խրձին: հելի է անկել Թե՛ դոռրհանըն թե՛ աշնանը: Գարնանը,անկելուց 15--Չ20 օր առաջ պետք է կատարել կրկնավար ն փոցխում: Խրձերը նՖինոր պատելու Հողամասըեզաձեել ն բուգլիցով իրարից մեկ մեր "եռուվոճամար պեաք է չոր, բարձր ե պաշասյան ված րությամբ պատրաստել թմրեր: ԴրանիցՀետո պետք է անց0 ,5 սւհեդելոոււմ Բեատր կապնել ոռոգման ցայ: չրջտններում, փոքրըՀովա. Լնեռնույլին թոՆկ. 35. Մերկելի դորոններ (ձաու ությա: Խռսերի վրա թմրբերն ջրային սիստեմը կտռուցվում են մարխրամուտներ եղուծ կողային

բողջը

ու

ից ք) աաա

ովա,

7- Մորձարմասային ա- պատրաւառել: առող

արան

Մ.

որի իրա ուղղաձիղ

մեկը Խրձերը,

Խրամա-

նների Հատակինսլետք է 10--15

շերտով ածել կերպովկանդննցնել կտրոննիրի սի

փյուսին ժոիկ: ավազ ածել հ խնամբով Թափաճարել, որնազի կարոններիարանքներում եղած բոլոր րույ տեղերը յյվեն, ԴրունիցՀետո կտրոնները ջիել այն ճաշվով, որ խոհավուխյունը շասնի մինչե խրամատի ճատակըե ատփբողջ ավազը խոնավանա:րելուց Հետո նորից ավազովլցնել ջրե-

Խրձերի վրաՀը

կոսելումիջոցով: Թփրերիարանքում, որտեզ պետք

է տնկել կարոնները, քայքայված գուադբ, ճեկաարին 140--40 առնն: Փոմաղբըպետք է լավ խառնել «ողի Ճեւու ոք Տեկհլուամենարուվ ժամկետն աշունն է: Այդ ժւռիած հսկ յոնկում են կտրոննեիր մլերելուըաղի ջա ալկո ձեո: դարնանհը պետք է անկել աճեցողությունն սկսվելուց առաջ, մաղոռի վերջին, նշենու: ծաղկելուց ատռջ: մոտավորասլես տնկելիս ճողբ պետք է խոնավ լինի: Խրամ Գարնանը ԴնրիցՀանած կորոնները, առանց քափ տալու, մենծ մառնոկ-

ետը

մոցնել

Խերով (պարտիաներով) պետք է ուղարկել տնկարան, տնկման Կոնդը, որտեղ պեռք է անփիջաղեսքաղել, կաի ծածկել թաց ճիլուլով։

Տնկելուց առաջ թւրձերը րացում կարոննեիըՃեուսընում, ոչնչացնում

փլացած, անպետը (ավերը, եթե նրանք կալյուսով են, անկոսք են բա:ճի օգնությամժրփոսը «անելուց Հետո, իսկ եթե առանց կալյուսի են, կասիբաշի օզնությամը փոռսրբաճով) կաի տնկման ձողի միջոցով: Վերչին (բացելով դեպքում պետը է ճողի մեջ 20--804 անկյան տակ 29 ոմ խոբությամր անցք բացել, այնտեղ փոզնել կարհեր. դրանից ետո նույն ձողով ճողը պետք է ամուր սեղմել կտրոնին: կտրոններըպետք է տնկել քմբր ժիայն փրկողմում, իրոբիլ 20 ոմ Հեովորության վրա նհ այն ձեով, որ նրանը վերին աջրը լինի մբի կողի բարձրուքյաւմը: Գարնանըչոնկելիս, ելե կտրոններըկալյուս կտ տրմատներ եհ առաջացրել, պետք է տնկման անցքն ավելի լուն տացել ն կորոնները բաճի տակ դդուշությամը: մոցնել ճողի Ժեջ ուճետո միայն աստիճանաբար ճողով ծածկել: տնկածկարոններըպետք է անմիջապես ջրել բարակ չերտով ն ճեոնել։ որ կտրոնների շուրջը սոժբողջՃողը թրչվի րելուց 2-3 օր Ճետո պետը է ստուգել տնկման որակը հ ջրելու ճետնանքով ճողն իջուժ է կարոններըբազած տեդերը նորից «ողով ծաժկել, իսկ Սիրի վելու քողնեվածծայրի է ծածկել աշքերը ալեհւոք յիլթրուն շոր Ճողի բարակ շերտով: պայմանննրում, առաջին ջրից ճեռոյ «անձՀաւլաստանի մ նարարվուժ տոռաջնորդվել Ճողի իոնավությամը. երոշ ահզեխում, մանավանդսկզբում, ճՃարկավոր է լինում չրել 3--4 օրից «ետո, այլ տեղերում ճնարավոր է լինում բավարարվելմիջըն Թվով 2--Ց օր մեկ անդամ ջրելով: Տուրաքունչյուրջրելուց շհտո է ճողը փխրեցնելկովլաիվատորով ապնճրաժեշտ կամ Թորխով, ն պետք է ափեն հնչնս ճնոացնել անդամ մոլախոտերը: ընթացքում կտրոնի դուրս եկած շիվերը պետք Ամառվա է հոռրացնել՝ ակզրում ժողնել 3 շիվ: որից ամենալավ զարու

ՈԼ

ծ.

են

նն:

գացածը ճետադա ձեավորման Դամ աի, իսկ մյուս հրկոար որպես պաճեստի: Հողի չոակից դուրս եկած շիվերը պետք է Ճիմտիլ կտրել, որի ճամար անծրաժնշտ1 լինուի Ճճողըճետ ռար ետո հ կատարելուց ծածկել: Ուշ աշնանը տնկարանիամբողջ ճողը պեւոք է փխրեցնել, իսկ մոլախոտերը ճեռացնել: Լավ խնամքի պայմաններումկտրոններն տլրիատաակալում նե վնեդնտացիայիընքացբում են 50--60-ով տալիս եհ.

աճեցողություն: կյորոնարմատուկալած Հետնյալ տարին, վաղ գարնանը, հինչպես ններիծայրի չորուկը ։լնոք է կարել սեկուռոորով, Հեռացնել նրկու պաճետոի շիվերը. այնուճեւոն մացառները՝

30--90

սմ

-ու-

հույնպես պետք է ղուրս գողլուն չպես կտրել: ճեռացնել: լիսի կեսին անձրաժեշտ էԼ կորել աճող միակ շիվի Փայրը

բարձր: կողայինշիվերի առաջանալուն պուղրնելոց աի բարձրությամբ: Վեդետացիոայի բունը 50--60 ձնեավորել ոփ-ից

րնքացքում բնի ճաստացման նղլատակով նրա վրա հղաժ շրղետք է ծերատել: է ալու Ճոփաի անճրուժեչշո ոնկադլումռասան Սոանգարտ սղարարտմոռվա ընքացքում տնկիները սնուցել աղոտային կդ մաքուր աղուսի Հաշվով: յոանյութերուվ ճոկտարին 60-90 նոլնմքնը տմմուտավորապյես վերջում, երկրորդ տարվա են լինում տնկարանի Հանելով ռին, անկիների աոորասո

վերը

Դլռ

մաթ:

անեցումը Կհոմեբիցն նբանց նետագա Տնեկանյուրնրի

պատվաստումը.--ինչպես կարոններ տնկելու

ժամանակ,

յյնոլնո էլ սերմերով բաղմացնելիս Հողը սլետբ է հավապո ըտո վի աշնանից: հշնանից էլ ղետք է նախապատրաստելսերմերը, որոնք: վեսթ է Հավաքել կոնսերվի դործարանում, պտուղները փաքժնահելու ժամանակ: Սերմերը պեաք է մաքրել սլոուղների սլետք է առա ցորզներից (սերփնույինբներից,ոպրողամսից), ճետ կդաձ Ռրջել,աղոասոել որպեսգի նրանը իրար լորձունքից, Հիննն ը շուրքու: բաշխվեն Համաչասի ցանելուժամանակ -

առաջ, Ցանքից

տուի

կառուցում

նլուց Հետո, Դողաչ ճամադպլատւժսվոււն Թրբեր ն անց են

ճովը նախապատրա են

նացնում հռոդման սիստեմի:

Ցանըը կարելի է կատարելաշնանը կամ

դարնանը, վեր-

ջին դեպքում սնրփերըսլեւոք է ոտրատիֆիկացվածլինեն Ճունդալ: ամսից: Հեկոարին եք է ցանել 45- 40 կզ սերմ: Տանելու ժամանակխմոնրի 4իմփքուրպետք է անցկացնել (Սորխով կոսի բւաշով) ն այղ ակոսիկներիմեջ ակոսիկներ ցանել սերմերը, որոնք ոլետք է ծաժկել իխրուհ Հաժմաչախորնն շողով: Անրմերըպետք է ղտնվեն ոչ ավելի րոն 2Չ--Ձ,Տ ուի /րո-

ությամբ: ճից, դուզ

Ցանքիցուռաբ

փեժ

դաշտր

ետք

մաքրել իշախառան-

վնաս է ճառսցնումսներմաճուներին: Գարնանը,երի ծիլերը ղուրս կզան հ կկազմեն 1--2--9 որը

տնրեներ, պետք Լ ցանքը նոսրացնել ն

ճանած

ավելորդ

չավ պարարտոացրած ճողամոընըմնարույսերը տեղափոխել ոհրը: Այդ Հռսակումի անիկնիլըչատ լավ է ատնում անդամը -

/ուժու Տեղափոթփունժամանակ սերփնարույսերը պետք է սլաճեհլղույլերումմՏնդավոխված բույսերը պետք է 4 օր խոյով ծածկվածլինեն ն ամեն օր ջրվեն։ Առչրաժեշոէ նշել, որ ռերմնարբույսերի կպչելու Ճաջովությունըկախված | պյխավոխոոդես ջրհլույ: կավ թն աոիքի պայմաններում, այոինքբնչոռխիավոր չրելու, -

ն ժամանակինճողը փխրեցնելու, ազոտային սնուրուի աալու (առնվազն երեր անդասի)դնոդքումի, վերջումի վեղնետացիայի եր 20-50 այդ սնրմաճուկները «առտու ս Բարձրության, բների այրապատվաստիՀամար պիտունի ճաստությամբ:

Մերկեիլիմեժ ծռոր, առանց կտրելու, սովորաբարաննշան քանակությամբաճող շիվեր է տայիս (5--10 Հա): նրա

ոլո

բիոլոդիակուն ճուակությունըանձլրւժեշւո է ձաշվի աոնել:

Գարնանը, մայրուկուն ժառերը պետք է էանց մինչն 2-3 ինկան ճյուղերը, որոլեսղի աշնան պատվաստիՀամար կաղզտա-

մավորվեն աուտւռ

փանակությամբ աճող շիվեր, ոնոնցիը է պատրաստելանճրաժեշա քանակի կարոններ: ոլեոբ է պատվաստել աչբապատվասոով Սերժաճուկները

լինի շնարավոր

ՇՏ

ճամար սլետքբէ կորել դարվացած աշնանը:Աչբապլաավաստի Հոյ աչքեր ունեցող չաչդ նղպասոակի աճողշիվեր: Հոռաշիվեր

մար չի կարելի վերցնել, քանի որ նրանցըաչքերր Ժերզուրգանն լինում: նչբառատվաստի կտրոնները, որպեսղի նրանը խչանան, պետք է առնվազն մեկ օր պաշել խոնուվ պայմանդաժ

ներում: Լ--ՀՕ0

Աչբապատվատտի լավաղույն ժամկետը սեոլոհտբենրի է: Այդ ժամկիովն ոներկեիչի աճող շիվերը լինում են

ճամար իակատար ղարդացած նե պիտանի ողչքապատվատատի էերկեիլի մի շարք սորտերի աճող շիվերը ավելի վաղ ժափկեւտներինլինում են բարակ, քույլ ղարդացած աչքերով ն աո այդալիսի աչքերը շատ բիչ տոկոսով են կղչում: Սնբկեիլի աչքապատվաստիտեխնիկան, ինչպես ի ոու խնձորենու Է վաստի ճեռաղգտախնամքը նույնն են, ինչ շր ուանձի պոսովասաներինը: Հետնյալ գարնանը, Ճլուքաշարժության սկզբին, պատժասոների վայրակեերը պետք է էտել ն թողնել բուքակներ, խոկ աչքերի բացվելուց Հետո կտրել նան փուքակները: Ամառը վայրակի վր շիվեր դուրս պալուն պես պետք է կարել նրանց: Պատվաստաշիվի աչքից դուրս է ղալիս 1-8 շիվ: Դրանցից Թուվլերը, կողլայիններբ եւոր Է հույեպես կորել ե լուրաքանչյուր վայրոկի վրա քուլնել միայն մեկ լավ դարդգացած չիվ։ Հետնյլալսորին անկին պետբ է ձնավորոլ պարղեցրած իդերային սիստեմով: Այդ Ժիջոգով աչբապատվատտիցճեյոո հրկու տարվա ընիսցքոսի կարելի է տեղում տնկելու «ամար հիանգումոայն պիտանի անկիներ աճեցնել: պաճանելը, տեստկավոբումը, Տեկինեբի տնեկաբանից ճելն առաբումը.-Տեկիները Հողիդ ճանելուց մի քունի որ ու

է չրել, խոնավ ճողից անկիներիՀատնկարանը սպլնաք նելըթռ է լինում ն արմատներնէլ քիչ են վնասվում: Մեծ տնկիները ճանում են տրակտորայինգուրուի ժիջոցով, իսկ փորը ոնկարաններում՝ձիու գութանով կամ

որւաջ

ոոզարաններում Հնոցի

չործիըներով:

ԱԱ

ՏնկիներըՀողից ձեոքով ճաննլու դեպքում, շարքի մի սմ կողմում բույսերին ղուղաշնո, շարքից Չ0--25 «նռավոբության վրա, 50 սմ խորությամբ, մուռավորսուլնս բանի լայնհն ճանում, քով ոռպա շարքի փյլուսկողմից «ովը տնկիների արմատների ճետ միասին րաճով բոսիում են Ճա նաւծ առվի մնջ, որից ճետո տնկիները ճողից ճանում են: տեսակավորում են ըստ նրանց ընդճանութ Տնկիները ն առի դրությա: երկաժյո ոնկիները պետք է բավարարեն ճետելալ սվաճանչնելվու Առաջինտեսակ.-- տնկիները պետք է լինեն լավ զարդացած, 120 սմ բարձրությամբ, 1,4--42,0 սմ բնի տրամադծով, 3-ից ոչ պակաս կողային շիվեր ոմեցող պսակով, 30--38 սմ արմատներով: երկարությամբ Երկրոոդտեսակ.-- Տնկիները միջին աճեցողությաժլ, ատ բարձրություն, ալհւոքէ ունենան 770-100 արմուտնեթլ: առու

պեք

է լինեն 20--25

սափ երկարության:

տեսակ..--Թերաճուծտնկիներ, Եբբոոդ

որոնք կարող

օգտադործվիլ տնկարանում վնրատնկելու ճամար: տնկիներ (ճողից Վերջասլես, յնկելու Հոմ ուր անալեսւք շանելու ժամանակ խիսւո վնասվածները, շաա խուլերը) ւլ նւո՛ք է ոչնչացնել: ՑեսակավորումիըՀետո ուրիշ վայր ուլարկվող անկանյուխր անչճրաժեշտէ իաթնեթել, իսկ եղում օղտագործվողտբեկանյութը լաղել: Ցնկիներըձմեռը ոլանելուճամար, |

է առուներ այլնչրաժեշա

Հանել սզաշմողանվածտհղզնրում, շենքերի կամ խի տնկարկների ճովանու ուկ: երկարությումբ պեսոք է Սկլբում ամբուլջ որի լայնությունը պետք է լինի ն0 ոյի սորուՀանել առույ

նախատեսված

Թյունը մինչն 40 սմ: Առվի մի կողմը պետք1 լինի ուղղաձիդ, մյլուսը՝ 30--35" կողմը սլնաւք է դուրս թեքությամբ: Վերջինիս ել Հ--3 շորի է ռոետք սնամբով ծաժկեչ նկինելը Տնկիներիաթմասոները

փուխր «ողով, ոլսպեսդինրանց արանքներումդատարկ ոարտ-

ծություններ չժնուն: ԱրժոսոներըՓածկելու Հաժուր ճողը պետք է վերցնել անմիջուպեսկողքին նոր փորվող առվից: Ցողունների ժեկ երրորդը սլեւոք է ծածկել «ողի բարակ շերտով, իսկ սմ շերտով: արմատները Չ0--ՀՏ Տնկիների ուղարկումը ոչ ճեռավոր վայր թույլատրվոսէ է հ առանց առանցՀակավորելու դատորել

խրձեր կասլելու, սարզապես դարսելով մեքենայի վրու Այդ դեպքու մեքենաՀատ շերտով ծղոտ, ի ճատակին պետք է փոել բավականին ու չփչունաւն, իոկ չորորվեն որպեսղի տնկիների արմատները ճհտո վերնից ծածկել խոնուվ ճիլուվով, ռնկիները դարսելուց Հեռու տեղ ուղարկելիս անճրաժեշտ խսիրով կաժ բրեղենատով:

անպայման տնկիները «Հակավորել։ Հակավորելուց առաչ եկ խրձի մեջ տնկիներից պետք է խրձեր կապել, ամեն ամին 15-20 Հատ, իսկ մի Հակի մեջ պետք է դնել 5--6 ե շուրջը սլեւոբ է ալրանբում /ոուրձ: ծակի մեջ արմոաւոների ճյուլաւվորությունների մամուռ, իսկ ցողունների դնել խոնավ ճիլոպով հ չուվ փութաքել չուրջը՝ ծղոտ, ապա այդ ամբողջը չ

կապելդաղրանով:

ԳԱՐՏԵԶԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄՆՌԻ ՆՐԱ

ԽՆԱՄՔԸ նրա ճռղամասի ընտբությունն Պարտեզի ու

լուբացու-

Սերկնիլի պարտեզի Ճուփարսլետք է ընտրելճուրթ Ճարավճարավոաւյին, լայնՀովիոներ հ մինչե Յ0"-իչունջեր՝

մբ.-

ու

Ճարավչարեխոյան ն տրնփայոն քրոպոզիցիանեբուիՀուրք ժինչե 10 աստիճանի քնբություն ունեցող Ճողումասերում ճնարավոր է կիրառել Հողի ժեբենայակոանփշակուճողուփասը պլեյոք է կորել առանձին բոս Թյուն: Ընդուրձակ հ խոր տրակատորույին վուր: Հողը ռանկյունիների կատարել ն մոլախոտերից: սեսք է մաքրել քարերից 10 ասախճանիցավել մեժ քերություն ունեդող Հողերը Ճաշվի առնեբուռ ունդաձեել Ճորիզոնականների, է պետք առանձին Ճոէ յուրուցնել սկզբում Պեւոք յով տեղի ռելլիֆը: արնելյան,

չոր

փուր

ճողով: Սերկնիլըսլետք է սոնկել ոչ միտսորո, այլ մի քանի, ասեվաղն 8, սորտերի խառնուրդով: Ցուրաքանչյուրշարքում տնկել մեկ սորտ, իսկ կվարտալումմի սորտից իրար կողքի

վրա: Աշնանըսլետք է ուսնել փոսեր,որոնբ պետը է ունենան ոռնվադն 28 սմ խորումյուն ն նույնքան լայնություն: Գարհանը անկել մինչ «լութաշարժության սկսվելը, իսկ աշխանը՝ յճեդողությունը կանզ առնելուց «ետո մինչ մասնակի տնբեսսթուխը: Տնկելուց առաջ պետք է կարհլ վնասված արմատները, սողա ամբովջ արմատավլան սիստեմը քաքախել կովի նոսը շաղախի մեջ, որղհսպի ոնկելուց Ճճետռ Ճճողըամուր կալչի արմատներին, Պետք է տնկել խորացրած փոսերի մեջ, սփ ավելի լսոր, նղասուում է որբ ճողի մփակերեսից15--18 ն սայնորան մանը հղչողականությունտոկոռխ խոնավություն բարձրագմանը, իսկ Հետագայում տեղումների կամ չրի պակուսության դեսլքում' Ճեշտանում է նրանց փլուլչառղատումը

շրջաններում 655 նոլեժրբերյանի

ղամասնր այլն «աշվով որ ճետադայում «նարավոր լինի դրանց միացնել իրար շնտ ն կազմելտերրբասներ: ունեցող Հողամաոր ղլետք է մշակել Ռչ /ոխուոԹեբություն շապավենաձն չերտհրով րքեքությանն ուղղաճայաց, լանչ|: Հողի ողողումից խուտավիելու ճամար: Պարտեզ գցելուց առաջ Պողամասում սզետբ է մշակել Խոտաբույսեր, վաղօրոք բաժանել առանձին կվարատադլննրի, երե նա ոռոգման ցաց: ապա անցկացնել ձճանապարճխեր, ոլաշտ պանված չէ րշիխսողսառը բափիներիպ, ասլա պարունդ 4 ոարի աոսջ ՞-.դղելուց նկել Համա աւոասան ծառեր կաղմելու ճամար: Հոդմառվաշտպանչերատծնր Սորկնիլի զգելը.-նկիների Հեուսվորությունը Պարտեզ է լինի, նայաֆ շրջանի կլիմատնկարկներում տարբեր լեք յական պայմաններին: Այսպես, օրինակ, Արարատյունդաշն նրան կից նախալնոնային շրջանննրում սլխոբ է տարնյում ժ վրա, Մեղրու, Իջհանի, Շամշադինի, Ալավերդու հել 6-4 Պետո

փխրեցնել:

ջրել Ճամատարաժ կնրպով, իակ ջրծլու նել: Ողողման առաջն առննլու «ամար ոլեւոքէ թողնել ճմակտյած դրությամ Գարհուն առաջին ջուրը սպնետք է տոլ օր Հետո,իսկ Հեւնչաղոռոդումներ Հաղին, պետք է կատարել Ժոտավոր Ամազոտճողերը պե ընդճատումներով:

ւվեւտթ է

կուլախվացիոյի հնքարկել: Մեք լանջերուի Խիստ ունձւուաւկ

ոռոգումը.--- շարը տարածություններն Թյուր ունեցուլ լանջերում Քիջշարբւայի աճեցողության ղզուդընիւղ պատիճանա Միջչարբերը պետք Լէ ջրել ակոսներով:

ՍեբկեիլիԲասակառած տեկառկ

ոչնչացնել մոլախոտերը:

դեղեւտագիայի ընացքում ւպեւտոէ ն լացի դրանից ձմռան ընքացբում 1--Չ Հարք ճողամասերում հ մինչե 10 ննթի վրտ միջշարքային տարածությունն սիդերատտներ կամ լոսնջարնղենը Խիստ թեք լանջերում տերրասներ նոնները հ ոռողմուն ակոսներըսլանե իոկ այլ դժվար մշակվող տեղերում, պե

ջրելույ

շարքին ղուդա (բաժակները ): Տնկիների Հեռավորությանվրա պետք է անցկա Ատեն ժի խուս(լչաժայ)ոլետը է ջրել

ադաջին60.-7 տաբինեբի ընթացբում զուղընիեոցամեն ատրի պետք ոճմանը

ճողի մշա Եբիտասաւդտնկառկի

շարբից ոչ ավելի: Այդողես անճրաժենչ (ուչուձե բեղմնավորումըոււդլաճուվելու ՏեկելուցՀետո պիոք է ճատակադ ամեն րի, ցուլդ տալով սորտերը, այզու

կավայիննենրնն կավատսվաղոաւյինները: 2արավային են չուր լանջերն ավելի շատ ւվաՊանջում,քան ճյոււիսային-

ձմեռ

կանիակլ անձրխային շրջաններում ճողի սղողումը,

ծառի ճասակին, անճրաժեշտ է

ն 80

սուլ-

իսկ գարնանը, ճողի

Բերքատուչդ արտեղում փիջշարքերըոլնաք է ղրաղեցնել սիդերատներով: դեպքում ոլիտը է պարտեզում լրաԱնչճրաժեշտության

ֆոուո:

աղ,

180 կգ ամոնիում մի քանի նվաղզով

կգ 4040-անի կալիական

առաջ փխրեղումից

Ֆատ

պարբերաբար 3--4 տռիին նկ անգա տալ ամեն իի ծառին 20--30 կգ դոմաղր: Ամեն տարի աշնանը, ճողի մշտկությունից ռուաջ մեկ չեկտարին պետք է տալ 250 կղ սուվերֆոս-

վգայուն է պարարտացման նկտտմամբ'

Սերկեիլը շատ նայած ձողի դրությանը

թակները:

սայքարել

մոլախթոտնրին վնասոսոուների դե: ե աննշան թեքությունների վրա: ճարըչոռարածություննեերի միջշարքերի ողբ մշակվում է տրակտորային դուանով 12--15 ատի խորությամը, չափավոր լանջերում, որոնեղ «նարավոր է անձրեների ժամանակ ճողի ողողումը՝ պեոք է վաբել լանջերին ուղղաճայաց ուղղությամր։ խիատլքեք լակչերում ճողը լիովին պետք Էէ թողնել ճմակալած դրություն ն ն անչատտկան ճարոլեւտբ է փարելնել ժիայն անհրրասների

մանը,

չսվացնել

Հողի ֆիվիկական Սատկությունները, Հտարստացնել ոննդարար նյուքերով, խանգարհլ խոնավության ղոլորշիաց-

աբ

ունեցող շրջոններում լրուցուցիչկերպով ոլետք | ձմռան ոա առնվազն երկու ջուր: Մել Հեկտար անկարկ ջրեյու ճամար անձճրաժեշաէ 400 խմ, իսկ տժրողջ վեգետացիոն շրջանի ընթացքում 4200--3600 ամ ջուր: Սերկնիլի չոնկարկում անճրաժեշա1 մշտկման միջոցով

են

շերտը, որահղ գտնվում արփատները: Ամրողջ վեգետադիայի ընքացքում պետք է ջրել 6--9 անգամ կ բացի ղրանից,

Ֆրելու ժամանակ զետք է ձատել քրջնլու այն աժբողչ

ները:

Ճավա,քո

ճիմն

ոչ

Բերի խնամբըն

բտյց

նբա

ճավաքը.--

բնվենտար՝սանդուղ Էրբնրթաշավաքի

կնսերին անրաժեշտ Սճպատնմժբերի

Այավերդոււ նոլյեժրերյանի, կիրառել հ ույլ շրջաններում: Հառրակի նա

ժառերիռակ ճենակներ (Խոչմարներ մո դերի շիման տեղում պետը է ղնել կան Թե որնէ այլ նյութր, որպեսզի ճյուղերի կ չեն Հերքին ճենակներ պետք է դնել ու Հաառ փեժ բերք ունեցող ժառերի տակ: Հ

նակ սերկնիլի ճյուղերը պտուղների կուսնում նն: Մատի, օգոստոսի երկրորդ

ռել,

աարեկան ճին ծտոերը պե միանդամից, այլ Հ--Տ տ քանի նվաղով։ Այղ դեոլքուի անճրաժեչ ըներ աճեցնել, իսկ Ճննրը՝ չոլոոցողներ

250--ճ0

վորության վրա: Ուժեղ աճեցողությ ոնրի կմախքային ճյուղերը դեւք է ի դասավորվածլինեն, քան ավելի Հեռու ունեցողների հը: Մեծաճասակծառերի պսակները նոսրացնել: Հաստ ճյուղերը պեաք է րոր նակով խնամթով ճարթել կարվածքը, առ դարտենլային վփղակների մաժիկով, յու ճամար: ճյուղերի Հատումներպետք վեդետացիայի սկսվելուց աուջ:

մեզում ճենց անկման առաջին տարվա մանակ պետք Լ ձոնը ստանալու բունը՝ Վ--Չ Ճիմեական ճյուղ յամբ ն սլոակը՝ վերջիններս տեղավորված լինեն իրար

է շարունակել

տյն ռորսղի ոն

ն ճատումնեոը ձեավոբումը Պսակի

ձնավորումը պետք

դուրս

է եկեր

դումներկատարել «ենվ

Քերքաճավաբը ոլետք է ակսելներքնի

ցոլք

ճյուղերից,

ալո

ն վնասվածության(մեխանիկական, ճիվանդություններից մնասատուներից): Ար վայր փոխադրելու Ճափարղաուղները պետք է դարսել կողովների կամ արկզենըի մեջ, որոնց Հիմքում հ կող-

խույլաարելի է ծառի ճյուղերի կոռրատելը ն որնել այլ վնաս Հասցնելը նրան: Վերամշակմանկառիսրողառպած տուի ժամանհակավորա-չեա ես պահլու ճամար ճատկացրած տուները պետք է Հավորել ձեռքով, առանց ծավկակիրշիվի: Պողասպաճեսուի հրկարտուն չդաւճելու հյզասոակով ճոաւվաքվու տոռուղները ոլեւոթ է սեկատորավկտրել ճյուղերից, ծաղկակիր շիվի ն ռներնեների Կետ միասին: ճեռւռ ԲերքըՀավաբելուց սլտուղները պետր է տեսակավորել բատ սորտերի, ճասունության աստիճանի, Ժեժության

մաշկին վերք ճասցնելու ն առանը թավի չանելու: Թավը մր Հեսու պաջապանում է ւլաուղները քառամելուկ: Սառից ոլորած ռսռուղեերը զգուշությամբ դարսում են դամրյուղների աննջ: Ապոր քափ տալ չի 4անձնարարվում: Միանգամայն

միայն անցնել վերեիններին։Ծառերիմուտ պեոք է դնել սանդուղքներ, արտուղներըռլեւոքէ Հավաբել ղդուշությամբ, առանդը

բար

լատ

դեղին դունավորում: ռորտերը սովորուՌւջաճուս չեն կորցնում Սովը, ուաոխ նրանց ինրբույավաքը ոլեուք1 ոկանհլչոկատեփրերի երկրորդ կեսից:

Պետը է Հետնել, որ բնրքաճավաքը կատարվի ըսաւ ռորտերի: Վաղաճայն սորտերը պեաք է ճավաբել, երը ոլտուղիեբից մասնակիորեն վնրանա քավը, իսկ փաշկը ոտանա փայլ-

ոռուղներիՀաղունացման

ինվենտարիքանակը որոշվում

բնրքի բանակով, տարբեր սորի ժամկետներով:

ծածկերի Առճրաժեշտ

Ֆավարելու զամբյուղներ, որոնց ներոը սլետք է պատած լինի: հտորեղենով, արկղներ ն ույլն: Հենց ալդ նույն ժույ փափուկ Համար պետք է պատրասոել ծածկեր զտուղների մանակի չռնսակավորժան ն նրանը ժամանակավոր Համար ոլա«ելու

Ձեինոլաճելու բնքազբո են

փոխում

«աճել կոնսեր վ

դաւ «տուղզները

ոեուք

որտեղ

խոն

լաժներիվր: օղի ջ Չն.-.-օ 8. Հար ՊաՀեստում արհրական

«ոուի,

րսողես

որ

Թլյունը, Քուրմունքն ճաժը: Վերամշակման ը Պառկագր

ոտղամիոր դառնույի իում ավելի ծերկարատն պաճելու դեր

ունեցող սորտերը

բուրմունքը (արոփաոլ:): աճել միս

իրենց աոլոոին բնորո վուն գունավորում, միաժամա

նուտ

2-8

կիլոգրամանոց կոպեր, ո արանքում դասավորվաժ լինեն այդատնզ սրոուզների փտհնյու դե հատարոսի,փխտածներն անջառո «պերը պոզապաճնաաներո կ ն դփեխիդ այդ ձեով սերկեհխլըսպ

Ֆեր պետք է Հյուսել ուռենու բ

հակ կույտնրում պաճաժ ոլտու ժի մուսբ վոռումէ։ նածկերի սոակ անչրաժեշւ ժամանակավոր պատենտ: Սո Սլամբ են Հախում, որդեսզի մ ն դարսում, կիտելով մեկը փլու Կույտնրի մեջ դարռում նն փի Զմնոր պատելու Համար վե լորովին չվնասված ն միանդա վով ծածկված պտուղննը, որոնք ծաղկակիր շիվեր ռերեների Ճիո

կամշակմանկեւոնըը կառի դպ

2ավաքոած պտուղները գետ

սարիոխումեն մուռիկտեղերը Հեռու տեղերը՝ ավտոմեքեն

բերինոլնաւք է մանրատաշկ

Առացարաոն

Տ5ԱնգծԿ

Խրակրավիր, թյու եր ոարվիգրա-ագանոական: Սերկեիլի աԱ

տո

ՂԱ...

Սերկեիլի ալոռռմությունը Լ/ աշխուրծագրական բաչխումը թուսարանակուն նկարադրությունը, Սերկնիլի թյու: մի բանի բիոլողիական ասանձնան ասռկվու Անրկերըի Սքրկնիլի սորտերը ֆիմիական ն ներդ ռուծի փանզդությու

վես

արարը թաքդոռեր, շա«Պպ

աչ

սայ

տոտ

մններըպարար .Վւ

սոռու

ներր,

անշ

Մերդեիլի ի

ցողները նրանց դեմ

ԷԲ...

Ք0ռ»ռաա.

տնկանյութի ուճեցումը Սերկնիլի նբա Փարտեղիկաղմակերպումն

տ»

ւ...

:տաա

ՎՊՎՎ

ԵՓ

Կատ

ա«

խնամջբ

ու

Էմմա Հ«ռրապետի Գարչիհլյան-Բեկետովսկայտ

ՍԵԲՐԿԵՎԻԼ

Գա.

Փ. խմրաղզիր Վոձելըան

Բաղիռսյան

Հրատ. խմրաղիբ մ.

Մ. Ալանյ' կոնութոլսրբաղզբիչ

Տեխ.խմբադիթ 1. Ազիզբեկյան

ՎՖ109:

ԽՀԽ

355»

Գատվեր

ՏՖիրաժ

Հրատ.

է տպագը: Հանձնված Է արտադրության 11111 1955 թ.: Մտռրագցրված թ., ապադըբ: մամուլ, ծրատ. Հյ88 ամուր Թյան 10,1

թուղթ 845

1081/.: Գինը

Հայկական ՄՈՌ ՃԱ Հրատարակչութ,

տղարան,երնան, Աբովյան