ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

ԱԽ 1ՎԼՇ(6) |

՞Օ

ԱՆԻ

ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

ՏԱՐՈՆ

ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ՇՈՒՇԱՆԻԿ

ՄԵԼԻՔՅԱՆ

ԾՐԱԳՐԱՎՈՐՄԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ

ԺՈՂՈՎԱԾՈՒ

ՄԱՍ

ԵՐԵՎԱՆ

Ը2| ԼԱՆԱԶ

վ -Չ8

ԵՐԵՎԱՆԻՊԵՏԱԿԱՆ

ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

Մ. ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ, Տ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Շ. ՄԵԼԻՔՅԱՆ

ՕՐԱԳՐԱՎՈՐՄԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ

ԺՈՂՈՎԱԾՈՒ

ՄԱՍ |

ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ԵՐԵՎԱՆ ԵՊՀ

ՎՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ՉՈ14

ՀՏԴ

.6813/5

ԳՄԴ

32973

(07 ց7

Գրատարակությանէ երաշխավորել ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայիֆակուլտետիխորհուրդը

ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ Ա.

Ծրագրավորմանխնդիրներիժողովածու, մաս 1, Ոուսումնամեթոդականձեռնարկ/ Ա. Ալավերդյան,Տ. Վարությունյան, Շ. Մելիքյան: Եր.: ԵՊՀ հրատ., 2011 թ., 128 էջ:

ՏՅ

978-5-8084-1361-0

ՀՏԴ

.6813/5

ԳՄԴ

32.973

Փ ԵՊՀ

հրատարակչություն,2011 Հեղ. կոլեկտիվ, 2011 թ.

ԵՊՀ Գր րադարան

Հ... '

ԵՊ.

Զու

թ 1012

Աի

Է-Ն

ՏԱՅ.

Հոյ

(07 ց7

թ.

ՃՇեղինակների կողմից

Ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետումհիմնադրման օրից ուսանողներին դասավանդվել է ծրագրավորման հիմունքներին նվիրված առարկա: Սկզբում ուսույանվել է Նաիրի 2 ԷՀՄ-ի ավտոմատ ծրագրավորմանլեզուն, հետո ալգորիթմականլեզուների կատարելագործմանըզուգընթավ` ԲՕՔՂԵՃԻՆ, Քոտօտ,իսկ վերջին տարիներին` ՇՀՒ: Այս խնդրագրքում ներկայացվածեն ՇՀ լեզվի ընդհանուր գաղափարները: Խճդրագիրքը բաղկայյածէ 9 գլխիս ն 3 հավելվածի: Յուրաքանչյուր գլխի սկզբում հակիրճշարադրվածէ այդ բաժնի խնդիրներիլուծման համար անհրաժեշտ տեսական նյութը, ինչպես ճան տվյալ գլխի տիպային խնդիրներիլուծման օրինակներ՝տող առ տող բայատրություններով:. Խնդրագրքի բոլոր խնդիրները ճախատեսված են ՇՀ լեզվով ծրագրեր կազմելու համար, բայց կրկնությունից խուսափելու նպատակով խնդիրներիպահանջներումբաց է թողնված "կազմեք ծրագիր" արտահայտությունը: Խնդրագիրքը նախատեսվածէ ռադիոֆիզիկայիֆակուլտետի ուսանողներիհամար,ինչպես նան նրանյ համար, ովքերորոշել են ինքնուրույն զբաղվել ծրագրավորմամբ: Հեղինակներըջանքչեն խնայել խնդրագիրքըթերություններիյ ու վրիպակների զերծ պահելու համար, այնուամենայնիվչեն բացառումդրանց առկայությունը ն շնորհակալ կլինեն ճրանյ, ովքեր նկատվածվրիպակների ն բաւլթողումների մասին իրենլյ դիտարկումները կհայտնեն հեղինակներին(էլ. փոստ՝հուէոօո(ն)7Տս.Յոո): ք.

Երնան, 2011

թ.

ԳԼՈՒԽ

ԹՎԱՅԻՆ

ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐ

Թվային համակարգերնօգտագործվում են թիվըթվանշաններիօգնությամբ ներկայալնելու համար: Թվային համակարգերըլինում են դիրքային ն ռչ դիրքային: Մենք կդիտարկենք միայն դիրքային համակարգերը, այսինքն` այնպիսի համակարգերը, որոնում թվի յուրաքանչյուր թվանշանիարժեքը որոշվում է իր գտճվելուդիրքով: Դիրքային համակարգի օրինակ է արաբականհամակարգը,իսկ ոչ դիրքայինհամակարգիօրինակ՝ հռոմեական համակարգը:

Օրինակ, 435 ն 534 թվերիցառաջինում5 թվանշանըգտճվում է աջից առաջին դիրքում, երկրորդում` աջիյ երրորդ դիրքում: Առաջին դեպքում այն նշաճակում է 5 միավոր (կամ, պարզապես հինգ), իսկ երկրորդ դեպքում`5 հարյուրավոը (կամ հինգ հարյուր): Գրելով 435 ն 534 թվերը՝ մենք ենթադրեսինք,որ դրանք գրված են տասական(10 հիմքով)թվային համակարգում:Տասական թվային համակարգիթվանշանճերնեն 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, այսինքնճ՝ցյանկայած թիվ այդ համակարգումբաղկասյածէ այս թվանշանների: Առօրյա կյանքում մենք սովորաբարօգտագործումենք տասականհամակարգը: Թվային համակարգերըկարող են լինել մեկից մեծ կամայականհիմքով: Ցաճկացած թիվ կարող է ներկայացվելտարբեր թվային համակարգերում: Համակարգչիներսումտվյալներըներկայացնելուհամար օգտագործվում է երկուական(2 հիմքով)թվայինհամակարգը,որի թվանշաններնեն 0 ն 1, այսինքը՝Սանկացած թիվ այդ համակարգումբաղկայյածէ այս թվանշանների: Քանի ռր երկուականթվայինհամակարգումօգտագործվումեն միայն 0ն 1 թվանշանները,նշանակում է, որ այդ համակարգումգրված թվերն ավելի երկարեն, քան նրանյ համարժեքթվերըտասականհամակարգում ն, հետնաբար, օգտագործմանհամար այդքան էլ հարմար չեն: Երկուական համակարգումգրված թվերը կարճալնելու համար օգտագործում

8-ական(8 23 հիմքով) կամ 16-ական(16 2" հիմքով)համակարգերը: 8-ական համակարգիթվանշաններն են 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, իսկ 16-ական համակարգինը՝0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, Ճ, 8, Շ, Ս, է, Է:

են

»-

1-ին աղյուսակում բերված են 1-ից 16 թվերը տասական թվային համակարգում ն դրանց համարժեքները2-ական, 8-ական ն 16-ական համակարգերում: Աղյուտակ1: 1-ից 16 թվերը 10-ական,2-ական, 8-ականն 16-ական համակարգերում

2-ական 8-ական համակարգող ներկայայյումըներկայալյումը | ներկայադյումը 16-ական

Գրվածթիվը

10000

2-ական համակարգին 8-ական ու 16-ականհամակարգերիմիջն կա կարնորառնչություն՝ այն է, որ 8-ական ն 16-ականհամակարգերիհիմքերը՝ 8-ը ն 16-ը,2-ական համակարգիհիմքի՝2-ի աստիճաններեն`8- 23,

16-24:

Որպեսզի2-ական համակարգումգրված թիվը ներկայացնենք8-ական համակարգում,ապա, քանի որ 8- 23,անհրաժեշտ է 2-ական համակարգում գրված թիվը աջիյ ձախ տրոհել 3-ականթվանշաններիցբաղկացած խմբերի, ն դրանսիս յուրաքանչյուրի համար գրել իր Տ-ական համարժեքը՝ օգտվելով 1-ին աղյուսակի:

Օրինակ 1-1 (1101100001010)շ

(011

101 100 001

01032 (35412): Հ

Քանի որ 16» 2, ապա 2-ական համակարգումգրվածթիվը 16-ական համակարգումներկայալյնելու համար անհրաժեշտ է 2-ական համակարգում գրված թիվը աջիյ ձախ տրոհել 4-ականթվանշանների բաղկաված խմբերի, ն դրանսիս յուրաքանչյուրի համար գրել իր 16-ական համարժեքը՝օգտվելով 1-ին աղյուսակիվ:

Օրիճակ 1-2 (01101100001010)շ (0011 Հ

1011 0000

1010շ

(3804)լծ:

Որպեսզի8-ականհամակարգումգրվածթիվը ճերկայասնենք2-ական է այդ թվի ամեն մի թվանշանի փոխարեն 3 համակարգում, անհրաժեշտ նիշով գրել իր 2-ական ճերկայացումը՝օգտվելով 1-ին աղյուսակից: Եթե թվանշանճներիս մեկի երկուական ներկայաումը երեք նիշից քիչ է, ապա այն ձախի պետք է լրացնել անհրաժեշտքանակովզրոներով:

Օրինակ 1-3 (11253: (111 001 Հ

10172:

Որպեսզի 16-ական համակարգում գրված թիվը ներկայայնենք 2-ականհամակարգում,անհրաժեշտէ այդ թվի ամեն մի թվանշանիփոխարեն 4 ճիշով գրել իր 2-ական ներկայասումը՝օգտվելով 1-ին աղյուսակի: Եթե թվանշաններիցմեկի երկուական ներկայակսումը չորս նիշիս է է, ապա ձախի ֆիչ այն պետք լրացնել անհրաժեշտքանակովզրոներով:

Օրիճակ 1-4 (ՃՏքԲ)ւ6

1000 1101

1111)շ:

Թվերի անումը 10-ակաճ համակարգիցկամայական ո հիմքով համակարգիկատարվումէ`տրված թիվը ո-ի վրա հաջորդաբարբաժանելով ն

մնացորդներըհակառակհերթականությամբգրելով:

Օրինակ 1-5 10-ականհամակարգումգրված 6 թիվը ներկայայնենք 2-ական համակարգում.

6|2

01211

Լ17

Այսինքն`(6)ւօ

(110)շ:

Օրինակ 1-6 10-ականհամակարգումգրված 74 թիվը ճերկայասնենք5-ականհամակարգում.

ռխբ

74|5

4110|2

Է:

Այսինքն` (74)լօ

(244)5:

Կամայական համակարգումգրված թիվ կարելի է ներկայասնելտասական համակարգում՝օգտվելովհետնյալ բանաձնիյց.

Ֆ՝գլո գցո՞Հգլո ..փգրո", Հ

լո0

որտեղ 7-ը թվային համակարգիհիմքն է, ո-ը՝ թվային համակարգիհիմքը՝ 1ով պակաս, 1-ն` կարգահամարը, 4,-0՝ թվի 7-րդ կարգահամարին թվանշանը: համապատասխանող

Օրիճակ 1-7 1-24 Հ 1.2' «1.27 Հ0-2: (0111), Հ

Օրինակ 1-8 (152). 2-7" Հ5-7' Հ

Օրինակ 1-9 (1Ք7)լ: 7-16: Հ

1-7-

1.2: -Օ3)լց:

06)լց:

14-16' Ի 1-16-

(482)լօ:

Տրված թիվը կամայականօ հիմքով թվային համակարգի կամայական Ե հիմքով թվային համակարգումներկայապնելուհամար կարելի է նախ այդ թիվը ներկայայնել տասական համակարգում, այնուհետն ստացված թիվը՝ ծ հիմքով թվային համակարգում`անցումները կատարելով վերը նշված եղանակներով:

Օրինակ 1-10 5-ականհամակարգումգրված 14 թիվը ներկայայճենք 3-ական համակարգում. (14)չ 4:55 Հ Լ.5' (9)լօ, »

9|3

օրի

10/

Այսինքն`(14)5-(100)3:

Խնդիրներ համակարգումգրված թիվը ներկայացրեքնշված համակարգում.

1-1. Տասական

ա) (212)լց -» 2-ական,

թ) (3627)լց -» 16-ական,

բ) (56)լց--» 5-ական, գ) (26) -» 2-ական,

Ժ) (245)լց

դ) (362)10-ԾՖ16-ական, ե) (32)լց

-ղ»

8-ական,

զ) (150)լց -» 7-ական, է)

3-ական, (19) ԾՖ»

ը) (241)լց 1-2.

8-ական,

2-ական,

հ) (679)լց -» 16-ական,

Ս (444)10 -ֆ 7-ական, խ) (1987)լց -» 4-ական, ծ) (161)լց -» 3-ական,

կ) (333)ւ0-ԾՖ3-ական, հ) (404)լ0

-»

8-ական:

Նշված համակարգումգրված թիվը ներկայացրեքտասականհամակարգում. ա) բ) Գ) դ) ե) զ) է) ը) թ)

1-3.

-»

(100101)չ, (12175, (1541)ծ, (51), (10011)5, (324): (122015, (2101)ը, (2Է)լծ

ժ. ի) ) խ) ծ: կ) հ) ձ) ղ)

(1021), (Ճ12)յ, (1110011)շ, (20157, (1001101)շ, (5612), (Է3)լծ. (1222)3, (234105:

Կատարեք հետնյալ անցումները.

ա) (111101)շ -» 4-ական,

է) (2103)գ-» 2-ական,

բ) (1001)շ -դ» 4-ական,

ը) (321)գ-» 2-ական, Թ) (130123)գ-» 2-ական,

գ) (41011)շ -» 4-ական,

ժ) (267): -» 2-ական,

դ) (10111011)շ -» 8-ական, ե) (100111)շ -» 8-ական,

ի) (8454):

զ) (10000113շ-» 8-ական,

Ս (17062)ց-» 2-ական,

-»

2-ական,

16-ական, խ) (11001101)2-» Փ (11111)չ -» 16-ական, կ) (101111)շ-»16-ական, 1-4.

-» 2-ական, (14Ճ2Շ7)լ6 -52-ական, (Բ4Ճ)լծ-»2-ական:

հ) (Ճ517Թթ)լծ ձ)

դ)

Կատարեքհետնյալ խառն անցումները. ա) (102)5 -» 2-ական,

ը) (5213):

-»

8-ական,

բ) (1546)

թ) (2101)գ

-»

5-ական,

Գ) (12)6-» 2-ական,

Ժ (1231):

-»

9-ական,

դ) (200):

ի) (1201):

-»

7-ական,

ե)

-»

4-ական, 3-ական,

-»

(1110): -» 7-ական,

Գ. (152):

-»

Ս (501) -»4-ական, խ) (1302), -» 6-ական, ծ) (Ճ01)լ6 -» 3-ական:

16-ական,

է) (101)շ -» 9-ական,

ԳԼՈՒԽ

Ո1ՇԱՕՏՕԷՐ

ՄՏՍՃԼ

ԵՐԱԳՐԻ ՄԻՋԱՎԱՅՐԸ

ՇՀՀ

)15ս01 ԸՇ--Ւ ծրագրի միջավայրը գտնվում է ՃՈՇՒօՏ0/Է Մ15աճԼ ԽՈՇ-օ050/Ռ ՇՀՏսմլօ ծրագրային փաթեթիմեջ: Մտորն բերված է լեզվով ծրագրեր է տեքսԱյն միջավայրում: կիրառելի գրելու ամենապարզեղանակն այդ տային միջավայրերում աշխատող խնդիրների համար, երբ անհրաժեշտ է մուտքագրելտվյալներ ն ստանալ որոշակի արդյունք:

Նոր նախագծի (քօյօօէ)

ստեղծում

Բասեք ԽՈՇ:050/ՍդՏազ|Շ--Հ ծրագրի միջավայրը, -» տա... Ընտրեք Իշ... հրամանը կամ պարզապես ստեղնաշարիվրա հավաքեք ՇԻ1ՒԽ (նկ. 1), »

:էթ

Ը::

ժա

"ՍԱ

ՋԸ"

բո

էառ ժո լո

ՇԱա-ա| ՈՍ Խխա -Չ Ր---

օթ

աաա

՛՛

Լաջարաւ Լա աաա ար աաա նաւ

վյիը

Հյ

Ձա

ու. .

ւ.

ամե Դ11:

«Հէ.

Նկ.

ՃՈՀՒօՏօ/Ժ15սգ1|ԸՀՀ ծրագրիմիջավայրը

Բասյված պատուհանում (նկ. 2) ՔՒՇյօՇէջ(նախագծեր) էջից Շօոչտօ164քքոշգոօո ճախագծի տիպը: Այս տիպի ճախագծերն աշխատում են տեքստայինմիջավայրում, »

ընտրեք Ժ/ո32 »

(գտնվելու վայրը) տողում նշեք այն հասսեն, որնախագիծը(2-րդ նկարի օրի։ի/3 հասսեն),

Լօշգիօռ

տեղ անհրաժեշտ է պահպանել ստեղծվող նակում նշված է Ծ:

(նախագծի անուն) տողում գրեք ստեղծվող ճախագծիանվաճումը (2-րդ ճկարի օրինակում ստեղծվում է Քօյօօ0001 անունով նախագիծ), ՞

Իռուօ

Քոօյօ

լո...

լ8-:ՓաԺ

ծու իս ՍտՍՓ»թե «ԻԲ

թր

Ջա

ԳՐ

ել

էէրսա (աա մարան աամատ անաագ:ը

«Ը

Նկ.

Թոօյօօ0001 անունով նոր 8Դո32

Շօոտօ16 4քքնօգիօոտիպի

նախագծիստեղծումԾ:11Քի/թ

ճո օք,

հասյեում

Սեղմեք Օճ կոճակը: Բալյյված պատուհանում (նկ. 3) նշեք քՒօյօօէ(դատարկնախագիծ)ն սեղմեքԲլուջհ (ավարտ) կոճակը,

Ստեղծվեց նոր, դատարկ Թղո3շ Շօոչօ6 Ճ4թքնշգոօոտիպի նախագիծ:Հաջորդքայլը այդ նախագծիմեջ ֆայլ ավելասճելն է: »՞

արկա չանոթապոնաաաաաաաա

Տարրա"

Ճբբեշծեօոգօօս Կ/հծւհոմօ( ՇՇուցծ Յու 1օ «6667 Թ Բոօոք) թոօօօԼ Ը ճրոբթ ձքբեՇՑկօո.

«Յե

Նկ.

ե».

Ճ"ՎՑԱ, Կ/օմԳ'' Յբքնօճեօո.

Բոծքքնօծեօո ձէ

գսբքօղ Ի1ԷՇ.

թթ

օո» |

Դատարկ Թ՛ո32 Շօոչօ)6 4քքիշգոօռ նախագծի ստեղծում

Նոր ֆայլի ավելացում նախագծի մեջ Բայված

էջ` Շ1ոՏՏ

Մշա ն Բշ

պատուհանի ձախից ներքնի մասում 71օա (նկ. 4): Ընտրեք ՒԷ՞16)Ղշա էջը,

կա երկու

Այդէջի վրա առանձին տողով գրված է ստեղծված նախագծի անունը (տվյալ օրինակում` Քոօյօօէ001Բ165) ն առանձին ենթատողերում՝ այդ նախագծիֆայլերի տիպերը (ՏօսՒօօԲ165, 116446Ւ Է՞1165ն Ք6ՏՕԱՒՇՇ Ի1165):Մկնիկի աջ կոճակը սեղմեք Տ0օաօօ Ի1165տողի վրա, »

Բակսված կոնտեքստային պատուհանում հրամանը,

ընտրեք

Իլ65 էօ ԻՕ1Ա6:...

Բասված՝ 1ո56Ւէ Է16Տ լուօ ԲՒօյօօէանվանումով պատուհանի տողում մուտքագրեքնոր ֆայլի անվանումը ն տիպը (օքթ)՝ դրանքիրարիյ անջատելովկետով (5--րդ նկարի օրինակումստեղծվումէ Իրօջոճո001.օքթ ֆայլը), »

ԷՇ

Ռգուօ

ՋՌՔոօջատ001.օքք տողը

կդառնա ՏօաՒշ6 Էջ

տող:

տողի ենթա-

Թթ

լտՔ իո:ծաո հա րա ԽՓԵՆ

ՓԳԶ-Հ-|ոթ`

օ9:2

Հյ

իջ"

աաա Փաթ Է

:2-ռ:»-

յվ

յիր.

ՀԼալ

աաա

պաա

"աշն

5-ի.

ծ:

ծ)

Փարա: թռ

(ԹԲ.շո:0011465

(ՕՕԻգառ: Հ Հաղքմա..

Ծո.» կոոր արը Տօժութ...

Ժ.՛տզանոաօթեմ.-

Նկ.

ՇՀՀ

Երօյօօ:001նախագծինավելասվում է նոր ֆայլ

լեզվով ծրագիր գրելը ն աշխատացնելը

ՆՄկնիկի ձախ կոճակը երկու անգամ սեղմեք ստեղծված ֆայլի անվան վրա (6--րդ նկարում՝Թւօջոճո001.6քքտողի վրա), »

Աջ կողմում բայված պատուհանում ՇՀ լեզվով գրեք ձեր ծրագրի տեքստը: Ուշադրություն դարձրեք, որ լռելյայն ՇՎՀ լեզվի բաճալի-բառերը գրվումեն կապույտ, մեկնճաբանությունները՝ կանաչ, թվերը՝ կարմիր, իսկ մնայած տեքսը՝ սն գույնով (անհրաժեշտությանդեպքում միջավայրիհատկուայս գույները կարելի է փոխել 7/6-050// 1/5ս61 ՇՀ թյուններինդիմելով), »՞ Ծրագիրը գրելուց հետո անհրաժեշտ է այն կոմպիլյայիա անել՝ համոզվելու համար, որ ծրագիրըգրվել է առանց սխալների: Դրա համար սեղմեք Փ կոճակը (նկ.6): Եթե սխալներ ն զգուշասումներչկան, ապա ծրագրիմիջավայրի ներքնիպատուհանումկգրվի 0 6Ւ7օ5(5),0 աճ-ոտջ(5) տողը, հակառակ դեպքում` կգրվեն սխալների ն զգուշացումների ջանակը, ինչպեսնան այն տողերը,որոնցումդրաճք հայտնաբերվելեն, »

ար»

էՑ քե

(ո

Փա 1 իքՋ

արո»:

լու

ր»

Թար

էօս

գալա

զոթ»

եե

Թագ

Հ)

ՀԱՏ

Տատա

«անՀ»

չա»)

Հարց)

ժաաքես

(Թոքեւ

Բոմեւ ւմ

առՀ«մա

ցոր

"04

«1. ոու

(

1«6

Հ.

գո

ՀՀ-իՏՅ62. 185.

ղաշ

ա ցո1:

«աճա

Կառա:

զուգ

«4

ՃԱ46002 345 օոնագյո- նւԳջցզոռն ագամ Կթգոս. «կո «6. Չզ. «ոց ) լգ մագ «ուօ4տ7ո1 ՀՓԿ4Ն Տոգոու, օա

«ա.

4 Չոոաա).

«-

աու)

«եճոգմ

ոտն

աԽգո

«».«:.Ֆ

«եյ ի Րպաաոծ:

24:

օօ:

ՆԺ »:) ԱմՏառա (Աա արար

ԷՀժարաա

«ո»...

ԿԼՎՈԹ)

«ո

«զա

««Օ

7շ

ԳԵՓու:

օշե

«ցոշ

ԽՆ

«աաա ԹԱՑԼոարոութաւաաթվվ Նկ. 6: ՇՀ

) ԼՀ:

Ա`

ՀՒ

լեզվով գրվածն կոմպիլյայիաարվածծրագիր

աՀ ճ

Եթե կոմպիլյացյիան ընթայել է առանց սխալների, գրված Դրա համար սեղմեք | կոճակը կամ ծրագիրըկարելի է աշխատակպնել: ստեղնաշարիս հավաքեք ԸԼ1ՀԻԲ5, »

Եթե գրվել է այնպիսի ծրագիր, որի մեջ պետք է տվյալներ ներմուծվեն կամ արդյունքներ տպվեն էկրանին, ապա կհայտնվի սն պատուհան (նկ.7): Մուտքագրվող տվյալները պետք է ներմուծել ստեղ(Տքգօօ) կամ ԽդլօՒ: ճնաշարիվա̀մեն տվյալիյ հետո սեղմելով բացատ ն Խոք6Ւ կոճակով հաստատելուց հետո էկրանին Տվյալները ներմուծելուց կհայտնվի վերադարձվող արդյունքը:Նկ. 7-ում գրված ծրագրումմուտքագրվել են 5 ն 4 թվերը, արդյունքում ստավվել է դրանց արտադրյալը՝ 4Ւ144)61 20 տողը: »

Անա

ննա

Անան Ց

ԺԿԺ

Նկ.

ԱՆԱ

մտաւ10

աննանա «ՖԲ:-«-:ՇԹԽ

ԲՈԹ

ԱՈ

Ո ԱՐ

ԳՈ

ԱԹ

ՄՄ

ՅԱՅ ՅԱ

ԱԱ-

ՁՀ-

ղար

լը

Փ32125

6-րդ նկարումպատկերվածծրագիրն՝աշխատացված

ԳԼՈՒԽ

ՇՀՀ

ԼԵԶՎԻ

Շ--Է

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

լեզվի կառուցվածքինծանոթանանք՝դիտարկելովհետնյալ օրի-

ճակը.

Օրինակ 3-1 ճն

Հետնյալ ծրագիրըթույլ է տալիսհաշվել ն էկրանինարտածել տրված Եամբողջ թվերի արտադրյալը: 1.

ՂՊՇԽՅՇ

ՇԻ

ՅՎ

քոՏհՆՇզ

ԵԾ

7ՇՄ

տՅոԵօցհ) ԷՄՇԸԷ7.

ՀԼԵՅՎԻՄՅ1Մ "/

ԷԽ6Ը1

3. 4.

ՑՏԼոշնսմօ

հ»

ՀԼՇՏԵւօոո.

Հոծ

ոռմո() 1ոԵ

ԵԾ, Յ-ԷՅՎոՄՅ1չ

Յ,

10. 11.

օո

ԻհՅՄԷՅԷՅԷԿԽսոՇո

»»

12.

ոճքոսօԽՄսո

8ԷԷՅՀԸՆ81

13. 14. 15.

// ՇօսԷ

ԷՓէսշո

17.

)

76Կ

Շո "

ՀՀ

քօքօճեճոոթոմ

"Ճ-ԷՅՎոՆՅԼ

ՅՇԷԵՑՏՇԽԱո

Յոծօցիհյ)յ ԷՄՇԸՄ

Եչ

ՅԷԷՏՎոՄՅԼ քօքօաճեհճուռ

16.

ձոհոճյռտհէ

Եչ

»»

ՀՀ

Մ6ոՅցոՄսո

Յ-ԷՅՎ-ՍՅԼ

ՀՀ

ՅԵ

Տոմ:

"ՅԼԵՅՎԵԷՄՅԼ" քօքօյճեճոժՄ

Այս ծրագրի տողերը ձախից համարակալել ենք, որ ծրագրի համապատասխանտողերին հղում անելու հնարավորությունունենանք: Ծրագիրը գրելիս այդ համարներըչպետք է գրվեն:

Մեկնաբանություններ(ՇՕոոո6ուջ) Մեկճաբանություններըբուն ծրագրի հետ չկապված օժանդակ տեքստեր են, որոնք կոմպիլյացիայի ժամանակ անտեսվում են ն չեն ազդում ծրագրի իրականացմանվրա: Մեկճաբանություններընախատեսված են օգտագործողներիհամար ն նկարագրումեն ծրագրի որնէ տողի կամ ամբողջական բլոկի նշանակությունը: ՇՀԷ լեզվում օգտագործվում են երկու տիպի մեկնաբանություններ. ՞ տողային մեկնաբանություն, որը թարգմանչին հրամայում է անտեսել այն ամենը,ինչ գրված է // սիմվոլներից հետո մինչն այդ տողի վերջը, »

բլոկային մեկնաբանություն,

ռրը

թարգմանչին հրամայում

է անտեսել այն ամենը, ինչ գրված է /" սիմվոլներից հետո, քանի դեռ չեն հանդիպել "/ սիմվոլները:

բլոկային մեկնաբանություն է գրված 9, 11, 13 ն 15 տողերում: տողային մեկնաբանություններ՝ 3-1 օրինակում

1-2

տողերում,

Նախապրոցեսորի հրահանգներ նշանով սկսվող տողերըկոչվում են նախապրոկեսորիհրահանգներ: ՛Նախապրոսեսորի հրահանգները թարգմանչին (շօոքո16Ւ) հրամաններ տալու համար են: Օրինակ, (դճխձ6 ճախապրոյեսորի հրահանգը թարգմանչին հրամայում է ծրագրի մեջ ընդգրկել որնէ ֆայլ: 3-1 օրինակումնախապրուվեսորի հրահանգ է գրված4-րդ տողում: Այն թարգմանչին հրամայում է ծրագրի մեջ ընդգրկել 105Ռօռուհ գրադարանային ֆայլը, որը ներառումէ տվյալների մուտքի ն ելքի հոսքերի սահհ

մանումճերը: Շ-ՀՒ

լեզուն բավականին հարուստ է գրադարանային ֆայլերով: Դրանսիս մի քանիսը,ինչպես ճան այդ ֆայլերում սահմանված ֆունկսիաների մի մասը նկարագրվածեն 1-ին հավելվածում:

Շիմնականտմո()

ֆունկցիան

Ֆունկցիան ծրագրիբլոկ է, որն իրականանում է մեկ կամ ավելի գործողություն: ՇՀՒ լեզվի ցանկացածծրագիրկարողէ իր մեջ ներառելշատ ֆունկյսիաներ,սակայն գոյություն ունի ոզո() անունով հիմնական ֆունկյ

սիա, որը ցանկացած ծրագիը անպայման պետք է պարունակի (3-1 օրինակի 6-րդ տողում): Սովորաբարֆունկցիաներըկանչվում են այլ ֆունկֆունկյիան առանձնահատուկ է. այն սիաճերի կողմի, սակայն դո է կանչվում օպերացիոն համակարգի կողմից ծրագիրն աշխատալնճելու ժամանակ՝անկախ նրանից, թե ծրագրի ռր հատվածում է սահմաճված: Ցանկայած ֆունկցիայի աշխատանք սկսվում է բացվող ձնավոր փակագծով (() ն ավարտվում փակվող ձնավոր փակագծով ()) (3-1 օրինակի 7-րդ ն 17-րդտողերում):ոգու ֆունկցիայի վերջին տողում գրվում է օդ 0 հրամանը, որը նշանակում է, որ ֆունկցիան իր աշխատանքը նորմալ է ավարտել (3-1 օրինակի 16-րդտողում):

Փոփոխականներն հաստատուններ Փոփոխականներ

Հիշողությունըհամակարգչիմեջ կարելի է դիտարկել որպես հաջորդաբար համարակալված բջիջների շարք: Բջիջների համարներըկոչվում են հիշողության հասցեներ: Ծրագրավորողը ցանկայած բջիջի կարող է անուն տալ ն հետագայում օգտվել այդ անունից`առան իմանալու տվյալ բջիջի հասյեն: Ծրագրավորմանմեջ փոփոխականներնօգտագործվումեն`նրանսում ինֆորմացիա պահելու համար: Փոփոխականը կարելի է պատկերալպնել որպես համակարգչի հիշողության բջիջ կամ բջիջների հաջորդականություն, որոնում կարողէ արժեք պահվել՝ հետագայում ծրագրիմեջ օգտագործելու համար: Փոփոխականը հայտարարելու համար անհրաժեշտ է նշել իր տիպը, այնուհետն՝ անունը. տիպ փոփոխականի փոփոխականի անուն:

Օրինակ, ԳօԿԵ1Փ

Միննույն տիպիմի քանի փոփոխականհայտարարելու համարկարեէ լի գրել փոփոխականիտիպը ն անունները՝ բաժանված ստորակետճերով։ 3-1 օրինակի 8-րդ տողում հայտարարվածեն ամբողջ տիպի գ, Են գԷ44ո)41անունով փոփոխականները. 1ոԷ

Յ,

Ե,

Յ8-ԵՅՎԷՖՅ1չ

Փոփոխականիանունը կարող է կազմված լինել մեկ կամ ավելի տառերի, թվերին սիմվոլների շարքից: Այճ չի կարող սկսվել թվով ն իր մեջ պարունակելդատարկ սիմվոլ` բայատ (5քգ66):Միննույն ժամանակ, այն չպետք է համընկնի Շ-- լիզվի բանալի-բառերի հետ (հավելված 3): Կարնոր է հիշել, որ ՇԴ- լեզվում մեծատառերը ն փոքրատառերը տարբեր կերպ են հասկասվում:

Հաստատուններ Հաստատուններնարտահայտություններեն, որոնք ունեն ֆիքսված արժեք: Հաստատուններըսահմանվում են հետնյալ կերպ. ՇՕոՏէ

տիպ հաստատունի հաստատունի անուն «

արժեք:

Օրինակ, 1ոԷ

օօոտե

5չ

Այս օրինակումհայտարարվում է ամբողջ տիպի (ող տատուն, որին վերագրվում է 5 արժեքը:

Տվյալների մուտք

անունով հաս-

ն ելք

Ծրագրավորելիս օգտագործողը պետք է հնարավորություն ունենա տվյալներ մուտքագրելհամակարգչիմեջ ն ելքում ստանալ որնէ արդյունք: Որպես տվյալների մուտքի սարք հիմնականում հասկանում են ստեղնաշարը,իսկ որպես տվյալների ելքի սարք՝ էկրանը: Տվյալների ստանդարտ մուտքի ն ելքի գործողություններըկատարվում են 6լո ն Շօսէհոսքերով,որոնք պահվում են 10Տ8՛20.հ գրադարանում: Տվյալների մուտքը (3-1 օրինակի 10-րդտողում) ՇՀ լեզվում կատարվում է «չդ հոսքի ն »» օպերատորի օգնությամբ, որիյ հետո գրվում է այն փոփոխականիանունը, որի մեջ պետք է պահվի մուտքագրվածինֆորմայիան:։ Օրինակ, օո

»»

տողում գ փոփոխականիարժեքըծրագրիաշխատանքիընթաքում մուտքագրվում է ստեղնաշարից:Մի քանի փոփոխականներիարժեքներ մուտքագրելու համար կարելի է օո հոսքը գրել ամեն մի փոփոխականի համար առանձին: Օրինակ, օ1ո

»»

օ1ո

Եչ

»»

Սակայն կարելի է նան գրել մեկ րատորներ,իճչպես 3-1 օրինակում. օո

»»

հոսք

մեկիս ավելի

»»

օպե-

Եչ

»»

«ւռ

Տվյալների ելքը ՇՀԺ-ում կատարվում է Հօսչ հոսքի ն ՀՀ օպերատորի օգնությամբ,որից հետո գրվում է այնմհաստատունըկամ փոփոխականը, որի արժեքը անհրաժեշտ է կարդալ էկրանին: Օրիճակ, ՇօսԵ

ՀՀ

ՇօսԵ

ՀՀ

3չ

Շօսե

ՀՀ

Շօսէ

ՀՀ

"Շօոտէեոոեւ

Յչ

շչ

Տէւնոց":չ

Առաջին օրինակում էկրանին արտածվում է գ փոփոխականիարժեքը, երկրորդում՝3 հաստատունը, երրորդում՝ 4 հաստատունին »« փոփոխականի արժեքի գումարը, իսկ չորրորդում՝ ՇՕոչտք6դ1 Տ՛ւոջ տողը: Ելքի ՀՀ օպերատորը մի արտահայտությանմեջ կարող է օգտագործվել մեկից ավելի անգամ: 3-1 օրինակի 14-րդտողում գրված է Շօսէ

"ՅԼԷՅՎԷՄՅԼ

ՀՀ

ՅԷԷՅՎԷՄՅ1

ՀՀ

գլա

6ոձ1:

67/04-)41 տողը, այնուհետն՝ 4Լփոփոխականի արժեքը,դրանից հետո՝նոր տողիհաստատունը:

որը նշանակում է, որ ճախ պետք է տպվի

Գործողություններն օպերատորներ Թվաբանականգործողություններ Շ-Ւ լեզվում կիրառվում են հետնյալ թվաբանական գործողությունները.

ՆկարագրությունՕրիճակ Աաություն -

գումարում 32 6 հանում բազմապատկում1.5 46 13 /4 բաժանում մնացորդ -

Օօ

Արդյունք

Վերագրմանօպերատոր Վերագրման օպերատորն (») օգտագործվումէ փոփոխականին արժեք տալու համար: Վերագրման օպերատորի ձախ մասում գրվում է փոփոխականի անունը, իսկ աջ մասում` այն արժեքը, որը վերագրվում է տվյալ փոփոխականին: Այն կարող է լինել հաստատուն, փոփոխական կամ որնէ արտահայտություն: 3-1 օրինակի 12-րդ տողում 4-144-»01անունով փոփոխականինվերագրվում է գ ն ծ փոփոխականներիարտադրյալը: ՇՊՀ լեզվում օգտագործվում են նան ավելի բարդ վերագրմանօպերատորներ, եթե անհրաժեշտ է լինում արտահայտության ձախ կողմում գրված փոփոխականիարժեքը փոխել ընդամենըմեկ արժեքով:

աաա | Օրինակ | Համարժեքը -Հ-

8Հ-Ե 8--Ե 8"-Ե 8/-Ե

Փ6-

892-Ե

8Հ8ՀԵ 1-8-Ե 8-8"Ե

8»-38/Ե 8-3802Ե

Բալի այդ, եթե փոփոխականիարժեքն անհրաժեշտ է ավելապյճնել կամ պակասելնել 1-ով, ապա օգտագործվում են մեծասման (1դ6-6ուծոէ,ՀԷ) ն փոքրասման(466-6ու6ոք,--) օպերատորները:Այդ օպերատորներըկարող են գրվել փռփոխականիլյ առաջ կամ հետո: Օրինակ, հետնյալ երեք գործողությունները իրար համարժեքեն. ՅՀՀչ Յ

Հ»

1չ 1չ

ՅՅ

Եթե (կամ --) օպերատորըգրվում է փոփոխականի հետո, ապա փոփոխականիարժեքը մեծայյվումէ (կամ փոքրասվումէ) ընդհանուրարտահայտության արժեքի հաշվումիլյ հետո: Եթե --Է (կամ --) օպերատորը գրվում է փոփոխականիցառաջ, ապա փոփոխականիարժեքը մեծավվում է մինչն արտահայտության արժեքի հաշվումը ն հաշվման մեջ մասնակսում է արդեն նոր արժեքով: ՀԷ

Համեմատության գործողություններ Համեմատության օպերատորներն օգտագործվում են երկու արտահայտություններ իրար հետ համեմատելու համար: Համեմատությանարդյունքը լինում է ճիշտ (հոօ) կամ սխալ (/6156):Համեմատությանօպերատորճերն ու դրանց նկարագրությունըբերված են աղյուսակում: Համեմատության

Նկարագրություն

Օրինակ

4--Ե

ՅթԵ 8Հ-Ե 8ՀԵ

8»2ՀԵ ՅՀ»-Ե

Տրամաբանականօպերատորներ Տրամաբանական օպերատորներըերեքն են. 1. Տրամաբանական ժխտման օպերատոր(1) :

եսօ

(156

Օնօ

ՏրամաբանականԵՎ օպերատոր(4.4.)

8ՃՃԵ

ԼԱՌ2

ճսծ

եսՇ

Անծ

18156 ենծ

(1156

հլչծ

11156

Թօ

ՏրամաբանականԿԱՄ օպերատոր (ի

ԱԼ

եսծ

ենծ

ճսծ

եսծ

Ա1Է12

էԽծ

12156 էնծ

եսօ

Թ156

88156

(156

Խնդիրների լուծման օրինակներ Օրինակ 3-2 Հետնյալ ծրագրիօգնությամբ կարելի է հաշվել ն էկրանին արտածել տրված Ք շառավղով գնդային մակերնույթի Տ- 4ռի՞ մակերեսը: Որպես 1

թվի մոտավորարժեքօգտագործվում է քչ Տւոշւսմօ

ՀԼ1ՇՏԵԼՇՅո.

81ոշւսմօ

3.14

հաստատունը:

հ»

ստանդարտմուտքի ն ելքի ֆայլը

Հոմէհ.հ»

// 1ոԷ

ֆունկյիաների գրադարանիֆայլը մաթեմատիկական

ոռնո()

( ՎօսԵ1Լօ

օօոՏէ

// ԳՇԿԵ1ԼՓ

Ք,

օո

Ք:

// »»

ք1

3.14չ՛

հայտարարվումէ ք

3.14

հաստատունը

Տ:

հայտարարվումեն Ք,

իրականփոփոխականները

//(ստեղնաշարիյներմուծվումէ Տ»4:"բ1

// ՇօԱԷ

ՀՀ

շառավղի արժեքը

2):

5-ին վերագրվումէ 4ԱՄ արտահայտությանարժեքը

"'Տ»""ՀՀՏՀՀ

// ԷՓԷս-Էռ

քօս(Բ,

6ոզլյ:

էկրանինարտածվումէ

)

մակերեսիարժեքը

Օրինակ 3-3 Հետնյալ ծրագրի օգնությամբ կարելի է հաշվել տրված եռանիշ թվի թվանշաններիգումարը: 1ոշնսՎՓ

էկրանին արտածել

ՀԼօՏԵԷՇՅո.հ»

// ստանդարտմուտքի ն 1ոԷԵ

ելքի ֆայլը

()

ոլո

( 1ոէ

Ե,

ԻՊ, Յ, //

Շ,

Պ/

ամբողջ փոփոխականները

Գ-ին վերագրվումէ 356 եռանիշ թիվը 100չ

// գ-ին »

ԱՏ

վերագրվումէ /

ՎՖ100

// օ

356չ

Տ:

հայտարարվումեն 77,գ, ծ, 6,

Ե-ինվերագրվումէ

թվի առաջին թվանշանը

10: 7/

թվի երկրորդթվանշանը

10:

// օ-իճ վերագրվումէ 7/ թվի երրորդ թվանշանը

ՏՅՀՀՎԵՀԳ՝ԴՇչ

//5-ին վերագրվումէ //թվի թվանշաններիգումարը Շօսէ

ՀՀ

// ԷՓԷս-ո

ՀՀ

ճոզ1չ

էկրանինարտածվումէ Տ փոփոխականիարժեքը

0չ

)

Խնդիրներ 3-1. Մեկ տողի վրա էկրանինարտածեք Ձեր անուն-ազգանունը: 3-2.

Սյան տեսքով էկրանին արտածեքՁեր անուն-ազգանունը:

3-3.

Էկրանին արտածեք 15, 32

ն 28

ված:

թվերը՝բայատով իրարից անջատ-

թվերը՝կրկնակի բայպատովիրարիս

3-4.

Էկրանին արտածեք 7, անջատված:

3-Տ.

Սյան տեսքով էկրանինարտածեք102, 345

3-6.

Սյան տեսքով էկրանինարտածեքկամայականհինգ թիվ:

3-7.

Օգտագործելով հնարավորինչափ նվազագույն քանակությանելքի օպերատոր՝էկրանինարտածեքհետնյալ պատկերները, Ք

ՋՓ

1 ն 10

մ .

ՖՓՔ

թ...

մ ֆ

թվերը:

սյ)...

ն 178

` Փ

Գ Փ

ն, Փ

ջֆ

)

ջՓ

ե)

Փ.

զ)

Փ Տ

-. փ

3-8. Տրված

փոփոխականինվերագրեք 12 արժեքը:

3-9.

Տրված

փոփոխականինվերագրեք-5.3 արժեքը:

3-10.

Տրված

փոփոխականիարժեքնավելացրեքերեքով:

3-11.

Տրված

փոփոխականիարժեքըփոքրասրեքերկուսով:

3-12.

Տրված

են

3-13.

Տրված

են օն ծ

3-14. Տրված է

ն Ե թվերը: Հաշվեք դրան

գումարը:

թվերը: Հաշվեքդրանց միջին թվաբանականը:

թիվը: Հաշվեք )

2»՞

«12»

--Ց

արտահայտությանար-

ժեքը:

արտահայտվածզանգվածըվերածեք գրամներով գրված զանգվածի:

3-15. Կիլոգրամներով 3-16.

Ֆունտերով արտահայտվածզանգվածըվերածեքկիլոգրամներով արտահայտված զանգվածի (1 ֆունտՀ 405.9 կգ):

3-17.

Մղոններով արտահայտված հեռավորությունըվերածեքկիլոմետրերով արտահայտվածհեռավորության (1 մղռն 1.609 կմ): Հ

3-18.

Ֆարենհեյթով արտահայտվածջերմաստիճանըվերածեք Ցելսիուսով արտահայտվածջերմաստիճանի(Շ»-( ն ծ

Տրված են ուղղանկյան կերեսը:

3-20.

Մուտքագրեքեռանկյան գ կողմըն

թյունը: Հաշվեք եռանկյան 5»

-32)-3):

կողմերը:Հաշվեք ուղղանկյան 5

3-19.

այդ

մա-

կողմինտարած հ բարձրու-

2 մակերեսը:Ծրագրիիրականավ-

ժամանակ էկրանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք (օգտագործողի կողմից ներմուծված տվյալները գրված են մուգ տառատեսակով). ման

Ներմուծեք անհրաժեշտտվյալները. կողմ (շ)-5 բարձրություն (հ) "4 մակերես (5) 3-21.

Մուտքագրեքսեղանի 4,

ղանիՏՀ

հիմքերըն

բարձրությունը:Հաշվեք սե-

Հի մակերեսը:Ծրագրիիրականայման ժամանակէկ27

րանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք (օգտագործողիկողմիս ներմուծված տվյալներըգրված են մուգ տառատեսակով). Ներմուծեք անհրաժեշտ տվյալները. հիմք (օ)

հիմք (ծ)

բարձրություն(հ) մակերես(5) 3-22.

Մուտքագրեք շրջանի Ք շառավիղը: Հաշվեք շրջանի 0 տրամագիծը, շրջանագծի 1. երկարությունը ն շրջանի 5 մակերեսը: Որպես դ թվի մոտավոր արժեքօգտագործեքբժՀ3.14 հաստատունը:Ծրագրի ժամանակ էկրանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք իրականավսման (օգտագործողի կողմից ներմուծված տվյալները գրված են մուգ տառատեսակով). Ներմուծեք անհրաժեշտտվյալները. շառավիղ (1) «3 տրամագիծ(Թ) 6 18.84 երկարություն (Լ) մակերես (5)-՝ 28.26 Հ

3-23.

Մուտքագրեքգլանի ՃԲշառավիղըն հ բարձրությունը:Հաշվեք գլանի մակերնույթի Տ»-2ո2(ԻՔ) մակերեսը ն գլանի Մ»ոք՞հ ծավալը: Որպես Ճթվի մոտավորարժեքօգտագործեքքէ3. 14 հաստատունը:Ծրագրիիրականայման ժամանակ էկրանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք (օգտագործողիկողմից ներմուծված տվյալները գրված են մուգ տառատեսակով). `

Ներմուծեք անհրաժեշտ տվյալները. շառավիղ(Ճ) 3.5 բարձրություն(հ) 4.75 մակերնույթիմակերես (5) 181.335 182.70875 ծավալ (7) Հ

3-24.

Տրված է գնդի

շառավիղը: Հաշվեք գնդային մակերնույթի

Տ»ձդրշ մակերեսըն գնդի 7

-Յոն

ծավալը: Որպես

թվի

մո-

տավոր արժեք օգտագործեքր/»-3.14հաստատունը:Ծրագրիիրականացման ժամանակ էկրանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք

(օգտագործողիկողմի ներմուծված տվյալները գրված տառատեսակով).

են

մուգ

Ներմուծեք անհրաժեշտտվյալները. շառավիղ (8)-5 մակերես (5) 314 ծավալ (/3)» 523.333 Հ

3-25.

Մուտքագրեք սնամեջ գլանի մեծ 27, փոքը 82 շառավիղներըն հ բարձրությունը:Հաշվեքգլանի Մ (8 172 23 )իհծավալը: Որպես ո Հ

թվի մռտավոր արժեքօգտագործեք1-3. 14 հաստատունը:Ծրագրի իրականացմանժամանակ էկրանըպետքէ ունենա այսպիսի տեսք (օգտագործողի կողմից ներմուծված տվյալները գրված են մուգ

տառատեսակով).

Ներմուծեք անհրաժեշտտվյալները. մեծ շառավիղ (81) փոքր շառավիղ (112) 2 բարձրություն (հ) «7 461.58 ծավալ (7 Տ

3-26.

Տրված

կոնի

են

շառավիղը

ն հ

բարձրությունը: Հաշվեք կոնի

ճ.շհ ծավալը: Որպես տ թվի մոտավոր արժեք օգտագործեք

Ք-3. 14 հաստատունը:Ծրագրի իրականացմանժամանակէկրանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք (օգտագործողի կողմից ճերմուծված տվյալները գրված են մուգ տառատեսակով). Ներմուծեք անհրաժեշտտվյալները. շառավիղ (8) 6 բարձրություն(հ) Տ 30144 ծավալ (Դ -

3-27.

Հաշվեքմեծ

Ք/ ն փոքր 22 շառավիղներովօղակի Տ մակերեսը: Որմոտավոր թվի արժեք օգտագործեքքՒ--3.14 հաստատունը: պես Ծրագրի իրականասյմանժամանակէկրանը պետք է ունենա այսպիսի տեսք (օգտագործողիկողմիլյ ներմուծվածտվյալները գրված են մուգ տառատեսակով).

Ներմուծեք անհոաժեշտ տվյալները. մեծ շառավիղ(81) 5 փոքր շառավիղ(82) -4 մակերես(5) 28.26 Հ

3-28.

Տրված են էլեկտրական շղթայի ԾՍլարումը Հաշվեք շղթայով անցնողմ հոսանքիուժը:

3-29.

Հաշվեք հաջորդաբար միալյված Պ1, 82, Մ3 ն 14 դիմադրություններից կազմված էլեկտրակաճ շղթայի 2 դիմադրությունը:

3-30.

Հաշվեք զուգահեռ միացված 81 ված էլեկտրական շղթայի 1

3-31.

ն 22

բո

ն Ք

դիմադրությունը:

դիմադրություններիցկազմդիմադրությունը:

Տրված են Ք1, 82, Ք3, 84, Ք5, Բճ, 7 ն Է8 դիմադրությունները: Հաշվեք հետնյալ շղթաներիդիմադրությունները.

ա)

ոլ

ՀՐ

րշ.

բ)

թ4

3-32. Որոշեք, թե հաստատուն

ճնշման տակ 1-5-ով տաքալյնելիս քանի անգամ կմեծամճա տրված ո զանգվածովիդեալականգազի ծավալը, եթե նրա սկզբնական ջերմաստիճանը252 է:

3-33.

Տրված են իրարից տարբեր ճ, ծ, - ն 4 թվերը (ենթադրվում է, որ դրանքզրոյի հավասար չեն): Հաշվեք հետնյալ արտահայտությունռերի արժեքները.

ե)

ա) 30444Ե6--

բ)

3565-5. 3-գ -գԻ--

-8501,

Գ-5,

է)

ծ,

1«5Ւծ, 4-Ե

1-3-34.

են ամբողջ «ն իրական » թվերը: Օգտվելով Շ--Է-ի ստանգրադարանիմաթեմատիկականֆունկյիաներիցյ`հաշվեք հետնյալ արտահայտություններիարժեքները.

Տրված

դարտ

ա)|շի

ե) ՋՌ»օ0Տ»-6052Տ1Ո

բ) Ջոշ,

գ)

օտ),

դ)

75,

-ց8«փոՀ7, աա

-1ո»,

ը) 1-լլ:

փոփոխականները:Գրեք ծրագիր,որը կաճին կվերագրի ծ-ի արժեքը,իսկ ծ-ին՝ օ-ի:

3-35. Տրված են գն ծ

փոփոխա-

3-36.

Տրված են 4, Ե ն Շ փոփոխականները:Գրեք ծրագիր, որը ծ փոփոխականին կվերագրի6 փոփոխականիարժեքը,6-ին՝ ծ-ի, իսկ 6-ին՝ 6-ի:

3-37.

Տրված է « իրականթիվը: Օգտագործելովմիայն բազմապատկման հաշվեք 7 արտահայտության արժեքը երկու գորԳգործողությունը՝ ծողությամբ:

3-38.

Տրված է « իրականթիվը:Օգտագործելովմիայն բազմապատկման գործողությունը՝հաշվեք 5ճ արտահայտության արժեքը երեք գործողությամբ:

3-39.

Տրված է» իրականթիվը: Օգտագործելովմիայն բազմապատկման գործողությունը՝հաշվեք 5 արտահայտության արժեքը չորս գործողությամբ:

3-40.

Տրված է «իրականթիվը: Օգտագործելովմիայն բազմապատկման Գործողությունը՝հաշվեք 28 արտահայտության արժեքը երեք գործողությամբ:

3-41.

Տրված էչ իրական թիվը: Օգտագործելովմիայն բազմապատկման գործողությունը՝ հաշվեք արտահայտության արժեքը չորս գործողությամբ:

3-42.

Տրված է «իրական թիվը: Օգտագործելով միայն բազմապատկման գործողությունը՝հաշվեք չն արտահայտությանարժեքը չորս գոր-

ծողությամբ:

է «իրական թիվը: Օգտագործելով միայնբազմապատկման

3-43.

Տրված գործողությունը՝ հաշվեքշշ' արտահայտության արժեքը վես գործողությամբ:

3-44.

Տրվածէ չ իրականթիվը: Օգտագործելովմիայն բազմապատկման գործողությունը՝հաշվեք 267 արտահայտությանարժեքը վես գործողությամբ:

Թվի թվանշանների անջատում 3-45.

Տրված է երկնիշ թիվ: Էկրանին արտածեքայդ թվի առաջինթվանշանը:

3-46. Տրված է երկնիշ թիվ: Էկրանին

0շանը:

երկնիշ թիվ: Հաշվեք այդ թվի թվանշաններիգումարը:

3-47.

Տրված

3-48.

Տրված է երկնիշ թիվ:

արտածեքայդ թվի վերջին թվա-

Հաշվեք այդ թվի թվանշանների

արտա-

դրյալը: 3-49.

Տրված է երկնիշ թիվ: Էկրաճին արտածեք այն թիվը,որը կստասվի, եթե տեղափոխվենտրված թվի թվանշանները:

3-50.

Տրված է եռանիշ թիվ: Հաշվեք այդ թվի թվանշաններիգումարը:

3-51.

Տրված է եռանիշ թիվ: Հաշվեք այդ թվի թվանշանների միջին թվաբանականը:

3-52.

Տրված է եռանիշ թիվ: Հաշվեք

այդ

թվի թվանշանների արտա-

դրյալը:

3-53.

Տրված է եռանիշթիվ: Էկրանինարտածեքայն թիվը, որը կստացվի տրված թվի թվանշանները աջիյ ձախ կարդալիս:

3-54.

Տրված է եռանիշ թիվ: Էկրանինարտածեք այն թիվը, որը կստացվի տրված թվի առաջին թվանշանըթվի վերջիս գրելիս:

3-55.

Տրված է եռանիշ թիվ: Էկրանին արտածեքայն թիվը, որը կստացվի տրված թվի առաջին ն երկրորդ թվանշանները տեղափոխելիս:

3-56.

Տրված է եռանիշ թիվ, որի բոլոր թվանշաններըտարբեր են: Էկրանին արտածեք վես թիվ, ռրոնք կստացվեն տրված թվի թվանշանները տեղափոխելիս:

3-57.

Տրված

3-58.

Տրված է քառանիշ թիվ: Հաշվեք այդ թվի թվանշաններիարտա-

քառանիշ թիվ: Հաշվեք այդ թվի թվանշաններիգումարը:

դրյալը:

3-59.

Տրված է քառանիշ թիվ: Էկրանինարտածեքայն թիվը, որը կստավվի տրված թվի առաջին ն երկրորդ, ինչպես նան՝ երրորդ ն չորրորդ թվանշաններըտեղափոխելիս:Օրինակ, եթե տրված է 1542 թիվը, պետք է ստանալ 5124:

3-60.

Տրված է քառանիշթիվ: Էկրաճին արտածեք այն թիվը,որը կստասվի տրված թվի առաջին ն վերջին, ինչպես ճան՝ երկրորդ ն երրորդ թվանշանները տեղափոխելիս: Օրինակ, եթե տրված է 1542 թիվը, պետք է ստանալ 2451:

3-61.

Տրված են երկնիշ թվի 2շօլ ն միանիշ թվի ծ թվանշանները, որտեղ Գլ-ը երկնիշ թվի միավորն է, 4շ-ը՝ տասնավորը: Ստայեք տրված երկու թվերի գումարումիլյստայված թվի թվանշանները(ենթադրվում է, որ այն երկնիշ թիվ է): Տրված երկնիշ թիվը ն գումարային երկնիշ թիվը չորոշել: Պայմանի օպերատոր չօգտագործել:

3-62.

Տրված են եռանիշ թվի օ:06շ0: ն երկնիշ թվի ծշել թվանշանները,որտեղ 4-ը ն Եւ-ը միավորներն են, 6շ-ը ն ծշ-ը՝ տասնավորները, 43-ը՝ հարյուրավորը: Ստացեք տրված երկու թվերի գումարումիյ ստավված թվի թվանշանները(ենթադրվումէ, որ այն եռանիշ թիվ է): Գումարելիներըն գումարըչորոշել: Պայմանի օպերատոր չօգտագործեք:

Տրամաբանականտիպի փոփոխականներ 3-63.

Տրված են », » ն 2 տրամաբանականփոփոխականները:Հաշվեք հետնյալ տրամաբանական արտահայտությունների արժեքները՝ ենթադրելով,որ«Հ1Լ»-0,2-1 ա) բ) Գ դ) ե)

3-64.

զ «նչնշ, է) ոչշնոչ), ըր) ոչ( նջ) կամշ, թ) ։կամ (ոչ(, կամ 2), ժ »նչջկամ«նշկամ ոչ շ:

«ն),

կամ շ, ոյչշնշ, կամոչ», «կամ կամ շ,

Տրված են » ն » թվերը: Հաշվեք հետնյալ տրամաբանական արարժեքները. տահայտությռունների

»-3, Ն) -2, »4)որտեղ»

ա)

1-27)»

բ)

Փ»1յկամ 0

Գ դ)։ ն)

(Փ»0յ)նծՀ) որտեղ»-2,»-1 (ոչ (Փ»2) կամ ՕՀ), որտեղ 7,» (ւՀ»)55)նոչ62»5»), որտեղ» Լ»

6, որտեղ» 2,7 Հ

-3, -3:

ԳԼՈՒԽ

ՊԱՅՄԱՆԻ

ՕՊԵՐԱՏՈՐՆԵՐ

Ընդհանուր դեպքում ՇՀ-Է լեզվով գրված ծրագրերնիրականանումեն տող առ տող: Սակայն հաճախ անհրաժեշտ է լինում որոշակի պայմանի դեպքում ծրագրի որնէ հատված չիրականասնճել:Պայմանի օպերատորը հնարավորություն է տալիս փոխել ծրագրի իրականայման ընթայքը՝ կախված որնէ պայմանիվ: |ԷԼՏ:|Տօ պայմանի օպերատոր է. Մպայմանիօպերատորիպարզագույն տեսքը հետնյալնճն

1/ (պայման) գործողություն:

Կլոր փակագծերի մեջ գրված պայմանը կարող է լինել կամայական տրամաբանականարտահայտություն:Եթե այն վերադարձնիՌաշ արժեք, ապա պայմանի օպերատորի մարմնի մեջ գրված գործողությունը կկատարվի, հակառակդեպքում այն բայ կթողճվի: Եթե պայմանի բավարարման դեպքում պետք է կատարվեն մեկից ավելի գործողություններ, ապա դրանք պետք է գրվեն ձնավոր փակագծերի մեջ. 47(պայման) (

գործողություն

գործողություն2: գործողությունԻ.

)

Հաճախ անհրաժեշտ է, որ որնէ պայմանի իրականանալու դեպքում ծրագիրըկատարի մի գործողություն (կամ գործողությունների մի խումբ),

իսկ չիրականանալու դեպքում՝ այլ գործողություն (կամ գործողությունների մեկ այլ խումբ): Այդ դեպքում օգտվում են 6156 (հակառակ դեպքում) բանալի-բառի. 7/՛(պայման) գործողություն.1:

«5-

գործողություն2:

կամ, գործողություններիխմբի դեպքում, չ7/(պայման)

գործողություն 11: գործողություն 12.

)

գործողություն17.

2:22

( Գործողություն21: գործողություն22:

գործողություն251:

)

1-6156պայմանի օպերատորիմարմիններիմեջ կարելի է օգտագործել բավականինբարդ օպերատորներ:Այս որնէ սահմանափակումներ չկան: Մ

դեպքում

Օրինակ,

յ (պայման Մ (պայման 2)

գործողություն 1,

«15Հ

4/ (պայման 3)

Գործողություն 2:

2:22

գործողություն3,

գործողություն4,

ՏՃԱՇհ

ընտրման օպերատոր

Հաճախ 1/ պայմանի օպերատորի կիրառումը կարող է բերել բավական մեծ թվով ներդրված պայմանների, ինչը կբարդացնիինչպես ծրագիրը գրելը, այլն հետագայում հասկանալը: Դրանից խուսափելու համար Շ-ՒԷ լեզվում օգտագործվում է ընտրմանՏաո՛շճհ օպերատորը: Այն թույլ է տալիս միաժամանակ ստուգել մի քանի պայման, որի արդյունքում ծրագիրի աշխատանքը դառնում է ավելի արդյունավետ: Տամօհ օպերատորի կառուցվածքըհետնյալն է. ՏՖամըշհ (արտահայտություն)

( «ճՏօ

արժեք1: գործողություն

ԵՒ6գ։, «զօ

արժեքշ : գործողություն2: ԵՒՇԳի,

«ճչտօ

արժեքի : գործողությունԻլ ԵՒ«գ։:

46յոսն

)

գործողություն0:

Կլոր փակագծերիմեջ գրված արտահայտության արժեքը համեմատվում է «գչ6 օպերատորների կողքին գրված արժեքների հետ ն, համընկնելու դեպքում, կատարվում է համապատասխան«256 օպերատորին վերաբերողգործողությունը: Գործողությունիվ հետո գրվում է ԵՒ օպերատորը, որը թույլ է տալիս դուրս գալ Տամմշհ օպերատորիմարմնից: Եթե 6գ56 օպերատորի արժեքներիկ ոչ մեկը չի համընկնում Տամօհ օպերատորի արտահայտության հետ, ապա իրականանում է 46/21 օպերատորիկողքին գրվածգործողությունը: Եթե 46/ռոլէօպերատորըբացակայում է, ապա սկսում է իրականանալ Տտամշհօպերատորինհաջորդող բլոկը:

լուծման օրինակներ Խնդիրների Օրինակ 4-1 Հետնյալ ծրագրով կարելի է ստուգել` արդյո՞քտրված երկնիշ թվի թվանշաններիարտադրյալը նս երկնիշ թիվ է: հ8ւոշ1ս4օ6 1ոԷ

հ»

ՀԼօՏԵԼՇՅո.

ոճնո()

( ՖՌռԵ Ա, Շ1ո

Ե:

Յ,

Ա:

»»

//0-ին վերագրվում է Ա-ի առաջինթվանշանը

Յ»ՋԱ/10: Վ3Ֆ10չ

Ե»

(Բ

օօսէ

Ե»» 10

Ե-ին վերագրվումէ Պ-ի երկրորդ թվանշանը ծն

Հ«

99)

ստուգվումէ Ւ-ի թվանշաններիարտադրյալի՝

երկնիշ թիվ լինելու պայմանը

ՀՀ

"76ռհուտի

Է1Մ

ՀՀ

Շոզ1չ

// պայմանիճիշտ լինելու դեպքում էկրանին //

արտածվումէ

"Յ/օւեուչի

ԱՄ Շ" տողը

.15Փ Շօսէ

"16ռհուտի

Էս

օհօ"

ՀՀ

»ոզ1:

պայմանի սխալ լինելու դեպքումէկրանին

արտածվում է "օղ

ես Շիշ" Լուտի

տողը

ԷՓԷսԷռ

)

ՀՀ

Օրիճակ 4-2 Հետնյալ ծրագիրըթույլ

է տալիս տրվածիրականթվի

համար հաշվել

փոփոխականիարժեքը, եթե

ՀԱԿ ՏոՏ:

ԷՄ-ԻՏոչ, եթեշ5

ֆւոօւսՎօ

ՀԼՇՏԵԼՇՅո.,

ֆւոօլսՎօ

Հոճէհ.հ»

1ոԵ

286,

Հ»

28.6)

Հ»

հ»

ոոնո()

( ԳօսԵ1օ

Հ,

օ1ո

շչ

»»

(չ

Մ:

2.5

»»

// ստուգվում է 2.5 Հ.» Տ 286 պայմանը Մ

քօս(չ,

»"

// //

Տոմ):

պայմանի ճիշտ լինելու դեպքում» փոփոխականին վերագրվումէ »' -- 5լո» արտահայտությանարժեքը

«156

12:

պայմանի սխալ լինելու դեպքում

//» փոփոխականինվերագրվում է օՉԱԷԵ

"Ս

ՀՀ

// ԷԳԷսբռ

ՀՀՄՀՀ

թիվը

6Բոձզ1լչ:

էկրանինարտածվումէ » փոփոխականիարժեքը

0չ

)

Օրինակ 4-3 Հետնյալ ծրագիրըթույլ է տալիս տրված իրական շ թվի համար հաշվել» փոփոխականի արժեքը, եթե

6օՏ25-Հ|» --2|,եթե «Հ »42՝Վոշ,

եթե -4Հ»«Հ4,

.Հ2պոյ

Փ.-

ֆւոշւս

հակառակդեպքում:

մօ ՀԼՇՏԵՐՇՅո. Վո Հոաէհ.հ»

ֆւոօնս

-4,

հ»

1ռոծ ոճնո()

( ԳօսԵ1օ

օո

»»

)չ

(չ« Ֆ

-4)

օօՏ(ա)

ստուգվում է

քՅԵՏ(«

Հ--4

պայմանը

2):

պայմանի ճիշտ լինելու դեպքում7 փոփոխականին

վերագրվում է

ի: 2|արտահայտությանարժեքը

օօՏ»-Հ

օ15Փ

(«2

»»

ճն

Հա

ստուգվումէ --4 Հ»

4պայմանը

1օ9(ո):

պայմանի ճիշտ լինելու դեպքում » փոփոխականին

// վերագրվում է

Լո»

արտահայտությանարժեքը

«156 '

էու)

// // Շօսէ ԷՓԷսԷո

ՀՀ

Տզոէ(չ)

քօս(տ1ո(ո),

2):

պայմանները չբավարարելու դեպքերում » փոփոխականին

վերագրվում է էք: --«/«:ՀԺ "7

ա"

ՀՀՄՀՀ

արտահայտությանարժեքը 28ո2»

6ոզ1:

0չ

)

Օրինակ 4-4 Հետնյալ ծրագիրը թույլ է տալիս էկրանին արտածել տարվա եղանակի անվանումը (ձմեռ, գարուն, ամառ, աշուն)՝ ներմուծելով այդ եղանակիկարգահամարը(1, 2, 3, 4): ՏմոօւսՎջՓ 1ոծ

ՀԼ1օՏԵԼՇՅո.

հ»

ոնո()

( 1ոԷ

էչ

Շօսէ

օո

ՏԿՆ

ՀՀ

"ԱՇՇոսՇազ

ՏիճԵեճէՌԽճ

օՄՅ

ԽՅքցձիճոմոց

"չ

էչ

»»

ԵՇհ(էչ)

(

օՅՏԳ

// 7)

ՇօսԵ

ՀՀ

դեպքում արտածվում է

"շր"

ՀՀ

ՕշուծՒ տողը

օոմ1չ

22127.

ՇՅՏՓ

ՇօԱԷ

//37» 2 դեպքում արտածվում է

ՀՀ

"ՇՃԷսո"

ՀՀ

"ճու"

Օգո

տողը

ճոմ1չ

ՀՀ

Ե-Ի:

օՅՏՑ

//7

Շօսէ

3 դեպքում արտածվում է 4ուՒ

տողը

6ճոձ1:

ՀՀ

Ե-ճԲՅԻ: ՇՏՃՏՓ

//7/

Շօսէ

ՀՀ

դեպքում արտածվումէ /չիսո

"ճտիսո"

ՀՀ

տողը

6ոճ1յչ

Ե-ՓՏԻ: Գօքաս1Ե Շօսէ

ՀՀ ՀՀ

222112

) ԷՓԷսԷո

)

0չ

լռելյայն դեպքը

"ՃՆՎք151 6ոձզ1չ

7ճցիճոձմ

ցօջսէջսո

Շհսոնւ"

Խնդիրներ 4-1.

Տրված են իրարից տարբեր երկու իրական թիվ: Էկրանին արտածեք այդ թվերիս մեծը:

4-2.

Տրված են իրարից տարբերերկու իրական թիվ: Էկրանինարտածեք այդ թվերի փոքրը:

4-3.

Տրված են իրարիյ տարբեր երկու ամբողջ թիվ: Հաշվեք այդ թվերի քանորդը: Եթե բաժանարարը զրո է, էկրանին արտածեք 84յգոգՒ0-) 2Ւօ

տողը:

4-4.

Տրված են երկու հեռավորություն՝մեկն արտահայտված կիլոմետրերով, մյուսը՝ մետրերով:Հաշվեք՝ այդ հեռավորությունների որն է ավելի մեծ:

4-5.

Տրված են երկու արագություն՝մեկն արտահայտված կմ/ժ-ով, մյուսը՝ մ/վ-ով: Ստուգեք՝ այդ արագությունների որն է ավելի փոքր:

4-6.

Տրված են շրջանի շառավիղը ն քառակուսու կողմը: Ստուգեք՝ այդ պատկերների որի մակերեսնէ ավելի մեծ:

4-7.

Տրված են երկու տարբեր մարմիններիզանգվածներն ու ծավալները: Ստուգեք՝ այդ մարմիններից որի խտությունն է ավելի փոքր (ենթադրվում է, որ մարմիններըտարբեր նյութերի են):

4-8. Տրված

են

Տրված

են

էլեկտրական շղթայի երկու` իրար հետ չմիավված հատվածների դիմադրությունները ն նրաճնյիլյ ամեն մեկի վրա լարման անկումները: Ստուգեք` շղթայի որ տեղամասովէ անյնում ավելի փոքր հոսանք:

4-9.

գ,

Ե,

(.»0)

ամբողջ թվերը: Հաշվեք ճ:՛ ԷեւՀՇ»-0

հավասարման իրական արմատները, եթե այդպիսիք կան, հակառակ դեպքում էկրանին արտածեք Սզսճ50ՒԱր»Շհսու 1ճեռո ճո գէ ոօՒ տողը: Հավասար արմատների դեպքը չդիտարկել: 4-10.

Ջրածնի ատոմում պրոտոնն ու էլեկտրոնը միմյաճյ ձգում են գրավիտասիոն ն էլեկտրականուժերով: Որոշեք՝ այդ ուժերիս որն է ավելի մեծ ն քանի անգամ (ու, 91-10-3'կգ, ու, կգ, Հ

6»

4-11.

167-10-

16-10-57Կլ,62Ճ67-10-:Նմ:/կգ՛, 9-105Նմո/Կլ7):

Տրված են օն ժաճարար է:

ամբողջթվերը:Ստուգեք՝արդյո՞քծ թիվը 4 թվի բա-

4-12.

Տրված է ամբողջթիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայն զույգ է:

4-13.

Տրված է բնական թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի վերջին թվանշանը 2 է:

4-14.

Տրված է երկնիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանները իրար հավասար են:

4-15.

Տրված է երկճիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի քառակուսին հավասար է նրա թվանշանների խորանարդների գումարի քառապատիկին:

4-16.

Տրված է երկնիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների գումարը երկնիշ թիվ է:

4-17.

Տրված երկնիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների գումարը 5-ի վրա բաժանվում է:

4-18.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թիվը աջիյ կարդալիս նույնն է:

4-19.

ձախից

Տրված է եռանիշ թիվ: Էկրաճին արտածեք այդ թվի երկրորդ ն երթվանշաններից փոքրը:

րորդ

4-20. 4-21.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի քառակուսին հավասար է նրա թվանշաններիխորանարդներիգումարին: Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների եռանիշ թիվ է:

արտադրյալը 4-22. 4-23.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների գումարը մեծ է տրված « թվից:

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների բաժանվում է տրված ծ բնականթվի վրա:

արտադրյալը 4-24.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանները իրար հավասաը են:

4-25.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝արդյո՞քայդ թվի թվանշաններից գոնե երկուսն իրար հավասարեն:

4-26.

Տրված է քառանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թիվը երջանիկ է (քառանիշ թիվը կոչվում է երջանիկ, եթե իր առաջին 2 թվանշանների գումարըհավասար է վերջին 2 թվանշաններիգումարին):

4-27.

Տրված է քառանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների բաժանվում է տրված օ ամբողջ թվի վրա:

արտադրյալը

4-28.

Հայտնի է թիրախիշ կոռրդինատըն թնդանոթիարկի սկզբնակաճ անկյան տակ Խօ արագությունը: Ստուգեք` արդյո՞քտրված ւց կրակելիս արկը կհարվածի թիրախին:

4-29.

Տրված է մեխանիկական տատանումների հաճախությունը: Ստուգեք` արդյո՞քմարդուականջնայն ընկալում է ռրպես ձայն:

4-30.

Խաչմերուկի լուսակիրը աշխատում է հետնյալ կերպ. յուրաքանչյուր ժամի սկսած՝ երեք րոպե վառվում է կանաչ լույսը, ապա երկու րոպե՝ կարմիրը, այնուհետն երեք րոպե դարձյալ կանաչը ն այդպես շարունակ: Տրված է իրական թիվը, որն արտահայտում է հերթական ժամից անյած ժամանակը՝ րոպեներով: Որոշեք՝ այդ պահին լուսակիրի որ լույսն է վառվում:

4-31.

Ստուգեք`արդյո՞ք տրված թիվը պատկանում է |-3: 8) միջակայքին:

4-32.

Տրված է իրական չ թիվը: Հաշվեք, փոփոխականիարժեքը, եթե

7 չեթե-3

124,

ՀՀ

0,հակառակ դեպքում: 4-33.

Տրված

իրական 2 թիվը:Հաշվեք» փոփոխականիարժեքը, եթե

| պոչ,եթջեն2Հ»Տ

09,

1,հակառակդեպքում:

4-34.

Հաշվեք տրված Ք շառավղով ն թ ծավալային խտությամբ հավասարաչափլիյպքավորվածգնդիստեղծած էլեկտրական դաշտի Ք լարվածության մեծությունըհետնյալ բանաձնով.

Հճթուեթե ՒՀԻ,

ԽՈ)» Օ

4ոք-թ1

թ'

որտեղ գնդիկենտրոճիյ եղած Ւ հեռավորությունը մուտքագրվում է ստեղնաշարից: Ռրպես Ճ թվի մոտավոր արժեք օգտագործեք քէ-3. 14 հաստատունը: 4-35.

Հաշվեք տրված Ք շառավղով ն ք ծավալային խտությամբ հավասարաչափ լիյսքավորված անվերջ գլաճի ստեղծած էլեկտրական դաշտի Ք լարվածության մեծությունը հետնյալ բանաձնով.

Ք,

2ոքՒ,եթեՃ

Խ()(7

ի, շորշք1.,եթե Ւ»

որտեղ գլանի առանցքի եղած Ւ հեռավորությունըմուտքագրվումէ ստեղնաշարից: Որպես դ թվի մոտավոր արժեք օգտագործեք թւ-3. 14 հաստատունը: 4-36.

Հաշվեք տրված 8 շառավղով ն

մակերնութայինխտությամբ հավասարաչափ լիցքավորված գնդային մակերնույթի ստեղծած էլեկտրական դաշտի Ք լարվածության մեծությունը հետնյալ բանաձնով. Բ(Դ)աք

Է,

0,եթե

ՒՀ

4ռի՞օ

ՒՀի, -1,եթե Ւ

որտեղ գնդի կենտրոնի եղած Ւ հեռավորությունըմուտքագրվումէ ստեղնաշարից: Որպես տ թվի մոտավոր արժեք օգտագործեք ք1-3. 14 հաստատունը: 4-37.

Հաշվեք տրված 8 շառավղով ն Ժ մակերնութայինխտությամբհավասարաչափ լիցքավորված անվերջ գլանային մակերնույթի ստեղծած էլեկտրական դաշտի Ք լարվածության մեծությունը հետնյալ բանաձնով. 0,եթե Ե(Ր)Ծ

ՒՀ

4ռիօ Ւ

Էհ,

եթեՒՀԻ,

որտեղ գլանի առանքիպ եղած Ւ հեռավորությունըմուտքագրվումէ ստեղնաշարից: Որպես 7 թվի մռտավոր արժեք օգտագործեք թւ-3. 14հաստատունը: 4-38.

Տրված »ՀՖՀ

4-39.

Տրված 5ՃՀ)ջ»

4-40.

են », » ն

պայմանը: են », » ն

իրական թվերը: Ստուգեք՝ տեղի ունի՞արդյոք

պայմանը:

ամբողջ թվերը: Ստուգեք՝ տեղի ունի՞ արդյոք

Ստուգեք՝ արդյո՞քտրված

սարասրուն է:

գ, Ե ն

կողմերով եռանկյունը հավա-

4-41.

Ստուգեք՝ արդյո՞քտրված ճ, Ե ն - երկարությունունեյող հատվածներով հնարավոր է եռանկյուն կառույել (տրված ճ, Են երկարություն ունեյող հատվածներով եռանկյուն հնարավոր է կառուսել, եթե գՀ (Հօ) նԵՀ(օՀօ), կամ եթե կողմերից ամենամեծը փոքր է մյուս երկուսի գումարիվ):

4-42.

Տարին կոչվում է ճահանջ, եթե բաժանվում է 4-ի: Եթե տարին բաժանվում է 100-ի, բայց չի բաժանվում 400-ի, ապա տարին նահանջ չէ: Ստուգեք՝ արդյո՞քտրված տարին նահանջ է:

4-43.

Էկրանին արտածեք տրված եռանիշ թվի թվանշաններիյ գույնը:

4-44.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի մեջ 5 թվանշանը պարունակվում է:

4-45.

Տրված է եռանիշ թիվ: Ստուգեք՝արդյո՞քայդ թվիմեջ տրված զ կամ Ե թվանշանները պարունակվում են:

4-46.

Տրված է քառանիշթիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի մեջ 5, թվանշաններըպարունակվում են:

4-47.

Տրված է քառանիշ թիվ: Ստուգեք՝արդյո՞ք այդ թիվը աջի կարդալիսնույնն է:

ձախի

4-48.

մեծա-

կամ 9

Տրված է քառանիշ թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի մեջ երեք միանթվանշաններ պարունակվում են:

ման 4-49.

Տրված է քառանիշ թիվ: Ստուգեք` արդյո՞քայդ թվի մեջ բոլոր թվանշաններըտարբերվումեն:

4-50.

Էկրանին արտածեքայն քառանիշ թիվը, որը 14-ով բազմապատկելիս դառնում է բնական թվի քառակուսի:

4-51.

Տրված է հնգանիշ թիվ: Ստուգեք՝արդյո՞քայդ թիվըաջիս ն ձախիս կարդալիս նույնն է:

4-52.

Առանց օգտվելու ՇտԷ-ի ստանդարտ գրադարանի մաթեմատիկական ֆունկյիաներիլյ, էկրանին արտածեք տրված իրական թվի բայարձակ արժեքը:

4-53.

Տրված են գ ն ծ թվերը: Էկրանին արտածեք « թվի կրկնապատիկը, եթե այն մեծ է Ե թվի բացարձակ արժեքից:

4-54.

Տրված

են

ն Ե բնական թվերը: ծ

թիվը բաժանեք2-ի, եթե ՄԵ

գ:

4-55.

Տրված են երեք ամբողջ թիվ: Այդ երեքի էկրանին արտածեք4-ի վրա բաժանվողթվերը: երեք ամբողջ թիվ: Էկրանին արտածեք դրականները:

4-56. Տրված են

այդ

թվերիս

4-57.

Տրված են երեք իրական թիվ: Այդ երեքիս էկրանին արտածեք (-23։ 104) միջակայքինպատկանողթվերը:

4-58.

Տրված ճակը:

4-59.

Տրված է ապրանքիգինը: Եթե այն մեծ է 1000-իս,հաշվեք 20972զեղչ, իսկ եթե փոքր է 1000-ի, բայս մեծ է 500-իյ, հաշվեք 1092 զեղչ:

4-60.

Էկրանին արտածեքտրված երեք իրական թվերից ամենամեծն ամենափոքրը:

4-61.

Էկրանին արտածեք տրված երեք իրական թվերից ամենամեծի փոքր ն ամենափոքրիսմեծ թիվը:

4-62.

Էկրանին արտածեք այն թիվը, որը կստացվի տրված եռանիշ թվի թվանշանները աճման կարգով դասավորելիս:

4-63.

Հաշվեք տրված երեք իրական թվերի երկու ամենամեծերիգու-

են չորս

ամբողջ թիվ: Հաշվեք

այդ

թվերից զույգերի

քա-

ու

մարը:

4-64. Տրված են գ, Ե,

(.»«0) ամբողջ թվերը: Հաշվեք գ»

Ժեւ-ԻՇ»0

հավասարմանիրական արմատները,եթե այդպիսիք կան, հակաՇիսու Ռգիճո գՒուգ1ռակ դեպքում էկրաճին արտածեք 1/1450504Ւնո) ո6ՒԷ: Դիտարկեքնան հավասար արմատներիդեպքը: '

4-65.

Տրված

եթե

իրական թվի համար հաշվեք » փոփոխականի արժեքը,

լաբ, եթե«Հ0, 4-2:

եթե Հ-Ճ-, 1-Ի»

շ»

«լ0: 1,

հակառակ դեպքում: Թ-»| 14» չ

4-66.

Տրված

եթե

իրական թվի համար հաշվեք » փոփոխականիարժեքը,

Իր", եթե

»Հ

1-2

իո,

եթե » «լ0: 1,

1-27

2:|/05- Ջո չ|, հակառակ դեպքում: 4-67.

Տրված եթե

2»

իրականթվի համար հաշվեք » փոփոխականիարժեքը,

-Հ-թա--»-յ

Հ1Ի»ՀԻ»2

եթե չ

-1,

»421Ո01Հ»1),եթե » «(-1: 0), 7-62"

Տո

4-68.

Տրված եթե

հակառակ դեպքում:

իրական թվի համար հաշվեք , փոփոխականիարժեքը,

ՄԻչ| 14»

եթե »Հ -1,

տՈՎոԻՐ Ե»,

եթե » «Լ-1: 0),

«44:

ԱՎԻ-»)35, հակառակ դեպքում: 4-69.

Տրված » իրական թվի համարհաշվեք» փոփոխականիարժեքը, եթե Տլո

«Հվ» 143չ|, -

5474-4605, շ 4-70.

եթե »Հ -3,

եթե շ Հլ-3: 3),

-3-իչ ԻՏօօ5

հակառակ դեպքում:

Երկու համակենտրոն,տրված հլ ն Քչ (Ճլ ՀՔ.) շառավիղներով գնդային մակերնույթների միջն լիցքը բաշխված է ք Կ /ո՛օրեն-

քով: Հաշվեք այդ համակարգիստեղծած Ք դաշտի լարվածության մեծությունը հետնյալ բանաձնով. 0, եթե՛ՀՔլ,

Ե()»-

զբ ,եթեճ զ--,եթե՛»8շչ,

ՀՀե.,

որտեղ գնդի կենտրոնից եղած ՛Ւ հեռավորությունը մուտքագրվումէ ստեղնաշարիվ: 4-71.

Որոշեք, թե տրված սց արագությամբ վեր նետված քարը քանի անգամ կգտնվի տրված հ բարձրությանվրա:

4-72.

Տրված են զ, Ե, ՇՀդրականիրականթվերը: Եթե գոյություն ունի գ, Ե, 6 կողմերով եռանկյուն, ստուգեք՝ արդյո՞քայն ուղղանկյուն եռան-

կյուն է: 4-73.

Տրված են զ, Ե, ՇՀդրականիրականթվերը: Եթե գոյություն ունի գ, Ե, 6 կողմերով եռանկյուն, որոշեք նրա տիպը (ուղղանկյուն, սուրանկյուն կամ բութանկյուն):

4-74. Տրված են զ, Ե, ՇՀդրականիրականթվերը:Եթե գոյություն ունի գ, Ե, 6

կողմերով եռանկյուն, որոշեք նրա տիպը (ուղղանկյուն, սուրանկյուն կամ բութանկյուն) ն առանձնահատկությունը(հավասարակողմ, հավասարասրուն,տարբերկողմերով):

4-75.

Տրվածէ ո (1 Հ ո Հ 1188) բնական թիվը, որը ներկայանում է մարդու տարիքն` արտահայտված ամիսներով: Էկրանին արտածեք մարդու տարիքն՝ արտահայտված տարիներով ն ամիսներով (օրինակ, 21 տարի 10 ամիս կամ 46 տարի 2 ամիս):

4-76.

Տրված

մարդու ծննդյան տարին, ամիսը ն օրը, ինչպես նան այսօրվա տարին, ամիսն ու օրը: Հաշվեք մարդու տարիքը (լրիվ տարիները):

4-77.

Խաչմերուկի լուսակիրը աշխատում է հետնյալ կերպ. յուրաքանչյուր ժամի սկսած՝ երեք րոպե վառվում է կանաչ լույսը, հետո մեկ րոպե՝ դեղինը, ապա երկու րոպե՝ կարմիրը,այնուհետն երեք րոպե դարձյալ կանաչը ն այդպես շարունակ: Տրված է իրական 1 թիվը,

են

)

նշանակումէ հերթական ժամից անյած ժամանակը՝ րոպեներով:Հաշվեք, թե այդ պահին լուսակիրի որ լույսն է վառվում:

որը

4-78.

Տրված է 4 (1 Հ 4Հ365) ամբողջ թիվը: Հաշվեք՝ տարվա 4-րդ օրը ինչպիսին է (շաբաթ, կիրակի, թե աշխատանքային), եթե տվյալ տարվա հունվարի 1-ը երկուշաբթի է:

Ընտրման օպերատոր 4-79.

Ներմուծեք շաբաթվա օրվա կարգահամարը(1, 2, 7) ն էկրանին կիարտածեք այդ օրվա անվանումը (երկուշաբթի,երեքշաբթի, րակի):

4-80.

Ներմուծեք ամսվա կարգահամարը (1, 2, 12) ն էկրաճին արտածեք այդ ամսվա անունը (հունվար, փետրվար, դեկտեմբեր):

4-81.

էկրաճին արտաՆերմուծեք ամսվա կարգահամարը(1, 2, ծեք այդ ամսվան համապատասխանտարվաեղանակը:

4-82.

Ներմուծեք ամսվա կարգահամարը(1, 2, 12) ն էկրաճին արտածեք այղ ամսվա օրերի քանակը՝ենթադրելով, որ տարին նահանջ չէ:

4-83.

Տրված է Ի բնական թիվը:Ներմուծեք ամսվա կարգահամարը(1, 2, 12) ն էկրանին արտածեք 8 թվականի համապատասխանամսվա օրերի քանակը՝հաշվի առնելով, որ տարին կարողէ լինել նան ճահանջ:

12) ն

.»ջ

4-84.

Տրված է քաղաքի կոդը ն այդ քաղաքի հետ հեռախոսային խոսակՍության րոպեների թիվը: Էկրաճին արտածեք կոդին համապատասխան քաղաքի անվաճումը ն հեռախոսային խոսակսության արժեքը: Ստորն քերված են մի քանի քաղաքների կոդերը ն այդ քաղաքներիհետ խոսակսությանմեկ րոպեի արժեքները.

Խար Լոս

Անջելես |

Լոնդոն

կոդը

44207

րռպեավճարը

Փարիզ

Մոսկվա

Պեկին

Ծրագրի իրականասմանընթաքում էկրանըպետք է ունենա հետն)ալ տեսքը (օգտագործողիկողմից ներմուծված տվյալները գրված են թավ տառատեսակով). Ներմուծեք անհրաժեշտ տվյալները.

Քաղաքի կոդը -»

Խռոսակկությանտնողությունը(րոպե) -» Քաղաքը -» Փարիզ Րոպեավճարը -»

Խոսակսության արժեքը-» 4-85.

Տրված է օրվա ամսաթիվը:Հաշվեք համապատասխանշաբաթվա օրը՝ օգտվելով հետնյալ բանաձնիվ.

(ի

ՈԱ38- ը)

«Հիլլ

Հ4

դող

-2թ՝-

որտեղ 4-ն ամսաթիվնէ, 8-ն՝`ամսվահամարը՝մարտ ամսի սկսած (մարտ 1, ապրիլ 2, փետրված 12), Շ-ն՝ հարյուրամյակին համապատասխանտարիներիթիվը, Ծ-ն՝ հարյուրամյակների թիվը: Քառակուսի փակագծերը նշանակում են, որ պետք է վերցնել դրան մեջ գրվածարտահայտություններիամբողջ մասը: Հաշված բաճաձնովորոշվում է շաբաթվա օրը (0 կիրակի, 1 երկուշաբթի, 6 շաբաթ): --

»»չ

թվականիսկզբիս անսել է Մ ամիսն2 օր: Տրված է թիվը: Էկրաճին արտածեք այդ օրվան համապատասխանամիսը(հունվար, փետրվար, ...):

4-86. 2000

4-87.

Տրված են 4, 8 ն Շ բնական թվերը, որոնք բնութագրում են օրվա ամսաթիվը ն ներկայացնում են համապատասխանաբարտարին, ամիսը ն օրը: Էկրանին արտածեք տրված ամսաթվինախորդ օրվա ամսաթիվը՝ենթադրելով, որ տարին նահանջ չէ:

4-88.

Տրված են 4, 8 ն Շ բնական թվերը, ռրոնք բնութագրումեն օրվա ամսաթիվը ն ներկայայնում են համապատասխանաբարտարին, ամիսը ն օրը: Էկրանին արտածեք տրված ամսաթվիհաջորդ օրվա ամսաթիվը՝ենթադրելով, որ տարին նահանջ չէ:

4-89.

Տրված են 4, 8 ն Շ բնական թվերը, որոնք բնութագրումեն օրվա տարին, ամսաթիվըն ներկայայնում են համապատասխանաբար

ամիսը ն օրը: Էկրանինարտածեք տրված ամսաթվինախորդ օրվա ամսաթիվը՝հաշվի առնելով, որ տարին կարող է ճահանջ լինել: 4-90.

Տրված են 4, 8 ն Շ բնական թվերը, որոնք բնութագրումեն օրվա ամսաթիվը ն ճերկայայնում ենճ համապատասխանաբարտարին,

ամիսը ն օրը: Էկրանին արտածեք տրված ամսաթվի հաջորդ օրվա ամսաթիվը՝հաշվի առնելով, որ տարին կարող է ճահանջ լինել: 4-91.

Հին ճապոնական օրասույսում ընդունված էր 12-ամյա ենթայիկլերիյ բաղկայած 60-ամյա ցիկլ: Ենթացիկլերը կոչվում էին գույների աճուններով՝ կաճաչ, կարմիր, դեղին, սպիտակ ն սն: Ամեն ենթացիկլում տարիճերը կոչվում էին կենդանիների անուններով՝ առնետ, կով, վագր, նապաստակ, վիշապ, օձ, ձի, ոչխար, կապիկ, հավ, շուն ն խոզ: Օրինակ, 1984 թվականըհերթականսիկլի սկիզբն է ն կոչվում է կանաչ առնետի տարի: Տրված է ԽՄ բնական թիվը, որը ներկայանում է մեր դարաշրջանի տարեթիվ(օրինակ, 1992): Էկրանին արտածեք այդ տարեթվի անվանումը հին ճապոնականօրակույվում:

ԳԼՈՒԽ

ՑԻԿԼԻ

ՕՊԵՐԱՏՈՐՆԵՐ

Մի շարք խնդիրներլուծելիս անհրաժեշտ է լինում միննույն գործողությունըկատարել մեկիցավելի անգամ: Գործնականում դա իրականանում է ցիկլերի միջոյով: Խոյ

ցիկլի օպերատոր

ահ

յսիկլի օպերատորը թույլ է տալիս գործողություններիհաջորդականությունը կատարել այնքան ժամանակ, քանի դեռ Սյիկլի իրականացմանպայմանը ճիշտ է: ահ օպերատորիտեսքըհետնյալն է. (պայման) ( գործողություններ,

ահմշ-

Ցիկլի իրականայման պայմանը կարող է լինել կամայական բարդության տրամաբանականարտահայտություն:

ժօ...հօ

ցիկլի օպերատոր

ահվօ

օպերատորը օգտագործելիս հնարավոր են դեպքեր, երբ սիկլի մարմնում գրված հրամաններըերբեք չեն իրականանում: Քանի որ ցիկլի իրականացմանպայմանը ստուգվում է յիկլի յուրաքանչյուր իտերասիայիս առաջ, ապա պայմանը չբավարարելու դեպքում յիկլը կշրջաճսվի: գօ...աիյօ Սիկլի օպերատորը հնարավորությունէ տալիս պայմանը ստուգել սիկլի ամեն իտերացիայի իրականասումիվհետո: Դա ապահովում է սիկլի մարմնում գրված հրամանների առնվազն մեկ իրականակումը: 4օ0...ահլշ- օպերատորիընդհանուր տեսքը հետնյալն է. գօ( )

գործողություններ:

ահ

(պայման):

ցիկլի օպերատոր

)Թ- ցիկլի օպերատորըթույլ է տալիս միավորել յիկլի աշխատանքի համար անհրաժեշտերեք հրամանները՝ » ցսկզբնարժեքավորումը`ցիկլի փոփոխականին սկզբնական արժեքիվերագրումը, » պայմանը յուրաքանչյուր իտերայիայի ժամանակ ցիկլի իրականացմանպայմանի ղեկավարումը, » փոփոխություն` ամեն մի իտերայսիայի ժամանակ սիկլի փոփոխականիարժեքի փոփոխությունը: յ)ԹՒօպերատորի ընդհանուր տեսքը հետնյալն է. Թ: (սկզբնարժեքավորում: պայման: փոփոխություն)( գործողություններ, )

Կլոր փակագծերի մեջ գրված արտահայտություններն իրարից բաժանվում են կետ-ստորակետներով: 76Ւօպերատորը թույլ է տալիս միաժամանակսկզբնարժեքավորել մի թանի փոփոխական, ստուգել մի քանի պայման կամ հաջորդաբար կատարել սիկլի հաշվիչների մի քանի փոփոխություն: Այս գործողությունճերը գրվում են իրար կողքի ն իրարիցբաժանվում են ստորակետով: Օրինակ, (10,

օբ

օօսԷ

«0: ՀՀ

ՀՀ

6ոմ1

ՀՀ

3ՀՀ)

14Հ,

1ՀՅչ

ՀՀ

Ցոմ1չ

)6- օպերատորի պարամետրերի յուրաքանչյուրը կարող է չգրվել: Այդպիսի պարամետրը կոչվում է զրոյական: Զրոյական պարամետրը մյուս պարամետրերիցանջատվում է կետ-ստորակետով: Օրինակ, 41-0չ Տօ

1Հ5չ

)

14Հ:

Խնդիրների լուծման օրինակներ Օրինակ 5-1 Հետնյալ ծրագիրըթույլ թվերիգումարը ն քանակը: փւոօնսձօ 1ոէ

է տալիս հաշվել

1-իս 200՝3-ի վրաբաժանվող

հ»

ՀԼՇՏԵԼՇՅո,

ոմո()

( 1ռոԵ ԱՎ

ՇօոՏե

1ո0Է 1,

Տ,

200:

»-

Իչ

Տ»-0չ /-0չ /1

ւ-«1չ ե11օ

1ք

Հ»

ցիկլի փոփոխականիսկզբճարժեքավորում Գ)

ցիկլի կազմակերպում

(ցիկլը կաշխատի,քանի դեռ : Հ

(1 3» //

(

պայմանըճիշտ է)

վիկլի յուրաջանչյուր իտերայիայի ժամանակստուգվում են

// 3-ի վրա բաժանվող Տ

(

1-ից 200 թվերը

՝Հա1չ

ԽՀՀ,

) )

144:

Շօսէ Շօսե

ՀՀ

"Տա"

ՀՀ

"Խ՛-

ցիկլի փոփոխականիփոփոխություն ճոմյչ

ՀՀՏՀՀ "

ՀՀ

ցիկլիկ դուրս

գալույ

// ստացվածՏ ն 4/( ԷՓէՌԷռ

ճՇոց1չ

ԷՐ ՀՀ

հետո

էկրանինարտածվումեն

փոփոխականներիարժեքները

0չ

)

Օրինակ 5-2 Հետնյալ ծրագիրըթույլ է տալիս շ օ(-48: 3.6) միջակայքում 4» քայլով էկրանինարտածել) «3:72 արտահայտությանարժեքները. հ»

ֆ1ոօնսՎ6

ՀԼՇՏԵԷ-ՇՅո.

փւոօւսՎո

Հոմէհ.հ»

եոօնսմօ

ՀԼօոճուք.հ»

Նոէ

ոճնոլ()

( ԳօսԵ1Փ :

Վօ

7չ

-4.8չ

// գօ...ախօ

(

«-

քօա(3, //

32: Հ

ցիկլի կազմակերպում

2):

իտերալիայի ժամանակ //» փոփոխականին վերագրվումէ 3-2 արժեքը

ՇօսԵ

դիկլի ամեն

ՏՇէքոճՇ151օո(1)

ՀՀ

// տես ՇօսԵ ՇօսԷ իա

ՀՀ

Հ-.«Հ"

"ոչ

ՀՀՄ7

ՀՀ

ճոզյչ

/վիկլի փոփոխականիփոփոխություն

) սեւ1օ

(շ

3.17):

// յուրաքանչյուր

// ստուգվում է ԷՓԷսԷռ

(10Տ::81264)չ

1-ինհավելվածը

ՀՀ

0.2չ

տՇեւօտք18ցՏ

ՀՀ

իտերայիայիյ Հ

3.7

պայմանը

0չ

)

հետո

Օրինակ 5-3 Հետնյալ ծրագիրըթույլ Տո

ՎՏլո 2»...

Տո

տալիս տրված ո բնականթվիհամար հաշվել գումարը.

ոչ

ւոօ1սզօ

ՀԼ1ՉՏԵԷԼՇՅո.հ»

ոօԼսմՓ

Հոճէհ.

հ»

ՃոԷԵ ոճնո()

( 1ոԷ

ՇօոՏե

ԳօսԵ1Լօ

10:

Տ:

1ռԷ

24,

«2: // Տ

Տ-0չ

քօ25 (1

Հ»

ոչ

փոփոխականիսկզբնարժեքավորում 14)

///ԹԷցիկլի օպերատորիկազմակերպում Տ

Տն1ո(1

:Հ

չ)չ

// ջանի դեռ յիկլի իրակաճայման 1 Հ ոպայմանը ճիշտ է, // Տ

"Տ

ՇօՕսԷէ ՀՀ

// ԷՑէսէռ

փոփոխականիարժեքն ավելանում է

"./ՀՀՏՀՀ

Տւո թ.-ով

Բոմ1յչ

էկրանինարտածվումէ

0չ

)

Տ գումարի արժեքը

Օրինակ5-4

Հետնյալ ծրագիրըթույլ

է տալիս էկրանին արտածել հետնյալ աղյու-

սակը. Ց

փՓ

.«

Փօ

ՓՓ

ֆւոօ1ս4օ 1ռԷ

հ»

ՀԼօՏԷԼ6Յո.

ոճնո()

( 1ոԷ

օՇօոՏե

«3,

ո«5չ

հայտարարվումեն

որոնք ներկայանում

հաստատունները,

ոդ

են

համապատասխանաբար

// աղյուսակի տողերի ն սյուների թիվը Նոծ

3չ

// քօ-

(1 քո

հայտարարվումեն 1:

()

Հ»

ոչ

14Հ)

նյ ցիկլի փոփոխականները (

տողերի Սիկլը «

) Հ-ոչ

34Հ)

// յուրաքանչյուր տողի սյուների ՇօսԷ

ՀՀ

'»'չ

յիկլը

// յուրաքանչյուր սյունում տպվումէ Շօսէ

ՀՀ

6ոմ1:

ծրագիրնանպնումէ հաջորդ տող

) ԷօԵսչ-ռ

0չ

)

սիմվոլը

Խնդիրներ Օգտագործելով ցիկլի որնէ օպերատոր՝լուծեք հետնյալ խնդիրները: 5-1. 45

թիվը 20 անգամ արտածեք էկրանին հետնյալ տեսքով.

5-2.

Ձեր անուն-ազգանունը15անգամիրար տակ արտածեքէկրանին:

Տ-3.

Սյան տեսքով էկրանին արտածեք 10-ից 50 ամբողջ թվերը:

5-4.

Տրված է ո բնական թիվը: Սյան տեսքովէկրանին արտածեք 20-ից մինչն ռ ամբողջ թվերի քառակուսիները:

Տ-5.

Տրված է ող ամբողջ թիվը:Սյան տեսքով էկրանինարտածեքդ-ից 50 ամբողջ թվերի 5 աստիճանները:

Տ-6.

Տրվածեն ոն տածեք ու-իյ

Տ-7.

ամբողջ թվերը (ո

ո): Սյան տեսքով էկրանինար-

Գտեք օրինաչափությունըն էկրաճին արտածեք հետնյալ աղյուսակը.

Տ-8.

ամբողջ թվերի քառակուսիները: ոռ

Գտեք օրինաչափությունը ն թվերն էկրանին արտածեք հետնյալ տեսքով.

ա)

Գ)

բ)

դ)

արժե 120 դրամ: Էկրանինարտածեք2, 3, գներիաղյուսակը:

5-9. Տետրն

տետրի

5-10.

Էկրանինարտածեք 2-ի՝ 1-ից 10 աստիճաններիաղյուսակը:

5-11.

Առանյ պայմանի օպերատոր օգտագործելուէկրանին արտածեք 1-ից 10 կենտ թվերիքառակուսիներիաղյուսակը:

5-12.

20 կիլոգրամզանգվածներին դրանց Էկրանին արտածեք 1, 2, համապատասխան`գրամներով արտահայտված զանգվածների

աղյուսակը: 5-13.

Էկրանինարտածեք 10, 12, 50 դյույմ երկարություններին դրանց համապատասխան` սանտիմետրով արտահայտված երկարությունների աղյուսակը (1 դյույմ 25.4 մմ):

Տ-14.

Տրված է ԱՄՆ դոլարի կուրսի արժեքը ՀՀ դրամով: Էկրանին արտածեք 1, 2, ..., 100 դոլար-դրամ փոխարժեքիաղյուսակը:

5-15.

խատությունըհ բարձրությունից կախված` նվազում է հց --8000 մ: Էկրանին Ք»թցօ"" օրենքով, որտեղ թց Լ29 կգ/մ5,

Օդի

»-

արտածեք խտության ն բարձրության կախվածությանաղյուսակը 100մ քայլով: 0-իՍ 1000 մ արժեքներիհամար՝ ձհ --

5-16.

Էկրանին արտածեք 6 թվի բազմապատկման աղյուսակը հետնյալ տեսքով. 1256Հ6 226-12

9256»-54 5-17.

Էկրանին արտածեք4 թվի բազմապատկմանաղյուսակը հետնյալ տեսքով. 421»4 422Հ-8

429Հ36

5-18.

Էկրանինարտածեքտրված ո բնականթվի բազմապատկմանաղ-

յուսակը:

5-19. Գտեք օրինաչափությունը ն սյան տեսքով Տ1ո 4, Տ1ո 6, ..., Տւո 30 թվերիարժեքները:

էկրանին արտածեք

օրինաչափությունը ն սյան տեսքով էկրանին արտածեք ՇօՏ 12 թվերիարժեքները: օօՏ11, օօՏ02,

5-20. Գտեք

օրինաչափությունը ն սյան տեսքով էկրանին արտածենք Վ02,..., ՎԳ9 թվերի արժեքները:

5-21. Գտեք

41,

5-22. Գտեք

օրինաչափությունը ն սյան տեսքով էկրանին արտածեք 3.3, 6.9 թվերը:

3.5, 3.7,

5-23. Գտեք

օրինաչափությունըն սյան տեսքովէկրանինարտածեք2.4,

2.8, 3.2,

8.4

թվերը:

5-24.

2) միջակայքում Ճ».»0Ս5 քայլով էկրաճին արտածեք »»--24»7 Ի5» -3 արտահայտությանարժեքները:

Տ-25.:

Հ|2:30| միջակայքում Ճ»-1 քայլով էկրանին արտածեք «Տ5է-2 »»2Ի արտահայտությանարժեքները,որտեղ ք» » --2:

5-26.

ՀԼ24: 7.6) միջակայքում /,--Ա2 քայլով էկրանին արտածեք »-Փ0»չԻ»՞) արտահայտությանարժեքները:

6-2:

օԼ-38: 54) միջակայքում 4-03 քայլով էկրանին արտածեք 2": արտահայտությանարժեքները:

5-27.

5-28.

Հաշվեք 1-ից 10 ամբողջ թվերիգումարը:

Տ-29.

Հաշվեք 100-իյ

ամբողջ թվերի արտադրյալը:

են գն Ե ամբողջ թվերը (4 Հ

Ե): Հաշվեք գ-ից Ե ամբողջ թվերի

Տ-30.

Տրված գումարը:

5-31.

Հաշվեք 1-ից 800 ամբողջթվերի միջին թվաբանականը:

Տ-32.

Տրված են գ ն Ե ամբողջթվերը(6 Հ Ե): Հաշվեք օ-իյ միջինթվաբանականը:

5-33.

Հաշվեք 8-իս 120 ամբողջթվերիքառակուսիներիգումարը:

Տ-34.

Տրված է գ ամբողջթիվը(Հ Հ 50): Հաշվեք4-իյ րանարդներիգումարը:

5-35.

Տրված են » ն բնական թվերը: Հաշվեք դրանց արտադրյալը՝օգտագործելով միայն գումարման գործողությունը:

Ե ամբողջթվերի

ամբողջթվերիխո-

բնական թվերը: Հաշվեք »-ի » աստիճանը՝օգտագործելով միայն բազմապատկմանգործողությունը:

5-36. Տրված են 5-37.

Տրված է

ն »

բնականթիվը: Հաշվեք հետնյալ գումարները.

1)2-...-Օո)՞,

ա) ո «(դ`

1.1... 2 3

բ) 5-38.

Հաշվեք հետնյալ գումարները. ա)

-Վ-ՀՎ--ՎՀ..Հփ--

1Ի--Հ--Վ..Է--:

բ) 5-39.

Իր

Տրված ո բնական թվի ն կամայական տրված չ իրականթվի համար հաշվեք հետնյալ գումարները. ա)

) 1--Ի--.«ԸԽ""Շ9

յ) ւգ:

Գ) դ) ե)

ՇՕՏ:»

ՎԼ

25Հ...

3՛

2-1

յ».

1/(25-1

311.1

օ05(2ո1)» շու"

Շ0Տ532

2.1 6-ո(«Ֆ

ՕՀ

ՏոՅ»Հ2)

27.2

5.2

Ջո

(417 (ո45):1ո(.21) ո

3). ր

414620. ո՛

112241

«2ոՉ3

(ոՀ

Տո

ոՀ1

( )

2ո`

Հ4)

2ո-Հ1

5-1

7.12 4-1)

3-1

ը)

գի

տոլ Հ3)ր Ե

/..2

1-ո 2ո

Դ2ո2

թ) 5-40.

5-41.

Չ...Է

4վշի աֆի

Տրված 2.

4" Վվչլ""2

արժեքիդեպքումհաշվեք հետնյալ գումարները.

չո

ա)

.ՓՇ-պ 2Ի5-ԻՃ--.

բ)

1-27Վ3»:3

Օգտվելով ո՞

»-

Հ...փ--

1«3-...Հ(շռ-1)

բանաձնիյ` հաշվեք տրված

բնական թվի քառակուսին: 5-42.

Օգտվելով նախորդ խնդրում ներկայացպված բանաձնիվ` հաշվեք 12«27 Գ... 107 արտահայտությանարժեքը:

5-43.

Օգտվելով Ռո/Հ 1.2....(դ-3)-ո բնական թվի ֆակտորիալը:

5-44.

Հաշվեք 1 ԷԷ2Ի-...--8:

5-45.

բանաձնից` հաշվեք տրված

գումարը:

թվի մոտավոր արժեքը կարելի է հաշվել

նաձնով: Տրված ո բնական թվի համար (1Հ մոտավոր արժեքը: Տ-46.

որ 1---

Հայտնի է, վելօ"

Տրված

ԱրԻ«Տ բանաձնով: Տրված

րի համար (ՀոռՀ Տ-47.

- ---- -.. Իշ 10) հաշվեք թվի

1--

10)

իրական ն

բա-

մոտավոր արժեքըկարելի աստիճանի

Շթվիշ ,2

ոռ

-ի մոտավորարժեքը: հաշվեք

դ)

արտահայտության արժեքը: Տ-48. Տրված

իրականն

բնականթվերի համար հաշվեք

ՀԷՕիլ

.2 չ

արտահայտության արժեքը:

հաշ-

բնականթվե-

բնական թվերիհամարհաշվեք

ոռ

5-49.

Տրված ո բնական թվի համար հաշվեք(2ո)|1»2:4:...:(2ո) տահայտության արժեքը:

Տ-50.

թվի մոտավոր արժեքը կարելի է հաշվել ո-4

-3 2-2 -

ար-

ՉԻ

բանաձնով: Հաշվեք տ թվի մոտավոր արժեքը (գումարելիներիքանակը ճերմուծվումէ ստեղնաշարիս):

Տ-51.

Հաշվեք

յ (557

2):

-»Հ

ինտեգրալիարժեքը՝ օգտվելով

ա) ուղղանկյուններիեղաճակիկվ, բ) 5-52.

սեղաններիեղանակից:

Հաշվեք հետնյալ գումարները.

ա) բ)

124-Թ-.«-130, Վ3-

«3 432.

չորտեղ գումարելիներիքանակը ճերմուծվումէ

ստեղնաշարիվ, Գ դ) Տ-53.

346...ՀՎ96-459, «օտխտ14-օօՏ2-Հ...-Է օօՏ09- օօՏ40)...)),

Լ2-..Հ պո2: Տրված չ թվի համար հաշվեք » արտահայտության արժեքը.

ե)

ՏՋո1չջո

ա)

ջ»»" Վ2չ-

բ)

11.«-Տո

«32«...10.»-1.Խ" 41057 Հ 95-...«2.:

1Լ Լ

Տ-54.

Ներմուծեք10 հատ ամբողջթիվ ն հաշվեք դրանց գումարը:

5-55.

Ներմուծեք

5-56.

Հայտնի են ուսանողի 5 քննություններիգնահատականները:Հաշվեք ուսանողի ստայյածլրիվ գնահատականը:

5-57.

Ներմուծեք 20 նճնականը:

5-58.

Խումբը բաղկասած է 25 ուսանողիվ:Ներմուծեք յուրաքանչյուր ուսանողի` մեխանիկա առարկայի քննությունից ստացած գնահա-

հատ

իրականթիվ ն հաշվեք դրանց արտադրյալը:

հատ

ամբողջ թիվ ն հաշվեք դրանլյ միջին թվաբա-

տականը ն հաշվեք այդ առարկայիլյ խմբի ստալյյածմիջին գնահատականը: Տ-Տ9.

Ներմուծեք ռ հատ ամբողջ թիվ արժեքների գումարը:

5-60.

Հայտճնիէ տարածաշրջանի 10 բնակավայրերիցյուրաքանչյուրի բնակչության թիվը 6410մարդ) ն մակերեսը(քառակուսիկիլոմետրով): Որոշեք այդ տարածաշրջանիբնակչությանխտությունը:

5-61.

Հայտնի է տարածաշրջանի15 բնակավայրերիցյուրաքանչյուրի բնակչության թիվը («104մարդ) ն նրանում բնակչության խտությունը (հազար մարդ / կմ): Որոշեք այդ տարածաշրջանիմակե-

հաշվեք այդ թվերի բացարձակ

րեսը:

5-62.

Հայտնի են էլեկտրականշղթայի առանձին ո տարրերի Ւ, դիմադրությունները: Բոլոր տարրերը միացվածեն հաջորդաբար:Հաշվեք շղթայի ընդհանուր Ք դիմադրությունը:

Տ-63.

Հայտնի են էլեկտրական շղթայի առանձին ո տարրերի ՛, դիմադրությունները:Բոլոր տարրերը միացված են զուգահեռ: Հաշվեք շղթայի ընդհանուր Բ դիմադրությունը:

Տ-64.

Հորիզոնինկատմամբ«զջ անկյան տակ ։ց արագությամբնետված

մարմնի հասողությունը որոշվում որտեղ ջ-ն

անօ տո 200առնչությամբ,

անկման արագացումն է(ց

ազատ

էկրանիճ արտածեք 56.) ԳօՀ 0, ՞ 5,

մ/փ):Հաշվեք ն ֆունկյիայի արժեքները համար: »:

շյանկյունների

աջ

Տ-65.

Միաչափներդաշնակտատանումներկատարող մարմճիշարժման օրենքն ունի (է 451ո(Թց էՀՓց) տեսքը, որտեղ 4--ն տատանման լայնույթ0 է, օօ-ն՝ սեփական հաճախությունը, Փց-ն՝ տատանումների սկզբնանանփուլը: Հաշվեք ն էկրանինարտածեք«(դ ֆունկՍիայի արժեքներըտրված 4--ի, Փօ-ի ն Փջ--իհամար ժամանակի Հ

Է 3.

ա.

պահերին, որտեղ

պարբերությունն է:

ը Ր»25 Փց

տատանման

5-66.

Մարող միաչափ տատանումներ կատարող մարմնի շարժման օրենքգ ունի «(Բ 46" Տո(թէՀ Փօ) տեսքը, որտեղ Փ»-Փ1 -87, Հ

լայնույթն է, .օ-ն՝ սեփական հաճախությունը, սկզբնականփուլը, ծ-ն՝`մարմանգործակիսվը: Հաշվեքն էկրանին արտածեք (է ֆունկսիայի տրված 4-6

տատանման

տատանումների Փօ-ն՝

Փօ-ի, Փջ-ի

4-ի,

8-ի համար ժամանակի

պահերին, որտեղ 7» թադրվում է, 5-67.

Փց

գ տատանման

արժեքները 0, --ո.

1»

-532» ..չ

պարբերությունն է (են-

օշ -84:»0)

որ

ԶՁսպանակիյկախված մարմինը կատարումէ ազատ ներդաշնակ Վ Փջ)օրենքով,որտեղ 4--ն տատանտատանումներչ(է 4

1. "ի

լայնույթն է, Փց»

ման

արաւ էկրանին արտածեք նրա

զսպանակիկոշտությունը, Փց-ն՝ լը:

Հաշվեք ն

այի,

Ք»

Խլ

է-ն՝

սեփական հաճախությունը,

պռտենյիալ էներգիայի ն

5»

սկզբնականփու-

էներգի2-Կինետիկ

Քլ ԺՔպլրիվ մեխա-

նիկականէներգիայիարժեքներըտրված 4--ի, օօ-ի ն Փջ-ի համար ժամանակի

ք»

1. 1... .27 32: 16"`

է: Համոզվեք, որ տատանման պարբերությունն

կան էներգիայիարժեքը մճում է 5-68.

ը Ր-2Պ. Օօ

պահերին, որտեղ հաստատուն:

Էլեկտրոնիսկզբնական արագությունը՝ց

լրիվ մեխանիկա-

10մ/վ:Էլեկտրական

դաշտի ազդեսությանտակ էլեկտրոնիարագությունը աճում է մինչն լ: Հաշվեք ն էկրանին արտածեք տեղափոխությանսկզբնական

վերջնական կետերի պոտենցիալների

տարբերություններըօյ ների ո,

համար,

«91-10:

կգ:

Ս--2:

-Խ2)

արագություն-2-107,3-107....,9-10Մվ

որտեղ

ատ,ն էլեկտրոնի

զանգվածն

է՝

5-69.

Հայտնի է հարթ կոնդենսատորիշրջադիրներիսյուրաքանչյուրի Տ մշ ն կոնդենսատորի էլեկտրական դաշտի մակերեսը` Տ»103 5: 10:Վ/մ: լարվածությունը՝ Հաշվեք ն էկրանին արտածեք կոնդեն2 Ց0Տ4, սատորի էլեկտրական դաշտի Թ՛ Հ էներզիան կոնդենսատորի թիթեղների միջն 4- 001 002...,0:Խ հեռավորությունների համար: 60-ն էլեկտրականհաստատունն է՝ 8. -885-10-2Կլ27/Նմշ:

5-70.

Հայտնի է, որ Տ» 1005 մշ լայնական հատույթի մակերեսովկոճում ԷՀ 0005 վ-ի ընթաքում մագնիսականինդուկցիան 8լ 11Տլ-իյ մինչն 8, »0Ա1 Տլ փոխվելիս գրգռվում է . ԷլՇՈՒ: Հաշվեք ն «

էկրանին արտածեք կոճի գալարների Ք 5-71.

-.(8 Բ 8 լ՞

թվերը

100, 105,..., 120 Վ արժեքներիհամար:

Տատանողականկոնտուրումկոնդենսատորիլիցքը փոփոխվումէ տատանումների լիյքի զՀ-զգտՏոցէ օրենքով, որտեղ զն լայնույթն է, Փօ-ն՝ շրջաճային հաճախությունը: Հաշվեք ն էկրանին արտածեք լիյքի

տատանումների

զօ

10-4

Կլ, օց

-25 հաճախությունների, տ

հոսանքի ուժի լայնույթների արժեքները 1000 ռադ/վա̀րժեքներիհամար: 100, 200,

պարբերությունների ն 5-72.

Հաշվեք` ինչքան ժամանակ է անլյել երկրի վրա, եթե նրա նկատմամբ 7 -285-10:մ/վ արագությամբ շարժվող հրթիռում անսել է էց »5,6,...20 տարի: Երկրի վրա անյած ժամանակը որոշվում է

4--ԸՔ

Վ1-57 / «1

63-10 5-73.

լույսի արագությունն է՝

մ/վ:

Խճուղով երկու ավտոմեքենաների շարժումները տրված են հավասարումներով:Հաշվեք ն էկրա»լ «38 Ւ048 ն տչ -՛70-30է նին արտածեք ավտոմեքենաների միջն հեռավորությունները ԷՀ

5-74.

բանաձնով, որտեղ --ն՝

5,10,...,60.վ հետո:

Հաշվեք, թե որքան ժամանակում տրված Բ»5-10:Ն

համազոր ուժի ազդեսության տակ ու» 500, 600,...,1000 կգ զանգվածով մարմճի արագությունը Նց 500 մ/վ-ից կաճի մինչն սլ -2- 10: մվ:

5-75.

ջերմաստիճանում՝ Իդեալական գազը գտնվում է 7Ր-37Շ ՔՀ9.-10Ն/12 ճնշման տակ: Հաշվեք՝ որքանով կավելանա ճմնշումը, եթն գազի ջերմաստիճաննիզոխոր կերպով բարձրասվիմինչն 50,55,...805Շ:

թվերից էկրաճիճ արտածեք

5-76.

Տրված է ո թիվը: 1, 4, 9, 16, 25, նրանք,որոնք փոքր են ո թվիս:

5-77.

Տրված է ո թիվը: Էկրանին արտածեք այն բնական թվերը, որոնց քառակուսիներըփոքր են ո-իս:

5-78.

Տրված է ո թիվը: Էկրանին արտածեք առաջին բնականթիվը, որի քառակուսիները մեծ են ո-ի:

5-79.

Տրված

1-2. Էր,

իրական թիվը: 1,

ու

վերի

էկրանին ար-

տածեք նրանք,որոնք փոքր են ու-ի: 5-80.

Տրված է

իրական թիվը: Որոշեք այն ամենափռքը ո թիվը, որի

14141. գ1չ դեպքում 2 3 դ 5-81.

«Լ-38:

-Ի

54|միջակայքում 4Ճ:

քայլով հաշվեք

եթե «»3,

0, եթեչՀ2

արտահայտությանարժեքները: 5-82.

«Լ-30: 30) միջակայքում/Ճ:

՝ ։

«35

քայլով հաշվեք

լա

| պոչ,

եթեչ»5,

եթե«Հ4

արտահայտությանարժեքները: 5-83.

Հաշվեք 1-իս 100

5-84.

Ներմուծեք թվեր: 0 թիվը ներմուծելու դեպքում հաշվեք նախորդ ներմուծվածթվերի գումարն ու միջին թվաբանականը:

5-85.

Ներմուծեք թվեր ն հաշվեք դրանցիցդրականներիարտադրյալը:

5-86.

Ներմուծեք թվեր ն հաշվեք դրանցիցբապյասականների քանակը:

5-87.

Ներմուծեք թվեր ն հաշվեք դրանցիս կենտերի գումարը ն քանակը:

զույգ

թվերիգումարը:

5-88. Տրված է բնականթիվ: Ռրոշեք, թե այդ անգամ է հանդիպում:

թվի մեջ 5 թվանշանըքանի

5-89.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք,թե այդ թվի վերջին թվանշանըքանի անգամ է հանդիպում:

5-90.

Տրված բնական թվի մեջ հաշվեք զույգ թվանշաններիգումարը:

5-91.

Ներմուծեք ո հատ ամբողջ թիվ ն որոշեք, թե ներմուծված հաջորդականությանմեջ քանի անգամ է նշանի փոփոխություն հանդիպում:

5-92.

Ներմուծեք ո մեծագույնը:

5-93.

Ներմուծեք րագույնը:

5-94.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք այդ թվի թվանշանների մեծագույնն փոքրագույն արժեքները(օգտագործեքմիայն մեկ յիկլի օպերատոր):

5-95.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք, թե այդ թվի թվանշաններիառավելագույն արժեքըքանիսով է մեծ դրանլյփոքրագույնարժեքիյ (օգտագործեքմիայն մեկ յիկլի օպերատոր):

5-96.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք այդ թվանշաններիմեծագույն արժեքի կարգահամարը՝թվանշաններըհաշվելով թվի սկզբից:

5-97.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք այդ թվանշաններիփոքրագույնարժեքի կարգահամարը՝թվանշաններըհաշվելով թվի վերջիվ:

5-98.

Տրված է բնական թիվ: Որոշեք այդ թվի մեջ 6 թվանշանիկարգահամարը՝ հաշված թվի վերջից: Եթե այդպիսի թվանշան չկա, էկրանին արտածեք 0 թիվը, իսկ եթե հանդիպում է մի քանի անգամ՝ ամենաձախ հանդիպածթվանշանիկարգահամարը:

Տ-99.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք, թե քանի անգամէ նրանում հանդիպում այդ թվի թվանշաններիմեծագույն արժեքը:

հատ

բնական թիվ ն էկրանին արտածեք դրանյ

բնականթիվ ն էկրանին արտածեք դրան փոք-

Տ-100.

Էկրանինարտածեք100-իցմեծ թվերը:

Տ-101.

Էկրանինարտածեք500-իվ մեծ առաջին 30 թվերը:

16-ի վրա բաժանվողառաջին20 22-ի կամ 28-ի վրա բաժանվող

Տ-102.

Հաշվեք այն բնական թվերի գումարը, որոնց վրա տրված բաժանվում է առան մնայորդի:

Տ-103.

Հաշվեք3-ին բազմապատիկերկնիշ թվերի գումարը:

5-104.

Հաշվեքայն եռանիշթվերիքանակը, որոնքբազմապատիկչեն 2ն3

թիվը

թվերին:

Տ-105.

Էկրանինարտածեքայն ամենափոքրեռանիշ թիվը,որի քառակուսի արմատըմեծ է տրված ո բնական թվիս:

Տ-106.

Տրված է բնականթիվ: Որոշեք, թե քանի անգամէ դիպում իր առաջին թվանշանը:

5-107.

Տրված է բնական թիվ: Օգտագործելովմիայն մեկ ցիկլի օպերատոր՝ որոշեք այդ թվի երկու ամենամեծ թվանշանները:

5-108.

Տրված է բնական թիվ: Օգտագործելովմիայն մեկ ցիկլի օպերատոր՝ որոշեք այդ թվի երկու ամենափոքր թվանշանները:

5-109.

Տրված է բնական թիվ: Ստուզեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների գումարը մեծ է 20-իվ:

Տ-110.

այդ

թվի մեջ հան-

Տրված է բնական թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի թվանշանների փոքր է 100-իվ:

արտադրյալը Տ-111.

Տրված է բնականթիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի առաջին ն վերջին թվանշաններըհավասարեն:

Տ-112.

Տրված է բնականթիվ: Ստուգեք՝արդյո՞քայդ թվի թվանշանների գումարը 12-իցմեծ կենտթիվ է:

5-113.

Տրված է բնականթիվ: Ստուգեք`արդյո՞քայդ թիվն աջիլյ կարդալիսնույնն է:

5-114.

Պարզ կոչվում է մեկիս մեծ այճ թիվը,որը մեկիս ն իրենիյ բասի այլ բաժանարարչունի: Ներմուծեք բնականթիվ ն ստուգեք՝արդյո՞ք այն պարզ է:

Տ-115.

Կատարյալ կոչվում է այն թիվը, որը հավասար է իր՝ իրենից փոքր բաժանարարներիգումարին:Ներմուծեք բնական թիվ ն ստուգեք՝ արդյո՞քայն կատարյալ է:

5-116.

Տրված է բնականթիվ: Ստուգեք՝արդյո՞քայդ թվի նիշերըձախի աջ կարդալիս աճող հաջորդականությունեն:

ձախի

Տ-117.

Տրված է բնական թիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թվի նիշերը աջի ձախ կարդալիս աճող հաջորդականությունեն:

5-118. Տրված է բնականթիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ թիվը հանդիսանում է

4-ի աստիճան:

5-119.

Ֆիբոնաչիի հաջորդականությունէ կոչվում այն հաջորդականությունը, որի անդամներըսկսվում են 0 ն 1 թվերով, իսկ յուրաքանչյուր հաջորդ անդամ հավասար է նախորդ երկուսի գումարին, այսինքն՝ ունի հետնյալ տեսքը՝0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34,... : Ներմուծեք բնական թիվ ն ստուգեք՝արդյո՞քայն Ֆիբոնաչիի հաջորդականությանանդամէ:

5-120.

Տրված է ո բնական թիվը: Ստուգեք՝ արդյո՞քայն հանդիսանումէ այնպիսի թվաբանականպրոգրեսիայիանդամ, որի առաջին անդամը հավասարէ 4-ի, իսկ տարբերությունը՝4-ի:

5-121.

Տրված է ոռ բնական թիվը: Ստուգեք՝ արդյո՞քայն հանդիսանումէ այնպիսի երկրաչափական պրոգրեսիայի անդամ, որի առաջին անդամըհավասար է գ-ի, իսկ հայտարարը՝4-ի:

5-122.

Տրված է բնականթիվ: Ստուգեք՝ արդյո՞քնրանում 3 թվանշանն ավելի քիչ է հանդիպում,քան 4-ը:

Տ-123.

Հաշվեք տրվածերկութվերի ամենամեծ ընդհանուրբաժանարարը:

5-124.

Հաշվեք տրված երկու թվերի ամենափոքրընդհանուրբազմապատիկը:

Տ-125. Տրված են

ն ծ

բնական թվերը, որոնք ներկայանում են համապատասխանաբարկոտորակի համարիչը ն հայտարարը: Կրճատեք կոտորակը, այսինքն` որոշեք ընդհանուր բաժանարար չուգ

նեյող այնպիսի բնականն

որ

թվեր,

-Շ:

5-126.

Տրված է թվի ֆակտորիալը:Որոշեք այդ թիվը:

Տ-127.

արժեքները. Հաշվեքհետնյալ արտահայտությունների

ա)

եթե 5:24 6.-7.)1որտեղ ,հակառակ դեպքում, չ,

ԵՎ

ւ-ն

կենտ է,

1՛ -ն | 1-5, եթե

կենտ է,

1, հակառակ դեպքում,

11ոորտղ

ոլչՎ17

ել«2, Քեյ

2-,ե

1, հակառակ դեպքում,

լո 1, եթե--5 «2,

լթ».

:2 /

7 որտեղ»,

)

հակառակ դեպքում,

Բոր

Տո 1, եթե 1 «2,

0, եթեւ-ն

դեպքում,

կենտ է,

դեպքում: ՎԹ,հակառակ

Ներդրված ցիկլեր Էկրաճինարտածեքհետնյալ աղյուսակները.

Տ-125.

)

5-129.

23..

23...

բ)

ՖԻՓ

Փփ փ

ՔԻ

».

Դ)

անն Փ

50.

Էկրաճինարտածեքհետնյալ աղյուսակները.

ա)

`. `

՛3

5-130.Էկրանինարտածեքհետնյալ աղյուսակները. 65432

Բ43

այ333

5-131.

Գ)38

55.555

Էկրանին արտածեք հետնյալ աղյուսակը. `

. ՛

եք ֆ

. Ֆ

2»

5-132.

եք

աղյուսակը հետնյալ Էկրանին արտածեք բազմապատկմաճ

ջով.

Օ2

տես-

Տ-133.

Էկրանինարտածեքգումարմանլրիվ աղյուսակը հետնյալ տեսքով. 141»2

2-13

1-2-3

24-42-64

149510 5-134.

Կ.

2-9»-11

1-10

9-2-11

9-9-18

լրիվ աղյուսակը հետնյալ Էկրաճին արտածեք բազմապատկման տեսքով.

1142-2 22524

12151 22152

9241-9 5-135.

9:2-

1:9»-9 229-18

929-981

Էկրանինարտածեք հետնյալշեղանկյունը. Փ

ֆՓ

Տ-136.

ԵՓ

ՓԻ

ՏԵ

ՓՋ

ֆՓ

3-ից 19 միջակայքումտրված է ո կենտթիվը:Էկրաճինարտածեքդ ո սյուն ունեցող շեղանկյուն:

տող ն 5-137.

Հաշվեքհետնյալ արտահայտություններիարժեքները.

ա) 1 ` զո ո«0

ՀՖ(ոչո) Է|

ո»1

111.2. 1Դ (0

դ)

ՉԺ

ԳԿ,

ե)

ամ

յ»1

5 Տլո(1՛ "1օ05(1--)), Հ

Լ10թ02-գ6-յ»)

5-138.

Հաշվեք 100-իս 120 թվերիսյուրաքանչյուրի բաժանարարներիթիվը:

Տ-139.

100-իյ 200 միջակայքումէկրաճինարտածեքայն թվերը,որոնցբաժանարարներիթիվը 5 է:

5-140.

Էկրանին արտածեք 1-ի թվերը:

5-141.

200-իս 300 միջակայքումէկրանինարտածեքայն թվերը,որոնլյ բաժանարարնճերի գումարը 10 է:

միջակայքում գանվողբոլոր

պարզ

ԳԼՈՒԽ

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆԵՐ

Երկար ն բարդ ծրագրերնավելի պարզ դարձնելու համար հարմար է դրանքբաժանել առանձինենթածրագրերի(ֆունկցիաների),որոնյիս յուրաքանչյուրը կիրականասնիկոնկրետ ն հասկանալի խնդիր: Այսպիսի մոտեսումնունի մի շարք առավելություններ:Նախ, միննույն ննթածրագիրը կարելի է օգտագործելբազմաթիվանգամ ինչպես մեկ, այնպես էլ տարբեր ծրագրերում՝ ամեն անգամ չգրելով նույն տեքստը: Բասի այդ, ծրագրերնավելի հարմարէ գրել ռչ մեծ կտորներով:Այդպիսի ծրագրերըհեշտ է կարդալ, հասկանալ ն խմբագրել:Դրանք, որպես կանոն, ավելի հստակ տրամաբանականկառուցվածք ունեն: Ծրագրավորմանմեջ ֆունկկիաները ենթածրագրերեն, որոնք որպես արգումենտ կարող են ստանալտվյալներ ն վերադարձնելարժեքներ: ՇՀ լեզվի մանկալյած ծրագիր բաղկայած է առնվազն մեկ ֆունկյիայիս (ոտ0 հիմնական ֆունկյիայիս), որը ծրագրի կատարման ժամանակ կանչվում է օպերացիոն համակարգիկողմի: ուզմո( ֆունկցիան կարող է կանչել ուրիշ ֆունկցիաներ, որոնք էլ, իրենց հերթին, այլ ֆունկյիաներ ն այլն: Տարբերում են երկու տիպի ֆունկյսիաներ՝ներդրվածն ոչ ստանդարտ: Ներդրված ֆունկյիաները ստանդարտգրադարանային ֆունկյիաներն են, որոնք ծրագրային փաթեթիբաղադրիչ մաս են հանդիսանում, իսկ ոչ ստանդարտ ֆունկցիաները ճախօրոք սահմանված չեն ն ստեղծվում են ծրագրավորողիկողմիյ: Ֆունկկիան ունի անուն, պարամետրերիցույակ ն վերադարձվողարժեք: Այն սահմանվումէ հետնյալ կերպ.

վերադարձվող արժեքի տիպ ֆունկյիայի, անուն (պարամետրերի. յույակ) /

ֆունկցիայի մարմին:

)

վույս Վերադարձվող արժեքի տիպը

է տալիս թե ֆունկցիան ինչ տիպի արժեք է վերադարձնելու: Ֆունկցիան կարող է ն որնէ արժեք չվերա-

դարձնել: Այդ դեպքում վերադարձվող արժեքի տիպի փոխարեն պետք է գրվի 6օ14 բանալի-բառը: ֆունկվիայի անունը կարող է կազմված լինել մեկ կամ ավելի տառերի, թվերին սիմվոլի շարքից: Այն չի կարող սկսվել թվով, իր մեջ պարունակել դատարկ սիմվոլ կամ համընկնել ՇՀ լեզվի բանալի-բառերի հետ (հավելված 3): պարամետրերիսույակը այւ փոփոխականներիՍույակն է, որոնք ռրպես արգումենտ տրվում են տվյալ ֆունկյսիային: Պարամետրերն իրարիս բաժանվումեն ստորակետճերով,ն նրանսյիսյուրաքանչյուրի առջնից գրվում է իր տիպը: Ֆունկցիան կարող է ն չունենալ պարամետրեր: Այդ դեպքում փակագծերի մեջ պարամետրերի սույակի փոխարեն պետք է գրվի 5014 բանալի-բառըկամ ոչինչ չգրվի:

Օրինակ 6-1 անունով հետնյալֆունկցիանթույլ է տալիս որոշել երկու իրական թվերիմեծագույն արժեքը. ոճ:

ՄԺօսԵԼօ

(ՎՀօսԵԼօ

ոճ

Հ,

ՎօսԿԵ16

ֆունկյիայի հայտարարությունը 7)

ԷՑԷԱ-Էռ

պայմանի ճիշտ լիճելու դեպքում

ֆունկկիան վերադարձնումէ

արգումենտիարժեքը

օ15օ ԷՓԷԱԷռ

Մչ

հակառակդեպքում՝, արգումեռտիարժեքը

)

Օրինակ 6-2 անունով հետնյալ ֆունկյսիանթույլ տահայտության արժեքը: »

է տալիս հաշվել

-3.

ար-

Տո

(1ոէ

չ) //

ֆունկյիայի հայտարարությունը -

( ԷՓԵԱ-ո

2:":-3":չ // //

ֆունկյիաճ վերադարձնումէ 71 -3չ արտահայտությանարժեքը

)

Այս օրիճակներումգրված են ընդամենը ֆունկցիաների նկարագրությունները, որոնք գրվում են հիմնական ուռո( ֆունկսիայիս դուրս: Որպեսզի ֆունկցիան աշխատի, այն պետք է կանչել: Ֆունկյսիայի կանչը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ծրագրի ներսում հանդիպում է ֆունկՍիայի անունը, ն նրա մեջ նշվում են այն պարամետրերը,որոնց համար պիտի ֆունկցիան աշխատի, օրինակ՝ ուճ»(0.Ե): Ծրագրումֆունկցիային դիմելու կետին վերադառնալուերեք եղաճակ է ճախատեսված: Եթե ֆունկսիաճ որնէ արժեք չպետք է վերադարձնի, ապա ծրագիրն աշխատանքը կշարունակի այդ կետիս` ֆունկսիայի աշխատանքն ավարտող փակվող ձնավոր փակագծինհասնելով, կամ հաճնդիպելով Ւշքա՛ռ բանալի-բառին: Եթե ֆունկսիան պետք է արժեք վերադարձնի, իճչպես ճախորդ օրիճակներում, ապա ծրագիրն աշխատանքը կշարունակիայդ կետից` հանդիպելով Ւաւ

արտահայտություն:

հրամանին,որն արժեք կվերադարձնիայդ ֆունկյիան կանչող օպերատորին ն կդադարելյնի ֆունյիայի աշխատանքը: Ֆունկցիա պարունակող ծրագրերը կարելի է գրել երկու եղանակով` ՆՍնախ հայտարարել ֆունկկյիան, այնուհետն այն սահմանել հիմնականծրագիրը (ուզմո()ֆունկցիան) գրելուց հետո, »

Ֆունկյիան միանգամից սահմանել հիմնական ծրագիրը (ոճլո0 ֆունկյիան) գրելուց առաջ: Ֆունկցիայի հայտարարության ժամանակ արգումենտների անուններըկարելի է չգրել. կարող են գրվել միայն արգումենտներիտիպերը՝անջատված ստորակետներով,մինչդեռ ֆունկցիայի նկարագրության ժամանականպայմանպետք է գրվենինչպեսարգումենտներիտիպերը,այնպես էլ` անունները: »

Օրինակ 6-3 Հետնյալ ծրագիրը թույլ է տալիս տրված գ ն Ե իրական թվերի համար հաշվել » ոոչ(24ԻԵ, 3Ե գ) արտահայտության արժեքը՝ երկու թվերի մեծագույն արժեքի հաշվումըկազմակերպելովֆունկսիայի միջոսով: Մինճույն խնդիրը լուծենք վերը նշված երկու եղանակներով: Հ

Առաջին եղանակ Տւոօ1սՎ6

ԳօսԵԼօծ

ՀԼՇՏԵԼՇՅո.,

հ»

(ՎօսԵԼջ,

ոչ

// ումճենա

/ն

1ոԷ

ոո

ՀՎօսելօ)

անունով ֆունկցիայի հայտարարումը,որը պետք է

ոու

երկու իրականարգումենտ

վերադարձնիիրականարժեք:

//հիմնականծրագրի`ոզլո() ֆունկյիայի կանչը

()

( ԳօսԵ1Փ

Հ,

օ1ո

»»

ՈՅւ(2"

Ե,

Եչ

»»

3Ե-Յ)չ ՅՅԻՀՎԾԵ

կանչվում է

ուռ:

անունով ֆունկվիան, որին որպես

// արգումենտ տրվում-են2ԺԺԵ ն 3Ե-օռարտահայտությունները:

Ստայված արժեքըվերագրվումէ » փոփոխականին

// ՇօսԵ

ՀՀ

ԳօսԵԼՓ

ՀՀ

ճՇոցզ1:

0չ

ԷօԷսո

(ՎՁօսԵԼտ

ոճ

չ«,

ՎօսԵԼ»Փ

7) //

ոճ:

ֆունկյիայի սահմանումը

(

(«

քՓԷսք-ո

ֆունկկյիանվերադարձնումէ 5-ի արժեքը

չ«:չ

// եթե »»»,

Մ:

// հակառակ դեպքում՝»-ի արժեքը

օ15օ ԷՓԷԱ-ռո

Երկրորդ եղանակ ւոշլսՎօ

Հ.օՏԷ-ՇՅձո,

ՎօԿԵԼՓ

հ»

Ոշ.

(ՎօսԵԼՓ

17)

ԳօսԵԼՓ

//դոճգ»ֆունկյիայի

սահմանումը

(

ԷՓԷսԷռ

շչչ

ԼՓԷսքո

7Մչ

//եթե«»չ,

ֆունկյիան վերադարձնումէ «»-իարժեքը

1ոԷ

ոռձո()

//հակառակդեպքում՝-ի արժեքը

հիմնականծրագրի՝ոոօ1:()ֆունկսիայի կանչը

( ՎօԿսԵԼՓ

Ե,

Յ,

»»

ՈՅւ(2"ՅՀԵ

// //

// Շօսե

-ՓԷս-ռ

»»

Մ:

Ե:

օ1ո

3"Ե-Յ):

կանչվում է

ոզ» անունով ֆունկյիան, որին որպես արգումենտտրվում են 204ՀԵ ն 3Ե-ւ արտահայտությունները:

Ստավված արժեքը վերագրվում է » փոփոխականին

ՀՀ:7

ՀՀ

օոճ1յչ

0չ

)

Ռեկուրսիա Ֆունկցիան կոչվում է ռեկուրսիվ,եթե կանչում է ինքն իրեն: Ռեկուրսիան կարող է լինել ուղիղ ն անուղղակի: Երբ ֆունկյիան կանչում է ինքն իրեն, ռեկուրսիան կոչվում է ուղիղ: Եթե ֆունկցիան կանչում է այլ ֆունկՍիայի, որն էլ իր հերթին կանչում է առաջին ֆունկցիային, ռեկուրսիան կոչվում է աճուղղակի: Ռեկուրսիվ խնդիրըբաժանվումէ մի քանի փուլերի: Խնդիրը լուծելու համարկանչվում է ռեկուրսիվֆունկցիան, ռրը գիտի՝ լուծել խնդրի ինչպես միայն պարզագույն հատվածը՝հիմնային խնդիրը: Եթե այն կանչվում է

հիմնայինխնդիրըլուծելու համար, ապա ֆունկսյիանպարզապեսարժեք է վերադարձնում:Եթե ֆունկյսիանկանչվում է ավելի բարդ խնդրիլուծման համար, այն խնդիրըբաժանում է երկու մասի`խնդիր,որը ֆունկյիան կարող է լուծել ն խնդիր, որը չի կարող: Որպեսզիռեկուրսիան իրականանա, վերջինմասը պետք է նման լինի սկզբնական խնդրին,բայյ ավելի պարզ կամ ավելի փոքր: Քանի որ նորխնդիրը ճման է սկզբնականխնդրին, ապա ֆունկցիան դարձյալ կանչում է ինքն իրեն: Դա կոչվում է ռեկուրսիայի քայլ: Ռեկուրսիայի քայլը ճերառում է Ւճառ բանճալի-բառը:Ռեկուրսիայի քայլը կարող է մեծ թվով ռեկուրսիվկանչերի բերել, քանի որ ամեն անգամ ենթածրագիրըբաժանվում է երկու մասի: Ֆունկկիայի աշխատանքը կդադարի, երբ խնդիրը ի վերջո բերվի հիմնային խնդրին: Այդ ժամանակ ֆունկցիան կճանաչի հիմնային խնդիրը, կվերադարձնի նախորդ քայլի արժեքը,ն քայլերի ողջ հաջորդականությունը կկատարվիհակառակ հերթականությամբ այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի հասել սկզբնական խնդրին ն, ի վերջո, հիմնական ծրագրին կվերադարձնիխնդրի վերջնական արդյունքը: ՇՒ

լեզվում սանկայած ֆունկցիա կարող է կանչել ինքն իրեն, բացի ուգլո()հիմնական ֆունկցիայի:

Օրինակ 6-4 Գրենք ռեկուրսիվ ֆունկյիա, որը հնարավորություն կտա հաշվել տրված ո բնական թվի ֆակտորիալը: Ընդունված է համարել, որ 01» 1 Սա կարելի է ընդունել որպես հիմնայինխնդիր:0-ից տարբերկամայականթվի ֆակտորիալ կարելի է հաշվել հետնյալ ռեկուրսիվ բանաձնով. ոՀ 1, 2, 3,...: (դ- ԹԻՒորտեղ ո ո Տրված բնական թվի ֆակտորիալըհաշվող ռեկուրսիվ ֆունկյիան կարելի է գրել հետնյալ տեսքով. Հ

1ոէ

ք8ՇԷ

(1ոԷ

(ո

»ա

ԷՓԷսԷռ

ո)

(

0) 1չ

օ15օ ԷօԷսշռ

քՀՇԷ

(ո-1) "ոչ

Խնդիրներ Գտեք օրինաչափությունը ն սահմանելով անհրաժեշտ ֆունկցիան` հաշվեք հետնյալ արտահայտությունների արժեքները.

6-1.

«545գ12:12., 121:21

ա),

բ)

2-42:33-3ւ22::Վ22 փ 545

ՀԹ չ-2-

/7.44-125-42 ռոգ

ՀՀ2՝

2-5.

5585 7Է5ո7 դ) թալան

ե)

Գ 6-2.

146051

6-Հօ056

Շօ057Ի7

«ՇՕՏ8Հ8

.24Ջո3

1Իպ8ոտ

»»

32Ջոշ

5ԻՏու

36053 6«՞օ54-4 4ՀՏո7, 7ՀԻ8ո4

Տրված գ, Ե ն Շ թվերի համար հաշվեք ն էկրանին արտածեք հետնյալ արտահայտությունների արժեքները (մեծագույն ն փոքրագույն արժեքների հաշվումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջո-

Սով).

ա)

7» ոու(գ,

բ)

»-

Ժ.

է) -աւվտ,

գ-ԺԵ),

ոո,

4Ե), Ե

'դ)

ոու(օ, գԻԵ,

ե)

»-ոոՕզ,

»-

գ-Ե)-ՀԻ ոճւ(Ե, 2Ե-գ,

4Ե, օ)-ուո,

24ՀԵ),

36),

գ, Ե) ոո, Ե, օՀե), տյ, »»ռոշ(5Հգ, Ե, 3)-ուոՅՀ-գ,2Ե-գ,ծ,

ը)

»»-ոտւո(գ,գ-Ե, գ-Ե)Հտաւ(Ե, 2Ե -6, 2.

20ՀԵ),

6-3.

գՀԵ, Ե)Հուո(ե,

»»(ոո(4,

2Գ--Ե))՞,

«օրն Գ, Հէ),

ի)

Ջո(ուո(գ, 4-1,

4ՒԵՀօ)) Էօօջ(ոԸ,

2Ե Վճ,

օ)):

Սահմանելով Ր(.,») ֆունկյիան՝ քայլով ճնշվածմիջակայքում հաշվեք ն էկրանին արտածեք այդ ֆունկվիայի արժեքները, եթե Ճ»

ա) /Շ,ջ)-2Տ8ո«-Հ360Տ»,7

բ)

/(Թ)»4»4

գ). 76)»«' 6-4.

գ,

1ո(Ե-զ,2

օլ0: 10),

Է5-Էօօ5»,2 օլ5: 101,

ֆի»

«Լ-5:5ի

Սահմանելով (ն) ֆունկյիան` 4:05 քայլով չ ՀԼ-10: 10) մին ջակայքում հաշվեք էկրանինարտածեքայդ ֆունկյիայի արժեքները, եթե

եթեչՀ5, 60)»1ո Հ2:4-1,հակառակ դեպքում:

«ԻՃ,

6-5.

Հաշվեք տրված իրական թվի բայարձակ արժեքը:Թվի բացարձակ արժեքի որոշումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջոցով:

6-6.

6-7.

Տրված են երեք իրական թիվ: Հաշվեք դրանյով կազմված եռանկյան մակերեսը: Եռանկյան մակերեսի հաշվումը կազմակերպեք ֆունկցիայի միջոլյով:

Տրված է » թիվը ն ո բնական թիվը: -«0տքայլով հաշվեք

Ճ.

ջն)» ՛

«(-10:

10) միջակայքում

Հ32, եքեչՀ5,

Տլո

»,

հակառակ դեպքում

արտահայտության արժեքը: » թվի մակերպեքֆունկցիայի միջուով: 6-8.

աստիճանի որոշումը կազ-

Տրված են գլանի շառավիղը ն բարձրությունը:Հաշվեք գլանի ծավալը: Գլանի ծավալի հաշվումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջո-

Սով: 6-9.

Հաշվեք 2 Ջջո(:) Գ Տ1քո(») արտահայտությանարժեքը, որտեղ Տ1ջո(գ)-ն նշանի ֆունկցիան է ն սահմանվում է Հ

-1, եթե գՀ 0,

Տլջո(4) 4 0, եթե 4-0, Հ

1, եթե գ»0

օրենքով: Նշանի ֆունկսիայի սահմանումըկազմակերպեքֆունկկիայի միջոցով: 6-10.

3-41-6.7|

-Ը53-

Հաշվեք

արտահայտությանարժեքը: Բնականթվի ֆակ-

տորիալի հաշվումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջոցով: 1 քայլով տրված են Ֆարենհեյթով |1: 100) միջակայքում 47 արտահայտված ջերմաստիճաններ:Էկրանին արտածեք դրանց համապատասխան` Ցելսիուսով արտահայտված ջերմաստիճանների աղյուսակը: Ֆարենհեյթի ն Ցելսիուսի ջերմաստիճանների կապը կազմակերպեքֆունկցիայի միջուով:

6-11. 7

6-12.

Տրված են ճ, Ե ն 6 իրական թվերը ն երեքքառակուսի հավասարում՝ 4: ՀԵւ«Շ»-0 եՎաՀշ-0ն «4աՀե»0 Որոշեք, թե այդ հավասարումների որոնք ունեն իրականարմատներ:Քառակուսի հավասարման մեջ իրական արմատների գոյության ստուգումը կազմակերպեքֆունկցիայիմիջոցով:

6-13.

Տրված են երկու բնական թիվ: Էկրանին արտածեքայն թիվը, որի թվանշաններիգումարը մեծագույնն է: Բնական թվի թվանշանների գումարի հաշվումը կազմակերպեքֆունկյիայի միջոցով:

6-14.

Տրված

բնական թիվ: Էկրաճին արտածեք այդ թվերի ամեընդհանուր բաժանարարը: Ամենամեծ ընդհանուր բաժաճարարիորոշումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջույով: են չորս

նամեծ

6-15.

Էկրանին արտածեք բոլոր եռանիշ պարզ թվերը: Տրված թվի պարզության ստուգումը կազմակերպեքֆունկսիայի միջոյով:

6-16.

Պարզ թվերը կոչվում ձեն երկվորյակ, եթե նրանք իրարիվ տարբերվում են 2-ով (օրինակ, 41-ը ն 43-ը): Օգտվելով ճախորդ խճդրում սահմանված ֆունկցյիայիվ՝գրեք ծրագիր, որն էկրանին կարտածի 200-ը չգերազանյող բոլոր երկվորյակ պարզ թվերի զույգերը:

6-17.

Տրված է եռանիշ թիվ: Էկրանին արտածեք այդ թվի վերջին թվանշանը: Թվի վերջին թվանշանի որոշումը կազմակերպեքֆունկսիայի միջոյով:

6-18.

Տրված է քառանիշ թիվ: Էկրաճին արտածեք այդ թվի թվանշանների արտադրյալը: Քառանիշ թվի թվանշանների արտադրյալի

հաշվումը կազմակերպեքՖունկցիայի միջոցով: 6-19.

Շրջեք տրված հնգանիշ թիվը ն ստացված թիվը արտածեք էկրանին: Հնգանիչշթվի շրջումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջոցով:

6-20.

Հաշվեք 3-ի բաժանարարեռանիշ թվերի գումարը: Եռանիշ թվերի՝ 3-ի բաժանարարությանստուգումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջույով:

6-21.

Հաշվեք քառանիշ երջանիկ թվերի քանակը: Քառանիշ թվերի երջանիկության ստուգումը կազմակերպեքֆունկսիայի միջուով:

6-22.

Հաշվեք համաչափ հնգանիշ թվերի գումարը: Հնգանիշ թվերի համաչափությանստուգումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջոցով:

6-23.

Հաշվեք այն քառանիշ թվերի քանակը, որոնյ թվանշանների գումարը զույգ է: Քառանիշ թվերիթվանշաններիգումարիզույգության ստուգումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջոսով:

6-24.

Տրված են իրարիյ տարբեր վես թվեր: Գտեք դրանցիսմեծագույնը՝ կազմելով ֆունկյիա, որը կհաշվի կամայական երկու թվերից մեծագույնը: առանցքի երկայնքով շարժվող նյութական կետի » կոռրդիճատը է ժամանակիս կախված փոփոխվում է «(3 4ՀԵՒՀԻօԸ

6-25. Օշ

2 մվ, Շ» 02 մ/վ: Հաշվեք կետի դիրքը, արագությունը ն արագակյումըժամանակիՒ» 2վ, է»5վ ն ԷՀ 10վ պահերին: Նյութական կետի կռորդինատի,արագությանն արագացման ժամանակային կախվածությունները կազմակերպեք

օրենքով, որտեղ գ

4 մ, Ե

ֆունկցիաներիմիջոլյով:

6-26.ո-2

«(0

կգ զանգվածով նյութական կետի շարժումը տրվում է օէ Հ մԲ հավասարումով, ռրտեղ գ 10 մ, Ե Հ-2 Մվ,

օԻԵԼՀ

օ-1 մվ. ժ»--02 մվ: Հաշվեք ազդող ուժը ն շարժման վրա Ւ1»5 վ պահերին: ծախսվող հզորությունը ժամանակի է»2վն ն շարժման վրա ծախսվող Նյութական կետի վրա ազդող ուժի հզորության Ժամանակայինկախվածություններըկազմակերպեք ֆունկցիաների միջոցով: 6-27.

ու

20սմ շառավիղունեցող գունդըպտտվում 10կգ զանգվածնՔ Գնդի շարժման իր կենտրոնով անցնող առանսքի շուրջը: Հ

հավասարումըտրվում է Փ»-- գՀԵԼ՛ Գ «Բ արտահայտությամբ, որՇՀ -1ռադ/վ։Հաշվեք ուժերի մոմենտը տեղ 4 «5ռադ,Ե 4ռադ/վշ, ՒՌՀ5 ժամանակի (22վն վ պահերին: Ուժերի մոմենտի ժամաճակային կախվածությունը կազմակերպեքֆունկցիայի միջոյով: Հ

Ռեկուրսիա 6-28.

Հաշվեք

6143-7| 81-2:3)

արտահայտությանարժեքը: Թվի ֆակտորիալի

հաշվումը կազմակերպեքռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջույով: 6-29.

Տրված

են

ն »

ամբողջ թվերը:Հաշվեք՛

արտահայտու-

թյան արժեքը: զ թվի ծ աստիճանիհաշվումը կազմակերպեքռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոյով: 6-30.

Տրված է թվաբանականպրոգրեսիայի առաջին անդամը ն տարբերությունը: Հաշվեք այդ պրոգրեսիայի 8-րդ անդամը: Թվաբանական պրոգրեսիայի ո-րդ անդամի հաշվումը կազմակերպեք ռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոցով:

6-31.

Տրված է թվաբանականպրոգրեսիայի առաջին անդամը ն տարբերությունը: Հաշվեք այդ պրոգրեսիայի առաջին 10 անդամների Թվաբանական պրոգրեսիայի ո-րդ անդամի հաշարտադրյալը: վումը կազմակերպեքռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոյով:

6-32.

երկրաչափականպրոգրեսիայիառաջին անդամը ն հայՀաշվեք այդ պրոգրեսիայի 7-րդ անդամը: Երկրաչափակաճ պրոգրեսիայի ո-րդ անդամիհաշվումը կազմակերպեքռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոցով: Տրված

են

տարարը:

6-33.

առաջին անդամը ն հայՏրված է երկրաչափականպրոգրեսիայի տարարը: Հաշվեք այդ պրոգրեսիայիառաջին 10 անդամների գումարը: Երկրաչափական պրոգրեսիայի ո-րդ անդամի հաշվումը կազմակերպեքռեկուրսիվ ֆունկյիայի միջոցով:

6-34.

Ֆիբոնաչիի հաջորդականությունէ կոչվում այն հաջորդականությունը, որի անդամները սկսվում են 0 ն 1 թվերով, իսկ յուրաքանչյուր հաջորդ անդամ հավասար է նախորդ երկու անդամճերի գումարին,այսինքն՝ունի հետնյալ տեսքը՝0, 1, 1, 2,3, 5։ 8, 13, 21, 34, : Հաշվեք Ֆիբոնաչիի հաջորդականության առաջին 20 անդամ-

ների գումարը: Ֆիբոնաչիի հաջորդականության ո-րդ անդամի հաշվումը կազմակերպեքռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոցով: 6-35.

Հաշվեք տրված բնականթվիթվանշաններիգումարը: Բնական թվի թվանշանների գումարի հաշվումը կազմակերպեք ռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոյով:

6-36.

Հաշվեք տրված բնական թվի թվանշաններիքաճակը: Բնական թվի թվանշանների քանակի հաշվումը կազմակերպեք ռեկուրսիվ ֆունկցիայի միջոլյով:

6-37.

Տասական համակարգումտրված բնականթիվը ներկայապրեքերկուական համակարգում:Բնական թվի՝ տասական համակարգից

երկուականի ներկայայումը կազմակերպեք ռեկուրսիվ ֆունկսիայի միջոյով: 6-38.

Գրեք ռեկուրսիվ ֆունկցիա, որը կհաշվի Ակերմանի ֆունկսիայի արժեքը ոչ բապյասական դոն դ թվերի համար: Ակերմանիֆունկսիան որոշվում է հետնյալ առնչությամբ.

ՆեթեռՀ0, 4(ռ, տ) 4(ո-1, 1), եթեդ»0, ոՀ

4-1,

ո-0

4(ո, ո-1),եթեռ»0,

ռ»0:

Ակերմանիֆունկյիան կրկնակի ռեկուրսիվ ֆունկցիա է, քաճի որ ֆունկցիան ն իր արգումենտների մեկը որոշվում են իրեն օգնությամբ: Օգտվելով գրված ֆունկսիայից` գրեք ծրագիր, որը կհաշվի Ակերմանի ֆունկցիայի արժեքը դ 1, ո «3 դեպքում: Հ

ԳԼՈՒԽ

ԶԱՆԳՎԱԾՆԵՐ

ՄԻԱՉԱՓ

Զանգվածն իրենից ներկայասնում է վերջավոր քանակով միննույն տիպիփոփոխականներիհաջորդականություն,որոնք հաջորդաբար դասավորված են համակարգչիհիշողությանմեջ: Փոփոխականներիկյուրաքանչյուրը կոչվում է զանգվածի տարը: Շ-Ւ լեզվում զանգվածհայտարարելու համար անհրաժեշտ էգրել իր տիպը,անունը ն տարրերիքանակը: Զանգվածիտարրերիքանակըգրվում է քառակուսի փակագծերիմեջ ն յույց է տալիս, թե քանի տարր կարելի է պահել տվյալ զանգվածում. տիպ զանգվածի զանգվածի անուն տարրերիքանակ):

Զանգվածի այսպիսի հայտարարման ժամանակ տարրերի քանակը պետք է լինի հաստատուն թիվ, որպեսզիթարգմանիչըկարողաճաորոշել, թե ինչքան հիշողություն պետք է անջատի զանգվածի համար: Անկախ զանգվածիերկարությունիկ, առաջին տարրիինդեքսըմիշտ 0-ն է: Հետնյալ օրինակումհայտարարվում է 7 տարրերի բաղկասած 0Դ7ռչ անունով ամբողջ թվերի միաչափ զանգված. 1ոԷ

8-1):

Այս զանգվածիառաջին տարրինդիմելու համար պետք է գրել Յոտ»լ0), իսկ 7-րդ տարրին դիմելու համար՝ Ցո2»|6): Զանգվածի յուրաքանչյուր տարրի կարելի է արժեք վերագրել՝ օգտագործելով վերագրման նշանը: Օրինակ,

ՅԵԷՅՄԼ(6)

45:

Զաճգվածը հայտարարելու

մեկտեղ մենք հնարավորություն ուճեճք նրա տարրերինսկզբնական արժեք վերագրել (սկզբնարժեքավորել): Դրա համար անհրաժեշտէ զանգվածիհայտարարումիլյ հետո դնել վերագրման ճշանը, այնուհետն՝ ձնավոր փակագծերի մեջ գրել զանգվածի տարրերի արժեքները՝անջատվածստորակետներով:Օրինակ՝ 1ռԵ

8277)

(10,

հետ

18,

751):

Խնդիրների լուծման օրինակներ Օրինակ 7-1 Հետնյալ ծրագիրըթույլ է տալիս հաշվել տրված ո միաչափզանգվածի տարրերիարժեքներիգումարը: ՏւոշնսՎօ 1ոէ

տարր

պարունակող

ՀԼՇՏԵւօՅո.հ»

ոնո()

( ո»-3չ

1ոԵ

ՇօոՏէ

հայտարարվումէ ամբողջ տիպի հաստատուն

որն իրենիլյ ներկայանում

Յ(ո),

1ոէ

քօԷ

0չ

օո

թիվ,

զանգվածիտարրերիքաճակը

Տ:

հայտարարվում են

//1ն

չափանի « միաչափզանգվածը,

փոփոխականները 1 Հոչ

14Հ)

8|1)չ

»»

// զանգվածի տարրերըմուտքագրվումեն

ստեղնաշարիկ

Տ-0չ // քօշ

փոփոխականինվերագրվում է

(1-0:

1Հո:

արժեք

14Հ)

ՏՑՎ՝ՎՅԼ1):

// Շօսէ

// ԷՓԷսքո

հաշվում է զանգվածիտարրերիարժեքներիգումարը "Տ

ՀՀ

ՀՀՏ

ՀՀ

6ճոմյչ

էկրանին արտածվումէ

0չ

)

փոփոխականիարժեքը

Օրիճակ 7-2 Հետնյալծրագիրըթույլ է տալիս որոշել ն էկրանինարտածել տրվածո տարր պարունակողմիաչափզանգվածիմեծագույն տարրը: 8ւոօԼսմ. 1ռԷ

ՀԼօՏԷԼՇՅո.

հ»

ոճնո()

(

1ոծ

ո«5:

1ոԷ

օօոՏեէ

հայտարարվում է ամբողջ տիպի հաստատուն

որճ իրենիցներկայանում 1,

Յլ(ո),

(1 օ1Ռ

ւն

»»

թիվ,

տարրերիքանակը զանգվածի

ոՈՅշչ

// հայտարարվումեն քօ-

չափանիճ միաչափզանգվածը,

փոփոխականները

ոու

14)

1 Հոչ

8|1):

զանգվածիտարրերը մուտքագրվումեն ստեղճաշարիլյ

0չ

Ոճ»

քօ-

ռչ

փոփոխականինվերագրվում է

0չ

1 Հոչ

(ոճ

Հ"

արժեք

14Հ)

Յ|(1))

զանգվածիհերթականտարրի պրժեքը համեմատվում է

// ուռ»-ին վերագրված արժեքի հետ ՈՅ

Շօսէ

պայմանի ճիշտ լինելու դեպքում ուճ:-ին վերագրվումէ

զանգվածիտվյալ տարրի արժեքը

ՀՀ

Ոճ

// ԷՓԵմշո

)

0չ

ձ(1):

ՀՀ

6ոձ1:

արտածվում է զանգվածիմեծագույն տարրի արժեքը

:Աղտցոծ վմղմմոտ նսճղցւս Հզթմո 0 վօտիեցտե նքո ձղիշտա» :Չտիեցոծ փտչտվո վմղիձցոկամվ նսկոցւսամոր մմոտ ս | ՉտիմՏ ՝2լ-լ,

կոջմտճում Հլսմս :ճվիձ օտիմտ ոզ մձսփ իսձղթմտա Կմորւսծ վմղցվուսկոստձ վմղմմոտ ցրո վշտիեցտԵ նքո Հզիշտ» :օտիեցտեփոչճովը վմղիձ ցտկտմվնսկոցւսմոռ մմոտ ս 1 օոիմջտ :լլ-Հ վնմսճացը ճցաստոոմի վ-/, ցղ բւսիցոթտմ Հցսմս Կցտկատցտմուիձցվծվը վմղզմմոտ ց0ՈռվօտիեցտԵենրտ ձղիչտ» :օտիեցտԵփաչճտվովմզիձ ծնսմրտնսկոցասմոխ մմոտ ս Վ ՉոփմՏ :0լ-Լ 1 ԵՈսԵ մմորւսծԵվմղզմմտտ վշտիեցտե նքտ ձ,սնմտ ձղեւստը :տիծցտԵ փոչտվը վմզիձ ծնսմրտնսկոցւսմմոխ մմոտ ս ` ՉտիմՏ -6-լ,

:0վմորւսԵ վմղմմտտնսհղցն մՀղթմտտզզհ մցալձ Հսմղմտմով վմոր ած վմզմմոտ նսճղցւս Հղթմտ ԵՌսԵ վշտիծցտԵ նո մմոտ ս 1 ՉՌիմՏ ՛9-լ ՀղիշտՏ :օտիեցտԵ փոչտվը նսկացւամոթխ

ամցտկացտմաիձ Սվծվր վմղմմոտ նսճղցս մղթմո տցղկ վշտիեցտԵ նորո ձղզիշո» ամո մմոտ ս լ ՉտիմՏ "/-լ, :ՉտիեցտԵփոչտվը վմղիձ ծնսմրտնսկաոց մկտցտձ վմղմմտտնսճղցս ծղքմտ տցզկ ԵՌսԵ վշտիծցտծ նո մմորւսԵ վմղզմմոտնսճղցւս ՀՁզքթմո ձղիշո» :տիծցտԵ փոչճովո վմզիձ ծնսմրտնսկոցամոխ մմոտ ս զ Չտիմջտ:9-լ,

Այո մն

-տտմտ վմզմմոտ նսճղցւս ոճղնըվ տցզկ վշտիծցտԵ նքո Հզիշտ» ամո մմոտ ս զ Չտիմջ -Տ-լ, :0տիեցտծփոչտվո վմզիձ ծնսմոտնսկաց ԵՐսԵ վօտիծցտծ նՐրտմՀղիշո» :ԱմորւսԵ վմղմմոտ Ասոզցւսոձճղնցըվ :օՉտիծցտԵ փոչճովը վմզիձ ծնսմրտնսկոցւսմոթ մմտտս զ օտիմջ -ֆ-լ,

մցտկ -ոցոմտիձ ցվծվր վմղմմոտ ցտկտոտճոմ վշտիծցտԵ նրո Հղիշտ» :ՉտիեցտԵփոչովը վմզիձ ցտղտմվնսկոցւմմոխ մմոտ ս զ Չտիմջ ՛Տ-լ,

Ակտցոմ ղ մմոուսԵ վմզմմոտ ցողոտամն վօտիծցտենրտ ձղիշչտ» :Չտիծցտեփոչովը վմզիձ ցտկտմվնսկտցասմորմմոտ ս զ Չտիմծ ՛2-լ, նքո

Աատրմնտտմոտ վմղցձղքմտա վմղզմմոտվշտիծցոծ :օտիեցտԵփոչտվը նսվոցւմոխ մմոտ ս Վ ՉտիմՏ ՀղիՀչաՏՀ

՛4-Լ

մղըմվնդով

7-13.

պարունակող ամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք զանգվածի այն տարրերի արժեքների արտադրյալը, որոնք 5-ի բաժանելիս կմճա 2 մճայորդ: Տրված է

տարր

այդ

71-14. Տրված է

Հաշվեք

պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: որոնք զանգվածի այն տարրերի արտադրյալը, տրված է կամ ո: թվերի վրա առանց մնացորդի:

տարր

այդ բաժանվում են

ռ տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ 3-ի վրա զանգվածի այն տարրերի արտադրյալը, որոնք բաժանելիս կմնա 2 մնայորդ, իսկ 5-ի վրա բաժանելիս՝ 1 մճասորդ:

7-15. Տրված է

7-16.

Տրված է ո տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զաճգվածի այն տարրերի գումարը ն քանակը, որոնք 7-ի բաժանելիս կմնա 1, 2 կամ 5 մնացորդ:

7-17.

Տրված է

տարը պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի 10-ից մեծ արժեք ուճեյող տարրերի միջին ո

թվաբանականը:

Դ)-18.

Տրված է

տարր պարունակող ամբողջ թվերիմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիեռանիշ տարրերիգումարը, քանակըն արռ

տադրյալը:

7-19.

Տրված է ո տարը պարունակող ամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիերկնիշ ն եռանիշ տարրերի միջին թվաբանականը:

7-20.

Տրված է ո տարր պարունակող իրական թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի՝տրված լգ: Ե) միջակայքին պատկանող տարրերի գումարը:

7-21.

Տրված է ոռ տարը պարուճակողիրականթվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի՝ տրված (գ: ծ) միջակայքին պատկանող այն տարրերի միջին քառակուսայինը, որոնք տրված ե թվի վրա բաժանվումենճ առանյ մնացորդի:

7-22.

Տրված է ոռ տարը պարունակողիրականթվերիմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի՝ տրված լԼ-: մ) միջակայքին պատկանող տարրերի քաճակը ն արտադրյալը:

7-23.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիկենտ ինդեքսովտարրերիգումարը,եթե զույգ ինդեքսով

92.

տարրերի արտադրյալը արտածեք 1 թիվը:

դրական է, հակառակ դեպքում էկրանին

7-24. Տրված է միաչափ զանգված,որի անդամներնիրար հաջորդաբար

տարրերով էլեկտրական շղթայի դիմադրություններ Հաշվեք այդ շղթայի լրիվ դիմադրությունը:

միացված են:

7-25.

Տրված է միաչափ զանգված, որի անդամներնիրար զուգահեռ միալյված 10 տարրերով էլեկտրական շղթայի դիմադրություններ են: Հաշվեք այդ շղթայի լրիվ դիմադրությունը:

7-26.

պարունակող ամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի միջին քառակուսայինը, որոճյ արժեքը մեծ է ինդեքսիարժեքիվ:

7-27.

տարր պարունակող ամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիկենտ ինդեքսով տարրերի միջին թվաբանականը:

7-28.

Տրված է ո տարը պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի գումարը, որոնյ արժեքի ն ինդեքսիտարբերությունըդրական թիվ է:

7-29.

Տրված է ո տարը պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի քառակուսիների գումարը, որոնց արժեքներին ինդեքսներիգումարը առան մնացորդի բաժանվում է 4-ի վրա:

7-30.

Տրված է ռո տարր պարունակողամբողջթվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի արտադրյալը, որոնց արժեքների ն ինդեքսների արտադրյալը 3-ի բաժանելիս կմնա 1 մնացորդ:

7-31.

Տրված է ո տարր պարուճակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի միջին թվաբանականը,որոն արժեքի ն ինդեքսիգումարըհավասար է տրված է թվին:

Տրված է

7-32. Տրված է

տարը

ոռ

պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի գումարը, որոնյ արժեքի ն ինդեքսի գումարի խորանարդը բաժանվում է տրված էհ թվի վրա առան մճայորդի:

7-33.

տարր

Տրված է ոռ տարը պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիայն տարրերիքանակը, որոճնյ նախավերջիննիշը 5 է:

7-34.

Տրված է ռ տարը պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զաճգվածիայն երկնիշտարրերիքանակը, որոնյ առաջին ճիշը մեծ է երկրորդի:

7-35.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի թանակը, որը մեծ է իրեն հաջորդող ն նախորդողտարրերից:

7-36.

Տրված է ռ տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիայն տարրերի արտադրյալը, որոնլյ թվանշանների գուէ է մարը հավասար տրված թվին:

7-37.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք զանգվածի այն տարրերի քանակը, որոնց թվանշանների տադրյալը փոքր է տրված հ թվից:

այդ

7-38.

Տրված է ոռ տարը պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք զանգվածիհամաչափ տարրերիքանակը:

այդ

7-39.

Տրված է ո տարր պարունակող միաչափ զանգված: Էկրանին արտածեքայդ զանգվածիփոքրագույն տարրի արժեքը:

7-40.

Տրված է ո տարր պարունակողմիաչափ զանգված: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածիմեծագույն տարրիինդեքսը:

7-41.

Տրված է ո տարր պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիմեծագույն ն փոքրագույն տարրերի գումարը:

7-42.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված:Հաշվեք այդ զանգվածիփոքրագույն տարրի ն նրա ինդեքսիարտադրյալը:

ար-

ռ տարրը պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այն տարրերիքանակը,որոն արժեքը մեծ է այդ զանգվածիմեծագույն ն փոքրագույն տարրերի արժեքների միջին թվաբանականիյ:

7-43. Տրված է

7-44.

Տրված է ո տարը պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի` 3-ին բազմապատիկ ինդեքս ունելող տարրերից մեծագույնի արժեքը:

7-45.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված:Ստասկեքայդ զանգվածի մոդուլով մեծագույն տարրը ն փոխեք իր նշանը: Էկրանինարտածեքստացվածզանգվածը:

7-46.

Տրված է ո տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիայն տարրերի արտադրյալը, որոնք պարզ են:

տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ ոռ զանգվածիայն տարրերի գումարը,որոնք կատարյալ են:

7-47. Տրված է 7-48.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված: Էկրանին արտածեք այն տարրի ինդեքսը, որն իր արժեքով ամենամոտն է այդ զանգվածի տարրերիարժեքներիմիջին թվաբանականին:

7-49.

Տրված է ռ տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիմիննույն արժեքն ունեյող տարրերիքանակը:

7-50.

Տրված է ո տարր պարունակող միաչափ զանգված: Ստասեք ն էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որը կստացվի տրված զանգվածի2-րդ ն 4-րդ տարրերի տեղափոխությունիվ:

7-51.

Տրված է 2ո տարր պարունակող միաչափզանգված: Մտավեքն էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որը կստացվի տրված զանգվածի մեջ կատարելով հետնյալ փոփոխությունները՝ առաջին տարրը տեղափոխելով վերջինի հետ, երկրորդը՝ նախավերջինի ն այլն:

7-52.

Տրված է ո տարը պարունակողմիաչափ զանգված:Ստավեք ն էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որի տարրերը ստայվում են տրված զանգվածի մեջ յուրաքանչյուր զույգ ինդեքսունեպյողտարրի ն իրեն ճախորդողկենտ ինդեքս ունեյող տարրի տեղափոխությունից:

7-53. Տրված է

պարունակող միաչափզանգված:Էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որի տարրերը ստայվում են տրված զանգվածի մեծագույն տարրի փոխարեն փոքրագույն տարրի քառակուսու արժեքը, իսկ փոքրագույնի փոխարեն` մեծագույնի խորանարդի արժեքը գրելուց: ո

տարր

7-Տ4.

տարը պարունակողմիաչափզանգված:Այդ զանգվածի տարրերը դասավորեք աճման կարգով:

7-55.

Տրված է ռ տարը պարունակողմիաչափզանգված:Այդ զանգվածի տարրերըդասավորեք նվազման կարգով:

7-Տ6.

Տրված է ո տարը պարունակողմիաչափ զանգված: Ստուգեք՝ արդյո՞ք տրված զանգվածը դասավորվածէ աճման կարգով:

Տրված է

7-57. Տրված է

տարր պարունակող, նվազման կարգովդասավորված միաչափ զանգված: Եթե այդ զանգվածում կա տրված է թվից փոքր ո

զանգվածիտարրերըվերադասավորեքայնպես, սկզբում գրվեն է թվիս փոքր տարրերը, այնուհետն՝ մեծերը:

տարր, ապա այդ որ

Տրված է ո տարը պարունակողմիաչափ զանգված: Հայտնի է որ զանգվածի մեջ կան մեկից ավելի 5 արժեք ունեյող տարրեր: Էկրանինարտածեքառաջին հանդիպած 5 արժեք ունեյող տարրի ինդեքսը:

7-58.

այդ

ռ տարը պարունակող միաչափ զանգված, որում կան 0 արժեք ունեյող տարրեր: Հաշվեք այդ զանգվածի0 արժեք ունեւլյող (բայառությամբառաջին)տարրերիինդեքսներիմիջին թվաբաճականը:

Դ7-59. Տրված է

7-60.

Տրված է ո տարը պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն (բայառությամբ առաջինն վերջին) տարրերի արտադրյալը, որոն նախորդն հաջորդ տարրերի գումարը փոքր է տրված է թվից:

7-61.

Տրված է ոռ տարր պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: Էկրանին արտածեքառաջին հանդիպած երկու հարնան տարրերի ինդեքսները, որոնց վերջին նիշը 3 է, հակառակ դեպքում հաշվեք տրված զանգվածի կենտ տարրերի արժեքներիմիջին թվաբանականը:

7-62.

Տրված է ռո տարը պարունակողամբողջթվերիմիաչափ գանգված: Էկրանին արտածեք առաջին հանդիպած կենտ արժեք ունեյող տարրի ինդեքսը, հակառակ դեպքում հաշվեք տրված զանգվածի տարրերիինդեքսներին արժեքներիքառակուսիներիգումարը:

7-63.

Տրված է

տարր

պարունակողմիաչափ զանգված: Էկրաճին ար-

տածեք այն հինգ հարնան տարրերի արժեքները, որոնլ) գումարն ամենամեծն

7-64. "

7-65.

է:

Տրված է ռ տարը պարունակողմիաչափ զանգված, որում կան միայն երկու միննույն արժեքնունեյող տարրեր:Էկրանինարտածեք այդ տարրերիինդեքսները: Տրված է ռ տարը պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի գումարը, որոնք այդ նույն զանգվածում ունեն իրենյ հավասար գոնե երկու տարր:

7-66.

Տրված են ո տարը պարունակող 2 ն միաչափ զանգվածներ:Հաշվեք այդ զանգվածներիտարրերի միջին թվաբանականներիարտադրյալը:

7-67.

Տրված են ո տարը պարունակող 2 ն 7 միաչափ զանգվածներ:Հաշվեք այդ զանգվածներիդրականտարրերիքանակը:

7-68.

Տրված են ո տարր պարունակող 2: ն Մ միաչափ զանգվածներ:Հաշվեք 2 զանգվածի զույգ արժեք ունեկյողտարրերի ն 7 զանգվածի կենտ արժեք ունեսող տարրերիգումարներիտարբերությունը:

7-69.

Տրված են ո տարը պարունակող2 ն միաչափ զանգվածներ:Հաշվեք այդ զանգվածների՝տրված հ թվին բազմապատիկտարրերի ն

արտադրյալը

քաճակը:

7-70.

պարունակող2 ն Մմիաչափզանգվածներ:Հաշվեք այդ զանգվածների այն տարրերի միջին թվաբանականը, որոնք առանց մնացորդի բաժանվումեն 5-ի ն 4-ի վրա:

7-71.

Տրված են ո տարը պարունակող2 ն Մմիաչափզանգվածներ:Հաշվեք Ճ զանգվածի զույգ ինդեքս ունեյող ն 7 զանգվածի կենտ ինդեքս ունելյող տարրերի միջին քառակուսայինը:

7-72.

Տրված են ո տարը պարունակող 2 ն 7 միաչափ զանգվածներ: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածներիայն տարրերը,որոն նիշերի գումարը հավասար է տրված է թվին:

7-73.

Տրված է ռո տարը պարունակողիրականթվերիմիաչափզանգված: Ստաեք ն էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որը ստակվում է տրված զանգվածիբայասական տարրերին տրված հ-րդ տարրի արժեքը գումարելիս:

7-74.

Տրված է ո տարը պարունակող ամբողջթվերի միաչափ զանգված: Ստասեք ն էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որը ստասվում է տրված զանգվածի՝4-ով վերջացող տարրերըկրկնապատկելու, իսկ մնացածտարրերիարժեքներինտրված է թիվնավելալնելույ:

7-75.

Տրվածէ Ստայեք

7-76.

Տրված

են

տարը

պարունակողամբողջ թվերի միաչափ զանգված: էկրանին արտածեք այն զանգվածը, որը ստասվում է տրված զանգվածի զույգ արժեք ունեյող տարրերը եռապատկելուց, իսկ կենտերը՝2 անգամ փոքրասպճնելուվ: դ

տարը

Ստասեք ն էկրանին արտածեք 10 տարր պարունակող միաչափ զանգված, որի զույգ ինդեքս ունեցող տարրերը հավասար լինեն

տրված գ ն Ե թվերի գումարիեռապատիկին,իսկ կենտ ինդեքս ունեյող տարրերը՝0 թվին:

պարունակող Հճմիաչափ զանգված: Ստայեք ն էկրանին արտածեք նույն չափի նոր 7 միաչափ զանգված, որտեղ 224: լ, եթե լ -ն կենտ է,

7-77. Տրված է

տարր

հակառակ դեպքում:

Տրված է ո տարր պարունակողՃ միաչափ զանգված: Ստավեք ն էկրաճին արտածեք նույն չափի նոր 7 միաչափ զանգված, որտեղ

1-78.

-մլչեթջե3515

24 ,:1,

10,

հակառակ դեպքում:

7-79.

Տրված է 20 տարր պարունակողմիաչափզանգված: Ստացեք ն էկ10 տարրերիկ կազմված միաչափ զանգրանին արտածեք երկու` վածներ, որոնյից առաջինը կազմված է տրված զանգվածի զույգ ինդեքսունեցող տարրերիյ, երկրորդը՝կենտերից:

7-80.

Տրված է ռ տարը պարունակող 2 միաչափ զանգված: Ստալյեք ն էկրանինարտածեքնույն չափի նոր 1 զանգված,որում նախ գրված կլինեն 2 զանգվածի բոլոր բացասական տարրերը, այնուհետն՝ մնացածները:

7-81.

Ստավեք ն էկրանին արտածեք 20 տարը պարունակողՃ միաչափ զանգված,որտեղ2 գ 4, իսկ, ՀՀլ,շ Ճո: -

Տրված են ո տարր պարունակող 2՛ն 7 միաչափ զանգվածներ: Ստասեք ն էկրանին արտածեք նույն չափի ճոր զանգված,որի յուրաքանչյուր տարր հավասար է 1-ի, եթե Ճ ն 7 զանգվածների համապատասխանինդեքս ունեցող տարրերինշաններընույնն են, հակառակ դեպքում՝0-ի:

7-82.

7-83. '

Տրված են դ տարը պարունակող,բնականթվերիցկազմված2 ն 7 միաչափզանգվածներ:Ստասեքն էկրանինարտածեք նույն չափի նոր զանգված, որի յուրաքանչյուր տարը 2 ն 7 զանգվածների համապատասխանինդեքս ունեցող տարրերիամենամեծ ընդհանուր բաժանարարնէ:

7-84. Ստասեք ն էկրանին արտածեք 10 տարը

պարունակող միաչափ զանգված, որի յուրաքանչյուր տարրը բազմապատիկլինի 5 թվին ն հնարավոր լինի ներկայայնել 2 բնական թվերի քառակուսիների գումարի տեսքով:

7-85.

պարունակողամբողջթվերի միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի քանակը, որոնց ինդեքսը որնէ բնական թվի քառակուսիէ: Տրված է

տարր

տարր պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի քանակը, որոնց երկուական ճերկայայումը բաղկայած է միայն մեկերիվ:

7-86. Տրված է

7-87.

տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ Տրված է դռ զանգվածի զույգ տարրերի գումարը ն քանակը: Զանգվածի տարրերի զույգության ստուգումըկազմակերպեքֆունկցիայի միջոյով:

7-88.

Տրված է ռ տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի պարզ տարրերի գումարը: Զանգվածի տարրերի պարզության ստուգումը կազմակերպեքֆունկցիայիմիջոյով:

7-89.

Տրված է ռ տարը պարունակող միաչափ զանգված: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածի կատարյալ տարրերի ինդեքսները: Զանգվածի տարրերի կատարյալության ստուգումը կազմակերպեք ֆունկցիայի միջոցով:

7-90.

Տրված է ո տարր պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածիհամաչափ տարրերիքանակը ն միջին թվաբանականը: Զամգվածի տարրերիհամաչափության ստուգումըկազմակերպեք ֆունկցիայի միջոսով:

7-91.

Տրված է ռ տարր պարունակող միաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի քանակը,որոն նիշերի մեջ կա 3 թիվը: Զանգվածի տարրերի նիշերի մեջ 3 թվի գոյության ստուգումըկազմակերպեքֆունկցիայի միջոցով:

7-92.

տարը պարունակողմիաչափ զանգված: Հաշվեք այդ զանգվածի՝ 2-ի որնէ աստիճանհանդիսացող տարրերի քանակը: Զանգվածի տարրերի՝ 2-ի որնէ աստիճան հանդիսանալու ստուգումը կազմակերպեքֆունկցիայի միջուով:

Տրված է

ԳԼՈՒԽ

ԵՐԿՉԱՓ

ԶԱՆԳՎԱԾՆԵՐ

լեզվում զանգվածներըկարող ենճ ունենալ շատ ինդեքսներ,այսինքն՝ լինել բազմաչափ: Այն զանգվածները,որոնք ունեն երկու ինդեքս, կոչվում են երկչափ զանգվածներ (կամ մատրիյներ): Ընդունված է հաէ տալիս զանգվածի տողի մարել, որ ինդեքսներից առաջինը յույյ համարը,երկրորդը՝սյան: Երկչափ զանգվածհայտարարելու համար անհրաժեշտ է գրել իր տիպը, անունը, այնուհետն՝ տողերի ն սյուների տարրերի քանակները՝յուրաքանչյուրը վերցվածքառակուսիփակագծերիմեջ. Շ-ՀՒ

տիպ զանգվածի զանգվածի անունտողերիքանակ)

|սյուներիքանակ):

անունով, Հետնյալ օրինակում հայտարարվում սյունիյ բաղկայած ամբողջ տիպի երկչափզանգված. է օո՛գ»

ՌԵ

ՀքոՅ7

|2)

տողից ն

(3):

Զանգվածի յուրաքանչյուր տարրիկարելի է արժեքվերագրել`օգտագործելով վերագրմաննշանը: Օրինակ, Ճոճ7 զանգվածի2-րդ տողի 3-րդ սյան տարրին 1 արժեք վերագրելու համարկգրենք. 8-ԷՅՄ7|1) 2)

»1չ

Այս վերագրման մեջ հաշվի առանք, որ զանգվածի ինդեքսների համարակալումըմիշտ սկսվում է 0-ի: Զանգվածը հայտարարելուհետ մեկտեղ մենք հնարավորությունուօենք նրա տարրերինսկզբնականարժեք վերագրել (սկզբնարժեքավորել): Դրա համար անհրաժեշտ է զանգվածի հայտարարումից հետո դնել վերագրմաննշանը, այնուհետն՝ ձնավորփակագծերիմեջ գրել զանգվածի տարրերի արժեքները՝ անջատվածստորակետներով:Օրինակ, 1ռԵ

1ոոՅՄ(2)

(3)

(10,

18):

Ավելի տեսանելի դարձնելու համար զանգվածի սկզբնականարժեքՑերըկարելի է խմբավորելլրայույիչ ձնավոր փակագծերով.

1ոԷԵ 8-ԷՅՄ

(2)

(3)

((Ս10,

(1,

2, 5,

3), 18)):

Խնդիրներիլուծման օրինակներ Օրինակ 8-1 Հետնյալ ծրագիրըթույլ է տալիս հաշվել տրված ոշ» զանգվածի՝5 թվին բազմապատիկտարրերիգումարը: փւոշնսՎօ 1ոԵ

ՀԼօՑեւ6ճո.

ոո

ոչափի երկչափ

հ»

()

( 1ոԷ

օօոտէ

հայտարարվումէ

զանգվածիտողերին սյուների տարրերիքանակները Լո),

(ո)

ոծ

Հօ

հաստատուն

հայտարարվումեն

օ1ո

տող ն

երկչափզանգվածը,1.) ն

0չ

»»

ռ ՝

սյուն ունեցող

փոփոխականները

444)

1 Հոչ

թիվ, որը ներկայանում է

Տ:

(3)

ՀԷ

3չ

3Հ3Հ)

Հոչ

8(11) 13):

զանգվածիտարրերըմուտքագրվումեն ստեղնաշարից

Տ-ին վերագրվումէ

Տ-0չ

Հօ

0չ

()

ՀօԷ

ՇօսԷ

ՀՀ

:»

ՀՀ

ստուգվումէ զանգվածիտարրերի՝

5-ին բազմապատիկլինելը

Յ(1)())չ //

պայմանիճիշտ լինելու դեպքում

5-ին վերագրվումէ

տարրերի գումարը

այդ

6ճոմ1: //

ԷՓԵսԷռ

3ՀՀ)

3 Հոչ

(8(1)1(31

արժեք

14Հ)

1 Հոչ

էկրանինարտածվումէ

0չ

)

փոփոխականիարժեքը

Օրինակ 8-2 Հետնյալ ծրագիրը թույլ է տալիս կառուցվել5:45 չափի երկչափ զանգված

000.

00գ

տեսքով, որտեղ գ-ն ամբողջ թիվ է: Տ1ոօ1սմ.6 4ոԷ

ոո

ՀԼՇՏԵԷԼԾՅՈ.հ»

()

( 1ոԷ

ճլ5) (5),

օո

»»

Հօ

»»

"0,

օչ

ՀՏ5չ

Ե,

Յ,

օ:

մուտքագրվումենգ, Ե ն

թվերը

1ՀՀ)

3 Հ5չ

()

քօէ

1, Ե »»

3ՀՀ)

»»

ռ(1)()

«Յչ

«114

(3)

"0:

0չ

5չ

ո(1) Հօ-

()

ՀՇ

օօսե

ՇօսԵ

ՀՀ

ճ(1)())

14)

(

3ՀՀ) ՀՀ"

ոչ

ճոզ1չ

// էկրաճին արտածվում

)

// քՓԷսչ-ո

ՀՏչ

էրյ()) երկչափ զանգվածը՝

խնդրումնշված տեսքով

0չ

)

Խնդիրներ 8-1.

Տրված

են ո,

Հաշվեք այդ

բնական թվերը ն ոչ ո չափի երկչափ զանգվածը: զանգվածիտարրերիգումարը: տ

ո ամբողջթիվը ն ոչ ռ չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք զանգվածիդրական տարրերի արտադրյալը:

8-2. Տրված են այդ

8-3.

Տրված են ո, տ բնական թվերը ն դ« ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի՝տրված հ թվին բազմապատիկտարրերի արտադրյալը:

8-4.

բնական թվերը ն ոռ

չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տարրերի միջին թվաբանականը, որոնվ ինդեքսներիգումարը կենտ թիվ է: Տրված

են ո,

ոդ

բնական թիվը ն ռչ ռ չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածիայն տարրերիքառակուսիներիգումարը, որոնլյ վերջին նիշը 4 է կամ 7:

8-5. Տրված են

8-6.

Տրված են դռ, ու բնական թվերը ն ոո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիայն տարրերիքանակը,որոնք տրված «ն Ե թվերի վրա բաժանվում են առանց մնասորդի:

8-7.

Տրված են ո բնական թիվը ն դչ ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիէ-րդ սյան վրա գտնվողտարրերիգումարի խորանարդը:

8-8.

բնական թվերը ն ո» տ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիյուրաքանչյուր տողի վրա գտնվող տարբերի արժեքների արտադրյալները:

8-9.

չափի երկչափ զանգվածը: բնական թվերը ն ռտ Տրված են ո, դռ Հաշվեք այդ զանգվածի յուրաքանչյուր սյան վրա գտնվող տարրերի արժեքներիգումարները:

8-10.

չափի երկչափ զանգվածը: Տրված են ոռ, տ բնական թվերը ն ոտ Հաշվեք այդ զանգվածի հ-րդ սյան վրա գտնվող, տրված « թվի փոքր արժեք ունեյող տարրերիքանակը:

8-11.

Տրված են ո, ոռ բնական թվերը ն ոչ տ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիհ-րդտողի վրա գտնվողայն տարրերիմիջին թվաբանականը,որոնց արժեքը մոդուլով մեծ է տրված 4 թվիվ:

Տրված են

ո,

8-12.

բնական թվերը ն ոչ« դ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի ձ-րդ տողի վրա գտնվող, զույգ արժեք ունեյող տարրերիմիջին քառակուսայինը:

8-13.

Տրված են ո, տ բնական թվերը ն ռ»«դ չափի երկչափ զանգվածը: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ զանգվածի տարրերի արժեքների գումարը եռանիշ թիվ է:

8-14.

չափի երկչափ զանգվածը: Տրված են ո, դ բնական թվերը ն ռչ Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ զանգվածիտրված է-րդ սյան տարրերիարժեքների գումարըզույգ թիվ է:

8-15.

չափի երկչափ զանգվածը: Տրված են ո, ու բնական թվերը ն ոչ ոռ Հաշվեք այդ զանգվածի՝3 նիշով վերջացող տարրերիքանակը:

8-16.

բնական թվերը ն դ«՛ տ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի՝տրված է թվին հավասար արժեք ունեցող տարրերիքանակը:

8-17.

Տրված են դռ, ոդ բնական թվերը ն դչ ոո չափի երկչափ զանգվածը: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածի` միջին թվաբանականին հավասարարժեք ունեյող տարրիինդեքսները:

8-18,

Տրված են ո բնական թիվը ն ռչ«ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիտարրերի արժեքներիմիջին թվաբանականը, եթե իր բոլոր տողերի տարրերիարժեքների գումարը հավասար է բոլոր սյուների տարրերի արժեքների գումարին, հակառակ դեպքում էկրանին արտածեք 0 թիվը:

8-19.

Տրված են ո բնականթիվը ն ռո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր ն անկյունագծերի տարրերի գումարը:

8-20.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո» ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր ն օժանդակ անկյունագծերի վրա գտնվող դրական տարրերիմիջին թվաբանականը:

8-21.

Տրված են ոռ բնական թիվը ն ո»«ռ չափի երկչափզանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածիգլխավոր ն օժանդակ անկյունագծերի վրա գտնվողբացասականտարրերիմիջին քառակուսայինը:

8-22.

Տրված են ո բնականթիվը ն ոշ« ոռ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծիյ ճերքն գտնվող, տրված է թվին բազմապատիկտարրերիքանակը:

Տրված

են ռ,

են ո,

ոռ

օժանդակ

104.

8-23.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծիս վերն գտնվող, զույգ արժեք ունեյող տարրերիմիջին քառակուսայինը:

8-24.

Տրված են ո բնական թիվը ն ռ»« ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծի ներքն գտնվող այն տարրերի արժեքների արտադրյալը, որոնք 3-ի կամ 4-ի վրա բաժանվում են առան մնայորդի:

8-25.

Տրված են ո բնական թիվը ն ռ»«ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծի վերն գտնվող այն տարրերի միջին թվաբանականը, որոնց ինդեքսների գումարը առան մնասորդի բաժանվում է 3-ի վրա:

8-26.

չափի երկչափ զանգվածը: ՀաշՏրված են ռ բնական թիվը ն ոո վեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծիվ վերն կամ նրա վրա գտնվող այն տարրերի արտադրյալը, որոնք բազմապատիկ են է տրված թվին:

8-27.

Տրված են ո բնական թիվը ն դշ« ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծի ներքն գտնվող, 0 արժեք ունեյող տարրերիքաճակը:

8-28.

չափի երկչափ զանգվածը: ՀաշՏրված են ո բնական թիվը ն ոչ վեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծիյ վերն գտնվող այն տարրերի միջին թվաբանականը,որոնք 5 թվի վրա բաժանելիս կմնա 2 մնացորդ:

8-29.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոչ«ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածիօժանդականկյունագծի ներքնգտնվող,կենտ արժեք ունելյող տարրերիմիջին քառակուսայինը:

8-30.

Տրված են ոռ բնական թիվը ն ոշ«ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշգտնվող այն վեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծիս նճներքն տարրերիքանակը,ռրոնյ ինդեքսներիգումարըկենտ է:

8-31.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո»« ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծիվ վերն գտնվող այն տարրերի միջինը, որոնյ ինդեքսներիգումարըզույգ է:

8-32.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծից ներքն գտնվող, տրվածգ: Ե) միջակայքինպատկանողտարրերիքանակը:

8-33.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծիկ վերն գտնվող այն տարրերի գումարը, ռրոնց բայարձակ արժեքը պատկանում է 62: 128) միջակայքին:

8-34.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիօժանդակ անկյունագծի վերն գտնվող, 6-ին բազմապատիկտարրերիգումարը:

8-35.

ո բնական թիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զաճգվածը: Հաշներքն գտնվող, զանգվածի գլխավոր անկյունագծի վեք այդ տրված |: Ե) միջակայքին պատկանող տարրերի միջին թվաբաճականը:

Տրված

են

8-36. Տրված են

բնական թիվը ն

ո « ո

չափի երկչափ զանգվածը: Հաշ-

վեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծի ներքն գտնվող այն դրական տարրերիմիջին քառակուսայինը,ռրոնք գտնվում են զույգ

համարով սյուներում:

8-37.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծիյ վերն գտնվող այն տարրերի արտադրյալը, որոնյ ինդեքսներիգումարը կենտ է:

8-38.

Տրված են ո բնականթիվը ն դ» ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիգլխավորանկյունագծից վերն գտնվող, 0 արժեք ունեյող տարրերիքանակը:

8-39.

Տրված են ո բնականթիվը ն ոչ« ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծիվ ներքն գտնվող այն տարրերի քառակուսիների գումարը, որոնք գտնվում են կենտ համարով տողերում: |

8-40. .

8-41.

Տրված են ո բնականթիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծի ներքն գտնվող այն տարրերի քանակը, որոնք բացարձակարժեքով մեծ են տրված է թվիս: Տրված են ո բնական թիվը ն ոչ« ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի օժանդականկյունագծի ճերքն գտնվող այն տարրերի արտադրյալը, որոնքփոքր են տրված է թվիվ:

8-42.

Տրված են ո բնական թիվը ն ռչ ռ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծից ճերքն գտնվող տարրերի արժեքների կոտորակայինմասերիգումարը:

8-43.

Տրված են ոռ, ո բնական թվերը ն դ»« ո չափի երկչափ զանգվածը: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածիփոքրագույն տարրիարժեքը:

8-44.

չափի երկչափ զանգվածը: ԷկՏրված են ոռ բնական թիվը ն ոռ բանինարտածեքայդ զանգվածիգլխավոր անկյունագծի ներքն ն նրա վրա գտնվողտարրերի մեծագույնը:

8-45.

Տրված են ո բնականթիվը ն ռո» ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծից վերն գտնվող փոքրագույն տարրերի ինդեքսներիգումարը:

8-46.

բնական թիվը ն ոո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի գլխավոր անկյունագծիսներքնգտնվող մեծագույն տարրի ինդեքսներիարտադրյալը:

8-47.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոռ չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի օժանդակ անկյունագծիմեծագույն տարրիինդեքսներիքառակուսիներիգումարը:

8-48.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոռ չափի երկչափ զաճգվածը: Էկրաճիճ արտածեքայդ զանգվածի է-րդ տողի մեծագույն տարրիարժեքը:

8-49.

Տրված

բնական թիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածիէ-րդ սյան փոքրագույն տարրի արժեքը:

8-50.

Տրված են ո բնական թիվը ն ոչ«ռ չափի երկչափ զանգվածը: Էկրանին արտածեքայդ զանգվածիօժանդականկյունագծի փոքրագույն տարրի տողի համարը:

8-51.

Տրված

են

ոռ

Տրված են ո բնականթիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշայդ զանգվածի այն տարրերի քանակը, որոնք մեծ են իր մեծագույն ն փոքրագույն տարրերի արժեքներիմիջին թվաբանականիս:

վեք

8-52.

բնական թիվը ն ոչ ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի փոքրագույն տարրը պարունակող տողի ն սյան տարրերիարտադրյալը: Տրված

են

8-53.

բնականթվերը ն ոռ» տ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիառաջին ն վերջին տողերի համապատասխան սյուների տարրերիգումարները ն էկրանին արտածեքդրանՍիս մեծագույնը:

8-54.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի՝ 3-ին բազմապատիկտարրերի գումարը, եթե մատրիսըհամաչափ է գլխավոր անկյունագծի նկատմամբ:

8-55.

Տրված են ո բնական թիվը ն ռ»« ռ չափի երկչափ զանգվածը:Մտուգեք՝ արդյո՞քայդ զանգվածըհամաչափ է օժանդակ անկյունագծի նկատմամբ:

Տրված

են ո,

բնական թվերը ն ոչ« ո չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի է-րդ տողի վրա գտնվող, միննույճ արժեքն ունեցող տարրերիարտադրյալը:

8-56. Տրված են ո,

բնական թվերը ն ո» ո: չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի միննույն տողի ն սյան նույն արժեքն ուճելյող տարրերիքանակը:

8-57. Տրված են ո,

8-58.

Տրված են ո, ո բնական թվերը ն ոչ ռտ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիյուրաքանչյուր տողի՝միննույն արժեքն ունեյող հարնաճ տարրերիքանակը: չափի երկչափ զանգվածը: բնական թվերը ն դտ Էկրանին արտածեք այդ զանգվածիփոքրագույն տարրը պարունակողսյան համարը:

8-59. Տրված են ո,

8-60.

Տրված են ո, ոռ բնական թվերը ն ո»« դ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի տողերի վրա գտնվող տարրերի արժեքների գումարներըն էկրանին արտածեքդրանպիսմեծագույնը:

8-61.

Տրված են ոռ, ո բնական թվերը ն ոշչ«՛ո չափի երկչափ զանգվածը, որի մեջ կան երկու միննույն արժեքուճեյող տարրեր:Էկրանին արտածեք այդ տարրերիինդեքսները:

8-62.

Տրված են ո, ո բնականթվերը ն ոշ տ չափի երկչափ զանգվածը: Ստուգեք՝ արդյո՞քայդ զանգվածի որնէ տող դասավորված է աճման կարգով:

8-63.

Տրված

բնական թվերը ն ոչ« տ չափի երկչափ զանգվածը, որի մեջ կան բացասական արժեք ունեցող տարրեր: Էկրանին արտածեք այդ զանգվածի վերջին բացասականտարրի ինդեքսները: են ո,

ոդ

8-64.

են ո,

բնական թվերը ն դտ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի այն տողի տարրերիարժեքներիգումարը, որի բոլոր տարրերը կենտ են:

Տրված

բնական թվերը ն ոտ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածի այն սյան տարրերի արժեքների արտադրյալը, որի բոլոր տարրերիարժեքներնընկած են տրված լօ: Ե)

8-65. Տրված են դ,

ոո

միջակայքում:

8-66.

Տրված են ո բնական թիվը ն ռչ ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածիայն տողերի քանակը, որոնում 5 թիվը մեկիս ավելի անգամ է հանդիպում:

8-67.

Տրված

բնական թիվը ն ոչ«ռ չափի երկչափ զանգվածը: Հաշվեք այդ զանգվածիայն տողերիքանակը, որտեղ բացասական թվերի քանակը հավասար է 3-ի:

8-68.

Տրված են ո բնական թիվը ն վեք այդ զանգվածի

են

ոչ

չափի երկչափ զանգվածը:Հաշ-

ԹՀ

Ա ա

ա) 1Լքառորդիտարրերիարժեքներիգումարը,

8-69.

բ)

տարրերիարժեքներիարտադրյալը, 1Աքառորդի

ՆԱԼքառորդի տարրերիարժեքներիմիջին թվաբաճականը,

դ)

1Ր/քառորդիտարրերի արժեքներիքառակուսիներիգումարը:

Տրված է 5»:5 չափի երկչափ զանգված:Հաշվեք նշված տարրերի արժեքների գումարը. ՔԻ Փ

Փե Փ

ա)|:

ե ֆ

փ փ

բ)| Ք

՛»

ջֆ

ջֆՓ

«լի

»ֆՖ

ե Ի

Փե

8-70.

Տրված են ո բնական թիվը ն դո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի պարզ տարրերի քանակը:

8-71. Տրված են ո բնական թիվը ն ոո չափի երկչափ զանգվածը: վեք այդ զանգվածիհամաչափ տարրերիքանակը:

Հաշ-

8-72.

Տրված են ո բնական թիվը ն ռշ« ո չափի երկչափ զանգվածը:Հաշվեք այդ զանգվածի կատարյալ տարրերի գումարը:

8-73.

Տրված են ո բնականթիվը ն ոշ« ո չափի երկչափ զանգվածը:Ստուգեք՝ արդյո՞քայն "մոգական" է: "Մոգական" կոչվում է այն երկչափ զանգվածը, որի տողերի, սյուների ն անկյունագծերի տարրերի գումարը նույնն է: Օրինակ,

15|

8-74.

Տրված են գ, Ե, Ը ամբողջ թվերը: Գտեք օրինաչափությունը ն էկրանին արտածեք 5»:5 չափի երկչափ զանգված հետնյալ տեսքով` ՃԵ

ՇՓԵ00

8-75.

ՇԵ

06Շօօ

Մատրիսի տեսքով էկրանին արտածեք հետնյալ երկչափ զանգ-

վածը. 2, «(041 8-76.

0|ի

Հ)՞)-

1-3)",որտեղ 0, 1»

1,...,

4) -0,

1,..., 4

Մատրիցի տեսքով էկրանին արտածեք հետնյալ երկչափ զանգվածը. ՏԼո()Է5), եթե 1Հ)յ,

Շյ «ՎՆեթե»),

11Է 4յ, եթե»),

1» որտեղ 0, 1,..., 5. Հ0,

8-77. Գտեք օրինաչափությունը ն

1....,

էկրանին արտածեք 626 չափի երկչափ զանգված հետնյալ տեսքով՝

11:

8-78.

Գտեք օրինաչափությունը ն էկրանին արտածեք 5»«5 չափի երկչափ զանգված հետնյալ տեսքով՝

8-79.

Գտեք օրինաչափությունըն էկրանինարտածեք55 զանգված հետնյալ տեսքով՝

8-80.

չ6

չափի երկչափ

Գտեք օրինաչափությունըն էկրանին արտածեք 4». չափ զանգվածհետնյալ տեսքով`

4 չափի երկ-

0օ012| 8-81.

չափի երկչափ զանգվածը: բնական թվերը ն ոչ Ստապեքն էկրանին արտածեք դ տարր պարունակող միաչափ զանգված, որի 1-րդ տարրը հավասար է 1-ի, եթե տրված երկչափ Տրված են

ո, ո

զանգվածի 1-րդ տողի տարրերի արժեքների գումարը փոքը կամ հավասար է տրված Ե թվից, հակառակ դեպքում՝0-ի : 8-82.

չափի երկչափ զանգվածը: Տրված են ո, ոռ բնական թվերը ն ռտ Ստասեք ն էկրանին արտածեք ո տարը պարունակող միաչափ զանգված, որի 1-րդտարրը հավասար է տրված երկչափ զանգվածի չ-րդ տողի մեծագույն տարրին:

8-83.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո»«ո չափի երկչափ զանգվածը: Ստասեք ն էկրանին արտածեք դ տարը պարունակող միաչափ զանգված,որի 1-րդտարրը հավասար է տրված երկչափ զանգվածի 4-րդտողի ն գլխավոր անկյունագծի ընդհանուր տարրի արժեքին:

8-84.

Տրված են ռ բնական թիվը ն ո«ռ չափի երկչափ զանգվածը: Ստասեք ն էկրանին արտածեք ռ տարը պարունակող միաչափ զանգված, որի 1-րդ տարրը հավասար է տրված երկչափ զանգվածի 1-րդ անկյան վրա գտնվող տարրերի արժեքներիգումարին:

8-85.

չափի երկչափ զանգվածը: Տրված են ո, ո բնական թվերը ն ո» Ստասեք ն էկրանին արտածեք ո տարր պարունակող միաչափ զանգված,որի :-րդ տարըը հավասար է տրվածերկչափ զանգվածի 4-րդսյան փոքրագույն տարրին:

8-86.

Տրված են ո, ո բնական թվերը ն դ» ո՛ չափի երկչափ զանգվածը: Ստասեք ն էկրանին արտածեք ո տարը պարունակող միաչափ զանգված,որի 1-րդտարրը հավասար է տրված երկչափ զանգվածի 4-րդ տողի տարրերի արժեքներիգումարին:

8-87.

Տրված են ոռ, ոռ բնական թվերը ն ո» տ չափի երկչափ զանգվածը: ն Ստացեք էկրանին արտածեք ու տարը պարունակող միաչափ զանգված,որի 1-րդտարըը հավասար է տրված երկչափ զանգվածի 4-րդ սյան այն տարրերի քանակին, որոնց համար տրված է թիվը բաժանարար է:

8-88.

Տրված են ո, ո բնական թվերը ն ոշ չափի երկչափ զանգվածը: Ստասեք ն էկրանին արտածեք ռո տարը պարունակող միաչափ զանգված,որի )-րդ տարրը հավասարէ տրվածերկչափզանգվածի Էրդ տողիայն տարրերիմիջին թվաբաճականին, որոճնյվերջին նիշը3 է:

8-89.

Տրված են ո բնական թիվը ն դ» յեք ն էկրանին արտածեք

112.

չափի երկչափ զանգվածը: Ստատարը պարունակող միաչափ

զանգված,որի 1-րդտարրը հավասարէ տրված երկչափ զանգվածի րդ տողի զույգ արժեք ունելյող տարրերի փոքրագույնին: 8-90.

Տրված են ո բնական թիվը ն ո»«ռ չափի երկչափ զանգվածը: Ստասեք ն էկրանին արտածեք դ տարը պարունակող միաչափ զանգված, որի 1-րդտարրը հավասար է տրված երկչափ զանգվածի 4-րդ տողի տարրերի գումարին, եթե 1-րդ տողի մեծագույն տարրը մեծ է տրված էթվիյ, հակառակդեպքում`տարրերիարտադրյալին:

8-91.

Տրված են դ բնական թիվը ն ռ«ո չափի երկչափ զանգվածը: Ստասեք ն էկրանին արտածեք ո տարր պարունակող միաչափ զանգված, որի 1-րդտարրը հավասար է տրվածերկչափ զանգվածի 4-րդ տողի 5-ին կամ 7-ին բազմապատիկ դրական տարրերի գումարին, հակառակ դեպքում, իսկ եթե այդպիսիք գոյություն չունեն՝ 1-րդտողի տարրերիմիջին քառակուսայինին:

8-92.

չափի երկչափ զանգվածը: Այն Տրված են դ բնական թիվը ն ռո ձնափոխեք այնպես, որ գլխավոր անկյունագծի վրա գրված լինի համապատասխանտողի մեծագույն տարրը: Էկրանին արտածեք ստավված երկչափ զանգվածը:

ԳԼՈՒԽ

ՊԱՏԱՀԱԿԱՆ

ԹՎԵՐԻ

ԳԵՆԵՐԱՑՈՒՄ

լեզուն հնարավորություն է տալիս գեներացնել պատահական աշխատել դրանց հետ: Պատահական թվերը գեներայնող ստանդարտ գրադարաճայինֆունկսիաները պահվում են 5/2ԱԵ.հ գրադարանային ֆայլում: Պատահական թվեր գեներացնելուհամար նախ անհրաժեշտ է ծրագրի մեջ գրել "պատահականայնող"5Ւգոմ ֆունկցիան, որը ստանում է սդտիպի ամբողջ արգումենտ: Տ1լջոօմ Պատահական թվերըգեներասվումեն Ւռոմ0ստանդարտգրադարանային ֆունկյսիայի օգնությամբ: Պատահական թիվ ստանալու համար Տ-գոմ ֆունկսիՒգոզ()ֆունկսիան օգտագործում է "վզվատահականայպնող" այի արգումենտումգրված ամբողջթիվը ն, որպես արդյունք, գեներացնում 0-ի, Ք4ՊԾ ԽՈՄ տիրույթում գտնվող պատահական թիվ, որտեղ Խ4ԱԾհ142-ր51Վնե.հ գրադարանային ֆայլում սահմանված սիմվոլային հաստատուն է ն հավասարը է նվազագույնը32767-ի, այսինքն՝ 16-բիթերկարությամբամբողջ թվի վերին սահմանին: Եթե ՏՒգոմ ֆունկյիայի արգումենտումգրված է հաստատուն թիվ, ապա Ւզոմ0ֆունկցիան միշտ կգեներասնիմիննույնթիվը: ՈրպեսզիՏ-գոմ ֆունկցիայի արգումենտըլինի փոփոխական,հարմարէ իրեն որպես արգումենտ տալ տվյալ պահի ժամանակը՝արտահայտված վայրըկյաններով: Տվյալ պահի՝`վայրկյաններովարտահայտված ժամանակըգրելու համար անհրաժեշտ է գրել էոոծշ.հ ստանդարտգրադարանայինֆայլում սահմանված Ոոօ ֆունկվիան՝0 արգումենտով՝ Շ-Ւ

թվեր ն

ՏԷՅոՎ(Է1ո6

(0)):

Տարբեր խնդիրներտարբերթվով պատահականթվեր գեներապճնելու կարիք ունեն, օրինակ, զառ նետելուխնդիրըմոդելավորելուհամար անհրաժեշտ է գեներացնել 6 թիվ, որոնք ցհամապատասխանենզառի 6 կողմերին,իսկ "ղուշ-գիր" խաղի խնդիրը մոդելավորելուհամար՝ընդամենը2 114.

թիվ: 0-իս Պ-1 միջակայքում // հատ թիվ գեներասնելու համար Ւգոճ0 հաշվելու 7շ- գործողությունը. ֆունկցիայի հետ օգտագործումեն մնապյորդը ԼՅոձ()

3 Ւ,

Եթե անհրաժեշտ է գեներապնել գ

հատ

թիվ ոչ թե0-ի, այլ որնէտրված

թվիս սկսած, անհրաժեշտ է գրել հետնյալ կերպ. Ձ

3 հ,

ԷՅոՎ()

Օրինակ 9-1 Հետնյալ ծրագիրը թույլ

ամբողջ փոփոխականներին վերագրել|1: 100|միջակայքում ընկած պատահականամբողջ թվեր ն հաշվել դրան արտադրյալը. փւոօշ1սՎՓ

ՀԼ1օՏԵԼՇՅՈ.

81ոօ1սՎօ

ՀՏԵՎ11Ե.

փեւոօւսՎօ

ՀԷւԼտոօ.հ»

ՃոծՇ ոո

է տալիս

ն Ե

հ» հ»

//ստանդարտգրադարանայինֆայլը

ժամանակի հետ աշխատող ֆունկցիաներիֆայլը

()

( 1ոԷ

ԵԾ, ԷտսԼեէ:

Յ,

(Է1ո6(0)):

ՏԷՅոձ

//"պատահականակնող"5Ւռոմ ֆունկյիան,

Հ:

ԷՇՏս1Է

ԷՓԷսԸո

«8

ՀՀ

100չ

գ-ինճ վերագրվումէ

բքռոմ() //

ՇօԱԷ

չՅոց()

միջակայքումընկածամբողջթիվ

1-100

միջակայքումընկածամբողջ թիվ

100չ

Ե-իճ վերագրվումէ "

1-100

Եչ

ՅՑՅՀՀ"""«ՀԵՀՀ"»"

«ՀՀ

)

բըԸՇՏսյե

ՀՀ

Շոմ1չ

Խնդիրներ թվերի գեներատորիօգնությամբ |0: 20) միջակայքում էկրանին արտածեք 10 ամբողջ թիվ:

9-1. Պատահական 9-2.

Պատահական թվերի գեներատորիօգնությամբ տրված|գ: Ե) միջակայքում էկրանինարտածեք 30 ամբողջ թիվ:

9-3.

Պատահական թվերի գեներատորիօգնությամբ 1: 9) միջակայքում ստակեք 2 ամբողջ թիվ ն հաշվեք այդ թվերի գումարը: Ծրագիրճ աշխատամնելիսէկրանը պետք է ունենա, օրինակ, հետնյալ

տեսքը՝ 744»-,

որտեղ 7-ը ն 4-ը գեներացվածպատահականթվերն են: Հավասարման նշանից հետո պետք է ներմուծել պատասխանը: Ծրագիրը պետք է վերադարձնի հաղորդագրություն պատասխանի ճիշտ կամ սխալ լինելու վերաբերյալ: 9-4.

Պատահական թվերի գեներատորի օգնությամբ 1. 9) միջակայքում ստալյեք 2 ամբողջ թիվ ն հաշվեք այդ թվերի արտադրյալը: էկրանը պետք Ծրագիրնաշխատալպճելիս է ունենա, օրինակ, հետնյալ

տեսքը՝

Տյ:չ7»,

որտեղ 5-ը ն 7-ը գեներացված պատահական թվերն են: Հավասարման նշանիյ հետո պետք է ներմուծել պատասխանը: Հարսը տրվում է անգամ,որից հետո էկրանին պետք է արտածվենճիշտ ն սխալ պատասխաններիքանակը: 9-5.

9-6.

Նախորդ խնդիրը ձնափոխեքայնպես, որ 2 պատահական ամբողջ թվերի արտադրյալի վերաբերյալ հարյը տրվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ որպես պատասխանչի ներմուծվել 0 թիվը,որիս հետո էկրանին պետք է արտածվեն ճիշտ ն սխալ պատասխաններիքանակները: Պատահականթվերի գեներատորի օգնությամբ |1: 20) միջակայթումստասեքամբողջթիվ: Անհրաժեշտէ գտնել այդ թիվը: 5 անգամ սխալ թիվ ներմուծելուցհետո ծրագիրըպետք է վերադարձնիՏ«օ16 տողը: Ճիշտաթիվ ներմուծելու դեպքում ծրագիրը պետք է վերադարձնի Շիւչիք օ տողը: 116. '

9-7.

Ներմուծեք 1 կամ 2 թիվը: Ծրագիրըպետք է վերադարձնիՇհտիք 6 տողը, եթե ներմուծելուց ն հաստատելուցհետո պատահականթվերի գեճերատորիօգնությամբէկրանին գրվի ներմուծվածթիվը, հակառակ դեպքում պետք է վերադարձնի5541 « տողը:

9-8.

Պատահական թվերի գեներատորի օգնությամբ մոդելավորեք "ղուշ-գիր" խաղի խնդիրը ն ստայեք 1 կամ 0 թվերի որնէ մեկը:

9-9.

Չնափոխեք նախորդ խնդիրն այնպես, որ մետաղադրամընետվի 1000 անգամ ն հաշվեք ամեն մի նետումից ստացված 0 ն 1 թվերի քանակը:

9-10.

Զառի կողմերը նշանակված են որպես 1, 2, 3, 4, 5, 6: Պատահական թվերի գեներատորի օգնությամբ մոդելավորեք զառի նետման խնդիրը ն ստացեք 1, 2, 6 թվերիյ որնէ մեկը:

9-11.

Ենթադրենք, զառը նետում են երկու խաղացող: Պատահական թվերի գեներատորի օգնությամբ մռդելավորեք զառի նետման խնդիրը ն ստուգեք` խաղացողներից որն է զառի վրա ստասել ավելի մեծ միավոր:

9-12.

Ենթադրենք,երկու խաղացող նետում են 3-ական զառ: Պատահական թվերի գեներատորիօգնությամբ մոդելավորեքզառերի նետման խնդիրը ն ստուգեք՝ խաղացողներիկ որի ստայած գումարային միավորն է ավելի մեծ:

9-13.

յուոր խաղապողներիկ Ձնափոխեքնախորդխնդիրը՝ ենթադրելով, է նետում է տրված թվով զառեր: րաքանչյուրը

9-14.

Զառը նետվել է 5000 անգամ: Պատահականթվերի գեներատորի օգնությամբ հաշվեք 1, 2, 3, 4, 5չ 6 թվերի ընկնելու հավանականությունները:

9-15.

Խաղաւյողը նետում է երկու զառ: Զառի կողմերը նշանակվածեն որպես 1, 2, 3, 4, 5, 6: Նետումիյ հետո հաշվվում է ընկածկողմերի թվերիգումարը: Եթե այն հավասար է 7 կամ 11, խաղայողը հաղթել է: Եթե հավասար է 2, 3 կամ 12, խաղայողը պարտվել է: Իսկ եթե հավասար է 4, 5, 6, 8, 9 կամ 10, ապա խաղայողը շարունակում է զառերը նետելայնքանժամանակ,քանիդեռ ընկածկողմերիթվերի գումարը չի հավասարվում առաջին նետումիյ հետո ընկած կողմերի թվերի գումարին: Խաղացողը պարտվումէ, եթե նետումների գումարը հավասարվումէ7-ի: ժամանակստասվված

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

ՖԱՅԼԵՐ

ՈՐՈՇ ԳՐԱԴԱՐԱՆԱՅԻՆ

ԳՐԱԴԱՐԱՆԱՅԻՆ

ՍՏԱՆԴԱՐՏ

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆԵՐ

ԵՎ

Հոսքեր ն հոսքերի գրադարաններ Տվյալների (բայթերի) հաջորդականությունըկոչվում է հոսք: Մուտքային գործողությունների ժամանակ տեղի է ունենում տվյալների հոսք մուտքային սարքից, օրինակ՝ստեղճաշարիյ դեպի համակարգչի օպերատիվ հիշողություն: Ելքային գործողությունների ժամանակ տեղի է ունենում տվյալների հոսք համակարգչի օպերատիվ հիշողությունից դեպի ելքային սարք, օրինակ՝համակարգչի էկրան:

10ՏԷՒՇՅՈ

հոսքի գրադարանը

«զուհոսքի գրադարանըտվյալների մուտքի ն ելքի գործողություն-

ների իրականացմանբազմաթիվ հռարավորություններէ տալիս: ՀԱՕՏԻ6գուհ» գրադարանայինֆայլը ճերառում է օդ ն Շօսէ օբյեկտները, որոնք համապատասխանում են ստանդարտ մուտքի հոսքին ն ստանդարտելքի հոսքին:

օռտոլթ հոսքի կարգավորիչներիգրադարանը

Հոսքիկարգավորիչները թույլ են տալիս լուծել ձնավորմանխնդիրներ: ԸԴՀ լեզվում սահմաճվածեն բազմաթիվհոսքիկարգավորիչներ:Այս բաժնում կսահմանափակվենք՝ ընդամենըմի քանիսը: թվարկելովդրանպյիս է Հոսքի կարգավորիչըկոչվում պարամետրացված,եթե այն ստանում է մուտքային արգումենտ: ժ6օճ հոսքի կարգավորիչը թույլ է տալիս տվյալները ներկայապնել10 հիմքով թվային համակարգում: Լռելյայն տվյալները ներկայացվում եճ այս համակարգում: հօճ հոսքի կարգավորիչըթույլ է տալիս տվյալներըճներկայասնել հիմքով թվային համակարգում: 8 հիմօօէ հոսքի կարգավորիչըթույլ է տալիս տվյալները ներկայակպնել քով թվային համակարգում:

Տ6էԵՅՏ6(84)պարամետրայված հոսքի կարգավորիչըորպես արգուէ 10, 16 կամ 8 թվերը ն, համապատասխանաբար,տվյալները ներկայանում է 10, 16 կամ 8 հիմքով թվային համակարգերում:

մենտ ստանում

Օրինակ, 1Ոէ

20չ

ՇօսԵ

ՀՀ

հյ

ՀՀ:

ՀՀ

Շոձմլ:

ՇօսԷ

ՀՀ

ՎՇՇ

ՀՀ

6ոց1:

Շօսէ

ՀՀ

օՇԷ

ՀՀ

օոձզ1:

(16) ՏՇքթՐ66151օո(8) պարամետրապված հոսքի կարգավորիչըթույլ ՇօսԷ

ՀՀ

ՏԲԷԵՅՏ6

ՀՀ

6ոմզ1:

է տալիս

սահմանել սահող ստորակետովթվերում ստորակետի նիշերի քանակը: Այդ ֆունկյսիանծրագրիմեջ կարելիէ գրել մի քանի տեղ: Մինչն հահետո

սահմանումըծրագիրըպահում է նախորդսահմանման րերը: Օրինակ, ջորդ

ՇօսԷ

ՀՀ

ՏՇէքոճշ151օո

ՇՕԱԵ

ՀՀ

ՏՑ6ԷքԷԲՇ1Տ1օո(3)

(5)

պարամետ-

ՀՀ

6շթ(1)

ՀՀ

ճոձ1:

2.11828

ՀՀ

6ք(1)

ՀՀ

6ոմ1:

2.18

Տ65(8) հոսքի կարգավորիչըթույլ է տալիս, որ էկրանին արտածված հաջորդ ելքային մեծությունը զբաղեցնիառնվազնգ հատ սիմվոլ: Եթե ելքային մեծության երկարությունը մեծ է գ արգումենտի արժեքից, ապա դաշտի չափերը կմեծանանայնքան,որ իր մեջ տեղավորենելքային մեծու-

թյունն ամբողջությամբ:Եթե ելքային մեծությաներկարությունը փոքր է գ արգումենտի արժեքի, ապա դաշտը լռելյայն ձախից կլրացվի անհրաժեշտ քանակովդատարկ սիմվոլներով: Որպեսզիդաշտն անհրաժեշտքանակով դատարկսիմվոլներովլրասհոսքիկարգավովի աջիս, անհրաժեշտ է օգտագործելՏ61օ0ՏՈՅՔՏ(109::168) րիչը: հոսքի կարգավորիչըթույլ է տալիս, որ իրենից 8600ՏՈջՏ50(105::Ո26մ) հետո գրվողելքային փոփոխականը տպվիորպես ֆիքսվածկետովթիվ: Տ6200ՏՈ8ջ5(105::Տհօթօմոհոսքի կարգավորիչը թույլ է տալիս, որ իրենիցհետո գրվող ելքային փոփոխականիֆիքսվածկետն անպայման երնա,նույնիսկեթե կետիյ հետո միայն 0-ներ են:

պոէհ

մաթեմատիկականֆունկցիաներիգրադարան

մաթեմատիկականֆունկվսիաների գրադարանըներառում է բազմաթիվ մաթեմատիկականֆունկցիաներ: Ստորն բերված են առավել հաճախօգտագործվողֆունկյիաների նկարագրությունները: Հոզլի.ի»

Բացատրությունը

Ֆունկցիայի սահմանումը (Վօսեվծ2)

Վերադարձնում է չ» արգումենտիարկկոսինուսի գլխավոր արժեքը՝ ռադիաններով:

4օսելօ

86օՏ

4օսԵլօ

8տ1ո(մօսթ)օ 2)

4օսԵլ6

2էշո

(մօսԵլծ 2)

Վերադարձնում է չ արգումենտիարկտանգենսիգլխավոր արժեքը՝ռադիաններով:

ձօսելօ

6օՏ

(4օսԵյօ2)

Վերադարձնումէ չ արգումենտիեռանկյունաչափականկոսինուսը(5-ի արժեքը տրվում է ռադիանով):

ձօսեօ

Տւո

(40սԵ)ծ 2)

Վերադարձնում է » արգումենտի եռանկյունաչափակամնմ սինուսը («-ի արժեքըտրվում է ռադիանով):

4օ0սԵ

էռո

(4օսելծ 2)

Վերադարձնում է » արգումենտիեռանկյունաչափականտանգենսը(»-ի արժեքը տրվում է ռադիանով):

Վերադարձնում է « արգումենտիարկսինուս գլխավոր արժեքը՝ ռադիաններով:

արգումենտիհիպերբո-

(4օսԵլօ չ)

Վերադարձնում է լական կոսինուսը:

(ԺօսԵՒծ)

Վերադարձնումէ » արգումենտիհիպերբոլական սինուսը:

ճռհ

(Վօսելծ »)

Վերադարձնում է »« արգումենտիհիպերբոլական տանճգենսը:

ԳօսԵ16 6«ք

(մօսէլծ »)

է էքսպոնենտայինֆունկՎերադարձնում ցիայի արժեքը:

4օսԵ)օ

օօչի

ԳօսԵՒՏ Տ(ոհ 4օսԵլծ

4օսել 4օսե1ծ ժօսԵ1Հ քօԿ

1օջ ՔԱ(4օսԵլօ

Վերադարձնումէ » արգումենտիբնական |լշռիմքով)լոգարիթմի արժեքը:

հիմքով արգումենտի

1810 (ԺօսԵլծ»)

Վերադարձնումէ 2 լոգարիթմի արժեքը:

(4օսե)օ 2, մօսԵ)ծ 7»)

խուն 120:

է»

արտահայտության

Ճօսելօ Տզո լու մեգ

| շ) (4օսԵԼշ

Վերադարձնում է մ. արտահայտության արժեքըդրական -երի դեպքում:

(ուշ)

Վերադարձնումէ ւ արգումենտիբայարձակ արժեքը ամբողջ »-երի դեպքում: Վերադարձնումէ ամենափոքրամբողջթիվը, որի արժեքը » արգումենտիարժեքիվ փոքր չէ:

4օսԵլշ 6611(ժօսԵլծ 2)

ԲԵՏ

(մօսԵլտ2)

Վերադարձնումէ ւ արգումենտիբացարձակ արժեքըիրական»-երի դեպքում:

4օսԵ16 Ոօօւ

(4օսԵյօ 2)

Վերադարձնում է ամենամեծ ամբողջթիվը, որի արժեքըչի գերազանկում» արգումենտի արժեքին:

4օսԵյ6

4օսԵլօ

ճՃոօմ(4օսԵլօ 2, 4օսԵլօ

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

րն նական իրական չկեր

ՓՈՓՈԽԱԿԱՆՆԵՐԻ

ՏԻՊԵՐ

Չափսը

Փոփոխականի (բայտիպր թերով) Եօօ1

Թույլատրելի ժեքն արժեքները

Նկարագրությունը

Տրամաբականտիպի փոփոխական:Կարող է ընդունելմիայն երկու արժեք՝ եսօ (ճիշտ) կամ

նսօ

կամ 856

(սխալ)

Ցիհօղէ սոտլջոօմ

Տեր

1օոջ սոտլջոօժ

բիթ երկարությամբոչ բացասականամբողջ տիպի փոփոխական

ոջ

բիթ երկարությամբ ամբողջթիվ

բիթերկարությամբոչ

բայասականամբողջ տիպի փոփոխական

բիթ երկարությամբ ամբողջ թիվ

0Հ՝ 65535

.32768..

32767

4294967295

-2 147 483 648 2 147 483 647

ու

(16 բիթանի)

մո(

(32 բիթանի)

.72768..

-2 147483

0-65

երկարությամբ

բիթ բայասակա ամբողջ տիպի փոփոխական

ոչ

«իճ

Սիմվոլային տիպի փոփոխական:Կարող է ընդունել մեկ սիմվոլ կամ 8 բիթ երկարությամբամբողջ թիվ

ՈօՅէ

Իրական տիպի փոփոխական

12-10

Կրկնակիճշտությամբ իրականտիպի փոփոխական

22-105.-

4օսԵ1օ

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

648,

2 147 483 647

բիթ երկարությամբ ոչ բայասական ամբողջ տիպիփոփոխական

Հ Լու սոջքջոօժ (32 բիթանի)

ՇՀ:

բիթ երկարությամբ ամբողջ թիվ

32767

1ու նոտքջոօմ (16 բիթանի) .

16բիթ երկարությամբ ամբողջ թիվ

967 295

ը:զուների արք

«12-10

22-10:4

ԼԵԶՎԻ

ՈՐՈՇ

ԲԱՆԱԼԻ-ԲԱՌԵՐ

| Բանալի-բառը Եօօ|

Նկարագրությունը

Հայտարարումէ տրամաբանական տիպիփոփոխական:

Եղոու

Աճհապաղընդհատում է /6- ն ահ ցիկլերի,ինչպես նան ընտրմանօպերատորիաշխատանքները: Ներդրված ցիկլերի դեպքում ընդհատումէ ամենաճերքին ցիկլի աշխատանքը:Իրակաճալյումիյ հետո ծրագիրն աշխատանքըշարունակումէ ընդհատվածՍիկլից անմիջապես հետո գրված հրամանի:

տարբերակներիլ մեկի որոշման համար:

Տալ հ

Օգտագործվումէ

9ամքշհ ընտրմանօպերատորիմեջ`

Շիոք

օօոչէ

օօոէւոսծ

Հայտարարումէ սիմվոլայինտիպի փոփոխական: Սահմանում է սիմվոլային հաստատուն, այսինքն՝ այնպիսի փոփոխական,որի արժեքը ծրագրի իրակաճավմանընթացքումչի փոխվում:

Օգտագործվում է՝ պիկլիմարմնիմեջ իրենից հետո գրված հրամաններնանտեսելու ն սիկլի իրականացմաճ պայմանի հերթական ստուգմաննանցնելու համար: Ի տարբերությունԵՒօճե հրամանի,օօոճոսշ հրամանի իրականայումիցհետո ծրագիրն աշխատանքը շարունակում է ոչ թե ընդհատվածցիկլից անմիջապես հետո գրված հրամանիկվ, այլ տվյալ ցիկլի հաջորդ իտերակիայիս:

Օգտագործվում է Տաւքշհ ընտրման օպերատորումն իրականանում է այն հրամանները,որոնք պետք է կատարվենայն դեպքում,երբ ստուգվող արժեքըչի համընկնում«056 հրամաններիկողքին գրված արժեքների ոչ մեկի հետ:

օս

ձօ

4օսԵ16

Օգտագործվումէ 4օ... ախօ ցիկլի օպերատորներում: Քանի որ այս օպերատորներումցիկլի իրականայմաճ պայմանըստուգվումէ սիկլի մարմնիիրականացումից հետո, ապա ժօ հրամանըիրականանումէ առնվազն մեկ անգամ:Ցիկլն իրակաճանումէ այնքան ժամանակ,քանի դեռ լյիկլի իրականայմանպայմանը վերադարձնումէ Ծսօ արժեք:

Հայտարարումէ կրկնակիճշտությամբիրականտիպի փոփոխական:

օն:

Օգտագործվում է չ/այմանի օպերատորներումն հանդիսանումէ այդ օպերատորներիոչ սլարտադիր մաս:

լլ»

Հաստատուն, որը հավասարէ տրամաբանական տիպի փոփոխականիսխալ արժեքին:

ՈօՅէ Թ-

Հայտարարումէ իրականտիպի փոփոխական: Ցիկլի օպերատոր,որը թույլ է տալիս միավորել ցիկլի իրականացմանպայմանի ստուգումը, ն յիկլի փոփոխականի սկզբնարժեքավորումը արժեքի

փոփոխությունը:

լոք

Պայմանի օպերատորում գրվող առաջինհրամանը:

Հայտարարումէ ամբողջտիպի փոփոխական:

ոջ

ախոռ չեօդ

Հայտարարումէ

փոփոխական:

բիթ երկարությամբամբողջ տիպի

Դադարեպնումէ ֆունկցիայիիրակաճակսումը: Ֆունկցիայի մարմնում գրված հաջորդ հրամաններըչեն իրականանում:

Հայտարարումէ փոփոխական:

բիթ երկարությամբամբողջ տիպի

Տլջոօձ

Ամբողջ տիպիփոփոխականըդարձնումէ նշանային:

ՏԿՂԼՇհ

Ըճնտրմանօպերատոր, որն իրակաճայնում է բազմաթիվ ճյուղավորումներովպայմանականանում: 521է6ի հրամաննարգումենտիարժեքը համեմատում է իր ներսի «գՏ6 հրամաններիկյուրաքանչյուրի կողքին գրված հաստատունիհետ: Եթե արգումենտիարժեքը հավասարվումէ հաստատուններիյ որնէ մեկին, շարունակվումեն իրականանալայդ հաստատունի հետո գրված հրամաններնայնքան ժամանակ,քանի դեռ չի հանդիպել ԵՒշռե հրամանը, որից հետո դադարում է Տամշհ բլոկի հաջորդ հրամաններիիրականակումը: Հաստատուն, որը հավասար է տրամաբանականտիպի փոփոխականիճիշտ արժեքին:

սոջլքոօձ

Հայտարարումէ առաճյ նշանի ամբողջ տիպի փոփոխական:

7օժ

Օգտագործվումէ որնէ արժեք չվերադարձնող ֆունկցիաներհայտարարելու համար:

խօ

Ցիկլի օպերատոր,որտեղ ցիկլի իրականավման պայմանըստուգվում է նախքան ցիկլի մարմնի իրականայումը: Այս ցիկլի օպերատորճներում հնարավոր են դեպքեր,երբ պիկլիմարմնում գրված հրամանները չեն իրականանում: Ցիկլն իրակաճանումէ այնքան ժամաճակ,քանի դեռ յպիկլիիրականայման պայմանը վերադարձնումէ Մոշ արժեք:

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Լ. ԽԼՅոՀՆԾոՕՈԵՇԾԻՆ,

38ՈՀՅՎ ոօ ոքօրքճեաքժոՀմնթ, ՇՏտօքւդու

ՇՈոշո-Ա6Դ6քո7քո, "52:.8-16:օքո7քՐ",2007. ՒԼԵ.ԲՃ7ոծռու,Շ/ՇՀ-Ւ 8 31Ո8ՎՅ: Կ ղքէոճօքճ:., ԸՅ:ՍՇ-11616քո7քո, "ԵՃ8-ՈՇՇքոքո", 2002. ԱԲ. Աղամյան, Ա.Ռ. Բրուտյան, Վ.Ս. Եղիազարյան,Լ.Ա. Սանոյան, Գ.Զ. Սարգսյան,Ծրագրավորմանխնդիրների ժողովածու, Երնան, ԵՊՀ հրատ., 1991: Գ.Լ. Եսայան, Ա.Հ. Մակարյան, Ծրագրավորմանխնդիրների ժողովածու, Երնանճ,ԵՊՀ հրատ., 2005: Դ.

1.16

6ղ,ԼԼ մնճ..Ղ6րրաղ,Ճոռ

ոքօրքճիումքօ8215

է2

ՇՀ,

ԽԼ,

"Երոօե", 2000.

ճնւ.յոտօքու,

Օ6808

օ8ո(ՕՇՈՕՑՈՇՈԵԼօ

ՇՒ-Ւ

21 ոծոծ, հ/.,

ԹողղԵՑԽՇ",2000.

Գ.Բ.Ալավերդյան, Ա. Ս.Հարությունյան,Յու.Լ. Վարդանյան, Էլեկտրադինամիկայիխնդիրներիժողովածու, Երնան, Դար, 2006:

Ֆիզիկայի ընդհանուր դասընթասի խճնդրագիրք: Մեխանիկա,Երնան, ԵՊՀ հրատ., 1982:

Է. Ս.Յուզբաշյան,

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Գլուխ

Թվային համակարգեր

Խնդիրներ

Գլուխ 2: ԽՈ6ոօՏօՌ /15սճ| ՇԻՒ 6 ծրագրի միջավայրը Գլուխ 3: ՇՀՒԷ լեզվի կառուցվածքը Խնդիրների լուծման օրինակներ Գլուխ

Գլուխ

Հավելված1: '

Հավելված2: Հավելված3:

Խնդիրներ

Պայմանի օպերատորներ Խնդիրների լուծման օրինակներ

Ցիկլի օպերատորներ Խնդիրներիլուծման օրինակներ

Խնդիրներ

Ֆունկկիաներ

Խնդիրճեր

Միաչափ զանգվածներ Խնդիրներիլուծման օրինակներ

Երկչափ զանգվածներ Խնդիրների լուծման օրինակներ

Խնդիրճեր

Խնդիրներ

Պատահական թվերիգեներայում

Խնդիրներ

Որոշ գրադարանայինֆայլեր ստանդարտ գրադարանայինֆունկսիաներ տիպեր Փոփոխականների ՇՒ լեզվի որոշ բաճալի-բառեր ն

Մ. ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

Տ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Շ. ՄԵԼԻՔՅԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ

ԾՐԱԳՐԱՎՈՐՄԱՆ

ԺՈՂՈՎԱԾՈՒ

ՄԱՍ1

ՈՒՍՈՒՄՆԱՄՍԵԹՈԴԱԿԱՆ

ՁԵՌՆԱՐԿ

Ստորագրվածէ տպագրության07.02.2011 թ.: : Թուղթը՝ օֆսեթ: Հրատ. 6.1 մամուլ, Չափսը՝ 602484'7լ4 տպագր. 8.0 մամուլ» 7.44 պայմ. մամուլի: Տպաքանակ՝200: Պատվեր՝ 14:

ԵՊՀ հրատարակչություն, Երնան, Ալ. Մանուկյան 1:

Երեանիպետականհամալսարանի օպերատիվպոլիգրաֆիայիստորաբաժանում Երնան, Ալ. Մանուկյան 1: