Սննդամթերքի փաթեթավորում պոլիմերային նյութերով

Է.Գ. ՍԱԻԼՈՎԱ

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՈՒՄԸ

ՊՈԼԻՄԵՐԱՅԻՆ

ԵՐԵՎԱՆ

ՆՅՈՒԹԵՐՈՎ

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ՍՆՆԴԻ ԵՎ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՄԱՆ

ԱԿԱԴԵՄԻԱ

ՍԱՐՔԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԻ

ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՅԻ

ԱՄԲԻՈՆ

Է.Գ.ՄԱԻԼՈՎԱ

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՈՒՄԸ

ՊՈԼԻՍԵՐԱՅԻՆ

ԵՐԵՎԱՆ

ՆՅՈՒԹԵՐՈՎ

ՀԴ 6 ե

863/664

ՀՏԴ

Ներածություն

(07 (07)

Մ 159

ռավարության Լ արժանացել Հայկական վզյուղաԼռվլոատնանքը հանձնաժռովովիս կից ուասմնամնեթոդական ակաղեմիայի տնտեսական:

կոլեվիայը |սմբազրական

կողմից (31 մարտի 2004

բ..

արձանագրություն

գրա բիվ

Ներկայումս սննդամթերքի արտադրության կարնոր պայմաններից մեկը արտադրության կուլտուրայի մակարդակի բաոռձրացումն է, որի հիմքը սննդամթերքի որակի բարելավումն ու պահպանումն է, այն հաճելի ա առաջին հերթին ին ուշառողը դրություն է դարձնում նրա փաթեթավորմանը:Պատահական չէ, որ տարեցտարիաճում է գեղեցիկ փաթեթավորման անհրաժեշտությունը: Միայն թե որակյալ ւիաթեթավորումը ոչ միայն արտաքին գեղագիտական տեսքն է, այլն սննդամթերքի որակի ն ժամկետի զգալի բարձրացումը:Այդպիսի փաթեթավորմանհամար անհրաժեշտ են նոր տեխնոլոգիաներ, սարքավորումներ ն ճյութեր: Ներկայիս շուկայական հարաբերությունների պայմաններում տարայի արտադրության ն մթերքի փաթեթավորմանհետ կապված հարցերը դարձել են առաջնահեոթ: Հասունացել է հայրենական

Ա Արո Ապրանքի

ին մին -

պահպանմա

Մ 159

ՂԱՓԱԹԵԹԱՎՈՐՈՒՄԸ

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ

ձեռնարկ: Երեան, ՌՈասումնական

ՆՅՈՒԹԵՐՈՎ.

ԼԻՍԵՐԱՅԻՆ

2Ը04. 176 էջ: ակադեմիա. տական գյուղատուտե

Է.Գ.

ՍԱԻԼՈՎԱ

ՀԿկլկական Սնաղրի ե վնրամշակող

փարեբավորումըբարդ լուտոմը ճռոոյունավետ

արտաղրանքի արդյունաբերության

հիմսախնդիր բազճաիունկցիոնալ

Լ.

որի

ի արեր ափորումների բերի րրսրերավորող տարայի ձեռնարկը օգտակար կլինի կտպված

է փաթնքավո '

լման

Սյոփերի.

հույս բառմճական միայն ոաաճողներին. այլե այդ ոլթրաի մւսսնագետներին:

քնտլտւթյան հետ: սչ

ԱԱ

ն փաթեթավորտարայի ոո Աադրանքի՝ խ ժամանակակից ան ր. ին ոլոգիաների,

Վ մըաավանն

քավորումների:

սար-

ծմ

Փաթե աթեթավորումը կարնոր դեր է խաղում արտադրանքի ա իտադրության ն իրացման գործում: Այն պետք է համապատասխալ

)

նի միջազգային ստանդարտների բարձր պահանջներին: Տարայի

Ն,

Հաաա Ա

(ՏՔԻ

ուտ

ԱՂ

99941-934-06

3657)

ակադեմիա Հայկական գյուղատնտեսական

տարայափաթեթավորողնյութերի լայն տեսականինպահանջում է սննդամթերքի որակի գնահատման ն պահպանման մեթոդների անընդհատ կատարելագործում ն կարգավորում դրանց տեղափոխման, պահպանման ն իրացման ժամանակ: Սննդի ն վերամշակող արդյունաբերության արտադրանքի փաթեթավորումը բարդ բազմաֆունկցիոնալ խնդիր է, որի արդյունավետ լուծումը պետք է սերտորեն կապված չինի ինչպես ժամանակակից փաթեթավորող նյութերի, տարայի տնտեսապես ձեռնըտու ձների, փաթեթավորող սարքավորումների զարգացման ն արտադրության հարցերի, այնպես էլ հենց մթերքների արտադրության հետ ն պահանջում է համակարգայինքննարկում:

Գլուխ1. Փաթեթավորումը ննրաֆունկցիաները Փաթեթավորում հասկացությունը բազմակողմանիէ: Այն են նոր միավորում է այնպիսիտնտեսականպայմաններ, ինչպիսիք արհումքի ն նոր նյութերի արտադրությունը,նոր փաթեթավորման համատեու գնի դիզայնի սարքավորումների, տադրանքի, նոր ղումը նայլն: Փաթեթավորումհասկացությունը ենթադրումէ այն միջոցը կամ միջոցների համալիրը, որն ապահովում է մթերքի պահպանումը վնասվածքից, շրջակա միջավայրը` աղտոտումից. ինչպես նան մթերքի վերածման գործընթացը, որը ներառումէ մթերքների տեղափոխումը,պահպանումըն իրացումը: Փաթեթավորմանֆունկցիաների յուրահատկությունըհամատեղում է սպառողական, տնտեսական, տեխնոլոգիական,շահագործման ն ուտիլացման պահանջները, որոնք խիստ համակցված են: Փաթեթավորման կարնոր ֆունկցիաներեն համարվում մթերքի պաշտպանությունը, մթերքի դոզայավորումը, պահպանումը, տրանսպորտավորումը, ն օգտագործումը: մասին տեղեկությունը 1.1.

Պահպանման ֆունկցիա

Պահպանման ֆունկցիա հասկացությունը մթերքի որակի պահպանումն է տրված ժամանակամիջոցումն տվյալ պայմաններում: Պահպանումը փոշուց, քաշի պահպանումը, ջերմապահպանումը, ցրտադիմացկունությունը, կոռոզիակայուությունը: Փաթեթավորումը սկսում է կատարել նան մթերքի դոզավորմանն ֆունկցիա: Սպառողը կարող է առանց կշռելու քանակավորման մթերք: գնել 250 գր., 500 գր. ն այլ քաշի փաթեթավորված կոնստրուկփաթեթավորման Պահպանման ֆունկցիան ցիայում պետք է նախատեսի փաթեթավորվողմթերքի պաշտպանության միջոցառումներ կլիմայական պայմաններից, տեղափոխման ն պահպանմանընթացքում վնասումից ն ւիչացումից, ինչպես նան շրջակա միջավայրի ն մարդկանց վրա դրա բացասական ազդեցությունից: Պահպանման ֆունկցիան առավել ժամանակ: ակտուալ ն կարնոր է սննդամթերքիփաթեթավորման սպառողին մինչն պահից պատրաստման Արտադրանքը քիմիաէ կ ենսաբանական, հասնելը ենքարկվում մեխանիկական,

կան ն կլիմայական ազդեցությունների: Անտարբերությունըփաթեթավորման նկատմամբ, նոա հիմնական ֆունկցիաների չիմացությունը տեղափոխման ն պահպանման ժամանակ հանգեցնում է արտադրանքիզգալի կորուստների: Փաթեթավորմանբացակայության ն անկատարությանպատճւսռով ամեն տարի երկրում կորչում էր մրգերի ն բանջարեղենի մոտ 3096-ը, պարարտանյութերի ն ցեմենտի 10-1296-ը, ձկան, մսի` 395-ից ավելին: Արտադրանքի կորուստների հետ կաւվվածծախսերը միշտ բազմակի գերազանցում են փաթեթավորողնյութերի արտադրության ն այդ արտադրանքի փաթեթավորմանծախսերը: Փաթեթավորման հիմնական նպատակը մինչն սպառողին հասցնելը մթերքի քանակի, կազմի, որակի պահպանումնէ ն նրա սպառողական հատկությունների հնարավոր փոփոխությունների կանխումը: Փաթեթավորմանայղ նպատակը նախատեսում է մթերքի պահպանումը մեխանիկական, ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանալյան ն կլիմայական ազդեցություններից: Այդ ազդեցություններից մթերքի պահպանման պահանջները առաջին հերթին պետք է բավարարի սպառողականտարան: Տրանսպորտայինտարան ենթադրում է մեխանիկական ազդեցություններից պահպանման պահանջներ: Սպառողական տարան ենթարկվում է միայն այն մեխանիկական ազդեցություններին, որոնք փոխանցվում են տրանսպորտայինտարայից: Ընդ որում, այդ դեպքում սպառողական տարան պետք է դիմանա տրանսպորտայինտարայի ներսում ստեղծված ճնշմանը, նրա վայր ընկնելու ն պահեստավորման ժամանակ առաջացող հարվածներին: Քիմիական ազդեցություններիցպւսհպանումը ենթադրումէ շրջակա միջավայրի հետ անցանկալի քիմիական ռեակցիաների կանխումը: Սննդամթերքիհամար դա առաջին հերթին նրա պաշտպանումն է օդի թթվածնից: 1.2.

Տրանսպորտային ֆունկցիա

Տրանսպորտային ֆունկցիա ասելով հասկանում ենք փաթեթի հարմարավետ տեղափոխմանունակությունը տվյալ տրանսպորտային միջոցով, կայունությունը սահքի նկատմամբ, համատեղ փաթեթավորման հատկությունը, օգտագործման հարմարավետությունը: ջ

Տարբերում են տրանսպորտի հետնյալ տեսակները` վերգետնյա, ջրային ն օդային: Վերգետնյա տեսակներից են երկաթգծային ն ավտոմոբիլային տրանսպորտը, ջրային` ծովային ն գետային տրանսպորտը, օդային`ավիացիոն ս տիեզերականտրանս-

պորտը:

Տրանսպորտային ֆունկցիան ենթադրում է փաթեթավորկոնստրուկցիայի օպտիմալացում` կախված տրանսպորտի առավել ռացիոնալ տեսակից, տեղափոխման երթուղուց ն փաթեթավորող նյութի հատկություններից:Կարնոր գործոն է համարվում բարձող տրանսպորտային միջոցի օգտակար մակերեսի առավելագույն օգտագործումը: Տեղափոխվող փոխադրաբեռի խմբաքանակի համալրման ժամանակ պետք է հաշվի առնել, որ կան համատեղելի ն անհամատեղելի փաթեթավորողնյութեր: ման

1.3.

Գովազդային ֆունկցիա

Փաթեթավորումն ազդում է ապրանքի սպառման վրա, այլ կերպ ասած` օգտագործվում է որպես սպառման շուկային ներկայացվող միջոց: Փաթեթավորումը պետք է լինի ոչ միայն գեղեցիկ, հիշվող, այլ նան եզակի ու մրցունակ` դիզայնի, ձների, գույնի առումով: Փաթեթավորող նյութերը, որոնցումառաջարկվումէ արտադրանքը, պետք է ունենան բարձր ֆունկցիոնալ հատկություններ, լինեն գրավիչ ու յուրօրինակ: Յուրօրինակությունը բնութագրվում է փաթեթավորմանդիզայնի կարնեորագույնտարրերով ձնով, նյութովնգույնով: Ապրանքի փաթեթավորումը պետք է լինի անփոփոխ Կ հեշտ ճանաչվող: Գովազդային գործակալությունները պետք է արտահայտեն իրենց վերաբերմունքը մոդայի նույնիսկ չնչին փոփոխության դեպքում` ուշադրությունն ուղղելով ապրանքի այս կամ այն հատկությանը, ինչպես նան օգտագործելով բոլոր հնարավոր տպավորիչ գործոնները: Փաթեթավորմանդիզայնը պետք է հաճախակի չփո փոխվի, քանի որ գնորդը սովորում է դրան: Ապրանքի բնութագիրը պետք է համապատասխանիփաթեթավորմանվրա գրված տեքստիննցուցադրմանը: Այդ պատճառով փաթեթավորման դիզայնը պետք է ստեղծվիհեռանկարայինհաշվարկով ն ներառիհենց այս պահինը ն մշտականը, մոդայիկը ե դասականը, ժամանակակիցըն ավան-

դականը:

1.4.

Չափորոշ, օրենսդրական ֆունկցիա

Շատ

երկրներում կա հատուկ օրենսդրություն, որով խստորեն կարգավորումեն այն պահանջները,որ ներկայացվում են փաթեթավորման բաղադրամասերինն խառնուրդներին, որոնք մեծ քանակովկարող են թափանցել մթերքի մեջ ու վնասել սպառողի օրգանիզմը: 1.5.

էկոլոգիականֆունկցիա

Վերջին ժամանակումշատ կարնոր են դարձել հիգիենան, կրկնակի օգտագործումը, հարմար օգտահանումը, էկոլոգիան: Առաջանումէ օգտագործված փաթեթավորման միջոցներիոչնչացման հիմնախնդիրը, որը պայմանավորված է բնական պաշար ների` լույսի, ջերմության, խոնավությանկողմիցյուրացման դանդաղությամբ: Հատուկ խնդիրներկան՝ կապված պոլիմերային նյութերի յուրացման հետ, որը հասնում է մինչն 80 տարվա: Օգտագործվածփաթեթավորված միջոցներիէկոլոգիական հիմնախնդիրները լուծվում են տարբեր եղանակներով՝այրում ֆիլտըրերի օգնությամբ,փաթեթավորման թափոններիուտիլիզացիա, ուտելու համար պիտանին ինքնաքայքայվող փաթեթավորող նյութերի մշակում ն օգտագործում, սպառողական տարայի բազմակի օգտագործման մեծացում: Թափոններիայրումը առավել լայն տարածվածեղանակներից է: Պոլիմերայինթափոններնայրում են ջերմային էներգիայի ստացման համար: 2 տ պոլիմերայինթափոնները,ըստ ջերմատըվության ունակության, համարժեք են 1 տ չվերամշակված (հում) նավթին: Սակայն այս մեթոդը էկոլոգիապես անբավարարէ. այրման ընթացքում առաջացող գազանման տարրերը աղտոտում են մթնոլորտը,իսկ ֆիլտրերի Կ այլ մաքրող համակարգերի օգտագործումը թանկացնումէ գործընթացըն ցանկալիարդյունք չի տալիս: Թափոններիուտիլիզացիա: Զարգացածերկրների փաթեթավորմանբալանսում, պոլիմերայիննյութերի մասնաբաժնի աճին զուգընթաց, առաջ եկավ ուտիլիզացիայիարդյունավետ մեթողների մշակման հարցը: Շատ երկրներումստեղծվել ե մշակվում են փաթեթավորման թափոններիուտիլիզացմաննոր համակարգեր:

Գործնական առումով օգտագործված տարայի ուտիլիզացման խնդիրը ամենից լավ լուծված է Գերմանիայում, որտեղ գործում է բնակչության կողմից տարայի տեսակավորման համակարգը:Քաղաքացիները օգտագործված տարան տեղավորում են առանձնացված կոնտեյներների մեջ, որոնք նախատեսված են նյութերի որոշակի տեսակներից պատրաստված տարաների համար: Թափոնների ուտիլիզացման եղանակներից է փաթեթավորման թափոնների ջերմային քայքայումը մինչն ելակետային հումքային մթերքները հետագայում նրանցից նոր պոլիմերային ապրանքներ ստանալու նպատակով: Հայտնի են փաթեթավորումներ, որոնք աշխատում են ըստ հետնյալ թափոնների հասխեմայի՝ վաքում-ապապոլիմերացում-մոնոմերի մաքրում-պոլիմերացում: Սակայն նրանց ներդրումը սահմանափակ է տեխնիկական բարդությունների ն անբավարար արդյունավետությանպատճառով: Ուտելու համար նախատեսված փաթեթավորումն օգտագործվում է սննդամթերքի հետ միասին: Այն պատրաստվում է դյուածխաջրեր. րամարս սննդային բաղադրիչներից (սպիտակուցներ, գլիցերինատ ն այլն), ջրալույծ ոչ թունավոր նյութերից (ցելյուլոզի եթերներ, պոլիսպիրտներ Ա այլն): Առավել հաճախ, որպես ուտելու համար նախատեսված թաղանթներն ծածկույթներ, օգտագործում են հետնյալ բաղադրիչները ամիլոզային կրախմալ, գլյուտեն, պեկտին, վոսկայինբաղադրիչներ ն այլն: Այդպիսի ծածկույթներից չեն զիջում պոլիէթիլենին, շատերը թթվածնաթափանցելիությամբ սակայն դրանք ոչ բոլորն են ջրակայուն, թեն այդպիսի ծածկույթների հիգիենիկությունը ն էկոլոգիական կատարելությունը գրավում են հետազոտողներիուշադրությունը: Ինքնաքայքայվող փաթեթավորումնստացվում է պոլիմերային նյութի կազմի մեջ միկրոօրգանիզմների կողմից կենսաքայքայվող նյութի (կրախմալ) կամ ֆոտոսենսիբիլիզատորների ներմուծումով: Միկրոօրգանիզմների կամ արնի լույսի ազդեցությամբ այսպիսի փաթեթավորումներըքայքայվում են` անջատելով էկոլոգիապես մաքուր նյութեր: Նրանց քայքայման ժամկետն այնքան էլ երկար չէ (սովորաբար մինչն 6 ամիս): Վերադարձվող տարան տարածված է շատ երկրներում: Կիրառելի է ՔԷ՛Լ-ից պատրաստվածոչ ալկոհոկային խմիչքների համար նախատեսված 1-2 լ տարողությամբ տարան, որը կայուն է, հիգիենիկ, դիմացկուն, հնարավոր է օգտագործել մինչն 100 անգամ: 2)

1.6.

ոչ

Տեղեկատվականֆունկցիա

Փաթեթավորման տեղեկատվությունը լինում է պարտադիր պարտադիր` ինքնակամ: Պարտադիր տեղեկատվությունը

պարունակում է ապրանքի հիմնականտեխնիկական բնութագիրը, օրինակ` հիմնականբաղադրամասերի ցանկը, օգտագործման ն պահպանման եղանակը,նախազգուշացում վտանգից ն այլն: Ինքնակամ տեղեկատվություն են գովազդը, ձնագեղարվեստական վորման տարրերը:

Փաթեթավորումը կատարումէ նան տեղեկատվության Լըրիչի դեր, որը վերաբերումէ նրա մեջ պարունակվողմթերքին ն հենց իրեն: Այդպիսիտեղեկություններ են մթերքի սպառողական նրա արտադրողի մասին տվյալները, հատկությունների, անվտանգ շահագործմանը, այդ թվում` տեղափոխմանը,

օգտագործ

ուտիլիզացմանըներկայացվող պահանջները,ինչպես նան արտադրողների ն փաթեթավորման հատկությունների, այդ թվում` կա միջավայրիէկոլոգիական անվտանգության մասին տվյալները: ն Տրանսպորտային սպառողական տարաները պետք է ունենան ն զգուշացնող սահմանափակող գրություններ, որոնք կաեն նոնակարգում համապատասխան գործողությունները, ինչպես նան

շրջա-

հանձնարարականներ տարան ճիշտ

բագելու

վերաբերյալ:

Ապրանքի անվտանգշահագործմանվերաբերյալ սպառողի տեղեկատվության պահանջիբավարարումըհամարվումէ զարգացած սպառողի բնութագրերից մեկը, ն այդպիսի

տեղեկատվ

յունը հաճախ տրվում է տարայի վրա արված դրոշմանշման ցով: 1.7.

միջո-

Շահագործմանֆունկցիա

Շահագործման ֆունկցիան կանխորոշում է փաթեթինկատմամբ վերաբերմունքը դասավորման ընթացքում, կ սպառումը, նան տեղափոխումը սպառողի համարհեշտ ու հարմար օգտագործումը:

պահպանումը

Տարայի Գլուխ. 2.

նԼ միաթեթավորման դասակարգումը

Տարա հասկացությունըենթադրում է փաթեթավորմանհիմնական տարրերը: Այն արտադրանք է մթերքի տեղաբաշխման համար: Եքե տարան կարող է ինքնուրույն իրականացնել փաթեթավորմանը ներկայացվող պահանջների ողջ համալիրը, ապա այն կարելի է անվանել փաթեթավորում: Տարան ն փաթեթը, ըստ նշանակության, ըստ նախնական տեսքի պահպանմանունակության, դասակարգումեն հետեյալ հիմնական հատկություններով 1. Ըպտ նշանակության տարան լինում է սպառողական,տրանսպորտային ն արտադրական: ա ) Սպառողական տարան նախատեսված է ապրանքի է գնի մեջ: Այն տեղափոխվում է վաճառքի համար ն մտնում ն Սպառողական տարան տրանսպորտային տարայով է պաշտպանեն արտադրանքը փաթեթավորումը պետ, չորացումից, այրտահոսելուց, ձնափոխվելուց, փչանալուց ե տեսակները կախված են կորուստների այ թափվելուց :

ն փաթեթավորվող արտադրանքիհատկություններից

դասավորությունից, օգտագործվող նյութից. պատրաստման եղանակից, տեղափոխման,պահպանմանպայմաններից ն այլն: Այն ունի սահմանափակ քաշ, տարողություն ն չափսեր: ժամանակակիցսպառողականտարայի զանգվածային արտադրությունում թղթյա բաժակներըն բանկաներըփոխարինվում են ձնավորված պոլիմերային բաժակներով ու բանկաներով, որոնց պատրաստման տեխնոլոգիական հնարավորությունները զգալիորեն

մեծ են:

Տարբեր ձնի ու չափսերի պոլիստիրոլից բաժակները ն բանկաներըպատրաստվում են հենց բաժնեծրարող-փաթեթավորող ավտոմատներում թթվասերի, մայոնեգի, սոուսների ն այլ մթերքների տարայավորման ընթացքում: է ԲՔ»Ց"՞Արտադրական՝ տարան նախատեսված ձեռնարկության ներսում արտադրանքի տեխնոլոգիական, պահպանմանն առանձին տեխնոլոգիական գործողությունների կատարմանհամար: Գ) Տրանսպորտային տարան ստեղծում է ինքնուրույն տրանսպորտայինմիավոր ն կարող է պատկանել արտադրանքի

գործընթացին մասնակցողցանկացած ստեղծման կազմակե ոթյար րանսպորտային տարան նախատեսված է արտադրանքի

ե տեղափոխման, ն. պահեստավորման

պահպանմանհամար: Այն

կարող պատկանել ցանկացած գործընթացին: է

է Հրջանառության

ձեռնարկության, որը մասնակցում

Տրանսպորտային տարան պայմանականորեն կարելի է դահետնյալ հատկանիշների՝ շներ

սակարգելըստ -

Օգտագործման բազմակիության՝ միանգամյան բագմա-

շրջանառու,

ժափսերիկայունության՝կոշտ ն փափուկ, արտադրանքի`հեղուկ, սորուն մթերքներ,

փաթեբավորող ատային ծանրություններ,

պատրաստման

եղանակի`եռակցված,սոսնձված, փչովի, մամլված,ջերմաձնավորված, թխված, յութի ԲԷ, ՔԲ, ՔՏ նայլն, ԻՄԸ, ամփոփության՝ քանդույի, չքանդվող: Տրանսպորտային տարան լինում է կոշտ ն փափուկ:Որպես կոշտ տրանսպորտային տարա լայն կիրառությունեն ստացել տարբեր տեսակիվաճառարկղերը, արկղերը,տակառները,բուրավետացված ներդիրներըարկղերի համար, ծալովի պոլիմերային արկղերը ե պենոպլաստների օգտագործմամբ հատուկ տարան համար: ՛ սպորտային տարայի կարիքունեն հատկապես ագրոա ԻԻ համալիրի բոլոր բնագավառները. պա-

լցակաղապարված,

հրտադրանքի տեղափոխման արե ոը աբերական կազմում հարյուրավոր մլն Վերւ արինեին ցին անամբ պլաստմասսայե տարայի տեսակը փոխարիէ

հատ:

այս

նելու եկավ ավանդականնյութերից պատրաստված տարային: Կո շտ տրանսպորտային պոլիմերայինտա րան օժտված է բարձր ամրությամբն դինամիկծանրությունների նկատմամբբավականադիմադրությամբ, չի պահանջում համակարգային նորոշահագործմաներկար ժամկետով,հուսա-

աիր

աւ Լիորեն, ամե

ունի

պանու

արտադրանքը

արտաքին ներգործությունից, լի արտաքին տեսք: Նրա պատրաստման համար օգտա-

գործվող ջերձապլաստներից կարելի է ստանալ տարբեր ձեի ն կառուցվածքի տրանսպորտային տարա, ինչը ապահովումէ արտադրանքի ռացիոնալտարայավորումը: Ամրությանշնորհիվ տարան

յարուսի՝ պահեստակարող է հեշտությամբդարսակվելմի քանի մակերես` առանց նվազագույն վորման ժամանակ զբաղեցնելով

լրացուցիչ սարքերի:

պարկերը,պատյանկոնտեյներները ծալովի փափուկ ները (ծածկոցները),ներդիրները, տարա տրանսպորտային Փափուկ

են

փաթեթավորումը: պատրաստված ջերձանստեցնող թաղանթից են տարբեր տեսակի սորուն օգտագործվում Պարկերը լայնորեն ու մթերքների,քիմիականպարարտանյութերիթունաքիմիկատնեն այլնի ներկանյութերի մթերքների, րի, սերմերի, հատիկավորված համար: ու պահպանման տեղափոխման են սորուն, հատիօգտագործվում Փափուկ կոնտեյներներն ու Ժակավորված,հատային ն հեղուկ մթերքներիտեղափոխման են ֆանեհամար: Նրանք փոխարինում մանակավոր պահպանման են բեռնեն կարող պարկերին տակառներին, րայից թմբուկներին, կամ ջրային տրանսպորերկաթուղային րով լցված տեղափոխվել գործոէ տով: Նրանց կիրառումը նվազեցնում փաթեթավորման է տալիս ն հնարավորություն աշխատատարությունը ղությունների մեքեաշխատանքների բեռնավորման-բեռնաթափման ապահովել փափուկ նայացումը: Պոլիմերայինթաղանթներիցպատրաստված վիէ, դատարկ որ այն տարայիառավելությունն տրանսպորտային ն քիչ տեղ է զբաէ ճակում դա հեշտությամբպահեստավորվում ժամանակ: տեղափոխումների ղեցնում վերադարձման տարա տրանսպորտային ժամանակներումորպես Վերջին թաղանթներից լայն կիրառությունեն ստանում ջերմանստեցնող

փաթեթները: պատրաստված տարան երբեմն (հիմն տրանսպորտային Սպառողական

անվանումեն բաշխիչ, քանի որ այն նականում արտասահմանում) կետերի միջոցովարտադրող նախատեսվածէ ապրանքաբաշխիչ տեվայրը ապրանքների մինչն նշանակության ձեռնարկությունից

ղաշարժմանհամար:

տարայի հատուկ տեսակ են համարվում Տրանսպորտային են տարասար-

Ն կոնտեյներները, որոնք կոչվում վաճառարկղերը տակդիրները,որոնեն պատկանում քավորումներ:Դրանց թվին ն ցում ապրանքը արտադրող ձեռնարկություններից պահեստնեմանրածախ րից միանգամիցհասցվում է ինքնասպասարկման օգՏարասարքավորումների խանութներիվաճառադահլիճները:

տագործումը մեծ հարմարավետություններ է ստեղծում ինչպես մթերքներիտեղափոխման,այնպես էլ նրանց իրացմանժամանակ: Վաճառասրահում այսպիսի արկղային տակդիրը կատարում է առնտրային սարքավորման դեր ն փոխարինում է դարակաշարերին, վաճառասեղաններին,վաճառադարակներին:Մա թույլ է տալիս բացառել ապրանքաշրջանառությանշղթայում բավականաչափ աշխատատար մի օղակը՝ ապրանքների ընտրությունը պահեստում մանրածախ խանութների պատվերով. այս աշխատանքը տվյալ դեպքում փոխանցվում է գնորդներին:Վերացվում է նան այլ գործողությունների մի զգալի շարք` դարակաշարերին վաճառասեղաններիդարակների վրա ապրանքներիտեղադրումը, նրանց վրա գներ փակցնելը, ինչի շնորհիվ արագանում է ապրանքների առաքումը, կրճատվում են շրջանառության ծախսերը, փոքրանումկորուստներըապրանքների փչացումից ն, վերջապես, ավելացնում եկամուտը առնտրում: Տակդիրների օգտագործումը բավական հարմար է բանջարեդենի, մրգերի, մսի, ձկնեղենի առետրի համար: Տակդիրները հեշտությամբ դարսակվում են ինչպես աշխատանքային,այնպեսէլ ծալված վիճակում, առանձնանում են փոքրըսեփականքաշովն երկարակեցությամբ, հեշտությամբ ստերիլիզացվում են տաք ջրով Ա գոլորշիով: ԼԾՔԷ-ից պատրաստվածտակդիրներըբազմազանեն իրենց կառուցվածքով ն չափսերով, դիմանում են մինչն 1.4210"Ն ստատիկ դիմադրությանը: Պահեստային արկղային տակդիրներ պատրաստվում են ճնշման տակ լցակաղապարման եղանակով: Տակդիրների չափսը պլանում՝ 1000241200 մմ է, ներքին բարձրությունը՝ 600 մմ, արտաքին (գաբարիտային) բարձրությունը` 750 մմ, բարձրությունը ծալված վիճակում կազմում է 305 մմ: Վնասված մասերի փոխարինմանհնարավորությունն ապահովելու համար բոլոր կողային պատերը արվում են հանովի: Սննդամթերքըառնտրի ցանց հասցնելու փուլում կարնոր դեր է հատկացվում տրանսպորտայինտարային:Հենց այդ տարայի օգնությամբ պետք է ապահովվի սննդամթերքիառաքումըբնակչությանը նվազագույն կորուստներով: Պոլիմերային տրանսպորտային տարայի խնայողականությանբարձրացմանարդյունավետ եղանակ է համարվում նրա առավելագույն ունիֆիկացումը ն ստանդարտացումը:

Ըստ չափսերի` տրանսպորտային տարան լինում է փոքր մմ սահմաններում գաբարիտային, որի չափերը 1200»41000»1200 են, ն խոշոր գաբարիտային, երբ չափերը գերազանցում են նշված

սահմանները:

Ըստ օգտագործման բազմակիության, տրանսպորտային տարան կարող է նախատեսվածլինել մեկ ն բազմակի օգտագործման համար: Մեկ անգամ օգտագործվող տարան նախատեսվածէ նրա միանգամյա օգտագործման համար: Բազմակի օգտագործման է համարվում այն տարան, որի դիմացկունության ցուցանիշները հնարավորություն են տալիս այն բազմակի օգտագործել: Ընդ որում, արդեն օգտագործված տարան, որը նախատեսված է Արկնակի օգտագործման համար, կոչվում է հանձնվող տարա, իսկ իրավաբանորենկոնկրետ ձեռնարկությանը պատկանող ն վերադարձման ենթակա տարան կոչվում է ինվենտարայինտարա: Բազմակի օգտագործման, այդ թվում նան ինվենտարային տարայում պահվող արտադրանքի ստացման ժամանակ արտադրանքըսպառող ձեռնարկությունը հրացնողներին վճարում է նրա գրավային

արժեքը:

Ըստ.նախնական տեսքիպահպանման ունակության՝

տարան լինումԷկոշտ,կիսակոշտ ն ւիափուկ:

ա) Կոշտ տարան պահպանում է հատուկ մեխանիկական ազդեցություն ն ունի ստաբիլ չափսեր, լցման ժամանակ չի փոխում չափը ն ձնը: Այն լինում է տրանսպորտային ն սպառողական: Կոշտ սպառողական տարա են մետաղյա ն ապակյա բանկաներն ու շշերը: Կոշտ տրանսպորտային տարա են տարբեր պլաստմասսայից, փայտից ն ֆաներայից պատրաստված արկղերը, ծալքավորված խիտ ստվարաթղթից արկղերը, տակառները,

տափաշշերը, պլաստիկատիցարկղերը, տարողությունները:

Պլաստմասսայե արկղը տրանսպորտայինտարայի ժամանակա-

կից ն առավել հեռանկարային տեսակներից է: Այն թեն ունի փոքր սեփական քաշ, սակայն շատ ամուր է ն կարծր, երկարակյաց է, քանի որ նրանում չկան միացություններ ն կոռոզիայի չի ենթարկվում, օժտված է սանիտարահիգիենիկ բարձր հատկություններով, ունի խիստ միանման չափեր ու ձն, տարբեր մթերքների ն ապրանքների համար գործնականորեն ցանկացած կոնստրուկտիվ լուծումներ ն կոնֆիգուրացիաներ ստանալու հնարավորություն:

Պլաստմասսայե արկղերի կոնստրուկցիաներում նախատեսվում են ֆիքսված կամ շարժական բաժանիչներ, հեշտ դրվող արկղեր, պաշտպանիչ կնիքով կնքող կափարիչներ,ուժեղացված հատակ, ծակոտած կամ կողավոր պատեր, հատուկ տեղեր տարՆ պիտակներիհամար, այլ բեր համակարգերի կոնստրուկտիվնորարարություններ, որոնք ապահովում են արտադրանքի օգտագործման հարմարավետությունը, ամրությունը, երկարակեցությունը, լավ պահպանումը: Ընդունված է արկղերը մասնագիտացնել ըստ նշանակության. մսամթերքի ն ձկնամթերքիարտադրության, հացաթխման ն հրուշակեղենի արտադրության, այզեգործության Կ բանջարաբուծության ն այլ բնագավառների համար: Միաձույլ, հարթ, ամբողջական պատերովու հատակովարկղերը, որ նախատեսված են մսամթերքի, ձկնամթերքին սննդամթերքիայլ տեսակներիհամար, թողարկվում են 18-68 լիտր ներքին ծավալով, 1.4-3.0 կգ սեփական քաշով: Բանջարեղենին մրգերի համար նախատեսվածծակոտված արկղերն ունեն 30-50 լիտր ծավալ ն 14-18 կգ սեփական քաշ, իսկ ծակոտված վաճառարկղերը`11.5-22 լիտր ծավալ ն 0.29-1.3 կգ քաշ: Արկղերըն վաճառարկղերըձուլվում են պոլիէթիլենից ն պոլիպրոպիլենից, համապատասխանում են սանիտարահիգիենիկամենաբարձրպահանջներին,ենթադրում են բազմակի, երկարատնօգտագործում ն նմանատիպարտադրանքի կըրկնակի արտադրման հնարավորություն:Պլաստմասսայեարկղերի չափերի համակարգը, մմ ն 10001200 որը հիմնված է 80041200 մմ պլանի բեռնային տրանսպորտային միավորի մոդուլի վրա, հնարավորություն է տալիս մեկ կրկնատակիվրա հարմար ու ամուր փաթեթավորել տարբեր տարողության ն չափսերի արկղեր: Տակառներ: Կոնստրուկցիայիպարզության, պատրաստման տեխնոլոգիականության, տրանսպորտավորման ցանկացած պայմաններում տարայավորված արտադրանքի լավ պահպանման ունակության ն կրկնակիմշակման հնարավորության շնորհիվ տարայի այս տեսակը պահպանեցիր ավանդական տեղը փաթեթավորման բնագավառում: Պոլիմերային տակառները(ըստ ԳՕՍՏ 24463-80) ձուլված են ցածր խտությամբ պոլիէթիլենիցն ունեն կոնաձն իրանի տեսք, որը վերնի մասում սահուն կերպով վեր է ածվում երկար, նեղ անցքի (բկանցքի), որը փակվում է պտուտւսկվող կափարիչով: Կար15

ծըրությունտալու համարիրանիվրա

արված են

հասօղակաձծն

տացումներ: Վերնի մասում` բկանցքի մոտ, հատուկ ելուստների վրա ամրացված են երկու հոդակապաձն բռնակներ: Պոլիմերային միացյալ տակառներըթողարկվում են 30-200 դմ՝ տարողությամբ: Նախատեսված են հեղուկ, ծորուն ն փոշիանման մթերքների տեղափոխմանու պահպանմանհամար: են սպառողական տարան, որը բ) Կիսակոշտ տարա բաժնեծրարմանժամանակ ապահովում է նախնական տեսքը ն նկատկայուն է չնչին մեխանիկականծանրաբեռնվածությունների է թիթեղային թղթից, փափուկ խիտ մամբ: Այն պատրաստվում ստվարաթղթից ն պոլիմերային կոմբինացված նյութերից: Այս տեսակից են տուփերը, կապոցները, բաժակները ն բանկաները, սափորները Ա խողովակները (նկ. 2.1), պոլիմերային շշերը (նկ.

2.2):

Նկ.

2.1.

Պոլիմերային վաճառարկղեր

Ներկայումս այս տիպի փաթեթներիհնարավորությունները զգալիորեն ընդլայնվել են նոր ժամանակակից կառուցողական լուծումների շնորհիվ (Տետրա բրիկ, Տետրա ռեկս, Տետրա տոպ, Տետրա ցինգ ն այլն), որոնք նախատեսվածեն նրանցում մրգահյութերի, առանց գազի հյութերի, հանքային ջրի, գինու, սուրճի,

թեյի,բուսական յուղի, սոուսների ն ապուրների փաթեթավորման

համար: Ավանդական կարելի է համարել Տետրա ռեկսի փաթեքները: Նրանք կարող են ձնավորել կա՛մ հարթ ձնավորված կիսահումքերից, կամ փաթեթավորվող նյութի գլանափաթեթից: Կիսահումքից ձնավորվում է փաթեթը,այնուհետն նրա հատակինդրվում է կարը: Դրանից հետո փաթեթը լցվում է հեղուկով Տետրա ռիկսի հատուկ ավտոմատի օգնությամբ, ձնավորվում ն ամրացվում է բկանցքը` առաջացնելով երկթեք ծալք, որը հեշտացնում է փաթեթի տեղափոխումը: Տետրա ցինգ փաթեթներնունենյուրահատուկ ձն, պատրաստվումեն պենոպոլիստիրոլ նյութի գլանափաթեթից, որը թեթն ն ճկուն նյութ է` օժտված գերազանց ջերմամեկուսիչ հատկություններով: Այս փաթեթներնօգտագործվում են կաթի, այլ կաթնամթերքների,հյութերի, գինիների տարայավորման համար: Վ`արմարավետփաթեթավորմաննորագույն մշակումներից մեկն է համարվում տետրա տոպ փաթեթը, որն ստեղծվել է «Տետրա-պակ» կոնցեռնի ձեռնարկություններից մեկում ն կոչվում է «ստվարաթղթե շիշ»: Փաթեթը պատրաստված է փափուկ ստվարաթղթի գլանափաթեթից, որը լամինապատված է պոլիէթլենային թաղանթով: Տետրա տոպ ւիաթեթիառանձնահատկություննայն է, որ այն ներառում է շշերի դրական հատկությունները ն շատ հարցերում գերազանցում է նրանց: Տարբերվում է զգալի ամրությամբ, լայնական կտրվածքում հարմարավետ կլորացված ձնով, գերազանց դիմացկունությամբ ն, որ շատ կարնոր է, ունի բավական հարմար հարմարանք բաց թողնող անցքի բացման ն փակմանհամար: Փաթեթը նախատեսված է բացառապես պաստերիզացված կաթի համար ն արտադրվում է 0.25, 0.5 ն 1.0 լիտր տարողությամբ: Սպառողականտարայի կիսակոշտ տիպին կարելի է դասել նան կողքային ծալքերով զոդված փաթեթներիտեսքով, ինչպես նան կանգնած սափորի տեսքով կոմբինացված նյութերից պատրաստված յուրօրինակ մշակումները: ՔԷ / ՔՃ / նրբաթիթեղ / ՔՔ փաթեթը բաղկացած է 4 շերտից: Ներբազմաշերտ կոմպոզիցիայի քին շերտը` ՔՔ, ապահովում է չեզոքությունը մթերքի նկատմամբն լավ զոդվածությունը, հաջորդ շերտը` ՔՃ, ապահովում է բարձր ամրությունը, նրբաթիթեղը` արգելքային հատկությունները, իսկ ՔՔ՛1-ը՝ տպագրությանհեշտ ընդունումը:

Պտուտակային խցանմամբփաթեթներըբավական ամուր

նպատակով:Առավել տարածվածեն ՔՔ՛Ր շշերը՝ 0.3, 0.5, 1.0, 2.0, լիտր տարողությամբ: Ներկայումս այդ նպատակովհաջողությամբ օգտագործում են պոլիկարբոնատը:Այս նյութից պատրաստվածնրբագեղ շշիկներն օգտագործվում են երեխաների համար նախատեսվածպաստերիզացված կաթի լցման համար, իսկ բազմակի օգտագործման 10-20 լիտրանոց շշերը` գարեջուրը, հանքային ջուրը տեղ հասցնելու համար: Փչովի պոլիմերայինտարայի կատարելագործմանառավել հեռանկարային ուղղություններից է համարվում բազմաշերտ (3-7 շերտ) շշերի ստեղծումը, որոնք պատրաստվում են սոէկստրուզիայի ն փչովի ձեավորման մեթոդով: Դա աւպահովումէ շատ լայն հնարավորություններ բացառապես մ բարձրորակպոլիմերային փչովի տարայի ստացման ն նրա մեջ գործնականում ցանկացած սննդային հեղուկների, այդ թվում` կոնյակի, գինու, ալկոհոլային ն գազով հագեցած հյութերի լցման նպատակով օգտագործելու համար: Տարայի այս տեսակի զարգացման այլ հեռանկարներից են նրա ձնի, արտաքինտեսքի, օգտագործմանհարմարավետության: գ) Փափուկ տարան օգտագործվում է տարբեր ձների ն ագրեգատային վիճակի մթերքների 6բաժնեծրարման ու ն պահպանման համար համարվում է ՛փիհաթեթավորման ամենատարածված ձնը։ Փափուկ տարայի ամենակարնոր առավելություննէ նրա աննշան քաշը ն ամենացածրարժեքը, այդ պատճառով այն առավելապես նախատեսված է մեկանգամյա օգտագործման համար: Փափուկ տարան հարմար է, պլաստիկ, ամենօրյա օգտագործմանհամար: Առավելտարածվածփափուկ սպառողականտարա են համարվում տոպրակները, որոնց հիմնական կոնստրուկտիվ հատկություններից են՝ կողային երկայնական ծալքերի ն երկայնակի կարերի առկայություն, պարկիհատակի ձնավորում, պարկիվերնի մասի ձնավորում, լրացուցիչ հարմարանքներիառկայություն: Կախվածօգտագործվողնյութից` տարան լինում է փայտե, մետաղական, ապակյա, թղթե, պոլիմերային, կոմբինացված: ն 3.0

ենԱ»Արնի շարք դեպքերում, րւդիմանում ձեռնարկություններում հատկապես ք արդյունավարող վետ օգտագործվելմետաղյա փոխար վում բանկաների ձնավո կԱ Կապողի կր բոնատով: ագիոմի " Լենի" րին,

ռար սար

ոչ

օգտա

մեծ

են

պոլրէթիլենրց

հա

լցնողի այդպիսի համատեղությունը հնարավորություն տվեց ողէլ էլաստիկ ն բ բավական ամուր ու կոշտ արստեղծել լավ ձն ձնավորվող ժամանակ այդ տադրանք: Շատ կարնոր է, որ է: քայքայվում նյութը բավականաչափ ե պոլիպրոպիլեՊոլիէթիլենտերեֆտալատից, այամ երի պատրաստվածփչովի շշ նից, պոլիկարբոնատից ի չափերի բնութագրվումէ տարբեր կան արտադրությունը անսահգործնականում շշերի ու տարողությունների մանափակհնարավորություններով:

ուտիլիզացման

Պոլիմերային շշեր:

ստեղծման

րի Նձնե ի

ո:

Նկ.

ԿԵյԻ՝

2.2.

Հանա

Պոլիմերայինշշեր

հիանալի հատկություններըն Պոլիէթիլենտերեֆտալատի նրա համեմատաբար ցածր ինքնարժեքը ապահովեցիննրանից պատրաստվածշշերի Ա տարողություններիլայնածավալ կիրառումը` նրանցում տարբեր տեսակի սննդային հեղուկների լցման

».

աստիճանից`տարան լինում է բաց, Կախվածհերմետիկության փակ, ոչ հերմետիկ,հերմետիկ: կատարումից`տարբերում են՝ քանդոԵլնելով կոնստրուկտիվ վի, ոչ քանդովի, ծալովի, կախվածպատրաստմանտեխնոլոգիատարա: Ելնեյից` եռակցված, կարված, փչովի, ջերմաձնավորված տարբերում են միանլով օգտագործմանհաճախականությունից` տարա: գամյա ն բազմակի օգտագործման տարայի կոնսսպառողական Ամենատարածվածփափուկ ն աղյուսակ 2.3-ում տրուկտիվ կատարումը ներկայացվածէ նկ.

Աղյուսակ 2. Փաթեթների կոնստրուկտիվ կատարումը

Փաթեթի անվանումը

էսքիզը

Հարթ, առանց կողային ծալքերի(ա), կողային ծալքերով

(բ)

| |

--Է-

2.1-ում:

րո "

ԿրՑ

Աո | ն | '

նին

նն հնին | :

ՐՐ

Խճբում

2.3.

| -

Փափուկ տարաներիտեսակները

Գ սորո

յ '

լբոթ)

ուօբ

Նկ.

Բարձիկային

(երԲարձիկային կայնակարային) փաթեթ`

առանց

կողային ծալքերի (ա), կողային ծալ(բ) քերով

Երկայնակի

Զո,

սո-

սընձված թղթե

որի փաթեթ, հատակը փակված է (խցանված էյ թեքի պտտման միջոցով

Թեքայինպոլիմերային թաղանթից պատ-

րաստված փա լայնական երկու կարերով Հարթ. գլանավոր թաղանթից փաթեթ երկայնակի ն երկու թեթ

Երկու

Լողոր

բնութագիրը

լայնակի կարերով

Չորսկարային

հարթ

Համառոտ

շերտից |

(ժապավենից) կազմված փաթեթ՝ պոլիմերային կամ կոմբինացված թաղանթից

ԻԿանգնած փաթեթ |

հատակի առանց կողային ծալքերի (ա), կողային ծալքերով (բ) ձնավոր-|

Թղթից

բազմաշերտ

կոմպոզիցիոն նյութերից

ՀՀ».

ՀՀ"

պատրաստված ծավալային

մամբ

փաթեթ Փաթեթ,որը պատրաստված

աաա

Փաթեթներ

կամ

հաստատուն

ային" ԱՐ.

հատակով

մեկ, զլանա

Թաաթան թայի

թեթից

ԱՈ

աթ

Փաթեթ օջերմային թաղանթից, ճակատաորը յին

մասերից

է ամրացված

հատուկ մետաղալարերի սեղ-

աաա

միչներով.

Գլուխ 3. Պոլիմերային փաթեթավորող նյութեր Սննդի արդյունաբերությունումորպես փաթեքավորող նյութեր օգտագործվում են թուղթը, ստվարաթուղթը,ապակին, տարբեր տեսակի թիթեղները,փայտը:

Սննդամթերքիփաթեթավորմանասպարեզում իրենց կարնոր տեղը պահպանած ավանդական նյութերի հետ մեկտեղ լայնորեն կիրառվում են պոլիմերային նյութերը, ինչը պայմանվորված է նրանց եզակի հատկություններով: Սննդի արդյունաբերությունում օգտագործվում են բնական ն սինթետիկծագման պոլիմերայինփաթեթավորողնյութերը: Բնական նյութերից են ցելոֆանը (վիսկոզային թաղանթը) ն եթերային ցելյուլոզները: 3.1.

Բնական պոլիմերային նյութեր

ա) Ցելոֆան: Ցելոֆանը համարվում է ամենաէժան

ն ամե-

սատարածված փաթեթավորողթաղանթային նյութը: Ցելոֆանե թաղանթի ձնավորումըկատարվումէ ցելյուլոզի քսանթագենատի, որը ցելյուլոզի ն դիտիոածխաթթվի բարդ եթեր է, մակարդման ե հետագա քիմիական քայքայման միջոցով: Այս գործողությունների ընթացքում ռեգեներացվածցելյուլոզին տալիս են երկար, բարակ պաստառի տեսք: Երկկողմանի կոագուլյացիայի հետնանքով ստացված թաղանթը խնամքով լվանում են, հեռացնում են քսանթագենատի քայքայման ժամանակ առաջացված ծծումբը ն անհրաժեշտության դեպքում սպիտակեցնում են: Այնուհետն նորից բազմակի լվանում են, տալիս են թղթի ձնե Ա չորացնում են: Ցելոֆանի արդյունաբերական տեսակները պարունակում են 101392 գլիցիրին, 710906 ջուր ն 74-7856 ցելյուլոզ: Ցելոֆանե թաղանթը կայուն է ճարպերինկատմամբ,ունի ցածր գազաթափանցելիություն: Նրա թերություններից են համարվում բարձր հիգրոսկոպիկությունը ն ուռչումը ջրում: Այդ պատճառով խոնավակայունության բարձրացման ն շահագործման հատկությունների (օրինակ` ջերմազոդվելիության)բարելավման նպատակով ցելոֆանե թաղանթները լաքապատում են: Այդ նպատակի համար որպես լաք օգտագործում են ցելյուլոզի եթերները, վինիլացետատը,սոլիվինիլքլորիդը: Մեծ գործնականնշանակություն ունի սովորականցե23

լոֆանի զուգակցումը լաքապատված ցելոֆանի կամ այլ սինթետիկ թաղանթային նյութերի հետ: բ) Եթերային ցելյուլոզներ: Ցելյուլոզի բարդ եթերները դիացետատը, եռացետատը,ացետոպրոպիոնատը,պոոպիոնատը ն այլն, համարվում են հեռանկարային, էկոլոգիապես անվնաս տարափաթեթավորողնյութեր: Ցելյուլոզի եթերների հատկությունները կախվածեն հիդրօքսիլ խմբերի տեսակներից ն տեղակալման աստիճանից,ինչպես նան պլաստիֆիկատորներիտեսակից ու քանակից: Ցելյուլոզի դիացետատը (.ՂՃԼ|) օգտագործվում է պլաստիֆիկացված նյութերի, սպառողական տարայի, թաղանթային նյութերի ն այլ արտադրանքների տեսքով: .ՂՃԱ-ի հիմքով թաղանթներնօժտված են հազվագյուտ հատկություններով ամուր են, ճարպակայուն, կայուն են բարձր ն ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ, ունեն բարձր թափանցելիություն, փայլ, ընդունում են կնիքը նե հեշտությամբ ներկվում են: Թեն զգայուն են խոնավության նկատմամբ, բայց գանկատմամբ օժտված են բարձր արգելակային զերի ն գոլորշու հատկություններով: Ցելյուլոզի եթերների հիմքով նյութերի հերմետիկացումը իրականացնում են կամ զոդմամբ՝ բարձր հաճախականությանբ հոսանքով, կամ սոսնձման եղանակով: Պլաստիֆիկատորի պարտադիր կիրառումը պահանջում է բավականաչափ զգուշություն պոլիմերի ն պլաստիֆիկատորի մակնիշի ընտրության ժամանակ սննդամթերքի հետ շփվող պոլիմերային նյութի շահագործման դեպքում: Ցելյուլոզի եթերների հիմք ունեցող նյութերը օգտագործում են բազմաշերտ նյութերի (լամինատների) արտաքին շերտի տեսքով` որպես մաշվածքակայուն ծածկույթ: /ՂՃԼԱ-իհիմքով ռուլոնային նյութերից ջերմաձնավորման մեթոդներով ստանում են տարբեր տեսակի ն չափսերի ւտռարաներ, որոնք պիտանի են լայն տեսականու սննդամթերքի (բարձրյուղայնությամբ, չոր, մրգաբանջարեղենային, սառեցված, հրուշակեղենային մթերքներ, մեղր, ջեմեր ն այլն) փաթեթավորմանհամար: Սինթետիկ պոլիմերային նյութերից են պոլիօլեֆինները, վինիլային պոլիմերները, պոլիստիրոլը ն նրա համապոլիմերները, պոլիէթիլենտերեֆտալատը), պոլիկարբոնատը, պոլիամիդները, կոմբինացված ն բազմաշերտ նյութերը:

3.2.

Սինթետիկպոլիմերների հիմքով տարւսփաթեթավորող նյութեր

3.2.1.

Պոլիօլեֆիններ

Սրանցիցամենահայտնիներնեն՝ ցածր խտությամբպոլիէթիլենը (ԼՕՔԷ), բարձր խտությամբպոլիէթիլենը (ԻՇՔԵ), ցածր խտությամբ գծային պոլիէթիլենը ԼԼՕՔԷ), պոլիպրոպիլենը ՔՔ), այլ մոնոմերներիհետ էթիլենի համապոլիմերները, պոլիբուտենը,

ն այլն: պոլի-4-մեթիլպենտենը ա) Ցածր խտությամբ պոլիէթիլեն (Լ՛ՇԲԷ): ԼԶՔՔ-ն արտադրության ն կիրառման ծավալով առաջատար տեղ է գրավում

աշխարհի բոլոր երկրներում: ԼՕԻԷ-ի հատկությունները բացառապես որոշվում են ճյուղավորվածության աստիճանով, որը բնութագրվումէ 100 ածխաօնային ատոմներինբաժին ընկնող ճյուղավորումներիքանակով: Շղթայի ճյուղավորվածությունը խոչընդոտում է ԼՕՔԷ-ի մակրոմոն նվազեցնում բյուրեղացման ասլեկուլի խիտ փաթեթավորմանը տիճանը, որը տատանվում է 55-7096 սահմաններում: Մյուս կարնոր ցուցանիշը, որի վրա ազդում է շղթայի ճյուղավորվածությունը,համարվում է փափկացման ջերմաստիճանը:ԼԶՔՔ-ի փափկացման ջերմաստիճանըբավական ցածր է ջրի եռման ջերմաստիճանից, այդ պատճառով էլ այս նյութը չի կարող օգտագործվել ստերիլացման ժամանակ եռման ջրի կամ գոլորշու հետ հպման համար: Ցածր խտությամբպոլիէթիլենը ճկուն, թեթնակի փայլատ, մոմանման նյութ է: Նրա խտությունը կարող է տատանվել 0.9160.935 գ/սմ5սահմաններում: Ցածր խտությամբ պոլիէթիլեններից պատրաստված թաղանթներըհեշտությամբ զոդվում են ջերմային զոդման ժամանակն առաջացնում են ամուր կապեր, թաղանթների սոսնձումըդժվարանումէ, սակայն հնարավորէ հատուկ սոսինձների հալույթների` հատկապես պոլիէթիլենի ն պոլիիզոբուտիլենի հիմքով խառնուրդներիօգտագործման ժամանակ: Ցածր խտությամբպոլիէթիլենային թաղանթներիվրա կընքումը կարելի է իրականացնելմի քանի եղանակով, միայն այն պայմանով, որ կատարվի նրա մակերնույթի նախնականմշակում քիմիականկամ ֆիզիկական մեթոդներով` նրա չեզոք, ոչ բնեռային բնույթի պատճառով: Ցածր խտությամբ պոլիէթիլենային թաղանք25

ները օժտված են այնպիսի հատկություններով, ինչպիսիք են ամրությունը ձգման ն կծկման ժամանակ, կայունությունը հատվածքի ն պատռվածքի նկատմամբ: Շատ կարնոր է, որ նրա ամրությունը պահպանվում է բավական ցածր ջերմաստիճաններում(60-ից 705Շ): Այս թաղանթները ջրա- ն գոլորշիաանթափանցեն, սակայն թափանցելի են գազերի համար, այդ պատճառով պիտանի չեն օքսիդացման նկատմամբ զգայուն մթերքների փաթեթավորման համար: Ցածր խտությամբ պոլիէթիլենային թաղանթներն ունեն բավական բարձր քիմիական կայունություն, սակայն ցածր կայունություն` ճարպերի ն յուղի նկատմամբ: Ցածր խտությամբպոլիէթիլենի մեջ օսլայի լցման ժամանակ կարող է ստացվել մի նյութ, որը հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես կենսաքայքայիչ -

նյութ:

բ) Բարձր խտությամբ պոլիէթիլեն (ԻՇՔԲ): Ի/ՇՔՔ-ին բնոգծային կառուցվածքը, կողային շղթաները առաջանում են, սակայն կարճ են ն դրանց քանակն այնքան էլ մեծ չէ: ԼՔՔՔ-ի հիմքով թաղանթներնավելի կոշտ են, քիչ մոմանման են շոշափելիս, ունեն բարձր խտություն (0.96 գ/սմ3) ԻԶՔՔ-ի հիմքով թաղանթների համեմատությամբ:Ամրությունըձգման ն սեղմմանժամանակավելի բարձր է, քան ԻԾՔՔ-ում, սակայն դիմադրությունըպատռմանըե հարվածին ավելի ցածր է: Մակրոմոլեկուլներիավելի խիտ փաթեթավորման շնորհիվ ԽՒԶՔՔ-ի թափանցելիությունը 5-6 անգամ ցածր է, քան ԷԼ(ԾՔՔ-ում: Ջրաթափանցելիությամբ Ի/ՇՔՔ-ըզիջումէ միայն վինիլքլորիդի ն վինիլիդենքլորիդի համապոլիմերներիհիքով թաղանթներին:Քիմիական կայունությամբ ԻԾՔՔ-ը նույնպես գերազանցումէ Ի։ՔՔ-ն (հատկապես յուղերի ն ճարպերի նկատմամբ կայունությամբ): գ) Ցածր խտությամբ գծային պոլիէթիլեն (ԼԼՇՔԲ): Սա իր կառուցվածքով նման է ցածր խտությամբ պոլիէթիլենին, սակայն ունի գծային կառուցվածք, միաժամանակ նան ավելի բազմազան ն երկար կողային ճյուղավորումներ: Ցածր խտությամբ գծային պոլիէթիլենի հատկությունները համարվում են միջանկյալ ԼԶՔՔ-ի ն ԻՔՔՔ-ի հատկությունների միջե: Սակայն ցածր խտությամբ գծային պոլիէթիլենը բնութագրվում է մոլեկուլային զանգվածում պոլիմերի չափամասերիավելի միատարր տարածվածությամբ (պոլիդիսպերսությամբ) ցածր րոշ է

խտությամբպոլիէթիլենիհամեմատությամբ: Ցածր խտությամբպոլիէթիլենի համեմատությամբ ցածր խտությամբգծային պոլիէթիլենի հիմնական առավելություններնեն ավելի բարձր քիմիական կացությունը, ավելի բարձր շահագործման հատկությունները ինչպես ցածր, այնպեսէլ բարձր ջերմաստիճաններում, բարձր կայունությունը ճաքման նկատմամբ, բարձրացված զգայողականությունը փորման ն պատռվածքինկատմամբ:Ցածր խտությամբգծային պոլիէթիլենըօգտագործվում է անթափանցձգվող ն նստեցնող ցածր թափանցելիությամբ թաղանթներիարտադրության համար: դ) Պոլիպրոպիլենը(ԹԹ) իր հատկություններով նմանվում է բարձր խտությամբպոլիէթիլենին, սակայն վերջինիցստարբերվում է ավելի պակաս խտությամբ,բարձր մեխանիկական ամրությամբ, ճարպա- ն ջերմակայունությամբ, սակայն պոլիպրոպիլենը սառցակայունությամբ զգալիորեն զիջում է պոլիէթիլենին: Պոլիպրոպիլենիկիրառման որոշիչ առավելությունըմյուս պոլիօլեֆիններինկատմամբհալման ավելի բարձր ջերմաստիճանն է (170"Շ), որն արտահայտվում է նրա հիմքով պատրաստված նյութերի բարձր ջերմակայունությամբ: Պոլիպրուպիլենիմեջ փաթեթավորված մթերքներըկարճ ժամանակովդիմանում է մինչե 130"Շ ջերմաստիճանին, ինչը թույլ է տալիս պոլիպրոպիլենը օգտագործել որպես փաթեթավորող ստերիլացնողնյութ: են չկողմնորոշվող ն Օգտագործվում կողմնորոշվող(մեկ կամ երկու ուղղություններով) պոլիպրոպիլենայինթաղանթները: Կողմնորոշվող թաղանթը մյուսներից տարբերվումէ բարձր մեխանիկականամրությամբ,հատկապեսպատռվածքների նկատմամբ կայունությամբ,սակայն դժվարությամբէ ենթարկվումջերմային զոդման` առաջացնելով նյութի նստեցումըզոդման կարի տեղում: Կողմնորոշվող պոլիպրոպիլենից պատրաստվածթաղանթըօգտագործում են որպես պաշտպանիչ արտաքին շերտ բազմաշերտ իսկ չկողմնորոշվող պոլիպրոպիլենիցպատրաստված թաղանթը՝որպես ներքին թերմազոտվող շերտ: Կողմնորոշվողպոլիպրոպիլենիեզակի հատկությունների շնորհիվ բավական մեծ է պրոպիլենի օգտագործման շուկան: Այդ են ավելի բարձր հատկություններից թափանցելիությունը, բարձր արգելակայինհատկությունները, առավել բարձր հատվածային հատկությունը(հատկապես ցածր ջերմաստիճաններում)` համե-

նյութերում,

պոլիէթիլենի հետ: Զոդման կարի որակի բարելավման պատում են ուրիշ պոլիհամար կողմնորոշվողպոլիպրոպիլենը Հաճախ այդ նպամերով` հալման ավելի ցածր ջերմաստիճանում: են վինիլքլորիդի հետ վինիլտակի համար օգտագործում թաղանիդենքլորիդիհամապոլիմերըո̀րպես ծածկույթ ցելոֆանե պոլիպրոպիլենային թի համար: Ծածկված ն համաարտամղված փաթեթավորեն թխվածքաբլիթների թաղանթներնօգտագործում են արտահայտլավ հատկապես ման համար, որտեղ անհրաժեշտ ն ված արգելակայինհատկություններթթվածնի ջրային գոլորշիեն նան խրթխրթան կարների նկատմամբ:Սրանք օգտագործում հափաթեթավորման տեսակների այլ տոֆիլի Ա չոր նախաճաշերի են թթվածնին ջրի գոլորշիների մար, որոնք ծայրագույնսզգայուն են հրունկատմամբ:Այսպիսի թաղանթներիմեջ փաթեթավորում շակեղենային արտադրանքը: Կողմնորոշվող պոլիպրոպիլենը համար, օգտագործում են նան կծկումային փաթեթավորման այնտեղ, որտեղ անհրաժեշտէ գեղեցիկ արտաքինտեսքը: մատած

3.2.2.

Վինիլայինպոլիմերներ

Վինիլային պոլիմերներիամենահայտնի ներկայացուցիչ-

պոլիվինիլիդենքլորիդը, վինիլքլորիդի ներն են՝ պոլիվինիլքլորիդը, հետ, վինիլքլորիդիհամավինիլիդենքլորիդի համապոլիմերները

հետ, պոլիվինիլալկոհոլը,պոլիպոլիմերները վինիլացետատի ստիրոլըն նրա համապոլիմերները: ստանում են բլոկում կամ ա) Պոլիվինիլքլորիդը (ԲՄՕ) մեթոսուսպենզիայումռադիկալա շղթայական պոլիմերացման դժվարությունդով: ՔՄՇ-ը ամորֆ պոլիմեր է: Նրա վերամշակման որը անկայունությունը, է ջերմային նրա ներից մեկը համարվում մածուցիէ բարձր հալույթի պայմանավորված փոխադարձորեն արտաճղումով ՔԿՇ-ի վերամշակումը պատճառով Այդ կությամբ: մանրազնին բավականբարդ է ն պահանջումէ սարքավորումների եղանակը ամենատարածված ընտրություն: ՔՄՕ-ի վերամշակման է: գրտնակումն թաղանթկամ թերթ ստանալու համար ասն Հիմնական պոլիմերից, նրա կազմի կողմնորոշման հատհաշվին, կարող է ստացվել տարբեր տիճանի փոփոխման կություններովթաղանթներիլայն սպեկտր: Փոփոխությունները՝ ներմուծումը, հիմնականում նրա կազմում պլաստիֆիկատորի -

թույլ է տալիսստանալ ինչպես պինդ, փխրուն, այնպես էլ փափուկ, կպչուն, ձգվող թաղանթներ:Կողմնորոշման աստիճանը փոփոխելով` ստանում են ինչպես ամբողջովինմիակողմնորոշվող,այնպես էլ հավասարաչափերկկողմնորոշվողթաղանթներ: Ոչ պլաստիֆիկացվածպոլիվինիլքլորիդային թաղանթները պարունակում են կայունացուցիչներ ջերմային դեստրուկցիայի կանխման նպատակով, որն ուղեկցվում է Ւ/ՇԼ-ի անջատումով: Թաղանթի խտությունը բարձր է (1.35-1.41 գ/սմ): Պոլիվինիլքլորիդի ջրային գոլորշիների թափանցելիությունն ավելի բարձր է, իսկ գազերի թափանցելիությունը` ավելի ցածր, քան պոլիօդեֆիններինը, այդ պատճառով պոլիվինիլթլորիդից պատրաստված թաղանթնօժտված է յուղա- ն ճարպակայունությամբ: Բացի դրանից, պոլիվինիլքլորիդից պատրաստվածթաղանթըպարունակում է նան անտիստատիկ հավելումներ կպչողականությանկանխման համար՝ ի հաշիվ ստատիկ էլեկտրականությանկուտակման: Պլաստիֆիկացված պոլիվինիլքլորիդային թաղանթների հատկությունները կախված են պլաստիֆիկատորի բնույթից ն հատկություններից:Ընդհանուր առմամբ, պլաստիֆիկատորիպարունակությանավելացումը մեծացնում է թաղանթիթափանցիկությունը ն փափկությունը՝ լավացնելով նրա հատկություններըցածր ջերմաստիճաններում: Սոսնձման ջերմաստիճանը այդ դեպքում տեղափոխվում է ցածր ջերմաստիճաններիտիրույթ: Պլաստիֆիկացված պոլիվինիլքլորիդայինթաղանթները,մոդիֆիկացված լինելով համապատասխանկայունացուցիչներով ն պլաստիֆիկատորներով, կարող են ձեռք բերել հիանալի փայլ ն թափանցիկուքյուն: Պլաստիֆիկացված ն ոչ պլաստիֆիկացված պոլիվինիլքլորիդային թաղանթները հերմետիկացվում են բարձր հաճախականային զոդման միջոցով: Թաղանթների երկու տեսակների վրա, ի տարբերություն պոլիպրոպիլենի ն պոլիէթիլենի, կարող է կնիք դրվել առանց նրանց մակերնույթների նախնական մշակման: Պլաստիֆիկացված պոլիվինիլքլորիդային բարակ թաղանթները լայնորեն կիրառվում են որպես կծկվող Ա չձգվող թաղանթներ սննդամթերքի, օրինակ` թարմ մսի, մատուցարանների ն վաճառարկղերի փաթեթավորման համար: Նրանք պետք է ապահովեն բարձր թթվածնաթափանցելիությունթարմ մսի վառ կարմիր գույնի պահպանման համար: Չ9

Պլաստիֆիկացված պոլիվինիլքլորիդային հաստ թաղանթներն օգտագործվում են օճառահեղուկի, քսայուղերի ն այլնի փաթեթավորման արտադրության համար: Ոչ պլաստիֆիկացված պոլիվինիլքլորիդից ն նրա համապոլիմերներից պատրաստված թաղանթները, ամրության ն հեշտ ձնավորման շնորհիվ, օգտագորեն արտադրատեսակների ծում համար: Արջերմաձնավորման են տադրատեսակները մատակարարվում ալյումինե նրբաթիթեղից պատրաստված կափարիչներով, որոնք ընդունում են բազմագույն կնիք: Պոլիվինիլքլորրդի համապոլիմերների հիմքով նյութերի տարբերիչ հատկությունը ցաօր գոլորշիա- ն գազաթափանցելոությունն է: բ) Պոլիվինիլիդենքթլորիդը (ԵՄԾՇ) հաճախ օգտագործում են որպես նստեցնող թաղանթ թռչնի մսի, խոզաապուխտների,պանիրների փաթեթավորմանհամար: Այդ նպատակներով պոլիվինիլ դենքլորիդային թաղանթների օգտագործումը, որոնք օժտված են ցածր գազաթափանցությամբ, թելադրվում են մանրէների հնարավոր աճի բացառման համար վակուումի պահպանման անհրաժեշտությամբ: Վակուումացված պոլիվինիլդենքլորիդային տոպրակկեր են օգտագործում նան պանիրների հասունացման համար: Այս դեպքում պոլիվինիլդենքլորիդի կիրառումը բացառում է դեհիդրատացումը ն կեղնի առաջացումը` հնարավորություն տալով ստանալ ավելի փափուկ պանիրներ: Պոլիվինիլքլորիդային թաղանթներն օգտագործում են հասարակական սննդի համակարգում ն կենցաղում մթերքներ փաթեթավորելիս` նրանց թարմությունը պահպանելու համար: Դրանք ստանում են արտադրման եղանակով` թմբուկի վրա լցնելով ն թեքի մեջ փչելով: Վերջին մեթոդը նախընտրելի է կողմնորոշված թաղանթների արտադրության համար: Եթե պոլիվինիլդենքլորիդային թաղանթը արտադրում են հարթ ճեղքով գլխիկի միջով արտամղումով, ապա այն պետք է կտրուկ սառեցնել (արտամղում սառը ջրի մեջ կամ ոռոգում (ջրում) սառեցնող թմբուկի վրա) բյուրեղացման կանխման նպատակով: Երկկողմնորոշված թաղանթների արտադրության նախընտրելի մեթոդ է համարվում թեքի ուռվածքով արտամղումը, որն ապահովում է միաժամանակյա երկայնական ն լայնական կողմնորոշումը: Կողմնորոշված պոլիվինիլիէ, ունի գերազանց ամրութդենքլորիդային թաղանթը թափանցիկ յուն հատկապես ճզմանցման ժամանակ, բարձր դիմադրություն

պատռվածքի նկատմամբ, սակայն փափկության ն «կպչունակության» պատճառովդժվար է օգտագործել փաթեթավորողսարքավորումներում: Պոլիվինիլդենքլորիդայինթաղանթները օգտագործվում են որպես բազմաշերտ կոնստրուկցիաներիբաղադրիչներ, հատկապես համարտամղմանժամանակ: Ընդ որում, այս դեպքում կարելի է ստանալ պոլիվինիլդենքլորիդի բավական բարակ շերտ բազմաշերտ թաղանթային նյութում, ինչը հնարավորչէ ստանալ մոնոթաղանթում:Պոլիվինիլդենքլորիդըլայնորեն օգտագործվում է տարբեր հիմքերի, ինչպես, օրինակ, թղթի, ցելոֆանի, պոլիւպրոպիլենի պատման համար: Գ) Պոլիվինիլացետատ (ՔԱճ) է ստացվում վինիլ ացետատի պոլիմերացումից։ Արդյունքում է ստացվում պոլիվինիլքլորիդի նման նյութ, որը հիմնականում օգտագործվում է ակդեզիվի տեսքով համակցվածնյութերի ստացման համար: Վինիլքլորիդի` վինիլացետատի հետ համապոլիմերներում ացետատայինխումբն ավելի խոշոր է, քան քլորի ատոմը, ն դա կանխում է շղթաների միջն մոտիկ շփումը: Այն էությամբ ներքին պլաստիֆիկատորէ: Եթե անհրաժեշտ է բարձր ճկունություն, ապա օգտագործում են պլաստիֆիկատորները: դ) ստանում Պոլիվինիլալկոհոլը են (ԹԱՃԼ)` պոլիվինիլացետատի հիդրոլիզի միջոցով:Պոլիվինիլալկոհոլի գլխավոր տարբերիչ հատկությունը նրա լուծելիությունն է ջրում: էթիլենի հետ ն Էթիլալկոհոլի համապոլիմերներնունեն հիանալի արգելակային հատկություններ,ցածր թափանցելիություն, որը, է խոնավության ավելացմանը սակայն, մեծանում զուգընթաց: Պոլիվինիլալկոհոլի համձաարտամղումը պոլիօլեֆինների ԻԾԲԸ, ԻՔ) հնարավորությունէ տալիս ավելացնել նյութի արգելակային հատկությունները ջրի ն նրա գոլորշիների նկատմամբ: 3.2.3.

Պոլիստիրոլը

նրա համապոլիմերները

Պոլիստիրոլը (ԵՏ) ամուր, կարծր, ամորֆ պոլիմեր է: Այն լավ ներկվում է ն մշակվում մեխանիկականեղանակներով:Երկառանցքակողմնորոշված թաղանթը օժտված է գերազանց թափանցելիությամբ: Փափկացման ջերմաստիճանըկազմում է 90-95:Շ: Կողմնորոշվողպոլիստիրոլն ունի միջին գազաքափանցելիություն (ավելի բարձր, քան պոլիպրոպիլենը, բայց ավելի ցածր, քան ցա31

ձըրխտությամբ պոլիէթիլենը), սակայն գոլորշիաթափանցելիութ-

արագ յունը բավական բարձր է: Գոլորշիաթափանցելիությունը է ինչը թույլ տալիս նվազում է Ժ-ից ցածր ջերմաստիճաններում, մթերբնեջերմաստիճաններում ցածր օգտագործել պոլիստիրոլն րի փաթեթավորմանհամար: Կողմնորոշվող պոլիստիրոլայինթա-

Լո Վո ԱԱաստու յամբ

ղանթից ԱԱ ջերմաձնավորման

ն-

Գ) ու

Հոքիմիական ալրիլոշիտրիլի դտիրոլի համապոլիմե ավելի կայունություն, բարձր

քա

ոլիստիրոլ բազային պոլիմերը: ՏճԻի| պլաստիկը ստիրոլի, բուտադիենի, ակրիլոնիտրիլի համապոլիմերն է: Նրա հատկությունները բազմազան են՝ կախված բաղադրանյութերի կազմից ն արտադրության եղանակից: ՏՃա պլաստիկն ունի ավելի բարձր հարվածային մածուցիկություն, քիմիականկայունություն ն պլաստիկություն, քան հարվածակայուն պոլիստիրոլը: Օգտագործվում է բանկաների ն սկուտեղների տեւմ

փաթեթաթղթե համար. պատուհանիկների» քով:

ֆիգուրացիայի Աա

ԱԱ

ով (ՏՃԱ)

ԿԱՐեն

ստվա

Ավելի հաստ թաեն առնտրականավտոմատների բաղանթներն օգտագործվում ժակների, թարմ մսի փաթեթավորման,սկուտեղների պատրաստման համար այնպես, որ գնման ժամանակ հնարավոր լինի տեսնել մթերքի երկու կողմերը: փաթեթավորված

ստիրոլի բլոկհամապոլիմերնէ: Չմոդիֆիկացված վիճակում պո-լիստիրոլը փխրուն նյութ է, ե նրա տեսակարար հարվածային մա-ծուցիկությունն անբավարար է շատ բնագավառներումայս պոլիմերի օգտագործմանհամար: Հարվածակայունպոլիստիրոլը բավականճկուն է, ունի մեծ հարվածային կայունություն, սակայն նրա ամրությունը ձգման ժամանակ ն ջերմակայունությունը ավելի պակաս են, քան չմոդիֆիկացված պոլիստիրոլիննէ: Չմոդիֆիկացված վածակայուն պոլիստիրոլի քիմիական հատկությունները միանըման են: Յարվածակայունպոլիստիրոլը հիանալի նյութ ձնավորման մեթոդով տարբեր իրերի լիստիրոլի մեջ սինթետիկ կաուչուկների ներմուծումը, պակասեցնելով փխրունությունը, պակասեցնում է նան պոլիստիրոլի թա-

հետ

նհոկ պոլիստիրոլի

է ջերմահամար: Պո պատրաստման

փանցելիությունը: բ) Փրփրեցված պոլիստիրոլն

(ԲՔՏ) օժտված է բարձր է ջերմամեկուսիչ: հիանալի համարվում ճարպակայունությամբ տեսակի է տարբեր մեթոդով Օգտագործվում ջերմաձնավորման ան փաթեթավորողիրերի պատրաստմանհամար ր վորման համար օգտագործվող արկղերի միջնաշերտեր, ն թարմ սկուտեղներ տուփեր, փաթեթավորման ձսի, ձկնեղենի, չիպսերի ն այլնի տարայավորմանհամար): ն

3.2.4.

Պոլիէթիլեն տերեֆտալատ

«լավսան», իսկ արտասահմաարտադրվում է Ռուսաստանում` նում` «մայլար», «տեքլեն» անվանմամբ: ՔՔ՛-ը բյուրեղային պոլիմեր է, հալույթի արագ սառեցման ժամանակ կարելի է ստանալ ամորֆ պոլիմեր, որը 80-Շ-ից բարձր ջերմաստիճանում տաքացման ժամանակ սկսում է բյուրեղանալ: Թթվածնի առկայությունը շղթայում պոլիմերին տալիս է լավ սառնակայունություն է70:Օ). իսկ բենզոլային օղակի առկայությունը` բարձր ջերճակայունություն: Պոլիեթերային թաղանթները կարծր են ն ամուր, ունեն բարձր թափանցելիություն: Սակայն նրանք ունեն վատ սահք, եթե ավելացված չեն սահող հավելումներ, չնայած վերջիններս թաղանթին տալիս են թեթն պղտորություն. այս նյութին ոչ մի ուրիշ հավելում չեն ավելացնում: Ջերմային զոդումը դժվարանում է նյութի կծկման ն բյուրեղացման հետնանքով: Այդ պատճառով ՔԷ՛-ի թաղանթն օգտագործվում է նրա վրա պատված ցածր խտությամբ պոլիէթիլենի հետ համատեղ, որն օժտված է եռակցման հիանալի հատկություններով: Եռակցումից բացի, ցածր խտությամբ պոլիէթիլենի հետ համատեղմանշնորհիվ այս նյութն ապահովվում է ավելի բարձր արգելակային հատկություններով ջրի ն նրա գոլորշիների նկատ-

(խնճորի երի ոիեթի եներեֆտա յիէմաշվթքի կատմամբ: վաճառարկղեր Արտոված է

մամբ:

Պոլիէթիլեն

տերեֆտալատային

թաղանթնե

այուն

են

տի գոլորշիա- ն գազաթափանցելիությունը ցածր ն ունի մոտավորապես նույն մակարդակը, ինչ ցածր խտությամբ պոլիէթիլենը:

Թափանցելիությունըգազերի

հոտերի նկատմամբ նույնքան

2.6.

Պոլիէթիլենտեցածր է, որքան ցածր խտությամբպոլիէթիլենինը: ն րեֆտալատեիրերը կայուն են յուղերի, ճարպերի շատ լուծիչնեէ: Նրա օգտագործման Այն րի

հիանալի նկատմամբ: դիկեցորինպատրասբավականլայն է: Պոլիէթիլենտերեֆտալատից

Պո

թաղանթներն բազմաշերտ նյութեր: ջերմանստեցնող 3.2.5.5.Պ

Պոլիկարբոնա

է: գծային պոլիէթիլեն Պոլիկարբոնատը (ԲՇ) ածխաջքթվի բարձր Այն բավական անսովոր է բարձր ջերմակայունության, զուգակցման հարվածային մածուցիկությանն. թափանցիկության աճինզուգընթաց ջերմաստիճանի շնորհիվ: Նրա հատկությունները համար թափանցեքիչ են փոխվում: Գազերի Ա ջրի գոլորշիների լիությունը բավական բարձր է, այդ պատճառով արգելակային թահատկություններիբարելավմանհամար պոլիկարբոնատային թաղանթի ղանթը պատում են ծածկույթով: Պոլիկարբոնատային չափային կայունութգերազանցհատկություն է համարվում նրա համար պիյունը, այն որպես կծկվող թաղանթ օգտագործելու 150"Շ (այսինքն`փափկացտանի չէ. թաղանթի տաքացումըմինչն րոպեի ընթացքումտալիս է ընդամենը ման կետից բարձր) է ինչպես կծկում: Պոլիկարբոնատը հեշտությամբ եռակցվում եղանակներովԱ տաք իմպուլսային,այնպես էլ ուլտրաձայնային սովորականեռակցումով:Գերազանցկնիք կարելի էլեկտրոդներով փորագրություն, է ստանալ տարբեր մեթոդներով(ֆլեքսոգրաֆիա, ձնավորում են պատՊոլիկարբոնատից մետաքսատպություն): փարաստի ուտեստներովտաքացվող սկուտեղներ («տաքացրու օգտագորէլ դեպքում Ե րկու թեթի մեջ» տիպի փաթեթավորում): ծում են բարձրջերմակայունությունը: հիմնականկիրառությունըբարձրացված Պոլիկարբոնատի է: Օգտագործման սննդի փաթեթավորումն ջերմաստիճաններում ստերիլացէ ավտոկլավներում հեռանկարայինբնագավառներից փաթեհամար ն վ առարանների նող տոպրակների միկրոալիքային թավորմանստեղծումը: |

արա

ան լիամճիդները (ՔՃ) «կապրոն», «նեյլոն հայտնի անվանումներով պլաստճասսաների մակրոճոլեկուլների կազմում առկա են ամիդային յ պը թին խմբերը, Խմ որոնք կրկնվում են 2-ից մինչն 10 անգամ: Պոլային լիամիդները բյուրեղացվող պոլիմերներ են: Տարբեր պոլիամիդների հատկություններըբավական մոտ են իրար: Դրանք կարծր նյութեր են, պատռման ն բարձր կայունություն մաշվածքի նկատմամբ ունեն բարձր ւսմրություն, դիմանում են մինչն 140:Շ գոլորշիով ստերիլացմանը:Պոլիամիդը պահպանումէ էլաստիկությունը ցածր ջերմաստիճաններում. նրանց օգտագործման ջերմաստիճանային ինտերվալը բավական լայն է, սակայն մյուս պոլիմերներից պոլիամիդը տարբերվում է բավական բարձր ջրակլանմամբ: Սակայն չորացումից հետո նրա հատկություններիսկզբնականմակարդակը վերականգնվում է: Այդ տեսակետից լավ է համարվում ՔՃՔճ-12-ը, որի ջրակլանումըքիչ է, քան Ք/-6-ինը ն ՔՃ-6.6-ինը: նե արտամղման նկատմամբ ամրությամբ, ն օժտված հարվածի է հեշտությամբ եռակցվում են բարձր հաճախականությանմեթոդով: օժտված է շատ բարձր գոլորշիաթափանցելիությամբն գազերի նկատմամբ ցածր թափանցելիությամբ, այդ պատճառով այն օգտագործում են վակուումային փաթեթավորմանժամանակ:Ք/-ի վրա հեշտությամբ կնիք է դրվում: Պոլիամիդային թաղանթների թափանցելիությունը բավական մեծ է, հատկապես` երկառանցքակողմնորոշման ժամանակ փայլը նույնպես է: Նյութի էլեկտրական ն հատկությունմեխանիկական են շրջակա միջավայրի խոնավությունից: Արդի մշաերը կախված կումներից է համարվումամորֆ պոլիամիդի ստացումը: Այն բյուրեղային պոլիամիդի համեմատությամբ ունի ավելի պակաս գոլոր-

կասՆոր

ոլորտը տում են

Պոլիամիդներ

լր

կողմնորոշվողներինը,

Անուն

շիաթափանցելիություն: 3.3.3

Կոմբինացված ն բազմաշերտ նյութեր

«Բազմաշերտ նյութեր» համարվում են այն նյութերը, որոնք բաղկացած են միայն սինթետիկ պոլիմերների շերտերից, մինչդեռ նյութերի կազմի մեջ մտնում են տարբեր տիպի նյուկոմբինացված թերի շերտեր (թուղթ, նրբաթիթեղ, կտոր): Կոմբինացված ն բազմա35

շերտ նյութերը լայնորեն կիրառվում են որպես փաթեթավորող նյութեր: Դա բացատրվում է նրանց հատկությունների փոփոխման անսահմանափակհնարավորություններով՝ի հաշիվ. կոմպոզիցիոննյութի կազմի ընտրության, շերտերի հերթափոխմանկարգի հաստատման, շերտերի միջն հարակցական փոխազդեցության անհրաժեշտ մակարդակի ապահովման, կոնկրետ նյութի ստացման համար օպտիմալ տեխնոլոգիայի ն սարքավորումներիընտրության: Շերտերի հերթափոխմանկարգը, այսինքն` կոմպոզիցիոն փաթեթավորող նյութի կառուցվածքը, որոշվում է` ելնելով նրա ֆունկցիոնալ նշանակությունից: Արտաքին շերտը (սուբստրատ) ապահովում է պաշտպանությունը արտաքին ներգործությունից, ինչպես նան ծառայում է որպես հիմք գունագեղ կնիք դնելու համար: Սովորաբար սրանք երկառանցքակողմնորոշվածպոլիեթերային, պոլիպրոպիլենային կամ պոլիամիդային թաղանթներն են, թուղթը, ստվարաթուղթը: Ներքին շերտը ապահովում է փաթեթավորման հերմետիկությունը: Միջին կամ արտաքին շերտերը ապահովում են արգելակային հատկությունները (նկ. 3.1): Կոմպոզիցիոն փաթեթավորողնյութի մոնոլիտությունը կաէ րելի հանել հարակցման հաշվին: Հարակցում է կոչվում երնույթների բարդ համալիրը, որը միասնական տեսքի է բերում կոնտակտի մեջ գտնվող տարասեռ մարմինների միացումը: Հարակցմաննկատմամբ պոլիմերների ունակության վրա է հիմնված նրանց օգտագործումը որպես թաղանթ առաջացնող նյութեր (սոսինձներ, հերմետիկներ, ծածկույթներ), ինչպես նան լցավորված ն ամրանավորված պոլիմերային թաղանթների ստացումը: `արակցական միացության ստեղծման համար նյութերից մեկը պետք է լինի պինդ (սուբստրատ): Երբեմն իրենց քիմիական բնույթով միանման նյութերի միացման ժամանակ առաջանումէ ինքնակպչունություն (աուտոգեզիա): Բնականորեն հարակցումը գնահատվում է միավոր մակերեսին հատկացված միացությանքայքայման աշխատանքով. այդ ցուցանիշը կոչվում է հարակցականամ»

բո

ոՀ

րություն:

Լաշա "ւ

Հ '

Իւ"

89Ա

Ք0ԼՈՒԿՈՒՅ:

ւ.

13118-2աաաաթիրը

էջ

ռլ

Նկ. 3.1. Երկու շերտանոցթաղանթի տեսքը

Սննդամթերքի փաթեթավորման ժամանակ օգտագործ

երկշերտ թաղանթներիցամենալայնտարածում է ստացել ցելոֆան-պոլիէթիլեննյութը: Սա այդ խմբի ամենահին նյութերից մեկն է: Այն լայնորեն հայտնի է հետնյալ ֆիրմային «Վիսկոտեն», «Մետատեն», «Ցուլոտեն», «Ցելոգլաս-ՔԷ», «Լամիտեն» ն այլն, իսկ հայրենականպրակտիկայում 725-2, 22.4: Այն ցելոֆանի ամրությունըՆ գազաանթափանցելիությունը համատեղում է պոլիէթիլենի գոլորշիա-անթափանցելիության, ջրակայունության ն ջերմայինեռակցմանունակությանհետ: Պոլիեթեր (լավսան)-պոլիէթիլեն երկշերտ նյութը հայրենական արդյունաբերության կողմիցթողարկվում է 22-1,225,25. անվանումներով: Արտասահմանյան պրակտիկայումայն հայտնի է հետնյալ ֆիրմային անվանումներով՝ «Մալյար-ՔԲ», «Խոստաֆան-ՔՔԲ», «Տերֆան-ՔԲ», «Մայլոտեն», զՍկոտչպակ», Փկստրուստեր» ն այլն: Այս տիպի թաղանթներըմի շարք առավելություններ ունեն ցելոֆան-պոլիէթիլենի նկատմամբ: Այն դեպքերում,երբ անհրաժեշտէ ստանալ թաղանք` ավելի բարձր պաշտպանիչ հատկություններով, օգտագործում են երեք ն ավելի շերտանոց թաղանթներ(նկ. Յ.2): Թղթի կամ ստվարաթղթի հիմքով նյութերի խմբին են պատկանում ե թուղթը ստվարաթուղթը(40-ից մինչն 500 գ/մ: խտությամբ), որոնք ունեն պոլիմերային ծածկույթներ: Պոլիմերներիցամենից հաճախօգտագործում են պոլիէթիլենը(ՔՔ), հետ վինիլացետատի

անվանումնե

փաթեթավ

էթիլենի համապոլիմերները(ԷՄՃ տիպի), պոլիպրոպիլենը (ԲԲ): Այսպես, օրինակ, տետրաէդրիտեսք ունեցող փաթեթներիմեջ կաթի ն կաթնամթերքների փաթեթավորման համար օգտագործվող կոմբինացված նյութը բաղկացած է պոլիէթիլենայինծածկույթով ն գունագեղ կնիքով թղթից, որը պատված է պարաֆինով: «Տետրաբրիկ» ավտոմատներումկաթի ն կաթնամթերքներիփաթեթավորման համար օգտագործվողկոմբինացված նյութը մի կողմից գունագեղ կնիքով ն երկու կողմերից պոլիէթիլենով պատված թուղթ (Ր/-49-312-75) է: Ալյումինային նրբաթիթեղի հիմքով նյութերը բարձր արգելակային հատկություններով թաղանթներ են, որոնք հաջողությամբ մրցում են ապակյան մետաղականտարայի ավանդական տեսակների հետ: Մեծ մասամբ այս նյութերի բազայի վրա են էլաստիկ փաթեթավորման տարբեր տեսակներ (փաթեթներ) օգտագործելով բարակ (7-14 մկմ հաստության) ալյումինային նրբաթիթեղը: մշակված են ալյումինային նրբաթիթեղիհիմքով յուրատեսակ կոմբինացված նյութեր՝ բուֆլեն (թուղթ-նրբաթիթեղ-պոլիէթիլեն)չոր սննդամթերքի փաթեթավորմանհամար, լաֆոլեն (լավսան-նրբաթիթեղ-պոլիօլեֆիններ)փ̀աթեթների տեսքով սննդամթերքի, հյութերի փաթեթավորման համար՝ նրանց հետագա ստերիլացմամբ, ցեֆլեն (ցելոֆան-պոլիէթիլեն-նրբաթիթեղ-պոլիէթիլեն) արագընթաց փաթեթավորող ավտոմատներում սուբլիմացիոն չորացման եղանակով ստացված մթերքների փաթեթավորմանհամար, լամիստեր (լաք-նրբաթիթեղ-պոլիպրոպիլեն)`սառը կաղապարմամբտարայի պատրաստմանհամար պաստերիզացման ն ստերիլացման ենթարկվող մթերքներիփաթեթավորման դեպքում:

պատրաստում

Ի»սօր »

ՔՃ

ԽԹՊ6գեաւսքՉՅՅԱՒԵԼՄ

ՇՔՅՅՍՈԹՈՒԼԲԹ

Շքճ10

ԻՃ

ՌԲԾ

ՇՏԶՅԱՔՅՕպօծՀքօ044Յեռ

է(16ՀիԱԿԿԹԳՅՅԱ

ՎԵՄ ՔԷ

Նկ. 3.2. Հինգ

շերտանոց թաղանթ

Վերջին ժամանակներում բազմաշերտփաթեթավորող նյութերի նախագծմանժամանակկիրառում են պոլիմերային թաղանթների մետաղացումը` թաղանթային նյութի մակերնույթըմետաղիբարակ շերտերով(3-մինչն 3»:10" մ) ծածկման պրոցեսը վակուումի առկայությամբ: Մետաղացմանժամանակ կտրուկ նվազում է պոլիմերային թաղանթներիգազաթաւիանցելիությունը, մետաղիաննշան ծախսի դեպքում կարելի է հասնել ւիաթեթավորման անթափանցե39

մասի լիության. այդ թվում նան սպեկտրիուլտրամանուշակագույն համար: Մետաղացվածթաղանթներըալյումինայիննրբաթիթեղից տնտեսապես ավելի ձեռնատու են ն ունեն մի շարք տեխնոլոգիական առավելություններ թաղանթայիննյութի քաշի պակասեցում, ծռման դեպմետաղականշերտի վնասվածքի բացառում նյութի

քում:

Գլուխ4. Փաթեթավորման եղանակները Ներկայումս նկատվում է փաթեթավորող նյութերի շուկայի զգալի զարգացում, ընդ որում, նրանցում զգալիորեն աճում է պոլիմերային նյութերի տոկոսային պարունակությունը: Դրա հետնանքով առաջանում են նան փաթեթավորմաննոր եղանակներ: Փաթեթավորման պրոցեսները ներառում են հետնյալ տեխնոլոգիաները՝ վակուումային փաթեթավորում,փաթեթավորում մոդիֆիկացված ն կարգավորվող միջավայրերում, հականեխիչ փաթեթավորում, փաթեթավորում ջերմակծկվող թաղանթներում, փաթեթավորում ձգվող թաղանթներիմեջ ն այլն: 4.1.

Փաթեթավորում վակուումով

Աննդամթերքի բազմաթիվ տեսակների պահպանման պրոցեսում տեղի են ունենում քիմիական ն մանրէաբանականփոփոխություններ, որոնցում կարնոր դեր են խաղում թթվածինը, լույսը ն ջերմաստիճանը: Օքսիդացման նկատմամբ հատկապես զգայուն են մսի, ձկան ն թռչնի սպիտակուցները, որոնք մսի մեջ ալ կարմիր միոգլոբինից անցնում են վառ կարմիր Փսիգենի, հետո` դարչնագույն մետմիոգլոբինի: Օքսիմիոգլոբուլինի 50926-իցավել սպիտակուցների մետմիոգլոբինի վերածման ժամանակ միսը դառնում է օՕգտագործման համար ոչ պիտանի: Սորուն սննդամթերքներըթթվածնի հետ մեծ մակերեսի շփման պատճառով ենթարկվում են խիստ օքսիդացման: Սննդամթերքները շրջակա միջավայրի, այսինքն` խոնավության, օդի թթվածնի ն այլ ազդեցության նկատմամբ ունեն տարբեր կայունություն: Սննդամթերքի որոշ տեսակների կայունությունը արտաքին գործոնների նկատմամբ, որոնք որոշվում են 5-բալային համակարգով, ներկայացված են աղյուսակ 4-1-ում (համարիչում խոնավության կլանում, հայտարարում` խոնավության անջատում): Աղյուսակից երնում է, որ շրջակա միջավայրը զգալիորեն կրճատում է մթերքի պահպանմանժամկետը, այսինքն` մթերքը անհրաժեշտ է պահպանել շրջակա միջավայրից: Թթվածնի վնասակար ազդեցությունը մթերքների վրա վերացնելու համար կիրառում են տարբեր եղանակներ` թթվածնի

է Հում: Աուվել մատչելի Աավորված

պաշտպանիչ գազերի օգտագործում, մթերքներիսառեորի դեպքում թըրթայն նը հեռացվում է վակուու ջոցով: Ն մթերքը անմիջականշփման մեջ է ներքին միջավայրի, վում փաթեթավորման Աո փաթեթից դուրս գտնվող արտաքին միջավայրի հետ: միջավայրիհետ մթերքի փոխազդեցությունըկախված է ք վորող նյութից ն փաթեթավորմաններքին միջավայրից, ներսում կոնտակտիմեջ է մթերքը փաթեթավորման վայրի հետ, որի կազմը որոշում է մթերքի պահպանմա ները, իսկ հպումը արտաքինմիջավայրիհետ որոշվում է թ' վորող նյութի արգելակային հատկություններով:Այդ սննդամթերքի փաթեթավորման ժամանակ անհրաժեշտ առնել արտադրանքիբնութագրերըն փաթեթավորողնյութի կությունները (արգելակային, սանիտարահիգիենիկ,ֆիզիկա խանիկական ն այլն): ւմ,

գտոր՝ փաթեթաորող ն րտաքին Անն արի

գու ջո պայն փաթ ԱԱաո

աշ

որ

Աղյուսակ 4.1 Սննդամթերքներիկայունությունըարտաքինգործոնների ազդեցությաննկատմամբ Մթե մի Թթվածնի Խոնավապարունակության

Սննդային

խտանյութեր, ճարպ արունակող Լուծվող սուրճ Չոր նախաճաշեր Վաց, բիսկվիտ,

կեքսեր Պինդ ն փափուկ հրուշակեղենային

արտադրանք

լՏՄՇոկոլադ »

ազդեցությունը

փոփոխությունը

հետ ան-

Սննդամթերքի փաթեթավորման համարպոլիմերային թաղանթիօգտագործմանյուրաքանչյուր մասնավորդեպքում պետք է ստացվի թույլտվություն առողջապահության մասնագիտացված մարմնիկողմից:Փաթեթավորման տվյալ տեսակիհամար օգտագործում են բարձր արգելակային հատկություններ ունեցող պոլիմերային նյութեր, որոնք օժտված են շատ ցածր գոլորշիա- ն գա-

զաթափանցելիությամբ:

Բավականմեծ տարածում են ստացել բազմաշերտպոլիմերայիննյութերը,որոնցում տարբեր շերտերըլավացնում են թա-

ղանթների պաշտպանիչ ֆունկցիաները: Փաթեթավորման

տվյալ եղանակիդեպքում առավելագույն են ստացել հեկիրառություն տնյալ փաթեթավորող նյութերը՝ՔԲ / ՔՔ, Քճ / թթ, թ. յ ԲԷ, ՔՔ՛լ/

ՔՄՕՇ / Բբ,

կոմբինացված բազմաշերտնյութերշերտերիզուգակցությամբ (պոլիմերներ թղթի, ստվարաթղթի, հետ ն նրբաթիթեղի այլն), են որոնք օժտված

2» `

Յ/3

7»

բալ՝ լրիվ կայունություն, 4 բալ լավ, բալ՝ թույլ, 1 բալ՝ անկայունություն

Յ/5

Ֆիզիոլոգիական անվնասությունը

սննդամթերքի միջական հպման մեջ գտնվող փաթեթավորող նյութիններկայացվող կարնորագույն պայմաններիցմեկն է: Ֆիզիոլոգիական անվնասություն ասելով հասկացվումէ փաթեթավորման նյութից մեջ մարդուօրգանիզմիվրա սննդամթերքի վնասակար ազդեցություն ցուցաբերողկողմնակի նյութերիանցումը:Պոլիմերային նյութում այդպիսի նյութեր կարող են լինել մոնոմերները, էմուլգատորները,ներկողնյութերըն այլ օժանդակ բաղադրիչները:

բալ՝ միջին, 2

ցածրգազաթափանցելիությամբ: Ջերմակծկվող թաղանթներիօգտագործման ժամանակ մթերքի փաթեթավորումից հետո տեղի է ունենում թաղանթներից օդի արտամղում նրա հետագա սեղմանջատմամբ մետաղական սեղմակներիկամ ջերմաեռակցման միջոցով:Օժտվածլինելով գե-

րազանց շրջապատող հատկություններով՝ տվյալ թաղանթները սերտորենպատում են մթերքը: Խորհուրդչի տրվում վակուումային ժափաթեթավորման մանակՕգտագործելբարակ փափուկ թաղանթներ. այս եղանակը չի օգտագործվում փխրուն ն հեշտ դեֆորմացվող մթերքներին

սուր մակերնույթներով մթերքների

փաթեթավորման ժամանակ` Պոլիմերային թաղանթների,25 մկմ

թաղանթըչվնասելուհամար:

հաստությամբ, բարիերային նշված են հատկությունները

4.2-ում:

աղյուսակ

Աղյուսակ 4.2 Պոլիմերային թաղանթներիբարիերայինհատկությունները

Թափանցելիությունը

Թափանցելիությունը գոլորշու

Թաղանթի ԱԲ

անվանումը

սմ" /մ՛

ժամ ամվա, 0.1 ՄՊա 0.

դեպքում

նկատմամբ`

38օՇ ն 9092

գ/մ224ժամ

0. ,

Տ 0.

Թո6

Բր

1.2

ՔՄՇ

ԹԲԼԾ

Ծ6

թՏ

Ծթթ

ՔԷՒՕք

10000

ԸՄոՇ

4.2.

Փաթեթավորում գազային միջավայրում

Մթերքի թարմության Ա նրա սպառողական հատկությունների պահպանմանանհրաժեշտությունը երկար ժամանակաշրջանի ընթացքում միշտ փաթեթավորման նոր մեթոդների մշակման պատճառ է եղել: Արդեն ավելի քան 20 տարի է ինչ Արեմտյան Եվրոպայի երկրներում ն ԱՄՆ-ում թարմ մրգերի, բանջարեղենների ն այլ տեսակի սննդամթերքներիփաթեթավորմանհամար օգտա-

րի վերաբերյալ,որոնցից են՝ 1.

խոնավության,

Ծթ

ՔՄՕՇ

վակուումային փաթեթներ: Այնուամենայնիվ դեռ գիտական պաւոեղեկատվության կաս կա ՄԳՄ-ում վերաբերո շ ատ տեսակետնեփաթեթավորմանը Նրաբերող '

հ արաբար երական

ԲԿՕՒ

գործում են գազային մ իջավայրում ն կարգավորվող մոդիֆիկաց վող բաղադրիչովհերմետիկ

ածխածնիերկօքսիդիազդեցության մեխանիզմը միկրոօր-

Սգո անիզմների

վրա Ի

փաթեթավորված մթերային արտադրանքներիանվտանգությունը: ՄԳՄ-ում

Հայտնի է, որ սննդամթերքի պահպանման վրա նկատելի, իսկ երբեմն վճռական նշանակություն ունի մթերքը շրջապատող գազային միջավայրի բաղադրությունը: Թթվածինըառաջացնում է ճարպերի ն յուղերի կծվածություն, քայքայում է վիտամինները, ներկանյութերը, բուրավետ նյութերը, նպաստում է

զարգացմանը:Լույսը, հատկապեսնրա

աերոբների

ուլտրամանուշակագու մասը,ջերմաստիճանը, խոնավության առկայությունը ինտենսիվացնում են թթվածնի ազդեցությունները շատ սննդամթերքների

որակի նվազմանվրա:

Այնպիսի սննդամթերքները, ինչպիսիք են ճարպերը, կասուրճը, մանկականսննդի կաթնամթերքները, չոր նախաճաշերը ն այլ մթերքներ,իրենց որակի պահպանման համար պահանջում են թթվածնի առավելագույն հնարավոր մեկուսացումը փաթեթից:Թթվածինըորոշիչ դեր է խաղում ֆիզիոլոգիապես ակտիվ մթերքներիպահպանմանգործում (մրգեր, բանջարեղեններ, հատապտուղներ, սնկեր)՝ապահովելովդրանց կանոնավոր «շընչառությունը» (թթվածնի կլանումը ն ածխաթթու գազի անրագը,

ջատումը): Այս հանգամանքները հետազոտողներին հանգեցրին այն համոզման,որ է ազդել մթերքը նպատակահարմար շրջապատող գազային միջավայրի բաղադրության վրա:

Փաթեթի ներսում որոշակի բաղադրության գազանման նպաստում է մանրէներիաճի դանդաղեցմանը, ինչը մի քանի անգամ է պահպանմանժամկետը: Ներկայումս կիրառվում գազային միջավայրումփաթեեն թավորման հետնյալ եղանակները

խառնուրդը

երկարացնում մթերքի

Պողո միջավայրում ՄԳՄ Դաթոթավորում Դորինիկացված

փաթեթավորում կարգավորվող գազային միջավայրում (ԿԳՄ), երբ գազային խառնուրդի բաղադրությունը փոփոխվում է միայն առաջադրվածսահմաններում, ինչը սարքավորումների ն մթերքի պահպանման նպատակով լավագույն պայմաններ ապահովելու համար մեծ ծախսեր է պահանջում: Փաթեթավորման ժամանակակից տեխնոլոգիայում արդյունավետության ն խնայողականության շնորհիվ ամենաշատը տարածված է ւսփաթեթավորումը մոդիֆիկացված գազային միջավայրում (ՄԳՄ): Այս եղանակը նախատեսում է փաթեթում օդի 2.

փոխարինումը որոշակի բաղադրությամբ գազային խառնուրդով, կախված փաթեթավորվող մթերքի տեսակից, կարող է տարբեր լինել: ճիշտ ընտրված գազային խառնուրդը էապես դանդաղեցնում է փաթեթավորվածմթերքի փչացմանը նպաստող պրոցեսները: Մոդիֆիկացված գազային միջավայրով (ՄԳՄ) կամ կարգավորվողգազային միջավայրով (ԿԳՄ) սննդամթերքի պահպանումը իրագործվում է հետնյալ սխեմաներիցմեկով՝ 1. Մթերքով փաթեթի վակուումացում ն լցում լավագույն գազային միջավայրով, որից հետո փաթեթի հերմետիկացում: Փաթեթը կարող է ունենալ որոշակի գազաթափանցելիություն, ցանկալի է` զրոյականին մոտ: Օգտագործում են բարիերային շերտերով փաթեթավորման նյութեր: 2. 2-րդ պրոցեսը նման է առաջինին, սակայն փաթեթը գազերի համար սակավաթափանցելի է (թթվածին, ածխածնի երկօքսիդ), գրեթե հերմետիկ: Ածխածնի երկօքսիդի ն թթվածնի պարունակությունը կարգավորվում է օգտագործվողգազերի համապատասխան կլանիչներով: Յ. Ընտրված գազաթափանցելիությամբ փաթեթավորման նյութերի օգտագործում, որն ապահովում է լավագույն գազափոխանակությունն համապատասխանումէ թարմ բանջարեղենների ու մրգերի «շնչառության» ինտենսիվությանը: Առաջին դեպքում գործ ունենք ՄԳՄ-ի հետ, երկրորդ ն երրորդ դեպքում` ԿԳՄ-ի: Երրորդ դեպքը հատուկ է ֆիզիոլոգիապես ակտիվ մթերքներին: Ավելի հաճախ օգտագործում են ՄԳՄ համակարգըհամեմատաբարպարզության ն խնայողականության պատճառով: ՄԳՄ-ի համակարգում որպես հիմնական գազեր 6գտագործվումեն ազոտը, թթվածինըն ածխածնիերկօքսիդը: որը,

Ածխածնիերկօքսիդըկիրառականգազային խառնուրդներում համարվումէ ամենակարնոր բաղադրիչը: Երբ այն տրվում է փաթեթին, մասամբ լուծվում է մթերքի ջրային Ն ճարպայինփու-

լերում: Ածխածնիերկօքսիդըսովորաբար օգտագործվում է

ից բարձր խտությունում Ն միայն բացառիկ դեպքերում` այդ խտությունիցցածր: Աչքի է ընկնում բարձր արդյունավետությամբ՝ տարբեր մանրէների, բորբոսների, սնկերի աճը հա-

դադարեցնող

կամանրէայինհատկություններով: Ազդեցությունըմի քանի անաերոբային միկրոօրգանիզմների վրա ցույց է տալիս, որ, բացի թըթվածին մեկուսացնելուգործոնից, ածխածնիերկօքսիդի առկայությունը մեծ քանակությամբջուր պարունակող սննդամթերքներում ածխաթթվիառաջացման արդյունքում նվազեցնումէ մթերքի թթվությունը (քԷ): Ածխածնիերկօքսիդիլավ լուծելիությունընվազեցնում է այդ գազի մոլեկուլային ճնշումը խառնուրդում, որը

երբեմն առաջացնում է մթերքի փաթեթի «կծկում», որը ներքին հատկանիշներով շատ նման է փաթեթի վակուումայինհամակարգին: Այս երնույջը հավասարակշռվում է փաթեթումայլ գազի ավելացումով, որի դերը սովորաբարկատարումազոտը: է Քանի որ ազոտը իներտ է, չի ազդում մթերքի գույնի ն միկրոօրգանիզմների աճի վրա, ազոտի օգտագործումը փաթեթում, գազային խառնուրդը լցնելուց առաջ, մթերքը մշակելիս արդյունավետ մեկուսացում,ինչը ակտիապահովում է թթվածնի վորեն ազդում է անաերոբայինմիկրոօրգանիզմների զարգացման վրա ն յուղերը պահպանումէօքսիդացումից: Ազոտիավելի բարձր խտությանդեպքում ավելի հեշտ է պահպանելգազերի խառնուրդի մշտական բաղադրությունը, քանի որ ազոտի մոլեկուլային ճընշումը փաթեթում ն մթնոլորտում մոտեցվածէ հավասարակշռության վիճակի: Շատ կարնոր է նան տնտեսական գործոնը, որովհետե օգտագործվող մյուս գազերի համեմատությամբ ազոտն ավելի էժան է: Շատ

մթերքների փաքեթավորմանժամանակ աերոբային մանրէներիակտիվացմանարդյունքում անհրաժեշտէ խուսափել մթերքի օքսիդացման նե փչացման պրոցեսների վրա ազդող թթվածնի առկայությունից:Սակայն որոշ դեպքերում,օրինակ` մսի փաթեթավորման ժամանակ,թթվածնիառկայությունըանհրաժեշտ Է Թարմ մսի գույնը որոշվում է նրանում միոգլոբինի առկայությամբ:Միոգլոբինը օքսիդանում է թթվածնի շնորհիվ ն

վերածվում վառ կարմիր օքսիմիոգլոբինի, որը մսին տալիս է գրավիչ արտաքին տեսք, ինչը վկայում է նրա թարմության մասին: Թթվածնի ցածր մասնակի ճնշման դեպքում օքսիմիոգլոբինը վերածվում է մետմիոգլոբինի, մսի գույնը դառնում է մուգ դարչնակարմիր, ն միսը կորցնում է ապրանքայինտեսքն ու համը: Այդ պատճառով նախատեսվում է փաթեթում գազային խառնուրդի բաղադրությունում թթվածնիմինչն 8095 պարունակություն: Բարձր խոնավությունը աերոբների, բորբոսասնկերիզարգացման համար համարվում է բարենպաստ միջավայր: եվ այդ խոնավության պայմաններում զարգացող մանրէներից մեկը Կլոստրիդիում բոտուլինիումն է: Կլոստրիդիում բոտուլինիումի` խոնավության պայմաններում աճող որոշ տեսակներ մոդիֆիկացված միջավայրում փաթեթավորման պայմաններում ի վիճակի են աճել ն արտադրել թույներ: Փաթեթի կազմում թթվածնի մակարդակը նվազեցնելով ԿԲ-ի աճը չի արգելակվում: Տիլապիա ֆիլեներում մոդիֆիկացված միջավայրը (7556ՇՕ / 2556Իշ), 85Շ, կասեցնում է ԿԲ-ի Բ տեսակի կողմից թույնի ձնավորումը 17-40 օր, երբ համեմատում են վակուումային փաթեթավորվածֆիլեների հետ: Նախկինում ազոտական թթվի աղը միշտ օգտագործվել է որպես հիմնական պաշտպանիչ միջոց պատրաստի մսի արտադրանքներումբոտուլիզմի վտանգիկառավարմանհամար: Մեր օրերում նատրիումի քլորիդի օգտագործումը ն ջերմաստիճանի սառեցումը ամենակարնոր նախազգուշական միջոցներն են մսամթերքներում բոտուլինիումի թույնի ձնավորման դեմ: Խոնավության պայմաններում աճող մանրէներից են նան Յերսինիա էնթերոքոլիթիքան ն Աերոմոնաս հիդրոֆիլան: Յերսինիա էնթերոքոլ իթիքայի աճի դանդաղեցմանընպաստում են ցածր ջերմաստիճանը, ՇՕշ-ը ն նատրիումիքլորիդի խառնուրդը: Աերոմոնասհիդրոֆիլայի տեսակներըունակ են բազմանալ սառեցված պայմաններում մթերվածմթերքի արտադրանքներում: Աղյուսակ 43-ում ներկայացված է տավարի մսում Յերսինիա էնքերոքոլիթիքայի ն Աերոմոնաս հիդրոֆիլայի աճը տարբեր միջավայրերում: Սննդամթերքներըբաժանվում են երկու խմբի շնչող (բանջարեղեն, միրգ) ն չշնչող (սառեցված կերակրատեսակներ, մածուկներ, ձուկ): Կենսաբանական նյութափոխանակության ակտիվությամբ այս ֆիզիոլոգիապես ակտիվ մթերքներում անընդհատ

տեղի է ունենում գազափոխանակություն.թթվածին կլանելով նրրանք անջատում են ածխաթթու գազ, բացի դրանից, «շնչառութ-

յան» ինտենսիվությունը փոփոխվումէ մթերքի տեսքից Ա տեսակից, պահպանման ջերմաստիճանից:«Շնչող ն չշնչող» մթերքները փաթեթավորելիսգազային միջավայրի բաղադրությունը էապես տարբեր է. թարմ մսի փաթեթավորման ժամանակօգտագործում են մինչն 80-9046 թթվածնի պարունակություն, իսկ թարմ մրգի ն բանջարեղենի փաթեթավորմանժամանակ թթվածնի պարունակությունը նվազեցվում էմինչն 3-896-ի:

ղ)

4.4 Աղյուսակ նախատեսվածգազային միջավայրի բաղադրությունները

կ 4.3

Աղյուսակ

ն Աերոմոնաս Յերսինիաէնթերոքոլիթիքայի հիդրոֆիլայիաճը տարբերմիջավայրերում

Տավարի մսում

Տարբեր մթերքների համա

Գազային

Տավարի միս

3Ծ :

էնթերոքոլիթ իքա

եր ոֆիլա

Մթե

156»

փաթեթում,0,6

Սննդամթերքը

Աճը

5-0,

»6

|3Յ5.

Ցերսինիա

|Տ Յ

0/100/Ծ վակուում 9/100Ծ

(Թարմ միս Թարմ

4.1

Ծեր

վակում

վակուում

5.5

07100/6

չիպս

կարկանդակնե կանդակներ

անուում 0/100/0

վակուում

0/100/0

վակուում

0/100/0

ո.

1.0

Թռչնի միս Հաց

| սովորական

շաբաթ 10-14

րում,

ում,

միջավայ-

2-4

մինչն

օր

նշե ն

| |

45-100 -

3-5 -

3.1

Նը

0/100/0 050 վակուում38 0/100/0

Խշ

զակուում վակուում

կարտոֆիլի մինչն

0/100/0

| տափակաձուկ | Պանիր Մինչ"

2-4

ակուում ՈՂ

Օշ

ՇՕշ

ՄԳՄ-

են մթերքներիհամար Աղյուսակ44-ում ներկայացված տարբեր գազայինմիջավայրիբաղադրությունները: նախատեսված

Անհրաժեշտ է նշել, որ գազային միջավայրի տոկոսային պարունակության փոփոխությունը կախված է ճրգի ն բանջարեղենի տեսակից, ինչպես նան նրանց հասունացման աստիճանից: Թթվածնի պարունակությաննվազեցումը ն ածխաթթուգազի պարունակության ավելացումը դանդաղեցնում են մրգերի հասունացումը, ուշացնում են փափկության հայտնվելը, նվազեցնում են հասունացմանը ուղեկցող քիմիական ռեակցիաների արագուքյունը` չնայած թթվածնի շատ ցածր պարունակության ժամանակ տեղի է ունենում էթանոլի ն ացետալդեհիդի մոլեկուլների կուտակում, որի պատճառով բերում է անցանկալի հոտ է առաջանում: Սակայն թթվածնի մեծ պարունակության դեպքում մրգերի վրա առաջանում են այրվածքներ ն շականակագույնկետեր: Գազային միջավայրի ընտրությունը, կախված խնձորիտեսակից, ներկայացված է աղյուսակ 4.5-ում:

պահպանվում է մթերքի շնչառության հա շվին: Երբ ջերմաստիճան աճում է, թարմ կտրատած արտադրանքի կողմից Օ2չ-իավելի ծավալ է սպառվում, քան դիֆուզվում է փաթեթավորմանթաղանթի

Աղյուսակ4.5

խնձորի կախված բաղադրությունը միջավայրի Գազային տեսակից

միջով:

բաղադրությունը, Խնձորի տեսակը| Գազայինմիջավայրի «2

Օշ Ռենետ

կոկս

Գոլդեն դեշես

Անտոնովկա Տարբեր

ՇՕշ

Գազային միջավայրում փաթեթավորմանժամանակ օգտագործում են պատրաստի փաթեթներ լաճմինատներից,բայց ավելի լայնորեն օգտագործվում է ջերմաձնավորմանհամակարգը: Փաթեթի կոշտությունը ն ամրությունը ստացվում է ոչ միայն հաստ նյութեր կիրառելով, այլ նան օգտագործելով առաձգականության բարձր ցուցանիշով օժտված պոլիմերներ, իսկ ջերմաձնավորվող զոդման համար օգտագործում են ճկուն լամինատ-

Վշ

մթերքներիհամար գազային միջավայրի լավա-

բաղադրությունը

անհատականէ: գույն է միջավայրըոչ միայն նվազեցնում շնչաՄոդիֆիկացված հասունացումը,այլն պաշտպառության նորման, ուշացնումմրգի ն ուռչումը նում է բույսի հյուսվածքի հիմնականկառուցվածքը ժամանակ, որի արդյունքը միկրոբայիններշատ ավելի երկար է: խուժմանդեմ ավելի լավ պաշտպանությունն է մթերքը փչացնող միկրոԱյս միջավայրը համարվում պայմանաօրգանիզմների աճը արգելակող, ինչը գլխավորապես քանի որ ՇՕշ-ի բարձր չի գործելու որբավականքանակությամբ

Ած

ա թյամբ, է ր վածը ցածր

խտությունըփաթեթում

մաթեթների ր: պոլիմերային նյութեր, Ագ ոագործուն փայաթիլ իմքով կոմբինացված թաղանթային նյումնային 8Ղի են

ժամանակ, կախԳազային միջավայրումփաթեթավորման ված մթերքի տեսակից («շնչող» կամ «չշնչող»), փաթեթավորման որոնք պահպանումկամ համար ընտրում են այնպիսի նյութեր, Մոդիֆիեն գազայինմիջավայրիբաղադրությունը: կարգավորում պահմթերքի ժամանակ փաթեթավորման կացված միջավայրում նյուէ փաթեթավորման պանմանժամկետը մեծ մասամբ կախված

ալյու-

յլաթ

թեր (ՔԸՐ / , յլաթիթեղ /

հա

ինային փայլաթիթեղ /ՔԷ, ՔԲ/

ալյումինային

րիԲԲ),տարբեր լամինատներ: Տարբեր պոլիմերային

թաղանթների

գազաթափանցելիությունը բերված է աղյուսակ

| ղյուսակ 4.6

Պոլիմերային թաղանթներիգազաթափանցելիությունը Գազաթափանցելիությունը,մ վՊա Թաղանթային նյութ

պես հակամիկրոբային:

թի բարիերայնությունից:

Վեճ

ԲԷ

ՔՔ

ՔԷՐԲԲ ԲԷՐ/ՔՔ ՔՔ ՔԷ

մետաղացված

ՇՕշ

1.8"10՛

7.0"10-՛

1.1"107՛ 5.6"10՛ 1.6"105 24107

Օշ

5.5"10-7 3.3"107 2.0"107

2.5107 13107 6.0"107 465107 125107

5.0"1024

15:10

14:"1057 4.0"105

Խշ

բանջարեղենի նյութերի ընտրությունը Փաթեթավորման է «շնչառության» ն

մթերքի գազերի հանդեպ քթափանթափանցելիությունից,

համար կախված մրգի պահպանման

արագությունից,

ցելիությաննկատմամբն

Փաթեթի ջերմաստիճանից: պահպանման

չունշանակություն ներսում փաթեթի խտությունը ածխածնիերկօքսիդի

ՇՕշ-ի նկատմամբէական թափանցելիությունը

նի, քանի

որ

Գազային միջավայրում փաթեթավորմանժամանակ ավելի օգտագործում են լամինատային լատոկներ: Փաթեթի (լատոկների) կոշտությունը ն ամրությունը ստացվում են ոչ միայն հաստ Օութեր կիրառելով, այլ նան օգտագործելով առաձգականության բարձր ցուցանիշով օժտված պոլիմերներ, իսկ փաթեթների զոդման համար օգտագործում են ճկուն լամինատներ:Աղյուսակ 4.7-ում ներկայացված են այն հիմնական լամինատները, Ռ րոնք օգտագործվում են գազային միջավայրում փաթեթավորման շատ

ժամանակ:

Աղյուսակ 4.7 Օգտագործվող լամինատներիտեսակները մո ացված գազային

Ջերմաձնավորվող

փաթեթների օաօկութային շերտի համար օգտագործվող ճկուն լամինանտներ

լամինատներ

ՔՄՇ/

ՔՄՕՇ/

ՔԲ՛)

մետ. / ՔԲԼՇ

ՔՔ)

մետ.

ՔՔԼՕ

/ ԲԷ

ճլ/

բթ

ԼՕ

ՔԲԼՕ

ՔՔ/ԲՄԲԼ/Քթ

ՔՏ/ԱԷԽՃԼՍՔՏՔԷԾ

Գոաաոախեման. թթվածին մակակլանող քիմիական ներմուծում, փոխազդում բվածնի Աո պարունակությունըհասցնում նվազագույնի: .

աթեթում

որոնք

նյութե

են

հետ

Դրա համար կիրառում են երկաթի օքսիդ կամ կարբոնատ` կատալիզահետ համատեղ, յին համակարգերի ինչպես նան մետաղաօրգանականն ոչմետաղականնյութեր: Փաթեթում ածխածնիերկօքսիդստեղծող կամ մակակլանող նյութերիներմուծում: Փաթեթում էթիլենի պարունակությանկարգավորումօքսիդացող նյութերի կամ մետաղաօրգանական միացման մակակլանմանօգնությամբ: Փաթեթի ներսում էթանոլի անջատումըգոլորշու տեսքով, միկրոֆլորայիարտաքին զարգացման արգելակում: Խոնավությանկարգավորիչիկիրառում: Լույսի կլանիչներիկիրառում: Հանքայիննյութ անջատող, մթերքի գույնը պահպանողթաղանթներիկիրառում: Հատուկ թաղանթների կիրառում, որոնք միկրոալիքային վառարաններում կարգավորումեն մթերքի տաքացումը: «Ակտիվ փաթեթների» դրական ն բացասական ազդեցութեն աղյուսակ 4.8-ում: յունները ներկայացված »

ՔԲԼՕ

ԾՏ/ ՔՄՕՇ/

ԲԷւՕ

ԲՔ՛յ/ ՕՔճ/

փաթեթներ

Կոշտ ն կիսակոշտ

Թո / Բբլք

ԲԲ՛/

ում փաբեբի

ջերմաձնավորվողշերտերի համար օգտագործվող

Կլանիչները,որոնք տեղադրումեն փիաթեթի ներսում` մթերքի հետ միասին, ընտրում են կախվածնրանից, թե ինչպիսի տարրեր է անհրաժեշտկլանել: Օրինակ, ՇՕշ-ի կլանման համար օգտագործում են ակտիվացվածփայտածուխ,ԽցՕ, հանգած կիր, Օշ-իկլանման համար՝փոշիանման երկաթ. էթիլենի կլանման համար` շինարարական կավի փոշի, ֆենիլիէթիլսիլիկոն ն այլն: Ընտրելով կլանիչների բաղադրությունը ն քանակը կարող ենք ճըշգըրտորեն կարգավորել գազային միջավայրի բաղադրությունը լավ պայմաններստեղծելով փաթեթիներսում: Փաթեթավորման համեմատաբար նոր տեսակներ են «ակտիվ փաթեթները»:Բնութագրենք «ակտիվ փաթեթների»տեխնոլո-

Շնչող մթերքների փաթեթավորման ժամանակ օգտագորկոմբինացված,լամինացված ն արտամղիչ նյութեր, որոնք Օշ-ի ն ՇՕշ-ի համար ունեն տարբեր թափանցելիություն: Թարմ պտուղների փաթեթում գազային միջավայրիպահպանմանհամար օգտագործում են ընտրական-թափանցելիթաղանթներ բարձր թափանցելիությամբ,ՇՕշ-ի ն ջրի գոլորշիների կլանիչներ: Բանջարեղենի ն մրգի մի քանի տեսակների համար որպես ընտրականթափանցելի փաթեթներկիրառվում են մանրածակոտկենանցքերով պոլիմերային թաղանթներ: ծում

են

Աղյուսակ4.8 ազդեցություններ դրականն բացասական «Ակտիվ փաթեթների»

Դրականնե

ԱԱ զոնցաուններ

ազդեցությու»

ական

Փաթեթի ծավալը

մե-

է ցու Մթերթի պարզ, բազմա-| ծանում Մթերքի ժամանակ փաթեթավ կողմանի տեսանելիութ- ցադրման մեծ յունը, որը լավ ներկայաց-| ավելի ո-րումը մթերքի հատկանիշները ները: Դրական հատ-

մար

ՍԱ արման ՀՐորչում կությունները փաթեթը

նում

են

ապես դաարե րիք

էկոնոմիկա

բաց-

վում

Մթերքի

որակը

ընդահանուր | Մթերքի ապահովութէ: Կտրա-|յունը դեռ լիովին որակը բարձր

Մթերքի

չէ մթերքները ավելի աստատված առանձնացնել, է հեշտ

տած

գտակարհատկությունպահպանվում

ները

են

յուղերի, վիտամինների օքսիդացման: կանխման շնորհիվ, միկրոօրգանիզմների աճը արգելակվում է, որի շնորհիվ մթերքի պահպանմանժամկետը

մեծանում

400926-

ով

Առանձնա

երբ նր

ծակվումէ կամ

թարկա Տոն արքա.

վորումը Պահպանման ժամկետի | Աճում են գները երկարացումը կրճատում է ֆինանսական կորուստները: Գների բաշխումը կրճատվում է երկար ճաըապարհներով անհրաժեշտ ավելի քիչ առաքումների շնորհիվ 4.3.

Վականեխիչ փաթեթավորում

Փաթեթավորման տեխնոլոգիայի բնագավառում ներկայումս զարգացում է ստացել սննդամթերքի հականեխիչ փաթեթավորումը: Այս տեխնոլոգիան լայնորեն կիրառվում է այնպիսի հեղուկ մթերքների համար, ինչպես, օրինակ, կաթը, կաթնային նյութերը ն խառնուրդները, սերը, յոգուրտը, հյութերը, սոուսները, կետչուպները ն այլն: Հականեխիչ եղանակովեն փաթեթավորումկաթի ն կաթնամթերքների ավելի քան 65, հյութերի 254--ը: Սննդամթերքի հականեխիչ փաթեթավորմանառավել տարածված սխեման բաղկացած է երեք փուլից՝ փաթեթավորող նյութի ստերիլացում, սննդամթերքիջերմային մշակում, ն փաթեթի կնքում: Ւփաքեթավորում Հականեխիչփաթեթավորմանժամանակմթերքը ն փաթեթը ստերիլացվումեն առանձին-առանձին,այնուհետն փաթեթը լցվում է մթերքով ն բաժնեծրարվում ստերիլ միջավայրում, ընդ որում, մեծ

»՞

այս է հատուկ խցում: Փաթեթավորման կատարվում ստերիլացումը սարքավոմթերքին, նյութին, տեսակի դեպքումփաքեթավորման

ներհամար նախատեսված) րումներին,գազին ն ջրին (լվացման ստեէ համարվում «առնտրական կայացվողհիմնականպահանջ տնողութպահպանման րիլությունը»(նորմալ ջերմաստիճանում նշվածժամկետներին):Այս եղայան համապատասխանությունը ստերիունի ավտոկլավում նակն անժխտելի առավելություններ ն է պակաս մեխանիկական լացման նկատմամբ,բնութագրվում ինչը թույլ է տալիս հականեխիչ ջերմայինբեռնվածություններով, ժամանակ օգտագործելավելի էժան փաթեթափաթեթավորման

վորող նյութեր:

համար գոյություն ասեպտիկփաթեթավորման

Ներկայումս լայն ընտրանի,ոձների փաթեթների ունի նյութերի ն բազմազան հատկությունների են րոնք համապատասխանում արգելակային են սպիտակ թիթեղից ն Օգտագործվում բարձր մակարդակին: բանկաներ,ապակյա ն պլաստմասալյումինիցպատրաստված «8Յց-ո-8օ»» (փաթեթըարկղում) սայե շշեր, տարբեր փաթեթներ, փաթեթներ: նյութերիցպատրաստված կոմբինացված ստվարաթուղթ, պլաստՆյութի տեսակից (ապակի, թուղթ, ճան ձնից բազմաշերտնյութեր), ինչպես

կոմբինացված են ստերիլացման (բաժակ,շիշ, արկղ այլն) կախված՝կիրառվում Մանրամասնուսումնասիքիմիականն ֆիզիկականմեթոդներ: նշված մեթոդները: րենք ստերիլացման մասսա,

փաթեթավորող ստվարաթղթե նրբաթիթեղը, նյութը ն տարան(ՔԷ/ԲՔ, փաթեթային են ջրածնի պերոքսիդով, տարան, շշերը, բաժակները)մշակում մեջ ն ողովաննաների ընկղմելով եղանակովդ̀րանք փոշիացման նյուայն է, որ փաթեթավորող ղելով: Տվյալ եղանակիթերությունն են մնում: թի վրա երբեմնհետքեր տարան ժամանակ

տա-քացնումեն

ժամանակ նյութերը հագեցածգոլորշիով,տաք օդով, գոլորշու

ն տաք

ջերմությամբ: արտամղված օդի խառնուրդով, փաթեթաԱյս եղանակնունի հետնյալ առավելությունները՝ հետքեր, մնում քիմիկատների վորող նյութի վրա չեն համար: անվնաս է սպասարկողանձնակազմի ստերիլացմանժամանակ տարայի (շշեր, Մեխանիկական համար օգտագործվող պատրաստման

բացարձակ

բանկաներ, բաժակների

նրբաթիթեղ) մեջ փչվում է ստերիլ օդ՝ հեղուկի ուժեղ շիթերով այնուհետն այն մաքրվում է խոզանակով: Այս եղանակն գործվում է միայն որպես օժանդակ միջոց քիմիական կամ ջերմային ստերիլացման ժամանակ: ճառագայթում: Ուլտրակարմիր ն ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներովճառագայթումը կիրառվում է ստվարաթղթե տարայի ն բաժակներիօգտագործմանժամանակ: Այս եղանակնարդյունավետ է միայն քիմիական ստերիլացման հետ համատեղ կիրառմանժամանակ: կիրառվում է բաժակնե Կոմբինացված ստերիլացումը պատրաստման համար օգտագործվող նրբաթիթեղի թղթե տարայի մշակման ժամանակ: Ստերիլացման այս եղանակի ժամանակ օգտագործվում է ջրածնի պերօքսիդը` ուլտրաճառագայթների հետ, կամ ուլտրաձայնային մանուշակագույն վաննան` ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների հետ: Ստերիլացման նշված մեթոդներից առավել լայն տարածում է ստացել քիմիական ստերիլացման եղանակը` ջրածնի պերօքսիդի (ԷչՕշ) լուծույթների օգտագործումով: Փաթեթավորման այս եղանակը կիրառվում է «Տետրա պակ», «Բրիկ պակ», «Ուլտրա պակ», «Տետրա բրիկ ասեպտիկ» տիպի փաթեթներում կաթնամթերքների, ինչպես նան պլաստմասն միանգամյա օգտագործման արկղերի մեջ սայե բաժակների յոգուրտի, աղանդերին այլնի փաթեթավորմանհամար: ժամանակներս կիրառվում է նան փաթեթավորման նոր ե ակ «երկակի» տարա ձեռնարկության ներսում` մի ե մյուսը հասարակական սննդի ցանցում մբե թերքների տեղափոխման համար: Այդպիսի փաթեթավորումը է բարակ փաթեթից, որին կարծրություն հաղորդելու :պատակով այն տեղավորվում է գոֆրոստվարաթղթից պատրաստված արկղի տեսքով կոնտեյների կամ տակառի մեջ: 1.5. ն ավելի ծավալով փաթեթնօգտագործվում է միայն մեկ անգամ, իսկ ստվարաթղթե կոնտեյները (1000լ ն ավել ծավալով) օգտագործվում է բազմակի: սննդամթերքնիհականեխիչ փաթեթավորումէ նան բլոկ»-ը (գերճանական ֆիրմա): Կաթնամթերքներից բացի, բիբլոկ» փաթեթի մեջ կարելի է լցնել գինի, չգազավորված հար անքային ջուր, հյութեր ն այլն: Այս փաթեթավորմանը բնորոշ

օգտա-

Ն ավարը

Հարցին տզությունից

Հեր արն,

բաղկացած

«Կոմ դառ «արտը

(դա-

չլցված վերնի փաթեթավորման առավելությունը Օօգտաէ (5-70մլտարողությամբ) մասում

տարկ) ծավալի առկայությունն

դեպքում փաթեթավորման անհրաժեշտության թափահարելու համար: պարունակությունը

գործումից առաջ

թույլէ տալիս սննդամթերքի փաթեթավորումը Հականեխիչ պահպանելզգալիորեն

ն համային բնութագրերը օրգանոլեպտիկ նրանց փաթեթավորման պայմաններում երկար, քան սովորական կատարվողնրա ջերառաջ դեպքում: Մթերքի բաժնեծրարումից է տալիս ազատվելվնասակար մային մշակումըհնարավորություն պարուորոնք ազդում են փաթեթավորման

միկրոօրգանիզմներից, վրա: պահպանվածության նակության

պայմաններումփաթեհարաբերությունների Շուկայական համարվումէ առաջադեմն

հականեխիչտեխնոլոգիան թավորման հեղուկ), քանի որ հարմար շատ մթերքներիհամար (հատկապես ոչ ալկոհոլայինխմիչքնեբույլ է տալիս լուծել կաթնամթերքների, պահարտադրության, ն րի, թեթնգինիների այլ հեղուկ մթերքների համալիր խնդիրները: ն պանման,տեղափոխմանիրացման 4.4.

թաղանթներով Փաթեթավորումջերմակծկվող

առավել փաթեթավորման Ջերմակծկումը

հարմար

խնա-

մեկն է: Որպեսջերմակծկվողթաղանթներ յողականեղանակներից թաղանթն են մեկ երկու առանցքակողմնորոշվող օգտագործում ն ժամանակ տաքացման ները, որոնք կարող են կրճատվել մեջ փաթեթավորված նույնիսկ այդ դեպքում խիտ հպվել իրենց թաղանթներեն կծկվող Ինժեներականպրակտիկայում որոնք օժտված են կծկմանբարձր համարվումայն թաղանթները, են տարբեր ն օգտագործվում (ճինչն 5046 ն ավելի) ունակությամբ

իրերին:

համար: փաթեթավորման արտադրանքների

թաղանթներիհետ համեմափաթեթավորող Ավանդական է փաթեառավելություններից

ջերմակծկվողթաղանթների ապրանքինխիտ հպմանհաշվին, ծավալի փոքրացումը թավորման Ջերճակծկվող Քա թաղանթներիհամեմատաբար փոքր քաշը: էժան ն հաճելի

տած,

հաճախ ավելի փաթեթավորումը ղանթներում քան սովորական ստվարաթղթե է

լինում, արտաքին տեսքով այս տեսակը որոշակիառավելություններ արկղը: Փաթեթավորման ն առնտրի սրահում ապրանքի է տալիս` մանրանյութիքանակի

գրաված մակերեսի կրճատում նրա իրացմանը զուգընթաց: Փաթեթավորումը ջերմակծկվող թաղանթներում պաշտպանում է ապրանքը շրջակա միջավայրի ազդեցությունից: Ջերմակծկվող թաղանթներըօգտագործվում են բազմազան սննդամթերքների, բանկաների, շշերի փաթեթավորման համար: Ջերմակծկվող թաղանթների մեջ փաթեթավորման հնարավոր տարբերակները կարող են պայմանականորեն բաժանվել երեք հիմնական խմբերի հատային, խմբային ն շտաբելային փաթեթավորում: 1. Հատային փաթեթավորում (այն անվանում են հատային կամ անհատակա0).յուրաքանչյուր առանձին արտադրանք փաթեթավորվումէ թաղանքով, որը կծկումից հետո սերտորեն կպչում է ւսպրանքին՝կրկնելով նրա կոնֆիգուրացիան: 2. Խմբային փաթեթավորում.նախապեսկոմպլեկտավորվում է մի քանի նմանատեսակ կամ տարբեր տեսակի արտադրանքներ, որոնք, ինչպես ն հատային փաթեթավորման դեպքում, փաթեթավորվումեն թաղանթիմեջ, որի կծկումից հետո ստացվում է խիտ փաթեթ: Փաթեթավորումը կատարվում է միայն թաղանթիմեջ կամ օգտագործվում է արտադրանքի հատուկ տակդիրներում նախապես դասավորման դեպքում: Փաթեթավորման այս եղանակը կարող է օգտագործվել որպես տրանսպորտայինտարա: Յ. Շտաբելային (դարսակային) փաթեթավորում. կոշտ պատվանդանի վրա մի քանի շարքով դասավորվում են արտադրանքները (տոպրակներ, արկղեր, բանկաներով, շշերով վաճառարկղեր ն այլն), որոնք վերնից ծածկվում են ջերմակըծկվող թաղանթից պատրաստված ծածկոցով ն տրվում են թունելային վառարանին:Կծկումից հետո ստացվում է կոմպակտ դարսակ, որը հեշտությամբ կարելի է տեղափոխել ամբարձիչատրանսպորտային միջոցներով: Դարսակայինփաթեթավորումը արտադրանքների տրանսպորտային փաթեթավորման ժամանակակից ն հեռանկարային եղանակ է: Ջերմակծկվող թաղանթները կարող են պատրաստվել բյուրեղացող պոլիօլեֆինից (ԼԾԻԷ, ՒԻՇՔԷ, ՔՔ), վինիլացետատի հետ էթիլենի հաձատեղումից, ւվոլիվինիլքլորիդից (ԵՇ), պոլիստիրոլից (ԵՏ), կաուչուկի հիդրօքլորիդից, ւպոլիաձիդից: Թաղանթների

Աղյուսակ4.9 Ջերմակծկվողթաղանթներիհիմնական հատկությունները:

հատկությունները ն շահագործողական ֆիզիկաքիմիական ն մանավորված են կիրառվող պոլիմերի քիմիական բնույթով կողմնորոշմանաստիճանով: կարնոր բնութագրերիցեն Ջերմակծկվողթաղանթների ն կօկմա մարվում կծկման աստիճանը (կծկման գործակիցը) է առաջ ն լարումը: Կծկման աստիճանը բնութագրվում կծկումից է ն հետո նմուշի գծային չափերի հարաբերությամբ որոշվում պայ-

հետնյալ բանաձնով՝

Խցր»կ(1-գ/ուցթ«10096, որտեղ օ-0

հետո:

Ա օ-ն

նմուշի երկարություննԷ կծկումից առաջ

տաքացնելու Կծկման լարումը մինչն որոշակի ջերմաստիճան նյութում առաջացող լարումն է: Այն որոշդեպքում կողմնորոշված վում է հետնյալ բանաձնով՝ հցր»Ք/Տ,

մակե-

տաքացմանջերմաստիԿծկման լարումը կախվածէ թաղանթի է ճանից ն տնողությունից:Որքան ցածր կծկման է թաղանթի կծկման պահանջվում այնքան երկար ժամանակ կծկման դեպքում կծկման համար: Բարձր ջերմաստիճաններում հետո թաղանթի հաճար կպահանջվիաննշան ժամանակ: Կծկումից ամբողամրությունըմի քիչ պակասումէ, սակայնփաթեթավորման է մնում բավարար: ջականությանապահովմանհամար օրինակ` հացաբուլարտադրանքի, մեծ հատային քանակով Ոչ

ջերմաստիճանը,

հակեղենի, թռչնի մսի, աերոզոլայինբալոնների,հուշանվերային համար օգտագործվումեն 20--50 փաթեթավորման վաքածուների համար մկմ հաստությամբթաղանթներ,խմբայինփաթեթավորման

ընտրվումեն 50Օ-100 մկմ հաստությամբթաղանթներ,իսկ տակդիրհափաթեթավորում) (դարսակային ների վրա փաթեթավորման 49-ում մկմ հաստությամբ թաղանթներ:Աղյուսակ մար` 100-250 հիմնականհատկութբերվածեն որոշ ջերմակծկվողթաղանթների

յունները:

աչ

3 86

ՏՏքա 553538

ՀՅ

5 ՅԱՅ ՅՋ8 ՇՈՒՏ

ԲԲԼ.

15-50

0.3-35

թթ

70-80

2.0-4.0

ՔՄՇ

50-70

1.0-2.0

ԾՇ

40-60

0.7-4.0

էսկապլեն|

30-50

1.0-2.5

| | |

| |

Յ Յ

55 Յ 38.

Տ.

120-150

150-200

150-230

175-200

110-155

135-175

130-160

120-150

100-150

180-250

Պա

է, որտեղ Ք-ն կծկմանժամանակ առաջացող ճիգն Տ-ը՝ կծկումից հետո նմուշի երկայնականկտրվածքի

րեսը:

ՀՋ

յտ

Ջերմակծկվող թաղանթներում փաթեթավորման պրոցեսը բաղկացած է հետնյալ գործողություններից` արտադրանքիտեղավորում պատվանդանի(վաճառարկղ, տակդիր) վրա, թաղանթապատում, փաթեթի եռակցում, կծկում (անցում կծկման խցով, արտադրանքի սառեցում):

4.5.

Փաթեթավորում ձգվող թաղանթներով

Վերջին ժամանակներում մեծ տարածում է ստացել փաթեթավորումը ձգվող թաղանթներում (ստրետչ թաղանթներ): ԱՄՆ-ում ստրետչ թաղանթներնօգտագործումեն ավելի քան 30 տարի, իսկ Եվրոպայում մոտ 25 տարի: Ձգվող թաղանթներըհիմնականում օգտագործվում տնյալ դեպքերում՝ ճիշտ ձնի բեռներիփաթեթներիամրացում,

են հե-

Տաքացման նկատմամբզգայուն արտադրանքիփաթե-

թավորում, ն

րարը տաղափոխ թան

ովի աներ գվող թաղանթներում

պրոցեսում խտացող

ավոր փաթեթավորմա առավելությունտրման

փաթեթավորման ամբ հետա ա աղաանթներում տությա ոը

համեմա

րյալ

ն (կծկման խցում գործողութքարգիայի խնայողություն յան բացակայություն)պահանջվում են ավելի պարզ ավելի պակաս ժամանակն չի պաը

հարքավորումներ,

տաքացում, հանջվու նյութի խնայողություն (ավելի

օգտագործում), `

բարակ թաղանթների

արտադրական մակերեսիխնայողություն. |

ստանդարտլայնության թաղանթիօգտագործում, կրկնակի թաղանթի օգտագործում (նախապեսջերմակծկվող թաղանթներում փաթեթավորված,բեռներով դիրների ծածկման հնարավորություն խուսափետակ լով առանձին փաթեթներիթաղանթներիեռակցումից կամ լամինացումից): Ձգվող թաղանթների կարնոր բնութագրերիցեն համարվում ձգման գործակիցը.այն բնութագրվումէ ձգումից առաջ ն հետո նզուշի գծային Ն որոշվում է հետնյալ չափերի հարաբերությամբ «

բամածնով ԷՀ(ռ/օց -1»10092

որտեղ-6--ն ն Օ-ն նմուշի երկարություննեն ձգումիցառաջ ն հետո: Ստրետչ թաղանթներինս մի առավելությունն այն է, որ նրա շերտերի` իրար հետ շփվելու դեպքում հպումը չի պահանջում ֆիքսման լրացուցիչ միջոցներ: Գործնականում այս երկու եղանակներըոչ միայն մրցում, այլե լրացնում են միմյանց: Այն դեպքում, երբ մոտավորապեսմիատեսակբեռներովտակդիրների փաթեթավորումները ստացվում են բավական մեծ ինտերվալով, նախընտրելիեն ձգվող թաղանթները:Տարբեր չափերի բեռների դեպքում նախընտրելի է ջերմակծկվող թաղանթներում փաթեթա-

վորումը:

մ մոդի Ձգվող թաղանթներըարտադրվում են ցածր խտությամբ ֆիկացված պոլիէթիլենից, գծային Քորի ից, Տ վինիլիդենքլորիդի իոնոմերներիհամապոլիմերներից: Մու 30 տարի է` պլաստիկային պոլիվինիլքլորիդային փաթեթավորող թաղանքները (ՔՄՇ) համարվում են այն հիմնական միջոցը, որն արգելակում է մսամթերքներում, կաթնամթերքներում ն այլ սննդամթերքներում միկրոօրգանիզմների զարգացումը: Իրենց հատկություններիշնորհիվ ստրետչթաղանթներըհսկայականտարածում են ստացել, քանի որ դրանք լավ են համարվում ինչպես թարմ մթերքներիփաթեթավորման, սուպերմարկետներում այնպես էլ հասարակական սննդի կազմակերպություններումե տնային պայմաններումպահպանմանհամար: Բարձր օդա- ն խոնավաանթափանցելիությանշնորհիվ պլաստիֆիկացվածԲ'/Շ թաղանթները առավելագույնս պահպանում են մթերքների թարմությունը: Այս նյութերով աշխատելիս ապահովվում է փաթեթավորողմեքենաների աշխատանքի մեծ արագություն, որն զգալի չափով կրճատում է արտադրության ծախսերը: Այս թաղանթներն ունեն թափանցիկության բարձր աստիճան, ճկուն են, կայուն են վնասվածքների նկատմամբ ն հեշտությամբ ջերմաեռակցվում են: Հասարակական սննդի ձեռնարկությունների ն կենցաղային նպատակներիհամար արտադրվումեն ավելի բարակթաղանթներ պլաստիֆիկատորիքիչ պարունակությամբ, որոնք օժտված են Առավել հայտնի է հավերը նշված բոլոր առավելություններով մարվում դիէթիլհեքսալադիպատ պլաստիֆիկատորը(ՕԲՒՍՃ),որը բավականինհաճախ օգտագործվումէ պոլիմերային պլաստիֆիկատորների հետ համատեղ: Իր հատկություններով այն գերազանցում է ֆտալատի հիմքով Օ/ԽՔ ն Օ/|քՔ տիպի հայտնի պլաստիֆիկատորներին, որոնք, որպես կանոն, չեն օգտագործվում սննդամթերքի փաթեթավորման համար նախատեսված ստրետչ թաղանթների արտադրությունում: Ինչպիսի նյութ էլ օգտագործվի փաթեթավորմանհամար, նրա բաղադրամասերըմիշտ այս կամ այն չափով ռեակցիայի մեջ են մտնում փաթեթավորվող մթերքի հետ: Բազմաթիվ հետազոտությունների արդյունքում հաստատվել է, որ Ք/Շ թաղանթների բաղադրամասերի ն մթերքի փոխներգործության մակարդակը չի գերազանցում թույլատրելի նորմաները, մթերքի մեջ թաղանթներում պարունակվող նյութերի անցման տեսակետից դրանք -

պոլի թիլսնից: Արի

մարմինների կողմից ընդունվածեն որպես առողջապահական նորմաներինհամապաանվտանգն Եվրամիության բացառապես

տասխան:

այնպես էլ Ֆրանսիայում,ԳերմաԲրիտանիայում, տվեցին, նիայում պարբերաբարանցկացվող տեստերը ցույց մթերքի ՕԲՒՍ, թաղանթին փաթեթավորվող է սահմանային 6-20 ցածր անգամ միջին մակարդակը սննդի գիեն նորմաներից,որոնք նախատեսված Եվրամիության է որ այդ մոռանալ, տական կոմիտեիկողմից: Ընդ որում, չպետք էին նորմաներիհաստատման ժամանակ արդեն նախատեսված. օրենսդիր մարմինզգալի թույլատրելիշեղումներ: Եվրամիության սննդամթերքի են, որ համոզված ները ն թունաբանները փաթեթահամար օգտագործվող պատրաստման վորման են մարդկանց առողջությա տորները ամբողջովինանվտանգ շրջակա միջավայրիհամար:

Ինչպես Մեծ

հիմունքները Գլուխ5. Փաթեթավորման ընտրության Պոլիմերային փաթեթավորողնյութերի, կոնստրուկցիաների, տարայի, տեխնոլոգիաների ն նրանց պատրաստմանհամար օգտագործվող սարքավորումների անընդհատ աճը հանգեցրեց սպառողականԱնտրանսպորտայինտարայի տարբեր տեսակների ստեղծմանը: Ներկայումս սննդի արդյունաբերությունը համարվում է արդյունաբերության զարգացման առավել դինամիկ զարգացող ճյուղերից մեկը, որն արտադրում է մթերքների լայն տեսականի, որոնք նրանց որակի Ա արտադրանքի տեսակի պահպանման համար պահանջում են հատուկ պայմաններ, այսինքն` յուրաքանչյուր մթերքի համար անհրաժեշտ է յուրովի մոտեցում: Այդ պատճառով յուրաքանչյուր մթերքի համար առավել արդյունավետ տարայավորման ընտրությունը համարվումէ ակտուալխնդիր: Օպտիմալ տարայավորման գրագետ ընտրության համար անհրաժեշտ է ելակետային տվյալների նախապատրաստումը, որը կՕերառումէ՝ փաթեթավորվող մթերքների տեսականու ընտրությունը, նրանց առանձնահատկությունների, հատկությունների, բնութագրերի ն նրանցում փոփոխություն առաջացնող պատճառներիուսումնասիրությունը, փաթեթավորողնյութերին ն տարային ներկայացվող պահանջներիձնավորումը, փաթեթավորման գործառույթների որոշումը ն փաթեթավորման տեսակի ընտրությունը, համապատասխան սարքավորման ընտրությունը:

հ փոխներգործությա թույլատրելի

ո պլաստիֆի

5.1.

Սննդամթերքում փոփոխություններ առաջացնող գործոնները

Սննդամթերքի տեսակներից շատերը մեծամասնությունը համարվում են շուտ փչացող: Որոշակի պայմաններում մթերքներում տեղի են ունենում մանրէաբանական,կենսաքիմիական, ֆիզիկական, քիմիական պրոցեսներ: Մանրէաբանական փոփոխություններն առաջանում են միկրոօրգանիզմների (մանրէներ ն սնկեր) կենսագործունեության արդյունքում: Մթերքներում ջրի ն սննդային նյութերի բարձր պա66

րունակությունը իդեալական սննդարար միջավայր է համարվում միկրոօրգանիզմներիաճի ն զարգացմանհամար: Կենսաքիմիականպրոցեսներն ընթանումեն ֆերմենտների ազդեցությամբ: Դրանք հատուկ օրգանական նյութեր են, որոնք արտադրվումեն կենդանի օրգանիզմի կողմից, կարգավորում են նյութափոխանակությունը:Տարբերկենսաքիմիականպրոցեսների համար կատալիզատորներ համարվողֆերմենտների կենսագործնեությունը, ինչպես նան միկրոօրգանիզմներիաճը որոշում են միջավայրի պայմաններից ելնելով (ջերմաստիճան, խոնավություն, թթվածնիառկայություն ն այլն): Ֆիզիկական պրոցեսները պայմանավորված են տարբեր ֆիզիկական ն մեխանիկականգործոնների ազդեցությամբ: Որոշ մթերքներիհամար ֆիզիկական պրոցեսներեն համարվումմթերքի կողմից մթնոլորտային խոնավության, կողմնակի հոտերի կլանումը, բուրավետ նյութերի ցնդումը: Մթերքի մեջ որոշակի փոփոխություններ են առաջանում նան լույսի ազդեցությամբ,ընդ որում, ազդեցության աստիճանը կախված է լույսի տեսակից, ճառագայթքման ինտենսիվությունից ն տնողությունից: Քիմիականպրոցեսներնառաջանումեն օդի թթվածնի հետ մթերքների ռեակցիայի հետնանքով: Այդ պրոցեսներիցեն ճարպերի, վիտամինների օքսիդացումը, ճարպերի հետ ջրի ռեակցիան, որն առաջացնում է նրանց հիդրոլիտիկ կծվեցում: 5.2.

Սննդամթերքի առանձնահատկությունները

Փաթեթավորման ենթակա սննդամթերքը բավական բազմազան է (նկ. 5.1)` սորուն մթերքներ, հացաբուլկեղեն, հրուշակեղեն, կաթնամթերքներ,մսամթերքներ,ձկնամթերքներն այլն: -րուշակեղենային արտադրանք են կոնֆետները, կարամելը, դրաժեն, հալվան, խմորեղենըն այլն:

Նկ. 5.1.Փաթեթավորված սննդամթերք`

Հրուշակեղենային արտադրանք Կոնֆետ են կոչվում այն հրուշակեղենային արտադրանքները, որոնք պատրաստվում են շաքարավազի հիմքի վրա, բազմազան են ըստ կազմի, ձնի, ձեավորմանն համի: Կոնֆետների կորպուսներըլինում են պոմադային, կրեմային, մրգային, լիկյորային, շոկոլադային,կաթնային,վաֆլու շերտերով,ժելեով ն այլն: Կոնֆետային ն չափային կոմզանգվածների բազմազանությունը բինացիաները հիմք հանդիսացան տարբեր տեսակիկոնֆետների լայն տեսականուհամար:

Կարամելը հրուշակեղենային արտադրանք է: Նրա արտադրության համարհիմնականհումք են համարվում շաքարա-

վազը ն կարամելայինմաթը, ինչպես նան մրգահատապտղային կաթնամթերքը, ձվի սպիտակուցը,էսենցիաներըԱ

ամո ները,

արտադրանքը բաղկացած է ջրից (15-3092), շաքարից (60-7092), հումմրգահատապտղային քից, էսենցիաներից նայլն: -

Հալվան շերտաթելային կառուցվածքունեցող արտադրանք է, որը պատրաստվում է բոված, մանրած ձիթատու սերմերից կամ ընկույզի միջուկներից, որոնք խառնվում են կարամելային զանգվածի ն վանիլինով բուրավետացված փրփուրագոյացնող նյութի հետո: Երբեմն որպես համային հավելումներ հալվայի մեջ ավելացնում են կակաոյից մթերքներ: Դրաժե են կոչվում փոքր չափսերի հրուշակեղենայինարտադրանքները, որոնց մակերնույթը պատված է փայլուն, պաշտպանիչ շերտով կամ շաքարային հարթեցված ծածկով: Դրաժեի տեսականինբավականինմեծ է. կան դրաժեի 100-ից ավելի տարբեր տեսակներ: Ըստ կորպուսի տեսքի, լինում են լիկյորային, ժելեա-մրգային, շաքարային, կարամելային,մարցիպանային,ցուկատային, ժելեայինն այլն: հրուշակեղենային արտադրանքն են կազԽմորեղենային մում արտադրանքի մի մեծ խումբ, որոնք բաղկացածեն ալյուրից, օսլայից, շաքարից, կաթից, ձվից, կարագից, բուրավետ նյութերից ն այլ հավելումներից: Այս խմբի մեջ են մտնում թխվածքաբլիթները, մեղրաբլիթները, գալետները, կրեկերները, կեքսերը, ռուլետները, տորթերը,կարկանդակները ն այլն: խ Թխվածքաբլիթը ցածր ոնավություն պարունակողմթերք է՝ շաքարի ն ճարպի զգալի քանակությամբ: Գալետները արտադրում են եգիպտացորենի ալյուրից՝ տարբեր տեսակի քիմիական փխրեցնողներիհետ խառնված խմորիչների օգտագործմամբ: Կրեկերըօժտված է թույլ կառուցվածքով ն փխրունությամբ: Վաֆլիները են լցոնված, շերտավորված թեթն ծակոտկենշերտեր են: Տորթերը ն կարկանդակները տարբեր ձնի ն չափսերի զանազան համերով բարձր կալորիականություն ունեցող հրուշակեղենային արտադրանք են: նրանք տարբերվում են ն ըստ թխված կիսաֆաբրիկատի, այսինքն` ըստ խմորային կիսահումքի, որը լինում է բիսկվիտային, փխրուն, շերտային, վաֆլիանման, թափանցիկ, փշրանքային ն այլն: Ձնավորման համար օգտագործվում են տար-բեր կրեմներ (կարագային, եփված, սերային, սպիտակուցային ն այլն), մրգահատապտղային միջուկներ, քսուքներ ն թանձրուկներ, մարմելադ, շոկոլադային զանգված ն այլն:

Երկարատնպահպանմանընթացքում հրուշակեղենային

փչանում է. այն նեխում է առնում փի քրակյանկան հետնանքով ո րբեմն էլ պատվում է բորբոսով: Ճարպի ի

րո ունակո

ր Լթյան պատճառով հրուշակեղենըարագ Օդի թթվածնի ազդեցությամբոչ սահմանային Սար

փչանումէ

ճարպաթթուների

ՕՔնիդացման հետեանքով: ային արտադրանքի գրեթե ԱԱ Ցե րը զգայու

բոլոր տեսակխանիկականազդեցությունների նկատմամբ, պահանջներէ առաջադրում տարայի նկատմամբ: րուշակեղենային արտադրանքի մեծ մասի համար փաթեթավորումըպետք է բավարարիհետնյալ պահանջներին ապահովի բարձր ճարպա- ն ջրակայունություն, ունենա որոշակի հակաադգեզիոնհատկություններ փաթեթավորմանը մթերքիկպչելը կանխելուհամար, կողմնակիհոտերիցպաշտպանելու համարփաթեթավորող նյութը պետք է լինի գազա- ն արոմատաանթափանց, մթերքի տեսակիցկախված`այն պետք է ապահովի փաթաթումը, զոդումը, պահի ծալքերը ն ապահովի մթերքի տեսանելիությունը, որին կարելի է հասնել փաթեթավորմանբարձր թափանցիկությանշնորհիվ, ն տորջեի կարկանդակների փաթեթավորման ժամանակ փաթեթավորողնյութին տա լրացուցիչ ամրություն ն կարծրություն: Հրուշակեղենային արտադրանքի փաթեթավորման ժամանակ օգտագործվում են ավանդական0նյութերը (նկ. 5.2), օրինակ` թուղթը, ստվարաթուղթը, ալյումինայինն պղնձայիննրբաթիթեղը ն այլն: Պոլիմերային նյութերիցօգտագործվում է ցելոֆանը: Այն

ինչը որոշավի

Է,

բավականին է, օժտված է հարթ մակերնույթով, մեխանիկականամրությամբ, ցածր ճարպադիմացկունությամբ, բարձր ցրտադիմացկունությամբ, ընդունում է տպագրական կնիքը ն այլն: Ցելոֆանի արգելակային հատկությունների բարելավման համար նրա վրա արվում է երկկողմանիպատում՝ մի կողմից պոլիվիլիլ| Նե դենքլորիդ, մյուս կողմից` էնիտրոցելյուլոզային լաք: Ցելոֆանային թաղանթի ստացման գործընթացի ոչ շահավետության հետնանքով այս պոլմերը էժան

շուկայից ԲԻ, փաթեթավորման ՕՔԲ, ԼՕԲԷ, ՔԷ՛Լ. Քճ, ՔՏ ն այլ պոլիմերայինթաղանթների, նան հարաբերակցությամբ տարբեր շերտերի ինչպես կոմբինացված ն մետաղային թաղանթների կողմից, որոնք միացվում են լուծիչներ չպարունակողմեկ ն երկու բաղադրիչներ պարունակող սոսնձով: Այսպիսի թաղանթներն ունեն բարձր մեխանիկականն արգելակային հատկություններ, օժտված են ընդունում են կնիքը գերազանց արտաքինտեսքով,հեշտությամբ ե ապահով կերպով մթերքը պաշտպանում են արտաքին աստիճանաբար դուրս

է մղվում

ներգործություններից:

կարկանդակներ Նկ. 5.2. Փաթեթավորված

Հացը: Պատրաստի հացը բաղկացած է կրախմալից,սպիտակուցայիննյութերից, կաթնաթթվիցկամ քացախաթթքվիցայլն: Նոր թխված հացն ունի հաճելի, խիստ արտահայտված համ ն բույր, խրթխրթան կեղն, էլաստիկ, հեշտությամբ սեղճվող միջուկ, որը հացի կտրտման ժամանակչի փշրվում: Որոշ ժամանակհետո հացը կորցնում է բույրը, կեղեր` փխրությունը, իսկ միջուկը` էլաստիկությունը, տեղի է ունենում հացի չորացում: Դրա հետ մեկտեղ իրար զուգահեռ ն իրարից անկախ ընթանում է երկու պրոցես՝ խոնավությանկորուստ (չորացում) ն չորացում, նյութերի ֆիզիկաքիմիական վերափոխումներ, որոնք կապված են կրախմալի հետ: Վերջին դեպքում կրախմալի կառուցվածքը խտանում է, տեղի է ունենում կլանված խոնավության մասնակի անջատում, որը է կլանվում միջուկի սպիտակուցների կողմից: Նկարագրված պրոցեսների հետնանքով վատանում են մթերքի արտաքին տեսքն ու որակը: Վացամթերքներիպահպանման պրոցեսում առավել կտրուկ փոփոխությունների են ենթարկվում նրանցում եղած խոնավությունը ն յուղը: Անհրաժեշտ խոնավությունից, պահպանման պայմաններից ե հենց մթերքի խոնավապարունակությունից կախված` հացամթերքը կարող է ինչպես կլանել խոնավությունը շրջակա միջավայրից, այնպես էլ անջատել այն: Արդյունքում արտադրանքըչորանում կամ խոնավանում է: Հացի մեջ ջրի բարձր պարունակությունը նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում միկրոօրգանիզմների(բորբոսայինսնկի ն այլն) զարգացման համար, որոնք ներթափանցումեն հացի մեջ պաղեցման, տեղափոխմանե վաճառքի ժամանակ: Հացը անհրաժեշտ է փաթեթավորելբավական լավ պաղեցրած վիճակում` փաթեթավորմաններսում խոնավության կոնդենսացումիցխուսափելու համար, հատկապես ջրա- ն գոլորշիաանթափանցպոլիէթիլենայինթաղանթիօգտագործմանդեպքում: Հացաբուլկեղենային որոշ արտադրանքներումպարունակվող յուղը ենթարկվում է օքսիդացման: Յուղի բարձր պարունակությամբ արտադրանքի`օքսիդացման ենթակա փչացումից խուսափելու համար առաջարկվում է դրանք փաթեթավորել լավ արտահայտված արգելակայինհատկություններով (թթվածնա- ն արոմեջ: մատաանթափանց) թաղանքթանյութերի Հացն անհրաժեշտ է փաթեթավորել` նկատի ունենալով հիգիենայիպահանջները, ընդ որում, փաթեթը պետք է լինի թափան-

որակը: Հացը պետք է ցիկ, որպեսզիհնարավոր լինի որոշել հացի փաքեքավորելլավ պաղեցվածվիճակում:Հացի փաթեթավորման ինչպես սովորաէ պոլիպրոպիլենային` համար օգտագործվում հատուկ կառուցվածքի կան, այնպեսէլ հատուկ թաղանթ:Վերջինս ն ուղղությամբ, ո ւղղահայաց ձգվածություն` փոքր շնորհիվ (ունի է ուղղությամբ)իդեալական փաթեթաավելի շատ` հորիզոնական համար: բոլոր տեսակներումօգտագործելու վորող մեքենաների է տրվում խորհուրդ համար Տաք հացի փաթեթավորման կլոր փոքր թաղանթ, որի վրա կան օգտագործելպերֆորացված 52 անցք սմ Քանակը` Ա նցքերի մմ տրամագծով: անցքեր` 0.5 Պերֆորացվածթաղանթի հիմնական մակերեսում: քառակուսի այն է, որ հնարավոր է թաղանթիթափանցելիութառավելությունն այսինքն` չորացյան ձնափոխում ջրային գոլորշու նկատմամբ, կորստի հատկությունների առանց նան մթերքի` ման, հետնաբար օպտիմալԺամկետիկարգավորում: պահպանման հացը տաք վիճակումփաթեթաՈրոշ ձեռնարկություններ ունեցող անցքեմեծ տրամագիծ են վորելու համար օգտագործում ազդեցության րով պոլիմերայինտոպրակներ:Դրանց պաշտպանիչ թաղանթինը, մեխանիզմընույնն է, ինչ որ միկրոպերֆորացված ունի հետնյալ թերությունսակայն այս տիպի փաթեթավորումն անցքերի միէ ները` հացը նրանում պաղում անհավասարաչափ, Ն ոչ բավաայն ջով դուրս են թափվումկեղնի մանր փշրանքները, Ներմեծ չափսերի պատճառով: րար չափով է հիգիենիկ անցքերի է ստացել հացամթերքի կայումս առավել լայն կիրառություն նյութերի մեջ, ինչպոլիմերային կոմբինացված

փաթեթավորումը

պես, օրինակ` Վեռանկարայինէ համարվում սորբինաթթվովներծծված ն որն արգելակումէ հացի բորբոսումը ավելացփաթեթավորումը, ժամկետը: նում պահպանման նյութերին ներկայացվումեն հեԲոլոր փաթեթավորող է խոնավա-,գոլորշատնյալ պահանջներըն̀յութերը պետք լինեն ամրությամբ, մեխանիկական օժտված լինեն ն գազաանթափանց, ն զոդվեն տաքացմանժամաանվնաս լինեն մարդկանցհամար նակ, ինչն անհրաժեշտէ, որպեսզի ւնը ն բարելա ոն Բ ա սանիտարաԲր

Արա

որը: ամրացվեն

Կաթը ն կաթնամթերքները Կաթը ն կաթնամքթերքներըհամարվում են շուտ փչացող մթերքներ: Ջերմաստիճանի,թթվածնի, տարբեր ճառագայթների ազդեցությամբ տեղի է ունենում կաթնայուղի օքսիդացում ն վիտամինների քայքայում: Կաթի բաղկացուցիչ մասերը բավական հեշտությամբ են ընկալում կողմնակի հոտերն ու համերը: Կաթի ն կաթնամթերքներիարագ փչացումը կանխելու, նրանց պահպանման ժամկետների երկարացման ն որակական ցուցանիշների ապահովման կարնորագույնգործոն է համարվում համապատասխան փաթեթավորումը:Կախված մթերքի կազմից, պահպանմանն ժամկետից` Օգտագործում են տարբեր պոլիմերային իրացման նյութեր բազմաշերտ թաղանթներ,կոմբինացված նյութեր թղթի, ստվարաթղթի, ալյումինային նրբաթիթեղի հիմքով, թերթավոր նյութեր ջերմակաղապարայինտարայի ստացմանհամար այլն: Թարմկաթի փաթեթավորման համար օգտագործվում են այնպիսի փաթեթավորողնյութեր, ինչպես պոլիէթիլենը (ՔԲ), պոլիպրոպիլենը(ՔՔ), լամինացվածնյութերը: սովորաբար 3 շերտ (նկ. 5.3) որը բաղկացած է արտաքին շերտից (30 մկմ` 8092 ԼՇՔՔ, ն սպիտակ ներկայնութ), միջին շերտից (30 մկմ՝ 8092 2095 ԼԼԾՔԲ ԼԼԾՔԷ ն սն ներկայնութ), ինչպես նան ներքին շերտից ԼՕԾՔԲ, (30 մկմ` 8095 ԼԾՔԷ, 20695 ԼԼԶՔՔ): Թաղանթի այսպիսի կառուցվածքը այն դարձնում է հիանալի եռակցվող, անթափանցուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ն լույսի նկատմամբ ն լավ կնքըվող, օժտված բարձր մեխանիկականամրությամբ:

բ----ՀՀ: ԿՆ.

ԼՏԴ

Նկ.

5.3.

Հնվ

Թաղանթի կառուցվածքը

Լայն տարածում է ստացել կոմբինացված նյութերից պատրաստվածկիսակոշտ փաթեքավորումը, ընդ որում նյութերի

է նրբաթիթեղ,պոլիմեր) ձնափոխվում

ներկայացվող տեսակի փաթեթավորմանը աի Սո արյու տալիս ամրություն ելնելով: Փաթեթավորմանը ացում

ուղթ,

պա-հանջներից է մթերքը ալյումինային նրբաթիթեղըպաշտպանում թուղթը, միակ դեպքում լույսից ն թթվա-օնից:Սակայն ցանկացած պոլիէթի սննդային է մթերքին, հպվում որն անմիջականորեն

նյութը: լե

հեղուկներիհամար անթափանց: անհրաժեշտ է նշել Կիսակոշտ տիպի փաթեթներից «Պյուր պակ» ն այլ «Տետրա պակ», «Տետրա բրիկ»(նկ. 5.4), տիպիտոպրակները:

է, որը տոպրակը դարձնումէ

Նկ.

5.4.

«Տետրա բրիկ»

պակը» տետրաէդրի տեսքով ինքնատիպ էր «ՏԵտրա փաթեթավորումէ: Այն նախկինում հայտնի է «ՏԵտրա վերանվանվել ստանդարտ»անվամբ,որը ներկայումս է լավ այս փաթեթավորումը կլասիկ»: Մեր սպառողնրին տոպրակներ: Մեզ որպես կաթի լցման համար բուրգի տեսքով է զուգահեռանիստիտեսքով մոտ առավել տարածված «Տետրա բրիկը» (որի մոդուլայինձնը հատուկ փաթեթավորումը` «Տետրա

հայւոնի

համապա տասստանդարտների մշակված էր «եվրապոդդոնի» հ ամախան): «Տետրա տոպը», «Տետրա պակ» փաթեքավորման

կարգի ընտանիքի վերջին նորույթներից է: Սա համապատասխանում է սպառողի այնպիսի պահանջներին, ինչպիսիք են լրացուցիչ հարմարավետություն, տոպրակի բացման, նրա պարու-նակության դատարկման նե նորից փակման ժամանակ: «Տետրա պակի» վերջին մշակումը` «Տետրա պրիզման», մյուս մշակումներից տարբերվում է իր անսովոր դիզայնով ն բացման եղանակով: Բոլորովին վերջերս հայտնվել է «Տետրա պրիզմայի» նոր տարատեսակը,որն աչքի է ընկնում մեծ ծավալով: «Տետրա պակի» փաթեթավորման բոլոր տեսակները արտադրվում են տարբեր ծավալներով, պատվիրատուի պահանջներից ելնելով, սկսած 20 մլ-ից մինչն 1.5լ: «Տետրա պակի» տոպրակների համար նախատեսվում են բացման տարբեր եղանակներ: Դրանք կարող են լինել պերֆորացի-այով, որը հեշտացնում է նրանց բացումը: Այնպիսի մթերքներով տոպրակները, ինչպես պուդինգները, որոնք սառեցվում են փաթեքա-վորման մեջ, կարող են բացվել նրանց վերնի մասը կտրելով: Գործնականում տոպրակների բոլոր ծավալների համար նախատեսված է հարմարանք դրանց բացման համար (Բս| ԷԵ), որը մթերքի պաշտպանմանլրացուցիչ համար աստիճան է: «Տետրա պակի» որոշ փաքթեթավորումների է հնարավոր ՋԲՇճք տիպի փակվող թասակի տեղադրումը, որը հարմար է հատկապես արդեն կնքված տոպրակում մթերքի պահպանմանհամար: Սերակարագը դոնդողանմանդիսպերսհամակարգ է, որի է ֆազ համարվում Նրանում մե անընդատ յուղը: տեղաբաշխված են ջրային ֆազի կաթիլները ն բծերը, ինչպես նան միկրոսկոպիկելուստները, որոնք կազմված են կոլոիդային չափսերի թելային բյուրեղներից: Թարմ կարագն ունի քսվող թանձրություն: Կաթնայուղի մեխանիկական հատկությունները խիստ փոփոխվում են ջերմաստիճանի չնչին փոփոխության դեպքում, ինչը պայմանավորվածէ յուղի հիմնական զանգվածի ագրեգատային վիճակի փոփոխությամբ: Կաթնայուղի հալման ջերմաստիճանըտատանվում է 28-356Շ սահմաններում կախված յուղի կազմից, պնդեցման ջերմաստիճանը 15-25:Շ-ի սահմաններում Է, խտությունը` 930-940 կգ/մ5:

Կարագի փչացումը պայմանավորվում է միկրոօրգանիզմներով, կենսաքիմիականգործընթացներով, օդի թթվածնի ազդեցությամբ ինքնաօքսիդացմամբ ն օքսիդացմամբ: Օքսիդացումը արագանում է մետաղի առկայության ն լույսի ազդեցության հետնանքով: Այդ պատճառով կարագի տարան պետք է լինի անթափանցթթվածնի, լույսի, յուղի նկատմամբն ստերիլ: Կարագի մակերնույթինմիկրոօրգանիզմներիաճը կարող է կանխել անմիջապես կարագին հպված գազաանթափանց փաթեթավորումը, որը բացառում է թթվածնի ներթափանցումը: Փաթեթավորողնյութը պետք է լինի արոմատաանթափանց, քանի որ կարագըհեշտությամբէ ընկալումկողմնակիհոտեր: Կարագի փչացման կանխման պարտադիր պայման է համարվում նրա պահպանումը մինչն 0-Շ-ից 42-Շ պաղեցված, իսկ երկարատնպահպանումը` մինչն -15-Շ-ից -202Շ սառեցված

վիճակում:

Կարագի համար օգտագործվող սպառողական տարան մագաղաթե թղթի վրա մոմապատվածալյումինային նրբաթիթեղից փաթաթվածկամ մոմապատվածթուղթ է, որը մյուս կողմից պատված է պոլիմերային թաղանթով կամ մագաղաթով: Տրանսպորտայինտարան փայտե կամ ստվարաթղթե,մագաղաթապատված արկղ է:

Մարգարին

Մարգարինը թանձրությամբ ն այլ հատկություններով է կարագին: Հալման ջերմաստիճանը տատանվում է 31535»«Շ սահմաններում, խտությունը` 922-972 կգ/մ: մածուցի70 85-10օՇ Ն.վ/մ7քառակուսի կությունը` դեպքում: Մարգարինին բնորոշ են նույն փոփոխությունները, ինչ կարագին, սակայն մարգարինում չհագեցած ճարպերի պարունակության պատճառով նրա զգայունությունը օքսիդացման նկատմամբ ավելի ուժեղ է: Բարձր է նան նրա զգայունությունը լույսի ազդեցության նկատմամբ: Հատկապես զգալի են մարգարինի կորուստները գոլորշիացման ժամանակ: Մարգարինի մակերնույթի ն տարայի միջն թթվածնի նույնիսկ աննշան քանակությունը հանգեցնում է նրա օքսիդային ն մանրէակենսաբանականքայքայմանը: Այս գործընթացների դանդաղումը ապահովվում է մինչն -Հ5-Շ-ից Է10«Շ պաղեցմամբ: նման

գոլորշու

Փաթեթավորող նյութերիցպահանջվում էլույսի, ճարպի, ն գազերի բարձր ություն: անթափանցելՍպառողական

տրանսպորտային տարաները գործնականում չեն տարբերվում սերուցքայինկարագիհամար օգտագործվող համապատասխան տարայից: Հալման ցածր կետ ունեցող մարգարինիհամար նպաէ պլաստիկայինբաժակների տակահարմար տեսք ունեցող սպառողականտարան: Ներկայումս լայն տարածում է ստացել «88ց լո եօ»» փաթեթավորումը, որն արդյունավետն հիգիենիկփաթեթավորման միջոց է արկղերի մեջ տեղավորված պոլիէթիլենային տոպրակներովմթերքներիպահպանման ու տեղափոխմանհամար: Արկղի ներսում պոլիէթիլենային տոպրակի ճիշտ ընտրության դեպքում մթերքըամբողջությամբ պաշտպանվածէ աղտոտվելուց ն մթնոլորտային ազդեցությունից:Տվյալ փաթեթավորման դեպքում կնիքը դրվում է միայն ստվարաթղթեարկղի վրա: Ստվարաթղթե տուփի կոշտությունըներսում գտնվող տոպրակը պաշտպանում է վնասվածքներից, ինչը թույլ է տալիս ներթինտոպրակի պատրաստման համար օգտագործել ավելի բարակ ն էժան թաղանթներ: Բոլոր այս պատճառները նվազեցնումեն փաթեթավորման ծախսերը: Կաթնաշոռը ն կաթնաշոռայինզանգվածը պատկանում են մածուցիկահամասեռ համակարգերին, որոնք փոքր դեֆորմացիաների դեպքում նմանվում են պինդ կամ համասեռ մարմիններին,իսկ ավելի ուժեղ, կառուցվածքային ցանցի քայքայում առաջացնող դեֆորմացիաների դեպքում հոսում են մածուցիկհեղուկներինման: Կաթնաշոռայինզանգվածն օժտված է այնպիսի կառուցվածքային ցանց ստեղծելու հատկությամբ, որը է զանգվածին 6տալի յուրահատուկ հատկություններ: Կաթնաշոռի խտությունը1060 կգ//8 է: Կաթնաշոռիփաթեթավորման համար օգտագործվողնյութերը պետք է բնութագրվենբարձր ջերմաանթափանցելիությամբ: Կաթնաշոռայինարտադրանքի տարայավորման համար օգտագործում են ջերմապլաստներից, լամինատներից (թղթե հիմքով), թղթից ն երկշերտ, եռաշերտ կառուցվածքի նրբաթիթեղից տոպրակները,ստվարաթղթեկամ պոլիմերային յութերի հիմքով լամինատներից պատրաստված կիսակոշտ տարաները,որոնք օժտված են ճարպակայունհատկություններով (ԵՏ, ՕՔԲԲ, ԵԷ՛ ն այլն): Մեծ պահանջարկունի ՔՇ-ից, ն ՔՔ-ից

մեխանիկակ

գատրաստված

պատրաստված ոչ ժեծ տարողությամբ բաժակների ն արկղիկների տեսք ունեցող սպառողականտարան, որն արտադրվում է շերտերից ջերմաձնավորման եղանակով: Պլաստիկային փաթեթավորման համար օգտագործում են երկու շերտից թղթից ն պոլիմերից բաղկացած կոմպոզիցիոն նյութը: Պոլիմերային շերտը խիտ ն հավասարաչափ զոդվում է պլաս տիկային բաժակներին: Թղթե հիմքը թույլ է տալիս կափարիչի վրա գունագեղ նկարներ փակցճել: Պանիրները պահպանման տեսակետից համարվում են ամենաբարդ մթերքները (նկ. 5.5): Պանիրը համարվում է «շնչող» մթերք, այդ իսկ պատճառով փաթեթավորող նյութերին, բացի ընդհանուր պահանջներից (ոչ տոքսիկություն, մեխանիկական ամրություն, չեզոքություն մթերքի համի ու հոտի նկատմամբ ն նան այլն, ներկայացվում են լրացուցիչ ւպահանջներ՝ սահմանափակ խոնավաթափանցելիությունմթերքի չորացումը կանխելու նպատակով, Օշի ն ՇՕ-ի նկատմամբ ընտրովի գազաթափանցելիությամբ ցածր թթվածնաթափանցելիությունը բորբոսի աճի կանխման համար, իսկ ՇՕշ-ի թափանցելիությունը, նրա կուտակումից խուսափելու համար, պետք է փաթեթավորման ներսում լինի ավելի բարձր: Բավական լայն տարածում են նե Քնից ստացել ՔԽՇից պատրաստված թաղանթները: Թաղանթներում հասունացող պանիրների փաթեթավորման համար օգտագործում են «շնչող» թաղանթներ,որոնք պարունակում են նեյլոն համապոլիմերից ն բուրավետ համամոնոմերիցբաղկացած արգելակային շերտ. արգելակային շերտով թաղանթ, որը բաղկացած է նեյլոնի, էթիլեն համապոլիմերի ն վինիլալկոհոլի խառնուրդից, արգելակւսյին շերտով թաղանթ, որը պարունակում է վինիլիդենմլորի համապոլիմեր: Թաղանթը բաղկացած է տարբեր նշանակությանշերտերից՝ քիմիապես իներտ պոլիմերից հպվող շերտ, որի հետ անմիջապես առնչվում է պանիրը, աղգեզիոն շերտից, որն ապահովում է կոնտակտային ն արգելակային շերտերը, հերմետիկացնող շերտից, որը թույլ է տալիս զոդման, սոսնձման կամ այլ մեթոդով փաթեթավորված առարկան մեկուսացնել շրջակա միջավայրից, փաթեթավորմանը մեխանիկական ամրություն տվող շերտից, արտաքին շերտից, որն ապահովում է տպագրական ինֆորմացիայի որակը: Այսպիսի թաղանթներովփաթեթավորվածպանիրներիհասունացումը թույլ

րորնոաների ԱՅՑ աշխատատար փոքրացնում արտադրան ինր 9: Անն է

աս

րաք

րուստննրը:

մաքրման զգալիորեն

Հո».

Նկ.

5.5.

Պանիրներիտեսակներ

Թանկարժեքպինդ պանիրներըպատում են պարաֆինային համաձուլվածքի բարակ շերտով, որը պանիրըպաշտպանում է քայքայումից,նրա վրա լորձի ն բորբոսի առաջացումից: ֆինային կոմպոզիցիանպարաֆինի հետ խառնված ցերեզինի, ճարպերի, հակասեպտիկ հավելումների,պոլիէթիլենի, բութիլենի ն այլ նյութերի խառնուրդ է: Պարաֆինապատման համար պանրի գլուխը ընկղմում են մինչն 1605- 2655Շ տաքացրած պարաֆինայինհամաձուլվածքի մեջ: Պանիրը փաթեթավորումեն այնպիսի պոլիմերային թաղանթներիմեջ, որոնք տաքացման ժամանակունեն նստեցման մեծ հնարավորություն, որն ապահովում է նրանց պիրկ հպվածությունը պանրի մակերնույթին: Հալած պանիրները,որոնք ունեն լուծելի սպիտակուցիԱ բավականաչափէմուլսացված յուղի ավելցուկային պարունակություն, փաթեթավորում են տաք վիճակում, ինչը փաթեթավորող նյութերիններկայացնումէ հատուկ պահանջներ: Հալած պանիրների համար հաճախ օգտագործվում են ալյումինային նրբա-

Պարա-

պոլիիզո-

ն կափարիչով բաժակների տեսթիթեղը` արկղերի, տոպրակների ՔՏ ն ՔԷ՛՛, այլ հիմքով կոմբինացված նյութերը: քով, ՔՔ,

Մարինացված բանջարեղեն Աղ դրած ն մարինացված բանջարեղենի բնորոշ առանձէ թթվի, ածխաթթուգազի, համեմունքների ն հենՇակություններից ղուկ ֆազի զգալի քանակությունը. Այդ պատճառով օգտագործվող տարան պետք է լինի ջրա-, գոլորշիաանթափանցն թթվակայուն, իսկ մանրէակենսաբանականփչացման վերացման համար պետք է ապահովի հերմետիկությունը, թթվածնի մուտքի

բացառումը:

Մարինացված բանջարեղենի համար առավել արդյունավետ սպառողականտարա են համարվում ապակյա բանկաները հերմետիկորեն փակված կամ պտտովի կափարիչներով պահածոների մետաղական բանկաները: Թթվի համար հարմար են պոլիէթիլենայինթաղանթիցպատրաստվածփաթեթները: Թթու ն մարինադային բանջարեղենի համար օգտագործվող տրանսպորտայինտարանփ այտե տակառ է` պոլիէթիլենային թաղանթներիցպատրաստված պարկ-ներդիրներով,թղթյա թմբուկներ են փայտե տակառ՝` խտացված, մաքուր վիճակում, առանց ներդիրների: Պովիդլո ն կոնֆիւոյուրներ

Պովիդլոն ն կոնֆիտյուրները պարունակում են 5546 շաքար, օրգանականթթվիկրախմալային մաթ ն սննդայինթթուներ: Չնայած շաքարի բարձր պարունակությանը, դրանք կարող են փչանալ միկրոօրգանիզմների, հատկապես բորբոսների ազդեցությամբ: Հնարավոր են նոսրացման ն խմորման երնույթներ: Մրգային թթուները հատկապես ագրեսիվ են մետաղների նկատմամբ ն նպաստում են մետաղականտարայի գույնի փոփոխմանն ու քայքայմանը: Պովիդլոյի ն կոնֆիտյուրի որակի փչացմանը նպաստում է խոնավության գոլորշիացման պրոցեսը, որն առաէ թանձրությանն արտաքինտեսքի վատացում: ջացնում Ինչպես որ կոնսերվացված պտուղների համար, պովիդլոյի ն կոնֆիտյուրի համար նս սպառողական տարա են համար82

վում կոշտ պոլիվինիլքլորիդից պտտվող կափարիչներովկամ մամլված պոլիլիլենային կափարիչներովապակյա բանկաները: Լայնորեն կիրառվում են նան ալյումինային նրբաթաղանթից պատրաստվածհարթ կափարիչների հետ զոդված բաժակները, բանկաներըն արկղերը: Փոքր սպառողական տարայի մեջ փաթեթավորվածպովիդլոյի համար որպես տրանսպորտայինտարա են ծառայում ամբողջական կամ ծալքավոր ստվարաթղթիցպատրաստված ծալովի արկղերը կամ ջերմակծկվող տարան` պոլիմերային թաղանթից:

Չոր կոնցենտրացվածսուպեր Արտադրվում են վերամշակված ալյուրից ն բակլազգիներից` ճարպերի, մսի, բանջարեղենի,համեմունքներին աղի ավելացմամբ:ճարպերի օքսիդացման հետնանքովհեշտությամբ ենթարկվում են փչացման, որի արդյունքում հայտնվում են կողձնակի հոտըն այրված համը:Փչացման առաջացմանըկարող է նպաստել նան լույսի ն ջերմության ազդեցությունը: Խոնավության կլանման հետնանքովհնարավորէ միկրոօրգանիզմների զարգացումը: Խոնավությանթույլատրելի պարունակությունը 91146 է, ձավարային ապուրների համար` 1652: Փաթեթավորման վրա կարող են առաջա-նալաղային կուտակումներ:Չոր սուպերի համար փաթեթավորող նյութերըպետք էլինեն լուսա-, գոլորշիա-, օդա- ն ճարպաանթափանց, ինչպես նան չներծծեն ճարպեր: Սպառողականտարան պատրաստվում է ալյումինային նրբաթիթեղիցպատրաստված տոպրակների տեսքով, ընդ որում նրբաթիթեղը կոմբինացվումէ թղթի կամ պոլիմերայինծածկույթի հետ: Տրանսպորտայինտարան ամբողջական կամ ծալքավոր ստվարաթղթից պատրաստված ծալովի արկղ է: Թարմ միրգ

բանջարեղեն

Թարմ միրգը ն բանջարեղենը, ջրի բարձր պարունակության (մինչն 80965, իսկ հատապտուղներիհամար նույնիսկ մինչն 9006) հետնանքով,շուտ փչացող մթերքներ են ն միկրոօրգանիզմների զարգացման համար համարվում են իդեա83

լական միջավայր: Մրգի ն բանջարեղենի որակի փոփոխությունը, փչացումը ն կորուստները առաջանում են նրանցում ընթացող մանրէակենսաբանական,կենսաքիմիական ն ֆիզիկական գործընթացներիպատճառով: Ֆերմենտներիազդեցությամբընթացող կենսաքիմիականփոփոխությունները, որոնց ընթացքում առաջանում են գույնի, համի, թանձրության փոփոխություններ, պայմանավորվում են շնչառությամբ ն հասունացմամբ: Խոնավության գոլորշիացման ֆիզիկական պրոցեսների հետնանքով պտուղները թառամում են ն կնճռոտում: Միրգը ն բանջարեղենը հատկապես արագ են վարակվում միկրոօրգանիզմներով:Փչացման նշված բոլոր պրոցեսները կտրուկ արագանում են տեսակավորման, փաթեթավորման ն տեղափոխմանընթացքում ըսնջարեղենի ն մրգի մեխանիկականվնասման ժամանակ: Թարմ մրգի ն բանջարեղենիփաթեթավորմանհամար պահանջվում է թափավոր ջրա-, գոլորշիա- ն գազաանթափանց տարա, որում չի լինի չափից ավելի խոնավ մթնոլորտ: Խոնավ մրգերը, հատապտուղները, լվացված ն մաքրված բանջարեղենը նպատակահարմարէ փաթեթավորել խոնավակայուն ն փոշիաանթափանցտարայի մեջ (նկ. 5.6):

պլաստմասսայե արկղերը, զամբյուղները ղերի տարբեր տեսակները:

հատուկ բեռնարկ-

Չոր միրգ ն բանջարեղեն Չոր միրգը ն բանջարեղենը բնորոշվում են համեմատաբար ցածր խոնավությամբ, որի դեպքում ապահովվում է բավական երկար պահպանումը: Դրա հետ մեկտեղ պետք է նկատի ունենալ, որ համային հատկությունների պահպանման համար խոնավությունը սովորաբարմնում է ավելի բարձր, քան պահանջվում է երկարատն պահպանման ժամանակ (12-1596): Չոր մրգի ն բանջարեղենի փչացումը կարող է տեղի ունենալ խոնավության կլանման, միկրոօրգանիզմներով վարակման, կպչողունակության առաջացման, միջատներով,վնասատուներովվարակման դեպքում: Չոր մրգի ն բանջարեղենիհամար օգտագործվող տարան պետք է լինի ջրա- ն գոլորշիաանթափանց,իսկ յուրահատուկ հո-

տով օժտվածբանջարեղենների համար` փանց:

նան

արոմատաանթա-

Սպառողական տարան կարող է լինել տոպրակների տեսքով պատրաստված պլաստմասսայե ծածկույթով կամ կաշիրացված ալյումինային նրբաթղթով թղթից ն պոլիէթիլենայինթատարան ունի ներքին ծածկույթով կամ ղանթից: Տրանսպորտային պոլիէթիլենային թաղանթից պատրաստված ներդիրներով թղթե տոպրակների, պոլիէթիլենային թաղանթից ներդիրով ամբողջական կամ գոֆրեյացվածստվարաթղթիցկամ ալյումինային նրբաթիթեղովկաշիրացվածթղթից ծալովի արկղերի տեսք: Մրգային ն բանջարեղենային հյութեր

Նկ.5.6.

Թարմ մրգի տարա

Տեսակավորող կետերում ն մրգա-բանջարեղենային բազաներում տարբեր մրգերի, հատապտուղների, բանջարեղենի փաթեթավորման համար սպառողական տարան բնորոշվում է յուրահատուկ լուծումների լայն սպեկտրով: Որպես տրանսպորտային տարա օգտագործվում են փայտե, ստվարաթղթե ն

Մրգային ն բանջարեղենային հյութերը նպաստավոր միջավայր են միկրոօրգանիզմներիզարգացման համար, այդ պատճառով էլ հեշտությամբ են ենթարկվում մանրէաբանական փչացման: Հյութերի տարայավորման ն փաթեթավորման ժամանակպահանջվում ջերմային մշակում, հետնաբար տարան է պետք է անթափանց լինի միկրոօրգանիզմների համար, ն հատկապես անթա-փանց`թթվածնի համար (նկ

Տան կայուն

ավանդական սպառողական ն բանկաները:Դրա հետ մեկտարա են համարվումապակե շշերը տեղ վերջին տարիներին ստեղծվել են մեծ քանակությամբտարն բեր տարողության յուրատեսակ բաժակներ, տոպրակներ տոպկոմն հիմքով րակներ՝ պատրաստված թղթե հարթ ստվարաթղթե բինացվածնյութերից: ստվաՏրանսպորտայինտարանփայտե,պլաստմասսայե, ն առանց կամ բներ, բանկաների րաթղթե արկղ է, որն ունի շշերի դրանց արկղ է՝ տետրա-պակ,տետրա-բրիկն այլ տիպի արկղիկտակների ու տոպրակների համար, ինչպես նան ստվարաթղթե ա տեղավորվածջերմանստեցնող տ արան: նե Սամ

Ձավարեղեն մթերքներ

Բնական հյութերի համար

Այս մթերքները խոնավ պայմաններում պահելիս դառնում նեխահոտ, իսկ 17-1846-ից բարձր խոնավության դեպքում վնասվում են միկրոօրգանիզմներով: Բրինձը, վարսակայինապրանքները լույսի ազդեցությամբ դառնում են կծվացած, այդ պատճառով տարան չպետք է թափանցիկ լինի: Գարեձավարըե մանրաձավարըշատ քիչ են զգայուն լույսի հանդեպ: են

Մակարոնային մթերքներ Բաղկացած են հիմնականում ածխաջրատներից7̀0-7522, սպիտակուցներից` 13-1596, Ա ճարպերից` Դ-1,296: Լույսի ազդեցությամբ մժակարոնային մթերքները դառնում են փշրվող: Բացասական ազդեցություն են թողնում ջերմաստիճանայինտատանումները ն մեխանիկական տատանումները տեղափոխմանժամանակ: Սովորական պայմաններում պահելիս մթերքների մանրէակենսաբանականփչացում չի առաջանում:Առավելվտանգավորեն համարվում տեղափոխման ն ջերմաստիճանի տատանումների ժամանակ առաջացող մեխանիկական վնասվածքները: Մակարոնները փխրունեն դառնում նան արնի լույսի ազդեցությունից: ձվով խմորից Լույսը անբարենպաստ ազդեցություն է ունենում պատրաստվածմթերքներիվրա: Մակարոնային արտադրանքի համար որպես սպառողական տարա են օգտագործվում ցելոֆանից ն պոլիէթիլենային թաղանթից պատրաստվածտարբեր ծալվող ստվարաթղթեարկղերը ն տոպրակները: Որպես տրանսպորտայինտարա են օգտագործվում գոֆրեացված ստվարաթղթից պատրաստվածծալովի արկղերը.

Ընկույզներ

Նկ.

5.7.

Հյութերի տարա

Ընկույզը, նուշը, գետնըճկույզը պարունակում են մեծ քանակությամբ յուղ` 53-6796, 17-2240, ածխաջրատներ` 71390, խոՇավություն` 64896: Միկրոօրգանիզմների ն լույսի ու տաքության ազդեցությամբ ընկույզները փչանում են: Հեշտությամբ փչանում

վնասատուներից ն սպրագ կլանում են կողմնակի հոտեր: Այդ պատճառովտարան պետք է լինի ջրա-, գոլորշիա-, գազա- ն արոեն

մատաանբափանց:

5.3.

Փաթեթավորման նյութի ընտրությունըորոշվում

Թեյը հեշտությամբ է ընկալում կողմնակի հյութեր ն արագ կորցնում է արոմատը: Օդի բարձր հարաբերական խոնավության դեպքում հնարավոր են ֆերմենտատիվ փոփոխություններ: Թեյի որակի վրա անբարենպաստազդեցություն է ունենում արնի լույսը: Այդ պատճառով տարան պետք է լինի արոմատա-, ջրա- ն գոլոր-

շիաանթափանց:

Կերակրի աղ

Աղը ոչ ջրակայուն մթերք է: Նույնիսկ չնչին խոնավությանն ջերմաստիճանայինտատանումների դեպքում նրանում առաջանում են գնդիկներ, այդ պատճառով տարան պետք է լինի ջրա- Ն

Սուրճ

փաթեթավորվող մթերքներիհատկությունները ե պահանջները, փաթեթավորող նյութի սահմանային հատկությունները, այսինքն՝ մեխանիկական ամրությունը, հերմետիկությունը,

քիմիական կայունությունը, թափանցելիության

Սուրճը պարունակում է ազոտային միացություններ, հանքային նյութեր, յուղ` 4-596, աղային միացություններ, 1-296 կոֆեին, 0,06-0,196 եթերային սրճային յուղ: Սուրճը փչանում է օդից ներծծված խոնավության պատճառով, որը թթվածնի հետ միասին փչացնում է սուրճի համային հատկությունները: Խոնավության ազդեցությամբ սուրճի հատիկները դառնում են փափուկ ն դժվար են աղվում: Եթե սուրճի յուղը ներծծվում է փաթեթավորողնյութի մեջ, դա պատճառ է դառնում սուրճի կծվեցմանը:20-Շ-ից բարձր ջերմաստիճանում պահելը նպաստում է սուրճի որակի նվազեց-

տք

ելնելով

ցուցաբերելգրագետ մոտեցում: Պարող կյութերի ճիշտ ընտրությունըզգալիորեն ազդում է պահանջվող ֆունկցիաների կատարման վրա: Փաթեթավորման նյութի ընտրությունըորոշվում է փաթեթավորվող մթերքի կազմով, պահպանման պայմաններովու ժամկետովն պահանջում է գրագետ, որակյալ մոտեցում: Իմանալովմթերքների կենսաքիմիական կազմը` կարելի է ձնակերպել փաթեթավորող նյութերին ն ընտրել ներկայացվող պահանջները փարեթավորման մեթոդը: Փաթեթավորող նյութի ընտրության ժամանակպետք է հաշվի առնել հետնյալը՝

գոլորշիաանթափանց:

Փաթեթավորողնյութը պետք է լինի յուղա-, ջրա- Ա պաշտպանի մթերքը կողմնակի հոտերից: շիաանթափանց,

է՝

փաթեթավորվող մթերքի կազմից, պահպանման պայմաններից ժամկետներից: Փաթեթավորող նյութը ընտրելիս անհրաժեշտէ

Թեյ

մանը:

Փաթեթավորման նյութի ընտրությունը

գոլոր-

ցուցանիշները(գազերի,ջրի, ճարպերի նայլ միջավայրերի նկատմամբ), փաթեթավորող նյութի արեժքը, կայունությունը միջատներիազդեցության նկատմամբ(սա կարնոր է նրանցումայս տեսակիփչացանըենթակա մթերքներիպահպանմանժամանակ), նյութը պետք է հարմարեցված լինի փաթեթավորող մեքենային(դժվարություններ չպետք է լինեն մեքենայական գործողությունների Ժամանակ,: նյութը պետք ունենա հաճելի արտաքին տեսք, որը է գնահատվումէ տեսողապես: Սննդամթերքի առանձնահատկությունն այնպիսին է, որ է համարվումփաթեթավորման նպատակահարմար զգալի մասը թողնել թափանցիկ` մթերքի տեսողականդիտման ն ընկալման համար: Այդ պատճառով փաթեթավորումը թափանցելիության »

բարձր ցուցանիշներ ունեցող պոլիմերային նյութերով զգալի առավելությունունի: են Մթերքի պահպանմանընթացքում նրանցում տեղի ունենում են պայմանավորված որոնք պրոցեսներ, բարդ կենսաքիմիական միջավայրի,ինչպես նան փաթեթավորմթերքի ն փաթեթավորման, Այդ իսկ պատճաման ն շրջակա միջավայրիփոխազդեցությամբ: նյութի ընտրութփաթեթավորման ռով տարբեր սննդամթերքների փաբեէ պոլիմերային առնել հաշվի յան ժամանակ անհրաժեշտ թավորող նյութերի արգելքային հատկությունները,

ունակության վրա: Դրա համար արոմատիկ էտալոնային նմուշը հետազոտվող փաթեթավորող նյութից տեղավորում են պատրաստվածփաթեթի մեջ, որը հերմետիկ փակում են ն տեղավորում էքսիկատորի մեջ` որոշակի ջերմաստիճանի ն պայմաններում: Որոշ ժամանակ անց կատարում են խոնավության էքսիկատորիգազային միջավայրի օրգանոլեպտիկ գնահատում: են կատարում Փորձարկումներ մինչե վփվնաթեթավորվող էտալոնայիննյութի յուրահատուկ հոտի առաջանալը: սանիտարահի- Փաթեթավորող նյութի ճարպաթափանցելիությունը բնուտ եխնոլոգիականութն պահանջները, թագրվումէ փորձարկվողնյութի միջով յուղի կամ ճարպի` տրված գիենիկ ֆիզիկաքիմիական ունենա է ն պետք Փաթեթավորումը ջերմաստիճանում ներթափանցման տնողությամբ: Տարբեր նյույունը, հերմետիկությունը այլն: է ունենա պետք այսինքն` հատկություններ, թերի համարայս ցուցանիշը որոշում են որպես որոշակի ժամանաարգելքային բարձր գոլորշիջրի գազերի, ցուցանիշներ օպտիմալ կահատված, որն անցնում է փաթեթավորողնյութի մակերնույթին թափանցելիության նկատմամբ, հերմետիկություն: ներկված ճարպային կառուցվածքի քսումից հետո մինչն փորների, ճարպերի ն այլ միջավայրերի ձարկվող մակերնույթի վրա ներկված ճարպային հետքի առաջաԹափանցելիությունը հումքի միջով նյութի տեղափոխման է հումքի երկու ցումը: կողմերում պրոցեսն է, որը պայմանավորված Հերմետիկությունը փաթեթավորվողմթերքի Ա արտաքին միճնշման, կոնցենտրացիայիկամ ջերմաստիճանիտատանման ն ջավայրի միջն փոխանակությանբացակայությունն է: Պոլիմերների առկայությամբ:Հումքի կառուցվածքից խտությոնիցկախված սահմաններում: է լայն փոփոխվել փաթեթավորման ժամանակ առավել նպատակահարմար է հերթափանցելիությունըկարող որոշման գործակցի մետիկացումը զոդման միջոցով, որի նկատմամբհիմնական պաուղղակի Գոյություն ունեն թափանցելիության են հանջը զոդման կարի ամրությունն ու խտությունն է: ն անուղղակի մեթոդներ: Ուղղակի մեթոդները ենթադրում գազի անցնող միջով հումքի ներառում են հետնյալ քանակի Սանիտարահիգիենիկ պայմանները նշված պայմաններում են սարքեր, դրույթները` անմիջական չափում: Այս դեպքում օգտագործվում են` բաժանվածհետազոտվող խորշեր փաթեթավորող նյութը չպետք, է պարունակի բարձր որոնք ինքնապարփակված տրվում մ եջ Մեկ բաժանմունքի տոքսիկությունունեցող նյութեր, հումքերի երկու բաժանմունքների: են գազի քանակը, որն է փորձարկվող գազը, իսկ մյուսում որոշում փաթեթավորող նյութը չպետք է փոխի արտադրանքի անցել է հումքի միջով (որոշում են գազի ճնշման, ծավալի, քաշի օրգանոլեպտիկն ֆիզիոլոգիականհատկությունները, հումքի Հ ետազոտվող փոփոխությունը): կամ կոնցենտրացիայի փաթեթավորողնյութը չպետք է արտադրի վնասակար խորշ անցած գազի կամ գոլորշու միջով ինքնապարփակված նյութեր այն քանակներով, որոնք հիգիենիկ տեսակեեն օպտիկական համար կիրառում որոշման կոնցենտրացիայի տից գերազանցում են միգրացիայի թույլատրելի մաքրոմատոգրաֆիան: գազային մեթոդները,քիմիականանալիզը, կարդակները,այսինքն` փաթեթավորողնյութը պետք է Անուղղակի մեթոդներիկիրառմանժամանակ թափանցելիությունը լինի անվնաս: գործակցով: սորբցիայի է կամ Այս տերմինը բնորոշում է սննդամթերքիմեջ փաթեթավորորոշվում գազի դիֆուզիայի մթերքի ման նյութից կողմնակի նյութերի (հատկապես ցածրամոլեկուլաարոմատի համար որոշում են օրգանոլեպտիկ մեթոդով: Այ յին) անցմանանհնարինությունը,որոնք փոխում են մթերքի համը (հոտառական, զգայական է ն հոտը, վնասակարազդեցություն են թողնում մարդու օրգանիզմի կողմից մարդկանց մեթոդը հիմնված նյութերի հայտնաբերմա( արոմատիկ օրգանների օգնությամբ »

օգտագործվողպոլիմե-

արտադրությունում վրա: Փաթեթավորման համարվում է բարձրային նյութերը հենց, բացի պոլիմերից, որը

միացություն,պարունակումեն նան ցածրամոլերամոլեկուլային ինչպես նան ոչ բավարարլվացկուլայինմթերքներ(մոնոմերներ), էմուլգատորներ,ներկիչինիցիատորներ, ված կատալիզատորներ,

ներ, այլ օժանդակ նյութեր: Յուրաքանչյուր երկրում հաստատված սննդաօրենսդրությանըհամապատասխան

սանիտարահիգիենիկ համար պոլիմերայիննյութերի օգտամթերքի փաթեթավորման մոտ է գործման պարտադիրպայման պետք լինի արտադրողիառհատուկ օրգանի թույլատրող նշագրման առողջապահության շուկա մուտք գործող փաթեթավորող կայությունը: Սպառողական ուսումնասիրություններիգործըննյութերի սանիտարահիգիենիկ ԳՕՍՏ 2264892-ին բազմաստիճանէ ն կատարվում է թացը որոշման մեթոդներ) ցուցանիշների Հիգիենիկ (Պլաստմասսաներ: 1. օրէ փուլերը՝ հետնյալ Այն պարունակում համապատասխան: հետազո2. սանիտարաքիմիական գանոլեպտիկգնահատական, տություններ, 3. տոքսիկոլոգիականստուգում կենդանիների

բացասականարդյունքմիջոցով: Այս փուլերից յուրաքանչյուրում հետ շփվող՝ սննդամթերքի է ների ստացումը հիմք հանդիսանում նյութերիմերժմանհամար: փորձարկվող հետազոտությունները հիմԻնչպեսնշվել է, էրգանոլեպտիկ ն ապարատի բարձր զգայական համային են մարդու նված վրա, որը որոշ դեպքերումթույլ է տալիս ոչ զգայականության ն միայն ճշգրիտ որոշել կողմնակի համերը հոտերը, այլն որոշել հետազո: նրանց առաջացմանբնույթը: Սանիտարաքիմիական են տությունները,որպես կանոն,կատարվում անալիտիկմեթոդնե. նյութից րով: Նրանց արդյունքը պետք է դառնա փաթեթավորող Լ ի նտեգրալ մթերքի մեջ անցնող կողմնակինյութերի միգրացիայի են նույնա յուրահատուկգնահատումը:Տվյալ եղանակովկարող ել կանացնելմոնոմերները ն օժանդակ նյութերը, որոնք կարող նրս միգրացվելմթերքի մեջ փաթեթի հետ շփվելիս՝փոփոխելով համար այդ նպատակների պրակտիկայում որակը: Հայրենական է կողմ նախատեսում որը է մեթոդ, օգտագործվում յուրատեսակ նակի նյութերի համալիր որոշումը երեք վիճակներում պինդ հեղուկ ն գագային` ըստ որոշակի սխեմայի: Տոքսիկոլոգիակա( կատարվումեն տոքսիկությանաստիճանի հետազոտությունները հաստատման համար: Պոլիմերայիննյութերիններկայացվողվերը

նշված պահանջներըզգալիորեն սահմանափակում են սննդամթերքի փաթեթավորման համար օգտագործվող պոլիմերների

շրջանակը:

Փաթեթավորող նյութերը պետք է դիմացկուն լինեն մեխանիկական ազդեցությունների,այսինքն` ստատիկ ն դինամիկ ծաննկատմամբ:Տրանսպորտայինտարայում, րաբեռնվածությունների է որը գտնվում հարվածների ն տատանումներիազդեցության տակ, փաթեթավորող նյութերի մեխանիկական ամրությունը ն կայունությունը համարվում են առաջնային: Այդ ցուցանիշները (հարվածային ամրությունը, կարծրությունը ն առանձգականությունը, դիմադրությունը ճնշմանը Ա այլն) որոշում են ստանդարտ

մեթոդներով:

Որոշ նյութերի կարնեորագույնմեխանիկական ցուցանիշների որոշման մեթոդների ստանդարտները,որոնք օգտագործվում են մի շարք առաջատար երկրներում, բերված են 5.1 աղյուսակում: լարումն է ձգման ժամանակ, որին խզման ամրությունը դիմանում է նյութը առանցքայքայման:

Հարվածային ամրությունընյութի`հարվածայ

բեռնվածությանը առանց քայքայվելու դիմանալու ունակությունն է:

Թաղանթիկարծրությունը նե

առանձգականությունը առանձգականությանմոդուլով, որը որոշումէ ճիգի մեծությունը, որն անհրաժեշտ է նյութի տվյալ մեծությամբ դեֆորմա-ցիայիհամար: որոշվում է թաղանթի ճզմման պահին ճնշման մեծությամբ: Ամրությունը բնութագրում է նյութի դիմացկունությունը այլ մարմինների ազդեցությամբ դեֆորմացիային:Պլաստմասսաներիամրությանորոշման բազմաթիվ մեթոդներըտարբերվումեն բեռնվածության մեծությամբ, ներգործության խորությամբ, բեռնվածության գործողության ժամանակովն ինդիկատորիգործողության ձնով: հիմնված է Սահմանային հարվածային մածուցիկությունը այն աշխատանքիքանակի չափման վրա, որը ծախսվելէ նմուշի քայքայման ընթացքում հարվածային ծռմանը նրա փորձարկման ժամանակ ծանրաբեռնվածությանմեկ անգամ կիրառման դեպ-

բնութագրվում են

Դիմադրողականությունը սեդմմանը

քում:

Ջերմակայունությունը համարվումէ պոլիմերներիկարնորաբնութագրերիցմեկը, որը թույլ է տալիս գույն ջերմաֆիզիկական սահմանները: Ջերմակայուորոշել նրանց աշխատունակության է ունակությունը`ջերնությունը բնութագրում պլաստմասսաների մաստիճանի անընդհատ բարձրացման ժամանակ պահպանել մեխանիկականհատկությունները: Ջերմակայունություննարտահայտվում է ջերմաստիճանի այն արժեքով, որի դեպքում առաջադրված ծանրաբեռնվածությանազդեցությամբ դեֆորմացիան հասնու

որոշակի արժեքի:

Աղյուսակ5.1 Նյութերի կարնորագույն մեխանիկականցուցանիշների որոշման մեթոդներիստանդարտները ՌԴ ԱՍՆ Ցուցանիշ Գերմա ԳՕՍՏ ՃճՏՈՈ | | նիա թիլ

Ամրությունը ն դեֆորմացումը ձգման ժամանակ թաղանթային | նյութերիհամար Ամրությունըն դեֆորմացումը

սեղմման,

ոլորման,

հատման

14236-69

4651-68 4648-711

ՍԶ1621

17302-71

ժամանակ

Ամրությանմոդուլը ձգման, սեղմմանկամ ոլորման |

ձգման ժամանակ, գնդով ընկնող ժամանակ

4647-80 14235-69 -

հարվածի

53452 -

Ծ732

Ծ747,

4670-77 13323-77

Ամրություն ըստ Շոռի

Շարլի, Դինստատի, Շոռի`

53454

53455

Օ790

Ամրությունըստ Ռոկվելի Հարվածային մածուցիկությունըըստ

Օ638, 9550-71

ժամանակ

Ամրությունը ըստ Բրինելի` տրվածծանրության խորության դեպքում

Օ695,

53456

Ծ/85

Օ256 -

Ծ256

| 01709 Օ1822

53453

53453 -

53448 -

Ջերմակայունությունըըստ

Մարտենսի Վիկի

ըստ | Մաշվածքակայունությունը ամրացվածաբրազիվի

գործակիցը ձգման՝ պողպատի » »

15089-69 15065-69 | 15088-69

11012-69|

Օ1044

12021-66

ԲՏՈՈ

ըստ

11629-65

ՌԴ-Ռուսաստանի Դաշնության

53458

Օ648

53461

| 01242

01894

ԱՍՆ-ԱմերիկայիՄիացիալՆահանգներ

53460 -

53516 -

Գլուխ6, Փաթեթավորող սարքավորումներ Անընդհատարտադրությանժամանակբոլոր տեխնոլոգիական պրոցեսները, որոնք բաղկացած են հետնյալ գործողուքյուներից` փաթեթների ձնավորում կամ փաթեթների նախապատրաստվածքիօգտագործում, նրանցում արտադրանքիփաթեթավորում, փաթեթավորված արտադրանքիհերմետիկացում ն առանձին փաթեթների արտահատում, կատարվում են մեկ ավտոմատով: Անընդհատ արտադրության աշխատանքի նախապատրաստում նշանակում է` ավտոմատիվրա տեղադրվում է թաղանթայիննյութից պատրաստվածգլանափաթեթը` հիմնականաշխատանքային հանգույցներում թաղանթի հետագա կարգաբերմամբ, ինչպես նան փաթեթավորվողմթերքով ավտոմատիսնիչի լցմամբ: Այնուհետն ավտոմատը խիստ որոշակի տեխնոլոգիական հաջորդականությամբ իրականացնումէ փաթեթի ձնավորումը, եռակցումը, չափաբաժանումը ն փաթեթավորումը: Փաթեթավորվողմթերքի տեսակից ն տրման ուղղությունից կախված` տարբերում են ուղղահայաց ն հորիզոնականտիպի ավտոմատներ: 6.1.

Ուղղահայաց փաթեթավորող ավտոմատներ

Այս ավտոմատներով փաթեթավորվումեն սորուն, փոշեն-

ման, մածուկանմանն հեղուկ մթերքները: Փափուկ տարան պատ-

ն դրանից կախրաստվում է մեկ կամ երկու գլանափաթեթներից, ված` ստացվում են 3 ն 4 կողմանիեռակցված «բարձիկի» տիպի, «հարթ», «գասսետ» տիպի ն այլ փաթեթներ: Փոքր չափաբաժինների համար ավելի հարմար է օգտագործել «հարթ» փաթեթը,որը փոքր չափաբաժնիդեպքում զգալիորեն լավն է «բարձիկից»: Մեկ գլանափաթեթից փաթեթների ստացման ուղղահայաց եղանակի սխեման ցույց է տրված նկար 6. 1-ում (ա նբ): Նկարում թաղանթը կրծքաքանդվում է գլանափաթեթից (1), ուղարկվում է կտրող ձնավորող եռանկյանը ն ուղղորդող լիսեռիկների համակարգի միջով տրվում է եռակցող տարրերին (2), որոնց կառուցվածքը թույլ է տալիս կատարել միաժամանակուղղահայաց ն երկայնական եռակցման կարեր: Պատրաստի փաթեթը(4) կտրվում է հատուկ դանակով:Չափաբաժանիչի(3) օգնությամբիրականացվում

է ձնավորող

օձիքով

նկ.6.1(բ-ում տրված չափաբաժանումը: տիպի): Սար(«օձիք-խողովակ» սխեման պատրաստման փաթեթի

քի ընդհանուր տեսքը տրված կան սխեման`նկ. 6.3-ում:

նկար 6.2-ում,

իսկ տեխնոլոգիա-

Ձնավորող ճկափողը քայլային հաղորդակի օգնությամբ տեղաշարժվում է խողովակի ներքեի մասը: Դադարներիժամանակ եռակցվում է ճկափողի երկայնականկարը, ճկափողի տեղաշարժքայլից հետո եռակցվում է ներքնեիլայնական կարը

աՅի

փափուկտարայիպատրաստման Մեկ գլանափաթեթից սխեման` եղանակի ուղղահայաց -եռակցող տարրեր, թաղանթ, 1-գլանափաթեթային փաթեթ 4-պատրաստի Նկ.

եշ

6.1.

աշն

Նկ.

տեսքը

01) Նկ.

ավտոմատիընդհանուր Ուղղահայաց փաթեթավորող

3-չափաբաժանիչ,

6.2.

թեղոք

6.3.

Փաթեթիտեխնոլոգիականսխեման

Փաքեթավորող նյութի ժապավենը, որը տեղավորված է ն կաղապարող գլանների միջն, դեպի ուղղահայաց ուղղորդող է առաջացնելով փաթեթային խողովակ ներքն ձգելիս ոլորվում (գործողություն 1): Այդ ժամանակ առաջացող փաթեթային խողովակի երկայնական կարը սոսնձվում է երկայնական բռնակի սեղմման ն տաքացման հետնանքով (գործողություն 2): Այնուհետն սեղմվում, տաքանում ն սոսնձվում է խողովակի լայնական կարը (գործողություն 3): Խողովակի մեջ չափաբաժանիչից ներմղվում է մթերքը (գործողություն 4): Այնուհետն սեղմվում, տաքանում ն

սոսնձվում է մթերքի վրա գտնվող լայնականկարը (գործողություն մասում առաջաէ 5), ն մթերքովլցված խողովակըկտրվում վերնի մասով (գործողություն ցած սոսնձված լայնականկարի մեջտեղի ներքնի ամրացվածլայնակի խողովակի 6): Ընդ որում փաթեթային Կտրված է հաջորդ կարի են դրանց համար նախատեսպատրաստիփաթեթներըտրվում

կտրվածքը դառնում փաթեթի հատակը:

ված փոխադրական կոնվեյերին: թաղանթիցտարայի պատրաստԵրկու գլանափաքեթային ներկայացված որը է նկ. 6.4-ում, հեման ուղղահայաց եղանակը, տրվում են տնկյալնԷ. թաղանթներ՛-ը ն 2ը հակառակկողմերով է եռակցման հանգույցին (2), որի օգնությամբ իրականացվում տրօգնությամբ (3) չափաբաժանիչի եռակցումը: Միաժամանակ կողմանի եռակունի չորս (4) վում է մթերքը: Ստացվածփաթեթն է մթերքի փոքր գում: Փաթեթավորմանայս եղանակը կիրառվում

6.2.

Ղորիզոնական փաթեթավորող ավտոմատներ

Հորիզոնական փաթեթավորող ավտոմատները նախատեսմիջին ն խոշոր հատայինմթերքներիփաթեթավորմանհաԱյս ավտոմատներում մեկ կամ երկու գլանափաթեթների օգնությամբ (նկ. 6.5 ն նկ. 6.6): Մթերքի հորիզոնական տրմամբ փաթեթավորում.որը հայտնի է որպես «ՈՌօա-քճշհ»,նախատեսում է թաղանթիմատուցում ներքնից կամ վերնից: Հորիզոնական փաթեթավորողմեքենաներում փափուկ տարայի պատրաստմանսխեման ցույց է տրված նկ. 6.5-ում, որտեղ թաղանթըգլանափաթեքիցտրվում է փաթեթավորվող մթերքի հորիզոնական տրման հանգույցին:

ված են

մար:

տարայի պատրաստումը կատարվում է

դեպքում: չափաքանակների

Նկ. 6.4. Երկու

փաթեթների գլանափաթեթներից

ուղղահայաց եղանակիսխեման` պատրաստման

2-եռակցմանհանգույց, թաղանթներ, 1-գլանափաթեթային բաց 3-չափաբաժանիչ, 4-ատրաստի փաթեթ

Նկ. 6.5. Մեկ գլանափաթեթիցհորիզոնական փաթեթավորող ավտոմատումփափուկտարայիպատրաստմանսխեման` 1-գլանափաթեթ, 2-փաթեթավորողձնավորող հանգույց, 3-փաթեթավորվող մթերք, 4-թաղանք, 5-երկայնական եռակցման սարք, լայնական եռակցման ն կտրող սարք, 7-պատրաստի փաթեթ

Ձնավորող սարքում մթերքը փաթաթվում է փաքեթավորվող են երկայթաղանթով: Այնուհետն թաղանթի ծայրերը եռակցվում նական կարի եռակցմանհանգույցում, որից հետո իրականացվում է լայնական կարերի եռակցումը ն փաթեթի կտրումը:

Երկու

տարայի պատրաստման սխեգլանափաթեթներից

ներկայացված է նկ. 6.6-ում: Այդ եղանակի դեպքում փաթեթամիջն ընկած վորվող մթերքը (2) տրվում է երկու թաղանթների(1) է ունետեղի տարածությանը:Եռակցմանսարքի (3) օգնությամբ Կտրելուց հեն լայնական կարերի եռակցումը: նում երկայնական տո (4) ստացվում է չորս կողմանի եռակցվող փաթեթ (5):

ման

ԱԾ

ալ

աա

ոն

ԱԶ

Նկ.

ՀՎ

արթ

ՆՈ ԱոՆՏԻՐ՝

ՐՐ է ՑՎ

այի

Անավենա

| |

Հլ

աո

ՇՀ

| |

ի :

2.2

հորիզոնականտիպի 6.6.Երկու գլանափաթեթներից

սխեման` ավտոմատումփաթեթավորման 3-եռակցման սարք, մ թերք, -փաթեթավորվող 1-գլանափաթեթներ, փ աթեթ 4-կտրող սարք, 5-պատրաստի

Ավտոմատներ հականեխիչ փաթեթավորման համար

6.3.

Գոյություն ունեն չափաբաժանող-բաժնեծրարող ավտոմատներ, որոնք նախատեսվածեն պոլիմերային ե կոմբինացված նյութերից պատրաստվածտարայի մեջ հեղուկ ն մածուցիկ մթեր-

քների ստերիլ փաթեթավորմանհամար: Միացյալ Նահանգներում հեղուկ ն մածուկանման մթերքների մշակման ն փաթեթավորման ասեպտիկ մեթոդը սննդային տեխնոլոգիաների ամերիկյան ինստիտուտի կողմից հաստատվածէ որպես «վերջին 50 տարվա ընթացքում առավել նշանակալից ձեռքբերում սննդի արդյունաբերության բնագավառում»: Հականեխիչ տեխնոլոգիան իսկական հեղաշրջում կատարեց հեղուկ սննդամթերքների վերամշակման, փաթեթավորման ն սպառողներին հասցնելու գործընթացում: Հականեխիչ փաթեթավորումն օգտագործվում է նան հյութերի ն այլ բարձրթթվային մթերքների համար: Արդյունքում ստացվում է վերամշակված ն թարմ մթերքի նվագագույն տարբերություն: Փաթեթավորող նյութը ստերիլացվում է ջրածնի պերօքսիդի ն տաք օդի միջոցով, ապա մթերքը լցնում են ստերիլ պայմաններում: Այսպիսով, շուտ փչացող մթերքները վերածվում են երկարատն պահպանմանմթերքների,որոնք կոնսերվանտներչեն պարունակում, սակայն դրանք կարելի է պահել ն սպառողներին հասցնել առանց պաղեգման: Ներկայումս գոյություն ունի սարքավորումներիլայն տեսականի այնպիսի մթերքների հականեխիչ մշակման ն փաթեթավորձան համար, ինչպիսիք են կաթը, մայոնեզը, թթվասերը, առանց գազի ըմպելիքները, հյութերը ն այլն, տարբեր տեսակի ջերմաեռակցվող նյութերի մեջ:Փաթեթների արտադրության բնագավառում Օգտագործվում են ավտոմատներ, որոնցում բաժնեծրարող-փաթեթավորող տեղի է ունենում թաղանթի փաթեթներիարտադրություն լրիվ ցիկլով (իաթեթավորող թաղանթիտրում թեքի տեսքով, մանրէասպան մշակում, փաթեթի ձնավորում, չափաբաժանիչիօգնությամբ փաթեթիլցում մթերքով, փաթեթի կնքում ն կտրում, բաժնեծրարող-փաթեթավորողավտոմատներ,որոնք աշխատում են պատրաստի տարայով, որոնցում տեղի է ունենում պատրաստի տարայի մանրէասպան մշակումը, նրւս լցումը մթերՔով, չափաբաժանումըն կնքումը: -

Փաթեթների արտադրության լրիվ ցիկլով բաժնեծրարողփաթեթավորողավտոմատներըբավականպարզ են ղեկավարման տեսակետից, Օժտված են տարայավորման այլ տեսակի անցնելու արագ վերափոխմանհնարավորությամբ: Այդպիսի ավտոմատներից են «Տետրա պակ ասեպտիկ», «Տետրա բրիկ ասեպտիկ»ավտոմատները:Այս ավտոմատներիաշխատանքիսկզբունքը քննարկենք ավելի մանրամասն: «Տետրա պակ ասեպտիկ» ավտոմատում (նկ. 6.7) լամինացված թղթե ժապավենը (1) մշակվում է ջրածնի պերօքսիդի 15:6-անոց լուծույթով, որը գտնվում է տարողությունում (2), որը տեղավորված է ավտոմատի վերին մասում, տրվում է թղթե խողովակի ստացմանմեխանիզմին (3), որից հետո կատարվում է երկայնական կարի եռակցում (4): Պատրաստի խողովակը ներսի կողմից ջերմության հոսքով տաքացվում է էլեկտրատաքացուցիչի (5) օգնությամբ: (Թղթեխողովակի ներսի կողմի տաքացման ժամանակ (մինչն 200-250 «Շ) ջրածնի պերօքսիդը քայքայվում է, ընդ որում ջուրը գոլորշիանում է, որի հետնանքով խողովակի մակերնույթը ստերիլացվում է: Դրանից հետո խողովակը եռակցվում է լայնական կարով (7) ն չափաբաժանիչիխողովակի (6) միջոցով լցվում է ստերիլացված մթերքով: Այնուհետն խողովակը եռակցվում է երկրորդ լայնական կարով, որը առաջինի նկատմամբ շրջված է 90--ով: Այսպիսով, ստացվում է տետրաէդրի տեսք ունեցող փաթեթավորում:

Նկ. 6.7. «Տետրա պակ ասեպտիկ»ավտոմատիսխեման` 1-փաթեթավորողնյութ, 2-տարողությունը,որտեղ կա ջրածնի պերօքսիդ, 3-թղթե խողովակիստացման մեխանիզմ,4- երկայնական կարի եռակցման հանգույց, 5-էլեկտրատաքացուցիչ,6չափաբաժանիչի խողովակ,7-լայնականկարի եռակցման հանգույց «Տետրա բրիկ ասեպտիկ» ավտոմատների վրա (նկ. 6.8) պատրաստվումեն ուղղանկյունաձն տուփեր: Թաղանթիժապավենի մակերնույթը (1) երկու կողմերում մշակվում է ջրածնի պերօքսիդի 15902-անոց լուծույթով մինչն 80"Շ ջերմաստիճանում: Պերօքսիդի լուծույթը ժապավենի մակերնույթիցհեռացվում է օդի միջոցով, որը տրվում է խողովակի (4) միջով: Այնուհետն, խցում (3) եռակցվող մեխանիզմովկատարվում է երկայնականն լայնական կարում, թաղանթին տրվում է ուղղանկյան ձն: Դրանից հետո փաթեթը լցվում է հեղուկ մթերքով ն եռակցվող մեխանիզմով կատարվումէ փաթեթիվերնի մասի լայնական կարի եռակցում ն կտ-

րում:

ԱԶ

տեղի է ունենում փաթեթների լայնական ն երկայնական եռակցումը: Այնուհետն խողովակի մեջ է տրվում ստերիլացվածն պաղեցված կաթը: Փաթեթներիլայնական եռակցման ժամանակ միաժամանակ տեղի է ունենում Շան փաթեթների կտրումը:

ճջ

ԱթուՀ«Թ.5

«2«228Ծ-Հ8

Նկ. 6.8. «Տետրա բրիկ ասեպտիկ» ավտոմատի սխեման` 1-թաղանք, 2-տաշտ, որտեղ գտնվում է ջրածնի պերօքսիդ, 3մանրէազերծմանխուց, 4-խողովակ, որի միջով տրվում է օդը, Հ մեխանիզմ,որի միջով կատարվումէ երկայնականկարի եռակցում ն թաղանթին տրվում է ուղղանկյան ձն, 6չափաբաժանիչիխողովակ, 7-լայնական կարի եռակցման հանգույց, 8-պատրաստի փաթեթավորված տուփ, 9-պիտակասոսնձող մեխանիզմ, 10'

փաքթո ծթոց

Տոպրակներում կաթի փաթեթավորմանավտոմատը ցույց է տրված նկ. 6.9-ում: Փաթեթավորող ժապավենը գլանափաթեթից (1) տրվում է քիմիական մշակման տարողությանը,որը լցված է խողոածնի պերօքսիդով, որից հետո պարուրում է ուղղորդող ն անցնում է մանրէասպան լամպի (3) գոտի: Ձեավորող սարԹաքի (4) օգնությամբ ժապավենը վեր է ածվում խողովակի: ն միջով տաղանթ-խողովակնանցնում է էլեկտրատաքացուցիչի որի անմիջապես քայքայք որհետնանքով չ 300-400"Շ, քա նում է մինչն ն է էլ վում ջրածնի պերօքսիդը, հենց դրանով ստացվում է փաթեթների հուսալի ստերիլացումը: (6) ն (7) մեխանիզմներիօգնությամբ

ակը

ԼԵ: Տոպրակներում փաթեթավորման

ավտոմատիսխեման գլանափաթեթ, 2-թվագրող մեխանիզմ,3-մանրէասպան լամպ, 4ձնավորող սարք, 5-չափաբաժանիչ, 6-երկայնական յ ր եռակըցկարի ըց ման հանգույց, 7-լայնական կարի եռակցման հանգույց, 8-պատրաստի տոպրակ, 9-տոպրակներիփոխադրիչ, 10-բունկեր, 11-հաշվային սարքի լուսատար |

Պատրաստի տարայով աշխատող ավտոմատներում ն կիսաավտոմատներումկարելի է փաթեթավորելհեղուկ ն մածուցիկ մթերքները պատրաստի լամինացված ն նրբաթիթեղված ստվափաթեթներում` «Պյուր պակ», «Տետրա րեկս» տիպի ն

րաթղին

այլն:

«Պյուր պակ» ավտոմատը, որը ներկայացված է նկար 6.10ում, նախատեսված է հատուկ «բլանկ»-ից փաթեթների պատրաստման համար: Սկզբում, ստերիլացման նպատակով, «բլանկները», որոնք գտնվում են կնքված սկտվարաթղթե արկղերում,

մշակվում են էթիլենի օքսիդի գազով, այնուհետն կույտով վում են ավտոմատիմայրատուփի մեջ:

դարս-

քով: Այնուհետն տրվում է տայք օդը ն տաքացած շուրթերի օգնուքյամբ փաթեթներըփակվում են եռակցումով: Ամբողջ գործընթացը տեղի է ունենում ստերիլ խցում: 6.4.

Վակուումային սարքավորումներ

Ինչպես արդեն վերը նշվել է, վակուումը զգալիորեն բարձրացնում է փաթեթավորվողՑթերքների պահպանմանժամկետները փաթեթավորմաններսում գտնվող գազային միջավայրի կազմի փոփոխությանհաշվին: Դրայ համար արտադրանքով լցված տարան հերմետիկփաթեթավորման դեպքում ենթարկվումէ հասարակ վակուումացման կամ վակուումացմանմոդիֆիկացվածկամ կարգավորվող գազային միջավայրովներքին ծավալի հետագա լըցմամբ: Այդ գործողություններըկատարվում են սարքերի վրա, Ռ րոնց ընդհանուրտեսքը տրված է նկար 6.11-ում:

Նկ 6.10. «Պյուր պակ» ավտոմատիսխեման` 1-մայրատուփ,2-բլանկներ, 3-ռոտորի վրա տեղավորված փաթեքթների հատակի ձն ավորում, 4-փոխադրիչ, 5-չափաբաժանիչ, 6տաք օդի տրում, 7-եռակցվող տաքացած շուրթեր, 8-թվագրող մեխանիզմ

Վակուումային ներծծիչների օգնությամբ բլանկները ձնավորվում են փաթեթի տեսքով, հագցվում են պտտվող ռոտորի մատների վրա, որտեղ տեղի է ունենում տաքացումը ն եռակցմանմեթոդով փաթեթների հատակի ստացումը: Այնուհետն փաթեթներն անցնում են փոխադրիչիվրա, ն տեղի է ունենում ներքին մակերնույթի ստերիլացում ջրածնի պերօքսիդի 35 26-անոց լուծույթով, որը քսվում է մակերնույթինմառախուղի տեսքով: Ջրածնի պերօքսիդի լուծույթը հանվում է տաք օդով (է 232"Շ),որից հետո չափաբաժանիչի օգնությամբ փաթեթները լցվում են ստերիլացված մթերՀ

Նկ.

6.11.

Վակուումայինսարքավորումների ընդհանուր տեսքը

Հասարակ վակուումացման արդյունքում փաթեթավորման ներսում պակասում է թթվածնի, ջրի գոլորշիների ն այլ գազանման նյութերի պարունակությունն ու դրա հետնանքովավելանում են սննդամթերքիպահպանմանժամկետները: Հերմետիկ փաթեթավորմանմեջ մտցվող որոշակի բաղադրությամբ մոդիֆիկացված գազային միջավայրը (ՄԳՄ) փաէ թեթավորված` ֆիզիոլոգիապես ակտիվ մթերքի վրա ունենում ոնսերվացնող ազդեցություն, նրանում ն է մանրէների կոնսերվացնող ազդեցություն, նշում նշ րանում մանրէների այլ միկրոօրգանիգմներիաճը ն բավական շատ ավելացնում մսամթերքի ն ձկնամթերքի, հացամթերքի Ա հրուշակեղենի, կաթնաքան կազ վակումթերքի ն այլ մթերքների պահպանման ժամկետները, ր կետները, Քան .

ումը:

Այս տեխնոլոգիան իրականացվում է վակուումային մեքենաներում, որոնք՝ ըստ կոնստրուկտիվ կատարման` լինում են` մեքենաներ, որոնք մթերքը փաթեթավորումեն ձենավորվածպոլիմերային տարայի մեջ, ն մեքենաներ, որոնք մթերքը փաթեթավորում են պոլիմերային թաղանթում, կախված խցերի քանակից` կարող են լինել միախուց կամ

մ է աշխատանքայինդիրքում լծակի (4) ֆիքսվու է`

թեքումով, ն վակուումացվում բացվող փականի (7) միջոցով միացվելով վակուումային պոմպին (9): Խցից օդի տարայի (13) հեռացումից հետո փականը ( 7) փակվում է, միաժամանակ բացվում է մյուս փականը (8), Ա խուցը տարայի հետ միասին լցվում է մոդիֆիկացված գազային հեղուկով, որը մուտք է գործում բալոնից (10): Այնուհետն է գործել պննմագլանը(5), ն բաց թողնող տաք սկսում սալկով (6) է (13): Ընդ որում, տարայի ֆլանելային (4) սեղմում թերթը խցանող են հերմետիկ վիճակը մինչն ճկուն սալից (6) նրանք տաքանում են (ջերմասոսնձվումեն) իրար, եռակցվում (8) ընթացքում փակվում է:: Այնուհետն պննեմագլա 5) օգնությամբ սալը (6) բարձրանում է մինչն սկզբնական դիրքը, կափարիչը (3) բացվում է, ն ստացված փաթեթավորումըհեռացվում է խցից: ի

իի 6)օն այդ

երկխուց,

կախվածխցերի չափսերից՝ հատակայինն սեղանային: Ձնավորված տարայումմթերքի փաթեթավորմանմեքենան, որի սխեման ցույց է տրված նկար 6.12-ում, բաղկացած է հիմնակմախքի (1) վրա ամրացված հերմետիկ խցից (2), որի` հոդակապերով ամրացված կափարիչի (3) վրա տեղադրված են լծակը (4) արտակենտրոն սեղմակով ն դիաֆրագմայինպննմագլանով (5), որը կոթի վրա տանում է հարթ էլեկտրագազաեռակցող սալը (6): Խուցը (2) խողովակաշարով միացված է վակուումային պոմպի (9) ն մոդիֆիկացված գազային համակարգովբալոնի (10) հետ էլեկտրաբաշխիչ փականների(7 ն 8) միջոցով: Մեքենայի վահանակի (11) վրա տեղադրվում են ջերմակարգավորիչը,ժամանակիռելեն, չափիչ սարքերը, ինդիկացիայիլամպիկները, տումբլերները ն ղեկա վարման կոճակները: Իսկ խցի (2) ներսում ամրացվածէ հարթ հե նակալը (12): Փաթեթավորման ժամանակ այդ հենակալի բաշ վածքի վրա տեղադրված են տարան (13), որը լցված է արտար րանքով ն վերնից փակվում է փաթեթավորողնյութի (14) թերթո՛ Այնուհետն խուցը հերմետիկորենփակվում է կափարիչով (3), որ

Նկ. 6.12. Ձնավորված տարայում փաթեթավորողմեքենայի

սխեման

Սալի (6) վրա ժապավենայինկոնտուրայինդանակի տեղադրման դեպքում կափարիչիզոդման հեւո մեկտեղ կարելի կատարել նան ստացված փաթեթավորմանկտրումը փաթեթավորող նյութի թա111

փոններից: Մթերքներիվակուումային փաթեթավորմանժամանակ (առանց ՄԳՄ-ի) տարայի հերմետիկ խցանումը մեքենայում իրականացվում է անմիջապես վակուումային խցից հետո:

Պոլիմերային թաղանբներում

վակուումային փաթեթավորման համար օգտագործվող մեքենայի (որը ցույց է տրված նկարում 6.13) աշխատանքիսկզբունքը հետնյալն է պոլիմերային թաղանթիմեջ տեղավորում են մթերքը ն այն տեղափոխում խցի մեջ այնպես, որ փաթեթի վզիկային մասը տեղավորված լինի եռակցող ապարատի սեղմակների միջն եղած արանքում: Բոլոր փաթեթների տեղավորումից հետո կափարիչը փակում են ն սեղմում են խցի վրա: Կափարիչի վրա տեղադրված մագնիսը միացնում է ղեկա-վարման էլեկտրոնային բլոկի գերկոնտակտը, որի արդյունքում բացվում է փականը, միացվում է վակուում ունենում պոմպը, որի «Օգնութամբ տեղի է փաթեթի

վակուումացումը: Դրանից հերմետիկացնումեն

՛ Հ

Նկ.6.13.

հետո

ջերմաեռակցմամբ:

փաքեթավորումը

թշ

Վ վ

Պոլիմերային թաղանթով փաթեթավորողմեքենայի

սխեման

Այս սխեմանվերը նկարագրվածիցտարբերվում է նրանով, որ հաղորդակով էլեկտրագազաեռակցողսալի փոխարեն խցում (2)՝ նրա մոտ, տեղադրվածէ էլեկտրաիմպուլսայինեռակցմանմե-

խանիզմ,որը բաղկացածէ երկու իրար հպվող զուգահեռ քանոն(5) ամրացված կափաներից, որոնցից վերնինը (հենարանային) է րիչին (3), իսկ ներքնինը (եռակցող) (6) տեղակայված խցում (2) հնարավորութուղղահայաց տեղաշարժման պննեմահաղորդակից դասավորխցում մեքենայի այդ ժամանակ յամբ: Փաթեթավորման վում են մթերքով լցված փաթեթները(12) այնպես, որպեսզի (6) նրանց եռակցվող գլխիկներըպառկածլինեն եռակցող քանոնի փակվումէ կափարիչով վրա: Այնուհետնխուցը (2) հերմետիկորեն դեպքումփաթեթների (3), վակուումացվում անհրաժեշտության միջավայրը:Այնուէ գազային հետ միասին լցվում մոդիֆիկացված միէ հետն եռակցող քանոնը (6) բարձրանում պննմահաղորդակի ջոցով կպչում հենարանայինքանոնին(5): Միաժամանակքանոհոսանքի իմպուլսը, որը տաքացնին (6) է տրվում էլեկտրական

էն

մակերնույթը եռակցում փաթեթների նում նրա կոնտակտային հետո իջնում է ելքային դրութ(6) քանոնը բկանցքը: Եռակցումից է կայանը, խուցը (2) փականի(7) միջոցով միանում մթնոլորտին, հեռւսցվում են փարիչը (3) բացվում է, ն եռակցված փաթեթը խցից: (նկ. 6.14) աշխաեն փաթեթիմեջ ն տում են հետնյալ կերպ՝ մթերքը տեղավորում

ն փաթեթի տեղադրվումվակուումային խցում, որտեղ, մթերքի է չափսերից կախված, ներդիրներիօգնությամբ կարգավորվում է լցված խցի բանվորականբարձրությունը:Փաթեթները պետք սմ 2-3 լինեն մթերքով այնպես, որպեսզի փաթեթի ծայրը լայնությամբ ազատ լինի: Այնուհետնփաթեթը մթերքով տեղաայնպես, որ վորում են եռակցող թաղանթիհարթությանվրա փաթեթի ծայրերը ծալքեր չունենան: Խուցը փակվումէ յուրահատկություն կափարիչով,որն ունի մեկ կոնստրուկտիվ տեսքով, հոէ «լողացող» կատարված կափարիչի թիթեղը րիզոնականուղղորդիչի ուժի հանման հաճար խցին կափարիչի ռեզինի դեֆորմացիայից սեղմման դեպքում ն հերմետիկացնող կատարվումեն գործողությունները խուսափելու համար: Հետագա գազի ներթողում, ավտոմատ կերպով վակուումացում,չեզոք մթնոլորտա:ինօդի թաղանթներիսեղմում ն եռակցում, ն փաթեթների ներթողում: Առաջին խցում վակուումային է կատարում եռակցմանընթացքումօպերատորը երկրորդ խցում դասավորում,այսինքն՝ երկրորդ խուցը նախապատփաթեթների

րաստում է վակուումային փաթեթավորման: Հատուկ լամպի մարումից հետո, ինչը նշանակում է, որ առաջին խցում դադարել է օդի ներհոսքը, կափարիչը տեղափոխում են 2-րդ խցի վրա, ն ավտոմատ կերպով սկսվում է փաթեթավորման ցիկլը 2-րդ խցում: Այդ ընթացքում 1-ին խուցը ազատում են փաթեթավորված մթերքից:

Նկ.

6.14.

Երկխուց վակուումային մեքենաների ընդհանուր տեսքը

Երկխուց մեքենաներում հոդակապերի վրա տեղադրված մեկ կափարիչովհաջորդաբարկարող են փակվել ն հերմետիկացվել երկու իրար կողք տեղադրված միանման խցեր, որոնք միացված են միասնական վակուումային ն էլեկտրամատակարարման համակարգերին: Ընդ որում մեքենայի կառուցվածքի ոչ զգալի բարդացման իրականացմանդեպքում կարելի է հասնել արտադրողականության զգալի բարձրացման այն բանի շնորհիվ, որ մեկ խցում, ավտոմատ փաթեթավորման գործընթացի հետ մեկտեղ, միաժամանակիրականացվումէ նան երկրորդ խցում փաթեթավորման ենթակա նախապատրաստվածարտադրանքի նոր չափաբաժնի տեղադրումը: Այնուհետն կափարիչը տեղափոխվում է երկրորդ խցի վրա՝ այնտեղ տեղադրվածարտադրանքի փաթեթավորման համար, ն գործընթացը կրկնվում է: Եռակցող քանոնները (1) խցում (2) կարող են տեղադրվել առջնից (նկ. 6.15,ա), կողքերի երկու ծայրերում նկ. 6.15, բ), իսկ կիսաթնայինթաղանթիմեջ փաթեթավորմանդեպքում ուղիղ անկյան տակ, առջնից ն կողքից (նկ. 6.15, գ):

Նկ.

6.15.

Վակուումային մեքենաներում տեղադրված եռակցող քանոնների սխեման` 1-խուցք, 2-եռակցող քանոն

Սովորաբար եռակցող քանոնները տեղադրվում են խցում՝ ուղիղ անկյան տակ, իսկ արտադրանքըփաթեթավորվում է կիսաթնային ջերմանստեցնող թաղանթի մեջ: (նդ որում փաթեթավորվող իրը տեղավորվում է կիսաթեքային ջերմանստեցնող թաղանթի շերտերի միջեն ն խցում տեղաշարժվում է այնպես, որպեսզի թաղանթի չամրացված ծայրերը տեղավորված լինեն եռակցող քանոնների վրա: Այնուհետն խուցը հերմետիկորեն փակվում է կափարիչով ն վակուումացվում է: Օդի հեռացումից հետո ուղղանկյուն եռակցող քանոնը բարձրացվում է, սեղմում ն եռակցում է իր վրա տեղավորվածթաղանթիծայրերը երկայնակին կաերով՝` տալով նրան հերմետիկ փաթեթի տեսք: լայնակի Այնուհետն եռակցող քանոները բաժանվում են իրարից, խուցը մթնոլորտին են միաժամանակ միանում են միանում է ճառագայթային էլեկտրատաքացուցիչները:Փաթեթի թաղանթը

տաքացվում է բոլոր կողմերից ն չափսերի փոքրացման հետ մեկտեղ ջերմանստեցվում է` ամուր կպչելով փաթեթավորվող իրին: Այնուհետն ճառագայթային տաքացուցիչները անջատվում են, խուցը բացվում է, ն պատրաստիվա-կուումային սկին-փաթեթը է այնտեղից: հեռացվում

Արտադրանքի փաթեթավորումը զանգվածային արտադրության պայմաններում իրականացվումէ բարձր արտադրողականությամբ ավտոմատացվածվակուում-փաթեթավորողհոսքագծերում, որոնց սխեման բերված է նկ. 6.16-ում:

ձնավորված տարայի (7) հետ սառելով, տեղաշարժվում է դեպի չափաբաժանիչ (8), որը տարայի մեջ է լցնում փնայթեթավորող մթերքը: Հետագա տեղափոխման ժամանակ ձնավորված տարան (1) վերնից ծածկվում է ծածկութային թաղանթով (9), որը տրվում է գլանափաթեթից (10): (11) բլոկի խցում փաթեթները հերմետիկացվումեն, վակուումացվում, անհրաժեշտության դեպքում լցվում են ՄԳՄ-ով, այնուհետե իջնող (12) տաք սալով տարայի կցաշուրթին հերմետիկորեն եռակցվում է կափարիչը ծածկութային թաղանթից (9): Այնուհետն բլոկում (13) ստացված փաթեթները (14) կտրվում են փաթեթավորվող պաստառից ն ժապավենայինփոխադրիչով (15) տրվում են տրվող դիրքին, իսկ թաղանթի պաստառի (16) թափոններըշղթայական փոխադրիչից (4) տեղափոխվում են պտտվող կոճին (17): Գծի աշխատանքի ավտոմատ ռեժիմը ապահովվում է ղեկավարման տրված միկրոպրոցեսորայինհամակարգով(18): տառը,

6.5.

Նկ.

6.16.

Ավտոմատացվածվակուում-փաթեթավորողհոսքագծի

սխեման

Այսպիսի մեկ գծում մեկ ժամում կարելի է փաթեթավորել, օրինակ, մինչն 1000 կգ սննդամթերք` 30-ից մինչն 600 սմ: տարողությամբ ամենատարբերձներով ձնավորված պոլիմերային տարայի մեջ: Այս հոսքագծի աշխատանքի ժամանակ ջերմաձնավորվող պոլիմերային թաղանթը (1) բացվում է գլանաթիթեղից(2) ե ձգող հոլովակների (3) միջով մտնում է շղթայավոր անսահման փոխադրիչի (4) սեղմակների մեջ, փոխադրիչըքայլային ռեժիմով տեղաշարժվում է հոսքագծի կատարող բլոկների միջով: Ընդ Ռ րում բլոկում (5) իրականացվում է թաղանթի երկկողմանիտաքացումը կոնտակտայինէլեկտրատաքացուցիչներով,իսկ բլոկում (6) տաքացված թաղանթիցկատարվում է տարայի ձնավորում վակուումային կամ պնեմամեխանիկականեղանակով: Այնուհետն պաս116

Ջերմակծկվող թաղանթներում փաթեթավորող արքավորումներ

Սննդի արդյունաբերության մթերքների փաթեթավորումը ջերմանստեցնողթաղանթի մեջ ժամանակակից ամենաէժան փաթեթավորման միջոցն է: Ջերմակծկվող թաղանթի մեջ մթերքների փաթեթավորմանսկզբունքը հենց փաթեթավորմանստեղծումն ու նրա հետագանստեցումն է, որոշակի ջերմաստիճանում`փաթեթավորող թաղանթի հատկությունների հաշվին: Արդյունքում փաթեթավորումըձեռք է բերում արտադրանքիձնը: Ջերմակծվող թաղանթում փաթեթավորման առանձնահատկություններից մեկը բաժնեծրարված արտադրանքիկնքման ֆունկցիա կատարելնէ, քանի որ թաղանթիբացելուց հետո փաթեթավորումը նորից եռակցել հնարավոր չէ: Այս եղանակի օգտագործման դեքում կարելի ւ փաթեթավորել տարբեր ձների ն չափսերի սննդային արտադրանք: Ջերմակծկվող թաղանթի (թնք ն կիսաթնք ՔԷ-ից, ՔԲ-ից, ԾԷ՛՛-ից, ՔՔ-ից պատրաստված) օգտագործման ոլորտը բավական լայն է: Այս նյութի մեջ կարելի է փաթեթավորելսննդամթերքի տարբեր տեսակներ`հրուշակեղենային արտադրանք, պանիրներ, բանջարեղեն ն այլն: Ջերմակծվող թաղանթում փաթեթավորումը

Լն

8լլ

օոիոտկ Հ աոսիղտտոտ Ամդոցվտոռըմզծ) վժդոնոձ .մորով գվժդտնոձ դվրոդղվավենտ 'Չօջֆլ Չ.021-06 021 1 ոսդոտոլոտոոոոով մդտցվտոտոմղծ վծո|մոոով վմդոնոձ դվրոնվմս)ժ)յվռվիվյսո 'ողտողղ:գովտոտոմղծ դողոռտտոթոոով մս վնօ վծո| այսիմտդմ մոոով վկտողտ տդոժոմ:սմ/ վմցտնոմ դվրոմղըվնսո ՛"6վցոոջվտոռըմղճ դոբծղտոց դ ԾվոսՈՅստոոտվ տմդ '6վղտողտ վս նսմսիոձղմոփ 1 օոիոռլող մղոմս դորմսիոճղծոփ Դող ողոողտզվ 'մդյսԹյսօղը դոտըծղտոդվձըզոնոմ դվրոմղովսիո մս 'իսլղցստ վիչու Ցվոխփոնօ դղ ուսմնոնղտ ոյսծռ|իսկոտոհոգ նո իսլոիոօ ծնսմոո ողզոոմտոռիով վիռի տմ լ Ժտզո մդյսմ(8սԺ -ոտ վծռ|մորով Հս)զիսվոհոռ ուսծղտոդ իո վճդոնոոք) :մմմղզծը նսիմսիոծղծոփ զ ըսղջոց տվո|դ բւսիծղտոց '1 ըւսիհօղ մժռտն -ոՑ մոո(ՀսծղնԵռ վնօ ՁոՏ :մո(81սդԵօ վմղ-ՂՎՏ վմզդչվռսծոժ -ոտոմտհղկ լ ուսիմսիտեմոկ մդոռվտոռոմղծ վծոլ :մոո(8սդԵօ վմղմմոտ նսծոժտտ ծվմռտ| դվոոոսմծվդ դո/(8յսնսօմսԵ -քվ 31ոսիմտհ դոդոնոքովը դ 1 ուսիծկոսղ մժցոտնոձըյսմեկո վփվտ :ճղք վծո| նսըծոժոտ լ ըսիմսիոնղտ ԱՅմղծը նսիդտե ըյւսձգցտնոժստղվ 6վմս 'ձղը վժՂճ ցվրոմղովսնտ1 ուսիմսիոտնղտ մմմղծը Վ ոյսիծողմ 'Քվձղժոփոդուծ մՀռոնուձնսմսիոժղմոփ Վ դնորղղտղվ մժուսմեկո վմռոտող|շո վՈոդղծղՈ :6վմղժոփոծողոծ '6վչվռխփոնօ '6վմմտտ նսծղոսղ '6վծո| նսիճտմոտ ծվմղոռը ցողոդովվ 1ոորդտզվլ օոծողկնոմ դողզժզր :ըաս-չ 9 հռ 1 օտի -Ծորոկմղդ '1 տոնստիտոտովհվռոնղո Ամս 'մըյսմսիոժմռոո նսմսի -ոժղզժո :դվիշով դտընը վնօ Ժոտ մուսղօռտոմղձ վձդտնոձ դզղ ըյսիսկտոո Դ մըրոնօմսԵոտԵեօվմդոտնոճնսծղզդյսՀողտ վժղճոո -վղ դղ ուստողռշո դմղդոռղժղոըողը :ոյսճդոնո:ձ նսդծղտոդոոմղծ հոմոտմ մուսմսիոճղոփ վմզոմնոտմո դվրոտով | մսիոմոդվ ոյւսմղդուսմսիոմմոո (տիկ օ Ղչդվը) մոոքՀյսմսեվ օղը լյ :վցԵ Ղ ռո ԹՒսմսեվ 'դո( -սըոտկոտնսմնոտմո տոմ 'վղտդոնղ դտոծողտղվոմվդործղտոց Ղ վովտ վմդոնո՝ձ նսիօմսծոտԵօ տոմ դզ ուսեմոկտոռն մմզդոյսմ -սիտժմտո նսմսիոմճղմոփ ուսմղդձցոնտոճնսիկօկոնմղա :Ամզող|ոօդոոմսիոճղծոփ 1ղցծղոտկոտ 1 դմսղմոկոդղոտ մս 'դ մրոտրտոդդվմռոմնոտամռ1ղդծոռոկոմվ դՀս(Հմսնսկովոմզի վ՛ղզցտողտՍոդտտո դոս(Ժմսմսիոմողդվ '6վդսմ/Հսիտդսո|ղ ծվտնղկ '6Ղսշսփ մժռոտմնոտմո 1զցոհտՀչոթ դզմսվլտուսվ ովլտտ 1 1Ոսց -

ոմն ծցոստ |լ ողոդ(ո 'մրոտրօմսԵ -ոտԵօ վնմո Ղմնձոմոիտո ոզոչոդվ 1զիտոոմտոհ գնսմող մո՛սմ -սիոժղծոփ վովիոոնոո :(91՛9 հդ) հոդտճտք դոնմսիտողցդորմսի -ոմղձոփ դվոոմող|մտրով վրոմոտ լ կզ Ղ ցտկտնոտղը 'դվրողվտ -ոոյո դղ ուսօմսետտեօ մծդոտնո:ժնսիղօկոնմղա 'զղոհո :ըւսիոոդի վ: մուսմսիոծճղ8 -տփ Ղ 'օտիռիչոմ 1 ողոոտմոտոռտիտվ մոյսչըք վմգդոնոճ 'ԱուսքմսԵտտԵեօ վժ՛յս(դնսմսիոճզմոփ դոքլ 'Ամզոփո3 մմսփ վրողղզձժզը "Աս վմժտիծսսոկ դոր դտղվ մմղց «

սԵծմոդոռկմոոտտո ղ

տաժագիոստ

՛դղ

վղոցոնգ ցոբմսիոոժգժուի Դ Աո

ա ՄԱԵսե

մդոողոփ վչվմոփող 'իսոմզկ տոոստիտ | ըւսիողո մվտ :մցոռ -վտոոոմզծ նսիծդովտի 1 ըողսիտոտողով ըոյսծո|մրո(8:սդԵօ 6դսմս 'ԱմզդշվմսիտԵմող վզոդտոոք վմգոտտտոլշովմղ-ղՂ7ՏՂ մմզոշվմսի -տԵմոհ վղտդոցոք դործկոսղվճզմոփ ԱմզդդոԵմօ դոոմտիող -ղն դզ օոիմնտնզտ ըյսընսկ դվժտտմտ վռոմվ վլոռզմզր ոդզժզը նսմսիոձղցոփ տոոստիոռովհ վգռոնզը՞չ

-ոդորտք

ՅՂ

մրոք8:սդԵօ վմզդզզս դվլող սղմղ լ ըռսիմսիտծմող մծոգլմօմսե :(8վդոս8ստով

դվրոու

Յ.

Խմբային փաքեթավորմանմեքենայի ընդհանուր

տեսքը

Խմբային փաթեթավորմանստեղծմանհամար պահանջվում առավել հզոր ապարատներ (մինչն 15 կվտ հզորությամբ): Խըմբային փաթեթավորմանհամար օգտագործվող մեքենաներըներառում են հետնյալ հիմնականհանգույցները` տաքացնողթունել(ջերմաթունել), սառեցնողօդափոխիչ, փոխադրիչ(փոխադրիչներիհամակարգ), քթքաղանթի բացման համակարգ, նյութի կտրման ն եռակցմանհամակարգ, ղեկավարմանհամակարգ: Խմբային փաթեթավորման տեխնոլոգիական սխեման ներկայացված է նկ. 6.19-ում: են

» »

Խմբային փաթեթավորմանտեխնոլոգիական սխեման՝ 1-խմբավորված փաթեթ, 2-ջերմաեռակցող ն կտրող սարք, 3խմբավորված փաթեթը փոխադրիչի վրա, 4-ջերմանստեցման խուց, 5-փաթեթավորվածպարկ Նկ.

Նկ.6.18.

6.19.

բաղկացած է երկու փուլից՝ Փաթեթավորմանգործընթացը ե թաղանթի նստեցում թունելային խցի մեջ՝ բլոկի ձնավորում (1) տաք օդի ներմղման մեթոդով: Ընդունող սեղանի վրա տեղի է ունենում մթերքների խմբավորում փաթեթավորող պոլիմերային թաղանթի մեջ (2): Այնուհետն սեղմող փեղկի մեկուսիչ ֆոտոպլաստային ծածկույթով ն տեղաբաշխվածնիքրոմային թելերով, որոնք տեղադրված են սեղանի ակոսում, տեղի է ունենում թաղանթի եռակցումը ն կտրումը: Խմբավորվածփաթեթը (3) մուտք է գործում փոխադրիչի վրա, որի միջով տեղափոխվում է խցի մեջ (4): (Թաղանթը ջերմության ազդեցությամբ կծկվում է, Ա փաթեթն ընդունում է մթերքի տեսքը (5): Խցի ելքի մոտ փաթեթնանցնում է պաղեցման գոտի, որտեղ փչվում է սառը օդով օդափոխիչի օգնությամբ, որը ամրացվումէ խցինարտաքինկողմից: Սառը օդի ազդեցությամբ տեղի է ունենում թաղանթիպաղեցումը ն կարծրացումը, այսինքն` տեղի է ունենում կծկման գործընթացիարագացում: Հե121

նոցի ներքնի մասում տեղադրվածէ կոնվեյերի հաղորդակիչը, որը բաղկացած է էլեկտրաշարժիչից Կ շղթայական փոխանցումների համակարգից,որոնց օգնությամբ տեղի է ունենում փոխադրիչի արագության դիսկրետ կարգավորումը: Օգտագործվող թաղանթի տեսակիցն հաստությունիցկախված` անհրաժեշտ է փոխել թունելում փաթեթավորվողմթերքի գտնվելու ժամանակը:Այդ խնդիրը լուծում են՝ փոփոխելովփոխադրիչիարագությունը: Ավելի մանրամասն դիտարկենք թունելային խցի աշխատանքի սկզբունքը: Խուցը բաղկացած է երկու շերտից: Դեպի շրջակա միջավայր կորուստների նվազեցման համար խցի արտաքին պատերը պատված են ջերմամեկուսացնող նյութով ատպակեթելքով: Խցի կողային պատերի շերտերի միջն տեղակայվածեն տաքացնող բլոկները, որոնք կոմպլեկտավորված են ստանդարտ էլեկտրատաքացուցիչներից:Վերնի պատի անցքերի, խցի երկու լայնակի ճեղքերի ն խցի վերնի մասում տեղադրված օդափոխիչի հաշվին տեղի է ունենում տաք օդի փչումը ն օդափոխությունը, որի շարժումը ցույց է տրված նկար 6.20-ում:

աա

աջա

աար դ:

ամակ

ա"

թեթավորվող արտադրանքիտեղաշարժին: Ջերմակծկվող թաղանթում մթերքներիփաթեթավորմանհամար նախատեսված սարքավորումներըլինում են ձեռքի, կիսաավտոմատ ն ավտոմատ: (նկ. Կիսպավտոմատ փաթեթավորող մեքենաներ

21)

Կախված մոդելների մոդիֆիկացիայից` բլոկների ձնավորման, նրանց տրման ն ջերմակծկվող թաղանթով փաթեթավորմանգործողությունները կարող են ավտոմատացվել: Կիսաավտոմատսարքերի օգտագործմանդեպքում հաճախ ձեռքի գործողություն է համարվում միայն պահեստատուփիմեջ մթերքի տեղավորումը: Մյուս բոլոր գործողությունները՝ դեպի եռակցման դիրք խմբավորված "փաթեթի տրումը, եռակցող դանակի վերադարձի-ընդունման տեղաշարժը, թաղանթի հետ միասին վերնի ն ներքնի գլանափաթեթների բացումը, ջերմանստեցման մեքենայի մեջ փաթեթիտեղաշարժը, տեղի են ունենում ավտոմատ կերպով, որը սարքը դարձնում է ավելի արտադրողական ն հեշտացնում է Օպերատորի աշխատանքը: Սակայնհանդիպում են այս կարգի այնպիսի մեքենաներ, որտեղ օպերատորը ստիպված է լինում լվանալ թաղանթը, ձնավորել պակը ն ձեռքով կատարել Իհարկե .6կիսաավտոմատ որոշ. տայ գործողություններ, սարքերի փաթեթավորող մեքենաները ավտոմատ համեմատությամբունեն ավելի փոքր արտադրողականություն, սակայն, հաշվի առնելով նրանց համեմատաբար ոչ մեծ չափսերը,

խնայողականությունը,սպասարկման պարզությունը

1-խցի արտաքին պատ, 2-խցի ներքին պատ, 3-օդափոխիչ,4տաքացնող բլոկներ, 5-մթերքներիփաթեթավորողխումբ, 6-

փոխադրիչ

Տաք օդի կորուստը կանխելու նպատակովխցում` մուտքում ելքում, տեղադրված են ճկուն փականակներ,որոնք պատրաստված են ֆտորոպլաստային լաքակտորից, որոնք պահպանում են ջերմությունըխցում ն չեն խոչընդոտում խցի միջով փան

համեմատաբարցածր արժեքը, կարելի է վստահորեն ասել, որ ոչ մեծ ձեռնարկություննեի համար այսպիսի սարքավորման ձեռքբերումը ամենաարդյունավետնէ: Այս կարգի մեքենաների հիմնական տարբերություններըմյուսների համեմատ այն են, որ այս կամ այն գործողությանմեքենայացմանաստիճանում,ինչպես նան փաթեթավորվողխմբի չափսերում, այստեղից էլ առաջանում են կոնստրուկտիվլուծումների որոշ տարբերություններ:Օրինակ, գոյություն ունեն կարուսելային տիպի մեքենաներ: Այսպիսի կիսաավտոմատի աշխատանքըտեղի է ունենում առանցքի պտտման շնորհիվ, որի վրա տեղադրված են երեք աշխատանքային սեղաններ: Ջերմակծկումն իրականացվում է հաջորդաբար` կարուսելի

պտտման ընթացքում սեղաններից յուրաքանչյուրը ընկնում է ջեր-

մախուց:

նականում փաթեթավորմանբոլոր փուլերում: Ուսումնասիրենք ձեռքի փաթեթավորող մեքենաների աշխատանքիսկզբունքը: Փաթեթավորող արտադրանքը տեղադրվում է փաքեթաորող մեքենայի պահեստատուփի մեջ ն ձեռքով տեղաշարժվումէ եռակըցմանդիրքի վրա: Օպերատորը ներքնի ն վերենիգլանափաթեթներից բացում է փաթեթավորմանհամար անհրաժեշտթաղանթի քանակը ն այն ծգում է արտադրանքի վրա: Այնուհետն օպերատորը շարժվող եռակցող-կտրող դանակով կատարում է կարի եռակցումը, թաղանթի կտրումը Կ փաթեթի ձնավորումը: Դրանից հետո

օպերատորը խմբավորած փաթեթը տեղափոխում է ջերմային սարքի մեջ: Որպես կանոն, դա տեղի է ունենում այն բանի հաշվին, որ յուրաքանչյուր հաջորդ փաթեթավորումշարժման ժամանակ նախորդ փաթեթը հրում է ջերմաթունելի մեջ (երբեմն օգտագործվում են հատուկ հարմարանքներ): Ջերմանստեցնող խցի փոխադրիչովփաթեթի տեղաշարժման ժամանակ թաղանթը փափկեցվում ն կծկվում է: Դուրս գալով ջերմային խցից` փաթեթն անցնում է պաղեցման դիրքը, որտեղ շրջափչվում է սառը օդով, որի հետնանքով թաղանթը պաղեցվում է ն պնդանում: Պատրաս-

Նկ. 6.21. Կիսաավտոմատփաթեթավորող մեքենայի ընդհանուր տեսքը

Կիսաավտոմատ սարքավորումների հետ մեկտեղ փոքր բիզնեսում լայն կիրառություն են գտել ձեռքի փաթեթավորողմեքենաները: Դրանք փոքր գաբարիտներով փաթեթավորող մեքենաներ են, որոնք նախատեսվածեն խմբային ն հատային փաթեթավորման համար: Չնայած իրենց փոքր չափսերին ն փոքր տեղակայված հզորությանը, այս մեքենաներըկարող են ունենալ բաականաչափբարձր արտադրողականություն: Հարկ է նշել, որ ձեռքի սարքերը պահանջում են օպերատորի մասնակցություն գործ-

տի փաթեթը տեղափոխվում է բեռնաթափման դիրքին, որտեղից նրան հանում է Օպերատորը ն դասավորում փաթեք-տակդիրի կամ փոխադրիչիվրա: Այս դասի մեքենաներում,կախված մոդիֆիկացիայից, որոշ գործողություններ նույնպես կարող են ավտոմատացվել: Այս սարքավորումների արժեքը զգալիորեն կախված է աշխատանքային խցի չափսերից Ա փաթեթավորվող ապրանքի տիպից: Ըստ դասի առավել պարզ ն ըստ արժեքի ոչ թանկ են համարվում նրբանցքային տիպի խցերով ջերմանստեցնող սարքավորումները: Այս մեքենաներում փաթեթավորվող արտադրանքը տեղադրվում է ջերմաթունելի մեջ ն Օրանից դուրս է բերվում մյուս կողմից:

(նկ. Ավտոմատ ւիաթեթավորող մեքենաներ

6.22)

Ջերմանստեցնողթաղանթումտարայիխմբային փաթեթավորման համար օգտագործվող` ամբողջությամբ ավտոմատացված հոսքա գծերը կարող են կատարել բոլոր գործողությունները, որոնք անհրաժեշտ են աշխատանքի մեկ ցիկլի սահմաններում փաթեթի պատրաստման համար: Որպես կանոն, այսպիսի ավտո725

մատներըբավականաչափհեշտ են վերասարքաբերվումմի քանի տեսակի արտադրանքի փաթեթավորմանհամար (տարբեր չափսերի ս ծավալների տարաներ, «Տետրա ռեքս», «Տետրա բրիկ» ն այլ տիպի փաթեթներ),ինչպես նան թույլ են տալիս ջերմակծկվող թաղանթի մեջ խմբային փաթեթը պատրաստել ինչպես ստվարաթղթե հիմքի վրա, այնպես էլ առանց դրա: Ջերմակծկվող թաղանթի հաստությունը կարող է տատանվել`կախված արտադրանքի տեսակից ն փաթեթավորմաննպատակից: Ավտոմատ ջերմակծկվող սարքավորումներում փաթեթավորման գործընթացը, որպես կանոն, համարվում է անընդհատարտադրականցիկլի վերջնական փուլը, այդ պատճառով նրա աշխատանքի հստակությունից է կախված ամբողջ արտադրական հոսքի աշխատանքը, իսկ ավտոմատի աշխատանքի խաթարումը կարող է բերել ամբողջ կոնվեյերի աշխատանքի դադարեցմանը:

Նկ.

6.22.

Ավտոմատ մեքենաներում խմբային փաթեթավորման սըտեղծման տեխնոլոգիանշատ դեպքերում նման է կիսաավտոմատների աշխատանքին` այն տարբերությամբ, որ բոլոր գործողությունները կատարվում են ավտոմատ ձնով: Ներկայումս ապակե ն ալյումինե տարայի փաթեթավորմաննպատակովլայնորեն օգտագործվում են նան ստվարաթղթե վաթերը: Այդ պատճառով ավտոմատներիմեծամասնությունը հագեցված են վաթերի ձնավորման ն սոսնձման սարքերով, որոնց աշխատանքի վերահսկումը իրականացնում է էլեկտրոնիկան: Կիսաավտոմատսարքավորումների աշխատանքի ժամանակ վաթերի մեջ տարայի տեղավորման գործընթացն իրականացվում է օպերատորի կողմից: Ջերմանստեցնող թաղանթի մեջ շշերի փաթեթավորման համար օգտագործվող ավտոմատի բաղկացուցիչ մաս է համարվում շշերի (կամ այլ փաթեթավորող իրերի) դարսիչը: Այս ագրեգատը նախատեսվածէ ստվարաթղթե փաթերի մեջ իրերի դարսման համար` ջերմակծկվող թաղանթում նրանց հետագա փաթեթավորման նպատակով: Փոխադրիչների համակարգը՝ ապահովում է փաթեթավորվողղ արտադրանքի անընդհատ մատուցում` դրանով իսկ մեքենայի աշխատանքը դարձնելով անդադար: Ուսումնասիրենք ավտոմատ փաթեթավորող մեքենայի աշխատանքիսկզբունքը: Շշերը քաոսային ձեով տեղափոխվումեն փոխադրիչի վրա, որտեղ անընդհատ աշխատող հետաշրիջողսարքի միջոցով բաշխվում են շարքերով: Այնուհետն շշերը փոխադրիչի ուղղորդներով շարժվում են դեպի կուտակիչ սեղանը, որտեղ ձնավորվում է բլոկը: Փոխադրիչը կանգ է առնում, ն բռնիչներով ստուգվում է վաթի տեղադրումը: Եթե վաթը տեղադրված է, ապա բռնիչները տեղաշարժվում են` շշերը տեղափոխելով վաթի վրա: Այնուհետն արտադրանքը,որը գտնվում է ձնավորված ն սոսնձված վաթի մեջ, տակդիրի վրա տեղադրված(կամ առանց դրա) տրվում է փաթեթավորող ավտոմատին, որտեղ տեղի է ունենում բլոկի ն փաթաթումը ջերմակծկվող թաղանթով, եռակցումը կտրումը: Դրանից հետո ձնավորված բլոկը տրվում է ջերմաքթունելին,որի ելքում այն պաղեցվում է սառը օդի օդափոխիչով:

Ավտոմատ փաթեթավորող մեքենայի ընդհանուր տեսքը

6.6.

Տրանսպորտային

տարա

փաթեթավորողմեքենաներ փաթեթ դ

Տրանսպորտային փաթեթի ձեավորման համար (հատային բեռներից) օգտագործում են տակդիրները, որոնք բեռների տեղադրման հրաւպարակեն ն հարմարեցված են մեխանիզացված բեռնման ն տեղաշարժմանհամար: Արտադրվում են հարթ, հենակային ե արկղային վաճառարկղեր: Լայն տարածում են ստացել 1200 »« 800 մմ ն 1200 » 1000 մմ չափսերով հարթ վաթերը: Հարթ վաքթերըկարող են լինել միատախտամած ն երկտախտամած: Միատախտամած վաթերն ունի մեկ տեղադրմանհարթակ ն հատակի վրա հենվում է չորսուների կամ հենակային կանգնակների օգնությամբ: Երկտախտամած տակդիրն ունի տեղադրման ն հենակային հրապարակներ: Ղարթ տակդիրներիվրա կարելի է ձնավորել փոքր հատային բեռների (ապակե բանկաներ ն շշեր, մետաղականբանկաներ) ն տարա-հատային բեռների(ստվարաթղթեարկղերի ն ջերմանստեցնող թաղանթների մեջ փաթեթավորվող արտադրանք) փաթեթները: Հարք վաթերի վրա տեղադրվող բեռները պահանջում են ամրակցում: Փաթեթի մեջ բեռների ամրակցման համար օգտագործում են պողպատե ժապավեններ (ԳՕՍՏ 603-71, ԳՕՍՏ 3560-73), ջերմանստեցնող թաղանթներ`՝0.15-0.3 մմ հաստությամբ, ն պոլիմերային ձգվող թաղանթներ: Փաթեթներիմեջ բեռների ամրակապման առավել ունիվերսալ ն հուսալի միջոց է համարվում նստեցվող ն ձգվող թաղանթը, որով բեռները փաթեթավորում են արկղե տարայի, տոպրակների, փոքր հատային բեռները հաստ սպառողական տարայի (շշեր, բանկաներ ն այլն) մեջ: Թաղանթի պատրաստման նյութ են ծառայում պոլիէթիլենը, պոլիվինիլքլորիդը, պոլիստիրոլըն այլն: Տեղակայանքը բաղկացած է հետնյալ հիմնական հանգույցներից ն մեխանիզմներից`սեղանից փաթեթի պտտման հաճար սայլակից, որի վրա ամրացվում է թաղանթի գլանափաթեթը, սեղմման մեխանիզմից, որն արգելակում է ձգման ուժի ազդեցությամբ տակդիրի վրա գտնվող բեռի տեղաշարժումը:Ձգվող թաղանթով փաթեթի ամրակապման տեխնոլոգիան հետնյալն է. պտտվող սեղանի վրա բեռի տեղադրումից հետո օպերատորը բռնակի օգնությամբ ֆիքսում է բեռը հենակներով, ամրակապում է թաղանթը տակդիրին ն միացնում է էլ եկտրասարքավորումները:

Ներկայումս հայտնի է ձգվողթաղանթներովփաթեթների ամրակապման երեք եղանակ նրա փաթեթավորումըերկու գլանափաթեթներից,ուղիղ փաթաթում մեկգլանափաթեթից,պարուրաձն փաթաթում մեկ ը Ամրակապմճան բոլոր նշված եղանակները ցույց են տրված 6.23-ում: նկ.

գլանատաթնթից:

Թ-

Ալ

ԼԼ»

Հ շՏ-ՀՀ :

-Է

-Է:

Նկ. 6.23. Ձգվող թաղանթով բեռների փաթեթներիամրակապման եղանակները` բ) ուղղակի փաթաթում գլանափաթեթներից, երկու ա) փաթաթում մեկ գլանափաթեթից,գ) պարուրաձնփաթաթումմեկ գլանափաթեթից Ամրակապմանամրության վրա ազդող կարնոր գործոն է համարվում արտաքին ճիգի Ք ազդեցությամբտեղաշարժի կամ շրջադարձի բացակայությունը: Փաթեթի կայունության պայման129

ները ամրակապմանժամանակ որոշվում

են

փակումներով

Խո խՄշփ Բշփ.-Ք որտեղ՝Խ) շփ.-ը շփման մոմենտն

ազդեցությամբ,

հետնյալ սահմանա-

է փաթեթի ծանրության ուժի

ներ

Ստրեւոչ թաղանթում փաթեթավորման սարքավորում-

Ստրետչ թաղանթիհատկություններըթույլ են տալիս իրականացնել փաթեթավորմանգործընթացըինչպես ձեռքով, այնպես էլ ավտոմատ ն կիսաավտոմատփաթեթավորողստրետչ մեքենաների (նկ. 6.24)օգնությամբ:

Խ-ը` արտաքին ճիգից առաջացած մոմենտը, Բշփ.-ը շփման ուժը, Ք-ն` արտաքինճիգը: Արտաքինճիգի Ք ն մոմենտի հ/ առավելագույն արժեքները ձգվող թաղանթովփաթեթներիամրակապման ժամանակ ներկայացված են աղյուսակ 6.1 - ում: Աղյուսակ 6.1 Արտաքին ճիգին մոմենտի առավելագույն արժեքները ամրակապմանժամանակ Արտաքին Արտաքին ճիգից Ամրակապման եղանակը ճիգ Ք,ն առաջացած մոմենտը, ն.մ

Պարուրաձե փաթաթում 40 մկմ հաստությամբ, 600 մմ լայնությամբ

թաղանթով

Ուղղակի փաթաթում 40 մկմ տությամբթաղանթով առավ. 1350 մմ լայնությամբ առավ. 1800 մմ լայնությամբ Ուղղակի փաթաթում

| |

388.8 Նկ. կ 6.24.

առավ. 1800 մմ լայնությամբ "Բ-ը շփման ուժի շփման շառավղի

մմ հաս-

172.8

հաս-

կնա մմ ությամբ արտադրյալնէ

մներիընդհանուր ընդհանուր արքավորումների տեսքը Սարլ

տեսքը

Ստրետչ մեքենաները ձեռքի աշխատանքը բացառում են ։ փաթեթավորման գործընթացում: Աշխատանքի սկզբունքը կարելի է նկարագրելհետնյալ փուլերով մթերքի ավտոմատ տրում «մխոցին», որը տեղադրված է թաղանթի տակ ն ամրակապվածէ հատուկ հպիչներում, ե նմ անմիջապես -.

«մխոցի» վրա տեղադրված մթերքի կողմից թաղանթի ձգում, թաղանթիկտրում մթերքի տակ գտնվող հպիչների տեղա-

շարժումով, մթերքի տրում տաքացնող սալիկին, փաթեթավորված

մթերքի ավտոմատդուրսբերում: փաթեթավորված

Թաղանթի Գլուխ 7.

Ուղղահւսյաց փաթեթավորող ավտոմատների վրաթաղանթի ծախսի որոշումը

Ուղղահայաց փաթեթավորող ավտոմատներով փաթքեթավորման թաղանթի փռւլածքի սխեման բերված էնկ. 7.1-ում:

ՍԼՈՈՃ-ի կողմից արտադրվողստրետչ մեքենաների տեսականիում կա 15 անվանումստանդարտ մոդելներ` տարբեր արտադրողականությամբ,որոնք հագեցած են լրացուցիչ ընտրվածքներով: համար նախատեսվածունիվերսալ Սուպերմարկետների կոմպակտ մեքենաներից (ՇՕԽՔՃՇԼ սերիայի մոդելներ) մինչն հաինչպես մեխանիկական(ՇՒՍՃ սերիայի մոդելներ), այնպես էլ ար(ՇՍՔԷԹՇՒՈՒ սերիայի մոդելներ) բարձր մակարգչայնացված մեքենաներ, նախատեսվածեն վերամշատադրողականությամբ օգտագործմանհամար: Բոլոր մեքենակող արտադրամասերում ներն աշխատում են բազմաթիվ արտադրողներիստրետչների ն օգտագործմամբն համատեղելի են լայն տեսականու կշեռքների կարող լինել 77 մմ հետ: Ականոցիտրամագիծը լեյբ-մեքենաների կամ

112 մմ:

որոշումը ծախսի

| Լ

առ

լ |

| հ

| Լ

Նկ.

7.1.

Թաղանթիփռվածքիսխեման

Թաղանթիլայնությունը, Լ` Լ

որտեղ

Ե-

Շ-

Հ2(Ե- Շ), (մ)

դատարկ փաթեթիլայնությունը, մ, երկայնական կարի լայնությունը, մ:

Թաղանթիերկարությունը, ՒՐ

(մ)

ՒԼ-հ--2Շ,

որտեղ հ-փաթեթի ներքին երկարությունը, 3.

Փաթեթի մակերեսը, Տ՝

Մեկ փաթեթիքաշը,

մ:

(մ)

ՏՀ Ւ| «Լ, Ք՝

Ք-Տ»«Փչհ' ,(կգ)

որտեղ ծ թաղանթիխտությունը, կգ/45, հ -թաղանթի հաստությունը, մ: -

Նկ.

Յորիզոնական փաթեթավորող ավտոմատներով թւսղանթի ծախսի որոշումը(նկ.

Թաղանթի լայնությունը (8) հետնյալ բանաձնով 1.

Փաթեթավորողմթերքի չափերը

7.2).

երկարությունը (Լ) որոշվում է

Մեկ փաթեթի քաշը,

որտեղ

8Հ-2:(7-

իշ)

ԷՀ

7.2.

2Հ2:(ՌԴ 6)

հ՛-

Բ՝

Ք-Տ»ծչհ'

կգ)

թաղանթի խտությունը, կգ/45. հաստությունը, մ: թաղանթի

25մմ): որտեղ Ը - կարի լայնությունը, մ (Շ ք փաթեթավորող մթերքի երկարությունը, մ. --

Ե2.

փաթեթավորող մթերքի բարծրությունը, մ: փաթեթավորողմթերքի լայնությունը, մ:

Փաթեթի մակերեսը, Տ՝

Տ-Ց

չ«Լ.(մ)

Գլուխ8. Դոզատորների դասակարգումը Դոզատորի ընտրություն, Օ:կախվածէ փաթեթավորող մթերքների տեսակից, այսինքն նրա ֆիզիկա-քիմիական հատկություններից, խոնավությունից, մթերքի մասնիկների չափերից, ձնից, ներքին ն արտաքին շփման գործակցից ն այլն: Դոզատոր է որոշակի մթերքի համար: Դոզատորներըդասակարգվումեն հետնյալ հիմնականցուցանիշներից ելնելով` 1. ըստ աշխատանքիսկզբունքի՝ ծավալային, ժամանակային հ ը ն) քաշային, (հոսքայի 2. ըստ տեխնոլոգիական պրոցեսի կառուցվածքի` անընդհատ ն ընդհանուր գործողության, 3. ըստ ղեկավարման աստիճանի` ձեռքի ն ավտոմատ՝ ծրագըրմանտարբեր մակարդակներով: Չափաբաժանող մեքենաներում օգտագործվող դոզատորների դասակարգումը բերված է աղյուսակում 8.1-ում:

Գրավիտացիոն ճոճանակային

դասակարգումը

Չափաբաժնիվրա աշխատանքային ատան ի օրգանի շարժճան պարամետրերը Հ ազդող

զրունքի |

տեսակի տիպի

Ծավալային Ռոտորային, նկ. 8.1

Թմբուկային, նն. 8.2 Մխոցային, 8.5

Չափիչ տարողությանբավ ծավալը

Ըկ.

Սկավառակային կամ բաժակային, նկ.8.6 կ

ՀոսքայինՇնեկային,նկ.83 |

ն| Չափաբաժանման, շնեկիքայի պտտմանհաճախությանտնոդությունը

ամանակայի Ձոխարկիչային,

ե հոսքի Չափաբաժանման փտնողությունը

պայմանավորված Անանը:ռաքային պատուհանով կար հնա է

որը

աորվող

ագին արուհութով

ԽողովակայինՀոսքի

մեծությամբ, որը կապված է չափաբաժանողԽողովակի շարժման արագությունիցն քեքությունից

պետք ընտրվի յուրաքանչյուր

Աղյուսակ 8.1 Չափաբաժանող մեքենաներում օգտագործվող դոզատորների

Մեկ

Բալային

Չափաբաժնիքաշից,

որը

որոշվում է

ներսարքվածկշեռքներիօգնությամբ վաճառարկղային Բազմավաճառարկղ | Չափաբաժնիքաշը որոշվում է ներսարք-

ային

ված կշեռքներիօգնությամբ Չափաբաժնիթաշը որոշվում է որպես մի քանի միջանկյալ չափաբաժինների կոմբինացիա,որի արդյունքումստացվում է որուելիին մոտ արդյունք

Ուժային

աինդարի ա տական մերթ

Կոմբինացված

Օօավալայինդոզատորներ Աշխատանքիծավալային սկզբունքն օգտագործող դոզատորները կատարումեն մթերքի չափաբաժնիչափում շափիչ տարողությունների օգնությամբ,որոնք, որպեսկանոն, ունեն կարգավորվող Օավալային դոզատորների կոնստրուկցիաները բազմազան են կախված բանվորական օրգանի ն նրանց կատարած

ծավալ:

շարժման տիպից: Չափիչ տարողությունը կրող օրգանը կարող է լինել սկավառակ կամ թմբուկ. ռոտոր (նկ. 8.1, նկ. 8.2), որը կատարում է անընդհատ պտտականշարժում (նկ. 8.3), սեկտոր, որը կատարում է հետադարձ-պտտական շարժում, մխոց, որը կատարում է հետադարձ-ընդունող շարժում, կարող է գտնվել հանգստի վիճակում, իսկ շարժումը կկատարեն փականակները,որոնք այն կառանձն ելքային սարքից (նկ. 8.6): նացնենբունկեր-հավաքիչից

ՏատանողականՉափաբաժանման տնողությունը` հոսքի մեծությունը,

որը

պայմանավորվածէ

տատանողականգրգռման ինտենսիվությամբ

Նկ.

8.1.

Նկ.

Ռոտորային

դոզատոր

8.2.

Թմբուկային

դոզատոր

Նկ. 8.5. Մխոցային դոզատոր

ՖՀ

Նա

ա Նկ.

8.3.

Շնեկայինդոզատոր

Նկ. 8.4. Փոխարկիչային

դոզատոր

Ծավալային դոզատորները բնութագրվում են համեմատացածր արժեքով ն բարձր արտադրողականությամբ:Դոզատորների մեծամասնության աշխատանքի ճշգրտությունը տատանվում է 1-66 սահմաններում (չափաբաժանվող մթերքին նրանց համապատասխանությանպայմանով): Այդ ճշգրտությունը բավակաբար

նա-չափ կախվածէ մթերքի չափաբաժնիմեծությունից: Ծավալային դոզատորներից առավել տարածում է գտել բաժակային դոզատորը (նկ. 8.6): Բաժակային դոզատորը երկու սկավառակից բաղկացած սարք է, որոնք տեղադրված են ուղղահայաց լիսեռի վրա, ընդ որում նրանցից մեկը անշարժ է, իսկ երկրորդը (հաճախ ներքնինը)` լիսեռի շուրջը տեղաշարժման հնարավորությամբ (սխեման): Սկավառակների վրա շրջանաձն տեղադրված են չափիչ բաժակները՝ սնամեջ գլանները, որոնք տելեսկոպիկ ձնով մտնում են մեկը մյուսի մեջ:

Ա"

աթարի :

Նկ. 8.6. Բաժակային դոզատոր

Շարժական սկավառակի տեղաշարժումովփոփոխվում է բաժակների ծավալը, որի շնորհիվ կարգավորվում է չափաբաժինը: Ներքնի սկավառակի բաժակներն ունեն սահափականներ, որոնք տարբերկոնստրուկցիաներումիրարից տարբերվում են միայն նրանով, թե որ ուղղությամբ են բացվում: Վերնի սկավառակի վրա սովորաբար կա միջանկյալ տարողություն, որի միջով մթերքը բունկերից տրվում է բաժակներին:Միջանկյալտարողությունըկատարում է նույն ֆունկցիան, ինչ որ վաճառարկղերըքաշային դոզատորում՝ «ձգում է» մթերքի հոսքը: Սկավառակներըբաժակների հետ միասին լիսեռի օգնությամբ պտտվելով (անընդհատ կամ դիսկրետ)` տեղափոխումեն բաժակներըլցման դիրքից դեպի դատարկման դիրքը, այնուհետն դատարկ բաժակները՝ նորից դեպի լցման դիրքը: Ճանապարհի մեծ մասում սահափականները հպվում են բաժակների ներքնի ճակատային մասին, բացառությամբ դատարկման դիրքից, որտեղ նրանք բացվում են` տալով մթերքի չափաբաժինը: Բաժակների քանակը կարող է հասնել 12-ի, սակայն չափաբաժնի մեծ ծավալի դեպքում դա բերում է սկավառակների տրամագծի մեծացման, ե այդ պատճառովբաժակների

8-8 հատ օպտիմալ քանակը

է:

Հոսքային (ժամանակային) դոզատորներ Ինչպես հետնում է անվանումից,ժամանակայինդոզատորները ձնավորումեն մթերքիչափաբաժինը,որը համեմատականէ

չափաբաժանմանժամանակի տնողությունը: Ոիպես աշխատանքային օրգան այստեղ կարող են հանդեսգալ տարբեր կոնստրուկցիաների վիբրոսնիչներ, շնեկներ կամ բունկերներ,որոնք ունեն կարգավորվողն պարբերաբար փակվող ելքային պատուհան: Այսպիսի դոզատորներեն նան հոսքային դոզատորները,որոնցում չափաբաժնի մեծությունը համեմատական է հաստատուն ժամանակում ելքային սարքի միջով մթերքի անցման հոսքի մեծությանը: Չնայած այստեղ չափաբաժանման ժամանակի տնողությունըանորոշ է, սակայն մտնում է չափաբաժնի մեծության հաշվարկիմեջ: Այդ պատճառովայդպիսիդոզատորները երբեմն անվանում են անորոշ ժամանակային: Դրանցից են խողովակային դոզատորը, որում ձնավորվումէ մթերքի հոսքը ն միաժամանակտեղափոխվում է պտտվող խողովակիօգնությամբ: Չափաբաժանմանճշտությունը այսպիսի մեխանիզմներիհամար ուղիղ ձեով կախմանմեջ է գտնվում հաղորդակի ն ժամանակի ռելեի աշխատանքի ճշտությունից ն կայունությունից: Կիրառելով ճշգրիտ հաղորդակներ, կարելի է հասնել համարյա նույն ճշտության, ինչպիսին քաշային դոզատորներինն է. ծավալային դոզատորների արտադրողականությնը մոտ արժեքներիդեպքում: Իրենց արժեքով նույնպես ժամանակային դոզատորները միջանկյալ տեղ են գրավում ծավալայինն քաշային դոզատորների

միջն:Փոշենման մթերքների չափաբաժանմանհամար մեծ

տա-

րածում է ստացել շնեկային դոզատորը: Դասական եղանակով պատրաստվածշնեկային դոզատորը կոնաձնբունկեր է, որից ուղղահայաց շնեկի միջոցով վերցվում ն տրվում է չափաբաժինը,միջանկյալ տարողության, որտեղ պահպանվածէ մթերքի հանձնարարված մակարդակը, ն սնուցող շնեկի (սովորաբար հորիզոնական), որը պարբերաբարմիանում է միջանկյալ տարողությանմեջ մթերքի մակարդակի պահպանմանհամար: փոխկապկցված սխեմա: Կոնաձն բունկերի ներսում տեղակայված են թիակ-խառնիչներ, որոնք պտտվելովմղում մթերք դեպի չափաբաժանողշնեկը: Չափաբաժանումըկատարվում է շնեկի պտույտների տրված քանակով: Թույլատրելի է միջանկյալ տարողության բացակայությունը. այդպիսով մճթերքիմակարդակըպահպանվում է կոնում, որն այդ դեպքում ավելի ճմեօ է, քան միջանկյալ տարողության առկայության դեպքում: Սակայն վատ է, երբ ընդհանրապես բացա141

մակարդակի տվիչը ն սնուցող շնեկը: Ոչ մի այլ դոզաայդքան կախված չէ մթերքի մակարդակից, տորի որքան շնեկայինինը: Շատ փոշիացող ն քիչ փոշիացող մթերքների համար ցանէ կալի ունենալ տարբեր երկարության շնեկներ: Երկար շնեկը շատ փոշիացող մթերքների համար կիջեցնի նան տոպրակի փոշոտվածությունը, հետնաբար նան կարերի որակը, ն կբարձրացնի ավտոմատիարտադրողականությունը: Օգտագործվում են նան դոզատորներ հորիզոնական չափաբաժանողշնեկով, սակայն, ի տարբերություն ուղղահայաց չափաբաժանող շնեկի, նրա լցման գործակիցը այնքան էլ հաստատուն չէ, հետնաբար չափաբաժնիճշտությունը է: նվազում Շնեկային դոզատորի առավելություններից է այն, որ այս դոզատորը հերմետիկ է, հետնաբար կիրառելի է նան գիգրոսկոպիկ մթերքների համար, իսկ թերություններից է պակաս ճշգրիտ լինելը բոլոր եղածների համեմատ: Թանկ փոշենման մթերքների(օրինակ` աղացած սուրճ) չափաբաժանման ճշգրտության բարձրացման համար մի շարք ձեռնարկություններ(«Բեստրոմ», «Սիգնալպակ», «Ուպմաշ») կիրառում են ստուգիչ կշռման համակարգը: Ավտոմատից հետո տեղադրվում է սարք, որը կշռում է մթերքով լցված տոպրակները ն խոտանում է դրանք չափաբաժնի քաշի տատանումների դեպքում: Դեպի ավելին կամ պակասը տատանումների դեպքում դոզատորին ազդանշան է տրվում շնեկի պտույտների թվի փոփոխման համար:

կայում

են

ճշոությունը

Քաշային դոզատորներ մի մեխանիզմում Բազմավաճառարկղային դոզատորը հավաքված մի քանի (2-ից 4) պարզ դոզատորներիխումբ է, որոնք հաջորդաբար մղում են մթերքի չափաբաժինները: Քաշային չափաբաժանումը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ քաշաչափիչ նախ, այսպես կոչված, ծավալին է տրվում «կոպիտ չափաբաժինը», որը պահանջվածից պակաս է, ապա այնտեղ բարակ շիթով ավելացվում է մթերքը (նուրբ չափաբաժանում կամ ավելացում), ն երբ տարողությունում առաջանում է մթերքի նուրբ չափաբաժանումը ընդհատվում է, անհրաժեշտ քաշը, բացվում է սահափականը, որի միջով տրվում է չափաբաժինը:

Չափաբաժանվող մթերքը անհըրաժեշտ է «ձգել» շարժման ժամանակ` այն ուղղելով տարողության մեջ որոշակի կայուն հոսքո մեծ ո արժեքով նու " արժեքով կոպիտ, ժու մաին

Ար ռաժանման Գոյություն ունի հոսքերի մեծության կարգավորմանմի

աա

այդ

քանի եղանակ: Ավելի հաճախ դրանք ձգում են «գծով»: Ձգումը տեղի է ունենում այն բանի շնորհիվ, որ մթերքը շարժվում է տատանվող վաճառարկղերով, որոնք տեղադրված են հորիզոնի նկատմամբորոշակի թեքությամբ: Տեղադրվում է այդպիսի 2 կամ 3 վաճառարկղ: Առաջին կամ երկրորդ (կախված նրանց քանակից) վաճառարկղից հետո կատարվում է մթերքի տրում նուրբ չափաբաժանման վաճառարկղի վրա (ավելի փոքր չափսի), որը տեղադրվում է կոպիտ չափաբաժնի տրման վաճառարկղերից բարձր: Կոմբինացված (մուլտիգլխիկային) դոզատոր 8-16 հատ տարողությունՄուլտիգլխիկային դոզատորը է ների խումբ (այստեղից էլ առաջին հանդիպող անվանումը՝ մուլտիգլխիկային), որոնք կոնստրուկցիաներիցմեծ մասում տեղադրված են շրջանաձն (նկ. 8.7): Տարողությունները տեղակայված են այնպես, որ նրանց մեջ լցվի մթերքի քաշի պահանջվող չափաբաժնի 1/4 կամ 1/3 մասը:

ռՋ

ՆԻՐ

«յ

Նկ.8.7.Մուլտիգլխիկային դոզատոր

Մթերքիքաշը յուրաքանչյուր տարողությունում անընդհատ ն համակարգիչը մթերքի համակեցությամբ«որոշում է», թե որ 4 կամ Յ տարողություններում կարող է ստացվել առավել ճշգրիտ չափաբաժին (այստեղից էլ անվանումը` կոմբինացված): Ընտրված տարողությունների սահմանափակումները բացվում են, ն մթերքի չափաբաժինըտրվում է ավտոմատիմթերքատարին: Ինչքան շատ են տարողություն-գլխիկները,այնքան ճշգրիտ է չափաբաժինը,ն բարձր է արտադրողականությունը: Այսպիսի դոզատորը ամենաթանկն է բոլոր գոյություն ունեցողներից: Քաշային դոզատորներիցամենամեծ ճշտությունը ապահովում է կոմբինացվածդոզատորը: Քաշային դոզատորներիհիմնական թերությունը նրանցցածր արտադրողականություննէ:

վերահսկվումԷ,

Գլուխ9. Տարայի եռակցման հիմնական մեթոդները Փաթեթների վրա ամուր կարի ստացման համար կիրառջերմաեռակցումը:Եռակցման կարի ամրությունը կախված է ջերմային եռակցմանտեսակից, թաղանթի տեսակից, հաստությունից, ջերմման սարքերի սեղմմանժամանակից ու ուժից ն այլն: եռակցում է կոչվում կառուցվածքի տարրերի չքանդովի միացություններիստեղծման եղանակը, որի դեպքում ամբողջովին անհետանում է միացվող մակերնույթների միջն եղած բաժանագծերի սահմանը: Եռակցմանմեթոդների դասակարգման հիմքում դրված են եռակցման գոտում նյութի տաքացման աղբյուրները ն մեթոդները: Կախված տաքացման աղբյուրներից` եռակցման եղանակներըբաժանվում են երկու հիմնականխմբերի: Առաջին խումբն են կազմում եռակցման այն եղանակները, որոնցում օգտագործվում է ջերմության արտաքին աղբյուրների էներգիան: Դրանցից են գազային եռակցման եղանակները, երբ տաքացումը իրականացվումէ տաք գազով: Սրանց թվին է պատկանում նան հպումա-ջերմային եռակցումը, որի դեպքում ջերմությունը միացվող մակերնույթներին է հաղորդվում տաքացված գործիքի հետ անմիջական հպման միջոցով: Այս խմբի մեջ է մտնում նան տաքացվածառհալված նյութից անջատվող ջերմուքթյան հաշվին կատարվող եռակցումը: Երկրորդխմբին են պատկանում եռակցման այն եղանակները, որոնցում ջերմությունը միացվող նյութերի ներսում .արտադըրվում է էներգիայի տարբեր տեսակների վերափոխման հետնանքով: Կարող է օգտագործվել ինֆրակարմիր ճառագայթման, Օ`բարձ, հաճախականության հոսանքների, ուլտրաձայնային տատանումների,շփման էներգիան: Առանձնահատուկխումբ են կազմում եռակցման հատուկ եղանակները` օքսիդալուծիչի օգտագործմամբ, միջուկային, քիմիական, լազերային: Փափուկ տարայի արտադրությունում առաջին խմբից ամենամեծ տարածումն ունի հպումա-ջերմայինեռակցման եղանակը: Լայն տարածում է գտել նան պլաստմասսաների եռակցման մեթոդների դասակարգումը ըստ էներգիայի տեսակի, որը առբերվում է եռակցվող դետալներին: Գործնականում ջերմապլաստների եռակցման` ներկայումս հայտնի բոլոր գործընթացվում է

ները իրականացվումեն էներգիայի երեք տեսակներից որնէ մեկի ջերմային, մեխանիկական ն էլեկտրամագնիսական, առբերման հաշվին: Իրենց հերթին, ջերմային էներգիայի առբերմամբ ճ բաժանվում են երկու խմբի` ջերմային ն

ան ռանց եղանագները

ԱՑ"

Ջերմային են եռակցման այն տեսակները, որոնց դեպքում ստատիկ ճնշումը էական դեր չի խաղում եռակցման միացման առաջացմանմեջ: Եռակցմանմիացման որակը այս դեպքում որոշվում է բացառապես առբերվողջերմային էներգիայիքանակով: Որպես օրինակ կարող են ծառայել եռակցումըգազայինջերմակիրով ն եռակցումը արտամղողառբերումով: Ջերմամեխանիկական են եռակցման այն տեսակները, որոնց դեպքում չքանդովի միացությունը առաջանում է ջերմային էներգիայի առբերման ե ստատիկ ճնշման ներգործմանհետնանքով: Եռակցման ջերմամեխանիկական տեսակների դեպքում է ջերմային էներգիան կարող եռակցվող առբերվել անջատման սահմանին մակերնեույթների եռակցվող դետալների ջերմահաղորդա-կանության (հպումա-ջերմային եռակցում միջանցահալումով) եռակցվող մակերնեույթներին ջերմության

9.1.

հալանցումով) հաշվին: Եռակցման մեխանիկականտեսակների դեպքում ջերմային էներգիան արտադրվում է եռակցվող դետալների ներսում առբերված մեխա-նիկական էներգիայի ջերմայինի փոխակերպման հաշվին: Առբեր-ված մեխանիկական էներգիանկարող է լինել հետնյալ տեսակների՝ առաձգական տատանումների էներգիա (ուլտրաձայնային եռակցում), շփման կամ վիբրաշփմանէներգիա (եռակցում շփու»

մով):

Եռակցվող դետալներին էլեկտրամագնիսականէներգիայի առբերման ժամանակ ջերմային էներգիան նրանցում նույնպես առաջանում է կամ պոլիմերների միկրոմոլեկուլների օղակների բնեռացմանհաշվին` արտաքինէլեկտրականդաշտի վերադրման դեպքում (եռակցում բարձր հաճախականության հոսանքներով), կա՛մ էլեկտրամագնիսականտատանումներիէներգիայի կլանման

Վպումա-ջերմայինեռակցում

աղբյուրի հաղորդման (հպումա-ջերմային եռակցում

ինֆրակարմիր ճառագայթումով, եռակցում

Տաքացված գործիքով հպումա-ջերմայինեռակցումն իրականացնում են միակողմանիկան երկկողմանիտաքացումով: Հաշվի առնելով, որ փափուկ տարայի եռակցման ժամանակ նյութի հաստությունը զգալիորեն փոքր է կարի լայնությունից ն երկարությունից, կարելի է ջերմային հոսքը տաքացուցիչից (1) ուղղված մի կողմ: Այս դեպքում կարի հարթությանը ն տաքացուցիչի աշխատանքայինհարթությանը զուգահեռ բոլոր հարթությունները կլինեն իզոթերմիկ հարթություններ: այդ մակերնույթների ջերմաստիճանըէ ժամանակիցկախված տաքացուցիչից տարածականֆունկցիա: Ժամանակը,որն անհրաժեշտ է ոչ ստացիոնարջերմային գործընթացներիդեպքում տրված որոշակի ջերմաստիճանիհասնելու համար, հակադարձ համեմատական է նյութի ջերմաստիճանաթափանցելիությանը:Ջերմաստիճա նաթափանցելիությանզ գործակիցը կախված է օ տեսակարար ջերմունակությունից, թ խտությունից գործակցից: ն 1 ջերմահաղորդականության

համարել դեպի

«--Է

Ըք

Որքան մեծ է ջերմահաղորդականության գործակիցը,այնքան փոքր է ջերմաստիճաններիտարբերությունը նյութի ներսի տարբեր կետերում նրա տաքացման միանման արտաքին պայմաններիդեպքում: Ջերմապլաստիկ պոլիմերների ջերմաֆիզիկական հատկությունները, որոնք անհրաժեշտ են նրանց ջերմահաղորդականությանգործակցիհաշվարկմանհամար, բերված են աղյուսակ 9.1-ում: |

Աղյուսակ91

Ջերմապլաստիկպոլիմերների ջերմաֆիզիկական

ԳԳ

Յ.

ՀՄ

Յ5

5.5

աա.

ՅԷ

Տ,

ԲբԼՕ ԹթԻԾ

«ՅՀ

ՅԾ

400.102

210384

-Հ

138.107 12,5. 10

167.102

13.8. 107

աք Տա

ՍԷ 5. 5 ՅՅ

: 5ՅՊ Յ 55

«Տ

225-260 25.1. 105 31,4.103

ՔԲլՔ

29,2.10

ԹՄՇ 180 ԲՍԹ

Ց 5257 Հ 8 Յ 5

ՀՅ»

5-5

6 Լ

2,10-384

ԲՏ

Է`

թթ

թո

որտեղ` է ծ

50-100

6Շ/

14-20

եռակցմանվրա ծախսվածժամանակնէ,

Ե-ըԸը աշխատանքային ցիկլի ընթացքի վրա ծախսվածժամանակը:

1.67

1.1 1.4 -

ընթացքում

պարապ

Տեխնոլոգիայի.կատարելության աստիճանը կարելի է գնաատել էՀ տեխնոլոգիականարտադրողականությանն Զջ ցիկլային արտադրողական ն հարաբերությամբ րտադրողականության `

Խ-

0,6

Ջերմոպլաստներիցածր ջերմահաղորդականության պատճառով ջերմաստիճանը եռակցվող դետալների հաստությամբ բաշխվում է անհավասարաչափ:Նյութի մակերնույթին ջերմաստիճանը ավելի բարձր է, քան եռակցման գոտում: Եռակցման գոտում բավականաչափտաքացմանհամար տաքացնող տարրերի ջերմաստիճանըպետք է բարձր լինի եռակցման ջերմաստիճանից: Տաքացման արագությունը կախված է գործիքի ջերմաստիճանից, եռակցվող նյութի ջերմաֆիզիկական հատկություններից Ա հաստությունից:

դեպի ռակցման գոտի միացվող նյութերի տրման գործողությունները՝ յեղմում տաքացված գործիքով, տաքացում, պահպանում, սառեյում, գործիքի հեռացում, եռակցված նյութերի հեռացում: 7եքենայի աշխատանքայինցիկլի 1ջ ժամանակահատվածը, որն Դրականացնումէ ընդհատ եռակցում, կազմում է 19ՀեՀԵ

2,2 /0-50"Շ/

1.04

ւ5

ստացման

մնընդհատ: ներառում է Ընդհատ հւպումա-ջերմային եռակցումը

հատկությունները

Հպումա-ջերմայինեռակցման ժամանակ եռակցվող միացույունների եղանակները կարող են լինել ընդհատ ն

Օօ-

Ւե,

119217

Յե)-

դո

որտեղ դ-ն արտադրողականության գործակիցն է,

դՀե/ԼչՀ17(ԾԵ

Ւ)

Ակնհայտէ, որ ՕՀղՀ1, ընդ որում ղ-1 պարապ ընթացքներիբացակայությանդեպքում, այսինքն` տեխնոլոգիային մեքենայի սահմանային կատարելությանդեպքում: Ուղղագիծ կարերի ստացման համար որպես եռակցող գործիք սովորաբար համարվում են չժանգոտվող պողպատից պատրաստված բավականաչափհարթ մակերնույթունեցող հղկաքարերը: Որպես եռակցումն ապահովող տարրեր` օգտագործում են երկու մետաղականանվիկներիկամ հարթ թիթեղներիտեսք ունեցող սարքեր: Ուղղաձիգ կարերի ստացման համար եռակցման սարք են համարվումչժանգոտվողպողպատից պատրաստվածթիթեղները, որոնց լայնությունը հավասարէ զոդվող կարի լայնությանը: Թիթետ

ղները կարող են ունենալ հարթ

9.1):

մթու ամա

ները զգալիորեն բարելավում է նյութի երկկո (նկ. 9.2, բ): Այն թույլ է տալիս ն իջեցնել գործիքի ջերձաստիճանը: Տաքացուցիչին եռակցվող նյութի կպչելը բացառելու նպատակով հաճախ եռակցումն իրականացնում են բաժանարար ներդիրների օգնությամբ: Դրանք սովորաբար պատրաստվում են ֆտորպլաստից,որն ամրացվում է ապակյա կտորով,ինչպես նան

խորդուբորդ մակերնույթներ (նկ.

պակասեցնել տաբարիւտ

անցքեր տաքացուցիչների

համար

ւ|

պոիէթիլենտերեֆտալ տից:

Նկ.

9.1.

Ջերմակոնտակտային եռակցման հարթ սալիկներ

Եռակցվող նյուքի` տաքացուցիչին կպչելը բացառելու համար եռակցումը կատարում են խորդուբորդ ներդիրների օգնությամբ, որոնք պատրաստվածեն ֆտորոպլաստից, պոլիէթիլենտերֆտալատից, ինչպես նան կրեմնիում-Օրգանական ռետիններից: Փափուկ տարան ւպատրաստվումէ բացառապես միաշերտ կամ բազմաշերտ պոլիմերային նյութերից: Բարակ բաղանթների եռակըցման առանձնահատկություններից է համարվում նրանց արագ տաքացման հնարավորությունը: Այդ պատճառով գործիքը հպումա-ջերմային եռակցման Ժամանակկարելի է տաքացնել մինչն նյութի դեստրուկցիայիսկզբի ջերմաստիճանները:Սակայն դա չի անդրադառնում եռակցման որակի վրա, քանի որ դեստրուկցիայի արագությունը ցածր է եռակցման արագությունից թաղանթների փոքր հաստությունների դեպքում: Կոնտակտաջերմային եռակցումն իրականացվում է միակողմանիկամ երկկողմանի տւսքացումով, որոնց սխեմաները ցույց են տրված նկ. 9.2-ում: Կարի շրջակա գոտում նյութի տաքացման համար, որը զգալիորեն նվազեցնում է եռակցող միացության ամրությունը, գործիքի լայնությունը ավելացնում են ն այն հագեցնում են հատուկ սառեցնող տարրերով կամ մեկուսացնող թիթեղներով: Եռակցման պայման-

Նկ.

9.2.

-բ

Ջերմամեկուսացնող(ա) ն սառեցնող(բ) գործիքներով հպումա-ջերմայինեռակցման սխեման՝

1-տաքացուցիչ, 2-ջերմամեկուսացնողթիթեղ, 3-բաժանարար ներդիր, 4-եռակցվող նյութ, 5-սառեցվող տարր

Եռակցման տեխնոլոգիականպարամետրերի (ջերմաստիճան, ճնշում, տնողություն) ընտրությունը կախված է առաջին հերթին եռակցվող նյութի տեսակից, հաստությունից, ինչպես նան կոնստրուկտիվառանձնահատկություններից: Մինչն 100-150 մկմ հաստությամբ թաղանթների եռակցումը է կարելի իրականացնելմիակողմանիտաքացումով: Ավելի հաստ թաղանթները կարելի է եռակցել երկկողմանի տաքացումով: Թաղանթների հաստության ավելացումով բարձրանում է տաքացնող տարրի ջերմաստիճանը, սակայն մինչն հայտնի սահմանը,

քանի որ միաժամանակ աճում է նան նյութի տաքացման ժամանակը, ինչը կարող է բերել նրա դեստրուկցիային: Կարի ամրության անկման պատճառներիցմեկն է համարվում տաքացված գործիքի հետ անմիջապես հպվող նյութի գերտաքացումը: Ջերմադեստրուկցիայի արդյունքում այդ գոտում նյութի ամրությունը զգալիորեն նվազում է: Բացի այդ, գերտաքացումը բերում է նյութի բարձրացվածդեֆորմացիային եռակցվող գործիքով նրան ճզմելու դեպքում: Սռաջացող մակահալույթները համարվում են լարումնեի նվազեցնում են խտացուցիչներ, որոնք ամրությունը: Ուղղորդված թաղանթների եռակցման ժամանակ եռակցվող կարի ամրության նվազման հիմնական պատճառ է հանդիսանումտաքացմանգոտում պոլիմերի ապակողմնորոշումը: է Կոնտակտաջերմային եռակցման արագությունը մեծանում տաքացնող տարրի ջերմաստիճանիբարձացմանըզուգընթաց:

Անընդհատ.հպումա-ջերմային եռակցման ժամանակ գործիքի նկատմամբ նյութի տեղափոխման արագությունը () որոշվում է մինչն անհրաժեշտ է ջերմաստիճանը եռակցման գոտու տաքագմանտնողությամբ: ՖՀ-

Նկ. 9.3. Վոլովակային հպումա-ջերմայինեռակցման սխեմաներ (ա) ն գրտնակներ(բ)՝

1-եռակցվողնյութ, 2-տաքացածգլանիկ, 3-սեղմող գլանիկ,4եռակցմանկար Ժապավենայինեռակցումը թույլ է տալիս եռակցվող կարի սաԺապավենային ռեցումը կատարել ճնշման իջեցումից առաջ: 9.4-ում: է սխեման ցույց տրված նկ. եռակցման

որտեղ |-ը տաքացուցիչի

աշխատանքային երկարությունն է:

եռակցման հանգույցի կոնստրուկտիվ կատարման` անընդհատ հպումա-ջերմային եռակցումը լինում է հոլովակային ն ժապավենային: Հոլովակային եռակցման ժամանակ միացվող նյութը բաց են թողնում պտտվող տաքացված զույզ հոլովակների միջով, որոնցից մեկը հպվում է ճիգով, որն ապահովում է եռակցման պահանջվող հպումային ճնշումը (նկ. 9.3): Ստացվող եռակցման կարի լայնությունը տրվում է հոլովակների աշխատանքային մասի լայնությանը: Հոլովակների աշխատանքային մակեընույթը կարող է լինել հարթ կամ ակոսավոր` տարբեր պրոֆիլով: Հոլովակները կարող են լինել բավականաչափ լայն գլանիկների տեսքով, տարբեր փոխդասավորության խորացումներով, որոնք գտնվում են փաթեթավորվողհատային նյութի տակ:

Ըստ

Հ».

Հորոարաավաաաագաազ

9.4.

Ելտապանը

Նկ.

ՑՆ"

ՀԱՏ

ա-Ֆ

ԷՐ-Ի

ժապավենայիներկկողմանիհպումա-ջերմային եռակցման սխեման`

1-եռակցվող նյութ, 2--պողպատեԺապավեն,3-տաքացնող շրթիկներ, 4-սառեցնողշրթիկներ, 5-եռակցման կար

Եռակցման գոտին տեղադրված է երկու զույգ համառանցքով տեղակայված պտտվող լիսեռների միջն, որոնց վրա հագցված են երկու անընդհատ գործող օղակաձն մետաղական ժապավեններ (2): Նրանց միջն տրվում է եռակցվող նյութը (1): Եռակցումը իրականացվում է տաքացնող շրթիկների (3) միջն, որոնք ժապավենի միջոցով հաղորդում են եռակցման որոշակի ճնշում: Այնուհետն սառեցվող շրթիկների (4) միջն ճնշման տակ տեղի է ունենում եռակցվող կարի սառեցումը: 9.2.

նյութի ամբողջ երկարությամբ, յամբ, ա այդպ ատճառով էնե րգիայի ն՛ ն. ջերմաստիճանային տատանումներընվազագույն

վորուստները,

Տարբեր պլաստմասսաները փոփոխական էլեկտրական դաշտում տաքանում են ոչ միանման ինտենսիվությամբ: ԲՀՀ-ում տաքացման ունակությունըորոշվում է էներգիայի մեծությամբ:Այն գնահատում են Խո, դիէլեկտրիկ կորուստներիգործոնով, որը հա-

վասար է դիէլեկտրիկթափանցելիության (») ն դիէլեկտրիկկորուստների անկյան տանգենսի (էց 8) արտադրյալին՝

Բարձր հաճախականության եռակցում

Բարձր հաճախականության հոսանքների (ԲՀՀ) դաշտում պոլիմերների եռակցումը հիմնված է հպվող մակերնույթներիդիէլեկտրիկ տաքացման վրա, որը էներգիայի ջերմային վերափոխման արդյունք է անմիջապես նյութերի ներսում: ԲՀՀ դաշտում տաքացման հիմնական պայման է համարվում պոլիմերի մոլեկուլներում այնպիսի օղակների առկայությունը, որոնք ունեն դիպոլային կառուցվածք ն ի վիճակի են բնեռացվել արտաքին դաշտի ազդեցությամբ: Դիպոլներ են կոչվում հավասար մեծություն Ա հակադարձ նշան ունեցող լիցքերի կապակցված զույգերը: Այդ լիցքերի մեծությունների հարաբերությունը նրանց միջն եղած տարածությանըկոչվում է դիպոլային մոմենտ: Դիպոլների շեղումը արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ կոչվում է բնեռացում: Փոփոխականէլեկտրականդաշտում գտնվող պոլիմերում տեղի է ունենում դիպոլների կողմնորոշում` դրական լիցքերը ձգվում են դեպի բացասական լիցքավորված էլեկտրոդը, իսկ բացասականները դեպի դրական լիցքավորվածը: էլեկտրական դաշտի ուղղության փոփոխմանդեպքում, այսինքն` էլեկտրոդներում լիցքի նշանի փոխման դեպքում, փոփոխվում է նան դիպոլների կողմնորոշումը: Կողմնորոշմանը կխանգարեն ինչպես նույն մոլեկուլի, այնպես էլ այլ մոլեկուլների հարնան օղակները: Այդ արգելքների հաղթահարման վրա ծախսված էներգիան վեր է ածվում ջերմության: Տաքացման գործընթացում սրլիմերի մածուցիկությունը նվազում է, Ա բարելավվում են կողմնորոշման պայմանները: էլեկտրական էներգիայի վերափոխումը ջերմայինի տեղի է ունե-

նում

ԽոՏ6ցծ Բարձր հաճախականությանեռակցման են ենթարկվում այն պոլիմերները, որոնց հար.Հ 0.01: Դրանց թվին են պատկանում առաջին հերթին պոլիվինիլքլորիդը, պոլիվինիլիդենքլորիդը,պոլիվինիլացետատը, պոլիամիդները,ցելյուլոզի եթերները, պոլիմեթիլմետակրիլատները, պոլիացետալները(աղ. 9.2): Հարկէ նշել, որ էո, մեծապես կախված է ջերմաստիճանիցն տատանումների

հաճախականությունից:

Բ:Ղ-ի ազդեցությամբջերմային էներգիան անջատվում է պոլիմերի մասսայում: Եռակցվող նյութի ջերմաստիճանի կարին զուգընթաց ջերմության հոսքը ուղղվում է դեպի եռակցող էլեկտրոդները, որոնք ունեն շրջակա միջավայրիջերմաստիճանը: -

Աղյուսակ 9.2

Պլաստմասսաների դիէլեկտրիկ ցուցանիշները 104 ՛ դեպքում հաճախականությանն 493 է ջերմաստիճանի

Նյութ

ՏՅ

Ց.

|ա:

6-.Յ։: ոջ Թ

|58:5 5:2ՅԺ

ՀԷ:

Ը-առն ---ող

Կորուստների

գործոն, էո

ԳԱԱ ԶԿ

|աէՑԳ5 Շ5`Տ3Յ

Ց ՀՀ

աա

ՅՈՈՆբ

Պոլիվինիւքլորիդ

կարծր

28-34

3.3-4.5 3.0-5.0 Պոլիվինիլիդենթլորիդ 3.3-3.9 Պոլիվինիլբուտե րալ պլաստիֆիկացված

Պոլիվինիլացետալ 2.7 Պոլիամիդ Ացետիլցելյուլոզա

3.8-4.2 3.2-7.0

Ցելյուլոզայի

3.2-6.2

ացետոբուտիրատ

2.9-3.2 Պոլիմեթիլմետակրիլաւտ

Պոլիկարբոնատ

Պոլիեռֆտորքլորէթիլեն 25-22

ԲԱՐ Պոլիտե

19-22 ՀՈԾ:

Պոլիէթիլենտերեֆտալատ 3.0

Պոլիթիլեն

Պոլիպրոպիլեն

Պոլիստիրոլ

2.2-24 2.0

2.4-2.7

Պոլիիզոբուտիլեն 24-29

0.015-0.04 0.04-0.09

0.042-0136

0.132-0.405 0.150-0.400

0.05-0.08 0.06

0.198-0.234

0.016

0.042

0.025-0.03 0.090-0.128 0.032-0.70 0.01-0.10 0.01-0.04

0.032-0.248

0.02-0.03

0.058-0.098

0.01

0.03

0025-0030 0.00025 000047

5-0.00055 5

0.002 0001-0004

0.006

0.0001

0.00022-0.00096

0.0002

0.0001-0.002 0.00024-0.0054

0.0005

0.0012-0.0015

դաշտում պոլիմերային թաղանթների եռակցումը իրականացվում է երկու սխեմայով՝մամլումային ն հոլովակային (նկ. 9.5): ԲՀՀ

Նկ.

9.5

Պոլիմերայինթաղանթներիմամլումային (ա) ն հոլովակային(բ) բարձր եռակցմանսխեման` 1-եռակցվող նյութեր, 2բարձրապոտենցիալ հոլովակ, Յ3հողակցված հոլովակ, 4-բարձր հաճախականությանգեներատոր, 5աշխատանքայինգործիք, 6-բարձրապոտենցիալ աշխատանքային Ւհողակցված աշխատանքային

հաճախականության

որենսատորի շրջադիրներ, շրջադիրներ, կար եռակցման Դ

սատո րի

-խ

դեպքում եռակցվողնյութը տեղավորում Մամլումային եղանակի են

աշխատանքայինկոնդենսատորի շրջադիրների միջն ն միացտեղի տաքացումն իրականացնում են գործիքի (էլեկտրոդների) օգնությամբ, որը կրկնում է կարի արտաքին ձեը: Բացի նրանից, որ էլեկտրոդներըէներգիանմոտեցնում են եռակցմանտեղին, նրանք նյութին հաղորդում են նան անհրաժեշտճնշում ն պաղեցնում են նրա մակերնույթները: Մամլման եղանակի առավելություն եռակցվող նյութի հավասարաչափտաքացումը ման

համարվում տի անգամից միննույն ռեժիմում, ի ն

եռակցմանբարձր

որակը:

ին հ է ինչը ապահովում

կարերի

ծառայում է ձգված անընդհատ կարերի Յոլովակային եղանակը ստացման համար: Նյութերի եռակցումն իրականացվումէ իրար

հակառակ ուղղություններով պտտվող երկու էլեկտրոդների՝հոլովակների օգնությամբ, որոնցից մեկը միացված է գեներատորի բարձրապոտենցիալ ելքին, իսկ մյուսը կողակցվածէ:

րություններ, որոնք սահմանափակում են նրա կիրառումը:Անընդհատ բարձր հաճախականությանեռակցմանժամանակ որոշ բարդություններ են առաջանում կարի պաղեցմանժամանակ՝ նյութը չի հասցնում պաղել Ճնշման տակ: Կարը դուրս է գալիս հոլովակների միջից դեռես տաք վիճակում, այդ պատճառով պաղեցման գործընթացում կարող է տեղի ունենալ մինչն նրա դեֆորմացումը: Բացի այդ, նյութը կարող է բռնվել հոլովակներիկողմից տաքացմանգոտում, այդ պատճառով նրա հաստությունը նվազում է, փոփոխվում է էլեկտրական ռեժիմը, հետնաբար նան կարի որակը: Այդ թերության վերացման համար սահմանափակում են եռակցման արագությունը, եռակցման կարերի երկարությունը, ինչպես նան կիրառում են ավելի բարդ կառուցվածքի մատուցման մեխանիզմ: Փաթեթավորմանտաքացման ն եռակցման տեխնոլոգիական պարամետրերը (տաքացման ն պահպանման տնողությունը, էլեկտրականդաշտի ճնշումը, ջերմաստիճանը ն լարվածությունը) գործնականում սահմանվում են փորձնականորեն տարայի ն փաթեթավորման նյութի Ա կոնստրուկցիայի յուրաքանչյուր տեսակի համար: Բացի վերը նշված տեխնոլոգիական պարամետրերից, եռակցման կարի ամրության վրա մեծ ազդեցություն է գործում եռակցմանկարի վերջնական հաստությունը: 9.3.

| թ

ՇՀ

ւ-Ծ

էբ չ

Ուլտրաձայնային եռակցում

ՌՈւլտրաձայնովեռակցումը հիմնված է պոլիմերների հպումային մակերնույթներիտաքացման վրա մինչն մածուցիկասորուն վիճակը ուլտրաձայնային հաճախականության (16-50 կՀց) տատանումների էներգիայի ջերմային էներգիայի վերափոխման արդյունքում: Ուլտրաձայնային եռակցման սխեման բերված է նկ. 9.6-ում: Միացվող դետալները (3) սեղմում են Ք ճիգով գործիքի (2) վերջնամասին պասիվ (4) կամ սարքաբերված(5) անդրադարձիչի միջն: Տատանիչի (1) փաթույթի վրա բարձր հաճախականության հոսանքիտրմանժամանակ նրանում առաջանում են երկայնական բարձր հաճախականության մեխանիկական տատանումներ, որոնք հաղորդվում են եռակցվող նյութերին (3) գործիքով (2)

կանացնում են գործիքով կամ պասիվ անդրադարձիչով: Ռրպես պասիվ անդրադարձիչօգտագործում են այնպիսի նյութ, որը հանգցնում է ուլտրաձայնային տատանումները,օրինակ, ռետինը, փայտանյութըն այլն: Հենոցի մեջ տատանումներիփոխանցման հաշվին էներգիայիկորուստների նվազեցման համար օգտագործում են սարքաբերվածանդրադարձիչը (5): Այն պատրաստում են պողպատե ձողից, որն ամրացվում է ռետինե հարթակի(6) վրա: Անդրադարձիչի բարձրությունը որոշում են փորձնականորեն: Այն կազմում է տատանումներիալիքի երկարության մոտավորապես քառորդ մասը: Տատանումներիերկարությունըկազմում է կեսալիք, գործիքի երկարությունը՝երկու կեսալիք:

Արա

Սայ

ո:

փ)

72777727

Ծ «եար

ՀԻՆ»

ՈԱ

Իադրադաիելծոկ Բոկարածայնադի նակտիվ (ա) կանկիչոմ

Նկ. 9.6. Պաս

1-ճառագայթիչ,2-խտացուցիչ`գործիքի հետ 3-եռակցվող նյութեր, 4-պասիվիվ ան անդրադարձիչ, ձ 5-կարգաբերված անդրադարձիչ,

հարթակ

Նշված եղանակով կարելի է մեկ աշխատանքայինցիկլի ընթացքում կատարել կետային, ուղղագծային ն պարփակված եր մինչն 100 մմ տրամագծով: Կարի ձնը որոշվում է ձն

Աոաշխատանքային մակերեսով: Կ իքի մակերնույթի եռակցման հոլովակային Այս դեպքում ր բերված է նկ. 9.7-ում: ն օգտագործել կարելի չի էլ բարձր չէ, եռակցմանճնշումը այնքան ակտիվ անդրադարձիչ:Այդ պատճառովեռւսկցվող թաղանթների հաստությունը սահմանափակվումէ մինչն 50 մկմ: են

ի մխեման Օգնությամբ Անընդհատ

կարերը

ստանում

ւ. Շ-

Յթյ Է--

2.ՀՀա

փ| ղ

6՛ Նկ. 9.7. Հոլովակային ուլտրաձայնայինեռակցմանսխեմա՝

1-ճառագայթիչ, 2-խտացուցիչ, 3-զսպանակ,4-ճնշումային սահաձող, 5-եռակցվող նյութեր,6-հոլովակ են Ուլտրաձայնայինեռակցման հիմնական պարամետրերից ազդում են մեխանիկականէներնրանք, որոնք անմիջականորեն ն գիայի այն քանակիվրա, որը տրվում է եռակցվող նյութերին վեր հաեն է ածվում ջերմային էներգիայի: Այդպիսի պարամետրեր տատակողաճակատի մարվում ալիքատարի աշխատանքային

նումների Ւ ամպլիտուդը(ՂԹ), ուլտրաձայնային իմպուլսի է, տնողությունը (վրկ.) կամ եռակցման Կ" արագությունը (մ/վ) ե եռակըցԷչտ ճնշումը (Պա) կամ նյութին ալիքատարի հպման Է (Էլ)

ան գը-

Ուլտրաձայնայինեռակցումը կարող է երաշխավորվել պոլիպոլիպրոպիլենային, պոլիամիդայինն պոլիէթիլենտերեֆտալատային թաղանթներից ստացված փափուկ տա-

վարբոնատային,

րայի պատրաստման նպատակով, որոնց համար օգտագործվում եռակցված միացությունների ամրության 60 22-ից ոչ պակասը: Ավելի վատ են եռակցվում ցածր ե բարձր ճնշման պոլիէթիլենից պատրաստված թաղանթները: Նրանց միացությունների ամրուքյունը ըստ շեղման կազմում է հիմնական նյութի ամրության 25-30 են

45-ը:

Ուլտրաձայնային եռակցումը օժտված է որոշակի առավելություններով բազմաշերտ կոմպոզիցիոննյութերից փափուկ տարայի պատրաստման ժամանակ օգտագործվող եռակցման այլ տեսակների նկատմամբ,քանի որ թույլ է տալիս ստանալ առավելագույն ամրության եռակցմանմիացություններ: 9.4.

Իմպուլսային եռակցում

Ջերմաիմպուլսային եռակցումն իր ֆիզիկական բնույթով համարվում է կոնտակտային ջերմային զոդման տարատեսակներից մեկը: Իմպուլսային եռակցմանժամանակ Ժգտագործվում է ջերմազոդման տարրի բարձր էլեկտրական դիմադրողականությամբ ամենափոքր մակերնույթը: Այդպիսի նեղ մետաղալարի տեսքով տաքացուցիչները տաքանում են վայրկյանի մի քանի ակնթարթում` ի հաշիվ հոսանքի իմպուլսի, որը տրվում է նրանց վրա: Չնչին ջերմահաղորդականության հետնանքով տարրերը արագ տաքանում ե պաղում են, իսկ փաթեթավորող նյութի տարրերի նկատմամբադգեզիայի բացառման նպատակով նրանց վրա քըսվում է տեֆլոնի հակաայրուկային շերտ: Հոսանքի աղբյուրի անջատումից հետո ջերմության հոսքի ուղղությունը փոխվում է դեպի հակառակը, այսինքն` պոլիմերիցդեպի տաքացուցիչը: Մնացորդայինջերմությունը հեռացվում Է եռակըցման կարից տաքացուցիչի միջոցով, որը փոքր ջերմունակության

հետնանքով արագ պաղեցվում է: Ընդ որում, պաղեցումն իրականացվում է ճնշման տակ, որը ջերմաիմպուլսային եռակցման գլխավոր առավելությունն է: Բարակ թաղանթի եռակցման համար օգտագործում են միակողմանի տաքացումը, ավելի հաստ թաղանթների համար` երկկողմանիտաքացումը: Ջերմաիմպուլսային եռակցման օպտիմալ ջերմաստիճանը որոշում են փորձնական եղանակով` փոփոխելով տաքացուցիչի միջով անցնող էլեկտրական հոսանքի իմպուլսի մեծությունը ն տնողությունը: Հոսանքի իմպուլսի տնողությունը հաստատվում է ավտոմատ կերպով ժամանակի ռելեի օգնությամբ, որը թույլ է տալիս կանխել նյութի գերտաքացումը: Տաքացված տարրով եռակցման ժամանակ զոդումն իրականացվում է ավելի ցածր ջերմաստիճաններումն ավելի երկար ժա-

մանակահատվածում: ման

Տաքացման ջերմաստիճանի կախվածությունը ջերմաեռակըցժամանակիցներկայացված է նկ. 9.8-ում:

| |

Պոլիմերային թաղանթների եռակցման ժամանակի ջերմաստիճանիցկախվածությանգրաֆիկ: Գրաֆիկիցպարզորոշ երնում է ինտենսիվսկզբնականջերմային իմպուլսի հատվածը,որի մաքսիմումը հասնում է 0.25վրկում, այնուհետն ջերմաստիճաննիջնում, է ն կարը, գտնվելով1500 Պա ճնշմամբ թիթեղի արանքում, պաղում է: Կախված նյութի տեսակից ն հաստությունից՝ տաքացման տնողությունը կազմում է մի քանի վայրկյան, իսկ ճնշումը՝ 0.01--ից մինչն 0.2 0.3 ՄՊա: Ջերմաիմպուլսային եռակցման էֆեկտիվությունըորոշվում է հետնյալգործակցով՝ ՃՀՐԵ-Ն) / (1 ե-Լո) -

որտեղ Նո-ը տաքացուցիչի ջերմաստիճանն է, օ«Շ 1չե-ն` ջերմաստիճանը եռակցմանտեղում, օՇ Նո-ը` կցորդի ջերմաստիճանը,«Շ հ -ի փորձնականորեն հաստատվածկախվածությունը պոլիէթիլենայինթաղանթի հաստությունից

Ջերմաստիճաններիհարաբերությունների Խ գործակցի կախվածությունը պոլիէթիլենային թաղանթի Ժ հաստությունից եռակցմանէ ժամանակահատվածում (1-0.1 վրկ., 2-0.25 վրկ., 3-0.5 վրկ., 41.0 վրկ.) ջերմաիմպուլսայինեռակցմանժամանակ:Պոլիէթիլենի համար թույլատրելի ԽՀ1.6 արժեքի ն եռակցման 0.25 վրկ. տնողության դեպքում միակողմանի տաքացման պայմաններում կարելի է եռակցել 120 մկմ առավելագույն հաստությամբ թաղանթը (կոր 2): Տաքացման նկատմամբ առավել զգայուն ՔԿՇ թաղանթնունի թույլատրելի ՃՀ15/1.2 արժեք, այդ իսկ պատճառով այն նմանատիպպայմաններում կարող է եռակցվել 40 մկմ-ից ոչ ավել առավելագույն հաստության դեպքում: Լայնական կարը լինում է երկու տեսակ` միակողմանին երկկողմանի եռակցված շերտով:

թաաա ՀՍ

Տաքացնող տարրեր

Իմպուլսային եռակցման համար օգտագործվող տաքաց5 մմ լայնությամբ նիքրոմայինշերտ է կամ 0.6 նող տարրը 3 մմ տրամագծով նիքրոմայինմետաղալար, որն ամրացված է դիէլեկտրիկիցպատրաստվածիրանիվրա (նկ. 9.9): --

Նկ.

9.8.

Ջերմաիմպուլսայինեռակցմանսխեման

Ե»| Է

11321

Հ:-

ԱՒ: ՛

Դթու ՒՍ

Հ թօ

ՒԱՈւքուգժթող ոքօածՂԺ8մ

ՈՇԱԾԸ1ՆՅ

Նկ. 9.9. Իմպուլսային եռակցմանտաքացնող տարր` 1-նիքրոմայինշերտ, 2-նիքրոմայինմետաղալար Երկայնական եռակցման ժամանակ միաժամանակ երկու եռակցման կարեր ստանալու ս եռակցվող կարերիմիջն թաղանթի կտրման համար օգտագործում են ջերմաիմպուլսայինեռակցման հանգույցի կոնստրուկցիան` դրան ամրացված կտրող դանակի հետ միասին, որի սխեմանցույց է տրված նկ. 9.10-ում:

Նկ. 9.11. Եռակցմանկարի տեսակները՝ ւ ա-երկայնական եռակցում «զիգզագ» ակոսով, բ-ուղիղ կարով երկայնականեռակցում, գուղիղ կարով լայնական եռակցում, դուղիղ կարով լայնականն երկայնականեռակցում, ե-իմպուլսային եռակցում

Նկ. 9.10. Իմպուլսային եռակցմանսխեման` 1-փաթեթավորողնյութ, 2-ջերմաիմպուլսայինտաքացուցիչ, 3կտրողդանակ

Կախվածեռակցմանտեսակից ն եռակցմանտաքացնողտարրերից` ստացվում են եռակցմանտարբեր կարեր: Նկար 9.11-ում ցույց են տրված եռակցմանկարի տեսակները` ձնավորող սարքի թիթեղներիցկախված:

Գլուխ 10. Փաթեթավորող մեքենաների աշխատանքի

ՄԱՆՐ

Աշխատանքի անվտանգության պահանջների պահպանումը անմիջականորենկախված է արտադրվող մեքենաների որակից ն հուսալիությունից: Հայտնի է, որ մեքենայի հուսալիությունը նրա կարողությունն է` անվթար կատարելու որոշակի պայմաններում պահանջվող ֆունկցիաները հանձնարարվածժամանակահատվածի ընթացքում: Ցանկացած վթարային իրավիճակ կամ խոչընդոտ կարող է մեքենան սպասարկող անձնակազմի համար աշխատանքիընթացքում առաջացնել ռիսկի անմիջական ավելացում: Սովորաբար դա կապված է զգալի վտանգ ներկայացնող մեխանիզմների աշխատանքին անձնակազմի չպլանավորված միջամտության հետ: Լայնորեն կիրառվող անվտանգությունը կախված է նան արտադրողականությունից, որտեղ մեքենայի ֆունկցիաների էրգոնոմիկ որոշումները անմիջականորեն ազդում են շահագործման հեշտացման ն շահագործման ընթացքում օպերատորի կողմից սխալ թույլ տալու հավանականությանփոքրացման վրա: Փաթեթավորող մեքենաների հուսալիությունը ն որակը փոքրացնում են ոչ միայն վնասվածքների ստացման ռիսկը, այլն կորուստները, որոնք առաջանում են փաթեթավորվածմթերքի ն օգտագործվող փաթեթավորող նյութի փչացման հետնանքով, հատկապես հարկադրված դադարների Ժամանակ:

Աշխատանքի անվտանգությանը ներկայացվող պահանջները: Արդյունաբերության զգալի թվով բնագավառներում որպես վերջնական գործողություն լայնորեն օգտագործվում են փաթեթավորող մեքենաները, այդ թվում նան փաթեթի ձնավորման, նրանց լցման ն փակման համար նախատեսված մեքենաները: Այդպիսի մեքենաներում կան շարժական, տեղափոխող ն ձնավորող հանգույցներ, ն մեքենայի կազմի մեջ մտնող յուրաքանչյուր հանգույց պետք է համապատասխանիաշխատանքի անվտանգության հետ կապվածպահանջներին: Փաթեթավորող մեքենաներում կիրառվող ղեկավարման համակարգերը պետք է պահպանեն նան էլեկտրատեխնիկական պահանջները,քանի որ ղեկավարումը հիմնականում կատարվում է

էլեկտրական ն էլեկտրոնային համակա գողին, բաղկացած է

հանան որը անիկական,

Կան

հաղորրակի կենտրալան Ժե. |

հկտարրերից նան փոխանցման տարրերի ինչպես ր պնեճատ

ամ հ

Ա այլ րավոր սահմանափակումների ր կոնստրուկտո լ ոմ. ների կիրառում: Փաթեթավորող մեքենաներումարտադրական գոտին բավական վտանգավոր է, քանի որ այդ մեքենաներումկան զգալի քանակի տեղափոխող, դոզայավորող, ձնավորողԱ կտրող տարրեր, որոնք միշտ չէ, որ հնարավոր է փակել պաշտպանիչթաղանքներով կապված նրանց գործողություններիհետ: Այդ հանգույցների անվտանգ աշխատանքի համար պետք է օգտագործել հատուկ կոնստրուկտիվ լուծումներ:

Տեխնիկական պահանջներ: փաթեթավորող մեքենաները

Շահագործման ենթարկվող սարքավորումները պետք է

համապատասխանեն շահագործման անվտանգությանն

առողջապահության բնագավառներում գործող հիմնական պահանջներին: Մեքենա-ները պետք է նախագծել ն արտադրել` այն առնելով որ հան-գամանքները, նրանք համապատասխան կերպով կատարեն իրենց ֆունկցիաները, տան, որպեսզի նրանց սպասարկումը, ինչպես նան թույլ ն կարգավորումը վերանորոգման աշխատանքները կատարվեն այնպես, որպեսզի դրանք վտանգավոր չլինեն նախագծողի առողջության ն գույքի համար: Փաթեթավորող տեխ-նիկական արտադրողը պետք է հաշվի առնի մեքենայի շահագործման ժամանակ տեղի ունեցող դժբախտ պատահարները ն այլ չնախատեսված իրավիճակները ու նախապես հոգ տանի ռիսկի աստիճանը նվազեցնող համակարգերիստեղծման համար: Փաթեթավորող տեխնիկայի նախագծման փուլում Ա նրա արտադրման ընթացքում արտադրողը պետք է ղեկավարվի հեսկզբունքներով` տնյալ հիմնական հնարավոր առավելագույն չափով վերացնել կամ սահմանափակե արտակարգ իրավիճակների առաջացման

հաշվի

ռիսկը,

ձեռք առնել անհրաժեշտ պաշտպանիչ միջոցներ տարբեր տեսակի վտանգների նկատմամբ, որոնք հնարավոր չէ

միջոցներով, վերացնել տեխնիկական

տեղեկացնել սպառողներին այլ հնարավոր վտանգների մասին, որոնք կապված են արտադրողիկողմից ընդունված չկատարելագործվածպաշտպանականմիջոցառումների հետ: ժամանակ պետք Մեքենաների նախագծման ն պատրաստման ն է հաշվի առնել էրգոնոմիկայիսկզբունքները սահմանափակել անձանհարմարությունները սպասարկմանժամանակ առաջացող նական սլաշտպանությանհամար նախատեսվողմիջոցների հետ միասին: Սննդամթերքիփաթեթավորմաննպատակովօգտագործվող մեքենաների համար առաջանում են լրացուցիչ պահանջներ, որոնց նպատակն է մթերքների փաթեթավորման համապատասխան հիգիենիկ պայմանների պահպանումը: Նյութերը ն կոնստրուկցիաները պետք է ապահովեն մեքենաներիմաքրման հարմարավետությունը աշխատանքից առաջ ն հետո, իսկ փաթեթավորվող մթերքի հետ հպվող տարրերը պետք է համապատասխանեն սննդամթերքի հետ հպման թույլատրելի պահանջներին: Մակերնույթները ն նրանց միացությունները պետք է լինեն հարքն չունենան սահմաններ ն արանքներ (անհասանելի տիրույթներ), որոնցում հնարավոր լինեն սննդամթերքիկուտակումներ:Պետք է բացառվեն բոլոր հնարավոր խորդուբորդություններնու խորությունները, ինչպես նան միացումները պտուտակների, գամերի միջոցով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա տեխնիկապես անհնար է: Առաջարկվում է փաթեթավորող մեքենաներում նախատեսել սննդամթերքի հետ առնչվող հանգույցների ն դետալների ազատ հանման ն հեռացմանհնարավորություն նրանցհնարավոր մաքըրման ն ախտահանման համար: Բացի դրանից, պետք է նախաայդպիսիհանգույցների ն դետեսվածլինի նան ազատ մոտեցում տալների ներքին մակերնույթներին՝նրանց մաքրմաննպատակով: Փաթեթավորող մեքենաները պետք է նախագծվեն ու պատրաստվեն այնպես, որպեսզի ցանկացած կողմնակի մթերք, նյութ, լվացող միջոց ն այլն, հնարավորությունչունենա ներթափանցել դեպքում հնամթերքի մեջ, իսկ ներթափանցման փաթեքավորվող րավոր լինի մեքենայիցդրանց հեշտ դուրսհանումը: »

Փաթեթավորողմեքենաներինախագծէրգոնոմիկ պահանջներ: ման

ընթացքում պետք է պահպանել էրգոնոմիկայի հիմնական սկզբունքները: Դա ապահովում է սարքավորումների սպասարկման անվտանգությունը ե միաժամանակ բարձրացնում է նրանց արտադրողականությունը: էրգոմոմիկայի սկզբունքների ընդունումը անհրաժեշտ է նախագծայինաշխատանքներիժամանակ՝ հստակ նշելով օպերատորի ն մեքենայի ֆունկցիաները: Օպերատորի զգալի ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից խուսափելու համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել մարմնի չափսերը ն դիրքը, ցիկլերով կատարվող գործողություններիամպլիտուդը Ա հաճախականությունը: Հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել հետնյալ գործոններին՝ » օպերատորիսպասարկմանհարմարավետգոտին աշխատանքի ժամանակ, մեքենայի հարմարվածությունը օպերատորի ֆիզիկական »

հնարավորություններին, -

աղմուկների, տատանումների Ա ջերմաստիճանի ազդեցության բացառումըն սահմանափակումը, օպերատորի ն մեքենայի աշխատանքային ռիթմի համատեղումը օպերատորի համար առավել հարմարավետութ-

յամբ,

աշխատանքայինտեղի ն կարգավորման,տեղադրմանն վերանորոգումներիհետ կապված սպասարկման գոտիների ռացիոնալ լուսավորվածությունը, ղեկավարման տարրերը նե վիզուալ տեղեկատվության տարրերը պետք է լինեն արտահայտիչ, պարզ ն տեղադրված լինեն այնպես, որպեսզի բացառվի սխալի հնարավորությունը ն, դրա հետ կապված, մեքենայի դիրքը կամ շարժման ուղղությունը պետք է համապատասխանեն սարքավորման առավել արդյունավետ աշխատանքին, ղեկավարճանհանգույցների աշխատանքը պետք է նվազագույնի հասցնի սպասարկման ընթացքում վտանգի

աստիճանը:

Մեքենաներիէլեկտրական էլեկտրատեխնիկական պահանջներ: հետնյալ կետերի՝ :

հանգույցներըպետք է վերահսկվենըստ միացությանհամակարգիհուսալիություն, ապաշտպանիչ մեկուսիչ շերտի դիմադրությանստուգում, ստուգում, մնացորդայինլարումներիցպաշտպանության Տո ր » »

չ նի անրաբեռնվածությունից:

աշտպանու

սահմանված ե անվանական է տրվում զերահսկել Խորհուոո

հնարավոր գերծանրաբեռնվածության լարումներըէլեկտրացանցի բաղկացածմեքենաներում ագրեգատներից քանի Մ ի պատճառով: տարրերի բոլոր է մեքենայի համարվում անվանական լարում են միացվել կարող անվանականհզորություններիգումարը, որոնք միաժամանակ:Եթե հնարավորությունկա օգտագործելուտարբեր կոմբինացիաներ,ապա անվանականհզորության որոշման համար օգտագործվումէ այն, որը տալիս է բարձրարժեք:

Մեքենայի կոնստրուկցիանն պատրասն առավետումը պետք է ապահովենաղմուկի ցածր մակարդակ ու լագույնս օգտագործեն աղմուկը սահմանափակող սարքեր տեղում փաթեհատկապես նրանց աղբյուրները:Աշխատանքային աղմուկի թույլատրելի թավորվող մեքենայի կողմից առաջացող մակարդակըչպետք է անցնի 85 դԲ: :

Պոլիմերային նյութերի նշագրումները

Պոլիէթիլեն

ԵԷ

ԼՕԲՔ

Ցածր խտությամբ պոլիէթիլեն

ԻՇՔՔ

Բարձրխտությամբպոլիէթիլեն

ԼԼՇԻԲ ԲԲ

| Ցածր խտությամբգծային պոլիէթիլեն

ՔԿՇ ԲԿԾՇ ՔՄՃ

ՔԿՍՃԼ ՔՏ

ՔԵՐ ՔՇ

Պոլիպրոպիլենը Պոլիվինիլքլորիդը Պոլիվինիլիդենքլորիդը Պոլիվինիլացետատ Պոլիվինիլալկոհոլը Պոլիստիրոլը Պոլիէթիլեն տերեֆտալատը Պոլիկարբոնատը

ՔՃճ

Պոլիամիդը

ՔՍ

Պոլիուրետան

ԷՄՃ

ՔԲՄՃԼ ԵթՏ.

ԷՔԲՏ

էթիլենվինիլ ացետատ էթիլենվինիլսպիրտ համապոլիմեր

Հարվածակայունպոլիստիրոլը Փրփրեցված պոլիստիրոլն

7 1

ւն Գրականությո 8.8.

Ճոշօա084՛1.2Լ.ՃՈՅՒԵՇՑ

լ.

Խար

1ԷԼ.

Խթայըօոռնաում

1979.-1206. ւց

ԱԱ

3116.

ՅԱՐ

աԱ

Ըտճքոռ արտում

Լ...

ՈՅՏՕՑԻՅ.

ոոծեու

ո3

116.

ԽՐՄԱԼ 2001.-

ՈՇքծ803Եր

Ոոաթուս

ԹՈ

:՛՛քճոօոօք-. Որօյլ0801:6-ԻԹ51ԱԻԽՐՎ ՈՅ:ՕԹԻ1.6, 860օք, քք)306. ԽԼ.

/310108Ո6Բ

Առտօքու 8.Ճ.

յ.

ՀԱ

Սո

Ե: ՏաքջՇՊ

022516

լաաօքուտ

առա

Աոճուոօռ.

խորառոմու Լ-Ճ.

1989.-110

1ՃքԵլ

ԲՇՈԵՈՅԵՒ

օ.

/3Ր0-ՕԲՈՇՔՈՑ

տտոօուճ

1, օ.26-27.

Սոռաօթաճ.

1998-Վ0 ԽՕՒոՈԱՂԾքՇԵՕԼՕ

ԲՀԵՕՈՕՐՈՎՇՇԽՕՇօ60ք

ՂՅքոո

ՈՔԼԱԲՈԹՕԽԱՅԱՃՂ,

քօթռօոօղթո.-Խն:

ՕԽՅՈՕՈՇՆԻՃ.-Ի/.:

Սոռացոօվոօտօ ՏԱՐ

1984-571

ոթ

աստու

Լ-Օոօօ, 2002.-182

11. 12.

րքա Շցթա»

աոուտ

ՒԼԷԼ,

ՂՏ ՇոօՐԱՎՇՇԵՕՏ

1981.-59

օ60ք3//10821ԼՈ6

ըքօեեւաւոծԻււ0618.-Ի.:1983հ(ՕՈԾՎԻԾՆ որօղոթյյուն ԷԼԻ Ճիտքօիօքո. -ԽԼ: ԷԼ8.առուօ8, քճոօոօքո,

14. Փօրթոօ

Շոքոտօ' ՌՈՆ

Իք)308: 1992.-3806.

"'եօոծքուօ6 Խխոքետքօտեճ.-ԽԼ:.-

«ոռը ն

ՄոոեօՑճ

8.11.

198.240.

6:օքօ-

2000.-1636.

61, 3ԽՕԱԾԽՈՒՇ.

Վօքւօ Խ/.Է.Մ ՈՅաօՑոճ ՇԵԼ ՄՈՅԽՕՑԵՃ օ0տքծխօիոօմ ոթ. Դոք ԼԱթքաժտ Է.Շ. Գա

16.

ՓԱՒՄՏԱՄԱԾՆ

«ԸՕՈԿՇՐԱ".-

ոտաօռայոռ, 871.

13. ՄՈՅ.ՕՑեճ

15.

օ.

ոռ

ՎՈՒ ըքօո)ււօ8.-

Խ/Լ.:ՔՕղՒՆԻ, 1996.-182

օ.

Ի/:.-

ւ...

Լ...

1991.2001.

Իա

օո

1Իրո

ՃԱԽԼՈՑ, ՈՈՅՇՂԵ:ՇՇ.-)1.:

ԽՆՀ թՅութօ

ղմքուտյաթառ»ա

աաա

ե...

ւ...

ոթօոծթօրծ-ոօ.-

Ղպոռ»»

ԽՈՑՈԵ.

-ԽԼ:

աաա

Լ...

ո...

1994.-384.«.

չառա

թթ" ԿԱ

ոք. 18քո

ԱԾուուօթմաւծ

ո).

ռու»

բրղաշու 106,

Յ Ներածություն 1. ն Գլուխ Փաթեթավորումը նրա ֆունկցիաները.......... 1.1. ՊահպանմանՈւնկցիաւ Վ, 1.2. Տրանսպորտային ֆունկցիա.............................. 1.3. Գովազդայինֆունկցիա. Ղա. 1.4. Չափորոշ, օրենսդրականունկցիա........................ 1.5. էկոլոգիական ՌԼԱնկցիա. Աննման 7 1.6. Տեղեկատվականֆունկցիա... 1.7. Շահագործմանֆունկցիա... աա 9 2. ն Գլուխ Տարայի փաթեթավորմանդասակարգումը... Գլուխ 3. Պոլիմերային փաթեթավորողնյութեր............ 3.1. Բնական պոլիմերային նյութեր........................... 3.2. Սինթետիկպոլիմերներիհիմքով արափաթեթա29 վորող Այդւթելւ 3.2.1. Պոլիօլեֆիններւ նա 25 Յ.2.2. Վինիլայինպոլիմերներ 3.2.3. Պոլիստիրոլը ն նրա համապոլիմերները............ Վ Յ.2.4. Պոլիէթիլեն տերեֆտալատ.............................. Յ.2.5. ՊոլիկարբՌԱամտ. Վանն նԱկա աննա նանն ու...

ու...

ա.

ենա...

ւ...

Ը...

ՂԱ,

ւո...

3.2.6.

ու...

Յ5 անանաաա

ՊՈլիամմիդներւ Լանան

Կոմբինացվածն

բազմաշերտ նյութեր.................. Գլուխ 4. Փաթեթավորմանեղանակները..................... 4.1. Փաթեթավորումվակուումով.............................. 4.2. Փաթեթավորումգազային միջավայրում............... 4.3. Վականեխիչփաթեթավորում, 4.4. Փաթեթավորումջերմակծկվող թաղանթների մեջ... » 4.5. Փաթեթավորումձգվող թաղանթներիմեջ................ 5. Գլուխ Փաթեթավորմանընտրությանհիմունքները 51. մննդամթերքում փոփոխություններ առաջացնող գործոնները Լ... ւաաացասսա. 5.2. Սննդամթերքիառանձնահատկությունները............... 5.3. Փաթեթավորմաննյութի ընտրությունը.................. Գլուխ 6. Փաթեթավորող սարքավորումներ.................. 6.1. Ուղղահայացփաթեթավորողավտոմատներ......... 3.3.

Լ...

ե...

Լ...

նան

Գորիզոնականփաթեթավորողավտոմատներ. Ավտոմատներ հականեխիչ փաթեթավորման

ԽԱԱՋՄԼԱր

ՆԱՆԱՆ ննաանանաակ անական103 6.4. Վակուումային սարքավորումնե............................. 6.5. Ավտոմատներհականեխիչ փաթեթավորման խլամար աամաաանան նական ոնն ննա 117 6.6. Տրանսպորտային տարա փաթեթավորող մեքենա128 Աբու աաաակջ Գլուխ 7. Թաղանթի ծախսի որոշումը............................. 8. Գլուխ Դոզատորների դասակարգումը...................... 9. Գլուխ Տարայի եռակցման մեթոդները....................... 9.1. Գպումա-ջերմային եռակցում................................ 9.2. Բարձր հաճախականությանեռակցում.................. 9.3. Ուլտրաձայնային եռակցում... 9.4. Իմպուլսային ռակցում. Գլուխ 10. Փաթեթավորող մեքենաների աշխատանքի անվտանգության տեխնիկան....................................... Գրականություն...

6.2. 6.3.

Վա

ե...

ւււ...

ակամա

նամակ

ականա

ու...

ոու...

ն...

ննա

ՆԱ

ԱՂԱՆ

Աաաա

Ստորագրվածէ տպագրության17.09.04թ.: Թղթի չափսը 60:84 '/»: Տպագ. մամ. 11,0: Գրատ.մամ. 8,8: Տպաքանակ 150 Պատվեր312 ՀԳԱ-ի տպարան Տերյան 74