Շահմարի առեղծվածը

Ծեր

ի

թյան

դելի այնկարծրատիպերը, թե Ր

բոլոր

մեջբ

նել

թյուն

այսօրվա

հայ

արի

սրը

դեպի

իրականության

ընթերցանությունը,

րականության կենին

/Պ( լրատո

ընթերցողներ չկան:

մեջ

ԳիրքըհամացանցումԷ տեղադրվելԳրքամոլ Նախաձեռնությանկողմից Բոլորի կողմիցսիրվածԳրքամոլֆեյսբուքյանէջը սկսելէ մի նախաձեռնություն,որի նպատակնէ համացանցում էլեկտրոնայինտարբերակով տեղադրելբոլոր այն գրքերը,որոնքսիրվածեն հայ ընթերցասերների կողմիցն են նան ցանկանում դրանքընթերցել էլեկտրոնայինտարբերակով:Ժամանակի ընթացքումմեր կողմիցհամացանցումկհայտնվենբոլոր այնգրքերը,որոնքմինչ այս ինչ-ինչ պատճառներով ձեզհամարեղել են դժվարձեռքբերելի:

Գրքամոլը,ունենալով իր ուրույն տեղը համացանցում,իր առջն նպատակԷ դրել հասարակությանմեջ բարձրացնել սերը դեպիընթերցանությունը, առաջացնել հետաքրքրությունդեպի դասականն արդի գրականությանը,ն կոտրել բոլոր այն կարծրատիպերը, թե այսօրվահայ իրականությանմեջ ընթերցողներ չկան:

Ծիրելի՛ընթերցողներ,սրանք մեր առաջինքայլերն են այս ասպարեզում,ն մենք շատ ուրախ կլինենք, եթե կլինեն մարդիկ,ովքեր կցանկանանմեզ օգնել այս հանըօգուտգործում: Մենք բաց ենք բոլոր նվիրյալ ն օգնել ցանկացողմարդկանց համար: Եթե դուք տանը ունեք լուսապատճենահանմանսարքեր, ն ուզում եք միանալ մեր կողմից ձեռնարկվող այս հանրօգուտ գործին, ապա գրեք Ձեր տոզճուց(Թջուումօօտտ: Շնորհակալություն, որ ցանկությանմասին մեր էլ.- հասցեով` հետնում եք մեզ:Ցանկանումենքբոլորիդհաձելի ընթերցանություն:

Գրքամոլ Նախաձեռնություն

2014 Թ

Ս8մ:

ոու

Օոզոուօէ11 Խյքին 866164.

քոզտոօէզքումեշու քովաացԼտոու օ-ումի:

Մց2 ինղեքսԳՄԴ 84.Հ7 Ս 28

Ս259

Մ. Դ. Սաոզգսյան Խաղաղությունպատերաղմիցառաջ: Վեպ. եր.: Սովետ.

դրող.

«կես

1981Թ.

էջ:

վեպր ինքնակենսագրական բնույք ունի: նրա առաՀ ջին: մասը վերնացթվածէ «խաղաղություն պատերազմից առաջ»: Վիպականդործողությունեերը ծավալվում եյ մեր երկերե կյանքի բախտորոշ ժամանակաշրջանում. 30-ական թվականներինն Մեծ Հայրենականիառաչին տարիներին: «Շաչծմարի առեղծվածը» դետեկտիվվիպակում պատկերվում է քիեական ձանցագործների առվետական օրդանկերի պայբարը դեմ: ֆրքում տեղ են գտել նան ճեղինակիմի քանի նոր պատմվածքները) մ...

(Օ

դար»

40208020.

խք2

-Ձ

(01)

Ս 259

«Սովետական դրող»

ճրատարբակչություն,1281

«Էվ.

ԱՀՇՄԱՐԻ ԵՋ

ԱՌԵՂԾՎԱԾԸ

Հոն

կլորչէր ամաչում

բարձրաձայն արտասվելուցն ոչ արցունքներից: որոնք ակոսելով դնժքի չպարը՝.կըՀլ զակից կաքում էին ժոցն ի վար։ Մայոր վաճագն ճԲաղրատունին ուշադրությամբ նայում էր արտասվողկնոջն ու փորոչ

առատ

էր

մարդա

զո: է դարձել իր բարությանն ու է ռրիկային ե... խնդրե՛մ...7: նը: Պատսպարել նայ--

Հանգստացեք,տիկին,-- վերջապեսխոսեց մայորը:չ-Մեզ Հարկավորէ իմանալ ամեն բան: իմանալմանրամառհորեն... -- Զուրտվեք, խնդրում եմ... --

կինք երկարչարչարվում էր զապելուձեռքերի դողը, որից ենրնեբերան լցված բաժակից չուրը քափվում էր ներքնեն Քրչում Հին ն չթամրած գորգի արնավառ ծաղիկները: ներեքնք,լոնդրում եմ... Փատմեցեքսկզբից: Ինչպե՞սճայտնվեցայղ կինը: ես հրան տնսա մեր առանձնատան առջն: նա կուչ էր ն կել կիսամաշ շալի մեջ դոփլողում էր, Դեմքըկիսածածկված էր: նս չփորձեզի տեսնել նրա դեմքը: ինձ անճանդստացբեց նրա վիճակը: Չէ՞ որ դրսում ցուրտ էր, կիսաբուք: Ժյան ն անձրեի շաղախ: Այրող քամի Դի՛, Ժարտ ամսվաբնավորությունը գիտեք: ես խղճացի նրան, Պառավէր, մրսած պառավ: Դրսում կատոչնր, անպայմանկսառլեր։ եվ նս նրան --

--

--

չոուն --

բերի... ժետո՞չ Հետռ՞.,..

Տուն բերի Տաք թեյ տվի: ներակրեցի։ նույնիսկ իմ կիսամաշ վերարկուն նվիրեցի նրան, նա այնքան անօգնական էր: խեղճ, օր նայելիս թրջվում էին աչքերս: երեկոյան եա

ու

պանկացավՀեռանալ անից, բայը ես նրան պաճերի: Ամուսինըս՝ պրոֆեսոր Խախանլանը, գործուղման մեջ էր, Տանը ես ի ե դոորիկս՝ Հասժիկը: ի՞նչկարող էր անելտեզ անտուն պառավը, եթե դիշերեր մեր տանը, Սեղանատանըծալովի մաշճակալի վրա անկողին բացեցի, սակայն պառավը այնստեղբնել չցանկացավ, մերժեց: Ստիպված նրա Համար անկողին գցեցի խոչանոցի մի անկլունում... --

Հետո՞, Հեւոո՞...

իժ սենյակում, կուսաղեմժին ննջարանում ինչայսինքն, ձայներ արքնացրին ինձ, Բացվող-փակվող դարակների ճոռոջ, թփրփոց... երբ աչքերս բացեցի, օՃ, սարսափելի ն կինը նորից ձր..-քաշկինակը սեղմեցաչքերին: եվ ի՞նչ տեսաք... ծիսախավարիմեջ, պատուճանիֆոնին, լողում էին եիկու տումներ:Սարսափիցճչացի... նրանցից մեկը մոտեցավ ինձ... Այլես ոչինչ չեմ ճիշում։ Ուշաքափվե՞լէի, թն՞ բարձր էին բերանիս, չգիտեմ, որովչնտն ուշքի գալուն պես սեղմել բարձր կրծքիս տեսա...

--

որ

--

--

Շա՞սո բան

էին տարել... Մեր ուննցած-չունեցածը մաքրաղարդգել էին: Փորձեցե՛ք «իշել, տիկին, կիսամութին երնացող սի-' լունաների մեջ գուք պառավին տեսա՞ք,թե ո՛չ... --

--

--

--

Ցեմ ճիշու:

:

Պառավկեոջ արտաբինիմեջ դուք կասկածելի ոչինչ չե՞ք Հիշում, Փորձեցեքր,որձեցեք մտաբերելդեմբը, վերճի--

չել արտաքինը: --

սմքածպառավ էր միայնՀեւռո զդացի,

ԴԵ՛, չորացած,

աչքերը:ես

Հետո,

որոնք մոխրագույն էին, կարծես հրա տարիքին...

Հիշում

եմ

նհրա

որ նրա աչբերը» էին անձչամապատասխան

կյսի՞նքն,-- լարվեց տեսուչը: վալ աչքեր էին, այսինքն, իմ կարծիքով, պառավի ալՔեր չէին: Ակզբումես դա չէի նկատել: Բայց Հիմա կարող եմ -.

--

առել,

որ

նրա աչքերը...ախր,

--82--:

դառավ կնոջ աչքերը խորջում-.

ներ ունեն, ժի չոնսակկուչ հկած ենյ ինձ թվում է,

քերը...

նրա աչ-

որ :

--Ուրի՞շ... հոկ Հադուստի, արտաքինի մեջ կասկածելի, ինչ-որ ձեով առանձնացողոչինչ չե՞ք նկատել...

Այո՛, կաշվե

ձեռնոցներ ուներ, իմ կարծիքով, ոչ էժանագինձեռնոցներ: Ասաց, որ ինձ նման մի բարի կին է նվիրել իրեն: --

սն

Ատճաթե

ինչու տեղազննումը ոչինչ չի տալիս, աձա թն ինչու մատնաձճետքեր չկան,-- քնեխչի դեմքը գնալովմոայլվում էր,-- կարո՞ղ եք ասել, բե ինչու նրա մատնաձճետքնր ն չկան նույնիսկ ափսեների բաժակների վրա:9Չչ՞ոի նա թեյել էչ կրել ձեր տանը... -

Երեկոյաննրա օգտագործած ամանեղենըես հռաց-

-

րած ջրով

ն

շճառով

կին լվացելեմ, Անծանոթ մւբքութ

էր,

դուցենՀեվանդ, ի՞նչիմանաս... ձեր ճարնաններիցկամ -- Մր վերջին ճարց նս: Ասացե՛ք,

աշթսատանքայինընկերներից ո՞վ գինը

91՞ որ ժուղմանմեկնելուփաստը: Հայտնվեց«ենց ձեր

նսնում

նրա մեկնելու

օրը:

ամուսնու

գոր-

ձեր դռանը պառավը Դուք ոչ մի կապ չե՞ք

գործուղման

սոմուսնու

ձեր

այդ

դնալու

ն

պառավի

Ճայտնվելումիջե... 9գիտեմ,-- ասաց կինը: --

Զեղն ժեղ Համար կարհորազույն ժի Հարց կա, որ մենք սլետքէ պարզենք ձեր օգնությամբ մխույն։ Փողերը, --

են այնկողմնորոշվել կարողացել դարակները, միայն այն, միայն քանանսխալ,բացել այն արկղիկները,որոնցում պաճվելիս են եղել ուսն պատամեջ

նույնիսկ մթության մեջ,

:

են

որ

Թանկարժեքիրերն ու ղարդեղենը, ինչես հան զրամը: Չո՞բ դանում, որ գողերը կամ նրանցիցմեկը ծանոթ են եղելձեր տանն

--

ու

նույնիսկ տան թաքստոցենրին...

Չգիտեմ,--ուսերը

վեր

քաշեց կինը,--

ես

է ապնտք

մտածեմ...

Մտածեցեք,

տիկի՛ն,--Ճոգնաժ

խոսեց մայորը,-գործում թանկ բայց որ այս է յուրաքանչյուր ժամը: ԱշխատեցեքՀիշել այն անձանց, որոնք մոտ են ձեր ընտանիքին ն օգովում են ձեր վստա՞ու--

ոչ

շատ

երկար: նկատի ունեցեք, :

-.59--

թյունից: նորից եմ կրկնում, դողերը դործել են ձեր տանը քաջատեղյակմարդու օգնովյլամբ ն նրա մշակած ծրադրով: լավ կլիներ, եթե մեղ տրամադրեիքայդ մարդկանց ցուցակը-": --

--

Կասկածել բոլորի1....-- ծոր տվեց կինը: չէ։ Մճնք վրսկասկածրդեռնս ՀանցանքիՀավաստում

ենք, որ ցուցակում կլինիայն մարդը,որը պատճառ է դարձել ձեր տառապանքին,վախին ե նյուքական կորուստՀ ներին։ Դուքինձ ներեցեք, ՄլուղաննաՍուրենովնա,ես ցանտաճ

կանում նեմ ձեղ մի

.դինը,

շատ

ճարը տալ... փափուկն անձճարմար

Հարցրեք, բոկեր քենիչ....-Խնդրեմ,

խոսհց ճոդնած

Գուքի՞նչ կարծիք ունեք ձեր, աղջկա վեսացուի...-մայորը ճայացքով բրբրում չր ժոցատետրիէջերը, ըի՛՞«"» ԱերժՈսկանյանիմասին: --

--

կինը վեր ոաչեց ուսերը: --

կաս՝

նրանիցգլութս չեմ

Ջեմ ճասկանումնակն աղջերետ է. դլուրաճավատ,կա-

Հանում:

չասմիկին:Աղջիկսմեծ

մակոր, փոջը-ինչ երես առած: Սերժըկարողացելէ նրաՀեւ լեզու գտնել: Սովորելեն ժիառին, բայց տարբեր ֆակուլտետներում. Մերժընախանցյալտարի ավարտեցն աա երկրորդ տարին է ոչ մի տեղ չի աշխատում: նո երկու սեր ունի՝ չասմժիկնու «ժիգուլին»: երկուսնէլ իրենց ծնողների միակ զավակներնեն: երկուսն էլ, իմ կարծիքով, բավականին չվացած ն անչոգ ջաճելենը։ Ուրիշ ի՞նչ կարելի է ասեր Ռչինչ։ Ընկերմայոր, իմ ասածը նրանցմիակ, եզակիթերու. թյունն է... ՍերժինՀայտեի՞էին ձնը զարդեղենիբքաքստոցները: իճարկեւՀասմիկըքանի՛-քանիանդամ ճիացմունքով ն ճպարտությամբիր ղարդեղենըցուցաղրել է Սերժին: իսկՄե՞րժը... --

--

--

Սերժնի՛նչ... նայել է ձեռքը քավ տվել: Սպասեցե՛թ, ոռլասեցեք,-- Հանկարծ անձանդստացավ կինըչ-- չլիՍերժին... Թե եք դուք կասկածում եի՞ --

ու

եկեք միմյանց ճասկանանք, Այուղաննա Սուրենովնա՛չ կուզենայի, որ դուք լավ իմանայիքճեւտելալը:Հնտաքըն--

Ես

--54--

են, որ մենք իմանանը հության, գործի շաճերը պաճոանցջում ինչ, իմանանք բոլորին, ովքեր տոնչվում են ձեր ըն-

ամեն

՛

տանիբին, իմանանք յուրաքանչյուրին... դիշտն ասած, թենՍերժը չի աշխատում,ես երբեք չեմ (կասկածումնրա մաքրությանը, չեմ Հավատում, որ նա --

`

ընդունակլինի նման չարագործության: Հասմիկնամեն անգամ երի փորձել է իր պարդեղենովչլացնել նրան, Սերժը քմծիծաղով թափ է տվել ձեռքը, իսկ մի անգամ պարզորոշ ասաց. օ«ձիմադգրանցովՀիանալու ժամանակըչէ, Հասժի՛կ, միննույն է՝ ձեր ն մեր ունեցվածքն, ի վերջո, մերն է, երկուսինս: կդա օրր, ն մենք դրանցովկճիանանք»: նա օրինավոր ծնողննրիզավակ է, թեն պորտաբույծի կլանը է վարում: Շատ ճարգելի ՍյուզաննաՍուրենովնա,-- ընդճատեց չարիքը, հրան մալորի,-- նկատի ուննցեր, որ ամենամեծ է, նա է մայրը ամեն որին ծանոթ էմ ես, պորտաբուծությունն չարյաց: ինչոլիսիօրինավորընտանիքիցէլ լինի երիտասարդըչ երե չի աշխատում, չի ապրում լիարժեք, Հանրօդուտաշմեղ ասած, վիարայլին էւ խատանքով, նրա ճանապարբձի, Պոքտաբուծությունիցմինչե անցագործությունը լոկ մի քայլ է, միա՛յն մի ցայլ'': Ջատուճանիտակ փափուկճոռոցով կանգ առավ «Ժիգուլին»: ԱՀա նկ նրանքեկան... Սճրժլո Զիոք-ձեռքի սեղանատունմտան Հասմիկնու --

Մտան

աղմկոտբարնով,

կ անծանոթբթեռի,-- ձեռքը բարձՓրիվնտ,մաման րացրեց Հասմիկը: Փրիվնտ, մայրիկացուն անժանաթթեռի,-- ձեռքը --

--

բարձրացրեցՍերժը: Ջաճել, առողջ ն դեղեցիկզույդ է, զննում էր նրանցԲագրաունին, առողջությունըկաթում է դեմքներից: էներգիայի են առատությունիցչեն կարող Հանգիստկանդնելն սպուտվում տեղում, ինչպես վազքի պատրաստ նժույգները:Սճրժը՝ բարձրաճառակ, գանգրածեր,մողայիկ ճագոատով,մաքուր ն Հեգնախառոն Հայացքով նալում էր մալորին: անսեթնեթ մտերմությամբն ելեք -ծանհոթանանք,-ընտանեվարիմոտեցավ մայորին:-- նս Սերժն եմ, այս ըն-ծ65--

տանիքի օրինական, բայդ պաշտոնապես դեոռնսլօրինակաչ նացված փեսան, իսկ դուք Բագրատունինեք, այսպես ասած, րեական աշխարճի սարսասիը: ես ձեր մասին լսել եմ... Սերժ,-- խոսեց մալորը,-- էս էլ ուզում հմ ձեր մա--

ռին լսել:

Ին չո՞ւ, ընկերմայո՛ր,դուք

-ծ-

տանքի՞ընդունել ձեզ մոտ.. նս ցանկանում եմ, --

եք ինձ աշխաքանկանում

որ դուք

սիրելիՍերժ, աշխատեք,

անպայման աշխատեք... /իշտ դրվածք է, ճարցի միանգամայնճիշտ անկեղծ ժպտաց Սերժը,-- այս. կողոսլուտը անբոնազբոս ասլացուցում է, որ մենք, այսինքն, Հասմիկն ու ես, օնանկացմանճանապարձինենք... ես միանԵս չեմ կատակումյ-խոժոռվել

դրվածբ,--

--

ու

աա մայորը,

--

դամայն ճիշտ

եմ

առում:

:

Ք, Դուքգիտե՞ արդյոք,որ չաշխաեն. ձեղ.. կարող

ռելու: պորլդաբուլծ կյանք վարելու ճամար արտաքսել Երնանից։ Գիոե՞ք այդ Ժասին...`

Գիտեմ,-- մքնեդեցնան Սերժի դեմքը,-- գիտեմ, բայց չեժ Հավատում, Չեք կարող, որովճետի իմ թիկունքին կանգ--

աղդեցիկ մարդիկ: նրանք ինձ ձեղ չեն տա.., տա, նրանք ձեղ իմ ձնոքը չեն մի օր դուք կինկբայց նեք մեր ձեռքր. այսպես ասաժ, ճարկադիր վայրէջքի անո ղոք օրենքի «Ճամաձայնյ,-- ճամարյա սպառնաց մայորը,-պարապ կյանքը ճաճույքով լցնելու ձեր անիմաստ պանկուն դուք, թյունը մի օր վծոի ձեր ճանապարձճը, ձեր կամբից անկախ, կճայտնվեք այնտեղ, որտեղ երբեք չէիք ցանկանա են

նած

։

--

բեկնել... Դուք ինձ --

սակայն նս քեր չունեմ:

|

սպառնում եք,յ-- խոսեց նեղացած Սերժը»-չեմ վախենում: ես վախկոտչեմ, որովճետեժեղ-

Դուք ճիշտ նկատեցիք,

հմ"

ձեր իսկ շաճերից ելնելով,-- մայորի ձայնը պողպատի կարծրություն ստացավ Խորսովեսչնորչակալ եմ,-Է ասաց, Աերժնու քայլեը ղեպի դուռր: --

ես

--

սը

ա

ձեղ սպառնում

Ք`՝

Ե ։

Օպերատիվ խմբի տղաները վերագարձան ձեռնունալնս Խախանյաններիմենատան մանրակբկիչոտեղազննումը ար-

ճեւոք չէին թողել, Խոչճադյունք չէր տվել, Հանցագործները Խոցում, ուր պատսպարվել էր «Պառավը»,դտան միայն մի կիսավառ լրագիր: էեյտենանտՄարկոսյանը գլուխ էր կոտվառել բում իմանալու, թե ի՞նչնպատակով է «Պառավը» լրագիրը: երբ բավական է սեղմեր էլեկտրական լույսի կո-

.

ճակը, ճետք,

ն

լույսը

ասես

կշողար: Ռչ մի

ոչ մի ունս մատնաճեոք,

ն առա գործել"ն ուրվականներ

-

Համբարձվել

հացրատունու առանձնասենյակիցդուրս հկավ աշխատանքայինօրվա վերջում միայն ն ծույլ-ծույլ բարձրանում էր Բարեկամության փողոցն ի վեր. Մարտ ամսվա գարնանային շնչառությունն մամեսխեղդված լիներ:երնան աշունը, սղիէր վերադարձել ն ռակ մշուշ լցրել դարնան ճետքերին ասեղի նման ծակող էվմանը անձրնով փորձում էր կանխել գարնան գալուստը: շոմեքենաների ճեղեզի խուլ բվվոցով էր լցրել «փողոցը,ն մեքենաների մշուշի իրիկնային.կապույտի մեջ սուրացող լույսերը կայծկլտում էին դայյերի աչքերի նման: Մարկոսյաեի սիրտը կրծում էր սեւիականանզորության «Մի՞ղդացոսքը: թե ոչ ոք չի տեսել գողերին: 9է՞ ռր փողոցում գիշեր ու ցեԲեկ չի դայղարումաղմուկը: Պետքէ, սլեւոք է, որ տեսնողներ, ու

չքացել:

ԼեյտենանտՄարկոսյանըմայոր

ու

նկատողնել լինեն, Թեկուղ փողոց մաքրոզները»: Լեյտենանումութ կառչեց

ոը

այս

մտքից:

է կատարվել Գողությունը

ժամը 3-ի ն 4-ի միջն, երբ փողոցը մաքրողնեերը լուսաղդեմին՝ են ոկսում իրենց աշխատանքը: Մարկոսյանը տաքսի կանզնեցրել։. Շուտով նա շրջանի կոմունալ բաժնի մաքրման որամենյակում էր: աշխատել են Խաջե այդ Ճատվածում այսօր -- Փողոցի ու նրա աղջիկը,-- ասաց գրասենյակի աշխատաԲազոյանն ու կիցն ՄարկոսյանինՀանձնեց Հասցեն: կես ժամ անց լելչոենանատ Աւոն Մարկոսյանընոտած էր քուրդ ընտանիքի«ամեո խաջեիցուցՃճարկիտակ ն խնամբով դրի էր առնում մունքները: Խաջեքուլրիկ,-- իւնղբող ու Համողող տոնով ճարցնում --

-ն--

մեՀ էր լեյտենանտը,-- դու գիտե՞սպրոֆեսորԽախանյանի նատունը: -- Գիտեմ,--անվարանպատասխանեց կինը,--լավ պրոֆեսոր է. նս էնոր ղուրբան, մեռաժին էլ կսաղացնի։ նրա ունը իմ տերիտորիււյում է: Շատ լավ գիտեմ... Մարկոսյանըճազիվ զսպեց փոքկոցը Խաջել «նրա տունը իժ տերիտորիայում կոռ արտաճայտության վրա սակայն ժպիտը թաքցնելչկարողացավ: Այս դիշեր՝ լոււրդեժին, հրա բնակարանի շրջակայքում ոչ ժի կասկածելի դու բանչե՞ս նկատել,-- ճաիրցրեց լեյտենանը: նկատել եմ,-- առանց այլեայլության պատասխանեց կինը,-- պարտեզ հայող նրանց պատուճանըբաց էր, ն նրկար մազերով մի աղչիկ, վառած թուղթը ձեռքին, նայում էր դուրս: ինձի էնպես կթվա, ընկեր պետ, որ էդ աղջիկը թուղքը տաբուբերելով ժեկին նշան կուտար: Հետո մոռածեցի, որ Ւէ-հի էնոնց լույսը փչացել է, չի առվի, թուղք վառել է, ներող եղիչ ընկեր պետ, ոտաց ճանապարճդնալու ճամար... Դու նրանց տնեցիներին ճանաչո՞ւմ հս, գիտե՞ս... 9է՛, ընկեր պե՛տ, մենակ պրոֆեսորին գիտեմ, աղջ--

«

՛

--

--

-

կանս օոլերացիաարեց, փրկեց, Պրոֆեսորին լավ դիտեմ... ձգտում Խաչնքույրիկ, լա՛վ ժտածիր,-- լերոնհհանտը էր առավել սլարզության-- պատուճանումտեսածդ կինը գուցե պառավէր, Հի՞... Հացը վկա,-լվեց Խաչեն,-- աղչիկ էր, ջաճել աղջիկ. Դիժքը Հիշո՞ւմ ես... կարգին չեմ «իշե, բայց աղջիկէր, բարալիկ բոյու, երկար ուսերին իաված մազերով: Վառած թղթի ետնից երեսը կարգինչտեսա, բայց աղչիկ էր, ընկեր պետ, վալլա՞ճ, աղջիկ էր... ԳեՒքը չես տեսել, բույց աղջիկ լինելը գիտե՞ս... ..- հսկ հ՞նչ է պատաձել,-- Հանկարծ տագնապեցԼ278 ջեն,-- գնջ բա՞նէ պատաճել,ընկեր պետ... Պրոֆեսորի տունը գիշերը թալանել հն, փորձել են բարձով խեղդամաճանել նրա կնոջը, Խաջեքույրիկ... Փրդուճինսկսեց մորմոքալ, վշվլալ: Սնծուժ էր ծնկները: --

--

--

--

--

--

.

Անիծումէր գողերին:Հայերենին Հաջորդեցքրդերեն անեծթքո Խայեն սիրում ն պաշտում է պրոֆեսորին: Խաչեի աղջիկը

սյրոֆեսորի փրկածե է, չլիներ պրոֆեսորը, խաջչնն խասելն կկորցներ, մար դելի նման վրա կտար իր աղջկան ն կտահեր, կտաներ... Խաջեն սիրում ն պաշտում է պրոֆեսորին, իր արնը, իր մանուշակ աղջկան, իր ջիվանին, մուրազի Ճամփին կանգնած իր դառանը նա է փրկել, Աստվածթող պրուսաֆեսորին երկար կյանք տայ արեր՝ լույս ու տաքություն, ու ու րերը՝ զով ճով ճարստուսպլաղ ջրեր, Հողը՝ բարաքյաք թյուն... Խաջենգիտենլավության Հարգ Հավատա,ընկեր պե՛տ, իմանայի ճավար ննիչ-- լացակումած իր խոսքն ավարտեց քրդուՀին։-- Չէի քողնի պրոֆեսորի տունը կտրեն: Քո տեսածն էլ քիչ օգնություն չէ մեզ Համար, Խաջե

կբարձր

--

քույրիկ... --

.

Լեոն ՄարկոսյանըօԴվինոսրճարանում երիբ1եյտննանտ ուտում ե դանդաղ, կում-կուժ վայելում ոչ սառը հբշիկ էր ասեղ գցելու տեղ չկար, գարնջութը: Արճարանում

կստեց նստեց ե տարեկան սիրաճարները, մոշմանեց: Տասնյոթ-տասնուք սրարչաշխարչճ մոռացած, գլուխչգլխի, գղվում էին միմյանց աղավնիներինման՝ կրքուռ ու անճամբեր: Տղայի ձեռքերն անընդճատ որոնումներիժեջ էին: նրանք մերթ խլում ձին ազջչկաձեռքները,սեղմում ու մոտեցնում չուրբերին, ժերը ռուղվում էին սեղանի տակ ե որոնում նրա բաց ու ճնաղանդ ծնկները Մարկույանիցչէին ամաչում: Քազաքացիական ղդեստով լեյտենանտըթվում էր Համարյա նրանցըտարեկիցը: Ընդճակառակը, երբ պատանինբոնում էր լեյտենանտի Հայաքքը։ աչքերը լցվում էին խանդուր չարությամբ, որից դեժբն ստանում էր կովազան աքլորի արտաճայտությումն: պատանիմի զուլգի

մոտ՝

Մարկոսյաննզգում էր,

ննա

կիսամութանկլունում:

ինքն ավելորդ է այստեղ, բայց չէր շտասլում բարձրանալտեղից Հարնան սեղանին, տարնց կնոջ Հետհատած երիտասարդը կրքից մշուշված աչքերով Ճոշուռում էր բավական անվզղուշորենսհղանին կքած կնոջը, որ

-9Տ89--

Աս

որն «անմեղորին» ցուցադրում էր իր ։փարքամ,կաթիսպիմտորում էր լելտակություն ունեցող կուրծքը: «Տես է՛յ-տննանտոը,-- քաշում է տղային: Քաշում է մաշված «րապույլրենրիվերջին լարումով: հսկ սա կտցում է խայծը: եվ ո՛նց է կ։ոցում՝ խելաճեղորեն: կինը ցանկանումէ մի անգամ կս հասցնել իր Հանդարավող,բայց տոչոր արյունը, բնության անողոքության ղեմ չանելով իր վրիժառու կենսասիրությունն ու չղինաթափվող կանացիությունը, իր ղարդաքափ «ձրաոլույրների վերջին ճիգը: Բայց միննույն է՝ բանրը-բանիցան-

ցել է: ՊաՀունակիմեջ մնացել են վերչին փամփուշտները»: Ճճանկարժվատ զգաց իրեն, ամաչեց: «հնչո՞վ կեյտննանտը եմ ղրաղված, ինչո՞վ... նստել ն բաղմության վերքին եմ նայում: Վերքին...իսկ նրա առողջ մարմինն ինձ ասնա ՀԵ՛ Հետաքրքրում: իմ աչքերը, որոնք կարոտ.են գեղեցիկ մարզկանց, այլանդակին որոնելու, տեսնելու պարտականություն մեջ նն, ճակաշասարակականը՝ Հասարակությունից, ինչպես քարախոտ վերքր՝ մարմնից, Ճեոացնելու տենդագինժառո:յության մեջ Ա՛լ թե գործ է... Անճրաժեշտհ անտանելի, անտանելի, ազնիվ մարդու ժնջ՝ՀնարավորՃանցաղործըորն ճանցագործի ն ռալու մճջ՝ ազնվության մարդկայնությա նշույլը Հարոնաբերելու դժվարին, անկողմնակալ ն սպալիցաշխատանք:իսկ այստեղ սիրվում են, ինչ կա որ: Այս պատանիննայում Է ինձ այն շնիկի նժան, որի բերանից ասես Ճաղզարպոացանկանում են թոցնել մսի կտորը: հսկ այգ տեսած ն ու դաստ մաշած մաշված կինը իրեն պաճում է նման, ն աչքերը ամուսնականաղաղաստ մտնող նորաչարսի դրանիցշլանում են...7: կեյահնանտնսթափվեց մտքերից: Աղջիկըխեղդվում էր Ճազից: նրկու մատով բոնել էր ծխացող սիգարծտը, բոնաժը ասես մատներիմեջ սատկած գորտ լիներ ծչնետո«ֆիի՛...» արեց ն ծխախոտըճխլեց սուրճի սիսեի մեջ, անսաձման ուրախություն ն ծիծաղ պարդենլովիր անբեղանմորութ ռիրաՀչարին։ Սխել է սովորում, դառնությամբ՝ է օր մոաժեց լեյտենանտը, սովորում: Մր երկու-նրեք ծխել կթեղդվի Հաղզից, ապա կվարժվի թույնին, էլ չի Ճազա, ն դործը Հալաժ լողի նման կգնա առաջ, եվ ինչո՞ւ են սրանք ն անում: ցանկանում են ծխող Սխող չեն դերասանություն

տառա

են երեալ:Հասունանալ ուղում:Մեֆ երնա՞լեն --Տ80--

որուղում,

պեսզի իրենը ոչ մանկականարաբներին, մեղքերին բացում գանեն, բայց ափսո՛ս են...

արդա-

Լրարիկ մի էրիտասարդ, որի աղամախնձորըլուռարածլբառի Հետ կուլ էր գնում կոկորդիննապա »այորդ բառին նորից Հայտնվում իր տեղում, ալխարճի բոլոր արբերով սրբությունննրով երդվում էր կողքին նստած աղջկան, ոթ մեծ աշխարճում նրանից գեղեցիկ ու լավ աղջիկ ինբը այս երբեք չի տեսել: Աղջիկը տգեղ էր ն երեի գիտեր իր գեղեց-

յուր

ու

կության զինը, քանի որ տղային նայում էր վախվորած մի թերաճավատությամբ, ասես խնդրելով ձեռբ չառնել իրեն::

Հորս արնը,-- երդվում էր տռան,-- Հորս մատա: --

«րիր,

ճա-

Տղան խմած չէր, ե Մարկոսյաննուրախացավ «քիրեմե, ռիրում է աղջկան: Բարձրացնում,չոլում է աղչկա ինքնասիրությունը, հրան գեղեցկացնումէ իր ճամար, որոլեսղիսիբի իր իսկ ճորինածգեղեցկությունը, կամ ով իմանա. ասում են չիրաճարի աչբին սիրածիցլավը չկա: հսկ եթե ստո՞ւմ է:

Ո՛չ: Աղջկան նայում է ռիրաճարվածի աչքերով:Սիրում է է գնաձճատում որուրեւքն,ճավանում, սիրածին»:Սակայն

քան շատ էր երդվում տղան, այնքան ջիչ էր Հավատում աղջիկը նրան, որն, ի վերջո, սկսեց պաղատելտղային:

ի՞նչ վատություն եմ արել, վՎարդանյ--չացակումած խոսում էր աղջիկը,-- զո՛ւր ես ձեռ առնում... Հորս արեր,-- կրկնեց տղան ն բարձրացավ սեղանից: Հետո արդեն Ջածրաձայն ինչ-որ բան էր փորձում աղացուպել աղջկան: Այդ պաճին նա նման էր բանաստեղծություն --

նս քեղ

--

ընթնրցող վնրացաժ պոնտի: Հուզվածէր. ադամախնձորը դարձելէր այնքան շարժունակ, որ ասես խոսում էր աղա-

մախնձորով:

ի

Սրճարանում ծխի ամպ ն սուոճի Հաճելի բուրմունք էր կանգնած: նրիտասարդների մի խումբ մագնիտոֆոն էր բեբել, իսկ երբ Հնչեց թվիստըչ ողջ ռրճարաննասես ճրամանով ուռքի թռավ, ն սկսվեց պարը: Մարկոսյանը,դանդաղծամնլով ուտելիքը, նայում էր պարողներին:Պարըգնալով արադանում էր ն աճագնանում: Պարումէին ճամերաշի:, ինքնաչ մոուսց երջանիկ, ու

-61--

ԼնլտննանտՄարկոսյանն սրափվնց բր մտորումներից: զգում էր ինչ-որ մեկի ծակող Հայացքն իր ծոծրակին ն չէր շտապում շրջվել Մեկն ուշադիր Հետնում է իրեն, բայց ո՞վ: Բնածին Հետախույզիբնազդը անխարդախորեն«ուշում էր, որ դարանակալէ Հայացքը ն, միաժամանակ,փավչելու, նա

նա արագ չրջվեց, բայց քաջնվելու պատրաստ: արդեն ուշ ձր. սլարողներիբազմությունը ճեղքելով, ճեռանում էր... Մարկոսյաննառաջին պաՀ չճավատաց աչքերին, նույնիսկ ճաղարներիմեջ կճանաչերԶուլումի ամուր ուսերին նստած գանգրաչեր գլուխը, Փախելէ կալանավայրից՝ կայծակեց մտքում, ն բարձրացավ, ո՛չ, թոավ ախոռից: Շտապելուցմոռացավ վճարել կերաժին խմածի արժեքը, ն զայրացած բուֆետապանուճին չանթենցնրա թնքԱյդ ո՞ւր... Ամոթ չէ՞ ձեղ նման երիտասարդին,որ ն ռուբլի 30 կոպեկը չվճարելու Համար չասի ընկած ձիու նման փախչի առանց եւ նալելու... կողքից փոքկոց լավեց, ժիժաղում էին: ԱռանցուշադրուԹյուն գարձնելու նրանց վրա, գրպանից արագ ճանելով մի Սղքիաղրամ,նետեցբուֆետապանուձճուն. --

ննրեցեք... Եվ նետվեց դեպի դուռը, սուր չլւելով բուֆետապանուճու --

ժղրաոցը:

Մանրըվերցրեք, ընկե՛ր, մա՞նըը... Թաց երեկո էր. Մշո՛ւչ, մշո՞ւջ... էլեկտրասյուներին ռնկլամներքլուլսերը դժզունաժէին: ծվ խավարնավելի տիրական էր: ել Չուլումըչկար:եվ մշուշն էի կլանել նրան: եւ| մբությունն էր բաբցրել: նորիցթունավոր ճաբի նման հա լուծվեց քաղաքի օրգանիզմում:1ուծվեց,որ նորից թունավորի, ախտածարի քաղաքի օշղոր բաբախուն մարմինը: մտքում Մարկոսյանը Հայճոյում էր արար-աշխարճը, իր ծղրտոցը, դանդալոշությունը,բուֆետապանուչուպաճանջկուտ որոնք պատճառ դարձանիր ուշանալուն, անիծում էր մութն մշուշը, որոնք ակամայից դարձել էին ճանցագործիՀանցակիցները: Ուսը Հանկարժտնքաց, ն արթնացավսպիացաժ դվեիքը:Սպին այրվում էր: Զուլումի դանակի ճնտքը, որ նընչել էր էրկու տարի, դանակողիՀալանվելունպետ արքնաւցավ --

ու

ու

ն

ու տնքաց ։լաՀանչկոտ ճրամայող:

-8.գ

Վնրջինզոտեմարտր տեղի ունեցավ Զանգվի ձորում, մրզնի տանող ճանասարտճին: չէին ոողասում Հանցագործները երանց ե առաջին պա: շփոթվեցին: Զուլումն ու Չեչուն էին, Քինական աշխարչի «արքաները»: Գողացված իրերով բնոնրված տաքսի ավտոմեջենանխրվել էր այգիների կանաչի բաց էին, իսկ մեբննայի կողքին բերանքսիմեջ: Դոնակները վայր ընկած էր մի ջանի տեղից դանակված վարորդիարնաշաղախ դիակը: Չեչուռը առվի մեջ լվանում էր ժանը ձեռնամարտում իր տափակած դեմքի արյունը: նրնում էր, որ թեժ ձնոնամարտէ տեղի ունեցել, ն վարորդը դիմադրել է մինչն վերջին շունչը: Չեչոտին վերցրին առանց դժվարության: 9ուլումը կրակեց Բագիատունու վրաչն գնդակըքերժեց մայորի ուսը, Սակայն 9Զուլումինվիճակված չէր երկրորդ անզգամ կրակել: նոն Մարկոսյանի՝կարգային բոնցքամարտիկի առաջին իսկ Հարվածընրան նետեց Լներքն,կ ատրճանակը Թոցրեց ձեռքից: Սակայնմինչն ձնոնաշղքաՀագցնելը, պաոկած դրությունից, Ձուլումը Հասցրեց կննտել դանակը, որը անվրեպ ֆշշոցով խրվեց լեյոննանտի աջ ուսոսկրի մեջ, ն աճոնլի վերքից ժայթբեց արյունը երկու ամիս սառկեց: Հանցագործներըբոնեցին քավարանիճաՎնասագերժվածժ աճա Ֆառսլարձճը: Եվ ցուլումը երնանումէ... ս.

ւ

ճ

-- Ընկերմայորչ-- Մարկոսյանիձայնը ավելի քան տագհապոտ էի,-- Ձուլումը նրնանումէ: կես ժամ առաջ ես նրան մփախցրի ձեռքիցս... Ինչ..,-- զարմանքիցլայնացան մայորի աչքերը,-|

--

մյուս ծայրին: նա շալակին տասը տարիունի... ես նրան տեսա -- Այհուամննալնիվ, «Դվին»ռրճարանում, ինձ պես թով... տնսնելուն փրեմն, փախելէ կալանավայրից,փախե՛լ է սրիկան: հսկ ինչո՞ւփնտրուքչի ճալտարարելգաղութը, «ըր... Ռւրեժն, սիախցրիր, ուրեմն,քոռավ,ուրեմն, չքացավ... ա՛ վ,-- Հետո դառնալովՄարկոսչանին,--իսկ ո՞ւմ Հետ էր սեղան նստել «քազավորը»: --

--63--

իսկապես, ո՞ւմ Հետ էր Զուլումը սրճարանում, 9Չէ՞ որ ժենակ չէր: Չէ՞ որ նաո՞ւմ Ո՞ւմ Հետ էր Զուլումը, յում էր սեղանւ«կցի քիկունթից:

Մարկոսյանիլեզուն բոնվեց։

Լեոն

նա

ճետ, ո՞ւմ Հետ... Չեմ

Հիշում, չեմ

նրատել...,-- կմկմացլեյտենանտը,

վրիպումը մայորը երբեք ն ոչ ոքի չէր իմանալով, անուն Հանած խուզարկուն, թույլ էր տրինքի՝ արդեն նների: վել այնպիսի սխալ, որն աններելի է նույնիսկ սկսնակ աչոր

նման

Շփոթվելես, գլուխդ կորցրել, գլուխդ կորցնելուցՀետո

Հանցագործինյ-մայորը դաժանացածժէր:-որ Զուլումի չարագործները առոքսիառոր, ճենց քաղաքի կննորո-

կորցրել

նան

Մենք վատ ենք աշխատում, Լեռն, այնքան վատ, նման

նում, Հենց մեր բքի տակ քեֆ են անուժ:

ըատունու ձայնը

Ճրաշալի տեսողություն ունես,

դու

նոնյ-աիփ՛ր,

Բագմտերժիկ,-իշողությունը լու-

վփափկեց,դարձավ Հանկարծ ն

քո

ռանկարչական ասլարատի նման նույնիսկ ծրկրորդական, երրորդական նշանակությունունեցող փաստերը, աննշան մանրուքները ալաճելու ձատկությունունի, ես ղարմանալի գիտեմ, չէ՞... Ապա լարի ճիշողությունղ, քրքրիր ոզեղիղ քաջստոցները... Ռվթե՞ր էին Զուլումի սեղանակիցները:Դա շա՛տ կարեոր է... «Բա՛ն ասաց՝ կարնորէ, իբրն ես չգիտնմ կարնոր է, թե ոչ:-- Չարությամբմտաժում էր ինքն իր ղեմ կատաղածլեյտենանտր-- Չեմ տեսելն վե՛րջ:Սպասի՛ր, ո՞ւմ սպասի՛ր, թիկունթում էր դարանելԶուլումը, կարծեմ աղջկա, այո՛, աղջկա: Այո, այո՛ւ աղջիկըքիկունքով նստած էր իմ կողմը» Մազերըշիկավուն էին, ուսնիվար, «կոլդունյա» սպնրվածք»ով...»: կարող վոտաճ ասել,-- կմկմաց լնլտննանտը,-ինձ թվում է, որ նրա սեղանակիցըաղջիկ էր,. ընկեր Ժայոր... Այզպք՛ս...,-- ծոր տվեց մայորը ն Հետոյ-- Է՞նչ, աղէ, շա՛տ ճավանաՀչի՞կ...Այ"՛, այո՛, աղջիկ...ձավանական կան... Դուք ինչ-որ բա՞ն գիտեք, ընկներ մայոր,-- խոսե լեյտոննանտը: --

Չեմ

բայց

--

--

-.04--

իմ իմացածը դու էլ գիտես, 1նո՛ն, չէ՞ որ այսօր խոսել Լջ Բագոլյանխաջեիճետ. Հիշի՛ր, ո՞ւմ է տեսել նա պրոֆեքորի սպլատուծանում: Մենք արդեն գիտենք, որ պրոֆեսորը մենատան դուռր դողերի առջնբացել է պառավի դերն ստանձհած աղջիկը... Դուք այդ որտեղի՞ցգիտեք, ընկեր մայորյ-- զարժացավ լեյտենանտը: Գաղանիքդթոցրել եմ, չէ՞,-- ժպտաց մայորը,-- մի ձեռքիցդ չեմ խլի Հիշո՞ւմնս աղվախենա, առաջնությունը չըկա մազերը:.. -- Շիկավուն, ռանրվածքուրԺ «կոլդունյա» Ճիշտ է, ճամընկնում է Բագոյահի տեսածին: Հիմա այս երկու փաստից Հարկավոր է Հլուսել ճնարավոր վարկաժկնր: Բայց ալդ գործը առայժմթողնենք, եթե Զուլումի Հայտնըվել է քաղաքում, ուրեմն, սպասիր նրանից ամենաչանդուէ կանխել նրան, ոտքը գըն չարադործություննելր: ձարկավոր ճանել մեր մարդկանց,մասնավորապեսնրան ճանաչողներին։ Առանց«դրսի» օգնությանիմ ն քո գործը դժվարկլին, Ա՛ն: «-

--

--

:

--

Ք... ։

Պրոֆեսորկարեն Խախանյանըվերադարձավզորժուղումից: կինը Հեռագրովճայտնել էր նրանկատարվածի մա-

սին, ե սղրոֆնսորըշտապ քով նրնան։ նա զարմացածէր դողերի «Ճոտառության» վրա: Տան թքաքստոցները,որոնց ու դոյության մասին գիտեինմիա՛յն ընտանիքիանդամներն մի քանի ժատերիմներ,իսկ ինքը աճախ փնտրում ու չէր գտնում նրանց տեղը, չարազորժներըգիշերվամթության մեջ, ասես օգտվելովռննտգենլուսավորումից,զտել բացել Հասէին ե, ճավշտակելով տասնյակու տասնյակՀաղարննրի չքացել: Պրոֆեսորն,իրոք, զարմացա նող ճարստությունը, էր: կինելով կենսախինդմարդ, նայ առանց քաքցնելու իր Հիացմունքը, բարձրաձայն դրվատում էր գողերի ճարպկությունն ձեռներեցությունը: Եթե ինքս առաջնորդեինրանց, ցանկանալովմատնել իմ դաղանարանները, Հազիվ Ձենկարողանայի այլքան՝անու

ու

--

-65.-

Տ--Խաղաղությունպատծրազմիցառաչ

սխալ կողմճորոշել... Այստեղնն ասել՝ իրենց գործի իսկական մարպլետներ... ես Հիացած եմ նրանցով, ընկեր մայո՛ր. նքն Ճանդիղեի այղ սրիկաներին, նախ կչաժբուրեի նրանց ճակատները ն նո՛ր միայն կճասցնեի նրանց շլինքներին... Մայոր Բագրատունին,պրոֆեսորի առանձնասենյակում նուռաժ, կում-կում խմում էր Թեյր ն լսում նրան: Գնալով մռայլվում էր դեմքը: Կարո՞ղէր, իրավունք ունե՞ր մայորը կասկածել ամուսիններին կամ նրանց դստերն ու փեսացուին գողերին ճրապուրելու ն սնվխակուն տունը թալանելու դիտավորության մեջ: իՀարկե, ո՛չ: --

Գրոֆեսոր,-- վերջապեսխոսեք նայ--

գողության մեջ

կամ,ավելիճիշտ,դողերին օգնելու ե ձեր տան կողոպուտը

կազմակերպելումեջ մենք կասկածում ենք ձեր տուն ազա ելումուտ ունեցող մարդկանց, այնպիսիներին, որոնք անսխալ գիտեն թանկարժեր իրերի գրամի քաքստոցները: Սկրեմե, րնկեր մայոր,-- պրոֆեսորը, ոյուկներն իրար վրա դարառժ, մոտեցավ քագրատունուն,-- փալանավորեցեք ինձ ն կնոջս՝ Սյուղաննա, ԾՓուրննովնային... ու

--

Խոսենք առանց էժոցիաների, Հարգելի պրոֆեսո՛ր: նս են կկամենայի, որ դուք ճիշեիք այն անձանց, որոնք մոտ ն են ձեր ընտանիքին օգտվում ձեր վստաճությունից... Դոան զանգը կարճ ն սուր զնգաց: Տանտերը բացեց դուռր: --

ուշադիր նայեց փոնողին ն անշտապբարձրացավ Մայորը ասես Մոնող կնոջ գեղեցկությունը Բաղզրատունուն աթոռից:

ճրամայեց ոտքի կանգնել: Երիտասարդ կինը ձեռքը մեկնեց մայորին, ն ստ բիչ մնաց այն մոտեցներ շրթունքներին: նաս -- ՎաճագնԲագրատունի,-ասաց հմ.--- Ուրախ ժպտաց կինը,- ն միաժամանակ

պրոֆեսորինՀասած

դժբախտությանճամալրո

տխու |

Արեգ Արամովնա, սիրելի՛ս,-- նբան տեսնելով,սյայծառաջել էր գիանականըչ--ինձ «Հետ, իմ տան Հնտ կատարվել է պարզապեստչաճ, անախորժդեպք ն ոչ քե դժբախտություն: Աստվածկսիրեք, քողեբ ցավակցելը ն ձեր նային դեմքը մթնեցնելը... --

արծցա

Սիրձլիպրոֆնսո՛ր,-- ժարտալուփորձ արեց Արեգը,եթե ձեղ Լուրջ այդքանանախոիժությունը, մռաճոդություն --

Է-08--

շի պատճառել, գոնն ցատակելու տրամադրությունըպե»

է

ձեվանից խլած լիներ... ծրբե՛ք,-- թնդաց պրոֆճառրը,-- նռ լոկ ցավում եմ, որ տճած փաստնինձ տուն շտապեցրեց ն զրկեց ձեր ճաճեայս 9է՞ որ մենր Մոսկվալում միասնն իս բնկերուկցությունից: քինջ, սիրելի Արեգ... որ

--

Արդլոք, Հիշո՞ւմ ես, անտառ էբ, առու, Հեջիաքի պես էր, երազի նման...,-արտասանեցմիւծԴամից ջաճելացած գիտնականը: ծս կտրեն ասիստենոտունինեժ ե նրա Վարղդանովիչի դաշտոնական գործուղումների Խնունուս գիտական Արեգ Արշաժովնեան: ոյ մաշք ուղեկցորդունին,-«Ռ.շեմն, Արեղը պրոֆեսորի սիրուծին էչ Փաստը «են թաքցնում ո՛չ սիրեկանը, օ՛չ սիրուճին: Գուցեդրանովպետք «

--

ու

է բացատրել պրոֆեսորի անձճոդվփերաբեթմունջ-ըկորցրածի ծրնում է, որ հա ձճեշտությումբ չի շաճելայս շեղել. ճանդեպ:

սիրում է խենքի պես, չքաշվելով հույնիոկ իր կնոայդալես...2: ջից:Այդոալճ», Գի ժալո՛ր, նս զողերի Հետ զործ լուննմ. ի՞նչ,Հարգելի Զեվէ Հանձնարբարված այդ գործը, դուք էլ բարի եղեր որսալուն բերման ենթարկելու սրիկաներին, Ա՛լ, օրինակ, երբ ես ճեղքում եմ մեկի որովայնը փտած աղիքներըկարկատելու ճաժարչ ոչ ոքից օգնություն չեմ «այցում, իմ գործը անուժ եժ ինս, այդպես, չէ՞, ԱրեգԱրամովնա,Եվ որչռեղի՞ց ընկան այղ «իժար գողերը. ինձ ռր Հարցնեն՝ մարգիկ լուա ժիույն սիր» կգողանան, «ռր հ՛. զողբ լինի ութախ, ժիմյլանցից ե՛ որտի տերը զոճանաջ-- բնչոլես ասում է բանատրերծըո ենձ Եվ,Ք վերջո, իմ Հաճելի բարեկամ մայոր Քագրաաունի, Թփուժ է՝ գողերին պետք է որոնել ճամենայն դգեաս,ո՛չ իմ կուճուն

|

--

մանրիժենրի, ո՛չ էլ բարեկաժեերիչըչանում, ն ձեր փաթկածր, ժեղմ ասաժ, ինչ-որ չափով վիրավորականէ... ես եմ այս տոն ամենամանրիմը,-որ Մանողիանը Արծգ Արաժովնան,-- իսկ ես, ինչպես գայժակդիչ ժլտաց ասում նեն նման դեպքերում ձեր մասնազիտության տեր մուօդիկ, ալիբի ունեմ... Մայորը նայեց կնոջ ժպտացող աչքերին, քաղաքավարուԹյաժբ տեղմեց պրոֆեսորի ձեռքն ու ճրաժեշտ ավեց: --

ո"... ։

Շրջանայինբաժանմունքում մայորը Ճավաքեց բաժնի աշխատակիցներինն առաջադրանքավեց. ի՛նչ գնով էլ լինի ռնել Զուլումիճետքերը, առայժմ լոկ ճետնել նրան ն պարճետ ղել քրեական տարրերի նրա ունեցած կապերը: Խստիվ Հետնելկասկածելի աղջիկներիվարքագծին: Դիտորդնշանակվեց Խախանյանիփեսացու վրա. կարգադրվեց զրուցել Հետ: Աբովյանքաղաքի բնակչուի ՍուսանՍեդրակյանի ռեստորանում «Աուսավան»

այս

առավուռ տեսել

են

Զուլումին

մեղ արդեն ինչ-որ չասխով| ծանոթ շիկաչճերաղջկա ճետ: «Սահոթը» նրանց տեսել է մոտիկից: նկարագրեցաչքերը, սանըվածքը, պաՀվաժքը: «Խնդրում եմ բաժին «ճրավիրել1եոնուճուն, զրուցել առանց բարոյական ճնշում գործադրելուերա վրաս եթն նա է Զուլումի ընկերուծին, ուրեմն, խոսք քաշելը դժվար բան չէ: Թեթնամիտ, անկամ բնավորություն ունի ՀծասԲացիայղ, նա տաղանդ ունի կելովլարանավիոխվելու, կանո՞ւմես, նոն, տաղանդ... ՓորձվածՀանցագործի Համար է: նս վախննում նմ, նրան պառավի ն զանազան դա գյուտ դերերի ճամար օգտագորժելուց ճետո, մի ոչ գեղեցիկ օր, սուսոսիուս վերացնեն մեջտեղից... Բայց ավելի լավ է ծանոքացիրայս անստորագիրնամակին: Մայորը նրան երկարեց դեղնավուն թղթի վրա գրված մանրատառ նամակը:

ՎաՀագնԲագրատունի: Սովետական քաղաքացու «Հարգելի մ ղեց ինձ այս պարտքը դրելու նամագը։ ձայտնումնմ, որ ն է փախած քրեական երնանում դտնվում կալանավայրից

ռողիսկի մեջ գանվող Ձուլումը: Չեմ կասգաձում, որ նրան լավ գիտեք ն որոնում նք: նտ նրա տեղը լգիդեմ, բայը քանի՛-քանի անգամտեսել եմ նրան, նույնպես ձեզ քաջաձանոդ) բարոյապես կասգաձելիվարքի տեր Լնոնուճու Հենո, որ տարփաձուներինՀայտնի է «արտիստուճի»ջմազանունով: նրանց ժիասին ես տեսել եժ «Դվին» սրջարանում,մի քանի օր առաջ: Խնդրում եմ աչալուրջ լինել ն վնասազերձել սրիկաներին: Զեր բարեկամ: 4ի՞, ի՞նչ կասնոյ-- Հարցրեցմայորը: կնոջ ձեռագիր է,-- պատասխանեց լելտենանտորւԳրագետկնոջ, որի դիտավորյալ դրել է տառասխալներով: --

--

-աթ Ս

Ապրես, Մարկոսյան, ճիշտ է,-Է Մատնաճծետքեր կա՞ն... Ո՛չ,-- մռայլվեց մայորը: եք որնք մեկին... կասկածո՞ւմ

ուրախացավմայորը:

Ճոտ թաշեց դեղնավուն -- Առույժմ ոչ, բայց.,- մայորը բուրմունքը թերքերից,-- ֆրանսիական օղեկոլոնի ծանոթ է ինձ: Հիշեցնումե, Հիշեցնում է մեկին, բայց ո՞ւմ... եքն Հիշեցի, ուրեմն, ձեռագիրը կշանձնեմ լաբորատորիա Բայը, իմ կարծիքով, այս նամակիճեղինակի ուտուզման: միտքը այլ է: նա ցանկանում է չեղել մեր ուշադրությունը, մեզ նետել կեղժ Հետքիվրա, աղջկան որոնելըխաիանել: Այնուճճտն՝ այս կինը ցանկանում է մեջտեղիցվերացնելՋուո՞ւմ է Հարկավոր լումին: Ուժ է անճանգստացնումԶուլումը, վներաղարձնելըկամ մեչԶուլումիանձապաղկալանավայր տեղից վերացնելը, ո՞ւմ, ո՞վ է վերջապես նամակի ճեղինակը: նույնիսկ չեմ էլ կասկածում, որ նամակր գրվել է ճենյ այդ նկատառումներով... Բայցինչ-որ է՝ կեռնուճու Հետ խոսելը չէր խանգարի: Հասկանալի է,-- վեր կացավ լնելաննանտար,-դուը

այս նուրբ

--

Ճճարցաքննությանը կցանկանայի՞ք մասնակցելԼնեռնուճու -- Անպայմա՛ն,-ասաց մայորը եք

ք Ք

ունին զցած՝ ծխում ն ծխի Ժիչից նայում ձնգնախառն,փոքր-ինչ չարաճճիՃալացքը էր լելոննանտին: շոշափում էր լեյտենանտին,որը չէր շտապումսկսել ճարցա-

Աղջիկը ոտբը

քննությունը, այլ ինչ-որթուղթ էր խզմզում: Մարկոսյան Հավատացածէր աղջկաանմեղությանը, Ճողուխորքում սա-

կայն ճամողիչ էր

նան

մայորի փաստարկը՝կեռնուժինկճր-

արտակարգ շնորճք ուներ, ռլարանափոխվելու

որով

ն

դարող

էր արժանանալքրեական տիպերի ուշադրությանը: ՌՈՄ ծնք սպասում, ընկեր լեյտննա՛նտյ-- նեղսրտեց ձեռնուծին,-թե՞ամոքխածությունը թույլ չի տալիս գեղերիկ աղջկա ճետ վստաչ տղամարդավարիվարվելու... --

ու

ժոլտաց լեյտենանտը: Այսո՞նքն,-հսկ ննձ, նս սովոր չեմ անուշադրության, .- Զբաղեցընք

--

-.09.7

եթե կարծում եք մեղավոր եժ ինչ-որ բանում, ասեմ սկզբից: Ճետ սիրային կապեր չունե, ռր ամուսնացած ոտղաժարդկանց եմ Հարուստ քսակ ուննցողներին, սկզբունք նույնիսկ մերժում

եմ մեզքովընտանիքներ է, Հետնաբար, քայքայվելուվոանդ չկա: երդվում եմ: Այնուշնետն,չեմ տառապում վեներական Չո Հիվանղդություններով: երդվում,իսկ եթն

կասկածում

եք, կարոզ եք ուղարկել ստուզման՝մաշկավեներականդիսանսեր: Հետո,մինչն չսիրեմ,չեմ նվիրվում ոչ ոքի: նրգվում եմ, Հնտնաբար,չկան նան բարոյական նորմերի խախտումներ: Ուրեժն,ի՞նչնեքուղում ինձնից:-- Աղջիկը նայեց ժամացույլցին-- Ախր, ես շուտով ժամադրավայրպետք է ներկայանամ, իմ Շուրիկնանչամբեր է, կարող է խոովել ինձնից ն

չքանալ... նս քեզ ճավատում եմ, Լեռնուճի,յ-- խոսեց լնլտննանչ հս սիրաճարվում: մըչ-բայց ղու, ախր, չուռ-շուտ Սիրածննրիդ փոխում ես դիշերանոցներիդնման. 1րչացիր,Լեռնուճի, անունդցեխի կեղտի մեջ տրորում ես: Միթե՞ չնս ափռսոսում քեզ, քո գեղեցկությունը... Ջգիտեմ,-- տխրեց աղջիկը կավ կլիներ դուք, բաբոյականներդ, մի քիչ ել Հոգնբաններլինեիք: նս, ախր, գեղեցիկ աղջիկ եմ ն տառապում հմ սիրվելու, ռիրված լինելու մանիայով։ իմ Հոգեկան կերտվածքնայնպիսին է, որ ես լիարժեք կին չեմ կարող դառնալ, որովճետնե օրը մի քանի անում դամ կղավաճանեմնույնիսկ նրան, խենթորեն սիրում եմ: հսկ ամուսնությունը պարտավորեցնում է. քեզ լավ պաճես՝ դու ես մեղք, քել վատ պաճես՝ սիրածդ ամուսինը: իսկ այսոլնս նա ազատ եմ թոչնի պենսն կարոզ եմ թոչել ում դիրկն ուզեմ... հսկ ո՞ւր կարող է Հասցնել քեզ,-- լեյտենանտիխրատական տոնի մեջ ցավուտ երանգներ Հնչեցին,-- գրկից գիրկ թռչելը... Քո դիրկը:-- ծիծաղեց աղջիկը: նա կտրուկկերպարանավոխվեց: Աչքերում տաց, քաշող կայծեր բոնկվեցին: ժայացքը մդացավ ու քնքշացավ, Հայացցքում բոնկված գոլ զգացմունքը մերկացավ, նլուքականացավ մերկացած մարմնի նման, իակ խոսքը կրքուտվելով՝մտերիմ երանդ նվաճեց ն նա անցավ դուչիչ-- հսկ դու գիտես, սիրելի լելտենա՛նոյ --

ու

--

--

--

--

--40--

ի

կանանց Հաժար

շատ ցանկալի ես, ալ, նքե ինձ սիրնիը» քեղ կյանքս չձի խնայի... քել կարգին պածՀիր,-- նեղացավ Մարկոսյանը,-- այստեղ սիրային բացատրության տեղ չէ, ես քո Շուրիկը չեժ, դնալով խրվում նս ճաչիճը... ես

--

լես

հսկ դու Հանիր ինձ ճաճճից,--քրքջաց ԼեռնուՀչին: ինչպե՞ս,ինչպե՞ս,-. վրդովվել էր լեյոննանտը,-- այնհս խրվել, որ բուլդոզերն էլ չի օգեի... Մեղք հա, չէ՛...

Սիրիրն ինձ կփրկես ճաճճում խեղդվելուց... ն աղջկա Այղ պաՀին ներս մտավ մայոր Բագրատունին, -

մեկեն Հանգավ։ նա կծկվեց աթոռին, փոքրալեյտենանտը զարմանքով նկատեց, որ նա արդեն նման է դասը չսերտած ծույլ աղջնակի... -- Բարե,1եռնուՀի,-ասաց մայորը՝ ձնոքը երկարելով աղջկան, Քարն, բնկեր մայլոր,-- քեթն ոներանաովտեղից րարձրացավ ՍեռնուՀին: ես, կհռնուՀի՛յ-- խոսեց մայորիչ,-- երնանի Զարգացել Ճաշատեսակներն արգեն ջեզ չեն բավարարում ն ճաշելու ճամար գնում-Հասնում ես մինչն «վուսավանջ ոնստորանը: Ե՛ս, 8՞սյ-- զարմացավ աղջիկը: հճարկե, դույ-խոսքը Հանգիստ առաջ տարավ մաՔո է, գործն յորը:-քե ռրտեղ կնատեսճաշելու կամ զվարում Հետ ճանալու, բայց լինելդ մեր գործն է նան ն ՀետաՔբրքրումէ մեզ... Բայց ես «վուսավան»ոնստորանում երբեք չեմ եղել,-խոսեց աղջիկը,-- ոչ երեկ, ոչ մի տարի, ոչ էլ տասը տարի դեմքը ցավ,

ասես

ն

--

-

--

--

--

առաջ...

«վուսավանըջարգելված վայր չէ, Անռնուծիյ-- իրենն էր պնդում մայորը,-- սակայն գողերի Փետ, նրանց ընկնրակցությամբ այնտեղ լինելն արգեն Հանցակիըդառնալուվտանգ ունի իր մեջ... նս «վուսավանում» չեմ եղել,-- Հանկարծ պոռթկաց ն աղջիկը, նրա Հայացքը բոցավառվեց,-- չեմ եղել ո՛չ գոէ... Ըստ ինձ ծս սիո՛չ ե բողերիՀեւո, Հասկանալի՞ դերի, բաճար նմ, ձեզ՝ բարոյականննրիդանբարոյական... րատ նքե դուք իրավունք ունեք մատնելուիմ կյանքիմեջ, գոնծ --

«2

--

է--

խնայեցեք իմ Հոգին, մի՛ փչացրեց, Հանգիստթողնեքնրան, անճավատ Հավատացյալներ... աղջկան: նա չէր ստում, չէր խաբում ՄայորիՀասկացավ իրենց, նրա անկեղծությունը ջախջախվում էր՝ դիսլչելովժա սառն չորի անվստաչությանը, որը բխում էր իրավիճակից: էր վերացնել պաշարումը, նաճանջել, Տարիների Հարկավոր փորձով Բագրատունին գիտեր, որ անառակի Համար անառակությունը ն գողի ճամար գողությունը սրրադործված թինություններ են, Բարոյականիմաստով նրանք նույնիսկ Հղարտանում են իբննց անազնիվկոչումով, այն ճամարելով իրենց առավելությունը: Հպարտանումեն ինչպես գեղեցկուչ Հին իր գեղեցկությամբ ն տաղանդավորն՝ իր տաղանդով: Սակայննրբ գործն ստանում է իրավականերանգ, երբ առաջանում է դատի դատաստանիվտանգը, նրանը առաջինն են դատապարտում իրենց ստոր զբաղմունքը ն մարտնչում նն մինչն վերջ, ժխտելով իրենց նկատմամբ ճարուցված բոլոր մեղադրանքները,Մայորը Հասկանում էր աղջկան: նա մեղսակից չէր ն չէր առնչվում իրենց ՀետաքրքրողՃարցին:՝ եվ (Աոնուչու աչքերն այղ պաՀին նման էին մերկացած ժոնիքների, որոնք նայում էին վագրի մոլեդնությամբ: Այդ Ճաէր ցավադինիրարանցում՝ մացքումընթերցվում վիրավորանՔին ատելության Հաջորդականբոնկումներով|: ՄայորըՃաշտության խոսք ննտեց: Գն, լավե-- ասաը նա,-- արի խոսենք առանց Հիս» ես... տերիայի։ Ասա, դու Ձուլուժին ճանաչո՞ւմ ՛չ: առա-

ու

.

--

--

--

ա

-

--

հակգիտե՞ս,թե ովէ

նհա,

կաղացուցես, ինչպե՞ս

որ

ծանոթ չնս

Զեղտնեսնողներեն

ես

եղել: պատրաստեմ առերեսման...

իսկ եթե Հաստատե՞ն... է, որ ճաստատվինան սոսոր: Սակայնհս - Հնարավոր ն մի Ձուլումի չեմ ճանաչում ոչ մի անդամ «(ուսավանջ --

ոչ

նրան:

իսկ դուք ինչպե՞սկապացուցեք, որ ծանոք եմ նրանց

ոնստորանում չեմ հղել: նքե, այնուամենայնիվ,ստո՞ւմ --

-49--

էս...

եք ձեզմիամիտի տեղ դնում, ընկեր մայո՛ր։ եթե իդուր ստում եմ, ձեր անելիքը դուք ինձնիցչէ, որ պետք է իմանաք:Դանակնէլ է ձեր ձեռքը, դմակն էլ։ նթե ես Հանցագոր ծմ կամ մեղսակից» զոյություն ունի բանտ, որի դոները դուք նք մեծաճոզաբար կարող բացել իմ առջե... լայնորեն սա թոթվեց ուսերը: ՀարՄայորընայեց լելտննանտին, ցաբննություննավարտվածէր: Ազջկանչճավատալ չէր կաբելի «Դերասանէ, տաղանդավորդերասանյ-- խորչում էր նա կատարում է իր սովորական դերըչ բայց լեյտննանոր)չ-խաղում է ինքն իրեն, նս վոտաչճ եմ, որ նա ընդունակ չէ ուբիշի դերն ստանձնելու... Այսքանը,-- ասաց մայորը,-- մենք ճավատում ենք» Լեռնուչի՛'կարողհս գնալ: Միայն այս խոսք զրույցի ոչ մեկին ոչ մի խոսք... շուրջը՝ ելոնմ ձկան պես,-- ժպտաց աղջիկը: --- Հակառակդեպքում բանտի դոները մնեծաչոգարար կբացենք քո առջեյ-- կատակեցմայորը: եթե լեյտենանտըամեն օր բանտախուց մտնի ինձ մայեմ Հենց այս րոպեին բանտ գնապելության, հս պատրաստ լոււ-աղջիկը աչքով արեց սկսեց բբր-, լեյաննանաին, ապա Փրջալ ն կոնքերը ցուցադրարար կոտրատելովքայլեց դեպի էս

.-

.

.

"

Քեզ

--

ու

--

դուռը: Ք

Է ք

առանձօբյլնկտին,-- Հնչեց Քազրատունու նասծնյակում: Մայորը գոճունակությամբ ձեռքերը չփեց --

Հետնում

իրար: --

եմ

է, Հիանալի՛

Ապրեհսյա՛ն,աշխատիրնրան չկորցնել `

տեսադաշտից: նա մենակ չէ,-նորից լովեց կրտսեր լեյտնեճանտի ձայնը,-Է նրա Հետ կին կա:

քո

--

մայորը,Հիանալի՛ է, Ասպրնսյա՛նչ-.պատասխանեց Շուտ-շուտ ծայրը: մինչն աշխարՀի ճետհիրնրանցքեկուզ կապվիրինձ Հետ, եթե Հարկլինի, քեզ օգնողներկուղարկեմ... Ապբեսյլանը: ԱռայժմՀարկ չկայ-- խոսեց ես ղույ-Հարցրեց մայոիը: -- Որտե՞ղ --

--

Սրջոնիկիձեիպողոտայում, Հետնում եժ նրանց: Քայշ եան, ընկեր մայո՛ր... լում սիրաճարվածների Զգույշ եղիր, Ճա՛, օբյեկտը փորձված է, վտանգավոր ն միշտ զինված: --

են

--

--

վսում

եմ...

ֆարնանպայծառ իրիկնադեմ էր: Շլացուցիչ, բայց չտաքացնող արնր դանդաղթեքվում էր արեմուտք: Փողողում եռուզեռ էր, մեքննաներիբվվոց, մանուկներիուրախ աղմուկ: Բողբոչները Մայթեզրի ծառերը բողքոջելու ճիդ էին անում, ուռել էին, փասիկել,դարձել դարչնագույն ն պայթելու պատէ կավարտի իր ամննաժլա պարտազիր բաստ: Մարտն ուր-որ ն այպելությունը իրավունքները կփոխանցի ապրիլին: Ապգարունը: Չէր լսում գարնանայինաղըբնսյլանըչէր տեսնում

մուկը, որ բացել էր իր լեզուն ն ծլվլում էր ծառերի ղզնոնս մերկ ճյուղերին, մայքնրին, ամենուրեք... նա տեսնում էր բարձրաճասակ, շատ վայնլուչ Հագնվաժ զույգին: Մայլում էր Հակառակ մայթով, նրանցիցբավական մենծ Հեռավորությանվրա, որպեսզի չմատնի իրեն, իսկ նրանը ճեմում էին թվացող անկաշկանդությամբն, ամենայնՀավանականությամը, ցանկանում էին շրջապատին ներկայանալ ռիրաձարներիգիմակով։ Բայց շրջապատին ի՛նչ... ի՞նչ իմանան մարդիկ, որ աշխատանքից :ոուն դարձող Հոգնատանջ այդ գեղեցիկ զույգը դանդաղ գործող ռումբ է, որ մի քանէ սպանեկարժեք իրի, մի կապուկ փողի Համարպատրաստ

Ճռշուռնլու խաղաղ մարդկանց: Զույգըմտավ կոմիտասի այգում գտնվող «Գարուն» ոնստոբահը:։ Ապրնսյանըչնֆին Հարոննեցիր գտնվելու վայրը ն անշտապ մտավ ոնստորան, սեղանին: Հարմարտեղ էր. կինստել էին գոան հատնի սարաց դոնից մտնողը չէր նկատի նրանց, իսկ նրանքկնկատնին առաչինը: Դոան մոտիկությունը կճեշտացներ նան արագ` դութս ննտվելու ն քակարդից ազատվելու ճնարավորությունը: «Փորձվածէ»,-- գնաշատեց մտքում Ապրեսյանը ե հատն նրանցից ոչ «Հեռու: Տղան մուգ ակնոց էր կրում ե դժվար էք կռաչել Հայացքի ուղղությունը, Ապրեսյաննաշխատում էր նթանց տեսնել՝ չնայելով Ակնդետլիներ՝կնկատոնին:Հետո անդրադարձավ,որ անսաչման գեղեցիկ է աղջիկը: «ննցցե՛ս, Ձուլում,-- ինքնիրեն Ապրեսխոռստովանեց լու,

--74-

կանը,-Է ճաշակ ունի տղան: Աստվածուչին՝ սատանայի, ճրնշի գրկում: Բայց չէ: 9է՛, չէ՛, այդ աղջկան աստվածուճի ասելը մեղք է։ Մեղք է աստվածուծին Աստվաժուշին ի՞նչ նմանն զնմանս սիրե, Ախր, ի՞նչ դործ ունի Զուլումի Հետ. ունես, դորժ այ գեղեցկուճի, սրիկայի Հետ. Բայց, ո՞վ զիտի, տան զարդը դուցե ինքդ ավելի մեժ սրիկա ես: Ցանկացածդ ես կարող դառնալ: Քեզ պես լավին կսիրեն, իճարկե, կսիրեն: կչագցնեննթագուճու նման: Գլուխներինդրած ման կտան: ես է բանը, քարս աշխարչճի Թյո՛ւ, հ՛նչ կամավոր ո՞ւր քեզ նետել գայլի բերանը: Վերջգմիննույնէ` փաս...» Ռուսմատուցողուճին մոտեցավԶուվումինն ինչ-որ դիտողություն արեց նրան: Սա ձեռքը կոխեց գրպանը, մի թղթադրամ ճաննը ն ցանկացավ խոթել մատուցողուճու գրպանը: Վերջինսվիրավորվեց, դրամը նետեց սեղանին ե բարձրա-

ձայն կշտամբելովիրեն վիրավորողին՝շարժվեց դնոլի բուֆեո: նվ ինչպե՞ս չեն ամաչում մարդիկ,-- Հուզվել էր նայ-խնդրում ես, որ վերարկուներըկախեն Հանդերձարահում, իսկ նա քնզ տասնոց է դեմ անում։ Թլո՛ւ... «նրանք չեն Հանի վերարկուները,որովճետն փախչելիս չեն կարող: Չոն ճանի:կդժդգոչես, Հաղնել սիրելինաստյա՞, քեզ բաժին կչանեն իրենց սրիկայական«ռիրալիրությունից»ս կավ,թող նոտեն վերարկուներով:Միննույնէ, նրանը Հոգիները չեն տաքանա ոչ վերարկուիմեջ, ոչ էլ թվացող մտերմունաթյամր: Չե՞ս տեսնում, քույրիկ նաստյա,նա աշխարձճին սն նա նա յում է ակնոցով: դուսնն է նայում, դարանելէ, որպեսդի դարանչընկնի: նա վախենում է րաց դոներիցո: Ւ՞նչ կցանկանայիք,-- Հարցրեցմատուցողուճինս ն Հարյուր գրամ օղի՛.. վուլաքաբաբ -նրանք մի ամբողջ սեղան էին րացել: ժպտում էին, իսկ --

--

ծիծաղելչէին

կարողանում, նայում, րայց չէին տնսնում լարվածուդեղնում էին տագնապն իրար: ծչալացքներում էին խեղդում թյունը: եվ խմում էին, որ չվախենան, 0ղու մեջ ժամաուտում էր դանդաղ,որպեսզի տագնապը:Ապրեսյանը նակ շաճեր: Դրսում կապույտ մանվաժքով իջնում էր գարնանային երեկոն, Լույսերը վառվեցին ժեկեն՝ «րքիուսյին նման, Հետո նրանքվենք կացան: Հետո վեր կաՃճամաղզարկի ու

--

5-2

ցավ

նան

Ապրեսյանը:Քայլում էին մթին ծառուղով: Այգու

էլեկտրական լամպերը, առանց բացառության, ջարդվաժ էին: «Չարաճճի մանուկները, նան սիրաՀարները, լսորՀում էր Ապրեսյանը, փչացնում են լույսերը, առաջինները ճնճղուկներին պարսատիկներով Հարկադրական վայրէջքի բոլոր

ենթարկելու,երկրորդները իրենց Համբույրներն գգվանցները աշխարՀի աչքից թաջցնելու Համարու հսկ նրանք Ապընսլանից ոչ այնքան Հեռու, խավարին ձուլված, կանդնել ն Համբուրվումէին. կրտսեր լեյտենանտը ճամոզված էր, որ իրեն նկատել են հ սալասում են, որ ինքն անցնի, ճնեռանաւ եվ նա արագացրեք քայլերը. «Ոչինչ, մի Հարմար տեղում ու

կսպասեմ նրանցո: -- ներողություն, մոտեցավ նրան Չուախպերացո՛ւյ,--

լումը,-- լուցկիչե՞ք ունենա: ն այդ -- Խնդրեւ,--ձեռքը գրպանը տարավ Ապրեսյանը

պաչին էլ աճեղ Հարվածը նրան տապալեց ներքել Հարվածն էր, որ կրոոսեր այնքանուժեղ,այնքան անսպասելի նանտը Համարյա կորցրեց գիտակցությունը: Հուռոտում ես Հեւոքերս, շո ՛ն,-կռացավ Զուլումը:. մՄի՛թողնի, որ ուշքի գա, ժռրա,--լսեց կնոջ շշուկը:-նա անպալման զինվածկլինի, վերջացրո՛ւ... Արագ ինձ տուր Հեծանվի անվաճաղը, Շաճմա՛ր,փորձեն Հայտշտապեցրեց տղան,չ-- Հետո թող որոնեն ու նաբնրել Հանգուցյալի վերջ Ապրեսրանը պառկած էր անշարժ: Ուշագնացէր ձնանուժ: Չէր ձնանում, չէ՛, ի՞նչ ձնանալ... եվ փա՞ոք գիշերային մքու-չ ն թյանը, որ չմատնեց թաքցրեց նրա ձեռքերիքույլ, ճամարչ գտնվող. լա աննկատելիշարժումները: նա սեղմեց դրանում խանձվածձայնը, միկրոփոնիկոճակը ն լսեց Բագրատունու որ խեղղվում էր նեղլիկ ծոցագրպանում: Արա՛գ, արա՛գ, Շաչմա՛ր,-- շտապեցնում էր՝ Զուլումը: էր իր ձեռքի լայնավուն պայուսակը ն Աղջիկըքրքրում երբ բարակ անվաճաղըկույլ, նիչարիկ լույս արձակեցԱպբնորսնի դլխավերնում, կրտսեր լեյտենանտըսեղմեց ատրրճանակիձգանը։ Այդու ամայության ճնջ կրակոցներըդղրղացին պալքող արկերի ուժով Դատարկ այգին Հանկարժ կենն ու դանացավ Ճալածեց մեղավոր դարանակալ լռությանը:

լեյտծը

--

--

--

|

--

Շրջապատըշարժվեց,ավեց մարդկային մուգ կերպարան ներով: Ռեստորանըզուրս Հոսնց։ Նստարաններին իրար գուր-

սիրաչար զույգերը նս ոտքի թուն, Այգու ժուտքի՝ կողմից լսվեց Հերքապաճ միլիցիոներներիարգնլակվող մոտոցիկլնտներիխուլ ճոնչոցը: Ապրեսյանընստեց, բայց րարձբանալ չճաչջողվեց։ Գլովսը ցավից սլայթում էր ն պտտվում ճասցվածէր ձեռքի ափակողքով՝ ճարվածը վզարմատին: Ձուլումը անձայն տակվիակել էր Ապրեսյանիկողքին ն անշարցա-Հ ցել: հսկ ձրբ առային միլիցիոները մոտեցավ դեպքի վայրին, կրտսերլելտննանտը սարսափով նկատեց, որ կինը, որին ՋԶուլուժըկոչում էր ՇաՀմար,չքացել է... դուրող

"

բ

Մայոր Վաճագն Բագրատունին մտաձՀոգէր, Ճոդնածյ,նան անքուն: ԴեպքերըՔեն զարգացան արագությամբ, թեն Զուլումն արդեն վնասազերծված էր» այնուամենայնիվ, «ճնետաքենության ընթացքը չէր գոշացնում: Փորձր ճուշում էր նրան, նման նման դեպքերի սրբնքացդարգացմանը,

չնայխա-չ տեսված կտրուկ շրջաղարձինպարտագիր ճաչորդում է մեոյալ սնհզոնը,քանի որ Հետապնդվողկողմը, զգուշանալով Հերթական կորուստներից, դառնում է ավելի զգուշավոր ն ժամանակ, ինչպես ասում են, անցնում է ընդճատակ: որոշ որ

Մայորն արդեն չէր էլ կասկածում, որ սրոֆեսոր Խախանյանի բնակարանը կողոպտողների մեջ Զուլումբ գլլավոր գեքակատարնէ եղել: Այս գործը, մայորի անսասան կարծիքով» են երկու կին: Ծանրվիրավոր Զուլումի ոլխավորել առնվազն պրոֆեՀայտնաբերեց դրպանում լեյտենանտ Մարկոսյանը ն ռր Խախանյանիառանձնատանպլանը, քանոնով կապ տագույն թանաքով գծված տան Հատակազծիժեջ կարմրագույն սլաքները առաջինը յուրասենյակում ն երկրորգը՝ ննջարանումճշտորոշ կերպով ուղղված էին պատի խոռոչնեչբում տեղադրված թանկարժեք իրերի արկղներին: Գժագրի տռկ գեղեցիկ երկաքագիրտառերով գրված էր գժագրողի անունը` Շաշմար։ Այս անունը Հետախույզին անժանոթ էր: ո՛չ քարւտարաններում,ո՛չ էլ Հետաքննչականփաստաթղթեբում այս անվանը մայորը չճանդիպեց: Պարզիցէլ պարը էր: .-7--

ն կողուլուսի ամբողջ դործլ նախապատրաստումը իրականացումը գլխավորել է «ենց Շա4ճմժարը: երկրորդ գործող անձը արդեն վղեսաաւիոխված, աղքատ պառավի դերո աղզջիկնէր, որի անձի շուրջը լրիվ մթությունէր» ստանձնող տան

որ

անտեղյակություն: Զուլումբ միայն կատարել է վերջին գորժողությունը՝կողոպուտը, Աճա Հիմնական գործող անձինք, որոնք առայժմ քողարկված են անթափանցխորճրգավորությամբ ն իսկական Հետախույզիմեջ վառում են պրոֆեռիոնալ այն նախանձախնդրությունը,օրը ժնում է չարին վնասաղերժելու Հնարջն տաղանդը: Մալորի գլխում վխտում էին ճանգուցալուծմանմի բահի մարկաֆներ, որոնք բացասում Հաշիվէին մեկը մյուսին ն խանգարում Բագրատունու ներին: ու

Մայորը սեղմեց զանգի կոճակը, Մարկոսյանըմտավ: --

Ապրեսյանիվիճակը...

թեթն Ուղեղի -- ՋԶուլո՞ւժը... --

Ռոքի վրս։ է,

ցնցում...

Անցա վիճակում է: Գնդակները մնացել նն սրտի շրրէ: Պրոֆեսորն առում է, ջանում: ՎիճակըՀամարյա անճույս որ նրա փրկությունը վիրաբուժական Հրաշք կլինի: Տեզավորված է Հիվանդանոցի չորրորդ Հարկի ամսնավերջինսենյակում: դռանը նշանակված է սլաչակային 4սկեղություն, --

Հիվանգասքնյակի

Սուրե՛ն,--խոսնց մայորը,-Ջուլումըպետք է ապրի, նրա կլյանըըմեղ այսօր, այս ալաճինավելի է պետք, քան իրեն: նա պետք է ապաքինվի, սողրի՝ հոսելու Համար: Այս ժեկ։ երկրորդ,նրա մոտ՝ Հիվանդասննյակժուռք պեսք է ունենա կ մեկ էլ «իվանդամիայն պրոֆեսոր Խախանյլանը սլաճուճին: Ուրիշոչ ոք, լելտննա՛նտ, լսո՞ւմես... ի, կ Հիլանմուտքը, տարածն ու ընրածր «պլեաքէ դասլաճուճու ելքն ու մեր մարդկանցկողմից: Չեմ կասկաժում, ռր որոշ ռատուգվի

մարգիկ այս պաճին ցանկանումեն Զուլումիշութամույց նա գերեզման տանի իրծնց մերկացեռղ մածշր, որպեսզի բացառված լէ նրան քունավործելու, Հետնաբար, գաղտնիքը, ինչ-որ ձնով վնասազերծելու ճնարավորությունը:իսկ բնակարանի կողոպուտին չառնչվող նրա բնկերները, իճարկեւ -18--

կուզենան,որ

ողջ մնա, որովճետն նրա շարք վներաղաոնալը նրանց Համար կենաց խնդիր է՝ նոր չարագործություն ների, հոր կողապուտների փայլուն Հեռանկարով:Ոչ ռք չի՞ փորձել այցելել Ջուլումին, լեյտենանտ,

Ոչ

նա

ոք:

ինձ

միացրեք խախանյանին:Ալլո՛չ ալլո՛, պրոֆեսոր,

Հարգանացս Հավաստիքը։ ինչպե՞սնք, ինչպե՞ս է ձեր Հար-

է վախից ն Հողեկան դարժան տիկնոջվիճակի, ապացինվո՞ւմ ցնցումներից: Այո՞... Շատ ուրախ եմ... իմ ջերմ ողջույննեիը... Պրոֆեսոր,խնդրում եմ ասել ինձ, կապրի՞այն Ժորա Թոռփուղյանը, ալո՛,այո՛, կրծքիներկուգնդակ ստացած ձեր ճակում է միլիցիոները: Հիվանդը, այոչորի ՀՃիվանդասենյակը Չե՞ք կարող ասել... կապրիկամ կժեռնի՞, միջինը չկա՞... Սրամիտեք, Հա՛, պրոֆեսո՛ր... Խնդրում եմ ամեն ինչ անել

նրան փրկելու Համար... 9է՛, ցուցումներչնմ տալիս, խընդբում եմ... Մայորըգրեց լսափողը: 94է՛, Սուրեն, Հի իմ ե խախանյանի ջուրը ժի առվով գնում: նեղացավ,որ խնդրում եմ փրկել նրա կյանքը, Մառ--

նագիտականնեղացկուտությունէ. Ասում է, որ եթե կարողանա, կփրկիճիվանդին, մնացածըդատարկ խոսակցություն է:

Հեռախոսըղնգաց, Մայորը բնկալուչի մեջ լսեց ծանոթ, ճրամայողձայնը: Այո՛, բնկեր գեներալ: իճարկե,լավ չենք աշխատում: Քնած չենք, ընկեր զեներա՞լ, Քնաժ ենք ուղտի ականջո՞ւմ... ռակայն գտնվում ենք ոչ սքափ վիճակում: Ամեն բան այժմ կախվածէ Զուլումի փրկությունից, թե չէ Հետաքննությունը մտնում է փակուղի Զուլումբ մեղ ոչինչ չի՞ ասի: կասի, կաոի, ընկեր գեներալ: նթե փրկվեց՝կխոսիսերկու շաբա՞թ,ջիչ է... Գոնհ սպասենք ժինչն Զուլումի խոսելը երն մեռնի՞.., Ուրեմն, ամեն ինչ պետք է սկսել սկզբից... Այո՛, ամեն օր --

ճիշտ այուլես... կզեկուցեմ,

Դաղուժեն բռլորը՝ վերհից ներքեյ-. հագրատունին դրեց լսափողը,-- իսկ մենք գործում ենք կուլրերի նման, որ կողմ չոջվում ենց՝ դեմ ենք ընկնում կույր պատի, մինչդեռ ճանասլարՀըերնի բըներիս տակ է: Սուրե՛ն, գնա ճիվանդա--

-.79.--

բժիչկննրը ամեն ինչ չափազանցում են: Քո աչջով սրիկային: նա մի քանի անդամ ծանր վերք է ստացել ն միշտ էլ անվեաս ղուրս պրծելայդ. ամենից: Անսովոր ամուր առողջություն ունի: Տե՛ս, գուցե ուշքի գա ճանկարֆ... նոց,

այգ

չոնս

այդ

՛

Գիշերվալոուքյան մեջ ծհրկարու տագնապալից "նչեյ դռան զանգի: ՊրոֆեսորիՀամար գիշերային զանգերն ու այ', ցելությունները արտակարգ նրնույթննր չէին: Հարնաններ ն նրանք, ովքեր վիրածանոթները, բարեկամները գիտեին ժամանակի բույժի ձեռքերի ղորությունը, առանց ժամի ու ճետ ճաշվի նստելու գալիս էին նրա հտնից՝ իրենց ճիվանդներին փրկելու ցանկությողմբ: Պրոֆեսորըմերժելու սովորություն չուներ, իր կոչումը նա տեսնում էր այն անճրաժեշտ օգնության մեշ, որ նւս բերում էր ճիվանդներիփրկությանը:

նստեց անկողնում: Սեղմեցլամպի կոճակն ու վառեց լույսը: Հեւոոանցավ խալաթիու մանավանդ ճողաթափերի որոնումներին: Ակնոցը չգտավ ն մաճճակալի ոտքերի մոտ դրվաԳֆճողաքավփեըը նա զոավ շոշափելով միայն: նորից ղանգը. Թեթն, .ոննդագին, տագնապալից ու նրկար ն նրա Հանդիստ մշշորով քնած էր ՍյուզաննաՍուրենովնան, ներկած մազերը սն քանաքի նման խեղդել էին բարձի ձյունարույլր սպիտակությունը: «Դեռ ասում էլ է, քե «ոգեկան ցնցում եմ ապրելյ-- գժգոչ մտածեց պրոֆեսորը լխւլուրջ նա

բնդուլաքը ուսին գցելով,-Է իսկ քնում է չորս դողա քնաբեր Հետո ճողաքավփերը է, ճա... նաժի նման, աւողչ քստքըստացնելով շարժվեց դեպի դուռր: նորից զնգաց զանգը:

Գալի՛ս եմ,--

պատասխանեցանՀամբերայցելուներին քաշնըցղուսն երկաթե սողնակը:

ն

Այցելուներըչմտան, այլ ներխուժեցին: երեք Ճոգի էին: Պրոֆեսորըշփոթված ընկրկեց նրանց առջն, որովճետն ալցելուները դիմակավորվածէին,

ն

երեսները դոցող

վեեից խայթում էին զզուչությամբ Խալից աչբերը:

--

Դուբ...

դուք

շրջապատը

ժապաՀ

«իոող

ի՞ն: դ:/ր9::. ի՞նչեք կամենում, --80.-

սն

սալաո-

-ծ--

խոսեց նրանցից մճկը:-Սպասի՛ր,պրոֆեսո՞ր,-խրեղեկելենք բանակցելու,

մենք քեղ վնասելու չենք եկել,

րելու մեր ընկերոջ ճամար, որի կյանքը իմա ջեզնից է կախված: Զուլումըմենծ մարդ է, պրոֆեսոր երնանից մինչե կամչատկաԶուլումի անունը պրոպուսկիուժ ունի... Դու պիտի փրկես նրան: Քո աշխատանքիդիմաց մենք բերել ենը ժեր սաճմանաժ վարձը, ստացիր ավանսով: Այս ոլայուսակի մճջ 20 Հաղար ռուբլի կա: ՓրկեցիրՋուլուժին՝ նույնքան էլ կստանաս մլուս գլխից: հսկ եթե մնաց քո դանակի տակ, լսո՞ւմ ես, պրոֆեսոր խախանյան, եթե մնաց քո դանակի տակ, ժենք Ճո գիտենք քո տան տեղը, մենք Ճո ենք քո կնոջն ճանաչում ու աղջկան,մենք ճո ճանաչում ենք քեղ... Մենք էլ ձեր, Փա կապես քո վզի վրա, կփորձենքմեր դանակների սրությունը: վախեցնելուճամար չենք ասում: Մի՛ վախենա, որ վիրաճատելիս ձեռքերդ չդողանյ, պրոֆեսո՛րչ հսկ ճիմա, տղերք,-շրջվեց մյուս երկուսին,-. ավանսով մեծարենք մեր պրոֆե-

սորին...

եվ շփոթված

ճամրացաժ խախանյանին չտալով նույնիսկ խոսելու կամ շարժվելու ճնարավոռրություն, վերցրեց Նույնը աջը»մոտեցրեց շրթունքներին, Համբուրեց: ձղլպոցով անձայն կրկնեցին նրա ինկերների ն պայուսակը խցկելով ձեռքը, քայլեցին գեպի ելքը: պրոֆեսորի --

ու

Քարիգիշեր։ պրոֆեսո՛ր...

Խախանյանն այլես չկարողացավքնել. Անկողնում պառդիշնրային այցելուներից Վիրաբույժըշփոթված էր: են նման անկոչ այցելուներ նա չէր ունեցել: «Դերասաններ մտածում էր ժամանակակից քրնականները,-Է դառնացած նայ-- անտուն մուրացիկի դեր են խաղում, որպեսզի օգտվելով մարդկանցառաքինությունից գքասրտությունից՝մաքկած

նա

ծանրութեթն էր

անում

ստացած իր տղավորությունները,

ու

րաղզարդենունհցաժ-չունեցածժը:Մի կողմից ձեռքդ են Ճճամբուրում, մյուս կողմից քեզ «սիրաշաճում» կոկորդդ կտրելո' Հաժա՛ քն արիստոկրատավազակներ են, ճեռանկարով:

երդ

են մտնում

դիմակավորվածն

Չ0

տու-

ճաղզարոուբլի ձեռքնե-

բին: Լա՛վ ճոնորար է, ժի վիրաճատմանչաժար 40 ճաղար ռուբլի, թլո՛ւ..». ՍյուզաննաՍուրենովնանխոմփացնում էր, -Տ(.-

դա ակնչայտորեն ջղայնացնում էր պրոֆեսորին: «Այդ էր ւակասչ որ կինն էլ խոմփացներ: Գիրացել է, Հոգս չունի խոմփացնում է, ն որքան այլանդակ ձայներ են դուրս գալիս խոմփացնող կնոջ կոկորդից: ա՛վ, լա՛վ, նեղսրտել ճարկավոր չէկ նրա ամբողջ կլանքը մի լուռ, մի նվիրականճպատակություն է եղել ինձ, իսկ ես քիչ է մնում` գարաղդավոյկանչեմ ն նրան դատարան քարչ տամ՝ խոմվացնելու ճամար: Ուրծմն, ես էլ մարդ չեմ, մարդ չեմ, չէ՛-դառնությումբ ն

խորճում էր պրոֆեսորը,-- ուրեմն, գաղարել եմ քառասուն տարվա կողակցիս սիրելուց: իսկ նա իր ամբողջ կյանքում իմուիացրել է, իսկ ես բոլորովին չեմ նկատել երա այդ թերուԱսել թյունը, բոլորովի՛ն... նո՛ր, միայն նոր եմ տեսնում... է, չեմ սիրում այլես, ասել է քեֆս, եղանակս սիրային էէ: Դագարելեմ նրան սիրելուց, որովճետն «երբ ծագում է արնը՝ տեսնես լուսինն ու աստղնիր խամրում ենչ-ո՞ր գրողինն է ոչ այս այնքան օրիգինալ միտքը։ Արեգ Արամովնանմյուղիին ղուրս մղեց ինձնից: Արեգ Արամովնան, նա չի խորմփացնում, բոլորավին: նա ուրի՛շ է...», Ասիստենտուճունճիշելի այնպիսի չերմություն առաջացրեց պրոֆեսորի ճողում, որ մի պաճ մոռացավ ն՛ գիշերային այցելուներին, ե՛ կնոջ Այգ կինը երիտասարդացրե Խոմփոցը,ն՛ արար-աշիւարտ... էր պրոֆեսորին, խանդավառել նրա թանձրացող աբյունը, ճախրանքիթներ տվել նրան: Վերաճասծերությունը նաճանչել էր, ն երիտասարղդությունն իրեն այնքան բնորոշ քնարա-

կանությամբօրորում էր Խախանյանի Հոգին: պիսի Ճորդում էր զգում իր մեջ,

որ

նա

ուժերի այնչթվում էր, նքն ցանկանա՝

կարող է նստել ն գրել, ասենք, սիրային մի բանաստեղզծություն, որ եթե ցանկանա՝ կարող է «ԱրարատջՔիմի կաղմում

կայնքը

չափչվել ֆուտբոլային դաշտի լայնջն ու երնույնիսկ գոլ ավել մեր անկարողՀարձակվողների

քուն ն

փոխարձն։ Արեգ Արամովնանաստվաժուծիէ, Հաճույքով մտածում ն կնքի, ալո՛, այո՛, այդթան խանէր պբոֆենսորը,

դգավառող կին չի տեսել, չէ՛ նա կարող է նրիտասարդացնել ժերունում։ նա կարող է ճնազանդեցնել նույնիսկ ոասուրիական անռոանձելի վագրերին, նա կարող է ամձնապրողայիկ սիրաճարինբանաստեղծդարձնել: նա, Արեգ Արբտմովնան, .-89.

աեղեցկությանն մաքրության այդ տիպարը: Պրոֆեսորը Ճիշում է, քե որքան էր զայրացել ԱրեգըԶուլումիպատճառով: «Պրոֆնսո՛ր, սիրելի՛ս,նա հ նրա նմանները այլանդակում են մեր կյանքի գեղեցկությունը: էին, չէ՞, որ ՃոշոԴրանք արդար ջրտինջով ձեռք բերած ձեր յոեցին, Ճափշտակեցին Հարստությունը: Դրանքչպետք է տեղ ունենան մեր ճասարակության մեջ: Եվ մի՞թե դուք պետք է փրկեք այղ արյու-

նարբու գաղանինջ»: Այ, այո՛, ամննաքնթուշ, ամենամարդ կային սիրտ ունեյող մարդն անգամ, որպիսին է Արեգը, առաջին պած կարող է դավաճանել բժշկի կոչմանը, ն դա ղդարմանալիչէ, որովճետն մարդասպանի,չարադործի առջե երբեմն նաճանջում է մարգասիրությունը:Թլո՛ւ, պթոֆեսորը ն սիրտը վերստին որից Ճիշեց իր գիշերային յուրերին, ու բարտխեց տագնապով ատելությամբ: իսկեթե իր վիրաբուժական դանակն անզոր է փրկելու ավազակին,որ ամեհաճավանականելջն է նման ծանր վիրաճատությանդեպքում, ուրեմն, ի՞նչ, այգ սրիկաներըիրեն ն իր րբնտանիքի անդամներին պետք է ոչխարների նման մորքե՞ն, Ճը՞,.. Պրոֆեսորիչունչը բոնվում էր, նրբ խորճում էր անճաջող Ճետնանքներիմասին: «ե՞րբ են կորչելու վիրաճատության ու գազերն մարդասպանները, ե՞րբ... Ասում են՝ այս այդ հերեուլթներըանցյալի մնացուկներ են. Անցյալի մնացուկ... Ոչ միշտ, ոչ միշտ... Ասում Էն գողությունը սոցիալական արմատ ունի, սոցիալական չարիք է: Այ«՛, այո՛, սռցիալական արմատ ունի, ինքնըստինքյանսոցիալականչարիք էւ Բայց մեր օրերում գողերից շատերը գողության են ժղվում ոչ չուննորության կամ աղքատության ճետնանքով:Անցյալի մնացուկ, սոցիալական չարիք, լոգունդային բանաձնումներ են, իսկ մա՞րգը, մա՞րդը, նրա ձոգի՞ն, նրա ճակվաուպատրաստի դնաճատական րլո՞ւնը...Ձոետք չ երնույքին դեղաՆեր կպղնել, Դրանովգործին չնս օգնի Պատրատոխ տոմսեր կան, կան տխտորոշումից բխող բուժամիչջոցներն բեղեր: Հարկավորէ նրնույքների խորքը նայել: Մարդը, նրա ՀՓոգքկանաշսարձի աժբողջ կոմպլեքսը դեռկս քիչ է ուսումՈւթ ամսական եթեխայի եասիլված, ի՞ ուսումնասիրված... ձեռթիը ո՛չ ուժով, ո՛չ էլ ամովելով չճա կարող տիկնիկը, խաղալիքը վերցնել: նրա մեջ նստածէ փոբրիկ, բայց ան.-.84--

ճաղիաձճարելի սեփականատերը, Խաղալիքը իրենն է,

ոչ

նս, փորձիր վերցնել, այնպիսի աղզմուկՀքոնը, Հասկանո՞ւմ

աղաղակ կբարձրացնի, որ մի փութ շոկոլադով չես փրկվի, չես շաշի սիրտր... Ուրեժն, ի՞նչ... Այդ ծժկերի մեջ անցյալի

մնացուկՃը՞... Չլինի՞ անցյալի Հր՞... Չլինի՞ ժառանգականնն, Հբ՞, չլինի՞, չլինի՞... Մարդըչի ուսումնեա-չ սիրված: Հոգեբաններըմարդկային ճոգեբանությունը, մարդկային ճոդեկան շարժումները փորձում են բացատրելքարաչ ցաժ սաձմանումների միջոցով: Փորձում են, թող փորձեն, փորձը փորձանք չէ, բայց օգուտն ի՛նչ... Գրողները,մարգկային Հոդու այդ ճարտարապետները, ընդճակառակըյՃոգուչ ներքնաշխարճիգաղտնիքներըբացում են այնպիսի յուրօրինակ փերլուժությամբ, որ չի ենքարկվում ու մի օրինաչավության: նվ դա քիշտ է, ճիշտ է, ցավագնորձն ճիշտ է, որքան մարդ, նույնքան՝ բնավորություն: Ամեն մարդ ծնվում, ապմնացուկնե՞րնեն

Հոտուժ,

ները գենետիկականակտիվություն ունեն,

րում

ն մերնում

տոյր:

0՛,

այդ

է

յուրովի:Խնդրեմ...Այսէլ

Տոլաւոոյր,որը

կոմս Լիլ Տոլսկարողանումէ մարդու Հոդուն

Հասարակուքյանչղթայի մեջ, ե՛ նրանից անջատ՝ միայնության մեջ: Գողության, մարդասպանության, կաշառակերության, կաշառատվության պատճառները պետք է ուսումնասիրվեն անճատի ու Հասարակության փոխճարաբենայել

ե՛

բության, ԺարդուՀոգեկանաշխարձճի ամբողջկոմպլեքսի

խոր ոաումնասիրության միջոցով: եվ պրոֆեսորի միտքը հորից մեխվեց գիշերային այցելուներին: Այն մարդիկ, որոնք բո ձեռքի զորությունն ու ուժը աստվածացնում են, ճամբու բում քո աջըչ որով դու կովում ն ճաղթում ես ժարդու բկին

չոքած մաճին, նույն այդ մարդիկ առանց տատանվելու են առանց երկմտելուն խղճի խայի պատրաստ կորելու մենաճետ հո կոկորդը, միայն նիս ամար, որ մաճվան ես ես մարանելիս կարող պարտվել: Ուրեմն, մաճվան բերանիք պետք է խլեմ ոչ միայն այդ ավազակջուլումին, այլն նրա փրկությամբ փրկեմ նան պրոֆեսոր խԽախանյանի կյանքը:

Թյո՛ւ...7: Հերիքէ

խոմփացնես,

բավակա՛նէ,-- դոռալով բոթեց կնոջը,-- այնալնսես խղզխաղում, վիտած որ կրծքիդ տակ ասես Էն դերան է... ողոցում, բավակա՞ն --

--

84...

|

Նա ձնոջով բոնել էր կուրժկինը սարսափածվեր թով: էին: Լեզվինբառեր չկային ն չէին դալիս: Պրոֆեսորըճանկարծ խղճաց նրան: Բոնեց ուսերից.

աչքերը փակ

Քը,

յուղի,

Է

աջ

կողքիդ:

«իրելի՛ս, ախր,խոմփացնում

ես,

սլառվիր

-

Տանը բա՞ն է պատաճել,-- նվաղած ու աադնապոտ ձայնով խոսեց կին(՝ գլութբ վերստին դնելով բարձին ն տեղնուտեղըշարունակելովխոմփացնելը, այս անգամ ավելի անողոքաբար:

արդեն.

/՛փ,-

տնքաց պրոֆեսորը,-- սա երգ է: այլ Սա արդեն մորթվող խողի խոնչոց է, ո՛վո... Բայց ավելի լավ է մորթքվողխողի մասին մտաժել, քան մորթվող մարդու, --

ո՛ւխ...

:

:

կուսացելէր: Բացվել էր ապրիլյան Հեքիաթային առավոՊատուճանիտակ յասամանի ճլուղերին արգեն սրվել էին

չոր:

բողբոջների ականջիկները,որոնք աղվամաղոտ էին, փայլփլուն,ասես լաքած: երգում,ծլվլում:էին քոչունները: Զանգվի ձորից չրի լնուլ շառաչ էր բարձրանում ն մարում այզու քավուտներում: Պրոֆեսորը նայեց ժամացույցին Բարձրացավ, Հագավ խալախքնու ճողաքափերըն մոտեցավ ճեռախոսին. է... -Կ Մայո՞րն Բարի առավոտ, մայո՛ր' Զեր Ջուվուժի փրկության սակաղինըանառվորկերպով բարձրացել էւ նրա այո Գիշեր ինձ 20 Հաղարռուբլիբերեցին, ալո, ինկերները այո,ղարմանալի ոչինչ չկա,20 ճաղար, ղեռ ավելին, խոս-

տացաննորից այդքան տալ, եքն նրան փրկեմմաճից: կարչէ՞... Դն, որ ցանկանում ղուքէլ եք նույնը ցանկանում,

ծեմ,

նք, ինձ տվեք 40 Հաղար ոուբլի ճոնորարը, կամ եքն այղպիռի Հնարավորություններ չունեք, դռնե խոստացեք, որ թույլ չեք ունն

կոկորդսկտրելու չարպգորժներին՝

տա ու

ընտանիքը... Ո՛չ,

ո՛չ, խմած չեմ

հ

իժ ոչնչացնելու

ն չար

երազներ

Տեսել եժ,

չեմ տեսել: սլարզապես, չար մարդկանց ն, որ ավե լի ցավալի է, Հասարակականկարգն կանոնը պաճպաննու

կոչվաժ անզոր, անձեռներեց ժարդկանց... աշխատե՞լ..: Հարկավոր, մայոր Բագրատունի, լու

եվ սրտնեղաժնետնց լսափողը --85--

չ Մ՛շբատել

Դր

--

-

Գբ

Ֆ

--

եկեք

Վաղը պրոֆեսորը վիրաճատելուէ Ձուլումին։

Գուփաստը ոչ ոքից չքաքցնենք. Թող իմանան բոլորը: պե Հետաքրքրասերներիմեջ լինեն նան նրանք, ովքեր Ճետաքրքրում են մեզ: Զգոն եղեք, եթե ճիվանդանոցիշրջակայքում երնան կասկածելի մարդիկ, աշխատեքծածուկ լուսաչնկարել նրանց... Մի՞թե նրանք այդքան միամիո են, որ գան դեպի այս

--

խայծը,-- կասկած ճարոնեց լեյտննանտը: Մայորը դժգոճությամբ նայնց նրան: նրա այացքի դավագին ահղզորությունկարս

ժեջ

Գիտես, Մարկոսյան,խեղդվողըկառչումէ նան չյուղից: Մենք նման ենք բաց աչքերով այն կույրերին, ոքոնք են կառչելու ոչինչ չունենալով, անզորությամբ քավփաճարում ձեռքերը: Մինչդնոձեռքերը քափաՀարելու ճամարչեն տրվել --

մարգուն, այլ բոնելու: Մեզ Հարկավոր է լոկ մի բարակ թել, ն մննք կճավաքենքամբողջ կծիկը»...

Բարակթելբ կկտրվի, ընկեր մայո՛ր,-- խոսեց լեյտենանտըյ-- մեզ Հարկավորէ վարպետորենճյուսել այն ցանցը, որի մեջ ընկնեն հրանք՝ այդ շնաձկները». Մեզ ճարնան է կավոր այն խայծը, որով նրանց կարողանայինքՃրապուրել դեպի ցանցը Մեզ ճարկավոր են ամուր ձեռքեր» որոնք ի վիճակի լինեն քաշելու այդ ցանցը քրծական աշխարճի տղմոսոննրից,ամբողջ այլանդակության նե գարշաՀ Ճոտության4ճետ ժիտսին... --

Մայորը լսում էր ուշադրությամբ, սակայն լեյոնհնանտք աչքից չվրիպեցին նրա այացքում չքաքնվող եգնանքի

կայծկլտումները: --

Ուղածդցանցը ճյուսվում է

լ

բարակ թելից,

լեյտե-

կտամ՝ ճին Տվեք ինձ «Հննակոո,ն ես երկիրը շուռ իմաստություն է, սիրելի՛ս: Տո՛ւր ինձ ճշմարտությանըկառչած այդ բարակ թելը, որպեսզի ես կախվածչմնամ դատարկ տարածությանմնջ, այնուճետե, վստաձճեղիբ, որ ամեն ինչ կըբեկնի իր տեղը: ձանկանումես ճիշոն իմանալ, ես նույնիսկ առայժմ, միայն ինձ Համար, բացել եմ այդ Շաճմարիով լիչ Հքա86.. նա՛նտ:

նելու գաղտնիքը, նրա առնչությունները Զուլումի

ճետ.

չունեմ քանիռր որեէ,թեկուզաննշան ճանցանշան

ինչպես

ասում

մթնել...

նն

Բայց

ձեռքրս,

չնմ կարող դատարկ ձեռքերով մեջլիս

ես սպասում նմ,

չեյտենա՛ն...

Գիանք Շաճմարի ով լինելը ն մեղ տեղյակ չե՞ք սլաՀում,-- ղարմացել էր լեյտենանտը: նքն առկա չէ ճանցանշանը, փաստըչ,ուբեմնյ, Ճարյուր տոկոսանոց ճշմարտությունն անդամ, լավագույն դեպքում, ուժ ունի: Շենք, որ կառուցված է սորուն ավազի վարկածի --

--

վրա:

Բայց պարտավոր եք մեղ մասնակիցդարձնել ձեր

--

մտորումներին, ձեր վարկածին... հսկ

վախենում եմ ձեզ շեղել ճիշտ ճանապարձից' Վախենում փխչացնելգործը: 2է՞ ռի իմ ճշմարտությունն անապացուլց է, Հետկաբար, այն չի կարող դառնալ նան քո իմ ճշմարտությունը ես միշտ ստուգել ն ճշմարտությունը: ստուգում եմ ձեր միջոցով, եթե դու նս նույն եզրաճանգմանը Համնես, մենք, ինչպես ասում են, միմյանցով կուղղնենք մեր ժամացույցները ն կելնենք աբշավի:.. եվ,ի վերջո, Մարկոսյա՛ն, արի միասին ռառը Ճճայացքով նայենք իրերի վիճակին: երավիճակնայսօրվա դրությամբ: եթե ուղում նս Վերլուծենք ճիշտն իմանալ, մեր ձեռքին ոչ քե մեկ կամ երկու փաստ կա, այլ փաստերիմի ամբողջշղթա, իսկ մենց՝ քեզ Հետ միասին, բարակ թել ենք մանում: ՄարկոսյանըՀաճույքով մտածեց, որ Վաճազն Բադրատունին երբեք ինքն իրեն դավաճանողըչէ, եթե դժղզոճումէ փաստերիչ ճանցանշաններիպակասությունիցկամ նույնիսկ բացակայությունից, նշանակում է նա որոնում է գաղտնիք» բացելու բանալին:նշանակումէ... --Ուրծմն, այսպեսչ-- շարունակում էր մայորը,-- կողուտել նն պրոֆեսոր խախանյանի բնակարանը:կողուլտիչները տանաղքատ օգտագործելեն, ճաշվի առնելով «Պառավին» առաբիտիրուճու՝ Մյուղաննա Սուրենովնայիմարդկային գքասըտությունի, նրա միամտության Ճասնությունները՝ նող Հավատըմարդկանցնկատմամբ: Ուրեմն,կրանք լավ են մտերիմներից մեկը իմացել նրա «թուլությունները, տան կողոպտիչներինծանոթացրել է տանտիրուճուբնավորությա--

ես եմ

-- 81--

նր: ՍյուզաննաՍուրենովնանապաստանէ տալիս «առաչ վին»։ կեսգիշերից անց «Պառավը» պատուճանիցաղդանշան ն է տալիս է, բնակարանի մուտքը բաց որ ճանցադործին, նու կամ նրանք անարգել մտնում են տուն ու կատարումիրենց սն դորժլո գողերն եղրակացություն՝ ընտրել են ձարմարա-չ գտնվում է բացակայությունը, որը դույն պածը, տանտիրոջ դործուղման մեջ, նրանքձիանալիգիտեն պրոֆեսորի քանկարժեքիրերի ն դրամի թաքստոցները, որոնց տեղը նրանց ժատնել է պրոֆեսորի ընտանիքինմոտ կանդնած ն նրանց վստաՀությանն արժանացած մարդկանցից մեկը: Մենք գիտենք հակ, որ «Փառավը»"պգեստավփոխված աղջիկ է, որբ Հաստատում

են

ե՛

ՍյուզաննաՍուրենովնան,

դոլանը: Գիտննքնան,

հ՛

ԲաԽաջն

որ բնակարանիկողոպուտբ խրականացվել է քրեական փնտրուքի մեջ գտնվող Զուլումի ձեռ քով: նրա գրպանում գտնվել է պրոֆեսորի մենատան Ճատակագիծը, որի ճծղինակըայդ օպերացիայի կազմակերպիչն է ն կրում է Շաճմարմականունը: Շաճմարըմտերիմէ մի կողԷ մից պրոֆեսորիընտանիջին,իսկ մյուս կողմից՝ովումին մեո ձեռքի տակ եղած տվյալներով վերջինիս սիրած աղջիկն է կամ սիրուճին Փաստերիարամաբանությունը, իրերի ընքացքը մեղ բերում են այն ճաստատ Ճճամողմանը,որ գոյություն ունի երկու անճայտովՃավասարում, որի լուծման բանալին այսօր դտնվում է Զուլումի ձեռքին: իսկ ՃՁույումը: ճուրայիչություն մեզ, բռնված է: երկուանճայտով ճավասաՀ բում,լսո՞ւմ հս, լեյտենանտ, մեզ անճայտ են այղ երկու աղեն՝ մենք կանգնած ջոկը. ովքե՞ր են նրանք: ինչպես ասում նհ ենք ավազակներիորջի առջն, մեզ պակասում է միայն: խորճրդավոր եհշանաբանը.«Սեզամ, բացվի՛ր»,.որպեսղի ավարտվիճանղուցալուծումը: -- իսկ պրոֆեսորիփեսացո՞ւն... նա դուրս է խաղից: Նրա աշխարճըբոլորովին անՀաղորդ է, չի առնչվում քրեականներին։ Մենք դա ստուգել ենք... հսկ պրոֆեսորի գիշերային այցելունե՞րը... էմ կարծիքով, չեն առնչվում մեզ ճնետաքրբլող նրանց, դործին։ նրանք Ձուլումի ընկերներն են, որոնք դողերի մեջ գոյություն ունեցող «ղզակոնի»Համաձայն պարտավոր են `

--

-

.--88.-

լինելու իրենց թայֆայի ղեկավարին:նքն նրանք զորավիգ ողոռյուտին, լինեին ։լրոֆեսորի մասնակից բնակարանի այլնս այնտեղ չէին երնա ո՛չ գիշերովե ո՛չ ցերենով:-ուշադիր զննում էր լեյտենանավխն-- Տեսնո՞ւմ ես, Մայորն է, քե մեղ ճայտնի է ամեն ինչ, որն այս գործող անձանց բացակայության պատճառով, ձավասարէ պա

թվում

պարագայ

ոչնչի,լեյտննա՛նտ... Այստեղ մենք մի կարնոր բացթողում -մայոր»..

նչ

ի՞

--

ունենք, ինկեր

կիսախավ գիշերային

մյուղաննա Սուրննովնան

Հ-

ւ

բացթողում...

'

նկատել է մարդկային երկու սիլունոչ ովքե՞րկարող նել նրանք...

են

լի-

Առաջինը «Պառավը»,լերոննա՛նտ, երկրորդի՝ Ձուտնսնում: եվ դրանում

լումը... Ուրիշ անձանց ես այստեղ չեմ եմ... ճամողվածժ

Այո՛յ-- Հոգոց քաշեց լեյտննանտը,-- մենք գտնվում ենք ճանգուցալուծման նախադոռանը, տեսնենք, երբ կճայտնրվի մեղ ճամար այդ խորճրդավոր «Սեզաժը», նշանաբանը՝ ինչ ցույց կտա վաղվա օրըչ ընկեր մայո՛ր:Տա աստված, --

փրկվի Զուլումը:.. եվ լեյոննանոը բարձրացավտեղից:

Սպասիր, Մարկոսյան, ինչոր բան էր ճիշել

Հ.

մա-

պրոֆեսորի Հետ՝

խոսեցիր նրա գիշերային այի գեպ, չգիտեմ ինչո՞ւ, նա ինձ տեսնել չի կարողանում: Գտնում է, որ մենք պետականլոշակառուներ

յորըչ--

դու

ցելուների մասին:

ձն».ինձ

չկամեցավխոսել: ինչ-որ մեկը նրան չորամադրումէ մեր դեմ: Ցանկանում էի խուղարկու շուն 1 ձեր խուտանել, բայց ինքն ամեն բան փչապրեց:Ասում է, ուրեմն, նրանից էլ ղարկու շունը, եթե ձեր վարժեցրածն

բան

դուրս

Հետ

էի

նս

գաս

Հետո՞,...-- զարմացած նրան է նայում մայորը:-» Ուրեմն, նրան լսելն նրա ճետ խորձչրդակցելնայլես իմաստ չունի: չարկավորէր ճետաքննությունն անցկացնել, քննել --

ու

շրջապատը՝առանցնրան տեղյակ դարձնելու... -89--

մեզնից առաջ ընկավ, ընկեր մւյո՞ր, շան առունթ է, որ չունը բ'ելուն պես ամբողջ տունն դուտը ախտաձճանել ճետքերը ճոտոտել չկարոլանա: Զարմանալիէ, էէ՞... Գնացի, վոնդեց: Ասում 1՝ քանք որ մել տունը քալանողները մեզնից են, մեր մտնոիմննրից, ուրեմն, մենք առանց ձեզ էլ յոլա նա

Ծ-

ու

կդնանք...

է ժերուկըչ--ձեռքերը մայորը, տարաժեց Խենքարե՞լ քող նրան, Ձող վպբազվիիր վիրաճատուճանդբստ:

--

-«

բավ, թյամբ... նթե վարողանա փրկել Ձուլումին, նություն չի լինի գործին... Է

այդ

էլ

քիչ

օգ-

8:

ՓրոֆեսորԽախան. անցավ բյռրետաջող։ վիրաՀոռոումն

արարչագործ ձեռքերը մաՀվան բերանից կորզեցին Ջովումին, վիրաբույժի փառրի դափեիներին ավելացնելով մեկը ես: Պրոֆեսորիգործընկերները, մայրաքաղաքիՀայտնի վիրաբույժները կոնսիլրումի ժամանակմիաբերան ճաստաանցին, ռր միանգամայն անտեղի է վիրաբուժական միջամտությունը, ճետնեապես,նլքը՝ անճուսալի ն անձչեռանկար: լանի

--

նա՝

ձնր Հիվանդը, արդեն

մեռած

է, օիրելի կոլեգա,--

ասաց ւյրոֆիսոր Մանուկյանը,գնդակները եթե անփիջաեն դանդաղ պես չեն սպանել նրան, ապա դատապարտել մաՀվան:Տնսծ՛ք,տեսե՛ք,որտե՞ղ չ դարանելմաճի,-- ն

բժիշկը ներկաներինցուլց

սրտի քաղանքում։ Սեր Հիվանդըմեռած է Բժշկությանզարավոր պրակտիկանցույց

օրտագդալի տակ է,

կոլեզա՛...

տվեց ոննտդենյանլուսանկարը,--

ն

որ կարելի է փթկել այն ճիվանդներինմիայն, որոնք դտնվում են մաշվան նախաչեմին,իսկ ձեր ճիվանդնարդեն մաՀվան ճիրաններում է: Վրրաբույժի դանակիթեկուզն կախարդի ձեռքերում, մինեույն է, լավագույն դնպքում արագացնելու է մատը...

տալիս,

օգտակար Նույնը կրկնեցին նան ժյուսները, խախանյանը /որչութղների ճամար շնորճակալություն ճայտնեցիր գոր«-

ընկերներին, սակայն պնդեց իրենը, իննսունինըտոկոսով դուք ճշմարիտ եք, կոլեգանե՛ր,---

--

--

իննսունինը տոկոսով մաճինն ասաց նայ-- այս երիտասարդը փ արդեն, սակայն ես բժիշկ եմ ն րմ Հույսը այն փրկարար մեկ տոկոսին ապավինելն է, Անսաշման ուժեղ է ճիվանդի օրգանիզմը, եթե նա դիմադրելէ վնրաճաս մաճին առ այսօր, եթծ Հիվանդիմեջ կյանքն այս օրերի ընթացքում չի նաշան«ասնեէ, ջել, նշանակումէ փրկության շանսը մեժանում լով տասը տոկոսի: իսկ դա քիչ բան չէ, Մնացաժըպետք է անեն այս ձեռքերի»-- ն բժիշկն, իր գործընկերներին ի ցույցը, սեղանին դրեց իր սպիտակ, թմբլիկ, քեթնակի ձեռքերը,-- ես կճանեմ դնդակները... Բժիշկներնիրար նայեցին: Ոմանց Հալացքններումթերաճավատություն կար, կային թաքնված ն չթաքնված ՀեգնանՓի կայծկլտումներ, ոմանց մոտ՝ վատաճությունն ավատ, թանի ռր Խախանյանիձեռքերթ մեկ անդամ չէ, որ փրկել էին անչուսալի Հիվանդներին:Ինքը՝ խախանյաննէլ զգում էր իր վիճակի ամբողջ դժվարությունը, սակայն ինքնավստաճությունն ասել էր իր խոսքը, ձեռնոջը հննավաժ էր արդեն ն նաչշանջել,հտ կանգնել չէր կարելի: ՊբոֆեսորիՃոգում ալեկոծումներ կային, որոնք մղում էին նրան դեպի դժվարը, էր ինքն իրեն, նախ, պրոֆեսորը ճավատում անճուսալին: Դա իր տաղանդին,իր ձեռքերին: դժվարին տասնամյակների փորձով ձեռք բերված իխնքնավուտաճությունն էր, որբ չէք առնչվում դատարկ սնամեջ մեծամտությանիչ նա փրկել

թառամ

ու

էր, այո՛չայո՛,ավելիծանրճիվանդների, վկա՝ քառասուն

մեծ տարիների պրակտիկան, Հայրենական պատերազմը: գիտեր, որ անճաջողությունը, ելնեԱյնուճետն, խԽախանյանը լով ճիվանդիանչձուսալի վիճակից, չէր պասկազերծի իրեն դափնիներից,չէր մթագնի իր փառքը: Սակայնճաջող ելքը չաճաժ դափնիներինկավելացներ մեկը նս, որը, խոսքը մեր մեջ, շա՛տ էր Հարկավոր նրա միշտ արթուն ։փառասիրությանը Հագուրդ տալու Համաբ: իսկ Խախանյանըմարդ էր, Հողաժին, ն ոչինչ մարդկայինխորք չէր նրան, Փառասիրուկողմն ամենախոցելի թյունընրա բնավորության ամենաթույլ, էր: Խախանյանիմեջ նստած էր նան դիմադրության հան, դեր, որը նման պարագաներումարքնանում ն վպինում էր նրան զարմանալիվճռականությամբ: նելով իր գործընկերների կարծիքը, պրոֆեսորը նորից լցվեց վճոականուսատա-

--

--

նշանակում

հորից «կողի թյամբ.

ընկավ»: որը էր նան նո նկատմամբթեկաութիենթարկել իր ուժերի ն տաղանդի րաճավատությունՀայոնող իր կոլեզաներին,ն, միաժամանակ, Արեգ Արամովնային եր ձեռքերի, եր տտղարմացնել 9է՞ սիրաղանդի չքառամժուղզորությամբ: որ խախանյանը՝ նրան: մղում ձր հսկ սերը մարդուն «Հրաշքների: է տարված «Ա՞ստղես ուղում երկնրեց, վար կրեծձրեմ քեզ 0՛, որ մաչվան դեմ քնճրը ալդ սերը... Թող վճտանաԱրեգը, տած, մենամարտո ելած Խախանյանն թռիչքը քներ ։ աձրը

ճամար»: Քոշ-

դրսնորումը «լոպազության» այս պարգնում, Պատանեկան Քիչ մասնակցություն չունեցավ պրոֆեսորին գրոՀիտանելու գործում, Նրա վճռականությանմեց ջիչ ղեր չունեն նան «գրշերային այդելուներըջ՝իրենց փրկագնով նե, մանավանդ, սպառնալիքով: Պրոֆեսորըճավատում էր նրանց, նրանք իրենց սպառնալիքներըքամուն տվողներից չէին, չէ՛, Դէ նրանը ինչ, թե իրենը ընկերն անչձուսալիվիճակումէ, նրանց

ինչ,որ

միայն պրոֆեսորի ճրաշագործձեռքի բավական չէ

Զուլումիփրկության ճամար, նրանցինչ»որ փողըՀի կարող մաճվան բերանից խլել իրենց ընկերոջը, նրանց ինչ... Պրո-

ֆեսորի փրկարար վիրաղանակիդեմ նրանք դնում են ամբողջական մի կշծռք՝երկու անչավասարնժարով: ա11 մեջ՝ Հոնորար-կաշառք, մյուսի մեյ՝ մաճվան սպառնալիք, Ռչի՛նչ». ես կփրկեմ ձեր ալլ մեժ սրիկային, կփրկեմ նան ինձ, նան բժշկության չեղինակությունը: հսկ դուք, սրիկա շանորդի նե՛ ըչ սռիպված կլինեք Ճամբուրելու ռչ միալն իմ այլն իմ ոտքերը, Շանորդինե՛ր,ես կփրկեմ ձեր

ձճոքեր

ընկերոջ

նրան: իսկ արդարազատության մարմինները կզնդակաՀարին հսկ այդ ժանը ն արդար ոլատիժը նույնոլնս կյանքի ճաղքա-

նակն է մաշմվան,չարի, առնանդողի, սպանողի նկատմամբ: կփրկեմ, արդարաղատությունը կռլատժիչ Թող այդպես չինի: Յուրաքանչյուրս սարդար ե ճշմարիտ ենք մեր գործում, ճշմարիտ ենք յուրովի արդար Վիրաչատման նախօրեին պրոֆեսորի առջն ծառացավ նրա ականջին մեկ այլ դժվարություն նռ: Արեդ Արամժովնան է որ բժշկի բնակարանը թալանողը ճենց Զուլլումն մավփսաց, Ես

ու

որ

կա,

ոչ

ուրիշը,

եկավ, վատ զգույ

Ձուլո՛ւմը'Խախանյանը Հանկարծակ '

իրեն:

--

ՖՉ

Վ

'

Ալո՛լ- Հաստասոնցը Արեգր,-- ձեր բնակարանըկողոպատել է Ձուլումը:։ նրա գրպանում լեյտենանտ Մարկոսյանը գտել է ձեր մենատան ճատակագիծը,քաքստոցները մատնող նշաններով: նվ մի՞թե դուք, պրոֆեսո՛ր, պետք է փրկեք ձեր բնակարանը կողոպտողին... խախանյանը լեզուն բռնվեց: հրոք որ դժվար բան է նման Հանցագործինայդքան ծանը վիրաճատության, «Հոգեկանն ֆիզիկական ուժերի այդքան մեժ լարումների, ազրումների գնով կյանքի կոչելը: նվ ո՞ւմ է Հարկավորայն մարդասիրությունը, որն ուղղվում է Հենց մարդասիրության դեմ: Թող ուրիշը վիրաճատիալդ առկայծեց պրոֆեսորի ռրիկային՝ մտքում: Բայց ո՞վ կմոտենա, չէ՞ որ բոլորն էլ Հրաժարվեցին, --

մե մասն Բժիշկների

իրեն Հողմաղացներիղեմ մենամարտի անվանեջ Գուցե շատերը լուռ պատրաստվող Դոնչ-կիխուռ չճածիծաղում են նրա Հուսաճատ խենքության, սաչճմաններ

հաչող ճամարձակության վրա, Սակայն, ասենք, թե ինքը փրկում է իր տան կողուղտիչին։հսկ մի՞թե դա անբարոյական է. Մի՞թե բժշկի կոչումը Հրվանդին բուժելու մեջ չէ, արարք Մի՞թե ինքը բժշկական ծառայությունների գնդապետԽախանյանը, չբ փրկել տասնյակ ու տասնյակ գերված ֆաշիստական վիրավորների սպաների, նույնիսկ գեներալների: Փրկել է: ինքը բժիշկ է: իսկ չէ՞ որ նրանք երդվյալ թշնամիներ էին, Հիտլերականներ, որոնց խղճին ինկած էր ոչ թն մեկ կամ երկուչ այլ Հազարավորանմեղ մարդկանցարյունը: ԲժշկիՀամար թշնամիներ բարեկամներ չկան:Բժշկիդեմ ծառանում է լոկ մեկ քշնամի՝ մատը, ն նրա սպասավորը՝ ճիվանդությունը: Բժշկիճամար գոյություն ունի ճիվանդ, որին Հարկավոր է բուժել, խլել մաՀչվանճիրաններից: Բժշկի իրավասությունից դուրս է քշնամուն, ղողին, ավազակին մաճվան վճիռ կայացնելը, Դրանով նրանցդատապարելը: զբաղվող Հատուկ մարմիններ կան՝իրենց օրենսգրքերով Հանցանքնախտորոշող Հոդվածներով նե այլն, են այլն, Թող երանք էլ զբաղվեն դրանցով: հսկ ինքը՝ որ տվել է Հիպոկրատի երդումը, ինքնակոչ դատարանիյտրիբունալի, մանավանդ, դաշճճիդեր ստանձնել չի կարող: 9Էէ՛, չէ՛, Արեգը կին է, սիրում է իրեն, ն նրա կանացի նուրբ ջղերը չեն դիմանում նման անմարդկայինլարվածության: ու

--994--

Արե՛գ, սիրելի՛ս, եթե այդ սրիկան ձեռք բարձրացրած լինեը նույնիսկ իմ կյանքի վրա, միննույն է, նս կվիրաճատեր նրան: ես բժիշկ եմ, ոչ քե դատավոր... --

--

Արեգ --

նքե իմ վրա ձեռք բարձրացնե՞ր,--գայթակղիչժպտաց Ի՞նչ կանեիք, սլրոֆեսո՛ր... Արաժովնան:-Միննույն է, որոլես բժիշկ, կբուժեի նրան Այո՛, այո՛,

որպես բժիշկ՝(բուժեի նրան, որպես սիրող կուղարկեի գրողի ծոցը... --

Բուժելուց «ետո՞...

մարղ՝կոպաննի, .

՝

Այո՛, այո՛, միայն բուժճլուց

նս

րժիշկ եմ,

Արեգ Արամովնանայլես չանդրագարձավ ալդ

ճարցին:

--

ետու

Արե՛գ..,

էյնուճետն՝ մի քանի տնող վիրաճատություն, որն ավարտելուց ճետո պրոֆեսորին իր առանձնասենյակը ու Ճոգլարվածությունից րանճամարյա գրկած, որովճետնե կանգուժասպառ ծերուկն ոքի նհածությունից անկարողէր ժամ

տա-

նե,

Էք

Մայոր Վաճագն Բագրատունուտրամադրությունը բարձր էր: Պրոֆեսորխախանյանըվերջսչոլեսխոսք էր տվել, որ Մ" երկու օր անը կարող են խունլ, նույնիսկ ՀարցաբնենլՀիդեռես թույլ էր, դժվարությամբ էր ուշքի վանդին, գալիս: ՎիրաՀատությունից«ետո, մի քանի օր շարունակ ն կովում էր մաշման դեմ ն բժիշկների ճետ ձեռթ-ձեռթի, վերդեպի կյանք, Եվ ջապես, անցավ մաՀվան սատմանադծից էր: ապաքրնվում Մայորը գոչունակուտյժմ արադությամբ Թյաժբ, ձեռքերն իրար շփելով, տալիս էր վերջին ցուցումները:

Զուլուժը

նախ, գիչերային դիտորդնքրպետք է կարզել Խախանվանի բնակարանիմոտ: ծս կաբծում հմ, որ շուտով կերեան նրա գիշերային այցելուները՝իրենց պարտքը ժարծելու,պրոֆեսորին վարձաՀաստույց լինելու: Ուժեղացված օպերատիվ դեպքում պարտավոր է անժիջապես խումբր աղզղդանչանի ձերբակալելնրանց: Այս մեկ: Այնհուշնտն,Հարկավոր է ուժե --

՝

»

:4..

կացնել պաչակային ճսկողլությունը Հիվանդանոցում:Պետք է նշանակել նան չորրորդ ճարկի մուտքը ճսկող պածակ, Բացառվածչէ խախուստի փորձը Զուլումի կողմից ն նրան փախցնելու փորձը՝ ինկերների կողից. Այս էլ երկուս, եթե ն աստված Հաջողիչ մենք կարողանանքքաշել Ձուլումից Շաճմարի ն «Պառավի» գազտնիքները, ուրեմն, կշաչենք Դիլիջանիանտառում քեֆ անելու մեր արդար, անկաղանլի "

իրավունքը:

Մայորըբարնսրտործնժպտաց ն իր ճոգնած ուսերից ասես մի քսան տարի նետեց ներքե...

աա

ու

ջ

Զովումին Հիվանդանոցիցգողանալու լուրը, բաժանմունքումպայքեց ռումբի նման. --

--

ո՛չ, գույժը,

Գողացելեն, փախցրել... ինչպե՞ս...

Ովքե՞ր... ն՞քբ... ինչո՞վ, ի՞նչ Հնարթով... Այս Հարցերիպատասխանըստանալու նպատակովմայոըը որի սբաին ասես դանակէին զարկել, քուսվ ճիվանդանոց։ ժողովուրդէբ Հավաթվել, մարգիկբարձրաձայն քննարկում էին Զուլումին փալխցնելուՀնարավոր ն անչնաբ, հղաժ ն Հոբինված մանրամասները: Գռվում էին գողերի ձեռներեցու--

--

--

թյունը, որանը, Հիմարացնելավմիլիցիոներներին, ե, իբր թե նրանց ջաղզցը խոմփոցիտակ, փախցրել են իրենց «առաջնռրդինո։ Հ-Գողեր չլինեին, ճակատների կճամբուրեիյ-- խոսում էր մեկը: եթե մեր միլիցիան այսքան օպերատիվ,այսքան Հնարբամիտլիներ, Հիմա երնանում չէին լինի ո՛չ գողեր, ո՛չ գոռություն: Միլեցիոներները, որոնցից մեկը «սկում էր չորրորդ Հարկի, իսկ մյուսբ՝ Հիվանդասենյակիմուտքը, բոլորովին անտեղյակ ձին գիշծրվա անցուդարձից ն Զուլումի բացակայությունն --

--80-

իմացել էին միայն

ծգրոոտից-

առավոտյան:Հիվանդապածուծուսութ ա

Ամժա՞ն... սպատուճանից նետվել է ներքն..: Հիվանդը Սակայնննրքնում Ձուլումի մարմինըչկար ն չէր էլ կա լինել, Հիվանղանոցի շքամուտքը Հակողբարապանըլու--.

թող

սաղեմին նկատեց դռան առջե, ասֆալտի վրա լքյպրտացոլ տնքացողմարդուն, որի ձեռքերն ամուր կապված էին մեչՔին ն բերանը թաշկինակ էր խցկաժ։ երբ արձակեցիննրա ն անծալեզվի ու ձեռքերի կապերը, դեմքին ջուրսրսկեցին, նոթն սկսեց խոսել, պարզվեց, որ լուսատեղակայող ամբարէ, որին գիշերը Կինյանփողոձիչ ավտոմեքենայիվարորդն են ցում չանքել երեք Հոգի, կանգնեցրել, նհախ՝երկու Ճիսունանոց խոթելով գրպանը, ստիպել, որ իրենց ճիվանդահոց տանիչ Վարորդը,որին վախն ու Ճարյուր ոուբլին դարձրել են կամազուրկեհ փափկեցրելմետաքսի նման, առանց առարկելու կատարելէ նրանց պաՀանչը։ Լուսադեմինմեջենան կանղդնել է ճիվանդանոցիպատր տակ, որից Հետո վաՀ րբորդինարդեն բոնությամբ «զրկել են» վարորղսկան իրավունքից, ձեռքերը շղթայել, բերանը գոցել, որպեսզիչխանգարի իրենց նե ավելորդ աղմուկ չսարքի:Նրան թողել են 4իվանդանոցիշքամուտքիառջն, որպեսզիառավոտյան ստանա առաջին օգնությունը ե, միաժամանակ, մայոր բագրատունին ճնարք-ՃնճարՀականատեսիմիջոցով իմանա, թե ընչպիսի՛ քով են զողացել Զուլումին: այդպես Այո՛, էլ ասացին, ծին

ծաղելով. «Առսա՛ մայորին, որ նա վատ է աշխատում:ՇնորՀակալ ենք Ձուլումին փրկելու նրա ջանքերիՀամար ն զգու շացնում ենք, ռր այսուճետնքիթը դեսուդեն չխոթիչ Քիքմռութը կջարդենք»: Հետո գործի էին դրել մեքենան, ղամբյուղի բարձրացրելմինչե չորրորդ ճարկ, բաց ։պոատուճանից մտնել«իվանղասենյակն վերցնելով իրենց ընկերոջը, ռուսուփուս, առոք-փառոք, իջել ներքն: Թե Հետո ո՞ւր չքվեցին,ո՞ւր տարանմեքենան, միայն ասածուն է Ճայտնի... է--ծ- Զարմանալի խոսեց մայորըչ--մր Սե Ճերթապակամ ձիվանդներիցոչ ոք գիշերային ճող բուժանձնակաղզմից (ոության մեջ չի լսել մեքենայիճոնդյունը... Աաննք լսել են, ասենք տեսել ենյ-- պատասխանեց է կատարՀ Թճ մարդադողություն վարորդըչ--ի՞նչիմանան, --

-66.

վում:Մեքենայիձայնն ի՞նչ

կարող է Ճուշել ցավին գերված անկողնուն գամված «Հիվանդներին, Մեքենան դոռում է. շուտ դոռա։ Մբայն էքվի, թող որ մեր քունը: չխանգարի է՛, ու

նա

Մայորընույնիսկ խոսելու ուժ ն տրամադրությունչուներ: կարգադրեցմիլբաժանմունքտանելվարորդինն գրր աո

կելով նրա ցուցմունքները՝ աղատ

Ման արձակել: կարդաղրեց մեքենան որոճայոնելավտոտեսչությանը՝ ճավփշտակված նելու Համար: Մայորըերկար, շատ երկար զբաղվեց տեղա-

զննությամբ: Ասֆալտինդաչված մեքենայի անվաչետքերը պատճենեցին: Պատճենեցիննան լուսամուտի գոգին դրոշմված ուռնաձճեւտքերը: հրեր կյանքում առաջին անՄայորը, գամ, չկարողանալովզսպել իրեն, ուրիշներիներկայությամբ «դանդալոշ ն էշի ականջում քնած» ածականներովդիմավորեց Հարկի ճիվանդատենյակի չփոքված ն կարկամածպաճակներին, բանտարկությամբ սպառնացը նրանցու քշեց միլբաժանմունք: պարտություն մայոր Բագրատունին երբեքչէր կրել: «նոկաուտէր՝ անվրեպ, մաճացու, Հեղինակազըկող».. իշարկն, ինձ Հայտնի է մեր սխալի պատճառը: Ս0պերատիվության ն արագությանպակաս: Հնարամտության բացակայություն: եվ Հակառակորդնօգտվեց մեր սխալներից»: Պաճակողմիլիցիոներներին ինքը պատժել չի կարող նրանքպաճակակետը չեն լքել: Դրսից երկու ողատովբաժանվածմիջանցքում չեն լսել նան մոտորի աղմուկը կամ եթն լճել են, ապա նրա խուլ ձայնը նրանց մեչ չի առաջացրել ո՛չ կասկած, ո՛չ էլ տագնապ:հսկ պարտությունը, երբ ձնոքից դուրս է պրժնում նման

եժ

ալդ

ն է շոլրտվում շնաձուկը մարդուդեմքին, սպառնալիք

արդեն անտանելիէ։ Մայորը գիտեր, Հրաշալիորենգի-

տեր,

որ

Հարցր

մինիստրության կոլեգիան քննության կառնիայդ Գիտեր,որ նման խայտառակ վրիպումի Համար

կղլատժենիրեն, բայց այն պատիժը,որ իր խղճի ձայնն էր պարտադրումիրեն, վեր էր ամեն տեսակիվարչական տույժերից նան

պատժից: իրեն տրված են իրավունքներ, տրված է պարտականություն«ասարակությանը գողերից ու ու

ավազակներից, ՀՃակաչասարակական տարրերից վերծ պաՃելու «ւսմար, իսկ ինքը փաստորեն չի կարողանում արդա-

րացնել

յդ

ոչինչ...

ուրիչ մոտաձությունը, Խայտառակություն,

դռների միջե Հիվանդանոցի

մտքերին գերված մայորը

Քոչ մնաց բախվեր պրոֆեսոր խախանյանին: Վերջինսպակաս Հուղված չէր հ ակնոցի միջից չարացած նայեց մայորին. Փակխցրիք, մայոր, ես Հենց սկզբից կռաճեցի, որ դուք այս գործի տակից դուրս չեք գա: Փուլ եկավ, ամեն բան փուլ եկավ, նան իմ աշխատանքը՝ ծա՞նը,ժա՛՞անմարդկայնորեն նըր::. Ասացե՛ք,աղավնյա՛կս, գուցե մեր տան մտերիմները նորի՞ցխառն են այս գործին, նորի՞ցօգնեցին այդ ավազակ--

ներին,Հը.»

'

Պրոֆեսորի խոսելու տոնը գրգռիչ էր,

նման

մարտաճրավե

մայորն իրեն զովել չկարողացավ: .- Ընկ,ր Խախանյա՛ն, եթե դուքիսկապես չեք ճասկաՀ նում, որ ձեր բնակարանիգողության մեջ խառն են ձեր ծաչ նոթները, աստված ձեզ Հնտ, դա ձեր գործն է. Ասենք թե մեր ճշմարտությունըձեր ճշմարտությունը չէ, ուրեմն, Է՞նչ, անվերջպետք է մեր երե՞սովտաք այղ թվացող սխալը, Ճը՞,:. Իսկ ո՞ւր մնաց քաղաքավարությունը... -- Դուք,ճարգելի մայո՛ր,մեկ անգամ չէ, որ սխալվում նք: Զեր սխալները,որոնք կրկնվում են պարբերաբար, արդեն են խրոնիկական բնույթ ունեն ն վերաճում անբանության Հեղինակաղբկելովձեր բնաղավառիմարդկանց... չարկավոր է, մեղմ ասած, անցնել աշխատանքայինայլ, ավելի ճեշտ տեղամաս, փոխել մասնագիտությունը: խնդրում եմ չնեղանալ, ընկեր մալո՛ր, ճորգանացս Հավաստիքը:.. եմ, Հարդելի պրոֆեսոր, բարի խորճրդի -- Շնորչակալ Համար: Հնարավորէ, որ ես անցնեմ այլ մասնագիտության, բայց մինչ այդ խոստանում եմ ոսկն սկուտեղովձեզ մատուցել ձեր բնակարանը կոզղուտողներին, Մեժախոսությունը անտանելի թերություն է, մայո՛ր, իսկ մեծախոսը... կոխլովիառակր ձեզ օրինակ, դատարկ մոռացա, որ ձեզ տակառի աղմուկը մեժ է, սակայն... չա՛, Համար նս Ճաճելի անակնկալունեմ, կասեմ, եթե վստաչ լինեմ, որ ձեր սիրտը կդիմանո: նման մեծ ուրախության:Զեր վխտում գիշեր ուցերեկ ենմեր տան շրջաչ տղաները, որոնք կայքում, իմ այցելուներինճանկարժակիիբերելունպատակով, ե,

--

-.98--

եմ, կարծում

շատ

կզարմանան,իմանալով,որ

այս

անգամ

ցերեկով Հիվանդանոցումիմ պարտատերերիցես ստացա իմ ճոնորարի վերջնաճաշիվը... ԻՐնչ...յ-- բրոք, քիչմնաց պայթեր մայորի սիրտը: Ուրեմն, խփվեց նան ալդ վերջին խաղաքարտը, կատարյալ բարոյական սնանկացում:-- եվ ո՞վ բերեյ այղ Ճոնորարը օրը

--

Մի շատ ճաճելի սիրունիկ աղջիկ: Բերեց, դրեե իժ սեղանին, Համբուրեց իմ ձեռքը ե ժար նման թո՛ո, քով, գնաց... չարգանացս Հավաստիքը, ընկեր մայո՛ր, կապիտուլյացիա, լրիվ ն անվերապաճկապիտուլյացիա,աճա թե ինչը կփրկի ձեզ... ն

--

Դուք ճիշտ եք, պրոֆեսոր,

--

դուք

միանգամայն ճիշտ

խոսեց մայորը,--սակայն մեկ անգամ գոնն ՀավաԱյն աղչջիկի, որ բոճտացեք ինձ՝խուզարկու Բագրատունուո: րել է այդ փողը ձեզ, որը Համբուրելէ ձեր ձեռքը, այն աղջիորը խաբելով կըն է, այն «Պառավը», ձեր կնոջը՝Զուլուժի Փե է ձեր տասնամյակների վաստակը: Այս մեկ: մաքրաղզարդել ձեր այն ճոնորարը, որ այնքան ջանասիրաբար ԱյնուՀչեւտն, են է, քան գրպանն լցնում ձեր «բարեկամները»,ոչ այլ ինչ եք,--

վարդեղենը, որի քնրմացքը մե. խնդրում եմ, ծաչճոգաթար նվիրում են ձեզ: Ընդուննցե՛ք, այս ճարյուր տոկոսանոց ճշմարտությունը, նթե մեզ ճիմաչեմ կարծում, որ ձեր վիճակն ապա րացրել են, պրոֆեսո՛ր, ավելի գերադասելի լինի, քան իմը, Դե, ինչ, ճարգանաց» ճավաստիքը,պրոֆեսո՛ր,ՀարդանացսՀավաստիքը...

դրամի վերածած ձեր

ու

տան

եվ իր ճանապարճիցթեթնակիմի կողմ «րելով սփրքնաժ շփոթվածպրոֆեսորին, Հեռացավ

ԵՋ .

Հ:

կոլեգիայի նիստն այնքանլարված էր, Հոետորների ելույթների ջերմաստիճանն՝ այնքան բարձր, որ մայոր Բագրատունին

չորս

ժամ

շարունակ ասես

գանվում էր միտքն ու

ճոգին

ճմլող, խեղդող քարաբաղնիսումն թաշկինակովանընդճատ սրբում էր ճակատիցու դեմքից առու-առու ճոսող քրտինքը: ն օպլերատիվ քրեական ճնռտալխուղզության Հանրապետության -99.-

ծառացությունների պետերը,

ժինիստրության

քաղզբաժե

պետը, մինիստրի տեղակալները, այնուճետկ մինիստրը գործը Համարեցինարտակարգդիպված ն ճուր ու կրակ էին ժայթանճաՔում մայոր Բագրատունու գլխին, նրան մեղաղրելով

անրակության, անձեռներեցության, անչեղատեսության, ան... ան... ան... ժեջ: նթե Հնարավոր տարբերության-ն լիներ չխոքելը, ինքը չէր խոսի, չէ' ի՞նչ խոսեր: Ի՞նչ առեր: Եվ վերապես, ի՞նչ կարող էր ասել: ինչո՞վն ինչպե՞սարդարանալ: չկային, եթե լինեին անգամ, Արդարացուցիչ Հանգամանքներ ինքը չէր կառչի նրանցից: Երե խեղդվողնինքն է, ինչո՞ւ ձեռքը է արդարանալուփորձ մեկնի չյուղին։ է կավո՞ր անչամողիչ փաստարկներիօգեության դիժել: Հոգու խորքում, իրերի վիճակը ծանրութեքն անելիս, ժայոր հագզրատունին չեր կարող չխոստովանել, որ գոտեմարտն ինքը տանուլ է տվելիր իսկ մեղթով Հետաքննության ինքացքում Թույլ չէր տվել ոչ մի սխալ: Ոչ ժի սխալ Բացարձակա Աժեն բան արված էր զարմանալի ճշգրտությամբ, եվ Բազրատունինցավով Հայտնագործեց, որ իր պարտության ճիմնական պատճառիբծախնդրության Հասնող անսխալականությունն է: կենդանի, շարժուն, ստեղծագործական աշխատանքում անսխալականությունը Հաճախ քարացածության իրավունք է եվաճում ն շրջվում ճենց քո դեմ: Փորձվածու ու Հաշվենկատ Հակառակորդը դաժան,անտեսանելի կարողացել էր կռաչել, նույնիսկ տեսնել Հարվածների ճշգրիտ Հերթականությունը, որսալՀիմնական Հարվածի ուղղությունանու ները ե դրանց Հակադրել սրամիտ ճկուն, պարղ սպասելի քայլեր, Հետնանքը՝դառը, ցավալի պարտություն: Հակառակորդի բնածին ճկուն ռեակցիանկարողացել էր կռան Հել, ն որոծղ է իրեն սպասում մայոր Բագրատունին Հայտնվում էր այնտեղ, ուր իրեն չէին սպասում: նվ պայթեցին ու շարքից դուրս եկան գերազանց մշակված գործողությունների բոլոր օղակները: «Մեզ սլակասում էին գործողությունների բազմազանությունն ու ճկունությունը-Է խորճում էր մայորը:-- Մենք պետք է գործեինք ոչ թե «նարավորի,այլ հան անչճնարինի,անսպասելիի, անօրինաչափիօրինաչա-Հ փությամբ։ Մեղ պակասում էրօճանպատրաստից. կողմնորոչշՀ վելու, ստեղծագործելուՀնարքը: Այո՛, այո՛, միայն ու միայն

Հարկավո՞ր

անել: Հար-

ու

--

--

սնօրբնաչափի օիինաչլափությամբ)յ ավազակների առջն պոչ ցելով ճողոպրելու բոլոր: ժուտքերն ու ելքերը»: Բազրառունին ձայնխնդրեց, նս ընդունում եժ իմ ճասցեին արված բոլոր քննազատական ղիտողությունները ոչ թե ավուր պատշաճի, ոչ թն --

որպեսսովորականւռուրք՝ինքնաքննադատության,այլ,

բոտ

էության, որպես անբեկանելիճշմարտություն, ռրպես արձահագրություն դառն պարտության, որպես աննախադեպ փասո իմ երկարամյա անբասիր գործունեությանմեջ, Արդարանա փորձ չեմ անելու թեն արդարացուցիչ փաստարկներ լու ունեմ։ Չեմ ձայցելու կոլեգիայի մեժաճոգությունն իմ եկատինձ մամբմ̀եղմ վճիռ կայացնելու նպատակով: Պատժեցեր իմ ժեղջի չափով, ռակայն թույլ վեք, որ իմ սկսած դործը ինքս էլ ավարտեմ: իմ փչացրածժգործը ինքս էլ ուղղեմ: Հաեմ զեկույց կառակ դեպքում նս պատրաստ ներկայացնելու իմ սլաշտոնականլիազորությունննրից «րաժարվելու կ ծառայական ոլարտականություններըվար դնելու կապակցությամբ... Մի խոսքով, կամ ռեաբիլիտացիա, կամ կապիտուլյակամ, կամ... հ՞նչ կանրան ժինիստըը,-Ցիա,- բնդժիջչեց հնձ է, սեք, ընկերնե՛ր: թվում որ մենք ընկեր Վաճագնբազբատունուն նախ կչայտարարենքնկատողություն ձախողման պատճառով, այնումետն՝ «փլավը դու ես եփել, ինդ էլ. խոխիշտիր» ժողովրդական առածի սկղբունքով, ինչո՞ւ չէ, ընդառաջելով նան նրա ցանկությանը, կճանձնարարենցք:՝ դորժը տանել մինչն վերջ, ժինչն այդ բանդայի լրիվ մերկացումը: Որքանէլ որ դառն խոսքեր ասվեցինԲագրատունու Հասցեին, որքան էլ որ անճերքելի է նրանց ճշմարտացիությունը,այնուամենայնիվ, նա մեր այն աշխատակիցներիցէ, որը շաճել Է ու ոչ միայն աշխատանքային ընկերների վատաճությունն են անունն ու դործը լայն ճանաչում Ճարդանքը, այլե նրա ինձ դուր դանլ ժողովրդական ղանգվածներիմեջ: Սակայն Հի գալիս ընկեր Բագրատունուկապիտուլլանտական, պարտորն, էժ վողական,արագ նաճանջելու չորամագրությունը, կարծիքով, Հետնանց է ձախողումից առաջացած ինքնակեղզեքիչտրամադրությանն, մանավանդ, վիրավորվածփինքնասիրության. Ուրեմն, այսպես, քվեարկում եմ, դեմ լկա՞... --

--

101.--

ինկեր մալո՛ր,կարգի բերեք, ինչպես Գնացե՛ք,

ասում

են,

ձեր տնտեսությունը, շտկեցեք ձեր սխալները: Մենք ձեզ Հավատում ենք, վատաչում, ետնապես, ձեզնից սպաճանջում ենք դործ ն ժիայն գործ... Շնորչակալություն, րնկեր դգեներա՛լ,-- թեքնացած շունչ քաշնց Բազրատունին,-- կաշխատեմ արդարացնելձեր վաուճությունը: հսկ փողոցում, երբ երեանյան երեկոյան քամին րարե--

կամաբար գզվեց նրան ն չորացնում էր դեմքիքրտինքը, մայոր Բագրատունին«անկարծ այնպիսի Հոգնություն վգաց, որ բիչ էր մնում ծալվեին 3նկները:Հոգնած քաղցած, թշշան մքնող աչքերով, նա իրեն գցեց առաչին ցող ականջներով իսկ սպատաճած խորտկարանը՝ճաշելու ն Հոգնած մարմնին ճանգիստտալու ճամար: խորովածխնդրեց ն ժեկ շիշ օղիւ Քաշվեց մի անկյուն, որ ծանոթներըչնկատեն ն անծանոթները չխանգարեն:Մենակություն էր ուղում, ինքն իրեն Հետ լինել էր ուղում: Առուջին բաժակ օղին տաքացած ժի լայն չերտ գրավեց մարժնում ն ու

ընկավ արյան շրջանառությանմեջ. եվ պատվեց.եվ պտրտվեց. եվ պտտվեց, մինչն երկրորգ բաժակը տաքացրեց նան պաված ցամաքած ուղեղը: Մտքերը, որանք ասես օտարվել էին իրենից, նորից վերադարձան ն զբաղեցրին իրենց ավանդականբջիջները, անկապտելիորենիրենը սլատկանող Ուտումէր ակամա, խմում էր աճույբով ն Ճեշտարածքը: տացնում մտքերի շարժումը, որոնք արղեն չէին չարչարում. չէին տանջումիրենց տիրոչը: Վիրավորված ինքնասիրությունը կաժաց նաճանջում։ կծկվում էր արքնացողինքնավստաճության առջն, որբ օղու ուժով ալիք-ալիք, Հորձանք-Ճորձանք, ափին տալով մղվում էր երակները, ոզու ժեջ, մտքերի ժեջ, էության եջ, Մտաժելը դարձավճաճույք: ՊարզԷ ւռակավին սթափ ուղեղով արդեն առանց չարուցյլան մայորը նայում էր իր պարտությանը:«իսկես ինչո՞ւ չպետք է պարտվեի, ինչո՞ւ... Գործ է: Դիժացինդմարդ էւ Աստվածքեղ էլ, նրանէլ օժտել է մտաժելու, չափուկշիո անելու,կռվելու,ձաղզթելու, խորաժանկելուճնարքով: ի՞նչ կլիներ, եթե ժիշտ, աժեհուրեք Հաղթեինք մենքն պարտվեինօրինազանցները, ավաչ ղակները... կլիներ երանելիժի վիճակ, երբ օրինազանցն ու

`

--

|02.--

այլես չէր մզվի ճանցագործության,քանի որ անմիջապես կճագեեր կալանավորիշերտավոր Ճճամաղզգեստր, Մարդիկ սկսում են սովորել միայն այն ժամանակ, երբ գիտակցում են իրենց տգիտությունը, Մարդիկճաղթելու արվեստը վորում են պարտությանդառնությունից, պարտության դասերից: Պարտությունը դաս է, Հաղթքանակը՝արդյունք, նս՝ սո-

եմ ռլարտված չետախույղզս, պարտվել

լոկ

այն ռլատճառով,

ճաղթելու ճարկավորզինվածժություն չունեի, բայց վստա էի, որ ունեմ... Բնությունը զարմանալի իմաստուն է իր ներդաշնությունն ու առողջությունը պաճալանելուչնարքները մեջ, նթե բնության Հավասարակշռող,կանխարգելիչ,կարգավորիչ միջոցները այնքան բնականորենգործեին նակ ճասաՀաժա՛՞ թե Հչետաքրբիր կլիներ, Տե՛ս, րակականկյանքում, անում, է թն ինչ եթե ինչպես չ անողոք դառնում բնությունը, չարաշաճել ես նրա ճամբերությունը, խախտել ննրդաշնությունը, կորցրել ճարազատությունն ու խորթացել նրան: Ասենը, եթե ստամժոքսիդգերին ես ն չես Հարգել, այլ չարաչշաչել ես նրա Հնարավորությունները, ուրեմն՝ փա՛ս, պաչոիժղ՝ փործարինքնու խոյլն են ն աղքատիկ սննդի անուրախ Եթե չարաշաճում ես ոգելից խմիչքը, վերջգ ճեռանկարը: «սպիտակ տենդն» է ն գժանոց էքվելը։ նթե ստրուկն ես կանանց տոթ գգվանքների,ն ցանկասիրությունից թանձրացել հն միտքդ ն արյունդ, պարգեղկլինի սիֆիլիս խայտառակու'Թյունը՝ներքինիանալուվնրադիրով: Բնությունը սիրում է ն ճարկավորմիՀաճուլքննրով երես տալ իր ստեղծժածներին ջոցներով՝պատժել չփացածներին:նրա պատժաչափըճաստատուն է ն դատավճիոր՝ անբեկանելի ծվ աճա դո՛ւ, մայո՛ր Բագրատունի,Հասարակությանկլանքուժ այն ուժն նս, այն 6պարտավորէ ճասարակությանը վարգավորող անձը, որը փրկել ճոգնոր վնասվածժքներից՝ գողությունից, ավազակությունից: կողոպուտից, Բնության քնական նից, որ

սպանութ

մբջոցների փոխարենայստեղ գործում են Հառարակության կարգավորողդաստիարակչական ն բոնը 2Հաժակեցությունը

Միջոցները,որոնքօրենքներ են կոչվում ն որոնց կիրաոման իրավունքըտրված է նան քեզ: Ուրեմն, նան քո աշխատանքից է կախված Հասարակության առողջական վիճակը, ճաճարակության առաքինությունն հիա այսօրվա ն վազվա ու

«2 103 `

ճաճույքով մտաժեց. փիլիսուայում եմ: կավ կլինի այա բաժակը չխմել, թե չէ Հազիվ ենն պարզվել ուղեղս, միտքս, Հազիվ եմ ինքս իմ զեժ կովելով՝ Հաղզքելպարտված Բազ-

պիտանիությունը:Փիլիսոխայում.եմ,-Է

խժել Բագրատունին,--

'

ն

եմ

րատունունը:

'

պիտի վճարեմ,-- Հարցրեց բուֆետապանին Որքա՞ն մայո՛ր, ամոթ չէ՞, որ Գարսոն քեզնից ՝

Վա՞Հ, ընկեր

փող վերցնի, ազի՛զ,-Է կուչուձիդ եկավ կարմրաթչիկ ու պատրաստակամբուֆետապանը: Դու իմ Հարցին լպատասխանեցիր,Գարսո՛ւ Դա իմ Որքան եմ վճարեՀՀարցի պատասխանըչէր, լսո՞ւմես. հ լու....-աչքերը ոլորեց:Գարսոն մնաց: Հնխեղճացավ, ն խեղզճ-խեզճ Հաշվիչի վրա ինչ-որ ճաշիվներ արեց նայեց մայորին. ինը ոուբլիչ, ազիզ... նս քո աղիղը չեմ, Գարսո՛ւ Քո աղիզը անկուշտ գայլն է, Մյուս անդամ ինձ ճետ նման խաղ չխաղաս, լսո՞ւմ ես... փ՞նցկարամչլսել, ազի՛զ::: նետելով, դուրս եկավ Մայորը դրամը վաճառասեղանին կ անշտապքայլեց դեպի տուն խոռրոկարանից --

տո

'

--

--

--

ի

2: բ

շոգ Ամառը

էր:

սյունը անցավ քառասուչ քերմասոիճանի

Բնակիչները չվում,փախչում

էին քաղաքից: բարձրաՀ գնում արտասաձման՝ լեռները, իչնում ժծոռվափերը, Հանգստանալու ն տուրիստականուղնորության։ Գնացողենրի փոխարենմայրաքաղաքն րնդունում էր տուրիստական բաղմաճոծ խժբներին բարձրագույն ուսումնական Ճաստա-Հ տությունները ընդունվել ցանկացող տասնյակՀազարավոր դիմորդների:Քաղաքըլցվում էր ու դատարկվում: Շոգը կեսայգիների օրին մարդկանց Հրում էր դեպի պուրակներիու ստվերները, ցայտաղբյուրների զով շուրթերը, Հրազդանի կիրճը: նրեկոյան ղովաշունչ քամին, որ իյնում էր մերք Արագածից,ժերը էլ Գեղամալեռներից, սպասված ցանկալի Ճ լուրի հման, մտնում էր հրնանյան տորակեզ փողոցները, այգքները, տների բաց պատուճաններիբ ներս ն լեռների

նից: նում

-

104.-

թապին,՝ Ծովավի

շնչառությունը

խառնում քաղս՛քի մեկնեց պրոֆեսոր Խախանյաննիր, ինչպես ասում են, ամբողջ տնային գրքույկով: Տանը ոչ ոքի չցանկացավ թողնել, Առարկի-

ցեն,նեղացավ.

Մի տնից մեկ տարում երկու գողություն բացառվածէ, Հիմա, փա՛ռք աստծո, տանելու բան էլ չկա, չունենք, իսկ կաճույք քոցնող դողեր առ այսօր մարդկությունըչի տեսել... --

ն փեսացուի՝ ՍյուղաննաՍուրենովնան աղջկա՝Հասժիկի ժելնեցի Գադրայ, իսկ պրոֆեսորը Սերժիձե, «Ժիգուլիով» Հետ՝ Վառնա ԱրեգԱրամժովնայի վաճագն Բագրատունին մնաց քաղաքում: Մնացին նան լեյտենանտ Մարկոսյանն մայորի ենթակայության տակ դտնվող անձնակազմը: Քաղաքումբնակարանային կողուղուտի դեպքերը շատացան, Անզգույշ տանտերերը, որոնք պերեկը տանը չէին լինում, թիչ դառնություններ չքաշեցին, ու

ինչես Սակայն,

ՃարՀ ցեր էին, ն անփորձգողերը, սովորաբար,բոնվում էին, իրենց ն ուրիշ թողած «ձեռադրիջ, մատնաճետքերի վրիպումների չետնանքով: իսկ երբ մի անդամ Մարկոսյանն ակնարկեց ճանգստանալուն առողջությունը պաճպանելու անճրաժեշռության մասին, մայորը կտրուկ մերժեց նրա խնդիրքը: ասում

են, դրանքընթացիկ Հոգսեր ու

Գիոնս ինչ, լերոննա՛նտ, ձճանգստանալուճամար Հանդիստխիղճ ու ճոդի է Հարկավոր:Ճիշտնասած, իմ խիղճը Հանգիստլէ, քրքրում է ինձ, այո չբացաճայտվաժ Հանցադորժությունը կշռաքարինման կախված է վզիցու Գուցե ես ծիծաղելիվիճակում եմ, գուցե սրտիս շատ մոտ նմ ընդունում ժեր վերջին ձախողումները, բայց ես ժոքիսՄեջ երդվել ն եմ, որ «,ինչն չավարտեմ Զուլումի դորժծը,չեմ Շաչմարի չեմ կարող թողնելիժ Հայրենի կարող Հանգստանալ, քաղաՔր: Ծիծաղելիմարդ եմ, չէ՞... Եթե ցանկանում հս, լեյտեՀհա՛կտ, ես թույլ եմ տալիս քեղզ՝արձակուրդձնակերպելու... --

-

Ո՛չ,

ընկեր ժայոր,--

խոսեց

լեյոենանոըյ--որտեղ

այնտեղէլ՝ ես։ Այս օրերին ես չեմ կարող ձեզ մենակ թողնել: Մենք արձակուրդ կգնանքմիասին: դուք,

--

եմ,-Շնորչակալ

ասաց

ժայորըչ--

բայց

գոնե մեր

ընտանիքներին Հարկավորէ Հեռացնելայս կրակե կաթսայից: --108--

Լեռնայինչրջանննրից մեկում մի Հարմար տեղ ընտրիր, մեր տնեցիներինուղարկենք, քող Հանդստանան... Ստեփանավանից լավ տեղ չենք ճարիչ նղբայրս այնմենատուն տեզ ճիանալի ունի, ալզիով ն չրի ավազանով: --

՝

Թող ղնան... ՏնեցիներինամառանոցուղարկելուցՀետո մայոր Բազրա-չ ամբողջապես նվիրվեցին այն ունին ն իր աշխատակիցները դործի բացաճայտմանը,ռրը պայմանական կրում էր «նրկու անճայտովճավասարում»անունը: ֆ

ք

`

ունենք, ընկեր մայո՛ր,Սանոլեյոննանո առանձնասենյակ մտավ Մարկոսյանը:-թը Ճաշտվել է Զուլումի խժբի Ճեւտ, շնաձուկը կլլնց խայծ Մեր Հաշիվներըճիշւո դուրս եկան, Արդենստացել ենք առաչին լուրերը»: --

Մխիցարական լուրեր

Ի՞նչլուրերյ-- վառվեցինմալորի աչքերը փախցՍանոթնասում է, որ Զուլումին Հիվանդանոցից են բնչ Բուլդոգը,Սուրբըն Բոռը: Սակայնտեղեկությունը ճշգրումանկարիք ունիւ Սանոթը Աովին վստաճ չէ տեղեկուԱսում է՝ նրանք թյան ճշտությանը: կլինեն,քանիոր Զուլուեն երեքը: իսկ մի ընկերներից «դրսումթ մնացել միալն այս Զուլումըդեռես անկարողէ նոր կապեր նոր ծանոթություններ ստեղծել, քանի որ գամվածէ անկունուն -- Շանոթին չէ՞ Զուլումի քաքաոոցը,:: Հայտնի Ո՛չ, Չեն վստաճում: Զուլումի շուրջն անքափանցվաէ քաշված ն առայժմ, բացի մի նրկու-երեքճոգուց, րագույր ուիիշ ոչ ոյ նա տեսանելիչէ... Այնուամենայնեվ, եե Հավատանք, որ Ջուլումին փորձված փախչնողներն այդ էջեքն են, ապա նրանք, այդ --

--

ու

--

--

շանորդիները, մի՞թենման վրիպում, նման մանկականսխալ թույլ կտային... ինչ-որ չեմ Հասկանում... Ի՞նչ վրիպլումիմասին է լսոսքը, ընկեր մալո՛ր... Ավտոմնքենայիվարորդին նրանք, իմ կարծիքով, եթւ չսսլանեին էլ։ գոնն կշշմեցնեինն չէին բացվի, չէին ցուցադըրվի նրա առջն։ Մանավանդ, չէին լոպազանան բռունցք, --

--

--106.--,

չէին թափաճարիմայոր ԲազրատունուՀասցեին։ Սվ, վերջապես, թույլ չէին տա, որ վարորդըիրենց ճանաչեր, Ախր, երեսումը կկործաներ նրանց... Այստեղ արդեն ինքս էլ եմ կասկածումտեղեկության ճշտությանը, Մի՞թե չեք կարդացել վարորդի գրավոր ցուցմունքները: ընկեր մայո՛ր։ նա անովսպիտակիվրա գրել է, որ գիշչեբային ավազակներըխմած են եղել, եթե ոչ Հարբաժ, ասլա քունդ խժաժ... է,--- ձասկանալի՛ ծոր տվեց ժայորը:-- Հարբաի, խմածի աչքին ծովը ծեկներիցէ: Լսի՛ր, Սուրեն, վարորդին ճրավիրիր ինձ մուու Հարկավորէ նրան ցույց տալ այդ երեքի լուսանկարները... եքե նա ճանաչինրանց, ռրպիսի՞նէ լինելու մեր դիրՔորոշումը, ընկեր մայոր». Մեր ձեռքերը կապված են, Սուրեն, նրանը կալանաեն Զուլումի ճասվորել չենք կարող, քանի դեո մեզ անճայտ ցեն, նրա թաքստոցը, Մեղ ամենիցառաջ ցուլումն է «արկավոր, ողջ ն առողջ Ջուլումը։ Միայն նրա ժիջողով մենք կարող ենք բացել Շաչմարիառեղծվածը: աո-

--

--

--

ՎարորդիՀետ խոսակցությունը կարճ տնեց, նրբ լուսանկարներըփոնցին նրա առջե, վարորդը, քեն վախվխելով, թեն չուզելով, բայց առանց աչքերը թարթելու, վատաճորեն չոասնյակլուսանկարենրիմիջից չոկեց Բուլղոգի, Սրբի ն Բոն ոի լուսանկարները մեկնեց Բադրատունուն: Սրանցէին... --

Չե՞ս

սխալվում,--Հարցրեցմայորը:

Սրանքէին,-- կրկնեց վարորգ՝ նայելով երեքի լուսանկարներին,-- ընկեր մալո՛ր, ես վախենում եմ սրանցից: Խնդրումեմ ինձ պաշտպանել, եթե առերեսում լինի,նհ հս դեմ-դիմաց նուլնը ճաստատեմ, նրանքկամ նրանց ընկերներըինձ կմորթեն ոչխարինժան...

--

չե լինելու,-- ասաց մայորը,--կարող նես Առերեսում

Հանգիստ ղբաղվել քո զործով:

ձա՛, ի դեպ, մեքենան որտե-

ղե՞ց գտաք... Մեքենանգտանք Փարաքարի ավաղզաձանքում,Ոչնչի --

ձեռք չէին տվել, նույնիսկ ապակիներնանվնաս էին, --

107--

իմ

մե-

Փենանէլ, փա՛ոք աստծո, ոչ «Վոլդասէ, ոչ «Ժիգուլի», ոչ ն Հարմարավետ:Գլել էին, Ճեռացել... Եթե առերեսում ես կլինեմ ձեզնից, ընկեր շնորձակալ ժայո՛ր։.: նս ասացի, որ առերեսում չի լինելոււ-- նեղացավ՝ Դու ճանաչեցիր նրանց լուսանկարները,դա էլ առեյորը:-Է րբեսմանձներից մեկն է, Գնա քո գործին,Հանգիստ Հա՛, այդքան վախկոտէլ մի լինի, եղա վ... Աչքը տեսածից է վախենում, ընկեր ժայո՛ր: ուզում եք ճիշտնիմանալ, դուք էլ ղզուլշ եղեք, նրանք ճարա./ :

--

սիք: Ժա-

աշխատ Են

--

մարդիկ են: վնասել... --

Զեր

ունեն, կարող եչ: վրա վագրի ատաժներ

կա՞վ,լա՛վ, զնա՛: Անչոգ եղիր...

ճ

Բերման ենթարկված Սրբին ուղեկցեցին մայորի մոտ, Բագրատունին նրան կալանավորելուժիւոք չուներ, այլ ցան-

կանում էր մի փոքր տնտղել նրա տրամադրությունը, ե, ինչո՞ւ Հէ, եթե ճնարավոր լիներ, նակ խոսք քաշել բերանից: ամենախորաՄայորըդիտեր, որ իր ընկերների մեջ Սուրբն հ Մ.սէ, արտաքուստ մանկն ամենաճեղը ամենավախկոտը:

գիտեր նան, որ Սուրբը, այդ բոլորով ճանդերձ, նան ամննավոանգավորնէ, որովչճեւտն դժվար էր ասել, քե իրենցից՝ երկուսից, որն առավել ճկուն կլիներ ծարցաքննության ընթացքում ն ով՝ ում բերանի աղը ավելի Ճեշտ կգողանար: Սուրբընստել էր սեղանի ծայրին, ձեռքերը խաչել կրծքին ե ամենաանմեղՀայացքով նայում էր մայորին, որը նրա անձնական գործում ինչ-որ լուռ ռրոնումներ էր կատարում: Բագրատունինաչքի պոչով մեկ-մեկ նայում էր նրան, կայն Սուրբը, այդ զարմանալի սրիկան, անմիջապես խլում էր մայորի ճայացքը ն նրա չայացքից քաքնվելըդառնում էր անճնար։ Սրբի աչքերում ճաժարյաչոնորսալի, խորամանկ մի Հեղնանք կար, որը մայորին ասում էր. «Հոգեբանական գրոչն ինձ Հաժար Հնացած ապրանքէ: Դու գործիցխոսիր, ինչո՞ւես լռուժ...3: -- աի՛ր, այ ստղայ-- վերջապեսխոսեց մայորը,--քո լորը

սա-

դեմ...

'

--

--

ներողությո՞ււն,-- կտրելով. ժայորի խոսքը, տեղից բարձրացավ Սուրբը,-- եկեք չխախտենք քարեկրթության կանոններ", ընկեր ժայո՛ր։: նս խնղրում եժ ինձ դիմել մեր սովետական ժիլիցիյին վայելձեո:|, նս Ասատուրով Բորիս --

եմ, պատիվ ունեմ... Ավետովիչն

Բ

նան Վրթանէսով վա՛վ, ԱռատուրովԲորիս Ավենտովիչ, նան ՎածրաժՄուշեղովիչ, ՎարդնանյանՄաթեոս Վռամովիչ, զեղինկերներիշրջանում Սուրբ Դնովիչ... Վերջապես,ես թեզ --

ն բարեկիրք ձեբ՝ առաջարկեցի ամենաճարմար

իշկ

դու,

խնդրեմ, վիրավորվեցիր։ Ասա՛, ի

«այ

տղաջ,

վերջո, ինչոլե՞ս

դիմել ջել... ես

արդեն ասացի, ընկեր մայոր. ԱսատուրովԲորիս ես անսաչշմանորեն բծախնդիր եմ անուն-աղգանունների բարեչեչունության նկատմամբ: Դուք, Հարգելի մալոր, խնդրում եւմ ինձ չճիշեցնել, արխիվներից չճանել իմ Հին անուննէրը, քանի ռր ղրանցից արղեն հավթալինիճոտ է գալիս: ԴրանքՀնացել ն անցել են անցյալի դիրկը:։ ինձ Հարկավորչէ Հիշեցնել այդ անուններընան այն պարղ պատճառով, որ ես դրանք Հիանալիգիտեմ, Այնուճետկ, ալդ անուններն իմ մեջ արթնացնում են իմ անցյալ կյանքիտխուր ուսարսափելի պատկերները, երբես մի փոր Հացի Համար ստիպվածէի լինում, այո՛յ այո՛, իմ կամքին ն մանավանդ,սկզբունքինճակառակ, կուշտ մարդկանցդգրպաններից Հայթայթել իմ ապրուստը: Սռիպվածէի: Հարկադրական վայրէջք... Գողությունը սոցիալականարմատ ունի, ընկեր մայո՛ր, ն ես՝ գերի իմ սոցիալական վիճակին, ծավալում էի --

Ավետովիչ։ Ճիշտն ասած,

դրլանաճատի իմ ակտիվ դործունեությունը, որը ճիմնակածավալվում էր ծարուստ քաղաքացիների գրոլանները թեթնացնելու ուղղությամբ: Հիմա, ա՞ռք աստծո ես միանդամայն կուշտ եմ ն իմ բանվորագյուղացիականիշխանությունը ինձ վերադաստիարակելԼ, ես՝ մեր Միության ազատ եմ՝ իմ անունչաղու իրավաճավասարքաղզաքացիս,ասում գանունը ԱսատուրովԲորիս Ավետովիչէ, պատիվ ունեմ... -- սիր, Սուրբ եսչ թե ասդանա՝չգիտեմ,Այս կոմեդիան ավարտելուցառաջ ես խորճուրդ կտայի քեղ. քո անունները չեոխելը քո գործն է, փոխիր որքան կարող ես, բայց խնայիր ունեՀորդ,ախր, մի մարդ երնք ճայր չի կարող միանգաժից նում

ս

--

--

նալ: Տո՛ սրիկա Սո՛ւրբ, քեղ «ամար ոչ մի սրբություն գոյություն չունի՞,Հբ՞' իսկ Հիմա՝վերջ պոռոտախոսությանը ն Բոռը սի՛ր, ե՞նչեմ: ասում. այդ որտեդի՞ցդու, Բուլդոգը կարողացաքճարել 40 Հայար ռուբլի՝ պրոֆեսոր խախանյաշ նին նվիրելու Համար... Այս ինչե՛ր եմ լսում, ընկեր մալո՛ր։ Միանգամիցայդջան փող ես նույնիսկ գյուղատնտեսականբանկում չեմ տեան: ես չեմ տեսել նան պրոֆեսոր Խախանյանին,որին ճանաչելու պատիվն, ավա՞ղ, չունեմ: Եվ, վերջապես, տարօրինակ է, քն ինչո՞ւ դուք անընդձատփորձում եք վիրավորել իմ մարդկայինարժանապատվությունը,այս անգամ իմ անունը դնելով կննդանականաշխսարչճի ներկայացուցիչներնկողբին, հ՞նչԲուլդոդ, ե՞նչ Բոո... Հիմար մի՛ ձնանա, Սուրբ: Սուրբմի՛ ձնանա, Սուրբ" ԵՎ վերչ տուր քո ճռռոմաբանություններին: Արի խոսենք ճռանց դեսուղեն րնկնելում 9Չէ՞որ առաջին անգամ դու նո պրոֆեսորին տվել պայուսակով փողը՝ եղել եք ներեթով՝ քեզ ճետ Բուլդոգնու Բոռը: եվ դու այնտեղ թողել ես քո ամննաբնորոշ ճանցանշանը... -- ի՞նչ...,-- ոտքի թոավ Սուրբի: Բայց ուշ էր արդեն ն շփոթված նստեց, «Բոնվեցի՛ր...»,--ճաճույքով մտածեց մայորի: «ԲոնվեՑի...3,-- ոճաճությամը մտածեց Սուրբը: Աճա թե ի՛նչ...,- բարնչոգաբարժպտաց Բագրատունին,-- փորձված աղվեսը թակարդնէ ընկնում զույգ ոտքով: Քանիոր գործել ես ձեռնոցներով, մատնաճետքերչես թողել: Քեզ չեն ճանաչել, որովճետն դիմակավորվածնս եղել: Բայց դու, Սո՛ւրբ,ձեռք ճամբուրելու թուլությունունես, որից չես կարողանումձեռք քաշել: Դա մի Հանցանշանէ, որը ճատուկ է միայն քեզ: Գողեիը, փա՛ռք ատոծո, այնպիսի մեծաճոգի չեն, որ մարդկանցկողոպտեն ձեռքերը Ճամչենատլմնններ նս բուրելով: հսկ դու քո քալանչիական կարիերան ու խոնարձ ձեռք Համբուրելով: Լինելով եկեղեցու աստվածավախ սպասավոր, Ճամբուրել նս սրբապատկերներնու տերտերի աջը ն, առանց երկնչելու աստծո պատժից, կողուտել աստծո ես տունը: Ա՛յ թն որպիսի սուրբ դու: ծրբ նս ականջի ծայրով լսեցի Խախանյանիձեռքը ճամբուրելու պատմութ յուՀ --

--

--

ակսել

-110-.

նըչ անմիջապես ճանաչեցի քո ու քո «սուրը գործի»: --

նս

մերժում

նեմ

ճանցանշանը,

քո

ձեռազիրն

ձեր ապօրինիմեղադրանքների,ընկեր

մայոր... Քաղաքացիմայո՛իյ-- ուղղեց նրան Բագրատունին,-ես գողի ընկեր լինել չեմ կարող ն չեմ ցանկանում: Քո ընկերննըը Զուլումը, Բուլդոգը, Բոռն են ն նրանց նմանները... Դուք գործ նք սարքում ինձ վրա, քաղաքալի մայոր, --

--

'

ես

այլես ոչինչ չեմ առի... Մեզ ավելին էլ պետք չէ, քան դու ասացիր, Սո՞ւրբ: ես միայն կասկածումէի. դո՞ւքեք եղել այդ նվիրատուները, Թե ոչչ իսկ դու ճաստատեցիր Ճոգերանորննյ սիրելիս, Ճոգեբանորեն: Տե՛սյ ես քեզ չեմ Հարցնում, քն նույն երեքովինչպենսփախցրիք ուլումին Հիվանդանոցից:Չեմ արցնում, որովճնտն ինչ գիոնմ, ինչին վստաճ եմ, ճարկ չկա դիսկուսիա սարքելու ն դարմանըքամուն չտալու: խաղաքարտերը բացելու ժամանակըկգա, կխոսենք: Մենք կարծեմ իրար լավ ճասկա--

ցանք,Սուրբ, չէ՞... ես

կբողոքեմ, մայոր Բագրատունի՛,անպայմանկրոչմեղադրանքներթանլու վարպետ եքյ ես կբողոքեմ... տեսնո՞ւմ եռ: Ճըշնյարդերդչեն դիմանում, Մո՛ւրբ, --

դոքնմ: ծչամա թե --

մարտությունըդառը բան է: Այսքանը,Սուրբ, միայն այսքաՀ նը» Տուր ստորագրեմքո անցաթուղթը... Դուք ինձ րա՞ց եք թողնումյ-- զարմանքից չովեցին Սուրբիաչքերը: -ծ- Այո՛, գնայ տեին ընդ քեզյ-- ասաց մայորիյ-- գնա: Ինձ ինչ Հարկավոր էր, նս վերցրի քեզնից, ճենց քեզնից, --

գնա...

Սուրբի դուրս

լելտննանտ Մարկոսյանը,որ ճարնան սենյակում արդենլսել էր նրանց, անմիջապեսմտավ, Հէ՛, չէ՛չ ներխուժեց մայորի առանձնասենյակը, Շփոթված չռեսք ուներ: Մայոր ժպտալով, ճանզիստնայում էր նրան ն մատներովքխկըակացնումսեղանի: Գիտեմ,պիտի ասես, որ կոլիտ սխալ թույլ տվի, Ճիժարությունարեցի, ե իրավունք ունես, լեյտենանտ Մարկոսանյ սակայն այլ ելք նս չունեի... գալուց

Ճնտո

--

--

111.

բան պետք է ասեի, ընկեր մայոր,բայց ինձ կանխեցիք: Զեզ չնմ Ճճասկանումերբ քննության ընթացքում մեղադրանքըչի ժխտվում, Հանցագործինչի կարելի բագ քողնել: Սուրբը ոչ մի խոսքով չփորձեց, չկարողացավ ժխտել

--

Այո՛, նման

իբ նիր ընկերների դեմ Հարուցված մեղաղիանքները: փուք նրան այլես բաց թողնելու չունեիք,Դուք,չեմ կասիրավունք նման գիտեք, թենինչ կարող է ունենալ ճետնանքներ կածում,

բացթողումը...

,

նրանք կանցնեն վճռական գործոավելի լովչ լելոննա՛նտ, ավելի լափ Այս ճարղությունների՞. զաբննությունը Ճճետապնդում էր Հենց այղ նպատակը»'ուրս Հանել նրանց թաքստոցներից, ստիպել, որ գրոչեն, իսկ բաց --

Ռւղում ես ասել,

ճակատամարտումժենք րենք նրանց... --

որ

կգենրանց Քիթ-մոռութը, կշարդենք

իսկ եթե փախչե՞ն...

Ուր կարող են

փախչել: իրենց «առաջնորդը, գամված է անկողնուն: Առանց նրա ոչ մի տեղ չեն փախչի, Միափակ են փախուստիբոլորճամփաները: ժամանակ, Ջուլումը --

քրեական փնտրուքի մեջ է: Եվ նրանք ստիպված կընդունեն այլ ելք չունեն... մարտաճրավերը,

նրանք կարող են վնասել Հենց ձեղ, իրենց գլխավոր Թշնամուն, որի ձեռքին են իրենց կործանողբոլոր խաղաքար--

տերը:

--

Ռչ բոլոր

Քե չեն վնասի,

խաղաքարտերը,լեյտենա՛նու կվնասենինձ,

է, մենք մտելնենքմենծխաղիմէնջ, միննույն

որտեղ սպասվում են աննախադեպանակիկալներ:ես խբնղբում եմ ճիշտ Հասկանալինձ: Մենք անսխալէինք, իսկ ին-

Հո՞ւպարտվեցինք,

պարտվեցինքչարաչար խայտառակվելով: Գործենքավելի ստեղծագործաբար,գերի մնալով ոչ թե

քրեական ծառայության տառին,

այլ ելնելով տվյալ իրավիճակից, պայմանների): Հենց նրանքէլ կթելադրենմեր անե-

լիջննիը: կարժում եմ այդպես ավելի ճիշտ կլինի: Միննույն ե՛ լուէ, մենք պարտավոր ենք վնասազերծել ն՛ Ջուլուժին,

Ժել Շաշմարիառեղծվածը: հսկ պլաններ մշակելով ն դեպՔերի սլոչից քարշ գալով: ճեռուն չենք գնա... --

1լ2..-

»

.

.

Ք..

ւ.

:

իրիկնայինքամին արդեն երնանէր իջել, երբ մայոր Բազթաուտունինդուրս եկավ ճիմնարկից քայլեց դեպի տուն: Տունը Ճճեռու չէր: Սարալանջին,փոքրիկ այգու մեջ ծվարաֆ էր, որի առավելությունը զովաշունչ փոքրիկ մի մենատուն ու այգին էր երնեանյան չուրը: Համով,չնորմավորվող Բագրատունին ուներ կենցաղավարության հր անխախտ մշակված ռեժիմը: Արքնանումէր առավոտ վաղ՝յոթին, կցբային վարնկատմամբզարմանալի ժությունների ուներ, արձամարճանք են ն ոչնչով չեն գտնելով, որ դրանք պարապ ղզբազմունքներ Սիրում էր մարմինը օգնում առողջության, պաշճպանմքանը։ շփել սառր չրով ն ապա, վերցնելով բաճը կամ փոցխը, իջնում էր այգի: Մեկ ժամ առավույան, մեկչերկու ժամ երեկոլան նա կարգավորումէր բոստանը: ջրում ժարգերը, փրխրեցնում Հողը, բուկլից անում, գարնանի աշնանը ծառերի պատվաստ էր կատարում, իսկ եթե անելիք չկար, քանդում, վերափոխում էր մարդերը ն այլն, ն այլն Պառկումէր քնետասներկուսին, անկողնում որեէ գիրք, ամսագիր կամ լու քնրք աչքի անցկացնելուցՃետու Ուներհան մի գեշ սովորություն. գիշերը վեր կենալ ն ծխել: կինը երկար չարչարվեց, չարչարելով նան ամուսնուն, սակայն սովորության ուժը կոտՀ. բել չկարողացանո՛չ կնոջ Համառությունը, ո՛չ էլ ամուսնու անտրտունջ Հնաղանդությունը,Մայորը քայլում էր դեպի տունչ իսկ տնեցիներըտանը չէին: Տունըչէր քաշում: Ճանապարձին ծանոթների ճանդիպեց, մի քիչ խոսեցին, կատակեցին, ն ուշ նրեկոլան Հասավ տուն: Այգում մութ էր. Դոան առջն կախված լամպի չէր վառվում, ն դա, չգիտնս ինչու, Բագրատունուն: անձճանդատացրեց Տանըերկար փնտրտեց, լամպ չգտավ, ն դա պատաճականչէր: Տան իրերի տեղընա այդպես էլ չսովորեց: Կինըքանի-քանի անգամ էր երեսով տվել նրա այդ թերությունը: «Այ մա՛րդ, մի օր էլ ուրիշների տենըի նման քո տանը բնակարանայինխուզարկություն կաարիր, որ դոնն Հացի ն վերնաշապիկներիդտեղնեմանաս: ն չգտնելով Հոգիսկերար...5:Փնտրելով լամպը,մայորը ճիշնց կնոջ խոսքերն քքի տակ ժպտաց: Եվ թեյի Հետ մի բիչ քարթու Հաց ծամժմելուց Հետո մտավ անկողին: Արքնացավ ու

ու

ու

--

1լ3.-

դիշերվա երկուսին, ձեռքը մեքենայաբար երկարեց մաճճասեղանիկին, գտավ ծխախուն ու լուցկին, վառեց ն, անկողնում պառկած, լսում էր պատուճանի տակ խշշացող ծառերի շնչառությունը: եվ Հանկարծ Բագրատունունթվաց, քե պամռուճանիտակ քայլերի ձայն է լսում: Սխախոտնարագ Ճանգցբնցչ բարձրացավ անկողնուց: Լուսամուտի վարագույրի հտնում կանգնած, նայում էր այգու քարի պես անշարժ մքությանը, ունկեդրում դրսի ձայները, սակայն ծառերիխշշոցից բացի ուրիշ ոչինչ որսալ չճաջողվեց: «Բայց ես, իրոք, քայ լերի ձայն լոնցի, դա լսողության խաբկանք չէր։ Պետք է ստուգել բնակարանի, թեն լուսամուտները երկաթե վանդակհեր ունեն, քեն դուռն ամուր է, սակայն չարագործներըկաբող նն թափանցել նույնիսկ ասեղի ծակով». Անորոշմի անճանգստություն, անճասկանալիմի կասկած սողոսկել էր սիրչ

տը: Վերցնելովատրճանակը, ղուրս 'ճկավ ննջարանից: նանստեց խասենյակում, ինչպես միշտ, վառվում էր լուլսը, ն սպասեց: նա ախքոռին եվ Ճանկարծ... Առաջինպաշ չկարոչ ղացավ ճասկանալ, թե ինչ է կատարվում մուտքի դոան դրսի կողմը: Ասես մկները կրծում էին դուռը: Շունչը պածեց: եվ Հասկացավ:Սղոցում են դռան փականքը: Զսպիր քեզ, մայոր Բագրատունի՛չորսն իի ոտքով է նկել դուռր Հարկավորէ իմաց տալ բաժանմունքիՀերքապաճությանըն որսալ գիշեչ րային որսորդներին: Ջեռքըմեկնեց Հեռախոսիլծակին: Բարձչ րացրեց: Հեռախոսըմեռաժ էր: Չէր աշբատում։ ԱՀա թն ի՛նչ: Ուրեմն,նախօրոք կտրել Ին Հեռախոսալարի ելեկտրական լամպը նախօրոքՀանել են շարքից: իսկ ամննամոտ ճարնանի տունըՀիսուն մետրիցէլ Հեռու էր: խավՀաշիվ է: 9է՛, իմ տու-

նը

րը», ոչոք ճետ

Համար չէ» որ բարեճաճելեն «իմ բարնկամնեթալանելու

չէ՛» չէ՛ Եկել նն իմ Հաշիվը մաքրելու: եկել են, երբ տանը չկա: Ցանկանումնն սուսուփուս վերացնել ինձ, որ ինձ վերանաննան Զուլումի ն նրա խմբի գործը, Շաշմարի ու

«Պառավի» առեղծվածը:Տեսնենք,տեսնե՛նք:Համենայն դեպս,նրանք եկել են քնած Բագրատունուն ւոնսնելու,սոլ

կայն կճանդիվեն արթուն Բագրատունուն ես կգնդակաճարեմ բոլոր նրանց, ովքեր կփորձեն խցկվել իմ տան շեմքից ներո: Բայցի՞նչ Հնարքով կարելի է իմաց տալ մեր ճերթա-

Անչնարէ, անձնարէւ Հետնապես, պաճությանը: այս մարչ --

114...

դաշտ քաղաքում քո միակ Ճճույսնու ճենարանը,զորաւվիդն ապավենը դու ես, մայոր Բագրատունի,Դու ձճիմա մբ ես, որի կղզիացած տան շուիջը, դարմանալիՐոբքնղդոն լույսերի մեջ ծփում է միլիոնանոց քաղաքը, իսկ նա մենակ է, նույնքան մենակ,որքան օվկիանոսի մեջ անռաճմանության նս կորած իր փոքրիկ կղզում՝ Ռոբինզոնկրուզոն: կրաեքն եվ կարքնանա շրջակայքը: Թշնամակեմ, նրանք կփախչեն: կան կողմերը, երկուստեք շաճելով ապրելու իրավունքը: կկորցնեն կռվելու ն գոտեմարտելու Հնարավորությունը:Ուրեմն, ես կսպասեմ նրանց, ես պարտավոր եմ ճանդիպել նրանց ն սնփական ձենռքնրով մաքրել իմ Հաշիվները նրանց Ճեւու Դժվարէ ասել,քն ինչով կվերջանա առաջիկադուտնմարտը, սակայն մինչն նրանց դանակիկամ գնդակի՝իմ մարմնին Հասնելը նրանցիցշատերինկուղարկեմ գրոզի ծոցը: հսկ դուռը սղոցում են: Աշխատումեն փոքրիկ, բարալիկ սղոցով: Աստվա՛ծիմ, գիշերայինլռությունը խանղդվումէր սղոցի աղմուկից, որը խլացուցիչ շառաչով լցրել էր ամբողջ աշխարՀի ն մայորի ականջների թմբկաքաղանթներըքիչ է մնում ճպուռի ձայնից ոչ բարձի նրա բարակ սուլոցից: պատովեիխն Մայորն ակնդետնայում էր դռանի։ ԱՀա երնաց սղոցի կաու պույտ բարակ լեղուն. Թունավորու պաղ օձի լեգվի նման նա նրանը շոշափում, ճոտուտում էր նախասենյակիօդը ու

աղոցում են, որ ճանեն անգլիականփականքն ամբողշչությամբ: է՛, «նտո ե՛նչ, թո՛ղ աննն, Հետո դեմ են առնելու երկաքե սողնակին, որի գաղտնիապաճովիչը ճազիվ քենՀնաբավոր լինի գտնել դրսից ձեռքով կուրորեն որոնելու, երե այդ էլ Ճաջողվի, նրանց ճամփան կկտրի երկաթն շղքան, որը Հագցված է դռան վերնին։ Շանորդինե՛ր, ասպետության, ջաջության ոչ մի նշույլ չկա ձեր մեջ: Հիվանդագինսեր ուներ մարդասպանությաննկատմամբ նկ անասնական վախ, շան վախ՝ սպանվելուց: Ցանկանումեք մարդ սպանել կատվի հման գողեգող, բաքերի վրա նրան մոտենալով: Այս սիզիիյան աշխատանքիփոխարեն չէ՞ որ կարող էիք լոմով տծեծառանալ ձեր քշնամուղեմ, խորտակել դուռը, ղդաճանելչ, կատարել նայել նրա աչքերին ե փոքր-ինչ տղամարդավարի ձեր սն գործը: նպատակիմնծություն ն Հոգու ճղճիմություն: Արնաժարավ Հոգի ն նապաստակիսիրու 9է՛, չէ՛, գողը զին--

--

վոր չէ։ Գոդի սերտը մարդու սիրո չէ Գողի մեջ նառ ած է արթուն Հանցագործը,շրջոողատի ըքշնամանքի ատելության ն սիական անձի մեղավորության վգացողությունը: ինչ-որ բան ճիշելով, մայորը ճանկարծբարձրացավ նրստած եկավ տեղից ն մտավ լողասենյակ, Այնտեղից դուրս պարանիխուրձը ձեռքին, նե, երկոակելով պարանը, մի փոքբիկ օղակ սարքեց, սկսեց սպասել: Սղոցն այժմ գործում էր ավելի արագ, երնում է, որ սղոցում էին Հերքով: իսկ մայորն սպասում էր: երբ ողոցի Ճասավ քիքեղին, սղոցելն ավելի Հնշտացավ։ Սղոցի ձայնը ավելի սրվեց ու լարվեց: ծրկաք կտրողսղոց էր։ Արդեն կտրված էր ափաչափ,քառակուսի մի ու

պատուճանիկ։,Մաչորն զգուշորեն քաշվեց դուն ձախ կողմը՝ պատի տակ, որպեսզի չնկատվի ն պարանի օղակի ձեռքին պատրաստ սպասնց: Սղոցը կանգ առավ: Դրսիցզգուշորեն չանեցին կոտրված փականքն ամբողջությամբ ե, որքան էլ փորձված ու անակնկալին դիմագրավելու պատրաստ, այնուամննայնիվ, մայորի մարմնովցուրտ սարսուռ անցավ: Դրսից սառն օղ ներխուժեց նախասենյակ, Շշուկներ լսվեցին, «Շո՛ւտ, մտցրո՛ւ... շոշավփի՛ր...»:Հնտո ձե՛ոռքը,ձե՛ռքը, ձե՞ռՔը զգուշորեն, անաղմուկ սողաց ներս Մայորի աչքերը զարմանքից ճակատին թռան: ձաղիվ ղսպել կոկորդը պատոող որն ճիչի: կնոջձեռք էր. սպիտակ, մաքուր, աղզավնանման, զգույշ լողում էր մայորի կախարդվածճայացքի առչն, Գեղեցիկ ու բարակ մատները վերջանում էին մանիկյուրած եղունգներով, որոնք տենդագինզգուշությամբ շոշափում էին դռան երկաթն մակերեսը: Մատներիմանրիկ, քրքռացոզ դողը նկատագնապները: րում էր աղջկա վախը, ներքին խոռովքնու Դանդաղորեն, նախ բազուկը, ապա ձոլանի թնն ամբողջությամբ մտավ դոան բացվածքից ներս: Մայորըճենց այդ պաՀ ասես Հին էր սպասում: կախարդանքն ընկավ ն կախարդանքից ազատված, պարանիօղակ արած ծայրը նա ճարպկորեն չագցրեց աղջկա բազուկին ն ուժով ձգեց իրեն, կովեցոսկորի բույլ ճրթոց: Ուժով ձգված պարանն աղջկան մեխեց դռանն | ավեց կարճ ու քնր ձգել լարված պարանի նման, սուր ն ճիչ, որն անմիջապես կտրվեց, շրջապատին գերեզ» մանային լռություն: Աղջիկըպարանը ձգելու ոչ մի փորձ չէր անում, ինչես ու

էո

»-

ն16..--

երճում էր`. դաստակը դուրս էր ընկել: Բագրատունինպարանը մի քանի կույր օղակներով կապեց չեռուցման ծանըմարտկոցին ն Հոգնած թուլացած փլվեց արոոր վրա. Լարվաէր. ծությունից Աղջիկը վերջնականապեսմեխված, ծեփված էր դռանը, որից այն կողմ մթության Հետ դարանածլռության մեջ երեի վճռվում էին ն՛ աղչկա, նե՛ Բագրատունու,ն՛ գիշերային արկածախնդիրներիճակատագրերը: Մայորը, որ աչՔԸ չէր կտրում աղջկա ձեռքից, նոր, միայն նոր նկատեց, որ նրա ձեռքին ձեռնոք կա, նուրբ ու քափանցիկ, միանգամայն ցաքափանցիկ: «ինչո՞ւլռնցին: եվ այն էլ այսքան երկար, վագնորեն երկար, սիրտ ուտելու, սիրտ պայթեցնելու չափ երկար: ի՞նչ դիվային ծրագրերըեն որոճում սրիկաները: Չաագուշակ է արթունլռությունը, որի մեջ գիտես, որ նլութվում ն Հյուսվում են անմաքդկայինոճիրներ. խելագար լռություն ին է, Խենքացնողլռություն:Ինչո՞ւ ոչ մի շուն չի Հաչում: չո՞ւ չեն Հաչում մեր Հարնանների միշտ անչանգիստշների, չաթող գոնե փոքր-ինչտաչեցե՛ք,ոռնացե՛ք, կաղկանձեցե՛ք, այս սպառնալիցլռությունը: Մայորի լսողուտանվի,ճաքճքթի Թյունը սրվել էր: Ներքնում, ինչ-որ մի տեղ, ասես աշխարճի ժյոտ ծայրին, առանց մեզմացնելու այս քարե, այս քարսիրտ Այլնս չէր Հավալոությունը, խուլ բվվում էր մեծ քաղաքը. տում նրա գոլությանը, այժմ նա՝ այդ քաղաքը այնքան էր ճնռույ այնքանէր անիրական,որ մայորին թվում էր, թե այն երբեք զոյություն չի ուննքել, այլ եղել է Ճիվանդուղեղի Հնարանք, ն՛ լուսե, ե՛ լուսն դասականմի զառանցանք, երկաքանդուռը, որը տակավին յա Համառությամբ լռում էր նան խորտակմի սաչմանով|բաժանում է իրեն իր ըքշնաժիների,ը, ն սառը ձեռքը, որը միացճակատամարտումգերված այս նում է իրեն իր քշնամիբներին: Այժմ ալդ գերված քեն ազատելու մեծագույն ոզսի միացնլ էր մայորին Հոշոտելու նրանը նպատակին:Բագրատունիննախասենյակիպաղ լույսի տակ նայնց աղջկա ձեռքին ն ցավով նկատեց, որ քարն ամբողջովին կապտել է, սնացել, կորցնելով մարմարե «պիտակությունը:, ս0ղակն այնպես է սեղմել աղջկա բաղուկը, որ արյան Հոսքը դեպի ձեռքը դադարելէ:-. Մայորը ճանկարծ Դու խղճաց աղչջկանչ-ի՞նչ գործ ուննիր այս սրիկաների Հետ: Գու, որ այղքան գեղեցիկ ձեռքնր ունես, դու, որ ձեոՀ ու

--

-.

թերղ այդքան խնամքով էպլաճելու պաճպանել,այդքան կանացիորնն լավ մշակել գիտես, դու, որ ամեն ինչից երեում է, նան լավիկն նս, ի՞նչ զգործունեիր այս երդվյալ ավաղակչ ների ու մարդասպաններիճետ: կկորչես,«Պառա՛վ», կկորչ8՛ս։ Քեզ ուր ասես չեն քշում արյանդ ծարավ այս ժարդիկ: ես, իշարկն, չեմ էլ կասկածում, որ դու «Պառավն»նռ: եչ աճա վերջդ եկել է: Դու ինձ Ճճարկավոր նս խոսելու ճամար: եվ այլնս ճարկավորչես քո գործընկերներին,որովճետն կարող ես խոսել: Մինչդեռխոսելու իրավունքչունես. Վախննում եմ. հրանք քեզ լոնցնեն, այն էլ Հավիտյան: Բայցբնչո՞ւ է երկարումլռությունը: Գոնե դու խոսիր: աց եղիր: Ճլա ձնոՔիդ ցավից: Աղաչիր, խնդրիր քո փրկությունը, Գքություն աղերսիր։ Բայց արդյո՞քողջ ես դու. Արդյո՞քքեզ չեն խեղդել, ռր չխոսես»: եվ զգուլորեն, շատ զգուշորեն մայորի ձեռՔը Հոլվեց աղչկա թնին։ Թեր տաք էր, կենդանի Սակայն քարի նման ամուր,մկաններն անասելիորեն պրկված ու անպայմանթմրած, որովճեւոն քնին ճպվելի աղջկա կոզմից մնաց անարձագանք: «Խոսեցեք,ինչո՞ւ եք լռում»,-- լանը իր ձայնը: Հնտո անդրադարձավ, որ իր ձայնը նրանքչեն լսել ն չէին կարող լսել, որովճետն չորացած են շուրթերը, չորաէ ցած կոկորդի, չորացած կ խնղղված է ձայնը: նայեց ժամացույցին։ Աստվա՛ծիմ, որքա՛ն ծանը է անցնում վտանգված ժամանակը:նման պաճերինժամանակի դառնում է ն սպասում, ո՞ւմ՝ մարղու թշնամին: կախ է գցում ոտքի

ողբերգությունն առաջանալո՞ւն,քն՞ երա կանխմանը:Հիշում է, որ ծխախոտըվառեց ժամը երկուսին: Հիմա նույնիսկ հրեքն էլ չկա' Այդ ե՞րբէր, ե՞րրէր, ե՞րր էր, որ ինքն արթնացավ ն վառեց ծխախոտը: Հետո ուռնաձայներ լսեց: Հետո

երկար,տանջալիորեներկար սղոցում էին

ծետո աղ-

դուռը

ջիկը գերվեց: եվ վերստին նրկարեց, երկարում է

Մաշլռությունը:հսկծխախուըվառելուց

ցել:

Գոնե

լուսանար: Ասում

են՝

տարիներ են

ան-

ամոան

գի-

կարճատն նն

շերները, գլուխդ բարձին դնելու պես նալ, որովճետն չքվում, նաճանչում է մութը.

ստիպված ես

ե՞նչէ պատաճել քեզ, վախեցել

այդ

դո՞ւ

ես

կաշառվել,

Ճոգե-

այս

Ամռան

վեր կեգիշեր,

թե՞լուսաբացնէ

սրիկաներից։ Գուցե ժամացույցի կա՞նգ է --

118,

նման, առել: Ոչ, ոչ, ժամացույցնաշխատում է, Սովորականի օրվա պես: Ամենացավալինայն է, որ ինքը զրկված է արագ վճիռ կայացնելու Հնարավորությունից, որովչետե, որովճետկ..,. է աղջկանն նրա այժմ իրենից ոչինչ չի կախված: հնքը գերել Հետ՝ իր Հակառակորդիգաղտնիքը: ինքը գերել է աղչկան, իսկ իրեն գամել փակել են չորս են կոզմերի գրոչներն ու պատի մեջ, ուր այլես բացառված Հակագրոճները: Բացառվածեն նան Հաղթությունն ու պարտությունը: հր ողջ մնալն արդեն իր Հաղթանակն է, ռակայն եքն այս սրիկաները-անվնասճեռանան, դա կլինի իր դաժան վարությունը: չիմա նրանց առաչին Հոգսը աղջկան աղատելնէ կամ լռեցեելը: Այս երկարատնլռությունը նշան է այն բանի, որ նրանք ա դժվարանում են արագ վճիռ կայացնել: Աղջկանազատելը անչՀնարէ, սպանելը՝ ժանրըՀանպագործություն։հսկ միջինը չկա Ուրեմն,ի՞նչ են որոճում `

ամեն

աղջիկը՝ գործընկերներին,

ու

նրանք. ի՞նչ, ի՞նչ, ի՞նչ... կարվածջղերը երնի թուլացան: Մայորըիր ննջելն այդպես Շա՞տ էր քնել, քե քիչ, Հանկարծարքնացավսուր, էլ չզգաց: սիտակեգեքաղաղակից: նման աճազդու, սարսափելիճիչ նա երբեք չէր լսել: 9է՛, չէ՛, մի՛ արեք, չէ՛:.. ատա՛...յ-- ընդչատված ճա--

նորից կտրուկ լռություն, որն այլես մինչն քաղաքը արթնանալըչէր խախտվելու Մայորը Հասկացավամեն ինչ: Արագ բարձրացավտեղից, չգիտես ինչու, վազեց սեղանատուն ն նորից նտ դարձավ, որովճետն արդեն տեսել էր բացվող առավոտի ժպիտը: նտո վաղող-ճեռացող փութկոտ ոտնաձայներլսնց: ծչնտո Ճճաչեցմի շուն, ետո արթնացան մյուսների, մեծ ուշացումով խոսնցին նան աքաղաղները: Հետո ինչ-որ ծանր բան շրխկոցով դիպավսեղանատան լուն սամուտին, մայորը լանց փշրվող ապակիննրի զրնգոցը: Մատն ատրճանակի ձզանին վազեց սեղանատուն, բայց ուշ էր արդեն, բանդիտներըչբացել էին, իրենց ճետ տանելովգիշերալին տագնապալից, տառապալից մթությունը... Մոտեցավդռանը, սարսափով ցավով նկատեց դոան առջե լճացած արյունը: «Սպա՛նելեն, սպանե՞լ...»,- կիկնում էր անդադար: իսկ երբ պարանըՀանելոր աղջկա արդեն անռաչանք

ե

ու

--

--

սառաժ՝ձեռքից, գե» ձերպ արնըդուռը,ռարսավիելի կյանքը, ռոցով ընկրկեց, որովչճետնիր ամբողջ դժվարին կյանքում

դաժան, քոտմնելի ն անմարդկային աբարմունք՝նա Հէրտեսել...Աղջիկնանզլութ էր... նման

.

:

Ք

«

Ք

Երբ օպերատիվխումբը

Հասավ դեպքի վայրը, մայորը էր դոան առջնի աստիճանին, գլութն ափերի մեջ Ոտքերիտակ ընկած էր «Վալտեր»տիպի ատրճանակը,պատերազմականժամանակներիցմի թանկ ճիշատակ, որ նվիրել էր բանակի ճրամանատաիի՝ գերազանց ճնտախուղական լերդացած ծառայության Համար: Դռան առջե, սնացած ու արյան մեջ, փլված էր մորթված աղջիկը Սարսափն այնքան մեծ տեսարանն այնքան թատմնելի,որ թաղամասի էրե ամեու բնակիչներից ոչ մեկր, ամենաճետաքրքրասերներն անգամ չէին «Համարձակվումմոտենալ նասառնասիրտներն անգլուն աղջկան Մարկոսյանըպատվիառավ: -- Ընկեր մայոր...,-- ն Ճայացքը Ճանկարծառավ ղոճին: երիտասարդ Հետախույզի դեմքն ասես ինչ-որ ուժով բարա-չ ցավ, շուրթերը դողդողացինն նա շրչվեց: 9դիմացա՞ր,լեյտենանտ,-- առանց գլութը բարձրացնելու խով, շատ խուլ ձայնով խոսեց քագրատունին,--գիոնի: որ չես դիմանա, դիտեի...Բայց աճա նս ճերթապաճում եմ այս տարաբախտաղջկան, որն ընդամենը ժի երկու ժամ առաջ գեղեցիկ աղջիկ էր... հսկ ո՞ւր է գլուխը,-- այնպես մի բան ասած լինելու ճամար խոսեց թեթնակի իրեն վերագտած լեյտենանտը ն իսկույն էլ կծեց լեզուն. «Հիմար ճարց եմ տալիս: երե դլութը այստեղ պետք է լիներ, էլ ո՞ւրէին կտրում ոճրադգորժները»: Պարզվում է, որ նրանք ոչ միայն չէին ցանկանում խոսելը, այլն ճանաչվելի, Գլութը տարել են, լել«Պառավիդ տննա՛նտ, տարե՛լ են...-0րբորվելովբարձրացավ տեղից,-մանրամասնտեղաղնեությունկատարեցեց: Հետո կտեսնենք... Ասես Հարբած լիներ, օրորվելով մտավ տուն, ննջարան ե փլվեց բաց անկողնու վրա: Քնած էր ամբողջօրը ն ոչ ոք չէր խանգարում նրան: Քնեց նան ամբողչ գիշերը ն երբ Ճեհատած

--

--

-

աք

տնյալառավոտյաննս արթնությաննշաններ ցույցչտվեց,

ւ

ստիպված եղան արթնացնել նրան, Մայոր Բագրատուն տեսք ուներ, երնում էր չղային լուրջ ցնքում էր շփոթված ապրել: Միլիցիայի շրջանային բաժանմունքիպետը նրան Ճասկացզրեց,որ վատ չէր լինի, եթե գնար ճանդատանալու: Մայորը 21227 ի) շչփռթվածությունը, խնդրում եմ, Հոգնածությանս անմարդկային ծանը ապրեցի այս Պարզասես շվերազրել: արարբը:Այդ ի՞նչ դն է նատաժ արիկաների մեջ, Ջարության ն օլետք է Հասած լինի մարդ անսրտության ի՞նչառտիճանի տա նման արարածը, որ իրեն թույլ արարք: հնչ-որ է, նյարնս է ետնում, դային այն ցնցումը, որ ապրեցի ես, մնացել շուտով կավարտեմ այս ծանր ու դժվարին օպերացիան... Քո կամբն է, մայո՛ր,-- ասաց գնդապետը,-- սակայն, են անելումեն նրանքոլաւտրաստ իմ կարծիքով, ինչ, դիմեամեն լու Հնարք գործաղրելու, որ չբոնվեն: միջոցի, ամեն վՎատաձչեմ նան, որ նրանք ձեռք կքաշեն քեզնից: հսկ դգիես, մայոր Բազրատունի, պապն ամեն անդամ գարա չի --

--

բերի:

Մի՞թե այս անդամ պապն ինձ գաքա բերեց, ընկեր գեդապ դաթայով ճլուրասիրեցինինձ եթե ե՛տ: Մի՞թե նրանք կարող մեկ անդամ նս արժանանամնման Հյուրասիրության, մեժ Հոգեբույժները կրացեն եբ չկասկածել, որ սիրով իմ առջն Հոդեբուժարանիդոները»... Տեսնո՞ւմ ես, ինքդ էլ նույնն հս առում, մայոր Բագ--

--

րատունի՛' Այո՛, ընկեր գնդապետ: Սակայնաշխատանքիփորձն ինձ Հուշում է նան Հակառակը, Բանդիտականարձակումն (4 տան վրա ն «Պառավին» գլխատելը, ճավատացած եմ, Հճանդիսացանայս գործի կուլմինացիան, չարագործության իններորդ ալիքը: հսկ երբ չարագորժությունը ճառնում է գա--

դաքնակեւտին,նրան Հաջորդում է վայրէջքը: Պարկուտինու կայծակին անպայմանՀաջորդում է խաղաղված մաքրված երկինքը: Ուժեղ փոթորկից, նավաբեկությունի, «ետո ծովը ու

խաղաղվուժէ... կա՞րգէ... Գնդապետը ղուր էր ջանում ծուն քամել ձանդգածծխամորճիցն ստիպված դիմեց լուցկու օգնությանը: նրա խորա-լ-

մանկ աչքերում չքաքնված Հեգնանք կար, ն մայորը ճասկաՀ ցավ, որ քրեական աշխարձինքաջատեղյակ, մազերն այդ գործում սպիտակեցրած վնտերանին ինքը չի կարողացել Համոզել իր ճշմարտության ժեջ, -- հոկ դու, մայո՛ր,չե՞ս գտնում, որ վիրավորված գա է 9Չէ՞ ղանը առավել վտանգավոր դառնում, Հր՞: որ քո «բաիրենց աննախադեպոճրագործությամբ, ավելը րբեկամներեջ բարդացնելով իրենց դրությունը, խստացրին իրենց պատժաչափը: Գայլն արյունով է Հարբում, մալո՛ր։ նրանըվերսձեռքետին կելնեն դրոճի, ուրիշ ճանապարՀչունեն, նրանք ըը բարձրացրած բեղ գերի չեն Հանձնվի, երբե՛ր, ԳնդակաՀարությունը նրանը պատժաչափն է: չանձնվեն, քն բերման հեթարկվեն, միննույն է՝ պատիժը մեկն էլ Հասարակությունն ի վիճակի չէ այդքան թույն ու քարախն իր մարմնում պաչելու: նա պետք է օտարի, վտարի, ճեռացնի այդ վոտանգավոր խոցը: Դա լավ են Հասկանում նան իրենց՝ ռճրագործհրբեք չկասկածես, որ նրանք կովելուեն մինչն ները:Ուրեմն, վերջ, Միայն խնդրում եմ քեղ, կովելիս ու գրոճելիս մշակիր նրանց ուժերը քայքայող, ջլատող միջոցառումներ: Մեղավորը վախկոտ է լինում: նրանքվախկուր են, ուրեմն օգտագործիր նրանը թուլությունը, նրանըփախչելունն քեզնից, ուրեմն, դու ավելի արագավազեղիր, որ Հասնես ու բոնես նրանց: Թափանցիր նրանց որջերը, այնպես, որ դու նրանց տեսնես, տեսնես ափիդ մեջ, իսկ նրանք թբեզ՝ոչ։ Ծանոթընրանը ճե է, չԷ՞... Այո՛,-- ասաց մայորը: նա նուրբ ն խելացի աշխատողէ: նրա գործուննությունը չպետք է սաշմանափակել լոկ տեղեկություններ կ ինֆորմացիա ստանալու շրջանակներում: եթքննա կարողանա իրար դեմ Հանելգայլերին,ներքին խժդժություններով քայքայել, ջլատել նրանց ուժերն միասնականությունը, քո դործը կշեշտննա: հրար ուտելով ն գզգղզելով,նրանք ոչ միայն կթուլանան: այլե կկորցնեն ճանցադործինայնքան բնո րոշ զգուշությունը, իսկ դու օգտվիր դրաՀ վգաստությունն նից, մայոր, օզավիր... Մի խոսքով, խելքով ճարպկությամբ Հեշտացրու քո վտանդավոր դժվարին գործը... օրն անցկացրեց պաշտաՄայոր Բագրատունին ամբողջ --

--

ու

ու

ու

ու

--122-.

արգեն որ Ձուլումն ոտբի է կանդնել ն արագորեն ապաքինվում է: Ընդմիջումից ճնտո 4ճանդիպեց Սանոթին, որը քաջատեղյակէր Բագրատունու բնակարանիվրա կատարվածճարձակման բոլոր մանրամասներին։ Խումբը բաղկացած է եղել լորս ճոգուք՝ Բուլդոգից, Սուրբից,Բոռից «Պառավից», որը գողերի շրջանում Հայտնի է Բալերինա մականունուր

հնավայրում, Մարկոսյանից իմացավ,

ն

նրանք որոշել էին սպանել ձեղյ--

Սանոթը,ասաց 4ճիմնականվտանդն սպասում էին ձեզնից, իմաեն ձեղ նալով,որ իրենց բոլոր դայզտնի քայլերը Հայտնի ՍուրբիՀետ ունեցածձեր խոսակցություննարադացրեըերանց որոշումը, հարկե, այս բոլորը ես դեպքից Հետո իմացա: Ձուլումը ՀրաՀանգավորեհլ էր չորսին թափանցելձեր բնակարանը, դանակել ձեզ ն առանց աղմուկի, առանց Հանցան Սուրբիկողմից Ծշակնշաններթողնելու Հեռանալ: Զուլումի ված էր բնակարան մտնելու լուրաքանչյութժ մանրամասնու չուրաքանչյուր քայլը: «Բնակարան թափանցել միայն դրոնով,-- ասել էր Ձուլումը-- նրկու պատի ետնում քնած մարգը դուն սղոցելու ձայնը չի լսի, իսկ եթե փորձեք սողոսկել պատուճանից, նա ձեզ կգնդակաչարի դեմ-ճանդիման ճագարներիպեսո»:նրանք ծանոք են հղել ձեր դոան գաղոնիքներին։ Բուլդոգըդնոնս մեկ, մեկուկես ամիս առաջ, գազի սարքավորումներնստուգող տնսչի վկայականով, եղել է ձեր տանը ն աչքի պոչով ստուգել դոան փականքները։ ԱյնուՀետն, Զովումն սպասում է իր լրիվ ապաքինմաննու ինչ-որ --

քանի

որ

մեկի ժամանելուն, որպեսզիճեռանա

լերինայի

ճետ

երնանից,Զերն Քա-

կապված աղմկոտ պատմժությունի, ետո,

որ մախաթըոլարկում այլես անճնարէ թաբցնել, իմանալով,

ն

իխրքձնկ Հանցագործության արյունոտ Հետքերը կոծկելու

նպատակով, ոչ կարճ նան

Ր

երեքը: --

Ո՞ւմ

՞

քաղաքից ժամանակով

փախչելու են

։

է սպասում Ջուլումը,--

Հարցրեցմայորը:

ԾՍանոթը,--ինձ ոչինչ չի ասում: Զգիտեմ,--ասաց Տղաներիցմիայն Սուրբինեն Հայտնի Ջուլումի գաղտնիքնեբը: Սուրբըմի անգամ, սակայն, բերանից թոցրեց, որ պրոֆեսոր Խախանյանի բնակարանիցկողոպտված իրերը պաշ--

--

199.--

է Չու "վում են այն մարդու` որին անչ ամբերսպասում. լումը: խկ նա ե՞րբ է.դալու.։. Չգիտեմ... հսկ որտե՞զէ նաւ

մոսս

--

--

--

Չգիտեմ,

.-

նրա Հեւտռ կապ պաչպանվո՞ւմէ... -ծ- Չգիտեմ, Ո-.: ինկեր ժայո՛ --

իսկ ինչպե՞սեն բանդիտների փոխճարաբերություն-

--

ները... --

ՔրձաՀ անառարկելիորեն,

Ջուլումին ենթարկվում են

կանների շրջանում նա մեծ Հեղինակություն է: նրանիցվախննում են շան պես նրա խոսքը ընկերներիշրջանում օրնեջի ուժ ունիչ Ինչ վերաբերում է ժյուսներին, ասեմ. Բուլդոգնու են. Բանն Սուրբը գժտված այն է, ռր Բուլդոգըսիրում էր Քալերինային,իսկ նրան գլխատելու գաղափարը ղացել է

Սուրբը ն իրականացրել նույն Բոռի Հետ միասին, Բուլդոգը գիշերը քիչ է մնացել դանակաչարի Սուրբին, սակայն Բոռը մի կերպ փրկել է ընկերոջը: Բուլդոգըկորած է, չի երնում: են՝ թելագարի նման շրջում է փողոցներում: նրան Սսում Հրամայված է վնրաղառնալ թաքստոց, ճակառակդեպքում` նրան նս սպասում է Բալերինայիճակատագիրը: հնչպե՞ս է նայում Բալերինայի գլխատման փաստին Ձովլումը: Ճի՞շտ է Համարում Սուրբի այդ քայլը: Միանգամայն:Գանում է, որ դա եղել է ամենաճիշտ լուծումը: Աղչիկը չպետքէ խոսեր ն նրան չպետք է ճանա--

--

չեին: --

արչպե՛ս,-- սնա

ինքն իրեն խոսելով,մյորը դարակիցճանեց ժի լուսանկար ն դրեց Մանոթիառջեւ Աղջիկըթեթնակի ժպտում էր ն դրանից նրա այտերին փոաիկներ էին գոյացել: Մուգ շագանակագույնաչքերը մաքուր էին, ներքին լարվածության աննշմարելիերանգով: Սիրունիկ աղջիկ էր" Մա" է Բալերինան,-- Հարցրեցմայորը

Այչոլե՛ս,

--

Ռալձրինան

է, պարուճի Այո՛,-- ասաց Սանոթըյ-Փարիկչանը... Միանգամայն ճիշտ է,-- գլութն օրորեց մայորը:-սա

--

--

.-

124--

Չլիներ.Քուլդոգը,ալս աղջիկը չէր ընկնի զողերի շրջապատը:

Սիրեց ն գնաց տղայի հտնից, Մայրը վշտից անկողին ինկավ ն ժաճացավ: ի ղեղ, անդուցյալը դտնվում էր քրեական է դա... չինտրուքիմեջ: ՔեղՀայտնի՞ Այո՛,-- ասաց Սանոքը: հակորտե՞ղ ծեն թաքցրել աղչկա գլուխըչ-- "արցրեց մայորըը Զեն թաքցրել, պարզապես թաղել են,.-- ասաց Մանո թլու-- Հրազդանի ձորում, երնանյանլճիկ ներքն՝ քարատա-Հ կին, ես ն Բոռը մթերային զամբյուղով տարանքն թաղեցինք..: --

--

--

--

--

Տեղը Ճիշո՞ւմես... իճարկե,-- ասաց Սանոթը:

ճաստատումըինքնին բանտարկության չանցանչանի իէրավունքէ,-- խոսեց մայորը,-- օպերացիանսկսելու բոլոր ճիմքերբ կան, սակայն սպասենք անձայտի ժամանելուն, սպասենք, դուցե այդպես ավելի ճիշտ կլինի՞,Հի՞... ես այլ խնդիրք ունեմ, ընկեր մալորյ-- ասաց Մանոթու-- նրանցկալանավորելն այս օրերին այնքան էլ Հեշտ են ձեզ դիմադրելու, պատրաստ չի լինիչ նրանք պատրաստ են դիմադրելու մինչն վերչ: եվ ղինված են. Ատրճանակներ ունեն բոլորի, Ձոճեր կլինեն, ընկեր մայոր, Հարկավոր է մշակել նրանց բերման ենթարկելու առավել անվտանգմիջոցներ: նրանցՀարկավորէ մեկ-մեկ որսալ: Այո՛, այդ մասին պետք է մտածել... -- նկատի ունեցեք,բնկեր մայռր, որ ուլումին միշո պաճպանումէ տղաներից որնէ մեկը, այսպես կոչված, թիկնապաճը: Ավելացրածնան այն, որ ինքը՝ Զուլումը, զինված է ն ճարպիկ է սատանայինժան...

--

--

--

Հ Հ:

Ամառբ վերջանում էր: Հովեկներըվերադառնում էին: նան մայոր Բագրատունու Վերադարձան լեյտենանտՄարկոսյանի ընտանիքները:Տունը նորից լցվեց աղմուկովու ջերմությամբ,ծիծաղով լացով, կենդանացավ: Հարնանները ու

ու

մայորիկնոջըպատմել էին աճավոր գիշերվա մասին, ն կինը, --

195.

կնոջ բնավորության Համաձայն, թեկուղն մեծ ուշացումով, բայց ցույց տվեց իր բուռն վերաբերմունքը, այնպիսի աղեկտուր լաց կոծ բարձրացնելով, որ երեկոյան ամուսինը ոտքը դոան շեմջշից ներս դնելով, բիչ մնաց կաժվածաճար Սաթենտանը դժբախտությունէ սլատաձել: լիներ,կարծելով, կայն լսելով աՀաբեկված կնոջ կցկտուր պատմությունը, քճԹնացած ժոլտաց, գրկելով նրան՝ «Հիմարիկ» անվանեց, բայց իղուր։ կինը շարունակում էր ծվատել ինքն իրեն. ու

մեջ՝ անտեր մենակ,

տան քեզ սպանեին, Հեծեծում ու ի՞նչ էի անելոււ--

Բայ որ

ՀԶ

ես

--

ինչո՞ւ

սիր,

այ

Արուսյակ,

ու

էր ծնկները: չեն սպանել, էլ ես նույնիսկ քերծվածք ախը, բոլորովին ան-

ծեծում

տեսնում

ես՝

քեղ սպանում: Տեսնո՞ւմ չեմ ստացել: Քո ժամկետանց լացը, տեղի է... Քա որ սպանեի՛ն...,-- չէր Հանգստանում կինը:-խնդրում եմ քեղ, աղաչում եմ, դուրս արի էդ անիծՎաչշագն, ված աշխատանքից,դուրս արի, լսո՞ւմ հս... Լսո՞ւուո՛ւմ ես... Ամեն օր ես ու քո երեխամեջ նս: Վաճա՛գե, պատերազմի ները խաղաղությունենք ուղո՛ւո՞ւո՛ւմ..: Խնդրեց-պաղատեց, ճնար չեղավ: կինն ամուր կառչել էր իր Ճայտնադործությանըն ցանկանում էր նրա անմիջական տեղափոխումը այ աշխատանքի: ինչպես ասում են, զույգ ոտքը դրել էր մի ոտնամանիմեջ, չէ՛ ու չէ Վերջումսպառու Թե կվերցնի իր երեխաներին կգնա: Թե հաց, կբաժանվի: ո՞ւր էր գնալու, այդպես էլ չիմացվեց, Բայց ազար հրդումով ճաստատեցիր որոշումը: Բագրատունիներկար, Համբերությամբ Համողում էր նրան ն, ի վերջո, խնդրեց կնոջը ժամանակտալ իրեն, մինչն Հարմար գործ գանի, նոր միայն թողնի աշխատանքը: Կինը թեն չշժավատաց,բայց նաճանՀջեց: ես

--

--

Դու

ձանքիցյ--

ծանր փորձանքիցես փրկվել, Վաշագն, մեծ փորանկողնում ամուսնուն փարաթված՝Հեկեկում էր

կինը:-- Ես

վաղբ գնալու

եժ

սուրբ

Սարգիս, մոմերվառելու

աստվածամորառջն, որ քեղ պաճնց-պաճպանեցկնոջդ ու երեխաներիղճամար Մատաղեմ խոստանալու նրան, ՎաՀա՛գն,-- չէր ՀանգստանումԱրուսյակի,--իսկ դու մի սպիչնրան: տակ մատաղացուգառ գտիր, որ մատաղ անենք -.

16.

Մայորն ասես առուջին անգամէր տեսնում եր կնոջը: Ցավով էր մտածում, որ կնոջն այսօր կարգին չի ճանաչում: Միայն ճիմա իմացավ, որ իր կինը, իր տարիներիանդավաճան ընկերուշին՝ լեզվի ու դրականությանուսուցչուճի ԱրուսյակԲագրատունին պաճերինդառնում է երես Ճճուզված առած ն, մի աղչեակ մանավանդ, աստվածապաշտէ, «9է, ճնար չկա, մատաղի գառը պետք է խոստանալ, թե չէ ժի ավելիդժվար բան կփաքաթի վզիս: Պիտիխոստանամ: Ո՞ւր էր քո աստվածամայրը այն բարդուղիմեոսյան գիշերը, եթե երնար, կփրկեր ինձ մենակությունից ն այն Արուսյակ, ծանի ոգեկան ցնցումներից: 9է՛, չէ՛, մատաղըպետք է խոստանալ, այլ ելք չկա: Աշունն ուր որէ նստելուէ դռանը, մի թեն քեֆ կանենք ն ոչ աստվածամայրըկնեղանա, ոչ առ

էլ

Արուսյակը»: մանավանդ --

կամ ասածը լինի: Վաղբ: մատաղի գառը կապված կլինի խրն-

թող կավ,Արուսյա՛կս,

ամենաուշը մյուս

օրը

քո

ձորիծառից,եղա՞վ... --

կինը:

եղավ, Վաճագնս, եղավ..,յ-Է փարվեց

Մայորնզգաց,

որ

ես կարոտել է նրան,

ամուսնուն

կինը կարոտել է իրեն Ճգաց,որ ինքը

նրա ոչ ջաճել, բայց խլրտուն ու տաք մազերի րույրին։ եվ քնքշորեն, մատներիժայրերով սրբելով արտերիարցունքները, ճամբուրեց աչքերն ու զլուխը քաղեց նրա խիտ վարսերի մեջ...

մարմնին,

Ց

ք Ց

ԴեպքերըՃասունանում էին դանդաղորեն.Մայորը չէր նա շտապում: ակնդետ Հետնումէր Զուլումի գործողություն-

ներին:

էր նրա բարեկամի ժամանմանը, որի Սպասում

տնղեկությունների Համաձայն, ավարը: Մայռրը ճույս ուներ,

պաճված' էր

մոտ,

(թանկարժեք

Բուլդոգը ձեռնոց ենետի իր արյունախումընկերներին ն նրանց միջե եղած պառակտումը կշասցնի ծանր, արյունոտ ընդձարման, Սակայն այդպես չեղավ

որ

կատաղած Բուվդոդը,ի վերջո, իր շեֆին Հայցեց նրա ներողամտությունը: Պա-

Ճլու, վերադարձավն

-- 127.»

՞

ստացած աճավոր ծեծը, որից տասխանի նզավ Ջուլումից ճետումիայն ներվեց նրա Հանցանքը: եվ Հանկարծ ՋԶուլումիխումբը կենդանացավ:Պարզվեց, Բաժնում նս որ ժամանել է նա, որին սպասում էր Ձովլուժը: հոռուղեռսկսվեց: Քաղաքայինժիլիցիային անմիջապես տեղեկացվեց, որ Զուլումի խումբը պատրաստվումէ ճեռանալ, փախչել քաղաքից: Լուսանկարներըցրվեցին բոլոր նրանց, ովքեր պարտավոր էին ն կարող էին կանխել ոճրագործների փախուստը: Մի քանի օր անց պարղվեց նակ, որ Զուլումի կողմից նախապատրաստվածպլանը կարող է փոխվել, նանոթն ասաց, որ Ձուլումն սպասում է մի կնոջ, որին է վաղուց ն թանկարժեքիրերը վերադարձնելու տիրաճարված ճարցը օրակարգից ճանվել է, քանի որ նրանք որոշել են ամուսնանալ: Քաղաքից եռանալու ն գողացված "գանձերի շուրջը այժմ ոչ մի ոսուլիս, ոչ մի խոսակցություն կա: նս այդպես էլ կարծում էի-ասաց մայորը,-- ես հա գիտեի, որ կնոջ է սպասում... --

(Ուրեմն,գիտեք

Թե՝ հան էր նայում Սանոթը --

բայց Գիտեմ,

--

ո՞ւմ...--

զարմացածնրան

ապա-

քանի որ մինչն վերջ Հաստատող ցուլցներ դեռ չունեմ, իմ ճշմարտությունը ճշմարտություն չի դառնում: Հավատացածեմ սակայն, որ ՋՁուլումն այդ կնոջից երբեք չի ստանա ի պաճ տրված գանձը: հսկ ամուսնությունը ժամանակշաճելու նպատակովՀորինվածկանացր խորամանկ խաղ է, քանի որ քրեական վնտրուքի մեչ դտնվող Ջուլումին վաղ թե ուշ սպառնում են բանտարկությունը ն պատժի գերագույն չափը: Մնացածը այդ կնոջ ճամար կգետա լուղի պես, եթե մենք նրան չկարողանանքորՀ սալ: Խնդրում եմ բեղնից, Գրիշա, ավելի ճիշտ, կրտսեր լեյտենանտ Գրիդորյան,-- դիմեց Սանոթին մայորըչ-- նրա յուրաքանչյուր քայլի մասին տեղեկացնել: Այնուծետն, եթե հեն մեզ նրանք պատրաստ դիմավորելու «Փյուրասիրությա բոլոր կանոնեերի ճամաձայն»ջ,ուրեմն, մենք երբեք լենք փորձի ղառնալ նրանց «ցանկալի յուրերը». Մենք պարղապես երանց կճանդիպենքայնտեղ, որտեղ մեզ չեն սպա-

սում: Մանոթիդուրս .

:

գալուց

ճետո

ց...

մայորը ճեռախոսովկաղ-

ն նրանից եղբայրության փողոցի ճետ դատախազի չենքի 52-րդ բնակարանը խուզարկելու թուլլտվություն էր խնդրում. Դատախազնառարկում էր, մայորը՝

վել

եռանդագին ճամողում ն, ի վերջո, կոտրելով դատախազի Թույլ դիմադրությունը, թույլտվությունն ստացավ ՆՏ Ընկեր Խաչատրյան, մենք խուզարկությունը կկատարենք ճիշտ այն օրը, երբ Ջուլումն ու իր խումբը կենքարկվեն բերման: վավ, լավ խուզարկության օրդերը կստանաս,-մեջ դժգոճ մոլտում էր դատախազը,-Է տնաշնե, վսափողի ես Ջուլումին այնպես նս խոսում, կարծես պլանավորել ձեռնաշղթա Հագցնելուօրն ու ժամը... .- Շնորճակալություն,-թեթնացած շունչ քաշեք մալյորն ու լսափողը նետեց լծակին։ օրը վաղուց ավարտվել էր, երբ մայոր Աշխատանքային Բագրատունուաշխատասենլակի դուռը բացվեց, ո՛չ, ո՛չ Քրտնամխած աղմուկով շրխկաց, ն Ճճուզվածու ներս ընկավ լեյտննանտ Մարկոսյանը:Հնում էր. Սրեի կարնորբան էր պատաճել ն տեղ էր ճասհլ վազելով: Մայորն ուշադիր զննում էր լեյտենանտի գեղեցիկ դեմքը, իսկ «այացքում աճում էին Հարցականները: |-

--

բ"... Բուլդոգը «Զվարքնոց»սրճարանում է, ընկեր ժայո՛ր նա Հարբածէ, ինչպե՞սվարվել... Ի՞նչ է անում,-- Հարցրեցմայորը: վուռ հատած է՝ օղու շիշն առջնր: Ուրիշ ոչինչ: Մերոնցիցո՞վ կա այնտեղ... է, Ապրեսյանը սկում է նրան, բայը ճամազգեատով վախենումեմ խրոնեցնի'ւ --

--

--

--

--

--

Դի,

ուրեմն,գնանք...

Անազժուկ,անձալն սրճարան մտան, եվ մի Հետաքրքիր տեսարան բացվեց նրանը առջեւ Բուլդոգը իսունանոց թղթադրամըձեռքին, խոսում էր նվագախմբի ղեկավարի Հիշեցնում նրան ծանո մի մոտիվ, գնդնացնելով ռիթմիկ մի մեղեդի. Նվագախմբի տղաները, ճայացքները նրա ձեռքի ճիսունանոցին ն իրենց ղեկավարի ազդանշանին, սպասում էին: Հետռ ԲուլդոգըՀիսունանոցը խոթեց զրուցակՀճեւռ կ

--

129--

միկ-՝

ն առանց ձնականության մոտեցավ ցի ծժոցազրպանը րոֆոնին։ Ղեկավարը կամացուկ ինչ-որ եղանակ սուվեց, ապա բարձրացրեց ձեռքը, ն նվագախումբն արթնացավ

Թեթն, ոիթմիկ երաժշտությունն անմիջչապես թոցրեց, ոտքի ն սկսվեց Հանեց սեղանների շուբջբ բոլորած ջաճելներին, ն պարը: Բուլդոգը խանձված բավականին ճաճելի ձայնով սկսեց երգել «Գողի բախտը): Այո՛, այո՛, լավ էր երգում: Ունկնդիրներնայս ինքնակոչ երգչին սիրեցին անմիչապես: «Սրա ի՞նչն է պակաս,-- ցավով խորճում էր մայորըչ-- ն ԵԹԵ չլիներ տեսքն է փառավոր,ն՛ ձայնն է Ճճաճելի,ն, կրծքից կախված արծաթե խաչը, որը փոքր-ինչ Պասարակացնում է նրան, կդառնար կինուկրաններից «Զվարթնոց» սրճարանիջած դերասան». հակԲուլդոգը երգում էր: նրա դատարկ աչքերը, յուրաքանչյութ ոչինչ չարտաձայտող, Ճետո, ելնեէջից լցվում էին արցունքով: Բուլդոգը լալիս էր: Գողիսն բախտ, գողի սն բախ, Մեկ օր դժոխք, մեկ օբ դրախտ, Աշխարճըլայն, բաժինդ՝ բանա, Մեկ օր առողչ, մեկ օր Ճիվանդ... --

ես Վայելում

Մեկ օր Մեկ օր Մեկ օր Մեկ օր Մեկ օր

ձեռքդ ընկածը,

Հացը, մեկ

օր լացը»

խինդը, մեկ օր վիշտը, սխալը մեկ օր ճիշտը, սիրո մեղբամիօը, պարգն՝սիֆիլիսը, անվարանէչ Տամփադ սակայն կյանքը մեղքի քավարան է... Քավարա՞նէ, քավարա՛նէ, ո՛ւ...

քանի-քանի անգամ ժափաճարեցիներգչին, պաճանչելով «կրկնել, կրկնել...». Յուրաքանչյուր երկտող "ուղեկցվում էր ծիծաղի ։պոռթկումներով, ն Բուլդոգը կրկնում էր մի քանի անգամ: Մայորն լեյտենանտը տեսնում էին, որ նա չի կարողանում ուրախանալ, որ նա անճաղորդէ Պասարակուչ մեն-մեթյան վերաբերմունքին ն մենակ է իր երդի նակ, ու

ճետ,

Զարմանալիէ, որ ծափաճարվում է այսմ երգը,-վերչապես խոսեց լելտենանտլրւ-- Մեր ջաճելներից գլուվս --

--

ճանում, Մեր ջաճելներին չեմ Հասկանում: ինչպե՞ս կատելի է ծափաարել կյանքի աղտոտ ճատակներիցն մարդկալին տականքներիկոզմից թխված այա երգը, տը"... .-- Այդքան խիստ ժի՛ լինի, լեյտենա՛նտյ-- մտախոչճ պատասխանեցմայորը,-- այս ունկնդիրները, այս խենք ու խնլառ չաճելենրը ձամերաշթի են ոչ այնքան ծրգիներքին բովանդակությանը, որքան հրա թոռդած ազդեցությանը, զրնգուն ու աշխույժ ոիթմին, շռրոշ սրամիտ ու վրանՉէ՞ որ սրանք խենթանում են բաց արտաճայտություններին: Վիսոցկու նմանատիպ երգերի Համար, իսկ Բուլղոգիխանձված ձայնը Հճիշեցնումէ նրան: Վիսոցկու ռնսլերտուարը սիդեռնս րելը գողի անիծված պրոֆեսիան սիրել չի նշանակում: երգը, ինքնին, ուժեղ է այն ժամանակ,երբ տրտաճայչում է դրամատիկճոգեվիճակներ։իսկ այս հ սրանման երես, դրամատիզմիպակաս չկա... գերում, ինչպես տեսնում

չեմ

նվագախումբը լռեց: Հոգնածն երջանիկ պարողներընոբեց բոլորեցին սեղանները, նորից զնդացին բաժակներն նրանց ընկերացած դանակներն պատառաքաղները:Բուլծանր նստեց: չայացքումխոնավմշուշ կարս դոգր եկավ ու 4ոզու եվ մշուշի մեչ՝ Հոգու ցրտություն, Հոգու, պարապ երնացող ցավ նե անլանհլիաղաղակ: նստեց պաղ նայեց շուրջը: Մայորի ն լեյտենանտիքննախույղ այացքները չանաչում էին նրան: Բուվդոգիճալացքի մեջ տագնապ նա րություն չկար: Վերջապես խոսեց. -- եկել 7 Հա՞: իզուրեք եկել: ես այստեղից ուղիղ գալու էխ ձեզ մուտ, քաղաքացի Բագրատունի: ճանկանում ն էի մի լավ արբել, որ ոտքերս ինձ բերեին ձեր դուռր ես այլնս միտք, չխանգարեր ցանկությանսո: գնալուոչ մի տեզ չունեմ, Ոչ ոք չունեմ... Հարցրեց մայորը: ԻսկԶուլո՞ւմը...--- Զուլո՞ւմը.».,-Ժոր տվեց Քուլդոդը,-Զուլումիձեռքը հրկար է, մայո՛ր։ Զուլումի ձեռքր ծանր է, որովճետն մարդու ձեռք չէ, այլ գազանիթար նս մարդ չեմ սպանել, մայոր օւզում ես ճավատայ ուզում ես՝ ոչ: Արյուն Քագրատունի՛։ տեսնելիսիմ աչքերը մթնում են, հմ սիրտը խառնում էս Ես ուշաթափվում եմ... Բայց գողացել եմ չա՛տ, որքան քեֆդ ուղի: Գողանումէի, որ ԲալերինալիՀետ տուն-տեղ ղնելու ու

ու

ու

ու

--

--

191--

Հասկացա,

որ ուրիշների ները միջոցներ ունենամ, Հետո քանդելով թալանելով քոնը չես կարող կառուցել: Քամու բնրածի քամին էլ կտանի, Բայց ես Քալերինային սիրում էի, շատ էի սիրում, Թեկուղ ն գող, բայց նա լավ աղչիկ էր Ուզում էի իմ Բալերինայի ճետ քաշվելչգնալ մի ճեռավոր մի մաքուր նհ ապաՀով վայր, ուր զուլումներ չկան, գյուղ, Այս ձեռչկան դողեր՝ իրենց մարդ խժոող «ղակոններով»: քերով խրճիթ կկառուցեի, բոստան կփորեի, այգի կգցեի, ու

պարող ընտանիք կունենայի...Բալերինակ

նդամի

ու

մալո՛լո

էր,

կապրեինքխեղճ միամիտմեր պապերինման, նվայի պես՝ դրախտից էլ փախած, դժոխքից էլ,

ես երգող եմ,

ու

մեղքից էլ, անմեղությունից էլ, մի խոսքով, իսկական մարղու կյանքով: Շատ բան չէի ուղում, բայց քչին էլ չճասա: Հեշտ, այնՍուրբըմորթեց: Մորթեց այնքա՛ն Բալերինային քա՛ն սովորական ձնով, ասես մարդ չէր, աղջիկ չեր, այլ Հավ էր, ճագար, մորթեց, որ ձեր ձեռքը ողջ-ողջ չբնկներ, որ ես աշխարճում միայն մի Բալերինաունեի, ճիչճանաչվեր: մա ոչ ոք չունեմ: եվ վախենում եմ մենակությունից, որովեմ։ եմ եվ վախենում գնալ Զուլուժին Սուրճետնմենակ բին մորթելու,ռրովճետն մորթելնիմ գործը չէ, իսկ նրանք, քաց գործի այդ վարպետները, անմիջապես կմորթեն ինձ, կմորթեն ինչպես մի լակոտի, վախենում եմ: խենթացա, ենկա փողոցները, ինչ անելա չգիտեի կանչեց՝ գնացի ն ներողություն խնդրեցի: Չներեց՝ ժեժեց-ջարդեց: Մնաց միբանտ: Գիտեմ, որ նոա ձեռքը երկար այն ժեկ ճանապարճ՝ է, այնտեղ էլ կճասնիինձ, Բայց ուրիշ ճամփա չունեմ. ԱՀա ձեռքերս...,-- ն Բուլդոգն իրար կցած մեկնեց ու

բազուկները

մայռրին:-- ծագցրո՛ւձեռնաշղքանն տա՞ր... Մենք քեղ ձեռնաշղթա չենք Հագցնիչ-- ասաց մայորը, մենք քեղ ճիմա տանել էլ չենք ուզում: Ալս" մարդիկ սպասում են քո Հաջորդ երգին: նվ եվ կաղմկեն: ե... ճիշտ չէ՞, Մարկոսյա՛ երբ Բուլդոգը նորից բարձրացավերգելու, նրան Համեբաշխ «նկ այս գիշեր արթուն մնանք մինչն լուլս3՝երգում էր նա տաք կարոտովն կորստիցավով: երբ երգն ավարտվելը,Բուլդոգը մոտեցավ մայորին ն ասաց. -- իմա տարեք ինձ, որովճետն նրանք կգան... --

--

դենեղանան,

Փափաճարնցին: -

139.

Տարան նախակալանատուն:ներս անելուց Ժայորինասաց:

նա

առաջ

իմ ասածները ցուցմունքներ Գրեցեք ն ճամարեցեք, ճետո թե 1է՝ ստորագրելու, ո՞վ իմանա, դուցն միտքս տվեք ն փոշմանեմ, քաղաքացի մայո՛ր, Վերչին Հաշվով փոխեմ իմ մեղքերը նս բիչ չեն... Մենք քեղ Հավատում ենք.-- ասաց մայորը,-- ն --

.

:

--

հրբեք խմած կամ ճարբաժ մարդու անկամ ու թուլացած վիճակը չենք չարաշաձճի։նթե ուղում ես ճիշտն իմանալ, մենքքո ն շեֆիղ ինդճարումի մասին գիտեինք Հենց ընղ-

ճարման օրը...

՛

անց Մարկոսյաննու Ապրեսյանը,«Զվարթնոց» սրճարանիդոների մեջ, առանցլուրջ դժվարության, անաղմուկ Բոռի թները, արագորեն զիոլորեցին Բուլդոգինճետամուտ նաքափեցինն նետելովմեքենայի մեջ, տարանմիլիցիատուն: կես

ժամ

եկել էիր Բուլգոդինբերման ենթարկելույ-- դիմավորեց նրան Բագրատունինյ--բայց բերման ենթարկվեցիրինբղ... լավ չեն գործերդ: Քո գործերն էլ բանի նման չեն, մայո՛րյ-- խոսեց Բոռր:-- Մեղ բոնոտելու ն բերման ենթարկելու պլաններդ չես կատարում, դրա ճամար մենք քեղնից խորապես շնորճակալ ենք, նկատողությունդէլ բարով վալելես... եթե մեր Հարցով վառվես, մենք Ճիշաչար չենք, մայո՛ր, չենք թոզ--

-շ

նի անգորժ մնաս, սիրով կընդունենքմեր շարքերը:.: Մայորը ժպտում էր: Սրամիտէ անծիվաժծը,իրեն չի կորցնում, Բայց աչքերը չար են, շատ չար, չարից էլ չար: եվ որտեղից որտեղ Հիշեց Հանկարծ իր պատանեկանօրերին կատարված ժի դեպք, երբ յայլայում գայլն ընկել էր փրենց սարքած թակարդի: ճիշտ այս ծալացքով էր նայում: փշաքաղված մաարնակալած աչքերով կատաղությունից նման էր թակարդնընկած գայլի' զերո|: Բոռը -- Դուքայլնս շարքեր չունեք, Բո՛ռ, չունեք: ԶերշարՀ քերը շարքից դուրս եկան, իսկ նոր ճամալրում չստացար: Չեչոտըչկա, Զուբը չկա, Քուլդոգը մեր ձեռքում է, դու, կարն ծեմ, չես կասկածում, որ վառվել ես: Բալերինայինդու են երկումնացել: մորթեցիք: «Դրսում» մի երկուսն Սուրբը սով չարք կաղմել չի լինի, Բո՛ո: Հիա դու ճիշտն ասա, ու

--

198.--

թե՞ վերացնելու:ինչպի-՝ Բուլդոգին բերմա՞նէիր ենքարկելու, սի՞ն էր շեֆիդ Հրաման... Գու, ի՞նչ է, մայո՛ր, ինձ խելառիտե՞ղ ես դրել: Հարցը տվիր ն վերջ... Պատասխանչես ստանա: Թե ինչու էի եկել, դա քո գործը չէ, մայոր Քագրատունի՛,քեն պարէ իմանալը ն իրավունքդ՝Հարցաքննելը: տականությունդ վավ, կարող ես չասելչ-- խոսեց մայորը,-- Հճեղինակության ճարց էլ կա, գիտեմ, եթե միանգամիցխոսես, եճրադործ Բոռի անունը գետնովը կտաս, խայտառակ կլինես, Է Բայց ես վստաճ եմ, որ խոսելու ես, պարզ որովճեւտն ճանաչում, որովճեսոն իմ «ճին բարեկամներին»լավ եմ բնավորությունդ լավ գիտեմ: Մի քանի անդամ պիտի գոռդոռաս, ժարդկանց գլխիդ Ճճավաջես Մի երկու անգամ Մի քանի անդամ արաենքանալու փորձեր պիտի անես տասվելով դիմես մեր ներողամտությանըն նոր միայն քեղ խոսես:իսկ հբբ դու խոսում ես, Քռռչ բոռի բղղոցը օրինակ, էլ կանգառ չկա, էլ լեզվարգելակում չկա, մինչն յ

--

--

ճարաձճատյալմենք չսեղմենք արգելակները: Մի խոսքով, ճտերը աշնանն են Հաշվում: եղա՞վ...Միայն ինձ ասա, ինչո՞ւ ես շրջում ճրազենով ն սառը զենքերի այդքան ճաքԲուլդոգին«անդիպելն րուստ տեսականիով: Քեղ ասեմ. քեղ ճամար ճակատագրտկան այսօր կլիներ: նա ն՛ ուժեղ, է՛ քաջ է քեզնից, նա էլ էր զինված ն քո վրա գայլի ատամ ուներ, Ուրեմն, շնորձչակալ եղիր մեր տղաներից,որ քեզ փրկեցին վերաճաս մաճից: Քեզ ճամար բանտըչ գոնե է, իսկ եթե բախտդ բերեց ն գնդակա-չ այժմ, փրկություն առ-

(որին խուսափեցիր Հարությունից

կս

չեմ

ն ) Հավատում

տասնձինգտարի շալակեցիր, ուրեմն, ճաշվի՛ր, որ դու աշխարճի ամենաերջանիկմարդն ես, Բ։՛ու.. ճանցաԻՐ, ի՞նչ գնդակածարություն-- գոռաց հս ոչ մի մեղք չունեմ... գորժըչ--խոսեց մայորի,-- ճիմա քեղ Գիտեմ,դիտեմյ-կտանեն նախակալանատան խցիկը: ինքդ լավ գիտես, ռր քննության ընքացքում այդպիսին է կարդ: Այնտեղ մենակության կ խորին լռության մեջ կքերթես ելանբիդ կարնորադույն էջերը, կչիշես այն բոլոր արարքները, մեղքերը, Հաիցագործությունները, մանավանդ,քաց գործերը, որ կ--

-

-

գ.

կսկսես վերջինից՝Բալերինայից, որին գլխատել երնանյան յղաներիցմեկի ճետ տարել փաստից ել ներքն, այս քարատակին թաղել: ճիռ ծենց նս դադարեցքո ճարցաքննությունը ոկսիր:.- հսկ Հիմա

տարել ծես ն

ես։

Ճճեւտո,

ու

եմ...

նում

Բոռըյ--- Ո՛չ, ո՛ւ,- շփոթվեց անմեղ եմ, լսիր ինձ, մայո՛ր...

ես

ոչինչ չեմ արել,

ես

սեղմեց զանգի կոճակը: ժերքապաճմիլիցիոներն Մայորը արձանացավառանձնասենյակիղուն առջե: Մերժա՛նտ, նախակալանատունտարեք սրան... --

Մալոր Բագրատունինսպասում էր զանգի: Սպասում էր Հիվանդագին անձամբերությամբ:ՉարացածՃայացք էր նետում պատի ժամացույցին, որն ասես դիտավորյալ դանդասն պես սեղանի կատվի ծայրին կուչ եկած ճեռաղում էր, Խոսին, որի լծակն ասես ամուր խածել էր լսափողը ն չէր

տեղում թողնում,որ ղանգըղրնդա:եվ արդեն,անկարող երսկսեց լայնքով նստելու, բարձրացավ ձանգիստ ու

ու

կայլնքով չափել առանձնասենյակը:վերջապես... 4Ճնեղախոռի զնգաց. :

հս, Գրիշա: Այ, այո՛, մայոր Վա՞ղը... կլինեք երեքով: Ուրեմն,ժամը 2-ին: Ռեսվրա՞է դրված: տորանի չրջակայբի Հսկողությունը եզ է , ենք, ինչպես պայմանավորվել ծձիանալի եղա՛վ, եղա՛վ։ --

ժա՞...

Բագրատունին:Դո՞ւ

եղա՞վ...

`

կաավփողբ լծակին գնելով, մայորը երկար շփում էր

ձեո-

քերը: Ուրեժն,տրամադրությունը բարձր է, ուրեմն, գորժերը լավ են դնում: Հետո Հավաքեց բաժանմունքի պետի

Հճամարըո Լնկեր գնգապետ,Զուլումի խմբի լիկվիդացիանսկսում հնք. Խնդրումեմ ձեր օրճնությունը: Ասում 9Եք՝աստվաժ մեզ Հե՞տ:Աստվածոր լինի մեզ ճետ, կարծում եք, գործը դրանից կշաճի՞: Ուզում եք անձա՞մբմասնակցել: Խորձճուրդ չէի տաս իմ խործրգի կարիքը լծ՞Ք զգում: նչ արած: Հա՛, մասճա՛յ ճասկացա'Կրկնում եփ՝ ձեզ խորչուրդ լէի Հանում աստծո եք Ուրեմն, խորճուրդ չէի նակցելու, ն ցանկանում եք ինքներդ լինել մեզ ճետ: Թեզնաժությունը --

տա

տա

:

-- 195--

ի՞նչ կարող վորը:

`

եմ

է ասել,եթե պնդում

ավադ

աստիճանա

Գիշեր էր արդեն, երբ մայոր Բագրատունինդուրս եկավ Հիմնարկից ե քայլեց դեպի տուն. Վաղվա շուրջկալի ճաջողությանը նա չէր կասկածում: Ձուլումն ու Սուրբը չէին կարող դուրս ոյրծնելայդքան խնամքով պատրաստված ծուղակից:Քաղաքամերձռեստորանի շրջակայքի Հսկողությունը ՋԶուլումըՀանձնարարել էր Սանոթին, այսինքն, կրտսեր նրան ն Սուրբին լեյտենանտ Գրիգոր Գրիդորյանին,որի պետք է ուղեկցեր ռեստորանի բանկետի փոքր դաճլիճը: Այստեղէլ նրանց սպասում էր դարանը: Դոնից ներս մրտ-

նելուն պես միլիցիալի աշխատակիցներիպետք է տեղնուԱնտնեզըզինաթափեինու ձերբակալեին Հանցագորժներին: ն փախուստի միակ ճաջողության դեպքում Զուլումի Սուրբի ճանապարձը ետնամուտքն էր, որի Ճճուսալիորենվիակված էր միլիցիոներներով: Շրջակայքումչէր լինելու ոչ մի ավւտոմեքենա, Հետնաբար, Հետապնդողներըկարող էին թր-

փերում պաչճված մոտոցիկլետներովճեշտությամբ «ճասնել չարագործներին, եթե սրանք մինչ այդ կարողանայինՀաղքաչարել բոլոր անճաղթաչարելի արգելքներնու պատնեշ

ները:

`

Մայոր Բագրատունու էր այլ ճարց՝ միտքնղբաղեցնում Շաչմարի առեղծվածի բացաճայտումը, որը պետք է Հանդիսանար իր հ իր մարդկանց դժվարին ճաղթանակիապոՀ-

թեողը: Մայորը, որ ամենայն բարեխղճությամբ ն վարպե-Հտությամբ քանդել էր առեղծվածի խճճված կծիկը, ցանկանում ձր փոքր-ինչ թատերականտեսք տալ արլ գաղտնիքի բացաճայտմանը: ծձանկանումէր ճանկարծակիի բերել է՛ ճանցագորժներին,ն՛ վկաներին, ն՛, մանավանդ, Շաճմար կոչեցյալ դնին, որի մինչն այժմ իր անմատչելիու անորսալի թաքստոցիցղեկավարում է Զուլումի խբմբի չարագոր-

ժությունները, շաճելով բոլոր խաղաքարտերը ն մնալով խաղիը դուրս, մնալով անտեսանելիոչ միայն արդարադա-չ տության միլիցիայիօրգաններին, այլե Հենց .իրենը՝ որոնք տարիներ շարունակ, գողանալով չարագործներին, աշխատավորմարդկանց արդար վաստակը, ոսկեզօծում ու

էին

անսաձճման, Շաշմարի անձագուրդ ինչացքաղցությու

-- 196.-

Գուլումնու Սուրբը ձերբակալվեցինանմիջապես:Մինչե

իրաղրուկբնկնծին, կկողմնորոշվեին, կգնաճատեին նրանց էին սեղժել արդեն պիրկ ձեռնաշղթաներն քյունը, ստացավ վզակոթին ՋԶուլումն իր Ապրեսյանի բազուկները: նույնատիպ ճարվաժծը, որին Հետենց կրտսեր լեյտենանտի «Քվի՛թ» բացականչությունը։Զուլումը տասլալվեց ճատակին, իսկ երբ քիչ անց ուշքի բերին, վզի ցավից կռաճեց, որ իր Հարվածն էր վերադարձվել իրեն, բայք որովճետն այգու ուժ չուներ բերան բացելու ն խոսելու, դեմքին անընդճատ խորտիկնեէին սրսկում: Հետո, երբ նրան նստեցրին ջուր աչքերով նալեց մշուշված առջն, ծանրաբեռ սեղանի րով ն բառ: շշնջաց լոկ մի շուրջը կրա՛խ...

«եփ

--

`

ավաջեց պրոֆեսոր Խախանյանի ճամարը. եմ, պրոֆեսո՛ր։ կարծում Ողջո՛ւյն, որ լավ ճանդգրստացած կլինեք: Այո՛, այո՛, ես եմ: Այո՛, այո՞, շարունակում եմ աշխատել: Շնորճակալեմ ձեր մեծաշոգության եք որոճամար:Ուրեմն,ինձ ճարմար նոր աշխատա՞նք նուի: Ռրոնեցե՛ք,ես իմ խոստումի տերն եմ, ալո՛։ այո՛, եմ անժիչջաճենց որ Ճճարմարգործ ճարեք, ես պատրաստ պես. թողնել իմ այս անիծված աշխատանքը:Բայց ես ձեզ սյուրպրիղ ունեմ: Զէ՞ որ խոստացելէէ այս ՀամարՀաճելի թողնելուցառաջ ոսկե սկուտեղովձեղ մաաշխատանքը տուցել ձեր բնակարանը կողոպտողներին:ճի՞շտ է: Ուրեմն, եմ, այսօր, երեկոյան ժամը 6-ին խոնարձաբար խնդրում ձեր թանկարժեք իրերը ետ ներկայանալ միլբաժանմունք՝ ե ռտանալու մասնակցելու մի լուրջ գաղտնիքիբացաճայտման, որի կոչվում է Շաշճմարիառհղժված: ինչո՞ւ լռեցից, պրոֆեսո՛ր. Չէ, չէ, չեմ կատակում. ԶՁեռքառնել ձեղ նման Հարգվաժ մարդուն...հ՞նչ եք ասում: 9է՛, չէ՛։ ինքս կգամ ձեր ետնից։ Հաղորդեցե՛քիմ ջերմ բարեներբ ձեր եմ: ընտանիքի բոլոր Շնորճակել ճարգելի անդամներին:

Մայորի --

.

Ցտեսությո՛ւն...

երեկոյանմայոր վաճագն Բագրատունուառանձնասեն--

--

«Սովետա յակն էին Հավաքվել ժիլիցիայի աշխատողներ, ն ուրիշներ Պրոֆեսոր կան միլիցիա» թերթի խմբագիրը ն նրանից անբաժանԱրեգ Արամովնային Խախանյանին իր մեքենայով բերեց վաչճագն բաղրատունին:Մի խոսքով, պարը բոլորվեց: Ընկերնե՛ր, օերկու անճալտով Հավասարում կամ Շաճմարի անկումը» անունը կրող օպերացիան ավարտվեց, սկսեց մայոր Քադրատունին):-- Դուք այստեղ, մեղադրյալների աթոռներին տեսնում եք ճանրաճայտ ճանցագորժ Սուրբին, Բոռին ն Բուլդոնրա Հանցակիցներին՝ Ջուլլումին, --

--

ւ

գին:

իսկ ՇաՀմա՞րը,-- նետեցին տեղերից: ՇտապելՀարկավոր չէչ-- շարունակեց մայորըչ-- ես ասացի, որ օպերացիան ավարտվել է, նշանակում է՝ այդ Հարցի պատասխանըկստանաք:իրականումո՞վ է եղել այս չարագործժություններիկաղմակերպիչ խմբի ոգեշնչլողն ե՛ այո, կ՛ ոչչ Զուլումըդորժիք է եղել Շաճմարի Զուլո՞ւմը, --

--

ու

լոկ նրա քմաճաճույքներնպանկուձեռքին,կատարելով ու

թյունները:

Սրանիցութ չարի առաջ երնանիբժշկական ինստիտու տի ավարտականկուրսից, գողության պատճառով, վտարվեց Մարինե Մելիքյան ազգանունով մի աղջիկ, ռրը կայն ճայտնվեց ակադեմիկոս Վրթանեսյանի լաբորատորիայում, Հեշտությամբ նվաճեց այրիացած դիտնականիսիրտն դարձավ հրա մեքենագրուճի-քարտուղարուճին. Մարինե ն էր գտնվում էր ճարստանալուՃեշտ Մելիքյանը փրկված ճանապարճին: կարճ ժամանակամիջոցում ակադեժիկոսը նրան տվեցնան բնակարան: Սակայն ՄարինեինՏրապուրում էր ոչ միայն ակադեմիկոսիգրպանը, այլն ունեցվածքը, որը ձեռք բերելու ճամար նա սկսեց տենդագինկերպով ուղիներ չետախուղել: Այդ օրերին կա ճանդիպեց իր դաժանուճարպկության շնորձճիվերնանի թյան ճանցադորժ տարրերի գլութն անցած Ջուլումին, Քիչ է ասել, թե Մարիներ դեղեցիկ էր, նա գեղեցկուժի էր. մի առավելություն, որը, Հետագայում նա ճմտորեն օգտագործեց իր զոճերին ժինչե վերջ քամելու ն պլոկելու ճամար: հր գեղեցկությունը նա դարձրեց զենք, որով սպանիչ ճարված էր Հասցնում մի կողսա-

ու

ու

Հ» 198-դ

փխրուն սրտին ն դատարկում ժից ծերացածակադեմիկոսի որը Մարինեի առջկ նրա քսակը, մյուս կոզմից՝Ջուլումին, նման գառան էր ճեղ, նրան նվեր բերելով իր ճադառնում թալանը. Մարինե զապացզօրյա Մելիքյանըշուտով բարոյական ծանր ճարված ճասցրեց ակադեմիկոսՎրթաննսյանի բարի անվանը, որի աջակցությամբ, նախ, բժշկի դիպլոմ ստացավ, ապա իր ն Զուլումի մեղավոր սիրուց ծնված աղնա ջըկա Հայրությունը փաթաթեց զիտնականի վզին Ջուլումին չէր վստաճում, չէր չավատում, իմանալով, որ գողի ն ավազակի խոտորնակ ճանապարճի վերչը լինելու են բանտն աքսորը: Ակադեմիկոս Վրթանեսյանը,որ սըրն տանց ուրախ էր աղչիկ ունենալու ճոլարտ՝իր չքառամող առնականությանՀամար,սիրով ն առանցկասկածելու Հայրացավ աղջկան: Զուլումը այդպես էլ չիմացավ իր Ճճայբանալի:Ալդ ամիսներին նա գտնվում էր «գործուղմանջդմեչ՝ բանտում: Մարինենմինչն վերջ աղջկան թաքցրեց նրանից, մտածելով, ռր այդ կապը ճետագդայումկարող է վերածվել պարտականության,ճակատագրականդառնալ իր «ամար, վրեն կապելով չսիրած մարդու ն, մանավանդ, վտանգավոր ու

ճանցագործիետ: --

Գա՛դինայ-- ճանկարծ մոնչաց

նա...

Զուլումը,-- գա՛դի-

նրանլոնցրին, ն մայորը շարունակեց. Սակայն երեխան խանգարոս| էր Մարինձին, յոք ապով կապում ոտքերը: Միայն իրեն՝ Մարինեին չայտնի ճնարքով խորամանկությամբնա կարողացավիր աղջկան սիրաճոժար կերպով, Ճավիոտենապեսճանձնել «Հորըջ՝ ն ապա թն առավ ու թռավ: նույն Հնարքով վՎրքանեսյանին ամեն է ամիս, կանոնավորապես,մինչն օրս նա ստանում փր աղջկանչասանելիք կազմում ալիմենտը,որն ամսական առ է 300-ից մինչե 350 ոռւբլի, Սակալն, այսօր, մայրը գոնե մեկ անգամ չի այցելել, նույնիսկ չի ճանաչում իր աղջկան. երեխայիՀարցը վերջնականապեսլուժելուց Հետո մուո: ԱյսՄարինենձայտնվեց պրոֆեսոր ՎաՀչրամժյանի նս տեղ կրկնվեց նույնը, սակայն աստված գթաց, որ չծնվեց երկրորդ երեւան, Հակառակ դեպքում, որբերի թիվը նս իր քսակը լայնորեն նս մեկով: Վատշրամյանը կավելանար --

ու

--1389-.

բացնց գեղնցկուշու առջեւ Սակայն այս անգամ Մարինեն ավելի Հեռուն գնաց: Պարղվեց, որ նրա սերբ Ձուլուժի նկատմամբլիովին վարձատրվածչէ: հր նման զեղեցկուճուն ամսականմի քանի Հարյուր ռուբլով ն մի քանի ականջօղով ու մատանիներով գոճացնելը նույնիսկ վիրավորական է ու ստորացուցիչ: նվ նա առանց ձնականությանիր «սիրեցյալին» Ճուշեց ոսկեղենի խանութը կորելու միտքը: ՏաքՀարյուն ու անվախ, ամեն տեսակ Հնարամիտու սրիկա ընկերներիճարդանքիցու ճղատակությունիցշփացած, նրանց ակտիվ օգնությամբ ու աջակցությամբ, Ձովլումը, սպանելով պաճակին,կարողացավ թափանցել ոսկեղենիխախանութի նութ, Հափշտակեցմեժ արժողությամբ ոսկեղեն ու ակնեղեն: Նա մի կերպ կողոպուտը «Հասցրեց Մարինեինե ավտոճետապնդման ժամանակ ձերբակալվեց իր ընկերոչ՝ Զնչոտի ճետ միասին, նրբ արդեն կատարել էր իր Հաջորդ անմարզկային ավտովարորդինն Հանցադործությունը, սպանելով տաքսու ժանրըվիրավորելովմեր բաժանմունքի աշխատակից լեյտենանտ նոն Մարկոսլանին:Ձուլումն ու Չեչոտը ստացան ն աքսորվեցին: ՄարինեՄելիքյապատիժը իրենց արժանի «նռացավ իր նը մեղ անչալտ պատճառներով անկարծ ն Վաճրամյանից կարճ ժամանակով երկրորդ տարկվաժուից՝ ենթադրում «արձակուրդտվեց Ճարուստ քսակով մարղդկանց»: եմ, որ այդ ժամանակաժիչոցում ճեռատես ՇաշճմարըզբաղՀ ված էր իր անուն-ազգանունը փոխելու Հողգսնրով:նա սե-

վականեց ակադեմիկոս Վրքանեսյանիազգանունը, քանի որ նա արդեն ժեր էր, ինքը նրանից երեխա ուներ ն դիտնաանկանի մաճվան դեպքում նրա ժառանդորդուճինդառնալը Ճրապույր բան չէր ն Ճճարստանալու նոր Հեռանկարներ էր բացում իր առչն: նվ, վերջապես, նա Հայտնվեց մեկ ուրիշ գիտնականիմոտ ն դարձավ նրա ասիստենտը: Գեղեցկուշու Ճամաի դռնփակ սրտեր գոյություն չունեին, նա Հրեզեն ժի պենք էր, որ կարողանում էր քավփանցելմարդկանցընտանիքները ն վիշապի ագաճությամբ կլլել նրանց լիքը ես անգամ Այս քսակները ուսումնասիրելով, ավելիճիշտ ասել, ճետախուղելով կլինի պրոֆեսորի տան ծերունազարդ նա ն հլումուտը: գաղտնարանները, կարոտի սիրո մի սրտառուչ նամակ դրեց Ճեռու կալանավայրումգտնվող իր սիրուց

.-

14Թ.-,

Ջուլումին, Խխենքացած

խոստովանեց, որ ինքը կարոտի անչ քուն դիշերներ է լուսացնում, որ ճիվանդէ ն, իբրչ իիար ճաջորդող նյարդային ցնցումները «ետնանք են անչույս կարոտած 4Ճոգու, նրան Ճասկացրեց նան... սակայն սիրո ավելի լավ է խոսքը տանք իրեն, ալդ նամակից մի ջանի տող ըբնքերցելով.«Միրելի՛ս, դու մտածե՞լես, քէ ես ջանի՞քանի տարիներ պետք է սպասեմ քնզ: Այլեւ չնմ կարող Բայց եթե մեռնեմ էլչ ինձ բախտավոր կճամագիմանալ: բնմ այն գիտակցությունից, որ դու գոն քո անտել Շաճմարի գնրեզմանը անտեր չես թողնի». նման սբտա:ռուչ ղերով ն այդ տողերը «արցունքի կաթիլներով» զարդարելով, է Հասցեատիրոջը։ Օ0Մեկ-երկու ամիս նամակըուղարկում ու

տոչ-

անց Ջուլումն արդեն գտնվում է նրնանում: Մի երկու ոչ կարոտի, այլ ուրախության արցունք թավելուց ճետո ծա4ճ-

մարը Ձուլումին ցույց է տալիս պրոֆեսորի տան իր ձեռքով դծված պլանը՝ ակնեղենի ու ոսկեղենի դաղտնարանները տվող սլաքներով Մնացածն արդեն Հայտնի է ձեղչ ա։լրոֆեսորԽախանյան,թե ինչպես... ցույց

Ի՞նչ, ի՞նչ-- շփոթված բարձրացավ պրոֆեսորը,-հնչ ասացիք, ուրեմն, ըստ ձեզ ո՞վ է իմ տունը կողոպտել... -

Մայորը ժպտաց. -- Մէ՛ Ճուզվեք,պրոֆեսո՛ր, մի՛ ճուղվեք:Զեր տունը կողողտել են Զուլումն Բալերինան՝Շաչմարի անմիջաչ ու

կան

ղեկավարությամբ ն

օգնությամբ, իսկ

Արեղ Շաճմարը

Արամովնա Վրքանեսյաննէ, աճա նա՛... եվ ձեռքը մեկնեց դեղնամոխրադույն,քնփուկավոր զգեստով կնոջը: նույնիսկ այդ պաՃինԱրեգ Արամովնանսքանչելի էր։ Միայն աչքերն էին, ռր Հառված էին ինչ-որ կետիչ ն

նրանցմեջ անշարժացել էր քունավորչարությունը:

բամբասում եք Արեգին,սո՛ւտ էյ-ճանկարժ տեղից բարձրացավգլուխը կորցրած պրոֆեսոր --

Սո՛ւտ

է,

դուք

վկաների Խախանյանը,

մեջ առաջացնելովանսքող խուժություն, որոնք Հետաքրքրուքյամբ դիտում էին

աշծե-

բունի սիրաճարի ոչ ծերունականբոնկումները: Հետո նրա գլուխը անբնականորեն թեքվեց կրժբին: Ստիպված մրտի

--

141.--

կաթիլներ տվին: Այնուճետն նա մինչն վերջ լուռ էր, գլքաչ ճակ կ թվում էր, թե ննջում է' Ժողովուրդը մի «Հիանալիասացվածք ունի՝ փորձված ոտքով,-- շարունակեց աղվեսը քակարդ է ընկնում զույգ Արեգ մայոբ Բագրատունին,լ--այդպես պատաճեց նան Արաժովնա`Շաչմարի Հետ. Բնակարանիկողուուտից Ճետո, ճետաքննության ընթացքում, Հենց սկզբից, մենք եկանք տան այն ծձզրակացուցյան, որ կողոպուտը կատարվել մտերիմների մասնակցությամբ: Մեծ խանլքն տաղանդ ճարկավոր չէր Հասկանալու, որ միայն իմացող մարդը կարող էր այդքան անսխալ մատնացույց անել տան գզաղտնարանՀ ները, «րովչետն դիշնրային մքության մեջ գողերը գործել էին այնպիսի անսխալականությամբ,որով ճիացած ու զարմացած էր նույնիսկ պրոֆեսոր խախանյանը, այսինքն, տուժողն ինքը: Առանց քաքցնելու մեր կասկածը Հայտնեմերցինք տանտերերին, խնդրելով օգնել կողզոպտիչների էր կասկածանըքից: դուրս Արեգ ԿԱրամովնան կացմանը: Սակայն նա անվզգուշորենթույլ տվեց առաջին «այացքից փոքրիկ ու աննշան մի սխալ, որն անմիջապես արժանացավ իմ ուշադրությանը: Պրոֆեսորիայն կատակը, թե իրենց տան ամենամտերիմը Արեգ Արամովնանէ, կարծես խայծ ինքն պատասխանելով, որ էր, որ կլլեց Արեգը, շտապ է գործուղման մեջ: Այստեղ էր, ալիբի ունիչ քանի որ եղել ոտքով: Աճա այս, նիա ճամաի չարաՀ որ նա ընկավ զույգ բաստիկ, մեղ Համար, ինչ խոսք, բարնբաստիկ «ալիբին» առաջին պաճ զարմանք պատճառեցինձ, որը փոխվեց կասկածի, իսկ քննության ընթացքում`անսասան ճամողմունքի, որ ճանցագորժությանճեղինակն ու կազմակերպիչը Արեգ է, Այժմ դիմենք փաստերի «եղինակությանը, Արամովնան Հենց սկզբից Արեգ Արամովնանփորձեց պտտեցնել մեր գլուխը: Հանդեսգալով պրոֆեսորին սիրողի ն ցավակցողի դերում, նա զգուշորեն քննության ընթացքը փորձում էր ե Հարմար շեղել իր ճամար ձեռնտու ուղղությամբ, կասկածի սլաբներն ուղղելով մերք հախանյանի փեսացու՝ Սերժի, մերը Խախանյանների տան նախկին սպասուճու՝ Սուսանի ուղղությամբ: Մեզ օգնելու նրա արտակարգ մեջ փորձված այք պատրաստակամության չէր կարող --

է

`

--

142.--

Դ չնկատելԱրեգ Արամովնայի ներքին անչանգստություն քողարկված լարվածությունը: վայովնտորեն հ իր «սիրեցյալ» պրոֆեսորի տքնաջան աշխատանքով խնայողություններովձեռք բերված ամբողջ կարողությունը ախիականելուցն թաքցնելուց Հետո Շաճմարնայժմ ցանկա-

էր ազատվել Զովումից, որն իրեն այլնս պետք չէր: "Ավելին, իր պաշանջկոտն պարտադրող սիրով Ձուլումն անճանգոտացնում էր Հարստացած Շաշմարի անդորրության Խում

ւ

-

ձգտող Ճոգին կ կարող էր անվգուշորեն նրան ճանաչելի դարձնել միլիցիայի ե արդարադատության մարմժիննեբին։ եվ առա մենք ստացանք մի անստորագիրնամակ,որ դրվաժ էր դիտավորյալ արված տառասխալներովն ձախ ձեռքով: Աշխատանքի վայրից վերցնելով Արեգ Արամովնայի ն այդ ձեռքով գրված ինքնակենսագրականը նամակր, ուձեռա-չչուշացավ. ղարկեցի լաբորատորիա: Պատասխանը են են միննույն անձին գրվել դրերը պատկանում նույն մարդու ձեռքով: Սակայն ի՞նչ էր գրում Արեգ Արամովնան փր անստորագիրնամակում: նա մեզնից պաճանջում էր միջոցներ ձնոնարկել անչճապղաղձերբակալելու քրեական վնտրուքի մեջ գտնվող Ձովումին ն փրկել մեր Հասարակությունը նման տիպերից: Փաղինայ-- նորից մռնչաց Զուլումը,-- գագինանես--

իլոաննալա... «նրան նորից սաստեցին:։ եվ մայռիը շարունակեց. Մյուս կողմից՝ Արեգ Արամովնան կնոջ վեցերորդ զգայարանով, անսխալբնազդով երնի զգաց, մեղաոի դրանքի ուղտր կարող է չոքել նան իր դռանը ն պրոֆեսոր --

մինչն վերչ լարեց մեր դեմ, լրջորեն վնաԽախանյանին

սելով ճետաքննությանը:եվ ճանկարժ գործը կտրուկ շիրչադարձ ստացավ: Ապրեսյանիգնդակները ճիվանդանոցի նան անկողնունդգամեցին Զուլուժին: Հայտնագորժվեց ՝

անունը, պարղվեց, որ այդ անունը կրողը կին է, Շաչշմար վին, որն ամենայն սառնասրտությամբԶուլումից պաճանչեց Հեծանվի անվաճաղով սպանել կրտսեր լեյտենանտ

Ապրեսյանին, որպեսզի գլուխն

ազատի ավելորդ գլխացա-

նան վանքից, ճանաչվելուց: չձալտնագործվեցկ Շաշմարի տան Հատակագիծը՝ ձեռքով գժված խախանյանների գաղտ--

148.

"Փարաններբ մատնող սլաքներով: Բայց ո՞վ էր Շաշմարը, Ո՞վ էր թաքնված ալդ մականվան տակ: Սա դարձավ Հար-

ցերի Հարցը, ն օրակարգում դրվեց Շաշճմարիառեղծվածի բացաճայտման խնդիրը Մկսվնց տենդագին աշրատանը: ես Համարյա չէի կասկածում, որ Շաճմարընույն ինքը Արեգ Արամովնան է, սակայն ճանցանչշաններըդեռես անբավա էին, ե փաստերի տրամաբանական շղթայում դեռես րար նկատվում էին լուր, բացթողումներ ն ընդճատումննր, ՄՍակայն առաջ չընկնենք ն ճետնենք դեպքերի զարգացմանընգնդակներըկտրուկ փոթացջին։ Ասացինք,որ Ապրեսյանի խեցին իրավիճակը:Զուլումի կյանքը մազից էր կախված: նվ աղատվեԱրեգԱրամովնանուրախէր դրա ճամար Վերջապես տճաճ իր դաժան պարտՀ էր Զուլումի ընկերակցությունից»չ լու նյորից, որն իրավունք ուներ պաճանջչելուիր գանձերը կամ առնվազն կիսծլու իր «ճալալ աշխատանքի» արդյունքները: Եվ որ ամննակարնորնէ, Ձովումը պետք է մեռներ, որպեսղի իր «ետ գնրեզման տաներ Շաճմարի առեղծվածը: եվ Արեգ Արամովնանմարդասիրության անունից քանի՛-քանի անդամ, նույնիսկ 4ճիվանդանոցի աշխատակիցներիներկայությամբ, պաճանչելու պես խնդրում էր պրոֆեսորից ձեռք Հզարկել Զուլումի փրկունյանը: Կարիք կա՞ փրկել ճանցադործին, որն աղտոտում է Հասարակությանկյանքը, նրա

Համակեցությունը, Մակայն պրոֆեսոր խախանյանը, աէլ գլխապտույտ վատարիմ բժշկի իր կոչմանը, մի փոք ապրելով ճսկայական կաշառքից, որ նրա ձեռքը.Համբուրե-

ն մատուցեցին այս երեքը՝ Սուրբը,Բուլդոգը Բոռը, նան վախենալով նրանց սպառնալիքից,կատարեց իր դժվարությամբ եզակի, փայլուն մի վիրաճատություն,փբրվերստին տագնապիմեջ կեց Ջուլումին: ԱրեգԱրամովնան է, Հիվանդ անկամ Ձուլումին կարող են խոսեցնել: Հիվանդ ու անկամ Ձուլումի կարող է խոսել: Դուրս տալ ճիշմարտություններ, մատնել նան իրեն։ Մինչ նա եր «սիրաժից» առատվելու նոր ուղիներ էր որոնում, ինչպես ասում նն, ուրբաթը շաբաթից շուտ եկավ, նե երեքը ճարպկորեն գողացան Զուլումին։ Նորից քնքնացավ Արեգ Արամովնայի սիրտր: Սակայն նրան, միննույն է, այլնս «Հանգիստ չէր տալիս Ձուլումին շարքից «անելու սնեռուն գաղափարը: էլ

լու

ինչո՞ւ չէ՝

ու

«թ142.

Հծզացավիր Ճճաջորդ,առավել արկաժախթիծդղքսամնելի բությունը նա սիրաճարված բանդիտի առջն դրեց մայոր Բագրատունուն վերացնելու ճամարյա անլուծելի խնդիրը: Փամողված լինելով, որ «ետապնդողն ու «նտապնդվողո ն անսալով ժողովրդական այն իմասկճոշոտենմիմյանց ատությանը,թն՝ երբ կովում են երկուսի, շաչճողը լինում է երնանիը,ալս անգամ նս ապաճովեձեռանալով Ֆիրորդի' լով չքմեղության իր ալիբին, նա Վառնայիցիր երկրսլագուին գրում էր. «Սիրելիս, ժամանակնէ, որմենք մեր բարեկամին ուղարկենք Մոգիլլով, նա շատ լավություններ է արել ժեզ ն, կարծում եմ, ավելին կանի, այնոլես որ նրա լավությանը մենք պարտավոր նը վարձաճատույց լինել միննույն ձնով»: 90մ կասկածում, որ ներկաների լավ ծեն իշում, թե ինչով վերջացավ Շաշճմարի կողմից նլութված այս արկածախնդրությունը, Դաժանորեն ժմորթվեց Բալերինան: քստմնելի մի արարք, որին դժվար է նույԱնմարդկային, եմ, քն որքան զարմացավ նիսկ անուն տալ: ենքադրում Արեգ Արամովնան,երբ վերադառնալով, տեսավ, որ իր թրշէ՛ իր «սիրեցյալ» Զուլումը,կ՛ մայոր Բագրանաժիները՝ նա

տունին ողջ ն առողջ սպասում են իրեն, Զուլումը՝ որպեսզի իր ավարի բաժինն ստանալով չքվի երնանից, իսկ Բագրաորպեսզի նրան կ նրա գեղեցկուճուն Հանձնի արտունին՝: ու Զուլումը բացատրվեցին, դաիաղդատությանը: Շա4ճմարն ՋուլումըՀասկացրեց նրան, որ իրեն սպառնում է վատթամնալ չի կարող ն ստիպրագույնը, որ ինքն այլես երնանում ված է արագ ճեռանալ նա ՆՇաճմարիցպաճանջեց իր փայ-բաժինը: Դերաստնուճուիր աներկբա տաղանդըգորժի դնելով, արցունքն աչքերին ն երդվելով, Շաչմարը Ջուլումին էր, որ առանց նրա ինքն այլես չի կարող ճավատացնում ապիել։ երե Ձուլումն ուզում է քաղաքից Հեռանալ, ապա թող լածի իրենց ամուսնության Հարցը: Մի՞թե ինքը մինչն կյանքի վերջ պետք է մնա սիրուճու աննախանձելին ամոթալի ղերում: նվ ինչպես միշտ, շաճեց քալմ-աուտը, սակայն այս անգամ ի վնաս իրեն: Շաճմարը՝նույն ինքը՝ Արամի Մելիքյանը, նույն ինջը Արեգ Արամի Մարինե տեսանելի էր, արդեն Հայտնաբերված Վրթանեսյանը, նրան Հետկում էին միլիցիայի օրգանները: եվ աճա վերջերս ու

--

գո

--

նմ ես բնակարանըխուզարկվեց, ննրկաչ՝ կամենում ներին ծանոթացնել խուղարկության արդյունքների «ետ Խնդրում եմ շրավիրել լեյտենանտ Մարկոսլանին: երկու ասաղափվփեն բացվեց, ն դուռը Առանձնասենյակի արկղերով ժանրաբեո՝ ներս մտավ լեյտենանտ ճրամանով չրչջվեցին նը: ՆերկաներիՀայացքներն ասես նրա կողմը, Բացվեցին արկղերը, ն էլեկտրական լույսի տակ ակնեղենն ու ոսկեղենը շողշողացին ծիածանի բոլոր դուլներով, շլացուցիչ: Գույների կուրացնող ՃրավառություՀ նից առաջին պաճ չլացան, կկոցվեցին ներկաների աչքերը: էին Տնսարանն,իրոք, քատերական էր. ներկաները քար կտրել՝ տեսնելով այդ Հոկայական ճարստությունը: Որտե՞ղ ճայտնաբերեցիքայդ գանձերը, ընկեր լեյ-

նրա

Մարկոսյա

--

տննա՛նտ...

Մեղադրյալ Արեգ Արամի Վրքանեսյանի բնակարանում: Այո արկղերը ւաճվում էին ղուգարանի հտկի պատի եջ փորված դաղտնարանում, որը դրսից գոցվում էր ջրի պտտվող տակառիկով,չ-- պատասխանեցլեյտենանտը: Փրոֆնսորխախանյլա՛ն, նայեցեք ձեր ասիստննտուճու Հարստությանը: Նայեցե՛ք, կարժում եմ, նրանց մեջ կտեսնեք նան ձեր կողուղտվածգանձերը... Պրոֆեսորը Ճառաչելով քավ տվեց ձեռքն ու անշարժա-չ ցավ վերստին: --

--

ԸնկերԱպրեսյան,Հերթը ձե՛րն է... Միրունիկ աղջնակի ձեռքը բռնա առանձնասենյակ մտավ կրտսեր լեյտենանտ Ապրեսյանը: Աղջիկը ժպտալով նայում էր շչուրջիչ |ավնցգազանի ոռնոց Ճիշեցնող ծանը, Ճոդեմաշ Հառաչանք: Ջուլումը լալիս էր ն ասես պատառչ պատառ էր լինում նրա սիրտի' ծրնում էր, որ նրա մեջ արթնացել էր ճոր, ծնողի զղզացմունքը:իսկ մայրը այդպես էլ չնայնց աղջկան: Չցանկացավնալել: Գուցե ամաչո՞ւմ,էր իր որին ամենից շատ էր պարտական ն որին դաերեխայից, վաճանելէր նույնքան անսրտորեն, որքանիր տարփածուկերին ն իր մարդկային առաքինությանը: Մայրը» մայրու--

թյունը դոսացել էին նրա մեջ, գուցեն՝մեռել, նա նեղացած էր մարդկանցից: կյանքում առաջին անգամ, մարդկանց Ճայացքներում նա տեսնում էր ատելություն ն արճամար.

140.

Հանք: կյանքում առաչին անգամմարդիկ կուրացել ն չէքն տեսնում նրա գեղեցկությունը, նրա կանացի Հրապույրները: էին գեղեցկությունը, Հափշտակել «արստուխլել Նրանից թյունը: եվ այդ բոլորի՝չարաշաճվաժ գեղեցկության, թաանված ճարստության ն կործանված կյանքերի դիմաց նրանից Ճաշիվ են պաճանջում: նին դրված էր նրա կյանքը... --

-

'

Անունդի՞նչ

է,

Արդարադատության զոճասեղա

աղջի՛կս,-- Հարցրեց մայորը:

Մարինե՛,--պվատասխանեցաղջիկը,-- Մարինձ Ար-

աննի Վրքաննսլան... -նայի՛ր:Մարինե՛,ո՞ւմ եւ ճանաչում այստեղ` նըստածներից: Աղջիկն ուշադիր նայեց ներկաներին, որոնք շունչները պաճածժնայում էին մռրը, նայում էին աղջկան, Աղջիկըմոր պատճենն էր: Խեձորը ասես կիսել էին երկու իրար նման, ոչ Հավասարմասերիս բայց -- Ռչ ոքի չեմ ճանաչում,-- ասաց փոքրիկը: Մայոր Բագրատունու նշանով Ապրեսյանը Մարինեին դուրս տարավ առանձնասենյակից:Տիրեց խորին լռություն: Մայորը նշան արեց դռան մոտ կանգնած լեյտենանտին. -ձերբակալեցեք այս կնոջն Ընկերլնլտենա՛նտ, տարեք նախակալանատուն: ժանրըձեռքն իջավ Շաճմարի ուսին, Նա կնլյտննանտի դանդաղ, դժկամորեն ոտքի կանգնեց: Օրորվում էր: Դեմքը գունատ էր, սփրբնաժ։ Դանդաղ շարժվեց դեպի դուռ: ասնս քանդվեց ն դալար-գալար՝ օձագույն, քնՄարմինն սվուկավոր զգեստի եջ, շարժվեց դեպի անճայտություն: Գա՛դինա, գա՛դինա, զարազնայայ-- նետեց ետնից ու

Հ.

Զուլումը:

վերջացավ «երկուանճայտով ճավասարում կամ Շաճմարի անկումը» օպերացիան: Ցտեսություն... «2

Դի,

աճա ինչ, ընկերնե՛ր,

1977 թ.

--

147.

ն