ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

Գ. Ս. ԴԱՎԹՅԱՆ,

Ս. Խ. ՄԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

ԱՄԱԼ

ԹՈ ` `

ԽՈՐԴԵՆՈՒ

ԱՆՀՈՂ

ազատեմ ԻԹՅՈ

ՌոՇՂԹ

ՃՐՔՕՂՈՎԱՈՎՔԸՇԽԵ,

Է. Շ.

ՂՃ8

ՒԼ,

ՇԸՇԵ2

ՃՔՎՈՒՇԵՕՄ

ՈՃԻ

ՃԱՃՈՔՈԳԱՁ

ՈՔՕՏՈԲԵւ

Լ1ոթՕԱոՕԻ

ու1

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ԱԳՐՈՔԻՄԻԱԿԱՆ

ՈՔՕՈՂ38Օ1Շ՛75Օ

13141Ք15ԵՇ180

բԲեքճ11

ՊԲՈԲՔԼԵՄՆԵՐԻ ԵՎ

ԱԿԱԴԵՄԻԱ

ՀԻԴՐՈՊՈՆԻԿԱՅԻ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

Շ. Ճ. ՂՃՈԱՏՃԱԷՆՈՒԸ

Գ.

ՐԷՔ ՃՒ

ՍՍՀ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԲիՅ

9Ք0308Օ ՈՕՎԲԵլ

ՃՔՅԱԱՇԵԻՕԶ

Ս.

ԳԱՎԹՅԱՆ, Ս. Խ. ՄԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

ԴԻՑ

ԽՈՐԴԵՆՈՒ

ԼԱՐԴԱԲՈՒՅՑՐ

ԱՆՀՈՂ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՎԱՐՂԱԲՈՒՑԸ

Ոի

ԸՇԸթ

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ԵԲԵՎԱՆ

ՍՍՀ

ԳԱ

ՀՐԱՏԱՐԱԿՉԶՈՒԹՅՈՒՆ

633.81 Դ 23

Գլուխ Գրթույկում շարադրվում հն Հեղինակներիբազմամյա ճետադոտուքյուններիարդլունջներըն ցույց են տրվում քանկարժեք հրձրայուղատու վարդաքույրխորդենու անչող արտադրության մե առավելություններն բարձր արդյունավետությունը: ու

Հակիւն տեղեկանք բույսեւի անհող ամՏադւււթյանմասին արդեն Քույսերի անչող մշակույթը կամ հիդբոպոնիկան է եկել «ետազոտականչ«փորձարարական շրջանակից ե ժեր օրերում թնակոխում է արտադրականոլոլոոի մեջ: Բույէ տվել իր կենսունակությունն ռերի անճող մշակույթր ցույց բնույթը, որով ն առաճովել է իր ճասառաջադիմական տատուն տեղբ րուսական նյութի արտադրության մեջ որպես ժողովրդական տնտեսության մի նոր, լրացուցիչ ուղի: կենսաբանականառղյունարեոության մի նոր նյու: մեծանում է ճետաքրբրությունը Հիդրոպոնիկայի Գեալով եկասոմամբՍովետականՄքության մեչ հ ամբողջ աշխարՀում: Ստեղծվում են նորանոր տնածսություններ ն գիտական եենտրոններ, որոնք զբաղվում են բույսերի անճող մշակույքի դուրս

ու

դիտական

21009

92--75 203:02)--76. (Ը)ՀայկականՍՍՀ

ԳԱ

գործնական «արցերի ուսումնասիրությամբ: Ավելի սպարդորոշ ն Համոզիչ են դարձել նոր մեթոդի արդյունավետությունը ճասսատող փաստերը ոչ միայն մեզ մոտ, ճամաշալն աշխարճի բազմաթիվ երկրներում: Հեժեվելով ն մեր գիտելիքների մակարդակի վրա, խարճային փորձի կարելի է Ճաստատել, որ այժմ արդեն գիտական լուրջ Վիմարանության առարկա չէ ճիդրոպոնիկայի ճնարավորության ն օղտակարության ճարցր, այլ անճրաժեշտ է դարձել ուժեղ քափով մշակել արտադրության այս նոր Ճյուղի առաջացմամր ծադած գիասկան ն գործնական նոր Ճճարցերը։կատարելադործել Ճճիդրոպոնիկարտադրության կխնքնամեքենաազված տեխնոլոգիան:

1976, ճբատաճակչություն,

Հիդրոոնիկան Հետաքրքրություն է ներկայացնում

Սակայն այդ Հնազույն կարծիքը, որ բույսերը սնվում են իայն ջրով ն միայն ջրից է առեղծվում նրանց մարժինը։ կյունից,այլ նան բույսերիսննդառության բարդ ճակառում էր երկրագործության փորձին: Մարդի լա խնդիրների ուռումնառիրությանճամար Հաոնսնված ԻՐ վրա Հողերի բուլանրն զանազան շնարավորություններ տեին, որ : ստեղծում: ն Ազրոքիժիան բույսերի ֆիզիոլոդիուն որ պղտոր ջրերը»բնչլես օրինակ Նեբեր Ճաջողությամբ, այժմ Ռեժ գիտելիքներեն կուտակել են ճողը ն բույսերի արմատային սննդտղոսի ջրերը ողողման ժամանակ ուժեղացնում ժիայն բուսական

նյութի ինտենսիվ արտադրության անսան-

ոչ

ռության,սենդանյութերի կլանման մճլսանիզմի ն առանձիի ընեդատարընրիֆիզիոլոգիականդերի ու

ճշգրոման ասպարեզում: Կարելիընդգծել ման,որ Հիդրուղոնիկան / կարող հպառանլ|մարգվության պարզաբանման

Համար սննդի (րացուցիչ աղբլուրերկրի մակերեսն ավելի ռացիոնալ օդ-

ների «այքայքման ն աաղգործելուբարդ Ճարցերի լուժմանլո: 1.

Բույսերի անհող մշակույթի պատմությունից

Բույանրի ,

ոննդառության ճարցերը վաղուց ի վեր Հետաքրքրել են մարդուն: է անվում Ինչպե՞ս բույսը, որո՞նք են ու ա ճի բույսերի զարգացման ն

շնորչիվ ընքացքների

Թուփ բազմաճասկ

ամբողչ

գործոնները, ինչ երնույքների

մեկ Հատիկ ցորենից

կամ Մեկ

աճում

է մե

կորիզից,տնկամառից՝ ժի

լարդաբանման անձրաժեշԽԹնդիրների բխում է ոչ միայն թությունը մարդկային Հարցասիրությունից, այլ ճիմնականում նրանց գործնական, կենսական նշածառ:

Այս

Խաղությունից: անշ

քանի ակզբին,

դեո չէին պարզաբանված բուլ-

սերիսննդառության գործոնները, դեռ Ճատկուդես

ի 22

մշակված բույսերի ճանքային ն սննդառության Փոտոսինթեզի ուսմունքները, էին, որ բույսերը սեզում ենթադրում

են

միայն չրով (Վան-չՀելմոնա,1629 Թ.)։ Այդ նույն միտքն էր արտաճայտելճին Ճունական Թայնսր դեռ ժեր փիլիսուխա

Քմարկությունիցառաջ վեցերորդ դարի սկզբին, պնդելով, որ մարմիններիոչ միայն նախանյութն վերջնանյութն է չուրը, այլն նրա փոխակերպված էությունը:

բոլոր

ու

այլն:

փորձի եզրակացությունըկասկածի տակ նշանակության Վան-չելժոնտի Ի. Ռ.

Գլաուբերը (1650Թ.),

դրեց

որը)

ատուկ

փորձերով

ազոտական աղերի նշանակությունը: ապացուցեց

թ. Հրապարակվեցին անգլիացի Վուղվորդի փորձերի արդյունքները: Հատուկանոթներում նա աճեցրեց անանուխթիբույսը (դաղձ) անձրնաջըի, Հայդ-Պարկիջրմուղի չրի ն վերջին ջրին մի քիչ պարտեզի չող խառնելով: 77 օրից ճետ» նրա բուլսերը կշռում էին.

անձրհաֆրի դեռբում՝ Ջրմուղի ֆրի դեռղբուսԲ նույնը

ճող խասնած՝

Հճ

գրան (108 զրամ) զրան (8,62 զրամ) գրան (17,901 գրամ):

Համոզիչ փորձով Վուղվորդը Այսպիսով,բավականին վան-ձելմոնտի ճիշտ փորձիսխալ եզրակացություն-

ժի անը

որ միայն ջուրը բավական չէ բույսերի նեբը ե աայուցեց, սննդառության ճամար), այլն Հարկավոր են նս նյութեր, որոնք քան ճողի մեջ: Վուդվորդի այտ փորձը» որոշ իմաստով, կարելի է Ճիդբուլոնիկական առաջին փորձերից ճամարել: Մակայն բույսերի սննդառության էությունը դեռ վերլուծված չէր: ճաջող ն անճաջող բազում փորձերով րայլ Բնաղզետները

առ տռաջ քայլ չին ոալխում բույսերիաննդառության ղիտահան իմացության գործը: Սակայն, բնագիսությունը մեծ բսփ ստացավ, երբ Բուսենգոն, կիրիխը ն շատ ուրիչներ ստեղծեցին բույսերի ճանքային, անօրգանական սննդառության այն ուռմունքը, որի վրա է «ենված ժամանակակիցերկրազորժուքունը: Քուսենդոյի, Սիբիխի, Կնոպի, Հելբիգելի, Սաջսի, Լոոզի, Ֆիլքնրաի ն բազմաթիվ այաղզի գիտնականների, ինչես

նան ՀետազոռողներՄենդելենի,Տիմիրլազնի,Պրյանիշնիկովի, Կոսսովիչի,Գեդրոյցի, հ կիրսանովի ուիիշ ադրոքիմիկոսների բույսերի ֆիզիոլոգների դասական աշխատանքների շնեորճիվ Հնարավորդարձավ Հետաղոտական նպատակով ռուս

ու

ատեղժել ջրային

թոդներ:

մշակույթի արդյունավետ մեավազային

անճող մշակույթի մեթոդների ղարդացմանն Բույսերի

ու

ռ"լարզաբանմանի առանձնաճաոուկ ուշադրություն է դարձրել Կ. Ա, Տիմիրյազեր:նա առաջինն էր, որ դեռ 1826 թ. կանխատնսեց ապագայում արտադրականնպատակներով դրա կի-

րառման Հնարավորությունը: ելնելովիր

փորձերից,Տիժիր-

վազեր գրել է, որ «Հնարավորէ ավազից, փանրացվածւեփզայից, ապակու կտորներից (ուլունքներից ) ե այլն, չկատրաս-

ւել արճեստական Հող ն այնտեղ փոզնելովանճրաժեշտ ոննդարար նյութեր,առանալ միանգամայն սլաղաբեր «Հող»

(85): Կ.

Ա,

Տիմիրյազնի սկսած աշխատանքներըշարունակեց

տկադեմիկոս Դ. ն. Պրյանիշնիկովը, որը Ճատկապես մեծ ավանդ ունի ռացիոնալ աննդաիխաի լուծույթի մշակման գորժում

(78):

Այսպիսով,111

դ. վերջերին արգեն ապացուցվաժէր, որ կարելի է բույսր Հաջողությամբ աճեցնել ե տռանը ողի սննդարարլուծույթների օգնությամբ: Բայցայդ մեթոդը արտադրական նպատակով սկսել են փորձարկելմիայն վերջին մուռ 40 տարիներիընթացքում: Առաջիններիցմեկր ԿալիֆորնիայիՃճամալսարակի պրո ֆեսորՈւիլյամ Գերբիկեն էր, ոի 1929--1935 22 առանց Հոդիչ ջրային մշակույթի պայմաններում աճեցրեց չոլիկ ն նոր մեժսդնանվանեց ճիդբոպոնիկա (ճունարեն՝ճիդրո--ջուր, պոնիկա--աշխատանքբառերից): (Այժմ այդ բառը տարածվել է ոչ Ժիայն բուն ջրային մշակույթի նկատմամբ, այլ նան անճող մշակույթի այլ եղանակների, որոնց ճամարօգտագործվում են սննդամիջավայրի կմախքային լցանյութեր՝ ավազ, խիճ, գլաքար): -

Այդ աշխատանքները բուռն թափով վերսկովեցին երկհ արտադրաճՃամաշխարճային պատերազմից ետո տարիների ընկան ընթացք ստացան միայն վերջին 10--15

հորդ

Սացքում:

Սովետական Միության ժեջ առաջինփոռձեռըՃիդրոեն Չեսնոկովը ոնիկայի բնազավառում (1ենինկատարել ՎաշԿորբուտը, Ժուրբիցկին, դրադ), Դավթյանը (նրհան), ե շատ ուրիշներ: չննկոն (Մոսկվույ Այժ: աշխարչի շատ երկրներում (Շվեղիա, Ֆրանսիա, իտալիա, հսպանիա, Դանիա, նորվեգիա, Հոլանդիա, Ավրոտրվոո,ԳԴՀ, ԳՖՀ, ԱՄՆ, Լեճառտան, Ճապոնիա, Աֆրիկաոչ միայն փորձնաեան երկրներ ն այլն) զոյություն ունեն կան, այլն արտադրական ճիդրուղոնիկ տնտեսություններ: Շվեդխոյում Հայտնի | «իլեկտրաֆլորա:»տնտեսությունր, որր զտնվում է երկրի ճարավում: Հիդրոպոնիկ յերմատների ընդչանուր մակերեսը կազմում է 4860 մշ: Որպես լցանյութ օգտագործվում է մոտ 8 մմ տրամագծով գլաքար: Հիմնականում արտադրվում են ծաղիկներ՝՝ մեխակ, վարդ: թրաշուշան, ճովտաշուշան ն այլն (5)/ ճիդրուլոնիկ դործումեն փորձնական իտալիայում

զակայանքներ Պիզայի Համալսարանին կից բուսաբուծության ինստիտուտում, Սասսարիի(Սարդինիա)Համալսարանում, Միլանում ն այլուր: ՀատկապեսՃիշատակման է արժանիՍիցիլիայի ճարավում, Պաքինո քաղաբի մուռ, խոշոր հն եկամտաբեր տնտեսությունը: 1958 թ. ալտտեղ Ճիմնադրվել է մասնավոր ճիղրողոնիկականձեռնարկություն 5 հա աճեցփան չվ աճովված Այդ ամբողջտպիածությունը մակերեսով: է շատ թեթն ն ամուր մետաղյա Հենակմախբով (կարկասով), որբ ծածկված է մետաղալարով ուժեղացված օինթետիկ թաղանթով ն ունի շատ եժ շրջանակներ, որոնք անճրաժեշտության դեպքում մեկ մեջ բացվում են։ Միցիլիայում Հունու

վարի մբջին

2 Այդ քաղանթքածածկի ջերմաստիճանը-Վ-«ԲԸՇ

գօդտագործվումեն էլեկտրակալորիֆերներ, փչում ամբողջ տարածությանվրա: Այժմ տնտեսությունը վերելք է ասդրում: Այն սքանչելի փե-

տակ ձմուսնը որոնք տաք օդ այս

տե-

են

ու է արտադրուժ Խխակնեձր ոսկեծաղիկներ (բրիզանթբեժներ) ե Հեղրուլոնիկ եղանակով մատակտրարում եվրոպայի ու Ամերիկայիշատ քաղտքներ:Հետտբրքրական է նշել, որ այսոնդ, որոլես արձեսաական սուրատրատի(սննդամիչտվոյրի) պինդ ֆաղա (կտամսորուն լցանյութ) օդտագործվում է էթքնա լնուան օրաբիային խտրամը, որը շատ նման է Հալաստանի ճրարխային խարաժներին ե՛ ծաղմամբ, ե՛ կազմությամբ, ե՛ Հուտկություններով:

Աժերիկայի Միացլալ նաճանդներում, շատ ճամալսարասների կից, գործում են տարբեր տխպիՀիդրուլոնիկ տեղակայանքներ՝ ուսումնական, ճետազոտականն արդյունաբնրական նպատակով: Հայտնիէ, որ ճամաշխարձճայիներկբորդ պատերազմից ճետո ճաղոնիան դրաված ամերիկյան ղդորքերինառողջ բանջարեղեն մատակարարելուճամտբ դինվորական իշխանություններն արագ կառուցել են մուտ 32 հա Հճիղիուղոնիկումներ, որոնցից 4,5 հա ջերմատնային, իսկ մնացյալը բացօթյա: Բանն

այն է, որ ճառոնացիք բանջարեղենի արաաղրության ճամար Հրաբխային ծժծադում ունեցող իրենց ողերը են առատորեն պարարտացնում օդիչշերային Օ»-ոսկով»,որի ձետնանքով տեղին անսովոր մարդիկ սկսել էին տառաղել

ատամժոքոա-չ-աղիքային ճիվանդություններով: Անցնելով բանջարեղենի ճիդրոպոնիկ արտադրության, վինվորականիշխանություններն իաղառ լուծեցին այդ պրոբչեմը, քանի որ անճող արտադրանքնիր ժտքրությաժբ աչբի է ընկնում:

ՖրանսիայիՃարավում (Անքիբայ ճայանի

է Ա. Ֆ.

Մեչ-

իղրոոլոնիկ տնտեսությունը, որբ «ՊիմնազրվելԼ Թ.. Մինչե վերջին տարիների այն ղբաղեցնում էր Էմ ջերմատնային մակերես: Այս 24000 փվարդաբուծատկան է աշխաիրտճում տնկարանըճայատանի վարդերի ամենալավ տնսակինրով:նյո տնտեսությունը որպես սորուն ցանյում (սուբստրատի պինդ ֆրակցիա) օղտադործում է կվարցի մմ տրամաղծով: ավաղ՝ 1-4

յանի

Հռլանդիայում,

վաղուց զարգացած էր չերմատնային տնտեսությունը, այժմ նույնպես տարածվում է բույսերի անձճող մշակույթը գլտքարային, ավազային ն տորֆային Արտադիվումեն զլաավորապես ծաղիկներ, լցանյութերով: լոլիկ, վարունք: Գերմանական Դեմոկրատականձանրապեւտությունում ժրաղրվում են կառուցելու ճազարավոր Էմ մակերեսով Ճիդհուղոնիկ չնրմատներ: ՍովետականՄիությունում, եթե չճաշվենք դեռ 18690 թ. նիժեր Նովգորողյան ցուցաճանդեսիններկայացված Տիժիրբույսերի անճող արրաղնիջրային մշակույթի տեղակայոանքը, տադրության փորձերըսկսվել են 1938--1940 թթ.՝ ԼննինգրաՀամալսարանիկենսաբանության ինստիտուտում: ղի Սակայն այդ փորձերը խափանվեցին ճամաշխարճային երկրորգ պատերազմի ճետնանքով ե միայն 50-ական թվակոններիը նորից վերսկսվեցին Լենինգրադում,Մոսկվայում, րատ որուժ, ՀայաստանումՀիդրոռղյոնիծրնանում ե այլուր: կայի բնագավառում առաչին փորձերն ճետաղզոտությունչ ները կատարվել են ՀՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայում, 1956 թ., իսկ բացօթյա ճիդրուղոնիկառաջին Համեմատաբար եժ (1000 Ւմ) տնդակայանքը սանղծվել է երհանում, 1962 ք.՝ ուր

ու

Փ. Ս.

Դավթյանիմշակաժ նախագծային առաջաղրանքով: Այժմ ՍուվեսականՄիությունում ստեղծվածնն ոչ միայն ոնչող մշակույքի դիտականճեւտագոտություններիկենտրոն-

եղանակով գորհեր,այլն արդյունաբերականճիդրուղոնիկայի ծող տնտեսություններ՝ Մոսկվալում, Լենինգրադում, կինում, ծրնանում, Խարկովում, նորիլոկում, Տոլլառիում ե այլ վայբերում (1, 8, 18--22, 30, 94, 106--108)։

Հիղոոպոնիկտեղակայանքներում օգտագործվող լցանյութերի մասին

Երճեստական միջոցներով ողբ լիովին փոխարինելու նպատակով, րույսերի աճեցման չջրատնքավանց Ճաոոուկ

տաշտեիի՝ վեգետացիոն մարգերի կամ բամնյակների մեջ, վորաբար 20 սմ Հզորությամբ սորուն լցանյութի (խիճ, գլաքար, խարամի մանրուք ն այլն) շերտ է ստեղծվում, որի ընդճանուր ծակոտկենությունը կազմում է մոտ 40--45Յ0. Մանը խճանյութի շերտի այդ խոռոչների, դատուրկություններիմեջ մղվում է սննդարարչուծույքըչ որը լցանյութի շերտի մակեբեսին դեռ չճասած նորից ետ է ճոսում, թողնելով թրջված մասնիկների (ն արմատների) զանգված, որի մեջ ազատ ու առատ մոււոք է գործել օշօդր, թթվաժինը։ Այդ արճեստական ե պարդանումեն սուբստրատի մեջ էլ սնվում, աճում բույանիի արմատները, սնելով բույսերի վերերկիլա մասքխ: սո-

սիսայսպիսով,մի եռաֆազ Հիդբոպոնիկ սուբստորատն, է,

որը կազմված է. ա) կարծր, սորուն լցանյութիը, բ) դրա մասնիկները պատող ջրային լուծույթի թաղանթից, դ) այղ մասնիկների Ժիջն առաջացած խոռոչների, ծակոտիների մնջ

տեմ

ներժոոիանցող օղից,թթվածնից: ուննն բույսերի անճող մշակուլքի Ժոլություն սիոչեր: նենում

տարընը

կամ րունճիդբոպոնիկան տեղի է բայինմշակույթը

ու-

առանց լցանյութի, արմատներն նոսր լուծույթի մեջ, որը կարիք ունի պարբերական «օդմղման, որպեսզի արմատներըշնչաճեզձ չլինեն: Այս եղանակը, ինչպնո ն այսալես կոչվածաէբոպոնիկան (նրբարմատներինսննդաէ րվում չուծույ ռրակումների միջոցով) «ետաղուռական փուլից ղեռ ղուրս չեն եկել: Արդյունաբերականճիզրուոնիկան այժմ օգտագործում է եռաֆազսուբստրատներ/այ), որն ավելի մոտ է բույսերիպարդացսինքն՝չցանլութով ման բնական զայմաններին ե ունի մնծ առավելություններ բնական պայմանների «Համեմատությամբ: ձցանյչութնրով անճող մշակուլթը սովորարար անվանում են Թնն այս դեպքում օզտո:«զլաբաբայինհիդոոպոնիկա». զորժվում նն ոչ միայն դլաքար, այլն ճրաբիատյինխարամ, ոլեփղա, պերլիտի փշրանք, դրանց թառնուրդները, ինչոլես նուն կարծր սորուն նյութեր: արճնստական

աճում

են

այդ նյութերն անվանել իներտ Սակայն պարզե լցանյութեր: ճետաղզոտությունները (չ8գոք) կամ լցանյութերը բիչ չեղոք չեն, այլ շատ ցին, որ կարծր են փոխաղղեցուժյանմեջ մտնելու նրանց չաիով ընդունակ շերի մեջ շրջանառվող լուծույքի ճետ, այսինքն այս կամ թե՛ քիմիապես: այն չասիով գործոն են թե՛ ֆիղիկապես, Այնուամենայնիվ, առաջնային ապարներից (բաղալտ: ճամեմատաբար անդեղիտ, գիանիտ ն այլն) ծագած գլաքարը չեզոք է, քան ծակոտկեն խարամը, պեմզան, պերլիտը ե այլ

Սկզբում ընդունված էր

նյութեր:

Սովորաբարցանկալի է, որ լցանյութի մասնիկների չամմ տրամագծով, բոտ որում լավ է, փերը լինեն 3--10--15 երբ այն, նշված սաճմաններում, տարբեր մեժության մասնինների խառնուրդ էչ. սմ ճզռրուԱյսպիսի մասնիկներից կազմված 18--20 թյամբ շերտը պետք է բավարարի ոյաճանջներին. ճետոնյալ 1. Աղատ չրաթավանցելիություն, նրա մեջ առանց դրժվարության պետք է լցվի սննդարար լուծույթը Է նույնպես անարգել դուրս Հուվ՝ ճենց որ դադարի գործելուցլուծույթը մղող պունդը:

այլ ընդու-. Դրա մասնիկները չպետք է վանեն ջուրը, նակ լինեն պատվելու չրային թաղանթով, որի մեջ լուծված

էն

բույսին

բոլոր անճրաժեշչո

սննդանյութերը:

պետք է օժտված լինի անարվել օդափոխության Համար անճրաժեշտ ծակուռկենությամբ: 4. Այդ շերտի լցանյութը պետք է պերժֆ լինի դյուրալույժ 3.

Դա

ե աղերից: երկարի միացություններից կրից,սլետքէ ունենա նլ: չեղորին մուո ոնակցիա ն չպարունակի որեւ ՍՄունավոր բավակամ այն չսոիով վերը նշված պաշճանչջներն այս րարում նն մի շարք լցանյութեր՝ գլաքար, Հրաբխային խահամ, վերմիկուլիտ, կնրամղիտ, պեմզա, ավազ, աորֆ, պերիտ, ղանաղան սինթետիկ նյութեր ն այլն, ոբոնը, ելնելով լցանյութերի տեղական պայմաններից նե մշակույթի ռանձնածատվկությունների դ, օռտադործվում են ինչես սելը ու

ա-

այնոլնս էլ մի շարք երկրների ճիդրոպոնիկ թյուններում (8, 8, 30, 91),

տնտեսու-

Սովետական Մրբության Ճիղրուլոնիկ ջնիմատներումօգ-

տաղործվող լցանյութերի են ուլը ուսումնասիրությունները տվել, որ տարբեր լցանյութեր օժտված են տարբնր ֆիվզիկաքիմիական Հատկություններով: Այսպես,օիինակ, է,

որ

վերմիկուլիտըզանազան իոններ է կլանում

Ը իսկ ինաննաիվությամբ,

ՎՕ,, ՏՕլ

միջանկյալ ըլացմանմեր առաջարկած սերին, հրե չկիրաոռովի արգի: ԲՐԻ

Ց. Բույսերիանհող մշակույթի համար օգտագուծվող սննղաբաբլուծույթնեոիմասին

պարդվել

տարբեր ընդճանրապեսչի

կլանում (2, 39, 24): ԳԱ ազրոթիժիական պրոբլեմների ն ինստիտուտի բացօթյա Հիդրուլոնիկ փորձակայանում օզատշորժվող լցանյութերի ֆիզիկա-քիմիական Հատկությունների ուսումնասիրումյամբ ղբազվել է ն. Գ. Դավթյանը: Հնետաղոտությունների ճամար վերցվելեն դեռնա չօգտագործված |

Բույսերի անճող մշակույքի դեպբում ճողի փոխարինդլխավոր էությունն այն է, որ մենք բույսերին արճեստականորենմոստակարարումենք բոլոր այն նյութերը» որոնք էին ճոզից: Դեւ ավելին, արհեստական նրանք սաանուք ոննդալուծույմիմիջոցով կարող ննք ավելի բազմակողմանի ե լիովին ապաճովել բույսի պաճանջը, քոն դա Հնարավոր Միշտ 1 է այս կամ այն տիպի Հողի վրա բույս ման

Հիդրուանիկայի

5--6

ամիս օղտագործված տարբեր չափի մասնիկներ ունեցող չաանյութեր, ռոիոշվել են դրանց ՓիդիկականՀատկություննեբը, իսվ դրանցից պատրաստված ջրային ն

աղաթթվային քաշվածքներում որոշվել են կալիում, հատիիում, կալցիում, մազնեզիում, ճոոֆոր պարունակող իոններն, ինչանս ն սմոիում, նի ալու, ԸՕդ ն ՒԼԸՕդ իոնները 22 36): Հետաղոտությունների արդյունքենիր ցույց են ավել, որ Հնդրոպոնիկլցանյութերի մասին օգտագործվող «իներա նյուՄեր» անվանումը ախայլէ, որովչեւոն դրանք տարբեր ատտիճանի ակտիվությամբփոխներգործումեն սննդարար լուժուլթի Հետ,

Բացի այղ, կլանված կամ որեէ ձնով մասնիկի սին կամ ծակոաիներում զտնվող սննդարաի նյութերը մեծ մասամբ չջրալույժ են է կարողեն դուրո մղվել ջրով: Ոպաի,

մակերե-

տեսակետից,միանցամայնՀիմնավորվածեն աննդարար լուծույթի մղման ընդճատումներըն լցանյութերն ամբողջ ախսանմը պարբերաբար մաքուր ջիով ջինլու ինստիտուռի փորձակայանում կիրառվող ճեղինակներիցառաջինի չարկած կարգր: Դա ոչ միալն կրճատում է սարախատելութերի ծախար, այլն կանխում է լանյութերիաղակալման մտանդը, ռիր կարողէ ճանդես դալ ն վնաս պատճառել բույայս

ու

առա-

աճեցնելիս:

շողում պակաս է որեէ սննդանյութ, մինչդեռ սննդալուծույթը

լիարժեք :: ԱրդյունաբերականճիդրոպոնիկայիՀամար իրավու բարձր չէ, դրանք մոտավոխտությունը աննդալուժույթների ոն ձն: Փորձերը ֆուն րապես 0,2--0,340 նոսր լուծույքներ

ցանկալի նոսր լոժույթները շատ դեւպբու: վնասակար են: Չավաչեն, իակ չսոխից անցնելու ուվել։ որ ավելիխվո կամ

ափելի բարձրօսմոտիկ Հանգամանքը այդ կողմից ֆու բույսնրի կարող է ճնշել, նույնիսկ դաղարեցենլ նվ ավելին» բ Հանքային նյութեր կլանելուունակությունը: չափազանց խիտ լուծույթի դեպքում կարող է տեղի ունենալ Հակառակընքացջ՝ արմատները ջրազրկվելովկխոնավացառենն արտաքինմիջավայրը: Այս ՀանդամանքներըՀաշվի նելով, աշխարճում կիրառում գտա լուծույթներիխոտությունր տատանվում է 0,06 ն 0,6'Ե-ի միջն, սակայն աոա ունեն ղանցխիտ լուծույթներն

շատ

Հնչում, քան բույսերի բջջաճյութն է, իսկ

տարածված միջին խտությունն է 0,13--0,35'Ե-ը' ԼոՓույթը պետջ է ունենա թույլ քքու կամ չեզո ոնակբ31 64-87 ցիա: Ցանկալիէ, որ նա լինի թ11 5-ից ու քուր ոչ

բարձր:

(ուծույցը պետք է պարունակի բույսերի սննդառության ճամար անճրաժեշտ բոլոր ոննղատարրեիը՝ազոտ, ֆոսֆոր,

կալիում, ծծումբ, կալցիում, մագնեզիում, երկաք, բոր, մանգան, ցինկ, պղինձ, յոդ, կոբալտ, մոլիբդեն, թլոր հ այլն, Համապատասխանիոններ ղարունակող ջչբում լուծվող աղե-

Բացօթյա Հիղրոպոնիկայի «ամտր դավթյանի մշակած լուծույթը (32):

Բոլոր ղիտնականներն այս կամ այն ճաջողությամբ ձգտում են ընտրել աղերի այնպիսի խառնուրդ, որոլեսզի անեդարար լուծույքը լինի բույսի պաճանջներին Ճամադատասխան ճավասարակշոված, այսինքն՝ պարունակիանչրաժեշտ իոններ այն «արաբերությամբն խտությամբ, ինչ ճարաբերությամբ ն խտությամբ ընկալվում են ալդ իոնները րույսի արմատների կողմից: Պետքք, սւսկայն, նշել, որ դործնականում շատ դժվար է որոշելայդ Հավասարակշոված քանակությունները, քանի որ նրանք կախում ունեն բույսերի աճի ու զարգացմանընթացքում նրանց փիղիոլողիականպաՀանջների, ինչպես ն արտաքին միջավայրի ղայմանների

ռում

լողիայի մարզում: են Հայտնի

իազմաքիվ սննդալուժույքներ ճատկապես Ճիդրողլոնիկ արտադրության ճամար. չերմատնային չՀիղրուոնիկայի ճամար ճյուսիսային պայմաններում Զեսնոկովի ն Բազիրինայի, Ռոդնիկովի, Աբելնի, գերմանական իտալական, անգլիական, ամերիկ(Ռայնչոլդի,Հայսլերի), լան, աֆրիկական լուծույթներ (17 2, 5, 28, 380, 41, 44, 78,

91, 23),

նան

ունիվերաալ,

Ս.

օննղալուծույթճիղրոպոչ ճամընդճանուր

արտաղրության ճտմար: ջինական մեջ Աղլուսակի

կարելի է երբեմն

ոլարունակողայլ

մոփոխությունների ց:

ո-

Գ.

1: աղԱյդ լուծույթի կազմությունը ցույց է տրված Դաս Ճճաչողությամբն մեծ արդլունավետությամբ յուսակում: մոտ 15 տարի կիրառվում է մերձերնանյան բացօթյա ճիդրոթեն որոշ փորձերցույց են վել, ւլոնիկ տեղակայանքներում, լուծույթն արդյունավետէ կան ջերմատնային ոլայռր այդ այդ լուծույնիճեղինակը չաԱյնուսմենայնիվ, մաններում: սաճմաննեւ րունակումէ կատարելագործելայն որպես որոշ

բի ձնով

Այժմ մեզ ճամար սլարզ է, որ այդ քանակությունները բույսի բարձրագույն արտաղրողականությանպաճանջից ղակաս չպետբ է լինեն, իսկ գործնականում պետբ.ք լինեն մի փոջր ավելցուկով: ինչսլեսապացինք, տարբեր երկրների զիտասվփորձարալական կենտրոններում մշակվել ն ապռաչարկվելեն կիրբաոման ճամար երբեմն խիստ տարբեր կազմ ունեցող մոտ են կնուի, Հելրի 500--1000 լուժույքներ:Հայտնի գելի:Դրյան շատ Առնոնի լուծույթներ, այլ նիշնիկովի:Հողլանդի, րոնք օգտաղործվում են զասական աղզրոքիմիային ֆիզիո-

ճայտնի է

նշված աղերը կամ

պտրարտանլյութերը

փոխարինել պաճանչվող

պարարտանյունով,

այլ

սննդատարրըը

աղով, պառպանեկալիումի մեժ մասը

եք լով նախատեսվածքանակությունը: պակասորդր տրվել է կալիումական սելիտրայի ձնով, աղա այն կաէ ոչ միայն լրացնել կալիումսուլֆատով, կարելի իումքլորիդով: Պետք է նշել, որ րույսհրի պաճանջչըՀնարավորէ բավարարել ոչ միայն լուծույթի կազմով, այլն նրա մատակարարմուն Հաճախականության վփուփոխմամբ: Դեւոք է ասել, որ Ճաճախ տարբեր կազմության աենզաելնելով ոչ միայն րույսերի լուծույթներ են օղտացզործվում ե տեղական կլիմայական պաճանչներից ֆիզիոլոգիական նան թե ինչ պարարտաառնելով, Ճճաշվի սլայմաններիցչ այլ ղեր կան տվյալ տնտեսության Ֆյութեր կամ տեխնիկական դրանց գները: տրամադրությանտակ ն մատչելի՞են արդյոք զլխավոր նկատմամբ նյութերի Այղ պարարտացուցիչ

պաճանջներն են՝ թունավոր նյութեր չպարունակելը:բույսին մատչելի չրալույժ լինելը հ դրանց այնոլիսի Հարաբերուճաթյունն քանակը, որպեազիբացառվածլինի բույսերի մոր անճրաժեշտ սննդարար այս կամ այն իոնի պակասուու

Ժյունը:

Շատ

կարնոր

կազմությունը, որը

է Ճւաշվի այուն ել այն ջրի անճբաժեշտ է ճիդրուլոնիկական պետք օգատաղործվի

ՍՔ

շարունակությունը Ազյուսակի

Աղյուսակ1

)

դպիտությոննեիի ակաղեմիայի ագրոքիմիական պրոբլեմների ե ճիղրոպոնիկայի ինստիտուտի րբրացօքյաՃիդրոպոհիկականտեղակայանքենրում օգտաղորժվող։ 4, Մ. Դավքյանի առաջարկածսննդարար լուծույթի

«ՀՏ -՞ ս

Սննդատարրերի բանակությունը,

աննդանյութի ձենըը

ՀԵՆ

Էյ--Պ |

ՀԿԱ-ԿՎ ՎԻ

Հ«8

Ջո

ՀՀ:

ԷԱՀ-ԶՏ

ԵՆ |Տ01Տաք: Տ

ԻՏԱ:

ԿՀ

«9

Ի 80--200

Ազոտաթթվականկալիում,

ԿՎՕ:

ամոնիում, ԱՒԱԱՕ)

Նկ)50Օլ Սժմրաթթյվական (Ը ՄիդանյուԹ(կարբամիգ), ՇՕ(4Ա)ը »

(ՔչՕչ

Ք 45--65

կրկնակի սուոլնրֆուֆատ գ-անույ 42.04 ահ

ո"

օր

ու

աշ

Չ6

(150)|

(150)

ռ":

որա

ք-ի պարունակության):

րատ

(«,Օ 370--420)

« 310--350

Աաաաարսենաա

Թթու

(100) |

5»

առ»

100--50)

հայլնամնաատ,

(370)1310 (370)

ՄգՋԹլ

աաաեուն ի ՏԱՅ (րիո

| 350

(420)

ն րոննարարման Ըւժոոյք չ

պակասեցնել

ան

կազմի մեջ օշղտազործվող այլ

ինչոլես ն բարճանյութերը, 100--150

Արան ԱԻքթգ"

(300)

աննկուն ժ4ումբի քանագությունը սլաճանցր: Փակասելու. դեղթում Ի) ր

«Եղ

մժո

Լո

Հ՛

այո

ար Հռադոր" ոիւ ՞

Թույլ

"Լւ

Թքվելման

տկ

ոգ

ր որնչի ռուժու

ճամար):

|150 (450)

լ50

ուք 30--50 լբագնեգիումսուլֆատ, ՋՏՕլ.1ԷՆՕ (Այո բանակությունիղ սդետթ է ծանել ֆրի եց դանվող մադնեգիուժի

(450)

բանակը):

տվյալ արտադրության մեջ: Այդ նպատակով ելանյութային լինի այն ջրմուղի, լճի, քն ոռողման ցանցից, պետք ւ ջուրը, վերլուծման ենթարկել ն նրա մեջ որոշել ազոտի, ֆոսֆորի, կալցիումի, մացնեղիումի, երկաթի, կալիումի, ծծումբի, նատրիումի, թլորի ն միկրոտարրերի քանակությունը: նատփոբբ պարունակություն, վնաս չէ բույիիումի ն լորի Շատ փորձագետներոլնդում են, որ դրանց որոշակի ռերին: ե փոքր քանակությունները նույնիսկ օգտակար են բույսերի իարժեթ սննդառության ճամար: քրի մեջ պարունակվող սննդատարրերը պետք է ճաշվել

պակասեցնել "ոսկն բր: ոզ ՏնԱյապնա, առաջարկ ճլանյութային թ օրինակ, աղլուտակում քա-

ա.

ջուրը

ռյարունակում է

նյութից

կալիում,

ավելի

շատ

աի

այնքան,

որ

պետքէ կալիում

նրոսժեջ լինի

310--65-«245

պա-

աՀ

թե լ

դոր-

ծծումբ, կալցիում կամ մագնեզիում, բան

պա-

ժուծվող ջուրը

Հանջվումէ

ոլ

ասլա

երբեմն

ճանը, Սովորաբար լրացման կարիք չի լենուժ):

սլա-

ջուրը):

(ՏՕչ 300--450)

ն չրի պարարտանյութերի բա-

Գորագու գ Ժոյքուրկալիում, ւմ

կազմում պարունակվող ԸՅ-ի

ԱՐԵՑ

մ:

-Տ

ՇՀՏՕվ-2ՒլչՕ դայցիումթուլֆատ, Խել մյուս

"3 ԷՇ

ՀԻ

Ըճ

բոտ

վէ

ոլարունակումեն ույլ պարարտանյութերը

այդ դեպքերում աղյուսակի:Այդոլիսի

քանի ջեղատոժմիը,

տար-

ր բրոն իոզառ Պոոնոաի են Ա է: բավարար Աղյուսակումնշված սննդանյութերից բացի, սնուցանող լուծույթին անչճրաժեշտ է ավելացնել նան միկբոտարոեր ն

են անվանում սդարունակող աղեր:Միկրուռարը այն սննդատարրերը, որոնք քնն միանգամայն անճրաժնչտ են բույսի

նորմալ զարգացման ճամար, բայց սլաճանչվում են շատ փոքր: «միկրո» քանակություններով՝ ի սոարբերություն աղ-

ցուսակում նշված ազոտի,

ֆոսֆորի, կալիումի, ժժումբի, ն են անճամեկալցիումի որոնք դպաճանջչվում մագնեղիումի,

մատ

ն Հաճախ քանակություններով կոչվում

մեծ

տաոշեո:

են

մակբո-

Միկրոտարրերից մեր լուժույթին ավելացիկումնն նրանց

տեսնիկական կամ

մաքուրաղերն այն Ճաշվով,որ 1000 լ բանվորական աննդալուծույթին ընկնեն այդ աղերի «ետելալ

քանակությունները՝

երկաթ բլորային ԲՇՇկ:6էՕ բորաթթու, ւո

դամ ժեղրաթթվային

տեխնիկականԷչ80յ

անաչ

ցինկ քլյորիգ

այիում ԿԷ ՈՕլ փալիում

ԱԶ

7ոՇ1, եենննկկննե նն ննե

Հժմրաթթվական պղինձ ՇԱՏՕգ-ՏԱՕ.

2-8

6,4

0,1-0,2

Լ...

Խատրիում մոլիխդատ ՀԱԱՕՕգ 1ԶԱԶԱՎԱԱԱԱԱԱԱՆ դոքալու թլորիդ Ը0Ըկլ6էկՕ զամ ազոտաժթվակտն կորալա

ՇօՎՕՉ):ծիեԾ

ոմն

ՔոթուՄ Ձոգիո Լուս

սնԱԱԱՂԴԱՂ

ո ծժմբաթթվական ւ կամ մանցան Է...

ՎԵրԾ Կ1Տ0, նդսնա

1այ(5Օլ)-:91կՕ 5-10գ

սԱԱԱկԱնԱՂԱ

0,3

ԿԱՆ

ԱԶԴ

0,1

ՕՅ--ՔՑ

գ գ

հ Թե՛ Սովորաբարթե՛ մակրոտարիրեր միկրուռարրեր պարունակող սննդանյութնիր նախ լուծում են (առանձինառանձին կամ երկու թումբ միատեղ) փոքր ժավալի ջրում, ստանում են խիտ կամ մայր չուժույթ («կոնցենտրա») ն

աղա

մոտ

անգամ կոսրացնելով ստանում

այսոլնս կոչվաժ, «բանվորական» սննդոլուժույթ,որը ն փղվումէ ճիդրուղոնիկ վեգետացիոնբաժնյակների կամ մարդերի մեջ։ Խիո լուծույթը դատրաստում նն ԲԹու միջավայրում (թէլ 1), իսկ բանվորականլուժույթիթթվությունը կանոնավորում

են,

ժժմրաքթու ավելացնելով՝ ապաշովելով բէ 5-ր սաճշմաններում: Շ ասո է, ինչոլնռ նշեցինք, կարհոր ճաշվիառնել ելանլութային իի կազժը ն ճամապատասխան չափովպակասեցնել ն

».

65-ի

տրվող բոլոր աղերն, այն ճաշվով, որոլեսղի օզսոագորժվող ջրի ն սորվելիքաղերի մեջ ռոնվող այս կամ այն սննդատարբքիգումարը ճավասար լինի աղյուսակում նշված քանակին: (խիճ։ ետք է նկատի ունննալ նան, որ լցանյութեր ն պերլիտի փշրանը) ճիաբխայինխարամ, պեմզայի դլաքար, երբեք միանգամայն չեզոք (իներո) չեն լինում, այչ այս կամ այն չափով, քիմիական ն ֆիզիկական փռխազղդեցության մեջ են մտնում լուծույթի նտ, որը կարող է փոիոխվել: կատարեՍակայն, մի քանի անդամ լուժույքի շրջապտույտ Հեւոո ստեղժվում է ճավասարակշիռ վիճակ,որը սպաճլուց պանվում է ամբողջ վեգետացիոն ժամանակաշրջանում՝շնոր2իմ ինստիխոուտումմշակված լուժույթի ավտոմատ սրաիբեբական նկորողման եղանակի: Բացօթյա իղրուղոնիկայի սլայմաններում եղանակն ինքը պայմանավորումէ ավելացնել կամ սլակասեցնել բուսերը լուծույթով մատակարարելուՃաճախականությունը,որի պողաավելացումը ճամընկնում է բույսերի բուռն աճի բնրման ֆազայի ճետ, քանի որ ճենց այդ շրջանում է օդի չերմաստիճանը, պակասում վել բարձրության ճասնում է օդի խոնավությունը, ավելանում է բույսերի չորանսպիրացիան: երն ապրիլին ն մայիսին կարիք կա սննդարար լումեչ, կամ օրական ժուվՍ մատակարարել բուլսերին օր մեկ-երկու անդամ, առա ճուլիսչսեսրոնմբեր ամիսներին այդ Հաճախականություննավելանում է մինչն 2--3 (նրբեմն՝ 4), իսկ Հոկտեմբերին ն նոլեժբերի առաջին կեսին՝ նորից օրոսկան մեկ անդամ, օր մեջ կամ նույնիսկ երեք օրը մեկ ու

աու-

ու

անգամ: 4.

Ն ձիդբոպոնիկայի Ազոոքիմիական պոոբլեմների

ինստիտուտի բացօթյա հիդբոպոնիկական տեղակայանքի նկաբագբռությունը

են

Հիդրուղոնիկայի ղարգացման պատմությունը Հայաս-

կապված է գիտությունների ակադեմիայի ագրոջիմիական պրիոբլեմենրին ճիդրուոնիկայի ինստիտուտի(ոախանում

կին ագրոքիմիայիլաբորատորիայի)ճետ,

որտեղ 19656 թ. Դավթյանինախաձեռնությամբ առաջին անդամ սկռվել նն անճող մշակույթի փորձերը: ի տարբերություն ՍովետականՄիությունում այն ժամանակ նոր փորձարկվողչերմատնային տարբնրակին նկատի ունենալով ձայատոասնի դաշտի կլիմայական Արարատյան ոայմանները (նյ5--2 ամիս տնող.-վեղզետացիոն շրջանը), ուսումնասիրությունները տարվել են բացօթյա ճիղրուղոնիէժան է հ մատչելի: կայի պայմաններում, որն անձճամեմատ են Հետո 100 Էմ մակերեծ, 10, Փորձերըսկսվել աղա սով փորձամարգերում, վեզետացիոնրաժնյակներում: Փորձի առաջին իսկ արդյունբները բավականին խոստումնալից էին ն ճիմք ծառայեցին կառուցելու նոր, ավելի մեժ տեղտկայանը, կիսատսվտոմատ փորձակայան՝960 Էմ սնման ժակնրեսով, որը շաճագզործմանճանձնվեց 1962 թ.: Այդ փորձակայանը բաղկացած է 6 բաժնից (սեկցիաներիը),որոնցից յուրաքանչյուրը (160 Էմ) կաղժված է 32 Հատ 5 1մ մակերեռով (6,25Տ«0,60 1մ) զույղ-ղույգ միտվորված բետոնե վե վետացիոն վորձամարդգերիդ:Փորձամարգերըլցված են տարսմ ճղորության շերտով: Լցանյուբնր լցանլութներով՝ 18--20 քնրի մասնիկների տրամագիծը սռվորարար լինում է 315 մմ, որոնց խառնված են փոքր քանակով ն ավելի լճոշոր մմ: Վավազույննէ այնպիսի լխռոմասնիկներ՝ մինչն 20--25 նուրղը, որի մասնիկների չափերը տատանվում նն Չ--9-իդ մինչե 15 մմ ռաճմյաններում: Փորձակայանն ունի ավտոմստ ղեկավարվող սնման Հանգույց, որը բաղկացած է մղիչ պոմպերից, խիտ ն բանվոբական սննդարար լուծույթների ավազաններից, դողոռոորվառանակից: ներից հ դեկավարման սարբից Գ, Ս.

ու

րյուրոյում ինստիտուտի փորձա-կոնատրուկարրական

նախադժվածբաշխիչի օգնությամը սննդարար լուծույթը վազանից մղիչ ոլոմպերի օղնությամի տրվում է ցանկացած բաժնին, որտեղ այն ձառնելովռպաճանջված մակարդակին։ Կուլի խողովակով սկսում է ետ ճոսել: ինստիտուտիկայանում 1902--1925 Թթ. փորձարկվելէ տարրեր մշակույթների՝ տ-

լոլիկի, պդպեղի, բամբակի, ստեպղինի, բազմաթիվկանաչե-

ղեն-Համեմունջների, դեղաբույսերի,հթծրայուղատուն տեխնիկական այլ մշակույթների արդլունավետությունը բացօթյա դիդրոպոնիկայի պայմաններում: Այսպես, օրինակ, լոլիկի տարրեր սորտերի փորձարկմանարդյունքները են տվել, ցույց որ բացօթյա ճիդրոպոնիկայի պայմաններում Հնարավոր է տ ստանալ ճեկտարից100--180 լոլիկ: Փորձարկված լցահլութերից՝ դլաքար, պեմղա-կվարցույինավազ, Հրաբխային խարամ, լավագույնը վերջինն է, որտեղ լոլիկի տարբեր սորտերից տոռացվելէ մեժ ե բարձրորակբերք (18--27, 36, 66, 67, 106, 407 )։ 1ով արդյունքներ են տվել նան պղպեղի (1000--

գ/ճա). չոբու (200--300 ց/հա) ն տարբեր կանաչեղենճամնմունըների (1400-1800 ցյճա) բացօթյա Հիղրոպոնիկայում աճեցնելու փորձերը: Այդ տետազոտությունների կատարողը եղել է Վուսիկ Միքայելյանը, ոիբ մասնակիցնէ Գ, Մ. Դավքյանիաուսջինփորձերի: Աշխատելովբացօթյա ճիդրոպոնիկայիմեթոդով, ինս1100

տիտութը չի քերսգնաչատում ջերմատնային Հիդրուլոնիկան, այլ ընդունում է, որ առավել նղատակատճարմար կլինի բացօթյա ն ջերմատնային ճիդրուոնիկաւյի կոմբինացիան: մշակույթի կամ ճիդրուլոնիկայի Անչճող պայմաններում, մեր ժամանակաշրջանուէ, բատ երնույթին, առավել նալատակաճարմարէ առաչին ձերթին բույսերիր եթեԹանկարժեք բայուղատուների, դեղաբույսերի ե տեխնիկական այլ մշակույքների արտադրությունը, որոնք ղբաղեցնելով Համեմատաբար փոքր տարածություն, կարող են մեծ չրղդյունք տալ: Այս տեսակետից մեծ Հետաքրքրությունեն հերկալաց-

նում

բացզրքյա պայմաններում վարդաբույր ծիդրուղոնիկայի

խորդենու անչող արտադրության փորձերը, րանք Սովետական Միությունում ն ախարձճում առաջին անդամ կատաիվում են ՀՍՍՀ դիտությունների ակադեմիայի ագրոքիմիական

պրորլեմների

ման

ճիդրուոնիկայի ինստիտուտում:

խորդենու ինտրությունը, Վարդաբույր

որպես փորձարկ-

օբյեկտ, պատաճական բնույթ Հի կրել:

Հայաստանում

յ, խորդենու եթերայուղի բարձբ ոբակի չնորճիմ արտադրվող

տեղ է թանկարժեքբույսին տարեցտարի .«պռաջատար Հատկացվումայլ տեխնիկական մշակույթների րնդճանուր Հաշվեկշոում։Այսպես, օրինակ, ՀՍՄՀ-ում 1920 ք. արտադրվել է 24000 կգ խորդենու քանկարժեք եթերայուղ, իսկ 1925 թ.՝ 340400 կդ: տյդ

լայն այթ. սկատծ, դգիտաճետաղոտական ՀՍՍՀ պայմաններում ծավալել ենք խատանքներ խորդենուանճող մշակույթի ինչպես տեխնոլոգիան, այնպեր էլ բարձրորակերերայուղի ստացման եղանակը մշակելու

Ռատի,

փարգա

ուղղությամբ: է ՀՍՍՀ ԳԱ տզրոքիմիտԱյս աշխատության նպատակն ն ճիդրոպոնիկայի ինստիտուտում կան պրոբլեմների տարվածմեր բաղմամյա (1965--1924 թթ.) ման Հիդրուղո տալ վարդաբույր խորդենու վրա ցույց չիդյունավետուկան արտադիության շկաբավորությունը, |

ո" Պի փորձորի էո

թյունը

Հեռանկարները:

արտադրական խորդենու

ցանքատարածությունների ստեղծ-

Համար (10, 18, 38, 40, 83, 86, 92, 92, 113, 114 Հոցաստանումխորդենու մշակության առաջին փորձերը կատարվել են 1930 թ.՝ երնանի բուսաբանական այթ. յարունակվել են նրնանում հ ղում, որոնք 1934--1939 ման

Գլուխ

եջմբածնի շիջանում՝ Ա. Ի. Խրիմլյանի կողմից: Ստացվամ արդյունքների Հիման վրա Հոկտեմբերյանին էջմիածնի շրրջահներում1932 թ. սկսվում է խորդենու արտադրական մշա-

խոոբդենին Վոմչդաբույբ ոշւպեսթանկաւժել եթեբտյուղիաղբյուր

ՏԱ

կությունը /

ւԹ

Խոբդենուբուսաբանական բնութագիոր

յ.

խորդենու ճայրենիքը Հանդիսանում

ՀարավայինԱ-

իիկան (Բարնեչճուսո ձրվանդանը)չ որտեղ այն աճում է վայրի ւլայմաններում, քարքարոտ ողերում, ոիպես բաղմամըս բույս:

Խորդենինեվրոպա (Անգլիա) է բերվել 1690 թ. որալես դեկորատիվ բուլս։ թ. Ռեկլյուղր (2) իոնում խորդե-

նում

եին

(14, 54, 85, 89):

կիսաքփալին

Գնա

է խորդննաղգիների

բույս

է, սլատվա-

ընտանիքի (Օ6Յո146686)

չախոտերի(Քօլուցօուատ)ցեղին:

արագդ-

Բույսի արմատն իլիկաձն է, Ճաստացած, փայտացող, ուժեղ Ճյուղավորված ե ընդունակ խոր թափանցելու ճողի մեջ: 4ատուն բույսի ցողունը,որի երկարությունը կարող է մասում մ. 1--1,5 է, ատհիին փայտացած վերոիկ ճասնել

վում`

ուժեղ Ճյուղավորված, ծածկված խիա մաղիկ-

դալար,

ներուր

են, հրկար տհերկակոթով, խիստ ծերեները Ճերքաղզիր կտրաված նգրհրով, ծածկված նն գեղձային մաղիկներով, որոնը ի "անդիսանում հն եթերայուղի «շտեմարանները»: մաղիկները, որոնք Հիմնականում դանվում են Չնեղձային

ուց առաջին անգամ ստացավ եթերայուղ, որը պարֆյո:ւչ մերների կողմից արժանացավբուրձր դնաճատականի։1842 8. Ֆրանսիայում ստեղժվեցին խորդենու ոլողեւ Հարավային էրեն ք ըորաք մաեքրեի մ ի կեն ՛ տեխնիկական մշակույթի,առաջին ցանքատարածություննեԻ րություն, դազմչած քը 3--4 ճիմնական, փոքր, թր: Մոտավորապեսալղ ժամանակներից էլ այդ քանկարժեջ Բչիչենրից Է մեր գնդաճն դլխաբջջից, որտեղ ն գտնվում բուլար սկսում են մշակել Ալժիրում, իսն 1880 Ո.՝ Ռելունյոն երն մեժ մ ոք ( 22, 114 / կղզում: Հետաղայում խորդենու մշակույթը լայն տարածում Խորդենուծադիկները ուլի տակեն կամ վարդագույն, դանան է տնում հատլիայում, հսպանիայում, Թունիսում, սավորվաժ երկար ծաղկառտիկի վրա: Բաժակը«նղբաժին է, ԱՄբոկկոլում, Մաղազասկարկղղում, Հնդկաստանում,ման է Հեր են չ ջե լշակը՝ սպլտուղը չոր է «ինդթերթանի առէջները ե ալութ: ԱՄՆ-ում պոնխայում, ՛ ե է վեր ածվում ճինդ սրողիկների: Բույսի ճՃոսունանալիս ՍովետականՄբությունում խորդենումշակման առաջին ծաղկումը / սկսվում է Հունիաին ն ավարտվում ի Հոկտեմբերին բոր են 1924--1925 փորձերը կատարվել թթ. նուբորույիկական Ց ան 13) ն մշակույթների ինստիտուտի Սութումի փորիձակալյոանում դ ոլություն. Քո" ունի կնուտի ռե շո 1 մեսի կարծիքով ՈՐՔ Բարումի բուսաբանական ալզում: Ստացված եթերայուղի Գոմ

տորի ոմ շե4թա,

Ռճրայուղի

ինր»ա ի ո

ատ

են,

որ

(3.51 է

Հիմք

մուտ 00 արադլախուտի (Քճաորքօուաա)

պարֆյումերային ցուցանիչսձիրծառայեցիննականում բորձր

տարածված

են

տեսակ)որոնք

«իմ

Աֆրիկայում: Որոշ Հարավային

Փոքր Ասիայում, Արաբական ն մի շարք այլ վայրերում երկրներում, Ափվաորալիայում (118,

տնսակներ Հանդիպում

են

նան

114): Ճճարյուրավոր Արագլուխուռի հթերալուղ տեսակներից ստանալու ճամար մշակվում են յոթը՝ Դելարգոնիում ղո

զեում (Ք6օուցօոլյստ

ՊՖ/11մ.), Գ. դրավնոլնն» (ք.

ՔՈՅԿԲՕԲՈՏՊէ),

(թ. զմսիո Լ. ԷԹոմ), Գ. կապիտատում: (5. «ոթքնախոՃԱ), Գ. օգսրատիաիտում|թ. 0Հ0Գ. տերե:Ղմու 40558 Գ/լ14.), Գ. ֆրաղդրանա(թ, 118912ՈՏ), բինտինացեում (5. ԷՇԼԲԵԼուիոոՇճաո): Թվարկված տեսակներից, իրենց տարատեսակներով, տարբեր երկրներում մշակվում են` Լ. Ֆրանսիայում -- ք. Ր0ՏՇռու Ա7չ116. (80Տ6ո ՕՇւճուսոդ, 1086սո

Գ. ռադուլա

Ք61ՅՈս ռո056,

Օճուստ

ւ058է),

ԵԱ2 որն բոտ Ռելունյոն կղզում-Ք. ԶՈՈԵՇՕ|ՇՈՏ է. Գուննթերի115), այստեղ ձանդիսլում է հրկու տարատեսակների ձնով՝ ա) սպիտակ, բաց-կարմրավուն գույնի ծաղիկներով ն բ) կարմիր, մուգ-կարմրավուն ծաղիկներով: Հ.

171114. Ալժիր: -- Բ. քՈՃՇՇՕ1ՈՏ 41. Ք. Ւ0Տ6ռու ն Աէ կոնդգոլում ալն (119): -- Ք. Շռքկ(գէա Միությունում մշակվումԷ վարզուբույր խորՍովետական Պ/110.), ռրի բուսաբանական դենին՝ (Եօուշօոլստ Է056մտ է այն կործժազումրթ դեռիս ճշդրի չի որոշվաժ: Գերիշխում ծիքը, որ վՎարդաբույրխորդենին բարդ ճիբրիղ է, որի ժնողական ձներն են ք. ճմս|լր-ն, Ք. ՇՅԱ վսա-թ ն Ք, տո ՆՇՕ:ԹՈՏ-ը, 3.

մոտ «ասոկություններով ավնլի շատ է| 86,

քՈՅԽԸ01ԲՈՏ

տեսակին (10, 38, 105): խորդենին, ինչպես ն արագզլախոտ(թ6Վարբղաբույր 12190ո1առ)ցեղի մյուս տեսակները, բազմամյա, մշտադա«ճասնում մ բարձրության: է 1--1,2 է, որը չար կիսափուվխ մոտ Հիմբի ցողունը փայտացած է, իսկ վերեում դալար: ն

ք.

որ

այն իր

է որաես "Ք0ՅՕՑՅՑԼՏքՅրԵ--ոխալմամբ Թարգմանվել

խորդենի: Ավելի ճիշտ է անվանել այն՝ նման ղայինխորդենի,որպեսփարդենու

վառղագույն

խորդենի կամ վառղաբույր տվողբույսի: ծքերայուղ

վաո-

ուժեղռյուղավորվածն ծածկված խիտ մազմզուկներով: Տեեն, հռանկյուն-սրոաձնյ լայն մակերեսով ընները Հերբադգիր 3 սմ լայնությամբ ն (սովորաբար երկու տերնակոթունը կտրատված.

4 սմ ն

երկարությամբ), խոր ավելի ահգամ երկար է,

երկարություն թան ահրնր հ ունի մուռավոբապես ուռ մմ Հաստություն: վարդաբույր խորդենու ծաղիկներըլինում են միջին մոդասավորված են ընձյուղի վեծության,բացչվարդագույն, փասում՝ եխկարակոթ(մոտ 3--5 սմ) ծաղկակոթունի բին վրա: Սաղկում է ճունիսից մինչն ճոկտեմբերչ բայց Հիմնաէ, սերմ չի տալիս ն բաղմացվում| կանում անպտաղաբեր 97, 99): կտրոններով013, Ջ6, Վերչին տարիներս ՍովետականՄիությունում խորդենու տարբեր տեսակների խաչաձնումից ստացվել են բազմաթիվ 50--70

մմ

Խ--39, Էլ-Ց Ըլ--6 Է--34 Հիբրիդ 220, Հիրրիղներ՝ Օ18 քշ Խ--37--2, 15, ՍուխուԻ--24, Տաչջիկական՝ Խ--4,

հոր

այլն, որոնք վարդաբույր խորդենու ճետ Ճամեմատած 2,5--Տ անգամ ավելի շատ հթքերային յուղ են պարունակու: Այդ «իրրիգների մեժ մասը գոնվում է փորձարկման պոոցեսում հ դեռ լայն տարածում չի տել (50, 86, 87): Խորդենինչնրմասեր բույս էն վեգետացիայի ընթացբում չերմություն: օլադանջում է ոչ պակաս, քան 3800"--4000"Ը Խորղդենու Համար բացասական չերմաստիճանըխիստ վուսնգավոր է, իս --Ց՝--Փ"Ը-ի դեսլքումցրտաձարվում է: Աղ իսկ սլատճտոռվ ՍովետականՄիությունում այն մշակվում Լ որպես անտեսապես միամյա՝ այսպես կոչվող «ղուրս բերողո մշակույլթ։։ Աշնանը վաշտում, բերքաճավաքիցառաջ, ցողուններից մրներվում են կտրոններ, որոնք տնկվում են ջնրժառներու՝ ավազախառն ձողի մեջ. նրանց արմատակալումը կատարվում է ձմռանը` չհրմսոոնային պայմաննեեհում: Գարնանը՝ապրիլին, կորոններից առաջացած են լիե, ան մատով Տեկիների անկիներ: Հայսէ հրբ Հողի ջերմաստիճանը չաշտումբարձր լինում, մի՝ 7, 21,

"ւմ

հում

կպչողականությու

15`--20-Շ-ի:

Խորդենու աճր դանդաղ է ընթանում դարնանը ն ամուսն ռկզբին. ցերմաստիճանի բարձրացմանը ղուգրնթաց, մոտաաճն վորապես Ճուլիսի երկրորդ կեսից, արաղորնն ուժեղառ

չ:

նում

է, ուստի նրա ցանքաԽորդենինշատ լուսասեր բույս տարածությունները պետք է լինեն բաց տեղում: Ստվերուտ վայրերում, սովորարարչ ցողունները երկարում են ե իջնում է եթերայուղի պարունակությունը: Խորդենինխիստ զգայուն է խոնավության նկատմամբ՝ ճատկապես գարնանը. երբ տնկարկվում են տնկիները, այն յեառք է լիովին ասլաճովված լինի չրով, Այդ չրջանում Ճողում անչրաժեշտ խոնավության պակասի դեպքում իջնում է տբնԲատ Է. Գունենթելի կիների կպչողականությունը: (114), անհուն է ջըրդի Ճողերում պակաս եքերայլուղի ընդճանուր ելանՔի, բայց իր ֆիզիկա-քիմիական ճատկումյուններով այն գսրաղանցում է ռռողելի «ողերի ստացված եփժերալուզին. եթերայուղը թեն քիչ է, բայց՝ բարձրորակ: ն ճողային որ Սովորական դային մշակու մշակույթի դեպքում խորդենին,

ոին ունի Ճճղոր ղարդացած ու շատ խոր գնացող,ճյուղավոռված արմատական ճամակարգ, լավ բերք է տալիս «զոր մաբնլաշերտ ունեցող, փուխը, լավ օդաքափանց, արնից արար սննդանչութնյոմ Հարուստ ճողերում, նա լավ չի

տաքացող,

Ռա ՄԱՆա աա վճ ի խոր եին Աա Հատկապես, հոկ տոաորի, աի

քն,

դրա

վերականգնաժ միացությունների քոա-

մեջ

նակը:

են սովել ցույց (101), որ վրաս4ետազուռությունները եքետանի մի շարք Ճողատիսլնրումվարդաբույր խորդենու է ունեդրական ազդեցություն վրա կուռակման ըայուղի նում տնկիների սրակումբ մոլիբդենաթթվային ամոնիումի 0,0509-ոգ լուծույթով, որի դեպքում եթերայուղի ելանքը ավելանում է 1200-ուր մեծ ելանք է Խորդենու բարձի բերք ն եթերայուղի

ն է պարարտանյութերի ճանթաւյին օրդանական ստացվում դրանց միասնականկիրառումից (86, 94, 100): Հատկաւղես

սովոբական Վառդաբույոխոոդենու

մշակույթը դաշտային

ինչպես նշեցինք, վարդարույր խորդենին Սովեւլուսկան ե մշակվում է որպես կտրոններով ձմեռող Միությունում

որովճնետն տնկիներից ստեղծած դաշտում միամյա րույս: Կրան սերմ մ տալիս: չի այն է ստերիլ եմ Ար Հիբրիդ կ Հանդիսանում , սեպտեմժամանակը մթերման լավագույն րոնների կտրոնները ղատրասամիսներն բեր-Հոկտեմբեր են տում կարմրա-մաբույսերի Հաստունաըած, առողջ ճյուղերի վերին մասերից:որոնք նուշակագույն

են,

ու-

ննե

կտրոն: տարածություններ: կաոշն միջճանդույցային 4--5 է ունենա հանգույց,15--18 սմ երկարություն,

պնտք

ն դեսում իոագրում Կուչուլորի այի(86),

Հիման

վրա

են

աա

աճի ժամանակ ազոտի ն կալիումի սպաանջ(40): Ռւսումնասիրությունները ցույց են վել (88, 92), որ բերքի, եթերայուղի քանակի ն նրա քիմիական կազմի վրա է նան այր Հանդամանքը, քե սննդատարիերը ողի մեջ ինչպիսի միացությունների ձնով են առկա: Պարզվել է, ձեր նպաստում է եթերայուղի որ աղոտի ամոնիակային ն եքերայուղում ցանկալի վերականգնած միացությունների կուսաակմանը,իշկ նիտրատային ձեր ուժեղացնում է օքսիդացման պրոցեսները, իջեցնում եթերայուղի ւլարունակու-

ազգում

նե թյունը

Հիմքի

մոտ

ոչ

պակաս, քան այս

5--2

ձնով

մմ

արամազիժ։ Լոտ

Տ.

պատրաստված կտրոններ

կաղմում ։ մ դորժակիցը է 1:10, այսինքն խորդենու բազմացման մ անճրաժեչտ «ճամար «Ճեկտար ցանքատարածության տասը մայրական է հեկտար Հավաքել մեկ տնկանյութ կարելի անտե

նման արաբերությունը մանըասոարբածությունից: չէ: Ռատի,կուչուլորիան առացարռության ճամար ձեռնտու

մա-

կում է կտրոններ պասորատոելճյուղի ոչ միայն վերին սից, այլն առանցքային ցողունի լավ զարգացածճլուղավո-

կարծիքով, չեն դիջում րություններիը, որոնք, Հեղինակի վորական կարոններին:

սո-

են տալիս ցույց Ռւսումնասիրությունները (98), որ կրտաժեղացնումտնկիների առր: Դաշտ դուրս բերվող տեկիննրոնների պատրաստման (մթերման) լավաղույնժամանակը բէ: բոտ ւնտական տոանդարտի,պետք է ունենան ետեւ օրվա հրկրորդ կեսն է, ռրի դեպքումբարձրանում ք տնկիլողցուցանիշենըը2 4Ճուոլ ների ելանքը, նրանցը 1. կողքային ճյուղերի քանակը բերքատվությունըե եթերայուղի ղաՅ--4 5. Ճոոյ բունակությունը: ռղունի Հանգույցների քանակը 5--7 կտրոններըպետք է կորել որոշ թեքությամբ, սուր ղա1. թրմատավգիկիՀաստատությունը մմ, 10--125 4. ջ'ղունի բարձրությունը սմ, հակով,անմիջականորեն Հանդույցի տակից» որտեղ կուունենան տակված են արժատակալմանը ծ. է լավ տրմապետք զարուսցած տնկիները խպատոողպլաստիկ նյութն. բի եժ մասը. անմիջտպես պետք է Հեռացնել տերեները տային Համակարգ: Թողնելով միայն վերնի Հ--Ց-ի: Մինչե անկումը կտրոնհերը Խորչջնու «ամար ձողի նախապատրաստումր սկսում ցանկալի է մշակելՀետնրոսուքաինով, էն նախորդ մշակույթի բերքաճավաքիը անմիջապես ճեռո: որն արագացնում | կալլուսիդոյացումըյկրճաւոումարմ աստակալժան ժավորան նախորդող բույսեր են Համարվում լոբազդիները, ժամկետլ ն Մեծացնում տնկիների ելանքը (90, 94): որոնցից ճնւտոԽորչացաղդիներըկամ դրանց խառնուրդը, կտրոններըդնում են արմատակալման դենին տալիս է բարձր բերք: Ճատուկ ջնրմոաաններում(Հայկական ՍՍՀ, ՏաջիկականՍՍՀ) կամ ստոր ոաիուրդողմչակույքի բնրքառավաքից Հետո կատարվում սմ խորությամբ, իսկ 2-8 ջերմոցներում (ՎրացականՍՍՀ): Ջերմատան ձողի նախօ. 1 ձրեւվար՝ 4--Տ շաբաթ «Հետո` «0--«2 սմ րոք է, Հարքնցվում ծածկվում գետային մանը ավազի չերխոր վար` խորությամբ: վաղ դարնանը, տնկուսմ տով: /ւսումնասիրությունները են տվել, կասարում են կրկնավար՝ 125--18 խոբումից առաջ, ցույց որ կտոբոնների արմատակալման Համար ավազի շերտի լավագու թրոմբ ն արակտորային ձեիչի (մարկյորբ) օգնությամբ երկՉ--Ց սմ է: մ. Ա. սմ 20-70 605Հ Ճաստությունը կողմանե կուլտիվացիա՝ (Հայաստանում Պոչխոււն(86) ուսումն այ60 սմ: սիրելով սիայտաժխիփիոչու մեջ խորդենու կորոնների ար. շնռավորությամբ: կուրաիվատորիերկու ակոսների սմ ատրամամառոակալման եկել է այն նզրակացու- տատման տեղերում պատրաստում են 18--20 չսռաջարկությունը, ե սմ խորությամբ փոսիկներ, որոհղ թյան, որ չնայած այս դեպքում կտրոնները տրնարմատակալ- դծով ե 45--20 են ե վում են ավելի շուռ, հում Վլաստաբայց խորդենու տնկիները: Տաջիկստանում սննդանյութերիանբավարարլիեն ոչ ուշ, նելու սլատճառով քան ուղբիլի 15--20, տուս ցվում են թույ դարդացած տնկիներ: ճում տնկարկն ավարսոում սմ իոկ Հայասուննում՝ մինչն մայիսի 1-ր: Հնկարկից անմիկտրոններըջերմատներում տնկում են 4-5 խորութամբ ն 4»44 կաժ 5545 սմ: սնման մակերեսով: ֆառնս «ետռ ն սկզբնական շրջանում, լուրաքանչյուր 4--5 օր: մեկ անգամ, խորդենին ջրում են. նորմալ սլայմաննեկոռրոնների տնկմանը Ճաջորդող28--30 օրվա ընքացբում քում ջերմատուն Ճողբ պետք է ունենա Չ0--.25-Ը, իսկ օդը՝ տնկիները 10--12 օրից Հետո կպչում են: Միջին Ասիայում ն Հայաստանում վճռական կյշանա28--80"Շ ջերմաստիճան: կություն Այո ժամանակտշրջանում կորոնները լրիվ արմատա. ունի խորդենու չջրումը: Տաջիկստանում ջրում են Հետո 20-25, իակ Հալաստանում18-20 կալում են, որից անգամ" լուրաքանչյուր անձրաժեչտէ ջերմատան չքրմաստի. անդամ 600--800 ճանը իչեցնել մինչն 8--10"Շ, բակ օդի Հարաբերականխոմ:յիա ջրման նորմայով: է խորդենին պարարտացնել ճետեյալ կերպ. Ընդունված նավությունըպանպանել մուռ 40--600ը0 ի: այդղլես պատ աշնանըՀիմնական վարի տակ ճեկտարին 40--50 դուվՃել ամբողչ ձմնոր։ Գարնանըջերմատները տաքանում են 1

Ա.Կ

մմ

աղբ,

կգ սուպերֆոսֆատ

կգ կալիումի Քլորիդ

(ճիժնական պարարտացում), իսկ վեդնտացիայի ինքացքուվ՝ 2--3 անդամ սնուցում: Յուրաքանչյուր սնուցման ժա-

մանակ, սովորաբար, Հեկտարին տայիս են 100 կգ ԽՒՆԻՔՕչ 2120կգ սուպերֆոսֆատ ն 60 կգ ԷՇԸ (56, 61, 86, 92): Ամբողջ վեղետացիայի ընթացքում ւլետք է ՊՃեոել, որ խորդննին չճիվանդանակամ չտուժի վնասատուներից: Այն հարող է ճիվանդանալ սն ն դարչնագույն փիտախտով՝ֆու զարիովով։ Այս բակտերիալ ճիվանդությունների նկատվելու դեպքում ճիվանդ րովանըը ճնեռացնոմ ե ոչնչացնում (այրում) են, իսկ վարակված փոսիկը ախտաճանում34կ-անոց ոլղնձարջասպիլուծույթով: Խորդենունկարող են վնասել նան ասնազան վեասատունել՝ բուսոջիլննր, տզեր ե այլն: Վնասված բույսի յոնրնները սկոում են դեղնել ե չորանար Դայքարի նսպատակու ղաշտը մշակում են ծժծումբով՝ շ0կգյնա չասիոմ, բայց ոչ ուշ, քան բնրքաճավաբիյդ8--4 շաբախ առաչ, որպեսղի ծծումբը չավղի եքերայուղի որակի մրա (32,86, 22): խորդենու բերքաշավարր պետք է կատարել արնոտ ն եղանակին, օրվա երկրորդ կեսինկ։ Օ։ՕԱմպամած անձրեռտ նղանակին եթերայուղի պարունակությունը իջնում է 15-2000 -ով (46): ՏաջիկականՍՍՀ-ում, որտեղ վեդնտացիոն շրջանը նիկար է, կատարում են երկու, իսկ ծայսողունում հ վրաստանում մեկ բերքաճավաք: Հավաքած կանաչ ղզանդվածըանճրաժեշտ է անմիջապես տեղասիոխել դործաբան ն թոռրել, այլասլես տեղի է ունենում եթերայուղի մեծ Հեոռ ժամ է կարող ցեդել, կորչել սլաճելուց կորուսու եթերայուղի մինչն 500.-ր (101):

9. Բույսերի օբգաններբում առաջագումն եթերայուղերի կուտակումըե նբանցֆիզիոլոգիական բնույթը ու

Սովորաբարեթերայուղերը Ճճանդիսանումեն օրդանական տարբեր միացությունների խառնուրդներ, որոնբ ար34

են

ում տադրվ

ուղերի

բույսի

Ճայոկությունը Հիմնական

Բուլսերի կարի որոնք Մնա

ընթացքում: կննսագործունեության

աններում,

մեջ

ցնդելու

դրանքկույոակվում

ըստ

ե.

մ.

են

ունակու-

Հատուկ

օր-

Սելիվանովա-Գորոգկովա

էսլիդերմիսի արօրգաններ (պարզ հ կամ էկզոդեն նթնրայուղակիր տաբին ն ույն) ն մաղիկներ, պեղձայինբլքակներ բարդ դեղձային օրգաններ (էջոՏ) ննոթին կամ էնդողեն նթերայուղակիր հ այլնի շերոնը միջրջջային բջիջներ, կոչառը տարբեր ֆրերայուղերիառաջացմանտեղի մասին կան Տ. Վ. Շչեղկինան (96) դրտԱյսպես, օրինակ, էարծիքննը: քումէ, որ դրանց պոաջացմանլաբորատորիաէ Հանդիսականաչ բջիջի, իսկ Ռ. Դոյչը (108), նում

(99)կարելի է բաժանել երկու խմրի՝ 1)

ջլորոֆիլակիր

շարք ուսումնասիրելով ծեթնրայուղերի առատչացումըմի հզրակացության,որ արմատներում, եկել է յն բուչսերի են էպիթելային բջիջների պրոոուղյլազոլրանք առաջանում

տույում:

Հիմեթերայուղերի պատկերացմամբ, Ժամանոկակից

բիոքիմիականայլ նասինթեզը» կոմպոնենահների կական ճետ միասին, ընթանում է մասե սվրոցեսների ճնոչոչդույն -

Այգալիսի ջշիտացվոածճայտուկ բջիջների պրուռուլլովմայում: են (ռերն, օրգանների զանազան գտնվել Բջիջները կարող ծաղիկ,

ղուն,

տուղ)

ասիմիլո ցիոն

ճլուսվածքներում

(98, 113),

եթերայուղերի կոմ յոերպենների,որոնք հքնրայուղերի 4011-ն են կազմում (97), առաջացմանբնույթիմասին ն հույնւղեսչկա միասնականկարժիր:Հայրենական արյուսուղաջ են քաշել յռաիրեր ճիաաճմանյան դիտնականները պոթեղննը, որոնք կարելի է իաժանել երկու Հիմնական մոտ

խմբի. 1.

տեսություն,ըոտ Ածխաջբատային

որի

հքերայուղե-

բրոն տղաջանում են ֆոտոսինթեզի առաջնային նյութերից 12, 42, 56, 20, 25, 25, 99), Օրինակ, էրդերըհ Ասկանը(1, 56)

եժերոյուղերի սինթեզի Համար որպես հլանյութ Լին մորում ացետոնը ն քացախաթթվայինալդեճիդը, որոնց «ա-

է անձճնարչ նթնրայուղեեիկոլը (120) գանում է, առաջանում թ-մեթիլկրոտոնային խատջումիջ ալդնչիդ 1, որն իր իզուղբեն ղերչ որովվճետի Հերթին (կամ Ստանալով առաջացնում վերագրել որնք ժի առանձնաձճատուկ գնրանիօլ: Այլ ճեղինանննր(52) կարժում են, կատարում բունկկյանքում բազմաթիվ արանը բույսի ամինոքքուներն Հանդիսանում այն Լ. Անդոաը ենքադրում է, հթերայուղերը 2.

որ

են

ռր

են

ենրկայությամբ իրականանում

աներ: կատալիղատորները, որոն

(108)

թր

որ

ացետոնի խտացումը այրիշուրջ ստեղժում գազային քաղանը ն այլ 4եորո ճանդում է ա իարոավորումնրա ջերմաստիճանն արանապիրացիան: հոկ խղոոննի երկու հոտ Ո. Գատեֆոսելյի(114), կենդանու օրզանիզմի Ճորառաչացմանը, մոլեկուլների խատցումից Հեշտությատբ ն կալչող միջն դգոառաջանալ տերոլեններ, մոնների ն բույսերի նթերայուղերի ֆունկցիաների 5. Սպիտակուցային տեսություն,որի կողմնակիցներըյուրյուն մի նմանության կամ անտլոզիա» էէ, որ տերպեննիըը է (ենբ յուղերը ) դերն,ճտ ,իդիոլռգիական ճեղինանհի, են Հեղոման նյութերից՝ հում, նպաստում ծաղկմանը, աճին, որ դրունք բույսի ամինոքթուներիլ ) հ այլն: Չնայած այս բոլորին, աոչռամանը, 4 , փիոինաշիուտանքըերըֆույց են տալիս, որ ալն Ը. Հաողնն-ԱԺիքը (116) կախում է, որ ինչպես եթերայուորոնք բերում են դերի: այնպես էլ ալկալոիդների, կաուչուկի ե երկրորդային մանր՝ նպաստում Լն բուլածրում ձաղզման բուսական այլ նյութերի դերը լրիվ պարզված չէ: ձթնրայուղի արունակուայսինքն վ. Մ. Սոկոլով աղիտակուցիճեղքման նյութեր թյան (84) ն ուրիշները, ուսումնասիրելով սինքնզվում էն տարբեր րուլանրում ալկալոիդների եթերայուղերի սինչերի կաղժի մեջ մանող Ոգի ք զուտակմանողինէրը, Էկել քն այս մղրակայումիացությունն եր՝ տերւպեններ (շրինակ, լելցին աժինոթթ վից ն ք-ամինոկարագաթթվից ն քան, որ նրանց միչն կան շատ նմանություններ համ անաջութ ամռնիան դեպքում կարող է ռաացվել անջատելու թ-ցիմոլ յոյիանես, բայց, ինչպես պնդում է շճեղինակը, ենուսումնատնրաենըն այլն): որրված բոլոր եթերասրոնջ պարունակում բույսերը, է. էսդորել 111), ո'լ, ալկալոիդներ ճամարյա րն ուսումնասիրելով արբեր նութերի ովռեցությունը եմերալուղերի աարունակության փրս., եղբակացրել Ջրել է,է, որ եթե հեթ րայուղերի բիոգենեղինմասնակցում են Վ. խորդենուեթերայուղի Վարդաբույր ֆերմենտներ, նույնպիսի ինչ ի ֆեսմենաննր, հատկություններ ինչպիսիք ազոտային նյութափոՆ կիրառմանբնագավառնեոը հան

ցախաքթվարն ալդեճիղի Հետ,

ոնում ւ

հզոպրենի

ու

Դորա վունոր կայանում երչո-

սինթեզվում

իա

են

բազմացմանը

պայմանները, բոլոր,

մեժացմանը,

ռոլիտակուցի ճեղբ-

ամինորթուներից Հանդիսացող

եթերալու-

ու

«բարունավում:

բող

ակությանը: Ռաի, ըսա ճեղինակի, կաեթնրայուղեր են առաջանալ այնպիսի են նյութերից,որոնք զոլացել դ րոցեսում: սննդառության

Մոմի թ բայուղերի ֆիզիոլոգիական դերը

որթ

Հա ամունիրը դությու որ

ծաղիկներիծուռը գրավումէ

նատաւում Յճ

բույսիկյանքում

լրիվ պարզված չէ: Այստեղկան շատ Հիպոթեզներ մի մասն այն կարծիքինեն, կարծիքներ: Հետաղոտողների են պաշտղանում բույսը զանազան հրով մարակվելուց, խակմյուսները զանում են,

փոշոտմանը (118):

Հի-

միջատներին այդ ձնով հ

խորդենու նիերայուղը

ստանում

են

բույսի

վերերկրյա

անաչ ղանգվածից, ջրային դոլորշիների օղնությամբ, 4-Տ մԺնոլորտճնշման տակ, Ըտո վաղուց րնդունված ձննրբից մեկի, թորուժը, որը կատարվում է 1,5 խմ ծավալով մե-

տաղա

զլանաձնե սարբերում կամ անընդճատ գործողության տնում է մոտավորապես երկու ժամ, ընդ առաջին 80 րբուղեիընքացբումթորվում է ամբողջ

աղարաաներում, որում

եթերայուղի 65--66, Հաջորդ 30 մեկ

ժամում"

մնացաժ

8-10

25. րոպեում՝

վերջին

Գկ-ր։ Մեկ կիլոգրամ եթերա37

ստանալու ճամար ժախռվում է գոլորշի: Հումբի Թորման ժո մանակ

յուղ

չտադործել միջանկյալ եր, ցանց

տանում

մոտավորապես կգ

է տրվում խԽորճուրդ

որոնց

առկայությաժբՃեշ-

դոլորշուխափանցուժը

մուղի ելանըը մեժա

հուժ

օգ-

զանգվածի մեջ

10--1500-ով (82, 101),

եթերա-

նքերայուղի ելանքը սովորաբարկազմում է մո 0,1-0,240 (Ֆրանսիա, Ռեյունյոն, Կորսիկա, Ալժիր, Ս ՍՀՄ), Այ, բավականինցածր է Մրցիլիայում՝ 0,020 յ Ֆլորիդայում 0,05--0,0830 (99): Դրիոորիսը Հեղկաստանում մշակվող

«ս

ՀԵՔ-| Հ.

«օՀ«Հ

«2

| | | ՏՓԳՓՓՖՋ «Հ

Հ.Հ ՀՑ

ժամ`

ՆՀ ՀՅ

1-1

չորանալու

Հ,

Հ Հ

-Ի Փծ

ՏԱԹ

րբններում:

մուկոզիդենրիքայքայում,

Վարդաբույր խորդենու (Օս եթերայուղը մ6

Օշո

որի

Թօտը. Օլ

օք Էօ56

Օճոուռ),

ՐՀ

ՇՐԿ,

ՀՀ ԲՋ 2 `

(11

ԹԹ««

ՆՅ.

ՏՔԻ ՀՏ

ԷԷ

ԵՇՀՏ Տ

լէ

Տպ

եռ

՛՞ -

(

19588 Հռ

ՀԿ-Ն

է» թ

Ջ`Ջ

ատ :Ի

«Հ

Հ-

-ծ

ԼՐԼՊ թ»2» ԽԵ Հ-Ղ Փ-Վ

ՀՀՀԵ|ՁՀՊՅԵ

թ -

Պ` -շՀծ

ԷՐ

Տ2

»,։ւպ-

ռ՞ԴԶՋՀՇՅ

-ծ.

Օճոճոլ,Էտ-

ճա

ԳՐ

ՋՋՁ |Ը,Հ՝

«-

Հե.

անգույն, կա կանաչավուն, դեղնավուն վարդիութ Հիշնցնողդյուտաշարժ ճեղուկ է, որի ֆիզիկա-քիմիական կոնստանաները սովորաբարաատանվում նխ ճետնյալսաճմաններում՝ սւռսակարար կշիոր՝ Վ-0,890--0,902, բնեռացաժչույսի ո(ոտման անկյունը՝2. ---6--ից Հ-ԺՏ՞, բեկման ցուցիՀը՝ որ -:1,4610--1,4250, թքփվոյին Թիվբ՝ 1,5--18,0, եԵթերային թրմը՝ 34,0--99,0, բարդ երերների պարունակությունը րա գերանիլոզդլինատք՝ 143--41,7:0, չուժելիուփյունը 2000-ահոց եթիլաիլուռում՝Չ2--3 ժավալ (ոչաինքն՝ մեկ ժավալ 2040-անոց թիլ սպիրտում լուժ2-3 վո է ժավալ եթերայուղ), բացի իսպանական փողից: Երկար ժամանակ ոչ ճիշտ ո" լաճելուց իջնում Ի ծքերայուղի օպտիկական ազատխվությունը ն եհթերնըբի չլարունակությունը, բարձրանում է տեսակարար դշխոր,

Տ.`« Տ

ունենում

Հ.

Թ--171.1 ) |ա

ՀԷ

3» ՀՇ

եթերայուղի մե. պարունակությունը

Ի.

ՏՓ

"Ւ

ժավալովփոքրանայու Համար:ենթա, -

տնանքովավելանում (1

ծ0

դրվում է, որ այդ ջոցում ժամանակամի տեցի է աշն ֆերմենտացիա հ

ՏՇՈՇԸ

-ամ

ՀՏ

խորկգ ժաղկիցատացել է մուռ 145 վարդաբույր գ (02930)եթերամուղ։ որիչ բոտ Հեղինակի,նման է տերնեներիը ատացվածին: Բուդ նավեսին (151) Մնգլայի էյժիրուժ բնրքաճափաքիցճետո բույսը (թ. Սոն 6ՕԼԸրՏ ԽՃ) պաչում են ջչ դեհու

Դր,

ՓՓԺԾ

ն.տ ՕՁ

ՇԾ ծ

«2 Չ

Ֆ՝ -

ԾԵՓ

Հ.

Հ Հ. է Հ. ՀՏ

Հ-

|Հ

Հ.Հ Հ«Ճ

ԷՅ.

ԿՅ Ց

«շ

Է. Տ

ՀատՓՃՓԹթ

ՀՊՎ

«Ձ

թթվային թիվը ն ոնֆրակցիոն գործակիցը ավ ն ճիչ պածպանվածլուղի որակը բարձրանում է ն այն զրկվում է նոր թորված յուղին յուրաճատուկ կանտչի ճոտից (113): Հանդիսանում Վարդաբույլր խորդենու եթելոսյու

իական

նար աԱ

Կիր ր ց Բոյ -՞ բոնելլըօլի, զերանիօլի, քիչ քանակությամը լինալոօլի խաոնուրդ, որի մեջայդնյութերը զտնվում են մեծ մասամբ ազատ (ռողինօլ անվոաոր, վիճակում: Այս նուլնհ 396խառնուրդր նան եթերույուղի ճիմքը, որով ն. ռլուլկազմումէ փարղդի մանավորված է նրանց ուտի նմանությունը՝այստեղից հ խորդենու վարդաբուվր, վորդային անվանումը: (

(

232.--233Ը, 0570,883,ո'ց" ՛

լուծվում չավուլդերանիօլը

անխաաանահխախի, չան ցիտրոնելլօքի: կալիումի երկքրոմաթթվի Բատկություննեոը. Քիմիական խաոնուրզի չ ցիտրոլ: սատոյվում է առաջացնում

ժժմրական ՍԱ

մրաջություսներ Հեւոչ

-ՇՒՇ--Շէկ--ՇԷՒ2

4:6

ՇՒԷնՕԱ

դիմեքիլօգտագինն 46-61)

ՇԷլչ-- Շ-ՇԷն--ՇԷդ-Օկ-Շ-

ԵՐՈՒՆ ՇԷլջ

Օհ

ՄՄ

ՒԼՇ--ՇԷԼչՕԷԼ

Առաջին անգամ Հայտնաբերվել է խորդենու հքերա(ուղում Ֆինտլի կողմից, 1879 թ.. Տարբեր ժադում ունեցող յուղերում ղդերանիօլընույնպես գ ն թ ձների խառնուրդէ:

ՑԱՎ

ԲՂՑԽՆ:,

դիմճքիլօկոադիեն-(2,7)-61-6) ՀՇ-ՇԱ-Շհլ-Շի:

եթերայուղերում

եռման Ֆիզիկականճատկություննեոը.

չերմատոիճտնը

ն.|

2Տ0ՕԸ",

Ա`

իզոմերներով:

կշիոր՝ Մոլեկուլլոր

է 1853 Հայլտնարերվել

է մ Հանղդիոլում

ոք

օ0Ի-ՇԻ-Ը1ե

թ.։

ինալոօլը

է,

ԱՈՆԵԼ

Շ.սէԼ ոՕ 3. Լինալոօլ. Իո

Հայանաբերվել է Տիմանի ն Շմիդտի կողմից 1896 թ.։ եքերար ել է, 2 արզվել պարունակվող թնրայուղերու ւ տարբերեր որ ցիարոնելլօլը Հանդիսանում է զ ն բ ձների խառնուրդ: փոր Ք ճատկո' ն Մոլե 156,26, կշիռը ֆիզիկական «լեկուլյար մո 2252266Ը, թյունները,եուման չերմաստիճանը՝ Հ-1Ր40՛: Մեկ ծավալ 0,862--0,869, օը Ոլ 1,459--1,469, 3--4 -անոց էթիլ ծավալ պիորոնելլօլը 0 լուծվում է ապիրտում: Հիշեցնում է վարդի շոտը, րայց ավելի նուրբ. քան դելանիօլի Հոտը: 2. Գեբանիօլ, ԸլօէլչՕ (6

ՀԱՑԻՆ ւմ

կառուցվածքը

ՇՒԼչ

Շ1էյ

օքսիղացնելուղզ

Կ(ՎՕՎՆ-Ք

ԲՈ»

ՒԼյԸ

ՇԻ

ղգույշ

ԲՆ Սարան

այչ:

Տիտոռնելօլ.օէՆօՕ ՒԼ,Շ : -Շ--ՇՒԼ-

ձետ

(2,6-դիմեթիլօկտեն-1-օլ-8)

ֆիզիկա-քիմիական րնույթը։ 1.

ծավալ

25--839

Մեկ 60:0-

«ք 0.

1,426--1,429,

Համառոտակի հկարագրենք խորդենու եթերայուղը

կազմող ճիմնական սպիրտների մոլեկուլյար

ջերմաստիճանը`

ճատկռւթյունները.հոման Ֆիզիկական

154.248:

0,2666. ՆՐ

ՈԿ:

14653,

յր

Վ24Վ1:

պայքինալոօլբ սառբ Քիմիականճաակություննեոը. է Հետ գերամշակելիս ստացվում Հաննելում մրչնաքթվի ն (16, 118): խառհուրդ եիօչի ներոխՓ տերպինեօլի

յուղը

Միջազգային շուկայում վարդարույր խորդենու եքերան զնաճատվում է ապատ ապիրտների րարձր ցածր

արորախո որքոն ազիրտում աար նդճանութ հոքյան, եթերայուղի բարձր իոտոնի տլչորաի ուռ Հ.

անի

օր այո

մեծ

արէ ջետրոնելլօչի բանակը, այնքան ֆրոմերային արժեքը: Տարրեր երկրներում արտադրվածխորդենու եթերայուՀետելալ երում նշված սպիրտների Հարաբերությունը աատկերն է ներկայացնում (114).

Ռեյունյոնի

ԻՔՔթԱԻՎոՒԴ

աաա

Մորո թի ԲԻ Կաթ ն»

Աա

ՍովետականՄբության

ենը

Վվարդաբույրխորդենու եթերայուղը, բացի վերոչիշյալ է նահ եթերներ (ճիմնականում ո" լարունակում սպիրտներից, ձնով), ֆորմիաաներ, ֆենիլէթիլային դերանիլտիգլինատի

գերանիումափիու, տիգլինաթթու, ցիորոնելլաւթյու, մենթոն կետոն ե ույլն ահրիպենենը,

սպիր»:

ԳԱ այդիճիդնոր, անցանկալի ,

բշ

է Հատկապես մեննշված նլուննրից խիստ թոնը, որը ղգալիորեն իջեցնում է վարդաբույլր խորդենու արժերը. ուստի ավելի մանրամասն եթերայուղի որակն կանգ առնենք այդ կետոնիՀատկությունների նկարադրման ու

ֆիզիկականձատկությունները.հոման ջերմաստիճանը բերան ցուցիչը՝ »10"Ը, տիսակարար կչիոր՝ մ26՞ 0,892, Մոնքոնը դաղձի ճուտով, փայլուն-սպիտակավուն 4եհ 2: գուկ է: Ունի կծու թեթ ղովացնող երա քիմիական «ատկություններից աչքի է բնկնում վերամետաղականնասորիումիճետ տաիրտային մեֆ մասամբ մենքօլի՝ ԸէնաՕ-ի փոխակերպունդնելիս

լուծույքում

ելո ընդունակությունը (16,

տաջիկ

աա

ԸՇՒԼկչՕ, 10:18

որն ի

տապաախ

ունի տորուկսռուրու

յին

Հեն

ՇԷԼ,

աՇ՛՞ՀՇԻկ | | ՆՑ

ԵՀԱ ԸԼ

«Ա Նոյ

յալ

խորդենու

շրղաբուլը պարունակություն

Կոր

99):

նքերային

լուղում

մենքոեի

ար" ի Ի . ՅեինԳԱՆ երադան

հո

15Ն0-

ԼՕԸՇՂ

որոնք ցանքերում Հայտնաբերվել են բույսեր, խոսդենու վարդաբույր չեն տարբերվում մորֆոլոգիապես իայած խոոշգնեհաց,բտյց ունեն ուժեղ արտաճայոտվածմենքոնային շավ -

Ր. կաա բանաձեր.

Աշ

րթ

նր դոԺու

չմ

Աեեարերհաթ որից Կրարը մ

ոնունը,

սաց

Չք մենքոն: Այդպիսի լուղբ ոլարունակում ք 52-03 է առսլետք օծանելիքների արտադրության ճամար (86), բույց կարող Էէ օգտաղործվել այլ նպատակներով: հնչպես ճն ջուր տալիս Ա. Ա. Պրավդոլյուբովայի ոււումնասիբու(22), մենքոնի կուտակումը բուլսում տեղի 1 տյուննոիրը ունենում ոչ աստիճանաբար, այլ քե ճանկարծակի, թոիչքաձն: կլուղես,սովորաբար մարդաբույր խորդենուեքերաֆողբ սկարունակում է 8-14: մենթոն, իսկ «մենթոնային երհերայուդը՝52--6ՅՆ0: 15--5240 մենքոնի պարունափոթյամբ բույսեր չեն Հայտնաբերված:Այս երեուլքի պատճառը դանելու նպատակով փորձարկվել են տարբնր աղդակների՝ ջերմաստիճանի աե) ճանքային պարաբտանլյութերի (86), օրդանական թթուների (53) ազդեցությունը խորդենու տնկիների, բույսի ն եթերայուղի հառդաբույթ որակի վրա։

փոր

47ի»

ե խորդենու Այն աւաջին անգամ սաացվել է դաղձի Համա սրատոաւսխան կ նտոնի Մենթքոն եթերային յուղերից: Հիմնական մամենիքօլը, որը դաղձիեթերայուղի սոլիրար՝ ն օգտադործվումէ սըն քէ կաղմում, վաղուց Պուլտնի Էէ բժշկության մեջ որպես ճականնխիչ նյու: է, ռր դրանք աննշան չափով են աղդում եքեՄենթոնը եթերայուղերում ճանդես է դալիս ցիս -(ժենՊարզվել ն ձննրով: իզոմեր ըշրողի ջիմիական կազմի վրա. Այսպիսով, վարդաբույր քոն) Մնենքոնիժոլեկուլլար կշիոն է` 154,424:

տրանս -(իզոմենթոն)

խորդենին ամենթոնալին ձեի» փոխակերպվելու սչատճառ. Այդ երնեույթի ռեմ որպես ներըդեռես չեն ոաւթաբանված: Համար ստեզ պայքարի ժիջոց առաջարկվում է կարոննեերի ծել Հատուկ ցանքատարածություններ, Ճետեելով, որ այլք տեղ անղ չդտնի «մենքոնային ձեր» (86, 101):

եթերայուղը Վարդաբուվը խորդենու

ժանում

Սովն

տական Մրությունում արտադրվողմու 350 տեսակ օծա նելիքների կազմի մեջ: Այն լայնորեն օաաղործվում է կոս: մնաիխկայում,օճառի, սննդի արդլունաբերության ն բժշկու. թյան մնջ. լավ կոմբինացվում է այլ եթերայուղերի Հետ 1 օգտաղորժվում նրանց փափկացման, աղզնվացմանՀամալ

(46

88):

Ռւսումնասիրությունները ցույց

տվել, վարղաոր այնսլես էլ եթեր» մուղի թորումիցՃետո մնեացաժԹավոնը պարունակում 5--60ը դաբաղանյութեր՝ տանիդներ) որոնք կարող են օդ. Այն պարո։ տագործվել կաշվի արդյունաբերության մեյ. նակում էնան մեծ քանակությամբ (մինչե 0մ գկ) տոկոֆեբույր

խորդենու ինչպես թարմ

են

բույսը,

բոլ վիտամին Է (43): եքնրայուղի թորումից «ետո մնա. ցած թափոնը նան լավ օրգանական պարարտանյութ է, որն հր արդյունավետությամբ չի զիջում դոմաղբին (7, ԱԶ 101): Թորման մնացորդից պատրաստում են նան անասնակեր, խակվերջին տարիներս երանի կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկականինսախիտուտում մշակվել է կխորդեխո. թավփոնիցբարձրորակ շինանյութի «դերանիտի» ստացմա1 տեխնոլոգիան: Մինչն վերջին տարիներնամբողջ աշխարչում արտադրվում էր մոտա 150 տ խորդենու եթերայուղ մովնտակուն տ Միությունում արտադրվում է ընդամենը 40--50 խորդենու եթերայուղ (Հայաստանում, Տաջիկառանում ն ՎրասՀայաստանիՀոկտանում), որից մուռ 30 տ խորձճրդային տեմբերյանխին էյմիածնի շրչաններում: Հայտատանումմուռակա արիներին վարդաբույր խորդենու թանկարժեք եթերայուղի արտադրություն, պետք է Հասնի, 40տ:

իոյսրատյան դուշի

Թու

չու

251 ամար, Համար: յր

է:

Հատ

շող կլիմայականյդուլմանները՝ են Խ 7, ի աճեցին խորդեն ե նղպաստավոլ յ

որ

Հայաստանը սակավաճող երկիր է, իսկ ԱրաՄանայն դաշտի տռոգելի Ճողերբ սաճմանափակ նն: Մատի,

թորթյան էմի մ:

ւե

խորդենու կանաչ թաջողվոր կամ

ումեք շողի,

քարքարոտ

աղզուտ,

մ արտար հարվա սության դյլուղատ

մեջ լօղաագորժվողտարածությունների վրա, Հակայականնշանակություն

դա

"ժողովրդա-

Բորա թ ' նքն ախորդենու թոնիր աար Հնարավորէարացուծ լոՓել անչիրը միանգամայն տեանսական թա Մճր

որ

աովորական եղանակից արտադրություն քայնուչ դանդգվածի անցնել բացօթյա Հիդրողլոնիկայիարդյունաբերականյռեխ-

նռլոգիային:

փորձերում, խորդենու անչճող արտադրության օգյույ -. նոսատակով» ձամնեմատության արսվունավնտության Հրաբխային խարամ, գլաքար-40:0 դործ եչ ենք գլաքար, դրանց

խարամ լցանյութեպեմզա ն ճրաբխային գլաքար-ԷՑ019 սկսվելը, ախտաճանվելեն 0,500

րոնք» մինչն փորձի 2--300-անոց աղաթթվի կալիումի պերմանգանատի, լուծույթներով:ձայտնի է, որ ոմ Չորանոց ֆորմալինի Վաշդաբույ: խուղենու լտւտադւողականությունըմեր դամանենրում վարղարույր խորդենու տնկանյութը աճեջմուժ է չերմատներում՝դարնանը դաշտում անկարկ բացոթյա հիդոռւվոնիկայի պայմաններում Փորձարկել ենք նան տնկանյութի նպատակով:

լուխ

ին

կատարելու

1.Փուձերինկաբագբությունը

միական

պրորլեմների ն «իդրոսւլոնիկայի ինստիտուտը դանվում է հրնանի Հալսսվ-արեմոյան ծալփորձակայանը րբրամասում,Արարատյանդաշտում: դաշտը, որն իր կլիմայական սղպալմոաննեւ Արարատյան բով շատ նպաստավոր է խորդենու բուռն աճի ռարզագման ն բարձր որակի կ ուռակման «ամար, հեքերայուղի է բնութագրվում Հետնյչայցուցանիշներով. ծովի ժակերնույքիս նրա տարածքի միջին րարձրուրյունը կազմում է 8501 (500--1000 մ), աչքի է ընկնում խիստ չոր, կոնտինենտալ կլիմայով: Մթնոլորտային տեղումները կազմում են տարե մմ, որոնց մեծ մասն կան ընդամենը Հ00--300 րենում ն վաղ գարնանը. Ամառը րնորոշվում է չոր շոգ (մինչն արեգակնային շատ բարձր ոադիադիայով (1:46կալ/սմ2), ջիչ ամպամած, առանց տնղումների եղանա| կով: Զմոանըչերմաստիճանը «իմնականում լինում ն է Հ-335Ը ցածր դրոյից կարող Ճասնել մինչե ամիսների րարձր ջերցրտության: Բոյլց ամոան մաստինանի շնորՀիվ,օդի տարեկան միջին ջերմաւտինանը կազմում է 11,0--11,8՝Ը, օդի Հարաբնրական միջին 4000, իսկ առանձին օրեր այն իջնում չ խոնավությունը՝ մինչե 15--2000։ ու

4ճ

լցանյութնաճեցման եղանակը թե՛ օդտաղզործված Փորձարկել ենք նան բի վրա, թե՛ ճողում (ոտուգիչում): խորոննուինչպես ճողային, այնպես էլ «իգրոպոնիկայի արմատակալած տնկիները: անչող

ՀայկականՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ագրոքի-

40-4ՐՇ),

յր,

պայմաններում

պայմանների ճետելրալ տարբ

Փորձարկվելեն թ

դբաքթր

՛-

ԶԷՀր ո"

ԼՔՔաՔ »

զլաքար-Է պեմզա.

ճիդրուոնիկ ճողային

ՈԸՅ

Տիդրոպոնիկ

ԶՂՎ:

«ՅԼ ՝.ՏՍՏՏՏ

ԷԷ...

Աա կ ր" յեն

» ' »

որոնք

ՀորՀ:

ողա

մաննե

ատուդ,

ոսլոն

ԼՆ

Ֆո

ձրարխային խարաժ, ճո ան

արամ,

սյաե

արի

աւան

աան

անեին

Սյաբար-Հ

Բան Ա

ՂՈՂԱԱՈԳՈԿՈԴՈԴՈԴՈԴ

անն

ները ն րակները

«Գ»

ողա

տնկարկը Այս փորձիբոլոր տարբերակներում

կոա

կրկնողությամբ: խտությամբ ընքացքում վարդաբույր խորդենու անվնդետացիայի շող մշակույթում օզտաղործել ենք որոշակիորենփովփոխվող կազմով սննդարար լուծույթներ, որոնք կիրառվում են

ընել ենը 40440

սմ

ն 4--10

դիտությունների ակադեմիայի ագրոքիմիական պրոբլեմն ճ-

բե

Հիդրոպոնիկայիինստիտուտում (տե՛ս վերը բերված

յողչուսակ 1-ր): |

օրական 1--2, Սռուցուժըկատարվել է վաղ գարնանը՝

աժոանը՝ 2-8,

իսկ աշնանը՝ մեկ

անգամ:

ճամար կատարվածվարդաբույր խորՀամձմատության մշակույթում(ճտուգիչում) սլաճղլանվել են

դենու ճողային

ադրուտեխնիկական ընդունված կանոնները,իսկ 4Ճողը պարար-

ստացվելէ ազոտական, ֆոսֆորականն կալիումական ոլաբարտանյութերով:

շրջանում երեք անդավմ՝օգոստոսին, սեպՎեդետացգիոն տեմբերիննե Հոկտեմբերին, փորձի բոլոր տարբերակներում, որոշել ենք վարդաբույր խորդենու տերնների ն ցողունների ճարաբերությունը, եթերայուղի պարունակությունը ե կշուսյին ամբողջ բույսի նրա կուտակման դինամիկան տերեներում ու

վերերկրյազանգվածում:

նույն ժամկետներում, բոլոր տարբերակներից,վերցրել նան եթերայուղի նմուշներ՝ դրանց ֆիզիկական ճատկուննք Համար: Սյուններն բիմիական կազմն ուսումնասիրելու ու

ծ:

բույսի տեջբեակալման Խոողենու ընթացքիճաշվառումը

կանաչ զանգվածում եթերայուղը մեծ Խորղդենու

մասամբ,

98080(101) գոնվում է տերհներում, Ճետնաբարտերեհնեն բի ցողունների կշռային Հարաբերությունըեթերայուղի ընդ«անուր ելանքի ճամար ունի որոշիչ նշանակություն։ Այղ իսկ պատճառով ագրոքիմիական ե ֆիզիոլոգիական ուսումնասիթությունները պետք է ընթանան ոչ միայն բերքատվությանու նրնրայուղի տոկոսայինպարունակությանբարձրացման,այլի բույսերի տերկակալման ուժեղացման, կանաչ վանդվածում ւնրեների բանակի ավնլացման ուղղությամբ: ընթացքում բույսի աճի վլարդգացման Վեդետացիայի Հոլռ միասին փոխվում է կան բույսի վերերկրյա կանաչ զանդածում տերնների ն ցողունների կշոսյին ճարաբերությունը: ինչպես ցույց են տալիս աղյուսակ 3-ի տվյալները, տեինենրըին ցողունների կշռային Ճարաբերությունը մեծ է վեդեռացիայի վաղ շրջանում (ճուլիսին՝ 1,3), իսկ վեգետացիայի մերջում այն փոքրանում է (ճոկտեմբերին՝ 0,6--0,72), այաինջքն՝բույսի վերերկրյա զանգվածում ցողունները դերակշռում են, զանգվածում տերն-ցողուն կշռային «Հարաբերունանաչ Մյունը փուկոխվումէ ոչ միայն վեղզետացիայի ընթացքում, այլն կախված տնկարկի խտությունից, պարարտացումիցե այլն։ Այսպես, օրինակ, Վ. ծ. Վորոնցովըգտնում է, որ Բամոտ

ու

Նկ.2. Վառդաբույո ազօթյա խոոդենու "Թ տնկիները ճիդոոպոնիկայում հրաշ տնկառկումից

ՍԱ

է ապաճովվում 253025

Բարու Ա Խո նման մակերե դեռ,

սմ

Քու:

Աղյուսակ3 խորդենու վերերկրյա Վարզաբույր

կանաչ զանգվածում տերնների ե ցոունների կշոային Հարաբերությունը վեղետացիայի ընքացբում, տոկոսներով ղունների

ոդ21նում

մշակույթում Հաստատված օրինաչաե ցողունների կշռային որում՝ տերնեների

«ողային

բատ խությունը» մեչ

ածրեների տառավը մեծ

է խորդոնո'

չարաբնրունյան սնպաոնմբեր),իսկ աշնաառի ժամանակ (օգոստոս:

բուռն

) այն զգալիորեն սր(Հչոկտեմրերին

նկ.

3):

փոքրանում է (աղ:

Աղյուսակ

կշո

Բույսի

օրգանները

ամ

լ 5

ՀԵՑ

ձողունեեր

վերցնելու ժամկետները

եմուչ

| 53

ՈՏԼՀ

|50| 46

54|

| 431

|Ջ «|տ

| ՏՏԱԸԱՋ|ջ

|«

66|57

58|59|

ՀԱՆՑ

(13):

ւա ապասադաաա պա տում են բույսի վեղետատիվ օրգանների աճի ուժեղացմանը: Ուսի այնպիսի մշակույթների «տմարյ, որոնց եթերայուղի հլանքը պայմանավորված է տերններիմեժ զանգված զոաժի մ ւնե տակումով (խորդեն րդենի, գաղձ այլն) պրոֆ. Վ. Ի. Նիլովը առաջարկում է ղարդզտցմանշրջանում սնուցում կատարել ազոտական պարարտանյութերով(56): անճող մշակույթի գեպքում որոՎարդաբույր խորգենու են ներկայացնում վեզետացիոն շակի ճՃնետաքրքրություն շրր-

Աե Արան

Աաաա

Այղ նպատակով փորձի ը

եր

ժումկեաներում, մ հ

մշակույթում,

բոլոր

բո

ու

նն

անչող լցանյչութերի վրա, Հիմնականում սղատցույց

վ813|31) ԲՋ

3.8

Դ4

18/10

6 Հարրտտ| Խ| |

Հողային Հիդրո.

ճրաբը-

Փլաբար -Ժպեմզա

11/9

Հարխային խարամ

Հող (առուղիչ)

93.48

ՅԱ

18/10 3:8

ԷՆ9

18.10

եջ

3.8 66 1130 52 "

1966 1 1967 թթ. վեգետացիոնչրջանների կապե, խոր" Հիդրապոնիկն Հողային տնկիներիՎիքին տվյալներով տերեների քանակը դենու ընդճանուր կանաչ ղդանգվածում 59--64, 61-65, սնպտեհմբերին՝ է տատանվում օգոստոսին իսկ Հոկտեմբերին՝47--5640-ի սաճմաններում (ազ. 4): կշռային ճատերե-ցողուն ընթացքում Վեդետացիայի Հիմնականումպետք է րաբերության նման փոփոխությունը տերեների բացատրել քփի ներքին ճարկայարքի(լարուսի)

տոփոխույուննրը՝

տարբ , րակներից, ւուսիմր վերցրել ննք նմուշներ (10-ական կիորոշել տերնեների ցողունների կշռա-

րեք Հոոմ ԱԱ րղյունքները ի

Նոան

Ցողուններ

գիղբուլ- ճողային ժամկետը տնկիներ իոնկիներ|անկիներ «նկիներ

առ յարա

Տերեներ

նաչ

քցանյութ

ցողուններիկշոայինճարաբերուքյունը

պայմաններում ընքացքում, բացօնյա Հիդրոպոնիկայի վելետացիայի տվյալներով) թն. միջին (տոկոսներով.1966-1908

կաւ աակ կ առել գոյա արար բան ճամեմատությաժըբ,ավեանում է 6--11'5-ով

տերեներին փարդաբույր խորդենու

|42 | 41 |

տալիս,

որ

յ)

ժ երմ

Սնտոոձմ

րր:

Բ ե 7:ՒԷ

էմ ունկմ.

տի

ջի/ ի

ան

հը

նմ)

ե Աբ

«ւմ կե1 ւմե էճ ւմ էէ

ես

:11

ամմա անում | ի:ն "ւ ժմէ օդի

նր, ը, բարձրանում է խոնավութ «երմաստիդ լ ւժյունըչ եսկ մ: դակի Հատաղայքներն արուն են դժվարությամբ "Ի" ջում Էորդենու ն կարկի խտացոժ կանաչ -

արձ-

համար երս, խավի

ՏԱՆ»

Հ`:

4-32 ``

ԾՇ

«`

Արեն անա

նաղ

Սքում:

լցանյո

մշակույւլքում

ը ցույց ժեմատություն

Լ օգտագործված թ. ԵՐ 1 տալիս, որ բերքաճավաբի ժաժա-

նակ տերնեերի ն ցողունների բսվաղույն արաբերություն ր, մ է եղել լ 1966թ. վեղետացիոնշրջանում զլաքար-1Լ-ապնեմն րարխտյին խտրամ ը (ճիզրոպոնիկ տնկիներ) ։

ք ք.՝

ն դլաքար 1968 թ.`

գլ աքար

Ն, " պեմզա

(ճիղրոոնի

փոկ րուոնիկ տն կիներ)ե դլաքար-Է պեմն Հռ ավ (Բիզրուոնիկ ն զային ր) անկիներ) լցանյութնրի վրա ն (աղ. 1: 8):5): Տ ծերենձրի Ի ցողունների կշռային ծարաբերությոան: ւ

՝ ՝

ԻՊ

«Ի

Վ Գ ԹՀ

ՓԾ

օ5

օԺԾ

ՆՏ ւ

ՅՀ :

Հտ

ՀԾ

ՀՏ

ԱԻ

Փոռ

ՎԹ

ՏՏ

Հաք

Հոթ

ԲՈ|

չն

ԷՏ

«Հ 4 -

Հ `

օթ

Ե-Ի" ա

(Գայլ

ԷՕ

Լա

-Թ-լ

«Գ

Տ --ՀԱՅՐ"

Էշ

Է|

Թ Փտ

ՀԼԿ

1:1|413 -Է

ՉՉՅՏՀՅ'՝

ՀԼ ՏՏ

«Թ ԶՁ

12312235.

ԷՀ զ

2)տեաննորը մկա թ»

տվյալնեոով): 1) ՏԵՐենե՞ի քանակը Բողային Իեճեւի ք մշակույթում. 3 ի հող ) ցողուններիԼանակրճողային

Ջ 1.2

Հ.

Է.

ե ն խորդեն դեսու տեոենեոի ցողուննեւի կշռային շայի բ առաբեբությունը վեգետացի ցիայի ընթացքում (1966-67 թթ. միչին

ՀԳ ՀՅ

ծ:

աշյաներ

Վարղաբույր

`: ՞

Հ«Հ`

Տ «ՀՉաՅաՅՀ

ւ"

|Տ|Թ

ՀՀ

)

Ն Հ

«ԵԷ

«`

ւՀ

-.5

նկ

26.

օօ. Ի

Պ.էյ

ՅԷ,

Հ,

ՏՏ ՀՀ»

ՅԿ

«5

ՀԸ

ՀԵՀ

օՓ

օօ

օՋ Ն

99599923 2:25.

Տաս Հ»

ՀՏ

տտ ՇՏ

Թա

«4

ՀԹ

«Հ

ՓՏ5

ՓՋ

արար

Է՞

Զոր

ԵՏ ՀՏ, -՝ՀՀ ԷԷ Է ` «8

ՆՀ. ԷՀ"

ԹՎ

Վ. ԱՀ

Խր

Հճ

ԵԶ

Է-2

«Հ

ԷՀ

ՀՇ: Տ Ն

Ց.

ՀՎ

ԷՊ Հ

5: ՀՅ `

՝. `

: Հ. --

երե իստ արդյունքները, րույնին,

այա

պետք է բացատրել 1966-1968 թթ. վե հտացիոն շրջանների տարբեր կլիմա. մական ռդայմաննի ողն

կազուն ազդեցությունն ունեցել . (Րոե էքնրայուղի ակության կանաչ

(ցանյութերի ֆիղիկա-բիմիական աա ատկություններով, որոնբ, ինչպեւ կանսնենը Հետագայըբը Է

քան

մր

են

արու

բնրթի

1466-1965

յալննըը ցուլըռր մանենրո

մնդնտացիոն շրջաններիմիջին

իս,

դանդվածի

ու

դ.

Այսպես, անտճողմշակույքում բերքաճավաքի ժամանակ խորդենու կանաչ զանգվածում տերիներիքաշր տատանվում իսկ Հողային (ստուգիչ) մշակույթում՝ 49--524կ-ի 1 50-52, սամանենրում (աղ. ռի

որ

ինչպես

ռրվ-

ժիղրողօնիկայի ռչայ-

Խոբղենուտեբոնեներում եթեբայուղիկուտակման ընթացքըվեգետացիոն ժամանակաշբջանում

Ա : տնրե-ցողուն Հարա բերուց ժամանակ Խորդննու վեղզնաացիայի է հղել ընթքացբում'նրա օրգաններում տնկիներըՀեր,Նի րանավարի կուտակման ղինամիկայի ուսումնասիրությունն արտազրելու քրներայուղի Այսաես, Հանի չորա դեքում: կով միայն տնսական, այլն դործնական դեսլքում, նշտնտկուունի տարբերանների միջին լուի բ իների ամե: Հարաբերություն» ճատկաես բերքաճավաքի ճիշո ժամվկնտրորոշելու ժն կազթլուն՝ 1 3, բոն Հողա ԱՄԱ դեսքում՝ (աղ. 5): փասոյնտք | Ս,

կով

բացատրել Զտիչ

Նկ.

չում: է, ,

րուքյամբ ո

5):

ր. լցանյութերի

խորդենու անճող ն

թ.

Իո

որա-

Ճողայինմշակույթն. սլարզ

առավել ՆԱնրի լություն ունի անճող մշակույթը: աա

ԱՄՈՆ

որու

մեծ

ն Այս

74" նրան Համեմատությունից Ժ

ձիդրոպոնին տնկիների րարձր Հ

իդոոպոնիկայում (տաբեր

Վարդա 0դճքույր ռոլ

1,1 ՛

ոչ

Վաոդաբույր խոողեճու տեկինեւը՝ աճեցված ճոդում

բում

բոլոր

(ել.4):

մեծ

եա

էանի,

տի

Հողում (,ռուղիչում)

լունը

Ալրային Հարարն-

է տարբեր եթծրայուղատու

բույսերում եթերայուղի կուտակման ղինամիկան վեգետացիոն ժամանակաշրջանում ենթանում է տարբեր ձնով: Այսպես, լավանդայի ծաղզկաբուլլնրում ն դաղձի տերններում եթերայուղի ամենաբարձրը ծոաղզկման, պարունակություն նկատվում է բույսերի ոի հղեսպակու: սերմերի լրիվ Ճասունացման չրջանում ի այլն (ւ, 14, 51, 20, 81, 95): Վեղզնտացիայիրնքացքում հթքերայուղի կուտակման դինսմիկան վարդաբույր խորդենու տերեներում ընքանում է ոչ Կաժաչավո ի, Մ, վյասենկոլի տվյալների ճամաձայն, ժգնսայի պայմաններում եթերայուղի պարունակությունը խորդենու տնրեներում փոփոխվում է չետելալ կերպ. օդոստոսին՝ 026, սնուտեմբերին՝0,922, Հոկտեմբերին՝ 014, հոմեփբերին՝01300 հ այլն: նման օրինաչոփություն Հաստասվում է նահ այլ ճեղինակների կողմից (աղ. 6): են տվել, որ բույսի օրՈւսումնասիրությունները ցույց վզաններումեթերայուղի սրտրունակությոն փոփոխությունը ճիմնականումպայմանավորված են ճողակլիմայականչդագմաններիպափոխությամբ(աղ. 6), ինչպես նան վեզնաատերնների աճից ու զարգացումից, ցիայիընթացքում բույսի մրա նրանց տեղադրումից, դիրքից ե յլն:

Այսպես, օրինակ, նույն բույսի ճյուղսվոիման տարբեր շարկաշարքերում պոնվովղ տերեներբ պարունակում են տարբնր քանակությամբ երերայուղ. վերին Հարկաշարքերի սոնրիները, որոնք անճամեմատ երիտասարդ են ի չավ են յուռավորված, պարունակում են ավելի շատ, քան միջին ն մանավանդ ներքին ճարկաշարքերում գտնվողները: Աղյուսակ6

նվազում տենսիվությունը:

ծո ՄիլՈէ

ՄԱԼԽՄԱա|

։«

որոշ

Ապացուցված

դո

ւկենում

նրա ցնդման, այլի այնպիսիմիացումիայն

ոչ

Հետնանքով (օրինակ,խեժերի), փոխակերոլման ըլունների (6, 44, 45 20, գոլորշիներովչեն թորվում

չրային րոնք 82, 88.

25,

՞Ի

128, 124):

Աղյոասակ ն ունր ն վարդաբու վարդաբույը խորդննու պարունակությունը եքերաչուղի

տարրեր ճասակի

ոի: ՛

տվրոոլ սլարունակությունը

քանակությանցրնչի փոխճատուցվումսինթեզով: է նան, որ եթերայուղի կորուստ է տեղե

մեջ, քանի

ՇԺերայուղի տոկոսային պարունակուքյունը վարդարույլր խորդենու փերերկրլա ամբողչ կանաչ ղանգվածում՝ վեգետացիայի ընքացքում Շ 1 ւա"

է նրա

եթերայուղի

որ

տերններում"

|ա

ու

Տերնների Հասակը

ըստ

խմբերի

Ներո բ"

Աբխազական ԱՍՄՀ

Տամիշի

Արհելյան Վրաստան »

Արձմոյան վրաստան

Տաջիկական Մ ՍՄ.

|,,156

(0»145

| 0,102

փաղողեխի 0, 105

Դ,1:2 0,

0, 104

Թելավի

107105 0,105

| Ս,082

Խորչինի Փախտաբազի Է

0,140 , 0,179

կրառնողյաբի

0,144

0,132

|0,165Ռ,(,130

երկրամասնասոխրրովի0,104 0.0950.045 Հոկտեմբերոք

արի

չա

Հայկական

Տերեի աճին

9,160

Խ,150

|0,105

0,060

|0,027

0,06Ռ

0,060

10,064 |

0,079

|0.079

տերեներ երիտասարդ

Միչին Հասակի նորմալ տերններ

Տերեներ, ուեեը,

որոնք որոնք

լա

իր

են

սկսել «1

10,

ծության տվյալների ։

17,

կասներով

17,7

1,03

5,0

0.40

1655.

0,51

17»5

0,18

աղյուսակները բերվում

(՞՛ 101)

դեղնել

ա-

երննե Թ ափվոզ տերոննր

| նն

ըստ

վպարգացմանըզուղընքաց փոխվում որը «Հիմնականռւմ է բուսական Պյուսվածքի ղարգացման բացաորվում նրանում ընքացող րիոբիմիաառանձոանատկությունենրով, կան փոխակելողումներով: եթեՏեննի բուռն աճի ընթացքում տեղի է ունենում րայուղի կուտակում, Սդի ջերմաստիճանիանկման, տերեի զուգրնքաց թուլանում է ծերացման աճի դադարելու եթերայուղի առաջացման բիոքիմիական պրոցեսների ինու

ու

դրակա-

ի ինչես ցույցընեն տալիս մեր Հետազոտությունների խորդենու 8, վարդաբույր նկ. 8), չին արդյունքները(աղ. է «ողաանտող մշակույթի փորձերում պաճղպանվում մի-

|0,092 0.075|

է նթերայուղի ղարունակությունը (աղ. 2),

Բացվող անբնային բողբոջներ

10,101 |ք,070

լա

արորի ոլարու կությունը Խյ"ւՔի |Թարմ զանգարել Հ

յին

Հաստատվածօրինաչափությունը, մշակույթում

եթերայուղի բարձր զանգվածում ամիսոլարունակություն նկատվում է օգոստով-պսեպտեմբեր ներին (0,17-0,224), երբ տեղի է ունննում բույսիբուռն ան, իսկ Հոկտեմբերին նվազումէ (0,12-այն նկատելիորեն

ըստ

որի ընդչանուր կանաչ

0,144., եղ.

5):

տերեներում խորդենու Ան4ողմշակույթիպայմաններում

ուսումնասիրելիս եթերայուղի ընթացքն կուտակման

։արգ-

այն օդոռտոս-ճոկտեմբնրամիսներին նույնպես Ը ճնքարկվում է փոփոխության (նկ. 6):

վել է,

որ

Աղյուսակ8 Վարդաբույբ խորդենու կանաչ վանգվաժում հքերայուղի կուտակման դինաժիկան վնլետացիյի ընքացքում, բացօթյա 4իդրուոնիկայի 1966--1968 թթ. միջինը) (տոկոսներով, պայմաններում Լյանյութ

զոտման

Յ/8

11,9

Գլաջար Գաթար ային

Հետա-

ձրարբԷխարամ |

3.8

| 18/10 լ9

0,32

6,31 0.32

0,256

0,25

0,25 0.33

0-25

11,9

0,32 0,34

0,0

յին խարամ Հրարվխո

Յ/8

Ը,35 0.38

0,30

Հող (ռառ: գիչ)

| | |

0,28

| | |

Թիփիստորին չարկաչարքի տերեների ծերացման Հեւու դինամիկան կնչսլես տերննեեթերայուղի կուտակման բում, այնպես էլ ամբողջ բույսում(նույն լցանյութերի վրա) 7966--1968 |22 վնդգետացիոն է որոշ շրջաններում տնթացել ամվ ճատոկաղես խքսո տարբերությամբ, մշակույթում: գլաքարային

0,20 0. 17

0,5

Ս,18 0,12

0.14

0,384

0,20

ժ,:)

| | |

0,22 0,21

0.21

| | |

0.19 0,20

0.17 Ս,15

եթերայուղի ։լարունակությունը խորդենու տերններում (րոլորլցանյութերի 1966--1968 Թի. 0,30--0Ս,35, է ժիջին տվյալներով) տատանվում սեպանմբեբին՝ 0,28-.0.36, իսկ Հոկանմբերին՝ 024 0.2740-ի սաճ| մաններում (աղ. 8): վեգետացիոնշրջանում եքերայուղի բանակն ինչպետ տերեներուժ, այնպես էլ ամբողջ բուվսում փովոխվում է են նույն կեր (նկ. 5, ճի Սակայն, ինչպես ցույց տալիռ բերված տվյալները, տերեներում այդ փոփոխություննընթանում է Համեմատարարնվազ արտաճայտված, բան ամբողջ բուլսում (Հատկապես սեպտեմբեր-ճոկտեմբերամիսներին ): Այդ երնույթը սերտորեն կապված է վեգետացիայի տվլոո տՏ

արտաճայովել

Այսոլնսչ օգոստոսին

0,12

0,22

0,29 0,5

0, 24

18:10

0,-0 0.14

տնրնների խորդենու

0,20 0,20 0,932 | | 0.25 0:12 0:12

-- ալեսիրա Փլառքաւր

9/8

0,19

բույսի ընդճանուր կանաչ զանգվածում շրջանում տոկոսային պարունակության ինչպես ն նվազման,

Նկ.

մո

Եթեբայուղիկուտակման ղինամիկանվառղաբույբխոռողենու

ամբողչ կանաչ զանգվածում,վեգետագիայի ընթացքում վերնոկոյա Բոա-

Ա386-68

թջ. Պին տվյալնեշով): 1) Գլաքաո,2) գլաքաո բրխային խառշամ,Յ) գլաքար--պեմզա, խառամ, 4) ճՐբաբխային 5) ձող (ստուգիչ):

Այս երեույթը պետք է բացատրել գլխավորապես այդ արիների վեգետացիոն շրջանների (Հատկապես ճուլիսամիսների խորդենու բուռն աճի ժամանակասեպանմրեր կլիմայական պայմանների տարբերությամբ

չթ

Հանի, 12), Հեր հական

առա

լցանյութերի ֆիզիկա-բիօգտաղորժված

Ռւսումնասիրումյունառանձնաճատկություններով:

ավելի քիչ ջուր է կլաները ցույց են տվել, որ գլաքարը նում-այածում, քան Հրաբխային խարամը: Այդ լցանյութեմեր կողմից կուտարված չափումկեբի չեհրմյաստիճանների արնի ազդեցությամբ ավելի բից պարզվել է, որ դլաթարը Է տաքանում, քան Հրաբխային խարամը (նկ. ճ): /ւաշատ ի, 1966 թ. շոռ ն չոր հղահակով աչբի ընհնաժվեդետացիոն նյ, խորդենու աճը, զարզացումը շրջանում դլաքարի վր

շրջանը (օգռոստոսչմեսպտեմբեր) խորդենու գլամասամբ ն գլաքարա-խարամային մշակույթի ՀաՀրաբխայինխարումի ճամեմատությամբ Վաղո եղել է, «ո-

ռթսն

արային, տն

մոսոաբույ:,փոքր-ինչաննսրա ստո Շ

բնքացել են Հեւտնարբութ,տնրնեներիծերացման ռպրողեսները ավելի ինտենսիվ: Բացի այղ, ինչպես ցույց են տվել ուսումնասիրուժյունները (95, 92), դոլություն ունի նթելույուղի կուաանման օորոխմալչերմաստիճան, որի դեղպբումեթերայուդր սինքնգը զերադոանցումէ նրա ցնղմահը:

Նկ.

եծ"

էզանյուբեբիջեբմաստինանների վեղետափոփոխությունները ցիալի ըճթացքումզզաքաբ, կառվա Աարվախարամ, հրաբխային առա 2-.-- հող (ստուզիչ) աս.

Եթեբայուղիկուտակմանդինամիկանվառղարույբխոոդենու վեգետացիայի ընթացրում(1966.-68 թթ. միջին տրվխարամ, 3) գլաչալնեբով):1) Գլաքաո,2) քաո պեմզա, 4) նրաբխային խաբամ, 5) ըոլոբ լյանյութերիմիչինը, 8) հոդ (ստուգիչ): Նկ.

Պերննեբում,

ելնելովվերը

գլաքաով Բբաբխային

նշվածից, պնտք է կարժել, թ. խիստ

ղի կուտակման տեսակետից

որ

շչոդ

եթերայու: վեգետա-

Հետաքրքրականէ նշել, որ միանգամայն Ճաւկառակ պատկեր է նկատվել 1967 թ. վեգնտացիոն չրջանում, որն աչքի էր ընկնում Համեմատաբար զով ն խոնավ եղանակով (սղ. 12): Այս պաւյմաններում դլաքարային, ինչպեռ ն դլաքարա-չ-պեմղային ն գլաքարա-խարամային խառնուրդների փլրատեղի է ունեցել եթերայուղի մեծ կուտակում: Փորձը ցույց տվեց, որ այս դեպքում դլաքաորիի ավելի շատ տաքանալու ունակությունը դրական ճետնանք է տվել: խորդենու անճող մշակույթում օգոուսդործՎարդաբույր Հա ցանյութերի Համեմատությունը ցույց է տալիս (աղ. 9),

բերբաճավաքի ժամանակ բուսում հքերայուղիբարձր ոլարունակություն է եղել Համեմատարարտաք, շող, 1966 թ. վեռնտացիոն շրջանում` ձճրարխային խարտմ (0,126 ), ն թ.' զլաքար զլաքար-Լպեմղա (0,156--0.16040), բակ թ.` գլաքար--ԻՃրաբխային խարամ ն դլաքար-է պեմզա որ

(0,141--0,14240)լցանյութերի

դեպրում։ Ստացված արմեր կարծիքով, լիովին Ճամաղատասխանումեն այդ վնգետացիոն շրջանների կլիմայական պայմանների ցուցանիշներին նե օդտադործված 1ցանյութերի ֆիզիկական դյունքները,

ճառգությանների Ըսա

1966-1968

թք. միջին տվյալների, բացօթյա Հիդրուղոնիկայիպայմաններում, փորձի բոլոր տապրբերակներում օդգտազործվածվարդաբույր խորդենու Հիզրուղոնիկ ն ճողային անկիներից ստացված բույսերի տենրիներում երեբույուղի ռւ ղարունակության էական տարբերություն չկա: Բայց երբ Համեմատում ենք եթերայուղի պարունակությունը ամբողջ բույսում, վերերկիլա ամբողչ զանգվածի մեջ, պարզվում է, ռր որոջ առավելություն ունեն ճիդրուղոնիկ եղանակով արտադրված անկիները:

Այսպես, Հիդրուոնիկ եղանակով արտադրված անկիհերի դեպքում, բոլոր լցանյութերի վրա, բեբքաճավաքի ժամանակ եքելայուղի ոլարունակությունը կաղմել է 0,14, իսկ տողային տնկիների դեպքում` 0,1240 (աղ. 9): Դիտոդուժյունները ցույց են տվել, որ Ճիգրուղոնիկտեկիներից աժ վարղաբույր խորդենու իինրի կանաչ զանգվածում տեբնեներին ցողունների կշռային ճարաբերությունը մեծանում է, այսինքն տերհեերի բերքը բարձրանում է: խորդենու անչճողե տողային մշակույրների Վարդաբույր է տվել (1966--1968քք. վեդնետացույց Համեմատությունը ցիոն շրջանների բոլոր տարբերակների միջին տվյալներով), որ նույն օրը կատարված բերքաճավաքիժամանակ եքերաուղի տոկոսային պարունակությամր վոքր առավելություն ունի անճող մշակույթը: Սակայն, այդ առավելությունը դաո ոտա

նում

շատ

ավելի նշանակալից, երբ

Ճամեմատում

ենբ

օՎԳ

Է,

Հ:

ԷԴ:

«5 «Հ

ՎՏ ՀԱՀ.

Յ՝

ՏՏ

ՀՀ

ՀՏ

Տ" |23|Յա ՅՅ «ՅՀՅՅՅՅ

Հ,

6: -զ

ո"

՞:

` :

աՀ Հ»

՞:

ո"ս«

առ

ՀՀ5

ՅՀՅՇ

օ2օՀ:Հ4Հ2

տ: Շբ:ՀԱՃ

ՀԻՀ ՅԵ

Յա

ՀՅ

տ5

Տ|Լ.Կ

Ցա ՇԿ

ԹՀ

ԵՑ

«Հ»

Յա

Թ»

ՕԹ

ՀՇ

ՇՇՇՇՇՐՅԸՏՇ

|Դ. 5-8 ԹՀ 2

«Իթ ՀՎ

ՅՀԶՅՅ 52

ԶՋ ԿՎ ՇՏ

ՅՅ -- ՀԵՇ:

-ՀՈՒԴ-ԱՒԴՀ-ՈՌՒՀ-ՈՒ--

:5- Տ

ՀԵ :Ե

-՞Տ

ՀՇ

ինննեննե)

աննե

Էմ

Հ. -

Հ-

լ |

վատաաթ

Կ"

օօ

ՇՅ

ՓՋ

Հ Հ

ԿՈ"

Հօ

է,

ՏՀՏ

գթա

«ՏՀՏ

«`

` Է

ՏՈՀ

Փ`

-օՓ

Հռ

ՏՀՏՈՏԱՏԵ|(

ԷԼ

ՅՑ

ա.-

՝31

-Հ

ՀՏ ԵՀ

ՒԼ| Է

մ ՆՏ

ՅՎՀՎ

ՐՀ Հա։Տ

ՀՏ

Հ41Հ -

ԺԷ

ՀՏ -Զ -`

Հ. 13ՅՀ Ց ՇՈ

Հ -

Տ --

4, եթերայուղի տարբեր վեգետացիոնշրջանների լավադուլն տարբերակնեւ, կուտակմանբնույթն րի արդյունքներըճողային մշակույթում օբվա ընթտցքում (ստուգիչում) ուռացված տվյալների ճետ: Այսպես, օրինակ, Հրաբխայինխարամեի դեբում Բույսի օրգաններում եթերայուղի քանակը փուրոխվում (1966 թ.) եթերայուղի բնրռլարունակությունը բաճավաքի ժամանակ կազմել է 0,1260ը. իոկ առուգիչում՝ է ոչ միայն վեղնատցիայիչ այլի օրվա ընթացքում` կապված 0,11300,զլաքարի դեպքում (1962 թ.) ճամապասուսախանա-օդի ջերմաստիճանի,խոնավության, լույսի ինտենսիվության հ այլ բար՝ 0,16040 ն 0,1363է։ Բայց, ինչպես Ցույց են տալիս դործոնների փուվոխություններիչե: աղյուսակ 8-ի տվյալները ն բերված կորազծերը (եկ. ծ, 6), 0րվա րնթացքում եթերայուղի քանակական ե որակաՀիդրուոնիկայի պայմաններու վարդգաբույրխորդենու կ՛ կան փոփոխությունների«ճնտաղոտություններըմեժ Հնտաե՛ տերկներում, թորջրություն են ներկայացնում ինչպես վերը եչշված կլիամբողջբույսում եթերայուղի ս արունակուն անչամեմատ Խյունը օգոստոսին մայական գործոնների ազդեցությունը եթերայուղի սինթեզի սեպտեմբերին ավելի բարձի է, քան Հողային մշւսկույքում: վա ուսումնասիրելիս, այնպես էլ օրվա ընթացքում բերքահակ Հետագայում Հավաքի Համար ամենանպատակաճարմար ժամանակը եթերայուղի պարունակությունը (Ռոռես (Հոկտեմբերին) եան կանաչ ընտրելու գործնական ճարցի ճիշտ լուծման ճամար: զանգվածում տերնենրի քանակը) կրճատվում է ն փաստորեն Ձնայած այս Հարցի տեսական ն գործնական մեծ նշաուշացած բերքաճավաքի ժամանակ խորդենու հ անճող Հողային մշակույթներում եթերայուղի տոկոսային նակությանը, այն, դեոնս, բավարար չափով չի ուսումնաոլարունակության տարբերությունը շատ փոքրանում է: Այս ավելի շատ փորձեր կան ծաղզկասիրված: Համեմատաբար, երհույքբ բացատրում ենք մեր կողմից արդեն Հաստատված յին ումքով եթերայուղատու մշակուլթների վրա, որոնք են արձագանքում այն փաստով, որ ճիղրուղնենիկայի այդ փոփոխուռպլայմաններումբույսն ավելիդոորուկ միջավայրի ն են ն հի աճր զարգացումն ընքանում թյուններին: ավելի ինաննսիվ են արաղ, ցույց տվել, ռր վարդի ծամեմատաբար ուստի միայն բնրքաշճավաքի ուշացՈւսումնասիրությունները ման դեսղբում Հիղդրուղոնիկժշակուլթի արդյունքը ժեժ չաժաղկաթերքերում եթերայուղի ամենաբարձր պարունակուՄյուն է նկատվում վաղ առավոտյան, ծաղիկների բացվեյով չի գերադանցում սովորական եղանակին: Սլնելով վերոճիշյալից, բացօթյա ճիդրուոնիկայի պայչոլ անմիջապեսճետո։ զնսօրին, չոր ն չոդ եղանակին, ծամաններում խորդենուբերքաճավաքր ղիկեերը կարող են կորցնելեթերայուղի մինչն 2040-թ: պետք է կատուրել ոչ Ձն Հոկտեմբերին, ինչպես դաշտային ժշակության ժամաձավանդային եղեսպակի ծաղկաբույլերում նթնրայուղի տասբարձր պարունակություն է նկատվում առավուտյան ն երենակ,այլ օգուտոսի վերջին կամ սեպտեմբերի առաջին նօշրյակի դնսքում կոլանժամերին,դաղձիվերին ճարկաշարքի ընքացբում:Այս ժամկեւոնուշացնելու տնրններում՝ բնբքաճավարիՀամար լրիվ Հասունացած խորդննու տերնառավոտյան, իսկ ներքին ճարկաշարքի տերեներում՝ կեսները սկսում են ծերանալ, դեղնել հ թափվել, որը պատճառ օրին: ծ դառնում եթերայուղի պարունակության ն ԱյղՀեղինակներ գտնում են, որ վերը Հիշատակված ընդճանուր հլանքի խիստ անկման: եթերայուղի բարձի պարունակություն է մշակույթներում ժամը 12--14-ը (6, 2, 146 15, 698, 88, 25): նկատվում ինչպեսցույց են տալիս աղյուսակ 10-ի տվյալները, օրվա ընթացքում նույնպես եթնրայուղի պարունակությունը

վարդաբույր խորդենու տանրեներում ենթարկվում է փուրոխության. Առավելագույն ջանակությամբ եթերայուղ կուտակվում է ժամը 14-ից 14-լ: Այլ Հեղինակներ գտնում են, որ խորդենու տերնեներումեթնրայուղի րարձր պարունակություն դիտվում է նհրեկոյան ժամերին, նհ առաջարկում են

բերքաճավաբքըկատարել ժամր 16-ից «Հետո որի դեպքում երերայուղի ելանքը կավելանա 32--4600-ով (101): Աղյուսակ10 նկրվարբնլսցքում եթերալուղի կուտակմանդինամիկան վարդաբուլր խորդենու տերեներում

կմուչ )երցնելու ժամը

դեցությանշնորճիվ բարձրանում է եթերայուղի պարունակությունը ռեճանի (բազիլիկի)տերններում, իսկ ցածր չեր-

ժաստիճանիազդեցության դեպքում այդ պաբունակությունը զգալիորենիջնում է: (ուլսի բացակայության կավ խիստ դակասության դեպքում դաղձի տերններում եթերայուղի սինինվ տեղի չի ունննում, ռրը բաղատրվում է, մասնավորապես,ֆոտոսինթեզիակտիվության անկմամբ ն կողմնանիորենցույց է տալիս եթերայուղի առաջացմանն ֆոտո սինքեկի կապը: եթերայուղատու տարբնր մշակուլթներ ։լաճանջում են հոյսի ն ջերմաստիճանի ինտենսիվության տարբեր պայմանները.օրինակ, դաղմի տերեներում եթերայուղի սինթեզը չափով բուռն է ընթանում 0--ՉՉ2՝"Ը չերմության ե որոշ ն 25-Ըստվերացման, իսկ խորդենու ոնճանի տերեներումվ՝ ինտենսիվ լուսավորվածուիդ բարձր ջերմաստիճանի Ռյոն դեպքում ն այլն: նքերայուղի սինթբեզըպայմանավորվածէ ֆերմենոնելարվածությունը շի ղործուննությամը, որի ուղղությունն կախված է արտաքին պայմաններից ն բուսական օրզանիվմում ընթացող ներքին փոփոխություններից: եթերայուղի Ինչպես վերը նշեցինք, դգոլություն ուննն ն չերմաստիճանային ոբոճամար լույսային բիոսինթեղի շակի օորոիմալ պայմաններ, որոնց դեպքում այն կուտակ-

ոգի պարունագությունը

ԱՔԴՈայ" թարմ նյութի

մեջ

չոր |ճշաշված

նյութից

ու

0,36

1,87

Ո,39

ՒՅ

0,45

Չ.23

0.39

է,83

0.36

2.09

0.37

2.08

0,37

0.39

են ցույց Ուսումնասիրությունները

ու

2.03 տվել,

որ

մառախլա-

անձրնային եղանակին զգալիորեն իջնում, իսկ չոր, արնհոռտն տաք եղանակին բարձրանում է եթերայուղի պարունակությունը բույսի օրգաններում: Շատ (45, 21, 85,) կլիմայական դորՀճետազոտողննր ծոններից Հատկապես չնշտում են ջերմաստիճանին լույսի ինտենսիվությանփուկոխություններինշանակությունը, որը խիստ անդրադառնումէ եթերայուղի սինթեզի բիոբիմիական պրոցեսներիընքացբի վրա. Այսպես, օրինակ, պարզվել է, որ բարձր ջերմասոիճանի նույնիսկ ժամանակավորաղդատ

վում է առավելագույն քանակությամբ, բայց ոբրբ չի ճամընկնում բույսում (կամ տվյալ օրգանում)չոր նյութի կուտակման օպտիմալ պայմանների ճետ Ճետաելնելով վերոճիխշլալբարդությունից, մի շարք ղուտողներգտնում են, որ բուսական օրգանիզմում առկա են ֆոտոքիմիականերկու անկախընթացքներ, որոնք տեղի են ունենում

մեկը

ն ունեն իրենց լուլսային փյուսինդուգրնթաց

ջնրմային օպտիմումները(11, 17, 69, 76, 104): Վարդաբույր խորդենու անչճող մշակույթի փորձերում եթերաժեղ Հետանքրքրումէր հան, թե ինչպես միիովխոխվի բույսի կախված օրվա վուղի պարունակությունը ընթացբում՝ աճեցման սկզբունքորեն նոր եղանակից:

ու

Այդ նաատակով 1967 2 անհպատեմբերի 4-ին ն 4-ին կատարել ենք անալիզներ: Միմամանակ դրանցել ենք օդի լցանյութի ջերմաստիճանի, խոնավության ն լուսավորու

վածությանփոփոխունյունները: Ինչարն է տալիս նկ. 5-ի կորագիծը, չպես ցույց Հիդրուրոնիկայի ոլայմաննհնրում վարդարույը Խորդենու տերեներում էքերալուղի ո րարունակությունը օրվա ընթացքում հնթարկ) ում է ղգալի փոփոխությունների(ոկ. Ց),

մեծության, իսկ օդի Հարաբնրական խոնավությունը բարձբացելէ (ազ: 11): Ազյոաակ11 ահրեներում, առրդենու նրերայուղիկուտակման դինամիկան վարդաբույր օրվա ընքացքում, բացօթյա Հիդրուոնիկայի պայմաններում (ղյաբարային ժշակույթ)1967 թ

ւ,

-:Է, --

1» 4: Մ

ամ,

դինամիկանվաոռղտբույո խոողենու "Ի«ենթերաչուղիկուտակման պայմաններում,օբվա ընճիդոօպռնիկայի բացօթյա

թազ

բում:

զայի պայմաննեւ ԻԱոոնի ԱԻ» պարունակություն դիտվել է ամո աա ,

բո,Բար ոա

ու

թյունն իջնլ չ։

(0,280), օդի

երբ գործնականում

լցանյութնրի /

իբ»ո չի էգն, աւսավոով, Բաոարուն

ջերմաստիճաննե ջեր ի իբ

իչել

են

24-ին

նվաղագույն

19.5)

19.0

|:4.0|

22.0

25,0|

22.0

125012:5|

լտ Տ»| Ար

ՀՀ

| |

1.0) 48,0 52,0

54.0

11600 |

ու|

են

ՌԳՀ

Յա:

(ատ

10,550 10,840

14,0

|Տ3 ատ

Տ Ն

115.4

16,1

անան

ոկոթներով Կ"

600)

17,0| 20,0

Քերվում

ն,

| 15,6 |0,839| | 14,9 | 0,870| | 23000 | 17,3 | 9,օ5մ |

պարու-

նակությունը"

աան

: 19000

81,0

13,5 | 10,0 | 20,0 | 70,0

եքելույուղի Լ

Ֆլ ե

ՆՀ

18,0| 22.01

ԿԽ

| 1,886 | 2,(1 0,337 | 1,948

0,29Է

0,308 0,315

| 1,986

0,298 | 2,013

0,780 | 0,276

| 1,792

0,830|07294| 2,108 '

կրկնությունների միջին տվյալները թ.)

ակպտնմբերի, '

Փորձի արդյունքները ցույց են տվել նան, որ անկախ տեմշակույթի եղանակից, երերալուղի սինթեզը խորդենու հեներում ավելանում է ջերմաստիճանի ն լոավորվածուօդի Հարաբերական խոնավության ԳԱ

ու

գուղդընթաց: նյութի Օրվա ընքացքում խորդենու տնրններում չոր փոոխուցյան կուտակումը նույնպես ննթարկվում է առավելագույն քանակուկուտակման նյունի Զոր (ազ. թյուն է նույնպես ժամը 14-բն (17,300): Այդ Հարաանկման

յիր: ր ԱԱ Այս փորի խոնովուչբ արն դուլն պարունակություն ամ նվազատեավեր ճազրոաատիճանները

| 17,5| | 15,8 | է

տերնձերում,

| 30,0 |

| 20,5 |

1:||

ԷՋՏ)

Տ... Հ Էր

(Բ82 | Հայթն||Հա| ՀապԱՅՊԵՑԹ քայ 15418| ՀՏ| ՅԵ ՀԱՅՏԱ: ՀՀ ՀՖ| ԺՊ

ԿՀ|ՏՎՆ:| Հա: ՅՈՃ

ՀՎՀՀ

.Ը

ճանը,

ւէ

| 1անյութի Ն Հ ՒՏ ` ջնրմաստիչՐ:

11):

:դիտվել

կից փաստը թույլ է տալիս ենթադրելու, որ խորդենու տեոններում եթերայուղի սինթեզի ն չոի նյուքի կուտակման

(լամ ֆոտոսինթեզիակտիվության)միջն գոլուցյուն

որոշւսկիդռխադարձ կախյալ կազ:

ունի

9. Վաշդաբայբ լ խոողենուկանաչ զանգվածի բԵՐքի ն Եթեբայուզի ելանքի մակաոռդակը ճոզային անհող

մշակույթի դեպքում

գանցելէ սովորական (ճողային) մշակույթի բերթջը։ Այսոհո, 1966 թ. վեդետացիոն շրջանում խորզենուճամար

լավազույնօղաջրաչերմային պայմաններ է ոողաճովվել ն (չնանաբար բարձր բնրք է ստացվել) ճրաբխային խարա-

թյ. մեդետացիոն շրջաններում` գլամի, իոկ 1967--1966 ն ճրաբխային խարամի, ինչպես ե ցգլաքարի գլաքարի բարի, պեմզայի խառնուրդներիդեպքում: Այս երեհուլքը,ինչողես արդեն նշել ենք երերայուղի կուտակմուն ճարզերո քննարկեվեգետացիոն չրչաննեբի կլիլիս, ոլնտք է բացատրել այգ մշյական պայմանների առանձնաճատկություններով (աղ. /2) ն օգաագործմաժ լցանյումերի ֆիզիկաչան "ատկուՌյունների տարբերությամբ: ու

խորդենու անչձող մշակույթի փորձերում, Վարդաբույր ինչպես վերն արդեն նշնլ ենք, փորձարկվելին ն դրանց խուոնուրդի չորս տարբերակներ, ռրոնք իրենց ֆի-

լցանյութերի

վիկա-ջիմբական «ատկություններով զգալիորեն տարբերվում են: Այո փորձարկման նպատակնէ եղել ի Հայտ բերել այն լցանյումը, որի ղեւպբում ավելի նպաստավորպայման-

Աղյուսակ12 լիմայական

ենը կառղլաչովվեն խորդենուկակաչզանգվածի բարձր բերը

մեժ էւ ծքերայուղի

ելանք

ոռդառովելու ճում ուլ»:

գլխավոր պայմանները խր., արդաբույր խորդենու թուռն աքի ամիաների ընթաղբում 1866-1968

կլիմայական

ս յմանխերը

Օգի

5Ժ

-ա

Նկ. 9 Վաոդաբույբ բեշրը տարբերլցանյուխորդենու թեւի ղեպքում։ 1) Գլաքաշ, 2) զլաքաո-գ-ճւաբխային խարամ,3) գլաքաո--պեմգա, 4) նբաբխային խառամ:

Ինչոլեսերեում

է բերված

Քերված նն աշային

ք" ի .

թ.

24,9 24,3|

յռ"

2:6| 20.6 2.5|

| 43

գումարը

108|

15,0

40 20

լա

|154|

|| 11|100| լ39| 8:4|171| 123|

1966 Ք. 1967 թ. 1968 Ք.

Օդի ծարարերականխոնոփությունը տոյոսներով

ՄՍ

1989 թ.

ռերի բանակր մմ-ո)

24.0 : 26.1

1967 2

թոռլորոայիչն տեղում-

ԳԱ

|26915:2|

1965Թ.

ԸՇ) Ջելթյաստիճանը

(Մ

՛-

նմտիսնեկը

արիներ

|44

հիկրորդ տաանօրյակներիմիջին տվյալները:

Հրաբխայինխարամը օժտված է բարձր ծակոտկենու: Ռյամբ,այն կլանում է շատ ջուր հ բիչ է տաբանում Այգ իսկ սատճատոով,1966 թ. վեդետացիոն չիջանում, որն աչ-

հ շոգ խոսրամր չոր եղանակով,Հրաբխային կորագժից (նկ.9), փորձարվ- տի ձր ընկնում է «ամար բարենդաստ յայաճովել խորդենու

վաժ լցանյութերի վրա բերքատվությունը եղել է Խիստ աարբնը, քեն բոլոր տարբերակներիդեպքում այն գերա-

պայմաններ, քան

ինտենսիվ աճի

զլաքարը

զլաքարային խառնուրդները,

որոնք քիչ ջուր են պաձճումն ավելի շատ հն ատքանում: ձակառակ պատկեր է ստացվել 1962 ն 1968 Թք. «ամեմատաբար ճով ն խոնավ կլիմայով վեգետացիոն չրջաններում՝

հատկապես ամիսնիբին.որոնք ճուլիս-սեպտեմբեր կան

են

վճուս-

խորդենու ճամար: Ուտի, բնական է, որ ճամեմատաբար ճով հ խոնավ այդ վեղնաացիոն շրջաններում խորդենին, որը յչերմասեր մշակույթ է, ավելի շատ չերվության, ն քան խոնավության կարիք է զգացել, որը լիովին առան է ճովվել լավ տաքացող դլաքարի դլաքարային խառնուրդչ վլ ա: նների խորդենու կանաչ ղանգվածի ընդճանուր վարդաբույր բերքը բացօթյա ճիղրոպոնիկայի պայմաններում մի քանի անդամ ավելի բարձր է, քան սովորական ճողային մշակովթի դեպքում (աղ. 13): կանաչ զանգվածի ըներքի տատանման սաճմանները, փորձի բոլոր տարբնրակներում, 1966-1920 թթ. ընթացքում, ճիդրողոնիկական մշակույթի դեպքում «ճեկոարին կազմել են 72-ից 179 տոննա, իսկ միջինը 111--138 տ/նա, մինչդեռ մեր փորձերի ստուդիչ «ողամասում ն այն կազմել է, ճամապատասխանարար՝16-29 21--25 տ/նա:

--Ջ

Է) Տ

`-Է

Տ» -

«5.

ՀՅ

.Հ ե-

ՀՁ

մզդվուղթոժ

Է ՀՏ-

Հ `

2Տ էլի մ

վեորաժգքը

Է:

ՄՏԱ:

Փց

օժ

ՅԱ

ԶՅԶ»

«Կեն

ՀԿ

-Տ ՄԾՅՀ

ՀԻ

ՎԻ

ով

ԶՀ

«Հ

ԹՀ

«օօ

ՓԸ

ԶՀ

«6

ՀԳ Ծա

Թթ

ԷՀ

ՀէՏ Հ

ՀԱՆ

ԷՀ-

ՀՀՏ: ՀՅ»

ՀՀՀ

ԵՀ

Զառ

Հ. Լ

«Հ

ՀՀՀ:

Է,

ՅՅՅ

1: Տ `

շ1-

Տ Հռ «` որ ՂՂ տղ ԴԴ ՕԳ

ՀՑ 1.

Հ «Հ

ՏՎ

ՒՂ Հ

:-ծ

Հ.Հ ՀՏ

Էէ

Ր :

ՀՅՈՒ ԷՏ ՀՏ `

-.-ՀՕջ «Ա

1:1-ԱԷ-12-4-2:Ի-

եչ `

:տ

Չչ555 Է

Հ.Ց

ԹՀ

ԺԹԹա -6 ԳԳՀ : 66 ՏԳ Տ8 ՀՏ 8» ՃՏ ՏՋ Թա

ՀԱԱՀ

ԶՋ

«օտ ԼԱՅ: 1"

Հ `

5»

)

տ`

Ֆ.ճ

-Տ Հ

ԷՑ

ՇՓ

ՅՃԶ

-- -` ՀԺ Հ: նոթ ՀՕ 87 Հ-- ՅՅ Գ-:՞Ճ

ՏՆՏ

ԶՋ

ԷՀՇ

(8վոգմղի

55 : Հ

իսմղդոսկստ|

ԱՋ «ԳԿԿ

«.

| ՋԵ ջոի իիլսհամել | ՐԺոթյոյ"ի (Սժմգ, Տ

ԿՀՎ 1-21

մլսարքիակողսմմ|) Զ

ՏՅ

Հուր

ոճդոյց|

վեյսարոմղրգզ

ոյյհկ

-ոխ

Ցա

Փ-

Ւ 122-21

ամժմղմ

աՀա աց

պլ

Ռրոնսղի Համոզված լինենք, որ մեր փորձերի ստու Հիչ՝ Ճողային տարբերակն արտաճայտում է խորդենու «ոդային մշակույթի իրական պատկերը, որպեսզի այդ ստուզիչը ցած չքվա, անճրաժեշտ ենք ճամարում կան նշել, որ այդ նույն ժամանակաշրջանում խորդենու բերքատվությունը Հոկտեմբերյանի շրջանի երերայուղային մառնագիտացված սովխով-գործարանում մեկ ճեկտարից կաղմել է 1235 տ (միջինը՝ 26 տ/նա): Հնձաժ կանաչ դանդգվածում եթերայուղի ւպարունակուԹյունն անճող մշակույթի դեպքում միշտ որոշ չափով բարձր է ճղել, քան Հողային մշակույթում. «Հինգ տարվա միջին տվյալնենըովայն կաղմել է 0,111--0,139:0, իսկ Պողային ստուգիչում՝ 0,106--0,126:0. Վարդաբույր խորդենու եթերայուղի բնդճանուր ելոնքը: որը պայմանավորված է կանաչ զանգվածի բերքով, եթե-

Տ.

"ի

ղս

գարաոոթ

վմզդծնդոծվը Հվողո Տ ի ՀԱԱ

«2 ՕԹ ՀԺ

ԵՐԵՆ

աղ

ՋԱՏ Ջ Աարոն

ր Հ

Հ. Հ

ՄՈՒՀ. :

:5-ծ ՀՀ

-ծ-

րայուղի լարունակութցյամբ են տնընեների ցողունների 1966--1920 Հարաբերությամբ, տարբեկշռային Թթ. բոլոր րակները մրջին տվյալներով, անճող մշակույթում մեկ Հեկտար առեցմանչ-սնուցման մակերեսից կազմել է 186-1892կգ, հսկ ստուզիչ ճողամասուԲ 22--91 կգ (աղ. 13): ու

Նկ.

10.

ընթացքում(4/7/1966թ.) Վաոռղաբույբ վեգետացիայի խոոդենին 5) ճողում: Ն, 2, 3. 4) բացօթյա ձիդոոպոնիկայում, :

Եթե ճաշվե անգուղիները,

ա. ոմ Ա մոտ

1,5

առնենջ միյչմարզյա,

ապա

անզամ)

դարձլա

ՔՎե

միջբաժնլակայիք ն ույ. կպակա

արն րա կլի ո. ատուգի

անճամեմատ

բարձր

շճողային աարբերակի արդյունքներից:

Թթ. միչին ավլալներով4իդներին, այնպես էլ 1966--1970 --150:10--1545 արդունավետությամբ իրենց տնկիները բողոնիկ ով գերազանցումեն Հողային տնկիներին: փորձերի արդյունքներից, քք. ելնելով 1966--1970 պետք է եղրակացնել, որ վարդաբույրխորդենուանձճող

որպեսլցանյութերառավել նպատակաճարմշակույթում կամ գլաքարի է իչառնութդները օզտադորժել գլաքարբ մար խառամի պեմզայիճետ բբաբխային ու

(3:1)։

Խկ՞13. Հողում ն

աճեզվածխոոդենին րե՞Լտճավաքից հիղբոպոնիկայում 2) Բշաբիային խարամ, (ստուզիչ), խարամ,3) գլաքաշ: Յ) գլաքաոպեմզա, 4) գլաքաո--հբաբխային

առաջ

Նկ.

12.

Վառղդաբույը խոոդենուընղճանուրտեսքը ճողայինմշակույթում (7/10/1966 թ.):

Հիդրողոնիկ2 ճողային տնկիների ձամեփատռություն

ակնճայտորեն ցույց

է տալիս,

որ

ինչպես առանձինտարի

(740/1966 թ.): 1) ող

Ամփուխելովվերը շարադրվածը,կարելի է առել, որ խորդենու անչող մշակույթը թե՛ կանաչ զանգվածի բերքով ն թե՛ եքերալուղի րբնդճանուր ելանքով արձեստականորեն սնուցվող մակերեսից Ճճաշված,5--7 անդամ գերազանցում է սովորական ճողայլին մշակույթին: Այդ պետք է բացատըրբեյ փորձերով Հճաստատվածայն փաստով, որ դլաքարաճիդրուրոնիկայի պայմաններում բույսերի Համար խճային ստեղծվում են լավազույն օդաջրաչերմասննդայինպայմաններ, որպիսիք ճնարավոր չէ սանհղդծելսովորական երկրադործության կամ ձողային դայտավարության սլայմաննծրում:

հիղոոպոնիկայի պայմաննեբում

ացօթյա

վառդաբույո խոոդենուհբկբորդբերք ստանալու ճնաբավոռություն թյունը ,

Հայաստանում Խորունին

Ն Ցա ըքաՀավա

Ճավաջում էն մեն զանցվածիառավել կուտակԺ Հասնում մամանհակը է միայն Հոկ-

բոաավան

քի

տեմբերին

Հնմում

Մեր

Ա հաաա ցուց: էն ավեր ոը ա րացաքյա, Հիդրա դրույոնիկայի ամի պայմաններում բուլոն ի զարգացումն բնքանում են որ ռրվչ ավելի իմ / Հ իմ խորդենու աճն արագանում է մոտ 80- 40 րով: այի ն այդ, ինչպես արդեն րդեն հրեն նշել ենք, խորղենու անըններում նժեբարձ փայուղի բարձր ն ն կանաչ զանգվածում արունակություն

բնտեն Է լ քոր

ու

չինում է

Բոքյան Տանգամանքնեաաա արիՍորուքյալ անչող մշակույխորդենու, ար ափո Բուդ ունաո թռ ՀոաթավորուՀարարե "

օղումու

րից, մենք թի դենռլքումմ

թյունն

ու

հր

բարձրագույն մակարդակը լ

՛՛

հան

ու

րերք

արգյունավետությունը:

Հեւ

ոա

բան ճլուղն ուղերը, ւ են

որոնք րիմ

Հասունացած եղել են

գունավորում, բաց-մանուշակագույն

ունի-

Մ ամբողչ թուփը բնացողունից: ժամանակ աւ «աքի խոստումնալիցտվլալներ (աղ. 14... Հ

իսկ երկաա:

"1որդենհուդլաքարային մշակույթումկանաչդանդմածի ընդճանուր բերքաճավաբների ոըգլաքարիՀոզարմբնրի դեպքում չափով բարձր է նն

շատ

բերքը

Քիի բերքաճավա

դն գույքում,

եղել

որոջ

երի

«Ր դլաքար-Էճրաբխալին խարամ

պեմզա տարբերակներում այն ճամարյա լի ոըգն մե կ բազանցել «Հոկտեմբերյան բերյա բերքաճչավարին,քակ ճրալ ցլաքար-Ի

դեպքում" բխային խարամիդեպքում՝ Ն այդ մակարդակից:

նույնիսկորոչ

չափով պակասել

|555.-

Երք

ԷԹ

Հ ա`

ԳՀ»«

| 1185 ՀԱՀ Հ ՏԱԱՏՅ ՀՀՇ ` 3 ԾԺՓ ԷՔ աավ8 -՞ՀՅ22 25: | |ՇՃ

ՓՓ

ՆԵՅ:

ԷՅՏԱՀՅԱԵՀ

«Գ

էԷ

ԵՀ

82.

Ի Էլ

լա

ՆՀ 5`

Հ -Հ

Տ.

է :

ը Տ

Հռ ՓՓ.

Հ.

(ՔԿ

ՏՅ

Հե

«Տ

ԳՊ Հ

6Տ

ՃԱՀ

ՇՀ

ԱՕ

Հ« Զ

Զ ԾՀ

ԳՅ»

տ ՀՀ

--555

Տ.

|Փոյթ

» Հ

|Տջտտ95թ

Տ.

թխ

ՀՊՅՎ

ՀՏՎ աի

ժիմ

վժախաչաժմղյ

ՅԹ

ՇԿ.

ԿՀ

ՀԳ|

ՀԳ

(ՏՏ

ԷԻՆ ՀՀ

ՏԵ.

ՀՀ

«ՅՑ Թ

«ԹԹ

ոՅ855

աչ

ՀՀԱԸ|(3 5:15 ՀՏ

14811

ՀՏՀ. | ՅՅ. -ի

"Հ

«Թ

նպատակովմէր կողմից փորձարկվող տարրն 1ցանյուննրի վրա, առանձին խորձամարգերում, , Հո տարիներին, կատարելենբ էրկու ԻՐՔ ընրջածա փաջ, առաջինը 20--Տ օղոստոսի --90-ր ն երկրորդը՝ Հոկտեմբերի 10Չ0-ո, ի ոււսջին բն բերքա Հ ավաջք ժամանակ կտրելձնք Հիմնս-

մ ուսումն բազմամյա

տերեչցողուն

ԷԼ

Փախ

998»5

|Թ5

ՀՅ

թ :,

|ՓՅԿառ

Է: ՒԷ,

անգամ, որովտետե

Տ8Տ մ.

ՁաՋ

Հ ՀՀ

ԳԵՏ

Է:

Է:4 առ

`. Հ

է:

Փորձի բոլոր

տարբերակներում խորդենու հրեների ն ցողունների կշույին Ճարաբերությունը ն՛ առաչին, ե՛ ծրկբորդ ըհրքաճավաքների դեպքում (ճամապատպասխանաբար՝ Հ.1 ն 4:1) ավելի մնժ է, քան մեկ բերքաճավաքի դեպքում է, նշանակում որ քեն երկու անդամ 4նձելիս ընղ(ույ: ձանուրիերբը չի ոճում, կամ շատ Բիչ Վ տճում, սակայն անաչ ' է նաչ դանդվա ղանդվածի փեջ ղդողիորեն ավելանում չո տերններ ելանում քանակը: հսկ դա «ճակայտկաննշանակություն ունի եթերայուղի բնդնանուր ելանքի ճամար: պարունակությունը խորդենու տերններում, Երերույուղի նան ինչես ամրողջ բուլսում մեծ է առաջին բերբաճավաՔի ժամանակ,իսկ 2Ճետագայում այդ ցուցանիշիխիսա է: նվաղում ինչես արդեն նշիլ ենք, այս հրկուլթը բազ»տրրվում է փեդետացիայի տվյալ չրջունում (օգոստոսին ) խորդեհու բուռն աճի ն եթերայուղի ինտենսիվ կուտակման վերջում (ճոկտեմբերին ) նենրպրոցեսներում Վեգնտացիոյի քին Ճճարկաշյարքի (յարուսի)տերնեներըսկսում են դեղնել, չորահալ ն թափվել: Բացիայդ, ջերմաստիճանի մեղմացման, տերնեներիծերացմանն աճի ավարամանըզուդրնթաց բեկնում է հքերայուղի սինթեզի ինտենսիվությունը, որը հ պատճառ է դառնում խորդենու ընդճանուր կանաչ զանղվածի մեջ տերեների կշռային քանակության ն եքերաչուղի է ասել, պարունակության որոշակի անկման Օ09նարելի որ սղլասհլով Հոկտեմբերի բերքաշավաքին, մենք կորցնում ենք մեժ քանակությամբ հքերալող, որի առավնլացյւյն կուտակումը սովորաբար ավելի շուտ է լինում, քան րնդունված բնրքաճավաքի ժամանակ: Այդ իսկ սպատուտոռվ,մեր փորձերում առաջին բերբաձավաբի ժամանակ (օդռոտոս), որը ձամընկնում է խորդենու տերնե-ցողունմեծ Ճարաբերությանն հրերայուղի բարձիր պարունակության ճետ, ստացվում է հքերայուղի մքժ հլանք, նույնիսկ որոշ չաիով ավելի, քան սովորաբար ավելի ուշ կատարվող մեկ բերքատավաքի դեպքում: Փաստորեն՝ երկրորդ բերքաճավաքի ժամանակ ստացվում է եքերայուղի լոացուցիչ աողլուն ի: Աղյուսակ 14-ի ավյալներբ ցույց ենն '

դղալիո

մեկ բերքաշավաքի դեպքում նքերայուղի ելանկգ/ճա սաշմաններում, իսկ երտատանվել է 110--148

տաչիս։ ջը քու

օր

կգնա

բերքաճավաքի ղեպբում՝` 149--224

բում:

սաճմանեն-

դումաԱյսպիսով, երկու բերքաճավաքովտարբերակի բային արդյոմ քում, բոլորչզանյութերի միջին տվլալներով, Կուն Կուր

մակերքա, ը բեսից տւտագվում

մուտ

անդամ ավոլ ավելի անդամ

1,2--15 1,2--1

չճերայուղ, քան միայն մեկ բերքաճավաքի դեքում: Նկար Հ1-իը երբնումԼ այն մեծ առավելությունը) որ տոլացուցել ժեկ Հունձի ն չն Խորդենու անճող արտադրության փորձերը առավել, երկու ճունձի դեպքում: Ապ)

ու

ժորաոկա

«Ի

ԲՅԵՐ Լր. Բերքագ աի Բ

/"շ Է-3

էլանքրըմեկ ն եբկու եբեբալուղիընդճանուր դեպքում, բացօթյա ճիդոոպոնիկայի րբեբբաճավաքնեռի պայմաննեշում(կգ/ճա): Նկ.

11.

Բերված տվյալները մեղ չիմբ լու,

որ

են

տալիս

եզրակացնե-

նպատապայմաններում Քիղոոպոնիկայի բերքաճավաք. եկու կատարելխոողենու

բազօթյա

Նաճարմարէ

առաջինը՝օգոստսսինե

Խռկբոբդը՝ճոկտեմբեոիեռկոոող

ընթացքում: տասնօրյակի

Բացի ալն, որ այսպիսով կստացվի ավելի շատ եթնրա-չ հան վուղ, ավելի տնահսվար կղառնա եթերայուղի թորման գործարանիաշխատանքը, որը տարեկան մեկ ամավա փոխարեն կաշխատի մուտ երկու ամբո

Խոբղենուբարձր եթեբալուղատունոբ ճիբոբիդնեռի փորբձառկումը ձիղոբոպոնիկայի բագօթյա

պայմաններում

Մեր փորձերի նախնական արդյունքներըցույց են տվել, Հիբրիդները պակաս բերքատու են, քան վարդաոթ այդ տերններում պարունակում են 3--5 բույր խորղենին, բայց անդամ ավելի երնրայուղ, որի շնոր"ճիվ եթերայուղի հլան3--3 անգամ գնրաղանցում է վորք" մեկ Հեկտարի Հաշվով գաբույր

խորդենուն:

Արտարատյանդաշտի կլիմայական ճամեմատաբար ավելի Հարմարվող են Տապայմաններին որոնց փորձարկման ոարչձնականԸ18թ4 | ՔՀԵ--37--42, 15): են ստորն (ազ 15) յոք բերվում օիինակ, որոլես Ս նբները,

Այդ Հիբրիչննրից

խորդենին բարձր բերքատվության ն լավՎարդարույր որակ եթերայուղ պարունակելու ճետ միասին ունի էական Աղյուսակ15 29. ն կ երե Թերություն, րա ք բրալուղա կիր բջիջները պարունակում խորդենու րարձր եթերայուղատու տաջիկականԸ1ՏԻԵ4 ռ բ2137-2 բացօիյա (մոտ էրերայուղատվությունը Հիբիիդների բնթքավուքյունն "7 Հոտաբարցածրքանակությամը եթերայուղ դ պայմաններում ոնիկայի Հիդրո 0,14)։ Նկատի ունենալով այս Հանգամանքը, խնդիր կանտչ ղանգվաստանալ խորդենու բարձր եթերայուղատու նոր Ճիբժում անա բեղներ, որոնթ վարդաբույր Մրո ւգի կգ: խորդենու դրական ՀատկանիշԲերբը: ՅՈ Հետ ների միատախն Թար (րորձի բերքատու, սլարֆյումերային Հ Տ Հ քարձր արժեք ունեցող նքերալուղ զանազան «իվանդուհյանյութ զ զ ն :Գ ::թյունների նկատմամբ որոշակի մայունություն այլի| Ի` օժտված լինեն եթերայուղի մեծ պարունակությամբ: Տ - Տ -Հ Օ ճ. 1 Բ թ ՝Թ Հ 65 Այդ նպատակի իրադործմանն ուղղված րաղզմամյա նեն Հետազոտությունները տվել որոշակի արդյունք: Վրացա130 188 1410,337 0,3100.090 216 23 տրաքար կան ՍՍՀ Սուխումիի ն ՏաջիկականՍՍՀ Պախատաբադի եթեփրթքար -Ժ ճրաբբմշակույթն, ններում որձա եղծվե բայուղապու մների փորձակայաններում սանդժվել 190 |137 143 132|0,223 0,26)0,108 հայեխարամ » խորդենու մի շարք բարձր եհթերայլուղատուՃիբրիդներ, |263 Ս.072 ԻՐ 0,295 յլաքար Ի 7, ա պեմգա որոնցից Պայոկապեսճեռանկարային են Սութուժիի Յ0 Դ Հրարխային խալավ 89 | 68 | 166:10,340 ն թշ 24, 81 ն Տաջիկական18, Ը1ՑԱ Կ 37«իբրիղ72 Չ8 | Չլ 0,304 0,40010,102 Հող (ստու գիչ) 83, ները

ՍԱՆ ս

ու

գրված

հԹնրայուգի

ականներով

անբր,

տարունակու-

ՀՏ

ԱՆՑ

ի,

ար, ա

քալ

Բջ

Դլ

| | լա

0,2/1/0,072

1 , Լ

""" աոան

2Ա

հարկված լցանլութերից այդ :

որ Դարբ Սժաղմուբորի գլա խարամ, ամ ոթ» բաբթային Ար ավ 30կ.մ զա, ենք կատարել խարամ)

այ աա Ն

(50, 86):

| | | |

փորի "/ փորձարկում: ր Պիբրիդնների ,

«իբրիդննրի ճամար

լտվա-

ապաճովվել ճրարխային խարամ բույն սայմաններ ն զլաքար լցանյութերի վիա, որոնդ (Ք422137--4) (678854) ն եթերայուղի ելանջը ճամապականալ դանգվածիբերքը 303 կգ/հան 88 տ/հա. տասխանաբար կազմել են՝ 89 տ/հա, են

կգ/ճա:

խորդենու ն Վարդաբույր

Ը1984

Բշր

ու

2-2

Հիրրիդների ցուցանիշների Համեմատությունից երնում որ

ինչդես ճողում (առուդիչ), այնպես էլ բացօթյա Ճիդրոպոնիկայի պայմաններում ոդ Հիբրիդները, շնորճիվ տեւ բններում ն ընդճանուր կանուչ ղանգվաժումծրերայուղի րարձր պարունակության(նայած կանաչ դանգվածիղաւ կառ մեկ մրավոր մակնընաիըարտա բերջաատվությանը), դթվաժ եմնրայուղի ինդճանութելանքով 2--3 անդամ դեւ

Բ աղզանցում ղաց.

նն

Չնա րաժ

18:

մարդաբույրթորդենուն:

ալս

Քշլիցշ-2,

րիդները ունեն

ակնճա յտ առավելությանը: ինչպես այնպնս է ( վերը թվարկած բոլոր ճիբ-

զգալի

Սերություն: Դրանք ինչես

ավոր կան (Ճողային ), այնպես քլ Հիգրուլոնիկական պայմաննե ու»

փեզետացիայի ընթացքում դանդվածարբար վարակվում անագան ճիմանդություններով (անկարկված բույսերի մինչե 20--4048 ) ն ոչնչանում: ԱՀա այդ է որ պատճանիյ այդ բոլոր նթժերայուղատու դեռնա, լայն մասՀիբրիդները, րույ նն

շտարներոմ արտադրական ներդրման չեն ենքարկվում:

8. Վաողաբույբ խորդենու բացօթյա հիղոոպոնիկական աբտաղբության տնտեսական աբղյունավետության մասին

Խորդենու արդյունաբերական Հիդրոոնիկան դեւ րաժումՀի դաել, ուսաի հ անչձեալ ր է արտադրական ասին բով լիարժեք ատնանսադխոական տ-

տարեր Այս շրջանում,

յեա Ա. Բ.

է,

կաԴետաղոտություններ

Հովակիմյանի կողմից

արդյունաբերություն» աստանի

Հափարում:

Բայց

«րապարակվածլ օժաճանդեսի 1924 2 6-ող ն

ս լն սիե մենք այստեղ, որոլես օրինակ, կբեԹթ. վերաբերողորոշ տվյալներ, որենք, տարիների ընքացքում որոչ չազով փոփոխվել ւ

4966-1968

րենք քեն երջին

են, բայց, այնուամենայնիվ, կարող են օգնել ինդրանուր պատկերացում կազմնչու խորդենու անճող մշակույթի աբնանսական արդյունավետուքյանբարձր տստիճանի մասին

ր.

16)՛

խորդենու անչող արտաղրության տրնՎվարբդաբույր մի քանի ճարը պարզելու արդլունավետության

ռնաական

նպատակով կատարել ենք առվորակոան դաշտային ատնտնսություն (Հոկանմբերյանի շրջանի երերայուղային սովխող-

վզորժարան)ե Հիդրուդոնիկականպայմաններում խորդենու արտադրության աշխատանքին մի քանի այլ ծախսերի մոաավոր Ճաշվարկ: ինչնս երնում է աղյուսակ 16-ից, դայատային պայլ մաններում խորդենու մշակության մի շարք աշխատանքներ (ար, քաղճան, փխրեցում, կուլտիվացիա ն այլն) Հիդրոսլոնիկականարտադրության դեքում հոպառ վերանում են, որի շնորչիվ ժեկ չեկտարի վրա տշխատանքային -ծախսումների գումարը 188 մարզ-օրից (ն"թնրագուղային ռովնվազում է մինչն 27 ժարդ-օր (ճիդրոպոԽողզ-դորժարան)

նիկո)։

Խորդենու1

կանաչ զանգված արտադրելու Համար ռաշաային պայմաններում ծախսվել է 6,521 մարդ-օր, այն երբ առկա է խորդենու դոնաչ դանգվո,դնեոլքում, երբ բացօթյա ծի սովորտկան շիդրոպոնիկայի դաշտային արտադրության սովխողայինե ծախսվել է միայն 0,283 մարդ-օր: մեժ է կոլտնտեսային փորձր մեր փորձակայանի ն այլ արդյունքծախսումները վերածելով Աշխատանքային րար: ր Աւ թ ղրամիայն: նախնականն մոտավոր ե: ը մական Ճոաշիվէ, արժեքի, պարպվում որ ղաշտույին պայմանիեկատարելխորդենու Հիդրուլոնիկական ծզանակովարրում մեկ ճեկտարի Հաշվով ծախսումների պումարը եթերաանանսականարդյունավետության վ երաբեր 1966--19Ե8 վուղային նման Թթ. միջին տրվփար աշխատանքկատարվուժէ ԳՄ 20824 ագրոքիմիական է յայներով ռուբ. (ատացվել է Յ0,2 տլնտ պրորլեմների հ ճիդրուոնիկայի տնտես ււինսաիտութուր բերք), իսկ բացօթյա փորձակայանում ա

պայմաններո

տագրության

սովխող-գործարանի կազմել Հիդրողոնիկական

հր

Նար եորընն», Ադլուսակ

ճամեմատությունը ծախսումների Աշխատանքի

վարդաբույր

խաչ զանդվածի սովորական դաշտային ն Հիզիողոնիկականարտաղրության

դեպքում (մարդ-օրերի քանակը մեկ չեկտարի

տագրու-|

Սյուն

1. 2.

Յ.

ՄոյախոտերիՃավաքում

8. 9.

10. 11. 12. )3.

14.

մկոսների կտրում Տեղաձնում կենտրոնական առուների մաքրում ՀակբներիՀանում, տեղափոխում ն տնկարկում Ռոողում

անդամ

| Քաղչանչփխրեցում 6

15.

կուլտիվացիա Սդուցում 6 անգամ

17.

Թերի

բաչելը ձեռբով 18. Խորղենու բերքաչավաքը 19. Հավաքում ն կուտակում դաշտում Չ0, | Տերեների մնացորդների Հավաքում |

Խորդենու կանաչ

2:50

0,14 0,17 Ս,10 10.0

չկա "

Յծ

8,0 2,8 սնուցում

1,0

չդա

77.0

187,6 Ընդամենը բերջը (1966-վանդվածի

թթ. միչինը, տ/ճա) կանաչ զանգված արտադրելու աշխատածախսր (մարդ-օի) տ. կանաչ զանգվածի ինքնարժեքը (ռուբլի-

30,2

105,0

ներով)

15,9

եկամուտը ռուբլիներով (բերքի արժեքը ծախսերը Հանած)

6,21

0,173

82,0

բնրթ): Այսինքն,

ռուբ տ

ւ(շ Ն ւո

կանաչ

22,5

ռուբ»:

Մեր

14965

զուգ

առաջադիմության տեխնիկական կարծքքով, շնորձիվ, Վարե

յախսումենրիՀետագա ավելի կրճատման դաբույր

ճիղբացօիյո' անչող արտադրությունը խոբդենու կենսաբաէ

տնիկայի 1 այմաններումկարող

դառնալ ես

փմիանղամայն

արդյունաբերության ճյուղերից մեկը: ե բաղզմախոստում շաճավենտ

1,686

ծախսվել պայմաններում չ ճամար դաշտային արտադրելու պայմաններում իսկ բացօթյա Հիդրոպոնիկայի 82 ոուբ.,

նական

2.5

14.78

2,28 0,14

105 տյճա

րոՎ

1,95

ղուիս

լուծուլքի պատրաստում ժենդարար

չէ |

114,մ

անգամ

16, Ջրման ակոսների սլատրաստում

21.

| ցուն

Օրգանական ն Հանքային պարարտանյութերի շաղախում, բարձում ե դատարկում 5. | Պարաթտանյութնրիմանրացում, լցնում ցանի | չի մնջ ծ. | Քարերի Հավաքում 4.

որոա-

0,34 0,32

Աշհան վար փրկնավար Հարքեցում

)

Հիգրոպյոնինական

թարոաՐ

Աշխատանքիանվանումը

ճաշվով)

Հաշվումներով (ժեր մոտավոր խորդենու

նտհ նտոնսապ

լուխ

ու

ն Սովորական ձիդոոպոնիկակտն Եղանակով

Աաբտտ ի բված խու: էԵնու

հթիչա բ ) ո ւղի

համեմատական բնութազիւր :

Լ.

Նթերայուղի ֆիզիկա-քիմիական հատկությունների փոփոխությունը վեգետացիոն ժամանակաշրջանի ընթացքում

Վեղետացիայի ընթացքում բույսի

եթո-

օրգաններում րայուղը ենակա է ոչ միսյե քանակական, այլն ռրակական փոփոխությունների,որոնք պայմանավորված էն ժի

կողմից բույսի օնտողենետիկդարդացման առանձնատճաոդունյունենրով ն մյուս կողմից՝ շիջանում արվեգետացիոն տաքին միջավայրի, ե Հատկապես, կլիմայական սյալմանների փուփոխություններով:

վեգետացիոն շրջանիչուրաքանչյուր

Ճատվածում եթեքիմիական որոշակիկաղմ, ուսի Քընհարկվող ճարցը՝ բերքաճավաքիօպտիմալ ժամկետի ճիշտ որոշմտն ճամար, ունի կարնոր նշանակություն: 3. Վ. Պիզոլեակու կարծիքով, էթերալուղատու բուլ.

րաւյուղնունենում

րստ սերեն,

եքերայուղի կազմիփոփոխությունների բնույթի,

կարելի է բաժանել երկու մեծ խմբի՝' բույսեր, որոնց եքեբայուղի կազմը վեգետացիայիընթացում խիստ փոփոխվում է

բույսեր, որոնց երէրայուղի կազմը կայուն է, վեդետացիայիընթացքում չի փոփոխվում կամ փոփոխվում է աննշան չափով (6):

Առաջինիւմբի եթերտյուղատու բույսերից կարելի է նշել Համեմը, քեմոնը, ռեճանը, դաղձր է այլն: վազ շրջաններում Ճամեմի եթնրայուՎեզետացիայի ղում դերակշոում են ալդետիդները՝ մինչե 96--9800, իսկ Հետագայում, բույսի վարդացմանը դուդրնթաց, մեծանում է լինաչոօլի քանակը (70, 73): Ծաղկման շրջանում դտնվող քեմոնի եթերայուղը Հիմնականում կազմված է տերոլեններից ն պարունակում 1 կարվոնի մրայն ճետքեր, սակայն բույսի աճմանն զարդացմանըզուդրնլքաց,կարվոնիպարունակությունը Հասնում է մինչն 50"0-ի։ ռեճանի եթերայուղում վեզետացիալի կամֆարային ակղբից մինչե փերջ աստիճանաբար ավերոնում է կամֆաբայի քանակը՝ վեզետացիայի վերջում Հասնելով մինչի 74Ն-ի (2): Դաղձի եթերայուղի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ վեգետացիայի սկզինական շրջանում այնտեղ գերակշռում է մենքոն կետոնը, իսկ Հետագայում, բույսի աճմանն զարգացմանը պուգրնքաց, ավելանում է մենթօլ է Հասնում սպիրտի քանակը, որն լրիվ ծաղկման չրջանում (78, 81, 104): Սրանք օրինակեեր են այն բույսերի, որոնց եթերայուղի կազմը խիստ փովխոխությանէ ենթարկվում բույսի աճմանն զարգացմանը ղզուզրնթաց: Տարածված է այն տեսակետը, որ բույսերի վեդելտա ցիայի ընթացքում եթերայուղի որակական փոփոխությունեն ենրը պայմանավորված հթերայուլպարունակող բուսա կան տարբեր օրգանների ճարաբերությամբ ե այդ օրգանննրում ընթացող բիոքիմիական պրոցեսների առանձնաՀատվություններով՝կախված միջավայրի փոփոխվող կլիմայական պայմաններից: Այդ իմաստով զոյություն ունի փոխադարձկապ բույսի ֆիզիոլոգիականվիճակի, միջավայրի կլիմայական պայմաններին ֆերմենտների օքսիդա-վերականգնմանրնթացՔի ուղղության միջն: երերայուղերի կազմի մեջ մտնող ու

առավելագույնի

ու

միացությունների սինթեզի ելանյութը, բույսի այս կամ այն օրգանի մեջ բնկնելով տարբեր օքսիդա-վերականգնման ղանաղան փոխակերպումների, միջավայր, ենթարկվում է որի չնորչիվ եթերայուղի կազմը բույսի դարդացման տարբեր շրջաններում խիստ վիոփոխվում է: հսկ այն դեպքում, հրբ վեղզետացիայի ընթացքում միջավայրի պայմանները Լ չեն փոփոխվում, եթերայուղի կազմը նույնպես մնում փոփոխությունը ատուկ չէ տվրոլ անվխուքոխ, երե այդ բույսի օնտոդենեղին(2, 44, 45: 68, 92, 124): Մի շյսրք «ետազոտողներ էլ (8, 56) եթերայուղի կաղզմի փոփոխությունները վեզնտացիայի լրբնլացքում վերա-

միացություննեւ նրա կաղմի մեջ մտնող ապււսնձին դժվար ցնդող այլ բի Ճիշտ ցնդմանն ու միացությունների առաջացմանը: խորդենին սպատկանումէ հքերայուղատու այն բույսերի շարքին, որոնց հթերայուղի կազմը օնտողենեզի ընդրում

են

քագքում չամնմատարար կայուն է (բայց

իռարկեյ քանաելի չե են )։

ւս խորա ի" որոր: իրԹնրայուղերի ֆրանսիացիԻ ճայանի ն

թազոտող

Մար

խորդենու վեղզետացիայիենքաց18-ից աա քում`(ուսումնասիրել նքերների 21-ր), էթերայուղում ավելանում է բարդ սպիրտների (ռոդինօսլի կամ ցիտրոնելլօլի ն դգերանիօլի Սակայն,ինչպես զատհլեն ռլարունակությունը: խառնուրդի) ն Ցեանկարդը Սատիլեն, վեղետացիոն չրջանի վերջում, չերմաստիճանի անկմանը զուգրնքաց, նվազում է ըսպիրաննրի քանակը, խակգերանիօլի ն ցիտրոնելըօլի ճափոխվում է Ճօգուտ վերրաբերական չղարունակությունը ջինի (14): Չետյած նշված այդ փառստնրին,պետք է ասել, որ վեդետացիայի ընլիոցքում խորդենու եթերայուղի ֆիզիկական Հատկությունների ն քիմիական կազմի փոփոխությունները ցուք Համեմատաբտր աննշան են, ինչպես այդ պարզորոշ են տալիս այստեղ զետեղված աղյուսակ 17-ի տվյալները: րաբոն

ցույց

է ավել,

որ

է ճուլիսի

Ց0

ոտա

ֆիզիկական խորդենու մարղաբույր եթերայուղի

Աղյուսակ17 Քի խոկան

Հատկությունները վեգետացիայիընթացքում

մ. յեւնեւու ժամկետը "

12/8 1/9

19,9

9/10

29/10

08836

0,8849 08869 0,8853 08888

0, 8875

օք

--135,89՛ --14՝»80՛ --14",81՛

--14՝,30՛

--135, 30 --19",89՛

ոք

Թթյային| եթերային Թեմը

ՍԵՎԸ

1, 4689

Չ,8

66,6

1, 4690

1,4

65,2

14715

2,2

70.2

1,4699

1,7

70,2

1,4070

2.9

66.5

1,4709

1,9

70,1

հնչաես երնում է 17 18 աղյուսակում բերված տվյալներից» վարդաբույր խորդենու անձչող մշակույթում ոտացված եթերայուղի ֆիղիկա-բիմիական ճիմնական ցուցանիչհերը վեգետացիայիինքիացքումշատ բիչ են փուրոխվում։ Վեգետացիայի ընքացքում եթերայուղի տեսակարար կշոխ իուխոխության որոշակի օրինաչափություն չի նկատվում: եղաժ փոփոխություններնէլ աննշան են ն, մեր կարժիքով, դուրս չեն գալիս նմուչ վերցնելու ն վերլուծության սխալի սաշմաններից, Սակայն մեր փորձերում այլ է պատկերը, երբ ուսում-

նասիրում ենք եթերայուղի բեկման ցուցիչի

օսալտիկական է, փուխոխությունները: Պարզվում որ վեղեակտիվոննյան տտցիխայի սկզբից մինչն վերջ եթերայուղի բեկման ցուցիչը օրինաչափորեն փոքրանում է, իսկ լույսի բննռացված ճաԱյս հրնույթը ռադայի պտտման անկյունը մեծանում, գետում անՀձողզ մշակույքի մանու որարդաբու ոնդենու յիտվում է վարդաբույր խորդ փոր ն ձներիբոլոր տարբերակներում ստուգիչում: Վճրը ճիշատակված օրինաչափությունըթույլ է տալիս ենթադրելու,որ վեգետացիայի վաղ շրջաններում խորդենու եթերայուղնավելի արուստ է գերանիօլ սպիրտով, որը օպտիկապեսինակտիվ է ն ունի բեկման Հաինմատաքար ն

մեծ

եթերայուղի (խԽոռրդենու

կաղմի մեջ մանող միումւոֆիզիկաչթիմիական չատկությունների

ցուցիչ

ցությունների էջ 40-48): սին տես

ադլուսակում բերվուժ տվլալներիը ելնելով պետբ է ենքադրել, որ վեզետացիայի վերջում եթերայուղում ավելանում է ցիտրոնելլօլի ն լինալոօլի բանակր: Հետաքրքրություն են ներկայացնում խորդոԲացառիկ նու նթերալուղում սպիրաների ե մենթոնի քանակականփոփոխությունները վելետացզիայի ընքացքում, որոնբ, ինչես եթերայուղի «իմնական որակական արդին նշել ենք, այլ են։ պուղանիշներն Վարդաբույր խորդենուերերալուղիոիաէ սպիրտների բարձր կր Հիմնականում ապայմանտավորվաժ 1:

մենթոն կետոնի ցածր սլարունակությաժմբ: ինչպես երնում է 18-րդ աղյուսուկի տվյալներիդ, սոլիրտների, ինչոլնս նահ մենթոնի (բավականին ցուծր մաբարձր է կարդակով) պարունսոկությունը «աամեմաստատրար մեղետացիայի վուղ շրջաններում, իսկ վելետացիայք վերեվաղում է: Այսսլես, օդոստոսի 3-ին ջում աստիճանաբար ռ"լարունակությունի խորդենու ենքերայուղում, ապիրտների խորձերի բոլոր տարբերակների մբջին տվյալներով, տանվում է 46-56, իսկ Հոկտնմբերի 18-ին՝ 40--4847-ի նատ նպաստավոր է այն, որ մենքոնի սաճմաններում։ Օ կ ճամապատասխանաբար պարունակությունը չի աճում 8-12 կ է ոաճմաններում: 2--100-ի չուստոսնվում ե

տա-

տավլրալներբ թույլ Վերո՞իշչրալ

են

տուի

եղզրվիլացնե-

խորդենու երերայուղի սպիրտներով արուստ է բույսի Հատկապես այլն ժամանակ, երբ տեղի է ունենում բուռն աճ, իսկ տերնեներիընդճանուր զանգվածում զներաԲույսիաճին,ղարկշռում են երիտասարդները(օգոստոս): եքերայուզուգրնիաց դացմանն տերհինրի ծնրացմանը զում կրտ բարձր որակն ապաճովող սպիրտների պարունա: կությունը որոշ լասիով եվաղում է (Ճոկտեմբելր): ն ճողային տնկիների դեպքում, բերբաՀիդրոպոնիկ ճավաքի ժամանակ (18 ճոկանմբերի) ստացված եթերայուլու

որ

ու

ղերի ֆիզիկականճատկությունների ցուցանիշներիճամեմա.

նն

Մրյգա «։աժնվչ

ՀԵՀ

Է 15 ՃԱ

աա»

ատ ՀԻԹ

ՓՀՊ-.

աշտ

Ծա

ՓՀՀ«

ԵՓ

ՀԱՄ

ԿՀ

ՓՅԱՀ.

պտ:

բ 55

"Հ Հ,

«Տ

Հ:Տ

Ժղովկգ»

դվրոնու|

աք

ՀԱՒ `

«8 Հ

«Ի

Հխամեվց

աւվ

ոո5

ՃՇ

ԱՇ

Օօ

ՀԿ ռո.

Ց`--

ԱՀՆ ծ

.Օռ

ԶՋՋ ՅՐ

«ԱԿԱՀԸ ՀԱՐԿՆ

Օռ

--Հ

ԱԶ ՄԱԼ

Ժառ

ՆԱՄ

ՀԵՐՆ

ԶԾ Է|

ՀՀՏ

.օյաչ

նե

ախ

ՅՑ

--Հ

ԶՑ

Է|

«ՅՑ ՏՅ

Ծ-՝ Մ

ՏԱԹ ՀՀՀ Ր

` Հ

ՀԱՀ

օԿսսար:

ՀԱՀ

ՀՈՒՅ

պ.-Վ-«

-ծ-ծ':«

տա

ԹՇ»

Զատ

Հօ

օօ

օ92

Յ6ՓՔ

աթ

ՀԷ

Թա

Ժո5

ԵՋ

ՓօՑ

Հօ`

ՀԵՏ

Հ`Հ

ՀԱԼԼ

ՇԱՏ

ՅԷ1: ՏՅ» օ8

Ցա

ՀԼ

ԳԱՑ :

ՅՆ

ռօ

ՀԳ

ա-ի

ՀԱՅՐ -ՏՀ

մոազկրոթ «Օ-

Հայզդնմգիէոարգ Մ

Է3 ու

տա

ՀԱՀ | -ՀՀԱԿշա«ԿՎբԸՎրա

ի Հր" |

ՇՓ

ԹՀ»

մատի»ՏՈՑ ԶԵՑ ԶՋՏ ՉԱՏ ԹՏՅ

ԷՖ

ԱՇ»

ԱՆՀԱԳ

ՀԱ

ՀԱԳԱՆ ռ

կարո52

ԱՑ

Տ: Ն

ԴԱԿՑ

ՀՀ

աց

ԹԱՏ

ՉՏ

Տ մզողվկղտ

ա-

ղղ վկգ գլան | ԶՂԴ

ՀՀ

ճ8

-Է, 5

.ավ

«գ ատ

ԱՋ

| ԶՊՃԶՇՇենե

Համով

ՅՃԼ

Հ զ

տառ

Ազգվկդա

Հ Է, ՏՏ -Տ Հ

ՎՀ

Զռ

ՀԲ

ՀՀ

«5 ՀԸ

| 2»

աթ

ԷՋ

Էր,

ՓՏՓ

ԳԵԱՆԱՏ ԴԱնո" Ւ|

ԱՅՏԻ Է Տ ՀՀՅՏ մզղիղ» Տ» ԱԷ դվրոնոջ | "8

աթ

աօ

` Է

Հ1 ԷՋ -ՆՆ

2 525 2

2-1 ՀԱԱՀ

օ»»

տ»

ՀՐՏ

Գա:

«առ

Հ՝

ՀԸ

ՀՅ

211Է ՀԱԱ

ԳԾ

Հ: Է »

.Ե

է տվել, որ նրանց միջն մեժ տությունը ցույց տարբերուկայի Ժենքոնի պարունակությունը կազմել Սյուններ չկան: Սակայն եթերայուղերի բիիական տասխանորեն՝ 86 ն 8յտն: կազմը ուսումնասիրելիս սլարզվել է, որ սպիբտների պաբունակու-

թյամբ հոր

ոշոշ

առավելություն ունեն

Նավ աաա

1աաաա խո" աի

ճիղոոպոն

տնկիների.

սոլիրտների

տմենրքոսւիպարունակության տեսակետիդ: բե փ բերբառավաքի ստացված ինժերայուղն ժամանակ իում երանց որակի բարձրացնող սպիրտների բարձր պահունակություն է դիտվել զլաքար ն գլաքարվպեմզա լցանյ"ւթերի դեպքում` 47--4870 (ճՃիդրուոնիկտնկիներ): Անտանհկալիմենքոնի ամենացածրը պարունակություն (6,808) դիտվել է նուվնպես գլաքարային լցանյութի գեպրում (ճիդգբոպոնիկ տնկիներ ): Անչող ն Հողային (ստուգիչ) մշակույքների ճամեմաէ տալիս, որ խորդենու նքերայուղի որակի տությունը ցույց ճամար ղրական 7նշանակություն ունեցող սպիրտների պա խոհակումյունը որոշ չափով բարձր է ձիդրուոնիկայի պայմաններում ստացված եթերալուղերում։ Այսպես, ճիդրողլոնիկայում, բազժաժյա արդյունքների ն բոլոր տարբեբակների միջին տվյալներով, սպիրտների պարունակություեր կազժել է 44, իակ չողային մշակույթում՝ 211 Անցանե

Անո, վոնս,

«ամապա-

ե քիմիական Եթեբայուղիֆիզիկական օվա ընթացքում փոփոխությունն ճատկություննեբրի

եղանակով արտադրած տնկիների, ստացված եքերայուղերում սպիրաների պարունակությունը բերքաճավարիժամանակ (բոլոր լցանյութերի միջին տրվվալենրով) կազմել է 44,4, իսկ ճողային տնկիներից տուսցվա բույսնըի մոսբ 41,810: Մենքոնի սլարունակությունը ե՛ Հիդրուլոնիկ, ն՛ Հողային տնկիների դեպքում եղել է պետական ստանդարտից չատ ցածր ն բոլոր լցանյութերի միջին թփյլալներով կաղժել է ընղամենը 8,640 (աղ. 18): քթերայուղի որակի ուսումնասիրության Համար բացօրյա ճիդրոպոնիկայում օդատդգործվածլցանյութերի «աէ տալիս, որ եքերայուղի ֆիվիկափեմատությունըցույց հան Հատկությունների վրա տարբեր լցանյութերի օգտադորժումը էական աղդեցություն չի ունեցել: քոլց ժի փոքր է պատկերը եթերայուղի քիմիական կազմի կամ այլ

րոպոնիկ բույսերի

է,

Ռրոշակիճետաքրքրություն

ներկայացնում նան այն օրվա ընթացքում ենթարկվում են փոՀարցը, քե արդյոք խորդենու եթերայուղի ֆիվիկական Հատփոխությունների ու կություններն թիվրական կազմը Օ.Այդ «անգամանըը նույնպես նշանակություն ունի խորդենու կանաչ զանգվածի բերքաճավաբի ժամանակի Ճիշ որոշման ճամար: Այս ուղղուքյաժբ ճատկապես Ճայտնի են մ. Ցա. Դեմյանովի, Գ. Պ. Վոլխովսակուե Ա. Ս. 0նիշչենկու: աշխաէ

ական թվականներին: Աղյուսակ18

ՀատկուՎարդաբույր Քիմիական խորոքն»: Բքդրայուղի ֆիլիկական օրվա ընքացքու քյունենրի փոփոխությունները Ի

ԵՒՆ, Համի ռ

զջ»

ո5Հ

|10,8841|Ի

0,8451

0,8854

08840

108821

0 8841

---155,70"|

2.24

231,2

1.4629|

1,865

61,96

229.3

1,4661|

2,600

1.4670|

1,70

66.64

Չ29,3

14670|

2.90

1,4883|

2.60

1,4678|

2.24

է 14550 .-145,00|

թե

135287

Եթերային

|Թիվըացէսռիլացուից ՀոՅ"

Թթյայինվեքերայքն Քիմի քչվր

1,4625| 135,307

4"40|

0.8854 .

| 08848

| |

1,4688| |.-135,30՛|

2,05

58.24

63,44

222.8 229,3

67.20 224.3 65.71 229.6 | 66,664 | 221.3

ինչպես հրնհում է բերված աղյուսակից (աղ. 79), վարղաբույր խորդենու եթերայուղի ֆիզիկականն ջիժիսկան

ռրվա ընթացքումենքարկվումհն զուցանիշները

մնժ

ոչ

փոփոխությունների, որոնբ, վերը Հիշատակված Հեղինակների կարծիբով, տատանվում են փորձի Հնարավոր սխալի ճամարյա չեն ռսաճմաններում, այսինքն՝գործնականում

փխոխոլւվում: նույն

ճարցի

այդ

ենք

կատարել

շուրջ

նտավզոտու-

պայմաններում աճեցված խորղենու թյուն Ճճիղրոպոնիկ նկատժումբ: Այդ Հնտասզոտություններիարդլունքների բեբում ենք աղյուսակ 20-ումք։

Աղյուսակ20 խորդննու եթերայուղի Վվարդաբույի ների փոփոխությունները

ֆիզիկական

քիմիական ցուցանիչբացօխյա ճիդրոպոնիկայի ն

1" Բարաք Կո

արաորու

իրավու

Եմուչ ա /Երջրոլ"ւ չ-

րթ.

08938

0,8771

089990

0,8947

2գ

|Թյունը «ոլոսՀՈՎ

ու

պա՞ եեթոնի

|Մ7

ԻԿՄ

14633

51.9 49,7

7,8

14629

48.1

6,8

1 4029

47,1

Լ,4631

0,8911

14619

08920

14625

09015

14637

44,6

45.4 42.1

7,6

7,1

9.3

օրվա րնԲացօթյա ճիղրոպոնիկայիպայմաններում, թացքում, վարղաբույր խորդենու եքերայուղի Ֆիղիկական ե քիմիական Հատկություններիցուցանիշները հեքարկվում են որոշ փուբոլության: երերալուղի տնսակարար կշիոր օրվա ինքացբում բեկման ցուցի տանվում է 0,8221--0,9015, չը՝ 1,4619-տա-

42,1--51,9, սպիրտների պարունակությունը 0-ի պաճմանննրում: քշնինը՝ 6,8--9,3:

մեն-

1,4632,

Սպիրտներիամենաբարձր պարունակություն դիտվել է ժամը 8-ին (51,850), ամննացածրիը՝ժամը 4-ին (42,1. )։ բարձր է ղիշերը, ժամը Մենքոնի պարունակությունը 24-ին, ցածր՝ ժամը 14-ին: հ բնդճանուր առմամբ, ատայված տվյալները ցուլց 47-. որ սպիրոների ատպվիս, ոլարունակությունը բարձրէ` 5200, իսկ մենթոնինը՝ ցածր (6,8--2,940) ցերեկվա ժամեւյն ժամանկ, երբ լուսավորվածուրին (8--12), այսինբն՝ ն թյունը, օդի լցանյութի ջերմաստիճանը բարձր են, իսկ օդի ճարարբհրական խոնավությունը ցածր (աղ. 11, 20): ՎերոծիշյալՀանգամանքը «Հիմքէ տալիս նշելու, որ վարդարույր խորդենու տերեի եթերայուղակիր բջիջներում՝ բարձր լուսավորվածության ջերմության,մյում կողմիլ «դի ցածր ճարաբերականխոնավության դեպքում ավելանում է եթերայուղի բարձր որակը բնորոշող սպիրտների ե, ընդճակառակն, թովանում անցանկալի մենքոն կեռոնի բիոսինթեղը: Սա չատ նպաստավոր ձանդամանք է Արաբատյան դայտում խորդենու ճիդրոպոնիկ արղյունաբերուքյան ամար:

Ց.

Վեգզետացիոն շոջանում մեկ

եբկու բեբքաճավաքից Լ ստացվածեթեբայուղեոի ֆիզիկական քիմիական բնութագիոր ն

ելննլով րացօթյա ճիդրոպոնիկայիպայմաններում հույսերի ավելի ինտենսիվ աճի ու զարգացման սիաստից: Հասունացմանարադացումից, ինչպես ն նկատի ունենալով, որ խորդենու տերեներում հքերայուղի առավել մեձ ամսին կուսռակումէ նկատվում Հատկապես օգոստոս 10--25-րը), մննք առաջարկել ենք բացօթյա (օգոստոսի Դիգրուոնիկայիպալմաններում կատարել խորդենու երկու բերքաճավաք, որը մեր պայմանների ճամար նորություն ,: Առաջինբերքաշավաքի ժամանակ, եթերայուղի բարձր պարունակության շրջանում, ստացվում է մեծակչիո կանաչ

է չկորցնել: զանգված, ոին, խճարկե, նսպատակաճարմար անճամեմատ փոջը վերջին, «ոկահմբերի բերջը։ երկրորդ քան Մ ժեֆ ասված Ն երեների բ Ը քա կաղ բայց

(ո է:

աո ի -

ո արար Հն Ն Միջ, փոքր չին ղանդվածի եի Բո Հրամողոծ, ("9 ր Կո քանակի եթերայուղ է ոտացվում։

բար

բուսաժ

դայտր

որոք

ՄԱ

։ Այնուսմե-

պակաս

նայնիվ,

ղա

լբացուցիչ.հավելյալ բեր է:

Ուստի,մնժ

Հետաքրթլրություն է ննրկայացնում լսորդեինչպնս առաջին ն երկրորդ, այնպես էլ մեկ ն ճրկու բնիքաճավաքների ժամանակ ստացված եթերայուղերի ֆի-

/ նե : եթելսոյուղերի տեսակարա Ի կշիոների փուխո/ությունենըը լ ա լ չնչին որոշակի օրինաչափությանչեն ենքորկվում: ունդ

«ն

ցուցիչը,

լցանյութերի զեպլքում, որոշ չափով բարձր բերքաճավարիժտմանակ ստացված եթնըապուղտրում: Սպիրտների պարունակությունը հուլնպես բարձր է աւաջին բնրքաճավարիժամանակ ստացված եթեման

բոլոր

է առաջին

բաղուղմրում (ճատկապնս զլաբարճրարխային արամ րանրումի դեղքում), իոկ երկրորգ բերքաճավաքիժամանակ

որոշ չափով իջնում է: Եկ ն երկու ինրքաճավածների դեւպբում ստացված եժերայուղերի ֆիվիկնական պուցանի նեն զիկական Հատկությունների ջիմիական կազժի ձամեմա- տի միջն էական տարբերություններ չկան: Ռրոչ աական ուսումնասիրությունը: Թզոմուծը նկատվում են քիմիական կամի 2" Այսպես, սպիրաների պարունակությունը, բոլոր լցանյութնԱղյուսակ ն բի միչըն ավյալներով, առաջին բնեիքաճավաքիժամանակ երկու բերբաճաՎարդարուչր խորոննու վեղետացիոն չրջանում մեկ վարնիրի ժամանակ ստացված երերալուղերի ֆիլիկական ն կազմել է 44,7, երկիորդ բներքածավաբի ժամանակ 41,0, բիմիական չՀատկույմյունները (1965--1968 իսկ ժբայն մեկ բերթաշավաքիդեպքում` 45,5-ն: եթե ն«կայն, Հաշվի չառնենք զուտ դլաքարային լցաւՀ : :Հ ստացված արդյունքները, ոռզա այս թվերի արկանյութ ՏՅ զոռ ոշ" ժերը «օղուտ երկու բերքաճավաքի ավելի կմեծանա: «6 ՀՀՀ ՀՀՀ ՀՅ ՏՀՏ

ՀՏ ՀՀՀ|Տ

--ծ|-Հ Բացօթյա Հիդրո ոնիկաւյիոլայմաններում խորդենու առաջին բնրքաճավաբիժամանակ ոտացված եթերայուղում Ո 88911.6Ո ար Զ ուղիրոների ավելի մեծ ս ւսրունաւկությունը 15-10 08807 14597 պայմանավոր ված է վեգետացիայի այդ շրջանում ընդանուր լ | 1 10 կանաչ | 08588 | 1,4630 44,0 8,8 զանվածում հիիտասարդ տերնների գերակշռությամբ: իսկ |1308 | 08985 | 1,4633| 8,9 49,9 ։ ծրարըփլաբքար երիտասարդտերնների հքերայուղը, ինչես 8:4 Ս,ԻՅ:0 | 1:4:03 2:7 արդեն ցույց 214610: ոո մ ին Խոս Բ ենք տվել վնդեաացիայի ենքացքում 11410 | 08733 | 1.4630 եթերայուղի կազմի 40,9 9,4 փոփոխություններնուսումնասիրելիս, ավելի ճարուստ է 43,2 10,4 30:65 | 08848 | 1,402է| Հ սղիրտնձրով: 41,2 ՓլաքարՎ պեմգա | | 161ո | 09908 | 14631 | 10,9 Խորդենու եքնրայուղի անցանկալի բաղադրիչ մենթոն 1 | 1410 | 088577| 1.4610| 8,9 42,0 նամ նն ե ինչպես հրքած կեոոն խեշպիս րկու բնրքաձավաքի 9.0 |0.8830 1,4605| ն դեպքում` առաջինն երկբորդ, այնպես էլ մեկ երկու բերՀրաբխային խարամ| 8,5 | 16:10 | 018756 | 1,4592 | 39,6 Քաշավաքների դեպջում, (ական փոփոխությունների չի են8,3 114630 11.10 || 0,8888 | 428 | ժարկվել ե մնացել է անթքուլլատրելի սաճմանից շատ ցաեն 21-րդ աղյուսակի ալիս տվյալնենիը Ինչպեսցույց ժամանակ ստոացվա՝ առաջին ն նրկրորդ բնթքաճավաքների գր

նու

Հատկությունների տարբեր տեսակետի

աՅՀՅ րո 11:5ՀՅՅՅ որոր :-Հ

Հ:

8.2

Փլաբար

».

ԻԻ" աան `

ծըը, որն Արարատյանդաշտում մշակվող խորդենու է: կան տառանձնաձատկությունն

դրա

Վարդարուլր

խորդենու եթերայուղի ֆիզիկական ե բի միական Հատկությունների բերվածպուցանիշներըթուլ ե տալիս եզրակացնելու որ առաջին բերքաճավաքի ժամա նակ ստացված եթերայուղի իր որակով ոչ միայն չի զիջում այլն գերազանցում է երկրորդ ն միայն մեկ բերքաճավաք ների ժամանակ ստացված եթերալուղերին,

երերայուղին, իսկ երբ խորդենու տնկիներն աճեցվել են ապա պայմաններում: եքերայուղն արժանա-

Հոզրոտանին գնաճատականի: է գերազանց

ցել

Աղյուսակ22 Վարդաբույլըխորդենու անչող մշակույթի փորձերում ստացված էթերալուղնրի դնգուստացիոն զնաչատականը (5-բալանոց սիստեմով) եքերա յուղի

ն ճիդոոպոնիկ Սովորական Եղանակովարտադրված խոոդենուցստացվածեթեբայուղերիղեզուստացիռն

եղանակի ոտացվան

գնահատականը

թթ. վեգե Խորդենու անձող մշակույթի տացիոն շրջանի փորձերում ստացված կանաչ զանգված բերքն արտադրականքորման «անձնվեց Հոկտեմբերյան շրջանի եթերայուղտյին սովխոզ-գործարանին: Փորձի բո լոր տարբերակներիցառանձնացիել ենը շիդրուլոնիկ ն 62ռ ղային տնկիներից ստացված բերքի (բոլոր լցանյութեր

դեսլքում ): եթերայուղի այդ նմուշները (ինչպես նան որպես ստու զիչ վերցրաֆ եթերայուղային սովխովղ-գործարանումստաց ված հքերայուղի հմուշր) ուղարկել ենք 1ննինդրադի «Սե փերնոյնՍիյանիլե» պարֆյումնրիային ֆաբրիկա, որտե. գորժում է մասնագիտականՀանձնաժողով փակ դեգուստա ցիայի «ոտմար: Այդ Հանձնաժողովն, առանց իմանալու եթե գնաճատել է ներկայացված երեք նմուշ բայուղի աղբյուրը, Ամա ները: գնաճատմանծժիմանվրա ստորն բերու այդ ենք վարդաբույր խորդենու եթերայուղի տարբեր նմուշներ, դեդգուստացիոնզնաճատականը(աղ. 44): Փ2-րդ աղյուսակում բերված տվյալներից երեում էչ ոռ, վարդաբույր խորդենու անճող մշակույթում ստացված եթե բայուղեիր գերազանցում են սովորական, «ողային (դուշ տային) պալմաններում աճեցված բույսերից ստացվա

Բացօթյա նիղրոպոնիկա, ճիղրոպոնիկտնկիներ »

ձող

ճողային տնկիներ

(թտուգիչ), ճողային տնկիներ

5,0

4,0

4,9

3.0

4.2

թ-

նիրն, ասե

մու

3--Ց

ասռացվումէ Փանը

Գլուխ

Վաւդաբույըխուդենուանհող աւտադճության ն

փուճեւի տշդլունքնեոր զլխավու հեռւանկաւնեոը առդունաբեւական

թ. սակռոած մինչե 1975 թ., ՀՍՍՀ դիտությունների ագրոքիմիական պրորլեմների ակադեմիայի ն. Հիդրուոնիկայի ինստիտուտի ճետազուտականլանի Համաձայն, փորձարկելնե ուսումնասիրել ենք քանկարժեք եթերայուղ տվող վարդարույր խորդենուանճողմշակույժի Հնարավորուերա սովորակադ, դաշյունն արդյունավետությունը՝ տային ("ողային) մշակույթի Համեմատությամբ: Այդ տարիների ընթացքում, բացօթյա իդրոպոնիկայի պայմաններում կատարված բազմաթիվ փորձարկումները ն դուդորդող անվիճելիորենՀասնրանց Հետազոտություններն տատում են այդ թանկարժեք եթերայուղատու բույսի խիտ աշխատատար դաշաային մշակույքը՝ կիսաավտոմատ ճիդրուղոնիկական անճող մշակույքով փոխարինելու րարձր է ճեռաարդյունավետությունն Հնարավոր սկզբունքորեն նկարային լինելը Այդ փորձերը ցույց են տալիս, որ խորդենին անչճող մշակուքի պայմաններում աչքի է ընկնում պլանտացիայի տարածության շատ բարձի արտադրողականությամբ: եթե ճաշվենք զուտ սնվող տարածության վրա, ն ավելի անգամ կանաչ զանգված ապա կուտակվում է 5--7 ն նքնրբայուղ, իսկ երն Հաշվենք պլանտացիայի ամրողչ մակերեսը, ընդգրկելով ն միջրաժնյակային տարածություն1965

ու

անգամ ավելի,քան խիռտ աշխատատար ու

ալն բերքը,

քանկ

ոյ:

դաշտա-

մին մշակույլի դեսլբում: Այդ ՀամեմատականՀետազոտու թյուններն ընդպրկել են բազմաթիվ Հարցեր, որոնց ճակիրճ լուսաբանմանն են նվիրված այս աշխատության մեջ զետեղված նախորդ գլուխները ն ենթաբաժինները:

Փորձենք ամփփուխել մոդ արդլունքներից դլխավորը:

Վարդարբույր խորդենու արտադրության արդյունավեառության րոշման ճամար կարնոր նյանակություն ունեն անրնների ցողունների կշռային Ճարաբերության, եքնկուտակման դինամիկայի ն վեգետացիայի օրմա քնքացքում նրա կազմի փոփոխությունների «արցերը։ են Մեր փորձերը ցույց տվել, որ վարղաբույր խորդենու անծող մշակույթում սլաճպանվում են ռովորական կամ 4ողային (դոշտուլին ) մշակույթումբաղմաթիվ դիտողություի ներով Հասպատված ընդճանուրօրինաչափությունները: նյադեա, օրինակ, խորդենու ինչպես ճողային, տյնալնաէլ ե ցողունների անձճող կշռային Հյամշակույթում տերեների են մեծ բլաբերությունը,եթերայուղի ռսչարունակությունը վաղ շիջաններում, երբ տեղի է ունենում վեղնտացիյի բույսի լյոռն առ, տերեների ընդճանուր զանգվածում դոեն ըսկշռում երիտասարդները, օղի ջերմաստիճանը բարձր է, իսկ մբնոլորտային տեղումների քանակը ն օդի Հչարուընրական խոնավությունը՝ ցածլո Բույսի ոճի զարգացման, տերնների ծերացման հ օղի ջերմաստիճանի անկման, մթնոլորտային տեղումների հ օղի Հարաբերական խոնավության ավելացման զուգընթաց փոբրանում է տեինների ն ցողունների կշռային ճարաբեւ բությունը, նվազում եթերայուղի պարունակությունը ինչպես ն նրա եհլանքթ տերննկերում, այնպես էլ ամբողջ բուլսուժ քուրաքանչյուր «եկտարից: թթ. վեգետացիոն շրջանների միԱյսպես, 1966--1968 չին տվլալներով վարդաբուլր խորդենու ընղճանուր կանաչ օգոստոս-սեպտեմբեր աանգվածում տերնեննրի քանակը իսկ ճոկտեմբերին՝ ամիսներին տատանվում է 59--65, ու

հոյ»1ի

ու

ղի սզարու նչսկությու42--Տ600-ի սաճմաններում: եքներայու 1400ն 0,12--0 1880-ի 0,12--0,24 կը Ճամապատասխանաբա Բր ի `

սաճմաններում: ինքացքում վեգետացիայի

թեն

ոչ

չատ

մեծ,

խիստ նվազում է եժեբայուղի պարունակություն յունը տերհնեամբողջ կանաչ զանգվածում, ինչպես նան զդալիոՄ

րորՆ

ր Աի վարդաբույլր խորդենու եթերայուղի ական փուխոխությունների մրակ ուսումնասիքանակական ու . ինչպես եթերայուղի, այնպես , եո ր Ի,Դոլի" միացությունների սինթեզի, Ն ԲՆ խիար յութ Ե խչավայրիկլիմայական պայմաննե-

եթերաորոշակի փոփոխություններիէ ենքարկվում վուղի կազմը: Վեգետացիայիսկզբից մինչն վերչ օիինաէ հթերայուղիբեկման ցուցիչը նչ ընդչափորենփոքրանում բնեռացված ճառագայքի լույսի Հակառակն, մեծանում նկատի ունենալով խորբջ ուի ուն անկյունը (-նշանհով): մտնող միացությունների մեջ կազմի դենու եթերայուղի Հատկությունները, պետք է ենթադրել, որ վենան

ֆիզիկական ակզրբում վարդարույր խորդենու եթերայուղը դետացիայի վերջում ավելանում է է դերանիօլով: վեգետացիայի Հարուստ նան լինալոօլի քանակը: նչ բատ հրնույթին, "ի ճանդիսագործոն քերուլուղի դնաճատման դրոսկան սպիրտների ընդճանուր պարունակուցյունընույնպես յազ (45--564.),իսկ բարձր է վեգետացիայիվաղ շրջաններում

Ջխորոոն

նեցանկակ մա. ՄԱՅ» էական բնթացթում վեգետացիայի թոնի պարունակությունը ն մնում է սպնետական չի ծնքարկվում փոփոխությունների մու պակաս մակարանգամ երկու արգելաստանդարտից մոտ 8--10'Խ-ից դակի վրա՝ թույլատրելի 154Ե-ից էլ ցածը, ոչ ավելի: վաղ շրջանում,երբ տեղի է վեղնետացիայի

Այսպիսով,

բույսի բուռն աճ,

ունենում

վերերկրյա րնդճանուրղանգ-

երիտասարդ տերններբ, բարձր

վածում գերակչոում են ցածը՝մթնհոլորտաչերմաստիճանը, է օղի լցանյութերի հ օդի Հարաբերական խոնավուվին տեղումներիքանակի բջիջներում տերվներիեթերայուղակիր Թյունը» խորդենու ու

եթերայուղիինտենսիվ Ճճարումտ սպիրտներով ծերացտերնների պարգացմանը, սինթեղ:Բույսիաճին տեղումանկմանը,մթնոլորտային մանն ջերմաստիճանի

է բնքանում

ու

է ների ավելացմանը պուգրնքաց թովանում չի այլես որն ինտենսիվությունը,

բիոսինթեզի պում ցնզմանն

ու

Դրա խեժառաչացմանը:

որակը:

բայց

եթերայուղի

փոխճատուՀետնանքով

իր

որ

չոր

կաո կապ: Այսպես, օրինակ, միջե քրերա ուղի աաա աան մեջ մտնող սռղիրտներիբարձր, է ի դիտվել է ցեիսկենթա, արնագույն բեկը, եր աան ամությու լցանյութի չերմասօգի ր ա իսկ օդի լ Հարաբերականխոնավություտիճանը «

խաղ

է, Էճր

ր` "

ցածը:

աի"

իջնում է ջերմաստիճանը, մելուսավորվածությունը գործ-

Նր ՔԴ բացակա, նականում

լահակը նքկրապաղի սպիրտ1,երերայուղում յոդի ո" ան անցանկալի սերիարունակութ ոո է: մ" է տալիս եզըոնինը՝ բարձրանում է անն որ Բակացնելու խոր բոր սպիր»

րկր

րու ալափելք"

մեն-

Աա մաք, «րտաձղելիորեն քորել,

ար Ճամեմատա

ւել

ք, իճարկե

բնոտ

լաստ մենի, Ն

թույլ

Ար

որ

ու

եղանակեն

չոր

որպեսղի եքերայուզի

րիա

փորձերում արին աարի, դլուք -Է ն Ք). պեմզայի Հրաբխայինրամիյ արան տալիս, Հրաբխային ամի Կոո»: եյված խորդենու կանա, րքատվությունի,տերեն ւ. Հարաբերություն իրրունագուք լանջը խիստ իիոր անի մնան վ Լարմուոայլն անոթի դ տացիոն ա ին տերննեանձող

մշուկույքի

ար

)

ւ Ը ցույց

խա

ոթ

ցողուն

ու

բի,

նույն

րբեր

22 բերքատվությամբ, Հրչանեերում: Ալապես ,

թէ՛

մոն . քե եքերացողունների բի կշռային "1 կշռային ճ ճարաբերությամբ 1966 թ. վեղետաղիոն ո տողի պարունակությամբ ելանքջով

հի

ու

է ստացվել, երբ Ճիդրողլոէ Հրարխանիկ սուբստրատիկարծր ֆազան ճանդիսացել

արդյունք լավադույն շրջանում

լին

խարամը:

ժթ. վեգնտացիոն շրջաններում կանաչ ցողունների կշռային բարձը րերք, տերնների զանգվածի մեծ Հարաբերություն,եթերայուղի բարձր պարունակություն խառնուրդԼ գլաքարի ն ելանք առածովվել դլաքարային է ների դեպբում: Այո երնույթը բացատրվում փորձարկված ն 1966-լլանյչութերիֆիզիկական Հատկությունների կլիմայականպայման1908 թթ. վեգետացիոնշրջանների առանձնաճատկություններով:Մ. վեգետացիոն նների կլիժ այով: Բնականաշոգ շրջանը աչքի էր ընկնում չոր խարամը, որն բնդուայդ ճրարվոային բար, պայմաններում եժ (հետնաբար նան ջուր նակ է կլանելու քանակությամբ սենդատարըեր), արնի ճառագայթներիցբավարարտաքան զարգացյել է (բայց ոչ գերտաքացել) խորդենու աճի, է լավ ապադովել Համար ման, եթերայուղի կուտակման շրջանները թր. վեգետացիոն պայմաններ: իսկ 1962 ե ն ատի, խորդենու բուռն խոնավ: զով էին Համեմատաբար ա ն նթերայուղի կուտակման Համար աճի, զարգացման է որն ապաճովվել Հրաժեշտ է եղել բարձր ջերմաստիճան,

.1968

ու

ավելիշատ

տասքացող

ն դլաքարային խառնուրդգրսքարի

նն

ճա-

է, կլանում ների դեռլքում, որոնջ, ինչպես ճայտնի իսկ արնի ճառադայքներից ավելի մեմատաբար քիչ ջուր, շատ

են

տաքանում:

վարդաբույր խոիԸնդչանուր առմամբ, գործնականում է գլաճամար նպատակաճարմոր դենու անչող մշակույթի խառնուրդների քարի ն գլաքարախարամային ի լցանյութեր դլաքարա-խարամային մը: Գլաքարային

օգտագործու

Համեմատությամբ խարամի Հրաբխային են

ունեն

որոշ

առա:

տաքանում, որն անձրա՛ փելություններ. ա) ավելի շատ վով ն խոնավ ժեչտ է խորդենու ճամար (Հատկապնս ն շոգ այնպես էլ զով ն խոնա: րիներին), Ը) ինչես չոր տարիներինգլաքարի ն դլաքարայինխառնուրդներիդեռ քում Հեշտությամբ կարելի է կարգավորնլ ջերմության տա

ոնժիմը՝ավելացնելով խոնավության

կամ պակասեցնելով ճաճախականությունը, որբ թույլ կտա րոլոր տարիննրին, անկախ կլիմայական պայմաններից ստանալ Ճճամեմատաբար կայուն ն երաշխավորվածբերք, գ) գլաքարը ն պլաքարա-խարամային խառնուրդները շատ դանդաղ են չ տալիս այդ լցաճողմնաճարվում, որը Հնարավորություն ն նյուքերը նույն տեղում օգտագործել տասնյակ տարիներ այլն: Բացօթյա ճիղրոպոնիկայի պայմաններում (ինչոլես նան ստուգիչ Հողամասի վրա) փորձարկված "իդրուլոնիկ ն Հողային տնկիների 1966--1970 թթ. վեղետացիոն շրջուն1 ներում սաեացվածտվյալների «ամեմատությունը ցույց տալիս, որ Ճճիդրողոնիկեղանակով արտադրվածտնկանյու«ամեժապտած, բարձրորակ է (ճոր, Թբ՝ ճողայինի ճետ խնչաձն արմատային սիատեմ, բարձրի ճյուղավորվածություն, ավելի ճաստ ցողուն ե այն): Ուստի, դաշտում կամ Հիդրույոնիկ բաժնլակներում «եսադա աճեցողությամբ, բքրջատվությամբ ն ձժնրայուղի քանակով որակով, ճիգրուղոնիկ եղանակով արաաղրված տնկիները որոշակիորեն (10--1540-ով) գերազանցում են սովորական եղանակով արտադրվողտանկանյութին։Այսոլես, 1966--1920 թթ. վեդետացիոն շրջանների բոլոր լցանյութերիՀամախառն միջին տվյալներով «իդրոպոնիկ տնկիների դեպքում կանաչ ղանդգփաժի րերքր կազմել է 181, իոկ ճողային տնկիների դեպքում՝ 178 տ/հա: Վնգետացիոն շրջանի ընթացքում, լրացօթյա ճիդրուլոնիկայի սղայմաններում կատարված մեկ ն երկու բերքաճաեն տալիս վաքների արդյունքները ցույց որի առաջին բերժամկնար (օգոստոս) ճամրնկնում է խորդենու քանավաքի բնդճանուր կանաչ վպանգվածումտերնեների(ճատկաղպես երիտասարդ)գերակշռության ե նթնրայուղի բարձր պարուեն տալիս եթննակության Հետ: Բացի ալդ, ինչպես ցույց խայուղերի ֆիզիկական ն քիմիական անալիզների ավյալնե(ո, առաջին րերքաճավաքի ժամանակ վարդարույի խորդենու եթերայուղիորակը բարձր է: Դա պայմանավորված է սնման

ու

դերակշռությամը, տերնների շրջունումհրխուտսարդ Ուստի, է ուիրտներովի ավելի ճարուսսն որոնց եթերալյուղն դույլմաններում ոլետք է ասել, որ բացօթյա Հիդրուղոնիկայի առաջուրկը միանդգամեր խորդենու երկու բերքաճավաքի այնպետ քանակի, Ժ ինչպես եթերայուղի մայնարդարացվում

(որը կարելի է դիտել որպես արտադրականստուգիչ) 26 տ կանաչ զանգված: Սակայն բերված ցուցանիշները միայն ոշան 1 ձնով են ընգճանուր արտաճայտում բացօթյա Հիդրոռլոնի-

այդ

էլ նրա որակի տեսակետից: ն Ամփոփելով վարդաբույր խորդենու անչճող Հողային մշակույթների Համեմատական «փորձարկմանՀնգամյա կարելի է ասել, որ հուլթր.) արդյունքները,

յի

ո"

(1966-1970

դեւդքում վատարված բերքաճավաքի նիակ ուշ ժամկետում մեՓ անչող ժշակույթը ունի առավելություն ) (ճոկտեմբեր տարբերակների դեղքում):Մակայն, այդ բոլոր (լցանյութի Համեմաառավելությունըդառնում է շատ ավելի մեծ, երբ ամիսներին ատացված տում ենք օգոստու-անհպանմբեր

ցուցահիշննրը:

իույպայմաններում այն է, որ Հիդրոսլոնիկայի հ արադ, են ավելի փնտենսիվ ղարդանում սերն աճում ե Ճողային մշակույթում: կամ քան սովորական դաշտայ բացօթյաճիդխԽորդենին Այդ է պատճառը: որ վարդաբույը կամ սեպտեմբերի արդեն օգոստոսի վերջին Բանն

ու

բոպոնիկայում

բնրքաճավաքն է բերքաճավաքի: սկզբին պատրաստ տերնները սկսում են նելու դեքում ներքին ճարկաշարքի իսկ դալար մ. ճյուղավորված ծերանալ,դեղնել ն քասիվել, Այդ երեույքները պատցողուններըսկսում են փայտանալ: տերննեեն դառնում բնդրանուր կանաչ ղանդվածում ճառ ն պարունակության հրերայուղի բի բանակի կրճատման, նրա հլանքի անկման: ն Հողային մշակույքՎարդաբույրԽորդենուանճող ուշաց-

եթերայուղի ելանքի ներում ստացված բերքատվության է, որ բացաճայտ պարղվում ՀՃամեմատելիս ցուցանիշները ունի անչճողմշակույթը:Այսպես,բացօթյա առավելություն Ն (բոլոր լցանյութերիսորնն

պայմաններում Հիդրուոնիկայի 1906--1970

Թթ. միջին տվյալներով)մեկ

իան բձերի լավագույն տարբերակներում ստացվել չու լր

Հեկտարի

խորդենուբերքատվուվարդաբույր արոր քնրայուղատվությանպատկերը: թք. ընքացքում խորդենու

անձճող մշաեն

բքատվուխյան եքերայուղատվությանչատ ավելի բարմ տ արգյունքներ՝ Հեկտարին մինչե 140--160 կանաչ ՏԱ մինչն կգ եթերայուղ՝ Հաշված ճիդրուոնիկ -. բի մակերեսից: Բայց եթե մենք արտադրական պայմաններում ստանանք նույնիսկ դրա կեսը, ապա Ճիղ-

բոն

րոպոնիկ արտադրությունը կապաչովի եռապատիկ-Ճնդապատիկ արդյունք: հակ նոր տեխնոլոգիայի ճետագա կատարելադգործումը կարող է ապաճովել խորդենու մքերան ավելի անցամ: տվության աճ 5--Տ խորդենու ինչոլես տնկիների, այնոլես էչ բ կանաչ զանգվածի ճիդրողոնիկական տիտադրությունը՝ աս սաացումը բաղմապասոկելու եթերայուղի է: տեխնոլոգիական, արդյունարերական միջոց սկզբունքորեն Ճճաստատելեն թանկարժեք չթե բայուղատու վարդաբույր խորդենու անճող արտադրու-

Արծարուր

թանկարժեք

աոփորձերը

արդլունավետությունը: Քոր րերարոր արդեն իսկ «Հնգամյաշրջանի, (1966-փորձերի

թթ.) արդյունքները ճիմք տվեցին առաջարկ ներկալացնել լայն փորձարկման ենթարկելու խորդենու անձող, տեխնոլոգիայով ալոռադրելու մեի մշաամը Ավելին,ճաշվի առնելով, որ այդ անճող է ոչ քն բերրի Հող, այլ միայն ը րածություն, գտնում ենք, որ ճետագայում կարելի է բոԱրարատյանդաշտում խորդենու ղբաղեցազատել րած, րարձր կարգի ոռոգելի մոտ 2 ճաղար ճեկտար ճողատարածությունը(տրամադրելովալդ աղզատվելիքՃողը բան1920

Արար ա ոեր" պանանջում

Բորոլին

կիների 23 տ, Հոկտեմ. ն խորդենու է 125, իոկ ստուզիչում՝ արտադրությունը ջարանոցներինէ այգիներին) Հաշվով ստացվել սովխող-դործարանում բերանի շրջանի հթերայուղային ի

տեղադրել դլուղատնտեսության«ամարոչ պիտանի, Փոր» կամ նույնիսկ

քարոտ

Նման

դաշտում ուր

վրա: աղուտ՛՛ոարածությունների

տարածություններ Արարատյան Հչօդտադործվող.

կողմում

են

տասնյակ ազարավոր Ճեկտարներ,

արն բավարարջերմություն,բայը շողաոկոն ԱՀա լավորակ Հողաշերտո: այդդիսիտարածությունների

կա

չուր,

ու

չնա մրա կարելի կլինի կառուցել բացօթյա ճիդրուլոնիկտեղակայանքներ, որոնց 600 հա կտա այնքան արդյունք, որքան հա բնական Տողի: նման

արդյունաբերական ճիդրուղոնիկ սլանտացիայի կենտրոնում կարելիկլիներ կառուքելեերայուղիթորման, տոկոֆերուՄ (վիտամին «ե»), տանինի, ստվարաթղթի, «գնրանիտ» անասնակերի,

կոչված չինանյութի

դործարանչ

այդոլիսով սանղծել վաոդաբույրխոոդենուԲՔիղբռոպոնիկ աբտադւության ն անթափոնվեբամշակմանաոդյունաբերականմի ամրողջ համալիչ: Այստեղ Հշնալոսվորկլիներ ներ

նվաղադույն չոսիերի Հասցնել կանաչ զանգվածի բեռնման հ բեոնաքափման աշխատանքները, ռրոնք սովորաբար զուդորդվում են եթերայուղի մինչն 20--2500 կորստի Ճեո, այլ կազմակերպել դործն այնպես, որ թարմ կանաչ ղանգվածը Հիդրուղոնիկ տեղակայանքի անմիջապես .տեդափոխվի Սորման բունկեր: եման արդյունաբերական ճամալիրի մոտ կարելի է ձե-. փավորել մի մասնագիտացածբնակավայր իր դպրոցներու, ակումբով ե անտեսական կյանքով: Բայց սրանք առայժմ միայն ծրադրեր են: Ռրբպնսդի ծիմք լինի ամելի վատաչորնն անցնելու վարդաբույր խորղդենու արտադրության արդյունաբերական իդրուղոնիկայի եղանակին,2002 Մինիստրեերի սովետը 19721 թ. որոշել մ կառուցել 1,9 հա Հծիդրուղոնիկտեղակայանք(ճ8տագաըբնդակալայչնմսն ծրադրով) հ Հանձնել այն դիտությունների դեմիայի աղզրոքիմիականպրոբլեմների ն Պիդրոպոնիկայի լայն արտադրական փորձարկումների ճաինստիաուտին՝ արդեն առանձնացված է ավելի քոն մար Այդ կղատակով .

տարածություն էջմիածնի շրջանում, երկրագործության' ն Համար չօգտագործվող ամայի այու Հողաժաժկով: լ բաղան պատրաստվե Այդ գիտա-արդյունաբերական ճետո լուց Հույս ունենք բացօթյա ճիդրուոնիկայի տարածումը: ր Թե ինչ կարող է տալթանկարժեք վարդաբույր խորդենու են տալիս 7: 28 արտադրության այս ցույց աղլուսակում ստ անչագզված երվո նեմոտավոր Բորվող խիստ ենդրանչացվ

նա

արագյոցնելու

Հրաիրը,

աան

Աղյուսակ 28 Բացքյա Հիդրոպոնիկալի պայմաններում վարդաբուլր խորդհնու աթտադրության արդյունավետուքյունն բատ

մոտավոր Հաշիվների

Ր. Ը. ՈՃՅՂՎԷ,

ՈՓ013801Շ180

Ը. Հ. ԽՃԱԹՃՈՒԼՑԻ

50308081

1ոԵւքձ ք0308011 Էճքշու (թոորքցօոյստ ԼՇՏԵւՏՆ Օճ6ՇԱ6ԿՈՅՑ6Ն Շեւքեբ դոտ ոքօոյոօ16188 ԽՈԼ.) ԱՇ:

ԽՅՇՈՅ--ՕՂԻՕՐՕ

Աչխատանըիծախոր, մարդ/օր, Աշխատանքի ծախսը

ռուբ

Տիգոարից ատաղվող եկամուտը,

ձազ ռուբ

հա

դքերայուղի էլանջը, կզ.

դինը, հազ

3,4--4:4 մոտ"

| 18-23

0,08--0,09

Եքերայուղի "/գ-ր եթերայուղի

հա

բերքի վրա

կանաչ զանգվածի զինը, հազ

20--25 200-250

ռուբ

ԵՕՂԸՂՑՅ ԽՇԸՐԾ

60--80

ավելի

Հոտ

0,09-0,10 60--80-

ալելի

5.4--6,9 18,8--25,8

սաճանջմունքները:

ոքոաղուճ108

ՀքԸ

քԱԼքօոօտմաւ ՇՂԵՑԵԼ

ոճ

11861817 1Ը

Օղուծլ

Օռոււել

ոթօոօաատ

ՍԵՇԼԱԼՈՐՑ.

881Շու

թՅՅՈՒՎԱԵՐԸԼ

Ոոօոլճմե

Էտղքօոծաավ6Շ տ

51456թԱ8423Ու

ոթ.

6օոթօոցշաղոյմ

ո:

ՈՕՎՏԵԼ--8

թ83-

փոտմօ4050-

ԱՂԵ

1ամ6մ

օոռ

Շ ՎՇՂԱւՅ5Ո1

ոքօճաճա

ոքօրօույո

ոքաու 61651

33)18-

ք030801 Էճքոեռ.

ԱՇՕ ւքօոաժա

օաւքոււօլ

հմ

ՈՕՂՄՎՅՇՅԾԻՑ

ո ՇՇՇՔ

ալ

բճքոու

ոքօո7ոՂԱՑԻՕՇՐՒ

ՈՕՏԵԼԱՇՆՈՇ

867166 մԸոօմ

Թոճքույճ

Ճքառսու

քօօոռը

0ՎՇՇԽԱՅՈՒ ՌՇՇՂՇՎՕՏՅԱՑՑՅՒ

ԿՈՐՇՈԵՍՕՇ

ՆՎՅՇՐԽՇ

ՅՐքՕՊԱՎԻՎՇՇԵԱ:Ն

մճնճ

ո0:1Է1116368.

Ճո

Իթ

օտւթեււօհ Իաղքօոօոտմի,

ՆՇՂՕՑԵԼՆ

Հմաու

Բ8Վ1ա-տ

Ճոն

Լղ6

Աք ՂՂ62:411

ք030808

ԱՇԱԱՀԾՇԼԵ

մքօ7385016187

ոն

ՀԻԵՐԸ

8Իք05

8ոմՆ

:ԼԸՅ::57-

Կաքօտ01-0 ոքՇո-

ՇՇՇՔ,

էճ

1թ0113801Ը78Շ

5Փոքաօրօ«8ԸՀՅ, ՏԸՇԽ

ոքա«օՂՇմ

ԽՅՇՂՃ

ԱԽՇՏ

10,2--18,6

51010

ՇԸՇթ,

120-160

երբ Արարատյան դաշտի արհակեգ ն ամայի տարածքի ճազարավոր եկտարներ աղուտների կժածկվեն բույսերի անճող արդյունաբերության բազմարեդաշտեր կծաժկվեն դուն պլանտացիաներովն ջրովի շառ բազմամյա կանաչ ծածկույթով, մաքրելով մարդուն չրջան առավել չափերով բավարարելով նրա աճող օղը պատող

կցա ժամանակ,

պ0թօրոմ

ոռքօղաոօն 10քթո08411. Օռօտօ օմոօտ քօր

հղանակով

ՈՕԿ.լ

ՔՇՅԹԾ:6

Բացոթյա տֆոթոօոօ ովոջական, գուցանիչներ դաշտային Հիդրոպոնիկ եղանակով

կանաչ զանդվածլ բերքը, տ/ճա

Լ 5թՅ

ԼԲՔՃՒ

Տ8ԸՐԸՒՅԱՆՕԻՂԵՇԸ

ԾԵԼ

3 10

Ղ6-

ՈՅՀՈՕՂՒՇՆԵ

15--20

:5:.

1)ոքոտու, 2) ոքոՄՇճո: (3:1), 3) Ւքոուո--ՈՇՅ30827

ՏԱՒՎԹՄՈՑՅԵՈՎՇԹԼ ամո

Ը հՅոցՂ116: «օօմուք (3:1), 4) ՅՂ6ՅՈՒՎՇՇոին184.

ՒԽՂԼՇՌՎԵԱ:Ւ

622610110 ո632ւՓուքք082ղմ 0,050 քճուտՕքօր ղքճա մտ խճքթոճկւռ տոմ 200 Փօքոտմ1ԱԻՉՖԼ

ՒԼԸՄԵՐՐԵԼՔՅ.12ՇոՇՂՈԾՈԼ

Ա1--8

«Արոր թոր

ու

,ՂՇմտււթ1

ՈԼԵԼԸ:

112,

Ց.Դ

ՈՇՇԱՂԵՑ ԻՄՇՐՕ1Յ 8ԻՕքճուՇ 8ճթոուրծ

ՍՕՏթՇԿԽՔԱԽԵԼՐ ԱԾՇՃ,ԼԻԵԼԼ թ03080ռ

ՇԵՐՏԸ

թոՅտղԵրՑ

ՊՇՈՒՈՂՇ

ԵԼ 01168010

ղոճտ131քթ0881ո1081

Էճքուու

Ծ0

ԹՇՇՃ

իօծո ՇԱ

88-ից

Ո.

25.11

8ՇՀՕ80Շ

ոՀ

ՊՅՇԱՑ

.ՂՈՇՐԵՏԱԽ

ու քթմրՇրոն

11 80

ԽոԸՇԵԼ

ՇԸ

Ծոթաճյաօն

ՀԱՅԱԿՇՇՏՈԼ

ՂԱՇՐԵՇՑ

ԾՕՀՎԵԼԱԲ,

ՇԱ ԸՅ2Ե

| Ազա32111,

131ՇՂԵՇՑ

ԿԸԼ

"ՅԾ

1046ԹԵլտ

Վ10

ՇՐԲՅՈԲԱ

Օ:ամօ

ՇՃՅՃՇԱԼՐԻ

ռը Օճոոտմ

ոՕաաաՇ

մի8

Ոթմ

ԷԼ

8ՇՇՕԹ0Շ

Մքօշաճճ 84210 '

Ք3քՕշոոԸ

օՇԵՐԿՅԵԼ

հեռու

ՈՕՇՅոԾՅ Ո0641

610881

աղտ

մտ

Խ011թժՂԵԽՕԵԼ

8.ԸՇքճղոճա 19

ՈՕԿԲԺԳԱԾԵԸ)Վ4-

որ

ոք

ԼՕՂՈԵր: ՀԿՏ

ՇՂԵՑՈԼ

ՈՕՈԵԼ

հալճտերծ

քօշոհն

Ո017ՎԸ10 "

ՈՅ

ՈՕԵՅՅՅՅ0,

Ճ014

քել

ոճ

ՏԵԼ

պոոն0166

Ո2

ԿԼ.

1ԸՇՆ

որ

0ողքօթաօա 8,

էւ

ՇՕ8:0-

ՌՌՊ

Շ801Ը184

ոճ

110.1Է111 618:

ՄՏՇՀԱՎՇՈՈԸ 7 ք0շեն8

11410Շ1ք

ա.ա8010

Առ

Էրե

11 5Իլ:0-

ՕՈքՇՂԵՊՇԱԵԼԵՇթ83ղր

նեք

քճՅիեւ

իճ

Է6քճմ

օՅՕԽՇՐՑ

Փ0ՅՈՎՇԸՑՈՃ

ո6Ր63ԻՅ1012111010 Հ63088. ւ

136--192

22 --31

01:16Վ6Շ1Ե1

8ՇՇ

ոքօ:184ՂՈԵՑ--իճ

ԲՈՅՇԸՑ ք68461Շ8. ը ՇԱՅԽ ԿՕԱՈԾՈ

ՄՇ-

Օոելօտ

Ըճեարճի.

5ֆֆշաւոթոցըլը

Օ7Ճ«Ըճ

0,111--0.139

ԸՕՐ487.1

10518

:1801021թ8ԷՆ06 318618,

ոօՐՕ

ՏԵԼԱՇ,

608403-3880:18

ոզ1ը

ՑՕՂՎԵԼԼԸ ՅԵՋԿՇԵԱԼԾ,

ոճճոաօմ11.

պԱՇԸՇ

18614 ոքօղդա18--տՓաքաօրց Ց ՀՇՂՕՑՈՑՆ օաթելՇն

ճան

6ԵԼ10 ԷՅ

148866

թուըճոթ4ու,

ՅՇոՇոօի

ՐՐ,

8ՇՇԽ

ՈՕ

Շքշդոծ3:

1ՎՅԸԼՔԲ

ՈՅՈԼԱՇՈՑՏ

քՇՇԿՕՂԵՒՕ

ԻՕԻՇԿՈՕՐՕ

8ոլր01

20.1.

«1

ՃՕՈՒՔՕՎԵԽՕԽ 8ճթոճյծ

Ըքեմաւմ ոօ

ոօ

ոոօում:նւ

ՀԱաոը

ԱՇՇԹՕԵՀ

տտ

1լյճրոօ:1

ՍԵԼ

00890

ՇքօԱԸխա

01260, ժ0,106-

ԱԱՇՕԼՐ

218ՇԸել 36168011 օ0Ղաքերօմ ԻՐաղքօտօն

8 ՕԾԵԼ ՎԵԼ

Վճ

Ծո:1դ ՀԱԾՐՕԽքճԼԱՇ ՏԵԼԱՇ,

8ՇՇՐՎԱ

30168860,

ԸՕՇոճ8յո1

աոոճ

աոճաՕՀՈՒՏՈ6Ո

ԸՇթՅՌԱՇԻՍԸ

ՇՕՕ1-

( (1ՇՎԵՏԻԻԵԼԻ1

ոՂթՕոցաւուն

ԻՕՎԻ6,

«քուոօյւ ԷՀ

69110

ըոտ մքօ-

«ԻՇթճաե»01668ոԸ8

Ը08:03-3180:2

ՕՐՍ

7ք026831ԻԹՇԼԵ

3-5

»՛բ

ՅՅ 803.1611518 48118.

տ03168ՕՐԾ

35.28

-.շ

փոք

ԸԾՎՇքՈԼՅՅԱՒ:

1ոզիօաժու-

ՅՐ1.

Դոր

Յ6

ՕօՆԼԱԱՅՇՂՇՎ

տքօշտշՇ Օ1 10ՇՅՂՕՆ

ՕՐԱԾԾՇԱՒՇՂԵՒԼԵԱՆ86Ը Վ:ԱՇԼԵՇՑ

բուռն

ոքճղթ 19 ոլ

ՈՕՎՑՇԱՒԾՎ

ՇՕՕՐԵԾԼՆ6ԷՐՀԸ

ոՀ «ի

ՄՇ Ր1,

5Փ1քԱ3ՉՐ0 ա86ղճ 581862 տՓոքոցրծ

Ղթօաօոտ:ը

ոքճաք

բ03080ԽԷՇքՀ ՈԼ

ԷՈՃօ-

ԼՇթաաՈԸ00 ՏՇՇՕ80Շ

10.846

ՕՇԵԼՎԵՕՐՕ

օո

«ՕՕԼածույոաա,

ԿՋՇՈ«,,

ՆքՕՑՇՈԵ

ԱՍՇՃՕղւղձ

ոԼՂքԾՈՉԻՈՒՅԼ

Շ1ԼՇԾՂՇՈ.

Ճ0ԱՆքօ.171.

ԿՇՇԿՈՒ

1 ՑԵՃՕՂՃձ

Ցեուն

Օ0.18ՇՐՔՇԱԼԱՕԾՇՐ» բ քճշչշոտը

ՈւԼԵԼ

ԷՕ1ԱՔ53126

41088641

111-148 ՈՅ»

Օճաան

ՇՕՇՂՅՅ

քթ030801 Իշթճւոմ

ՈՕԾՇՐՑՆ

01016115

ը837:-

ոքտ Լտղքօոօ-

«ՕՇՏճտաղմ

Րր.

«քատ

ՃՇ

ՍՕԿՔՇԱԱԾՆ

հռ Ա

ՆՏԱՇԸ

ՇՐՇԸՎՇՄ,ԸՕղՇը2Ե8-

ղդ

աօ

Օոըճ16-

ձլուլ

բաո

1»,

նու

էճոօտոուՇո971

1966--70

ՅՇՂՇԵԾՆ

7թօշճատ

Պ/Ւ4, ՇքՇՂաճոԼ 21--295 Պ/ՒՏ, 1. 9 օքծաճյ աի, թօոժաւգօճեաու ոճում

ոճ

ՀաաԸԼԵՇՑ

.ՂԱՇՐԵՏՀԿ

1Յ2աԼԵԼՆ1

ՈՅ

ՂԶԱԸՀՐԸՑ

0թմուն

ՒՅՑ

1ՇՎ6ԹոՇ

Աե

Թքշե օ Հ

ՕՈԽՆՅՃ,

01.72

աու

ՀՅՏԱՅ:

037Օ81477

օ1

Ոօ4ո6. ՊԹպըցգերալա--

ՓՅԱԿՇՇԻԱՇՇԻՕԽԸԼՈԼ

811618.

ԱԱՕՒԾ 5ՓԱԹԵՕՐՕ

ՎԵ Օառդօ 98900»փյւթաօրօ0Պոլ տձ

ՀՈՇՐԸՅ

ՇՈՏ-

նն

ՂճԲաԾԼ ՀՀՇՇԸ,

7ՎՀդ

60166

Ըմգք01108յսՇ6ու

քորն

ԸԱՕՆԱԱԾԱԹԱՐԸ

ջֆոքոօրօ

ԽԱԾԼՕ-

ըճրույ

ՅԱՅՎԱՐՇՂԵԼ0

ՄճՕքաղ ՄքՕշաոզ 36016101

ոթճիրը

ՈՆ26Ա2

ՇՂՆ2ԵԱՂԻ

«Իճքձոթ» ռ ՕՔՀԵՅՇՇքՈւ-

ՕՆՐՊԵՎՇՔԵԼ

3ՈՒՒԹԱԸԱՈՒԾՇ

16ՇՕ3Լ--

3ՎԱՆԽՔՅՂՄ

1Թ03Ղ6181մոաա

608:03-348016

01515215

ԱՕՎԹՇՒՒԼՕՈԼ

լռ

ԼաշեՇ

քՅՕրն.

ՇԵՑ:

ՈԽ6

Ա,

ՕՄԵՐԿԱԵԼՐԼԸ

3 100ք6Աո6

Հի

0838,

ԽՕԽՐք01 ԽԾորթօ.

1686.

քոՅ81հ

9ՇՇԱԵՕ--թշՅ

1--2

ԲՏՇԽՕՆ

Օ181.1)1

ՐՕՂԵԼ

ԽԵԼ

ա18--

ՇՈՂ

19118-15184111651

283:

Ւքւքօոծ-

ՏԸԲՃ

ՀԵԼ

«0:1668)ոււ 1). ԱԱքորշղեւ

(126.

ՇՐՃԸ

Օլ

խն)

ՆԱՐԵՆ

2--Ց

1ճ

6 թ) ոտն 7, ր-ն աայ

ՎԹՆՕՅԼՈՒԱՎՇԸՅ:

ռոքը 103510ո18

ո րտա արան ԾՕ., արաց ԼԸ:

12. ԱՇՀՅԿՄ

«101494 Ո)

: ղօ

Շ6Ել

Օր

)

8.1

0) ԸղղքօԱԹԿՇԸԽՍ. Շու. 40240

հ6Ը1051 ԱՌ:

27:31. ՇՅՄՃՇՈՂԵԼ

թ0305011 Ր6թ4 ՀԱՅԱՑ օՅոմուու ՇԾԸՕԾՕՃ Օ1Ծ6060: ՇՂԾ6 ՈՕԿ8ԸԼ 6

ՌուԸ

11 ո0-

8 ՕՇԾԾԸԴՈՒԾ շեսք-

6թ8857 4Ե8111Վ665011 ԱՂՅՃՇ, Ծ0.ԼԵուՇ ՃՕ10թերԼ

քոքը,

տֆխաժթոուաումօ։ճճդաշթ

Էրճտու

6ԻՕ

Ըուծըմ

ՇԸ

ճ-

ՈՕքօրհնու

118Ր6թոճղնու մ 3:1.

Աքաճքիօ

ԱՕՇՅՔՕՂՑԵՆ

ԽՕհԽ

ՄՇԱՂԾՑԱՅՀԱ,,

քե

ՇԻԹՅՂՅ ԱՀՇ

4 տք)

(82 11քոՇա6մւծ քորն Ը 8յմրոաճատվ6Ը Քամ1ԱՌՅս տջՎյԱԲ ԱքոոԱծԸՕճճուտորԵլ ՈՇՐՕղքեւիւ

8ԱՅՀԻՉՇՂԵէ ՂՏԱԼՈՇքՅՄքյ Շ7011թ088ՐԵ5

ՈՅ

ՔՅԱՑԱԹԱՄԼ

ԿՅՇՐՕՂԵԼ

ՈօոճԿամ

ՂՇՈԵՒԾՐԾ

11Վ665

ՈՒՀՃ

ՉՐԵՑ1ԱՇՈՈՅՄ

11 ԸԽՇԸՑ

Ըքմ8ամ Ը 8 Կքօխծ«ՕՐՕ, Րքոտամ Աղա։աՕ51 Բ 8086 108015Ւ0

ՖՇԼՕՏՎՈԹԵԼ

քատ

բ26Շրոօքմ. ՎՇԸԹՈԼ

ԽՕՐԽԻ ԾԵ

ԱՇՈՕՂԵՅԹԻՁԱԵԼ

ԾճՇՕՎԾԵԼԾ

մՅ Ի Ա-

աօ

ԽՈԼՕՐԻՃ

1ՇՎՇԵՎՇ

Շ ԽՕ1աոօ8

ՈԹՈՒՎՇՈՍՇ ՈՕՇՃԽՆԾՎԻԾԻՕ ԱՂծթոՅտՑ

ԿԽՕՎՏԾՇՆՇԾՈՇԼՆ 1 ճՕք011-Ռ

ոուօի տ0քոօոօ1ՇԱՇՐՇացն,1օղՇԼԵԼՎ

ՌՅ61

ԹՇՐՏՔՇՐԺՇԼԵԼՕ.

8 շքճղոծու Ո6ո

ԾԸ

ԸՅՀՇԱԱՇՑ

ՕԾԵՐՎՈՒՎ

»ֆաքաօրօ518628

165--192 361600

քօա8

ԽԱՇՇԵԼ

աու Ձ

Էր

ոճ Օ-

ատե

Ւող-

քռոցաիսծ-

Ջ-

17108

ՐքՅոոմ -- ԲմղոճՔԱԳՇԸԽԽԼ

Րքոոտմ--

ՈՔՇՈԾԵԱՎՇՇԵԱՇ

1ԱՅ:

ՈՇԵՅՃ

ԱււթօՈԾՈՒՎՇՇԵՈՑ

ՍՕՎՏՇԽԱՄԵԼՏ

ԸԼդքօՈՕՅՈԼՎՇՇԽԻՇ

ՈՕՎՑԲԵԽԵԼԸ

ՄԱ:

ՅԻՄՎՑԸԵՔՑ

ուղե

10484

ՌւլքՕՆօԷ11Կ6Շ

,ՐՇքճհծ" |

ՇՕՅ.03 "

ՈՕՎՏԸԽՒԼԵԼԾ

ԽԵԱՈԾՎՅՑԽԱՇԽՈՇՈՎԻՕԿԻԵՐ

ՇԱԱՇՑ,

ՇՅշա

|ՎՋայՋ

| | 127|138|

0, 127130| 0,119|123|

ԱԾԱԾ

0, 137|123| 1686 | 82 0,126|111 | 140

0,111լ126 |

25 | 21 |

0,075| 26

ԷՐ

ՇՀ

շք

ԷՆԵՐ:

տֆոքոօօ

թաղթոտօան ՇԸ ՎՇՇԼԻ,

88466180 Վ10

8626:

ոօ

ոքք 1օոճաօ

ոօ

10ՂԵԽԾ

5Փ:ք0Ր0

ՃՇ

ԱՅԱՇՕՂՇՇ ԱՇԵօո-

ոմն ՔելքմւԱՇ 063 լ

մ2 օ

օթ ծ

6--840

1500 (186. 2).

Ակտ 2 7Մզծ

աճոտծ տ5փաքաօլց

ՈՕՎՔԵ

ւ"

ՏաՆր|

"լ

Շօղճբթաձաոծ

ԷշոօուուճղԵ

)Ը77-

ԵԼ:

Ճոքճար6թաա կրօն

քօ30801 76քճոմ,

|Տ5»

ո.

9 » : : ե 258|1|:355 Ծ

Ը55Թ5|2|085|3555

յլօքօրուտ.

օտեքել031

ՅՆՕ0ՇՐՅՑՂՈՇԻ

ԷՇ

Փոտուօ-

ոօ

ոքր

Խշզտօ

ԱՅՕԿՇԱՐ

ԼՕՇ1-7

ՓԱՅՍՒՑ-ՃՎԱԱՎՇԸԵՅՑ

Ցե

(ոտրք0Է611018, ԸՇքճ 11018), քօ3080ն 1ճքթճիոն տՓորածրց ԽՕՂՀօծքուու Հրճո:18263Լ

ԱՅՅԵՇՂՅԼՇԴԵԽՕՐՈ

ՎԹԸՐՑՕ

7/18:

Ը00180ՐԸՂՑ6ԱՄ0

քճշդ6ալն--ոօ օ016թւմիա0

ոՇքթոամեւմ Շոմք

7ՇՈ08/5-.

16:

Լճ.

ԷՁ

ԱԾԽՃՅՅԱՈՆ,

1քծոօոաօղու

ԱՇՇԽՕՂԵՃՕ

ԱԾՎՏԲԱՄԵԼՐ,

Էտղքօոօարսօօճոն ՇոՕՇ06 ՈքօտոԸքճտիթիա յօ Ը ՕԾԵԿԵԽԻ, ՕճճԸՈՇՎՈ-

ՎԻՕ ոօ

ոՒԽՄԿԱՅՏ

օօ:

Հ«|ԶՃ

0,139|138 0,118|117

ՇԸարծ | 0,125|

ՈՕՏՅԲԱԽԵԼԸ 0,106

Օոծորու ոցաճ3Յ8, ՅՕՈՇՐՑՎ

ուծ|

ՈՇՎՔՇԵՒԵՑ

(2«0Է1քթ015) | ուքռոօժա

17մքօոօ-

ԾՀ-|:-

11416

ռի

՞ռ

ՐՔ

Ողօ

քՅՇՎ6ՈՁ

ՎՅԸա011ոք08380Ղ6186 Ա ՃՅՎ6Շ180

ԷԾ

ՈՅՇՂ,

ՇՕՇՐՅՈՒՆ

Շքճրւամ

Է6քճոտ

Բւղթօոօ

ոՀ

ք ռա|Ջ

ԱՕՎՏՇԽԱԵԼԸ

ՇոՕՌԸԼՅՅ:

111--126

ոՕոսծոժ

ԽԱԹԾՐՕԿՈՇՈՇՔԻԵՏՇ24814:173եԼ

ՀՈԼԱՎՇՇՃԱԽ

ու.

--Վ--կէ-----`

ՀՏ |

Ըքոում:

Ոճ.

«որմ

ԸՃՀԵՇԻԽԱԵԼ.

1966--1970

Օատ»

ՒլՅոՕՈՒՅՆՇ7Ե

քօ80808 ԼԸքոոմ

տ»ֆոքոօրօԽոտ

Ց8երօղ

ՄՇՂՕՔԱՅՃ ՕԼքԵՈօՕՄ Ր8ղթսոօի

Խճ

8քօոլզ

8-Ի

ԸՅՀ.Շ11123--

Օ006ՇՈՇՎԱՂՃ ՈՅՂՄՎՇԱՅՇ

Ծելօ

136--147

Ի1Ղ-

1ԼՂքօոԺԱԱՎ6ԸՄՈ6

Ղոճ

Թելը

օուոճ5

138 Դ/ՐՃՅ6ՂՇԻՕՄ ԻԼՅՇՇԵԼ

7գծղովղն 1

Եմ

ՇոճղՅտԵր

ՆուԽՃոծղաոՂծ

քոՅՂՔՎԱ

էճ

ԴԵՂՎԵԾԽ

ԹՕՈՕՒԱԼՎԵՇՔԱՒ

«օղ

16.

Ըբոոսմ

Հ- ուսա ԸՐՔոու

Ըբոոռմ ոօատ Մու

ԱՎ.ատմ ՂԱ

ԱՇԿրո

12,0 --10,0"

| 1,941,0|10,9

11,4541

| -1ՆՅ» | --13,05 |

51,8

1,4640| 2,1 45,8/10»1|56,9 1,4630 1,7 40,8| 9,5| 50,3

7.3 | 14,8

8,4

14,3

6.6| 13.5 7,8 15,9 1,4639 | 2,4 45.2|10,8|56,0 2,4 49,0 8,8| 50,4 5,6 13,9

(«օո1յքօնե)«12.85 1,4628

8 1966 1 1970 ՐՐ. 65ւոս ո06Օ6քթոՅնուլ տֆոքոծռւԽՀՇ6 օո տարք81ոչ ՕԱՇՈՒՄ 1687ՇՂ21101ԻԾ12ԾԽԱՇՇԽԻ Ընի ոճքֆՕ06քիօտ ֆՓճճքյյւ «ՇՇո6քոոօ06 ՇԱԼուՇ». Ե6ՅՄՎԵ-

Օոքճղճտճէուօ

ՕՃմՅՅ1Ղ1Շ5

12811

ԱՅՐԱԾՅՂԵԼՕ01

դօ

10 8ԵլՇոում Թ Մոդօտտտւ Էաքօոօ

քճողտ2101Ը8

ում

ՔԱՌԲԻԵԸՔՅՈՇՑ

ԱԲ1ՕԿՏՇԱՈԵՇ:

թմրամ.

ՀՇՂՕՑԱՂ» 0ՆՃթԵօի

թԱՅՅԱՂ «ՎՅՂԵ

ՀՅՐՏԸՐՁ

«Օ1ՈԼՇ

ՖՎՇՐԵԼ ՈՕաճՅմաք, ոքո

35051

ԱՕՎՀԼ

ՈՅՂԵՅՄ Իմւքօաօատամ. 110

ԽՅԸՂՕ »չտֆաքոօճ

մւքօոօցԱԱՎՇԸւօՇ 62ո--ծ.

Օպ:

ՇՈՒՆ

Կ10

ԱՆլքօոց

0ո140թն)

ՇՇքծՂԱԱՇ

0Յա1ո6

Փոր

Թ:01

աուն

ՀԱԼԱՏ

ՄԹՇՂԱՎԱՑՅԵՂՇՎ,ՕՎԱՅրօ

ԷՇ

քմ 20--3047 8

»ֆոթո0ՕՐ0ԿՎԱՇՂՃ ԱՕՏԵԱԱՑՇԻԸՑ

ՃՕԱԱՇ ԸՕ814Ղ461 Ոճքոեւմ76060 Հ8ՐՆՇՈՃ

Շ8Յ1

81 ՑՕՈՂՇ1111

11ո

օՀԱԹոՅԵՈՈ

ԸՂԵԱՈԾԱՅ

ՐԸքձոր ՈՅՐԵ ատմ «181

12ՇԴԵՈ

ԱՇԸՂՏՈՕ8ՅՑՈԼ

ԱՃԽՇՎԱԱ-

ք6371ԵՐ8151

ԱՇԸԴՇՂԾՅԵՅՈ

(207

ՕՇԱՕՑՅ-

ՕՃԵԼԼԵԼ

ոց

Ոք-

ք0308901

ՈքօոՅՑՕՂԸԼՐԹՅ ԸՅԱԿՇԱԱՇՑ 11 36168016 ո4ՇՇԵլ

ՃՕՅԽԵԾ ԸՈ0Շ06. 31051 Օ2ամՐ:Ղքօո0ՆԱԿՇՇԽԱ 11քտ

էմ

ԱՇԱ 5ֆքօրօ ՖԱՇՀԱՎԲԱՄԸ Թելմօ8 8 3--Ք թո, Աք ՕՀԱՕ8քաճրոօո

ԳԱԱՍՇՔՒԾԸ

810186

ԿՄ, 85140111

ՂՄՇՐթԱՅՆԱԵ

Օք

61611037

Աքճղճղել Ճճթճուբք

ՅԲՃԼԸ

"0001

ոք03ԼԵԼԱ1.1611806Շ1Ա.

11տ0-

ԱՕՏԲԵԼԱՇԷԱ1Մ

Ք4Վ6-

Ոծ.Լ-

քճշո1լ71ՇՃԱԵՕՂՕՐԵՎՇԸԽՕԽԵ

611814մ դմ

ոքաօծքեր8613181-

ԾԱՅՊՕՀԱԿՇԸՃ0Վ

ՔՖ0ՏՇսու

քոլաւթօուսո

ք:օ4սօէծօո01

105է օէ Գոթ Ճ6ճմ լմ ում. ՏՇԸԱԼՇՑ Լոր ԵօԼոք քոօմս-շէօոօ

ՄՈ1լմ.) քղօ:14651հծՄԿ

օր լիծ

ԿոՑԵԼՇ օՏ56ոնն) քռոտաօ «օուաօգլիօ5

իծ

օէ էհՇ աօմմ ահած ոօ ՍՏտՔ

էհճ

Օոճ

օոծճ

1ո

Ի.7

թ:Ն

1հծ լաոոց

կջ

ի ՕմսՇկօո

Ե» Ե6օոջտ էօ հ. Ճոտծուճո ՏՏԻ. 96ք8ոլսմտձոծ Լուծ 8օօօսու էհօ մ ՄՅՍ օէ Դոոջ քէօտ 1, Տ1ո«ծ ձեՇ Եռջմոռյոք ոօ օտտօոել 01 օԵխլոօմ ԽհօլՇ լ

ձել

1ռ էհօ

1965 16: էհՇ էնտէ Աոծ

ԽԱՄ,

ԿԲ

Շո

ՎԱՇԱՕո 014056

Ա6մօս

Յէ ոճ

ՍՏՏԻ

ձոմ

61քօմաճոտօո լ

Տ6քճուսու

քօոյԸ Շօոճլելօոտ

ք030ո0կ Շքճիր,

Օրքոճ

Ջ6ՃՈԼԱՈ

)

»ֆմքոօրօ ԽՀՀՇԼ8.

ԼոՂթ0ՈԹ1ԱԱՇԸՃ0Շ

1ք083891Շ180

ճել

Ն ԲԱ:լ

սո

Լիծ

ձում

Ղու

ոք

ել

ՐԵ1աղք0ատծ Աքօա3801Ը786Ո186

քՅՑճքոա

ը6.017

ՊՇՏՆ

32:ԽՂ11(Օ0Վ61ՌԼՈՄ:

11047ՎՇԱՑԵՇ ԼԸ

6ԻՕ

:12ՇՇել

85071

օճաատ

ԿԴԾ

Տսոտոռտո՞ւ՞տծ

ՕՂԻԾՐՕ.

ՅԸՂՇԵՕԱ

ԹԱՑԹՈՒՎ

ԵթՕԶՍԸՂՊԾԿ ՕԲ ԷՕ»

ՏՕԼՆՔՏ

410604 (8 ԷՍոււո

7ք024868

187:

ՃԵՏՃԻԼԱԿ

ՐԱ

ոօ-

88166010

ԵԼ1Ճ124ՔՔ111Վ

Ի.

Տ.

Տ, ՔՃԿՂՎՃՅՆ

Օ.

թմորբոնզ քօ30ոօն Րճքճում Էտ 30-40 ղան 0116ք628 810

էհօ

էիօ ՏՕԼ165Տ

ք/օ-

9ղոմօլ սոժօր

ՇԻՏՈՎՇ2|

քւՕԵԼԲուՏ 6 012916 օքճռ ք

հժւօ-

-81Լ

ԼոջՏեա

օէ ՏԸԼՇՈՇՇՏ.

հօ Լ Ղոոծ ումը ՃՇմժՇոտ օքճո-81է օսէ Յէ էհ Շ իճ Շաքճւուճուտ616 էհճ օք Էճշհ հտճւօքօուը Լոտեէսծ. հօ հ7մոօքօոճ 5է8 եօո օ1 ՇԱՏ: Լիֆ Լ 105. ՍճԱՏ ԿՇքօԱԱմԸ ԿՅ ՅԱ

ռոմ հջմլօքօուշտ

ուտմ

օէ

Բ-Ը Բ ԷԱ

լ5--20

ուտ.

ամո

իշ

իմԱՅ մւմոծքու

1ԱօԿոք

Ու816

Կ ւ

ԷԱ

5Թք 81876 1-ԼԿԱԼՇոոլԸ

անե

(3:1):

տնտ

018.6

Յ) տուէ |

ցյոմճ: 2) Տլոջ. Լիճ ԵՀմՏ ՇԼսունտ (3:1): ՄԱԼՃո16 քսուլԸճ-ՏէՕՈՇ «ուհ ճ 0,05 501մԱօո /616 ՅԱՅՏ 6817 զգՏԼՈքԹօժ ահ ռոմ 96/, օէ 10:տոնո. օէ քօղւճոց ճոթ

եշ

քռկօմ

էո

Խոյ

օո

տշքնոքտօք էդօտճ

Եօմտ

1876101501

թօուԸ «օոժելօոտ.

քօոԸմ

10 1աՇԽՇ

ոռոր:

ոս

Տքո չո

ւքշկեօոտ.

Աթո

ոա

255դԵ/,

ոք, 2--3

մօոտ

Տ56Ա

քրօառ արհ 5ճոմ,

օէ

էբ

Ե) սոմ.

թռոնոք

ՂհՇ ՕՄ67-8|11 հորմճտէ 01

է8ՈՏ-

օոժմոճ ոյ

հյ մւօքծուտ

1ո 6

ճոմ

տռուղծք

օէ 1--2

Օոշճ

ՕՒ

էոլ6տ մո

4150 181-6ռ 1ո0 22ՇՕսու. ՃԱ ԼիօտԸ Շաքճւճուտ տիցաճմ

ԽՇՐԸ

ոթմ

քզի

մոմ

քօոլը ք/ռուտ,էհո

«Ա6ԸՄ էռոսու Եստհ. Ք6Բոխտ իծ

Փեօո

օք

Էօու

ճչեռենոջ

ո Լիճ

ոմ

հզո

էհօ

ԷԵտմօտոմ Հոլտ

օ1

Փտտշղմոլ

էիճ

5115.

շճտեղք

իծ ՔԼՐԸՇՈ

ԽճքիլԸ0ոօնօո

ՈզտՏ

ՕՒ 1ՇՅՆԸՏ շոմ

ՋՇ

7օսոք

Ժ6-

Տհօ15

Օռ

«ԱՑ

Թր

Հյ

1ողքօ-է2ով«օոԷծ օԼ էիճ ջօահ

ԸՕՌ61ՈՒԹո

Խճքհէ

բսոլօ |

ՕԼոԽՇԼ-Է

ՄսՀճու:

50/1

հՈճնՇ ԱՇԼԼոԼո6ճ ։

Տո

հտ յո

հճրնօտէՕԵէգլոօմ քօո Ժ-60Վ6լ.

Է`

2 2

ՏՕ

0,127

0,119

ՏօԼ

1966-1970 72 1օ 189 էհճ լո

Տհօառ

կիճ., քճէհտմո

ձոմ

իծ ահօխք օէ եմ-

քճէհտ

ոմ

օէ իծ

ԱԱ

մտօսչ

հոս

0,075|

հուղտ օէ հտո/օտէ ԱսՇաոնօոտ

«քօղածուտ,

աիճոճտ

|123 | 168 |

138 1/հշ: օսոկոք

93 հո,

էր/մոօքօոլը|

տ"

76815 էու Քօոյտ 1օռ

5օ1 ՇԸ ան 2 Բ)Ա1օքծուծ

Բոռ

«Օ6ոձոլս

| ԱԱ |

(օօուօ0

ոճ

ԵԱ79քցուծ 0111| 126 | 1386.| ԷՐ/մոօքօու: 0,137

Տոք

Ծո

«. 58 ՅՑ ա Բորա |Փ5Հ« Հ ԵՏԸ ետ1

4օքօոքչ ԷԼ) | 0,139 | 138 5օՍ

Թո ԻաԲ.

816ո

Խ)գոօթօու Պրագա:

Օոո61

օո.

օ1

1970) հջմոօքօոլշտ (1966--

ՀՏ ծ8

ԷԼԹԺ6Մ61,

իէ

թլօէ

04.)

ջ օժ

Տճքլոքտ

ԱԱ

հ7մրօքօոլԸ

5016ա

օքծո-ճլ

(Ղոճքճ

ՏՇՐՄ64

ՇՏԱԵԸՄ

հմղօքօուԸ 52ք1ոթտ15

Հօուօլ

Օսէքսէ օ1 6556ոն2է

էի

տէճլքտ,էճ ՇՕՈՎՇՈՒՏ էիՇ 1Թճժօտ ոզ ԼճՇ ԽՈ0ԼՇ 6Է իճ էիճ քհտլոքէ քրօքճրլբա տոմ էհճ ՇՈ6ՈԸՅ| ԸՕողքօտուօո օք էիճ 6556ղԱՅլ օր օԵւոճմ էհուճօի ՆհՇ Շաքշղոդ՞ուտ հճնՇ Տիօաո Հիռէ մղզ6լ «օո օոտ հօ օէ 1Ըոմօտ մոմ Տոլճտ չո աճլքհէ Ը0օոնօո էիճ հճրմշւէ

«ԱՒԵՄՏ ՍԱ

Մօտ էնե Ըօուօք օոծ. էհճ 7ոԹէՇ աճլջհք 01 162765 1ո էհօ օէ 6տտտուքլ 011 Եօլհ չո ՈՅ ք:Ըող տտ,

սոմ:ր

Շտտճոկու 011 օէ

ԹՏՇԸՅԱՏԹօէ

ոչհ

ք6ձուստ

0Տ6

ճոմ

դոտտ

մոմ

1ո էոօ 5011.

օոճտ

էհ.

օք քլռուտ ճոճ ՎՇՈՏՇԷՄ

1ՇՅ-ԵՇՅՄՈՔ

Օք 162765

01 քօօո

ՏԱՋՈԼՈՇՅՈՒՄ

ող մճՄՇլՕքոճու01 էհԸ հտմոօ-

(ոլբոտխճ էհՇ Շօոեօ1

Ճքքոօմուտէօլչ 986/901

Քճւռոխտ

16ԱԱ2Ակ0ո ՕՐԱլոուՆ

ափ

էհՇ

սՈՎՇք օքճո-ձլո հլջհօո 1հճո 1ռ

ռել» 1

ՂԻՇ

ԼԸՇՏսկտ օլ ոճոտ ՄԲՅտՏ 01 հՌճմզ :«ակԸՕՈՒՕԼ իճ ԿՁԱՕՈ 01 քօղտուստ 1ո 1իՇ Տքշոլաիշօմ ՏվոԼՇ 1ու-1Թ8Շէ017 «ԸօԹոստ" ոռ փ ԷՇխտեբեղճը տեղէ լո Ճողօոռ ձտ

տտուօլմ

ճԽոյտ «ռոճմօոտ,

օոմլոճւՄ1614 (ՊԵՐ 1).

ոտտտ

Քր-Շո

Եօշո

10ս/

1655 ք6ր

Օէ 056 էճոտքիոՈՒՅ իՕոտ

հոտ

ոճ

հմմոօիջձոօ-

աար արարել քր

ոանաուխ ահի 16զսծոշ

8:68

՛Րիճ Շմքճղուճուտ Լոմօիշ6զ ոսելտու Տօխեօ Տ

Ը,

Տնասլճո6օստ

օղ Տձթրլոքտ

--8)

ոլչ6մ

հը

Աուշտ յո

8սէստո.

Ըսեքոքտ017056 Ք6ոշաստ

աճ

՛Ղհշ

40»440

«25

1հճ

82.

ՒՅՑ

իրան ՎԼԱՏոՏոլ

յո

Ծծ սոմ

հ)մօ-

2761886 --111-Եճմտ --74-ԵՇԻՄՇՇո էհ օո

էհռճ տո5օ1 868,

էհշ

ՇՏքԸէԼ 617,

հօտ

16-29: իճ,

օւ

օսէքսէ

էհռէ էհՇ

ոշճոտ

էիճ

օո

0Օ13--5 էտ 8Յն6ՅջԸ Ռ6/մ «ՍեաոՇ. 1ո հՇ Տճտծ ոէ

ՏիՕաճմ

10 35 էՕոտ ոոմ

հչճո0քօոյԸ ւո հլքիճ էո

1է ՏիՕաճմ

861896

շո

Աոմճ:

աճահճւ

Գոշ

ճո

օ1

Տոթ

էհբ

1966--1970

ճտ

ՏՇոմու

օ11 օէ

Գեւօոտ

օէ

Տիօածմ

հոմ Օրը,

1ո

ԽհԱՇ

օրճ,

էրէ

էո

Մոշ

տոտտ

21Խոյտ Ե6Շո

ԼոտէԲոմ 61 861ոթ6

էհշ

օւ

1ո 811 Լոռ մճամտոթ սո՝ծ

թօռճոյստ

օէ

քշոօժ

տճուճ

ք:օժսշէ

Տ0-

ՈՄՇ 76815

էհԸ

Խո

29--381

ատ

խք/ոճ., ճոճ

Տոթ

ՂՈՇ

ՈՀ ԼԲՅՏԸ

օԵտումոզ

ճոմ

օք ՌՈՄՇՏէ օո

811 էհճ

ԱԼԱՇԼՇՈՇԲՏ 1ո էհ

71611 օք

ԽԱՐՏ, էհոՇ

օէ էհճ

Շտքօոտ

ԷԱՇՈՏ, Ճճքշոմլոց եօհ

ճտտշուու

ԵՇՇո

հմ

հՕՊՇՆ6Լ, ՎՇԼՈԼէՇ

616, օո Շախոճ 01 6ղճումո

քթիտտլոքլ թոօօէ էհՇ սշքժէճօո 568Տ0ո. քճԱՇՏ ռոմ աճռէհօք շռոմլշոտ հօու էհո տալշճուը Ճ Եսութօք հճճտէ 15 օեւլոճմ լոք ոօէ Ժուլճ 1ո էհճ էհճ ՏԸճտօոտ, ԾԾՄ 6Տք6ճճ(ո Մ Վողոց 10 ճ քւՇճէ6ք ՇՕ0161 ՕՂ6Տ,Օտ 8:87615 Խելհ քէ ոՇոլժ ՄՅՂՕԱՏ

օո

էռոլ

օՏՏՇոէԼո1 Մ6Տ1ուծլԸ

ԽՔԼԲ

իճ

էհճ

Տոլ

ահ

տս

Օէիճւտ)

ՁԲՈ6ՈՏ),

անեք

էհշ

ԱԼ`

Թնօջ

Տիօայսք

էշ

քօղօստ

քոօքօւԱՇո

տոտ

օէ

ճեօսէ

10015

ճոմ

Ղհճ

ստ

օոմմոտրյօոճ.

էհՇ 176

011 օք

քՓճռուստ 1Է օոճ «օտքուօմ տոտթիտէհ

15օուծուհօո

էճիօտ

զսռու

ոօ

ճ6ՇՇսոէ

օէ էհճ

ճոօսոտ

ահաբ

.սո-

էհոէ.24-

(ԽԱԼՐՃոԼԸ5122 մոմ

Յ 10 1.

տաք տոեշտ է քՕ5ՇԾոզԱնօոտ,էօ

տշոտօոտլ

չուօմ

ԵՇ տօտէ ՇՄՇՇԱՆՇ

օ1 ՈՅՏՏԽ6-ՇՈՏԼԱՒԼՈՇ

ՄմԼԸճուԸ

6--85/, ԵՄ էհօ Տաէբ Տոմոոմտ -- սք էօ 155, (ՂՃԵԼ6 2). . Տճտք|6Տօէ օտտօուոյ օն օեէուոօմ լո 1966 ռոճ:1970 ԿՈ6ԼՇ Տօոէ 16 էհծ ոտկոք ՇօուուլտՏլօռ օք էհօ Լօուոքոճմ. թօո,ՏՇՄ6ԼՈՕՇ 161017 Խոոծոյ ՏԻՄտոՐ" 19 1հշլ, ճթթոոտոլ.

Վ6ոԼ

մո

Ոհ

ամտքիմ էօ

օէ

էհճէ 1ո 811 էհօ

քոոմտլ

տ4թյոքտ Լո

19.1 ք հո օո (րո ճաօոշքո, ԸՕտքուտօո օէ ԱՂԵՏ հոտ տնօստ էհրէ էհճլը թւօ8քԸ Օէ ԹՐԲՅէ ոյքօռողռոշճ, ճոմ քճոլԸտ էռօսջի ճ տտուցլմ ուղ

թօ

քօոօմ էնը էճոտքլոոհոց օէ հմ10սոոօՕստ ԷԱԼՐՏ քօուԸ Տքբշու ճաքորոճուտ էհ ՏՇԸԱր6մ օո էհօ 123-138 8ճղոքբ Լիռ օէ քւթշո ոո, օք քուհտ Ըօսուոթ էի մոտ

-- 85--93 է Ոտ., ԿՄՈՇԼՇՅՏ ԱՂՕԲԸ

էծ տճու: «օոժլիՇոտ էհծ օսէքսէօԵմո1ոօմ ԵՄ օոժոոոյ 5ոթՍոջտ Խոտ 111--126 (74-81) Լհճ.: էհՇ 2մօոքօ 31614օէ ճՏՏՇՈՒԼՅ| 011 Տիօաճշմ էօ ԵՇ 6տքօշէխօր/ 165--192 111129) տոմ 136-147 (90--98) եց հռ. ՐԻՇ Ուտւաւօստ հճսբ ամի 15 տհօառ էհշ ճոտի/տօտ 011 01 1056 ք6ռքիցՏ1Ը81-Շհծոու՞ութւօքօւիօտ էհճ օէհծ ուստ քթօմսշճմ սոմծր օքշո-1 հտմւօքօում«օոմ1Աօոտ ոօէ ոօէ 1ո/թոօր հսէ էօ օու7 8150, 10 5016 ԺՇքոճ, 66615 օէ էհԸ օշծտ օ)1 օէ ջճոռուսու քւօխո 1ո էհճ էհշ զսճիէ/ մճլստելջ Տօ1 Ետ 185 ԸՕուշուտ օէ ոօ քուտոոյ 81Ըօհօտ (Հ10ոծ1օ1, Ջ6ոռուօ) Խելշհ մ6էօռամոբ էհծ զսունյ օէ էհօ

«տՇօո-

օէ էհշ

հու

էհտ լո

ո իճ ԱՄԸ ՄՇորտ քշոլօձ Ոտջմղօքծուլտ «ք քու հռ օէ էճ տհօլը ՀՆԾԼՅա6 Օք 111--129 հօ էհճ քոէհտ), աիճքճոտ Վիճ ճուօսու օերլոճմ

Տօ11

ՖՇ

ճոմ հստա էշտքեոէսւՇ օէ էհ: Տ5սհՏեոոէօտ էշ -Շհտոցյոք Խօազստոոօ1 տսթթոյոց ճտ ահ էհ ոսեոմշու տօխեօո. 1,. էճ Ճքուէ հօտ ՄԱ6Ր 01 էհօ Տսետմութ Ըօուքօտոմօէ 1հճ լճե: օէ քոոր6| Կուհ տալշճոը Տոք 15 ՏԱԲ 6ույ 5է2Ե1Շ 8Ջոլոտէ ՇՅէհՇԱոք գոմ ույջիէ ԵՇ ստօմ շՕոնոսօստլր101 ճոչ 76օոոտ. ԴՂիՇ ճռքոժոաճուտ հշմը տիօառ ոճե ոճ հյճչօքօոյը ըոշէիօճ օ1 քրօմսշէօցոօէ տոթիոցտ տճխօտ սբ օԷ օե8 ատու ահ տ Բլուտց քռոնհոջ տեօղք Ոծուու ոօ0է ՏՄՏԼՇու, Հոմ 6 Տէոլետ ձոմ ԾՏէԼԲո Եւոոշհլոք, 1ո «օաքճոտօո

հ.

էհիՇ ԹղեՇո

Լօքն1ուշ էհօ ծ) Ո6տոտ

օքոո--ոլ

ճո

(Ահ

ՇճոՒւ01

Եմ

ԵՇՒՑ6Շո

0,111--0,1395':

71614 օ1էՇ

ՕԵէուոօմ

01 26 էօոտ քո օ1

էո:

օէ Մ6Շոթ: օէ էհճ «օռկօ1

1ոոոմԹոլօտ 1655 Եմ 0,089.

Օեօքում

հռ

հռլմօտէ

ոլմէսլ`

ՏԼԵԼՇ

օմլոոոտ

իճ

1շէսութմ

օոճմեօոտ

0,106--0, 1265:

էհ

ՕՒ օտտոհլ

ՇՕՈ։ՏՈՒՏ

Դի»

էրոճ, օ1

քոօմ

,Օ6ւտոխա" 1ուա-186է68ո7

ՏեւՇ

910աո

16761 07

էհո

ճո

էիճ

էհճ

էհո, Ժլշհ ճմօքք սք էօ 21--25 օէ հմմոօքօո'շ քԼճոէոլօոտ6 :ԸԸ6Մ6մ

0Է '

Լիճ

ՕԵէճւոճմ

6ՏսԱՏ

քօուշտ. 1

էհն

ԲՏՏԲՈՒԼՅԼ Օ1է

մճրռուէ6լ71ո

ճբ

5-աճմ

ձքքոճւտու 57586

Նիստ,

հմօ-

հ/ժօքօոլը

էհշ

85.

ՔԽ6ԲՈ էիճ ոճե

աճտ

1ԹՄ0Աս 0Է

շել:

Քերտ122--Շհ6յունճ1 Ըհճոճ6է6ԼԼՏէԼ6Տ օԼ 6էհճ

Ք6ճուստ

Փեօսէ

քւօ7ո

օ1 օք

զ105

ԲԱԼՅՈՏ

ոո"

Օ/ՈԿՇ1 -1- քաւուշ6

51ոք (Ըօուօ1)

ՄՍՃՈՅԸ

5օ)է

--12,0-

6/ց 80ՇՕոմ լոք

Լեռ մու քւօալմ6մ եմ Օտ Ք|սւմ ԸՇհլօտօէօքոռքիջ

|լ

|ք

1,9:41,0 10,9|

14545

51,8

| 4640 | 2,1'45,8|10,1| 55,9

--10,05

-11,9"

9,5) 50,9 11140,8 10,8| 56,0 2,4| 45.28,8 50,3 |

14630

--13,05 | 1.4639

2,442,0

| 14628

--12,9`

Ստ

«Տ ։ Է

Հ ՅԵՏ ԷՋԵԵ

8 5 5 8 ՕՐՅՃ61 Օ78Խ61-Վ-

ԸՇՕՈԼՇՈՒՏ 1ո

էօ

ո3

|ա

8,4/4,3 15.6

7.8

5,6

18,5

15,3 13,9 |

01 1056 հմոօքօուը «օոճմեօոտ էիճ քյլռճուտ քճժՇՄՇ)ՕքՈ՛օ՛Ը Լոէճոտլմճի/ձոմ Լո 30--40 մոտ մտճ օատեյք էհ մճմճլօքուճու օէ տօԱ քլոուտ. Ղիլտ 186

Սոմճ: Լուսո

իճ

ոճն

էած

ճտ

1է

քօտտլելՇ էօ

ՌՅՐՄՇՏԱՏ

ՏհՕԽո

ՈՅՏՏ

7361մ օ1 Շէիճք Խի

՛ԼհՇ

ԸՅտճ

Հլոօտէ

0օդճ.

էհճ 10էո1

մօճՏ

1ո6ոտոտ

էհճ

ոոճաուսու

էՌՇ |ՇՅՄԸՏ, ԽՃԻՇ

1ո

էհճ

օքճո-ոլւ հ7մղօքօոլշտ 1ոմճՏԱք2ինոտ հշմճ

Օս Տստ

օէ էհՇ էաօ

հոմճտէՏ

Եւէ

օԽ6-Յ11

ոօէ 1ՈՇԼԸ2ՏԸ

Ե7 20--3059

18Շէ Հոոէ էհտ ՈՌոտէհումճտէ

ՇՕԼոո1ԱՇՏ ալհ ո

օք

1ոտլԸմմ

էիճէ 1ո էհլտ

Օք 9166ո

սոմ

օեո

Յէ էհԸ

Շոմ

Շօոռօշօո

օՒ

Ճսքստէ

օք ՇտՏճղԱճյ

8Շստս1ճօո

տՇոօոմ

լո

էհճ

օոճ

(ոէ

էհճ

օ1

ՏՇոօոմ

ԱԲՇՅՍՇ օէ ՕՇԼՇԵՇո էհծ Ջոծճո ուտտտ 15 քղԼոշքքոէի/ ՇՕութուտոմ Օ1 162Ն6Տ ձոմ 7Օսոջ Տհօօքջ Շօուուուոք ճտՏճոտ 01.

«ճո

ԿԽ

Տ1ՕՈՏ,

Եղոջ 19աճմ

ձեճ

1011օալոք«օոշլս-

ՕՒ էիճտԸ տէԱՎԼՇՏՕՌՇՐ էհօ Եռտլջ ՕՒ ՃՇՄ6-

ՂԻիՇ ԼԲՏԱԼՏ

թոօմսԸ յՇ ճաքճուտճուտ ԵՄ էճոտյլտոլոց 1օքլոք 18ղք6-ՏԸՅԼԸ 01 1057 ք6քոօմսոօռ օէ տշթնոքտճոմ քւճճո ծ. էօ էհծ ՛ճուստ հյմոօթօոյը ըոօէհօմ 01 քոօմսճէլօռ. լո էիլտ ԸՅՏ6 Օոճ տլջիէ Շաքոէ ճո 1ՈԸւԲՅՏՇ ո էհօ Աոճտ օԼ 6556ուճ1 մօտ ճ սոլէ Օք Ե7 3-5 3161մ

Ուն5Տ

ՁՈՄ

ԲՄՇՈ

օէ քո0ՄճԲուՇոէ

ահ

էհճ

զսէր

Տուալշոճժսջ

1ուԲոՏՇ

օԷ 65Տճուո)

01.

1ո էիծ

ձո-

Եծլոք

քճւուստ հ7մՕքօուԸ քւօ4սօէօո ոՇքոՇ, տսԵելշշէէօ ոճ ձճճմուէՇ 1ՇՇհղօ1091621 ԸՕուք1ԸէՇՒ7 ճո ճոմ 2Ըզստ ԸՕՈՈՇՏ Օսէ 01 1իհճ Եեօսոմտ օէ քսա ոմ ւտեւուոռխւծ 1ոնշմ աի էիճ ՈՇա Եոոշհ օէ ԵԼ01091621 (Ոոճմստեո». Ղհճ

օԷ

17.

Իճքգանօ8 4.

18.

ճՅ14.

Լ9.

ոքժատածԱՇրրը Օտօաճտ ոքր

40646

Ձ.

2. Ճ4աճ6

Ի. ԸՇ. Բաքու ճոքո օոօակ «Բռքուոտճուն

8.,

Հ.

Ծոճնտո

Օծ3օր քոծօլ

ՇՅՂԵՇՆՕՃՕՅՎՈՇՆԹՇԱՄԵԼ: Խետերթ

ք աւ «ԿՆՂ ՇՇԵԽՈՒ ՅԱՆ Ազոտ

իր 2, 1947, Է, 11034660

ՀՇեոՀԱոն»,

4. ԾՈ4ԻՕՅՈՑ Է.

ԱԼԱՑՆՂԻՑՂՏՈՕՐՕ՝

ԷԼ

քթմՅ82111

4ճ. ՍՊասոպյու

տ. ատոշտճ ւում. ԱՅՆՎԻԱՇ3886 մի.

քՅՇ

Փ-18 /1ճոթօոճոքթՕրՇածրց 71186ը:րնրմ,

61:07.

41. 11046

Խժոր

Ֆռրառճճռոմթ. Ը7ՈՕՎՈՒՐԽԱՂՀՇԾՅԱՒՆ

ՅՕՑՅԱՒԵԼ:

Հաճա

7. Ստու

26ՇՂԵՅՈՇՂՆԵԼՑ

փօռքաճում»,9,

Քոքճովօծ Չ. 1937.

9. Թառժորօ

է3

Խ։ՂԾԱՒՅԽ

ՂԵԿԸոՈՑ

ՇԾօթւու

54, 1955.

11. 1962,

Ը1թծմծոյին.

164840Լ

սփ. ԽՀՇՇԱ,

ԽՕտԱԿՇԸԼՈւ

ոճ

իմքյոճրախ

«ԱԾՀո-

ք8շրբում, 7. ՄՆ 1938, 1.

8171ԵՐՉքՈԵԼ

8. 11. ՕՇ 13ԳՑ6ոծմյու 60604884 :ֆ. պՅՇԸԼ.

Խ1ԼԼ

1948.

ԽՅՂԵՐՄբքճ Էըքճող

Է.

6, 1936.

8օքռովօո «1. 1936.

ՄՂԵԼ

ըՅ

Ճքաճոոք. «ՇՕՏՇԼ,

11Ղ1բօ0ՈՇՅԱՑԸ,

մ1ո0ՐՑո Լ. հոո-ւճ ՃՈ», Լ.

ՃԿ1,

ԻՕքտոՑՊԼ Մ. ՃոքուրճքաշրմոճՀԱՌԱԱՎԸՇՌՈւ

8 ԸՕՇՂՅՑ

տՓաքոծււԽՀԸՇՇՈ 1954.

ՇՕՏղՂսոՇոոն, 8:0ղտոիւ

րօք

Ւ.

ՖԸՀԾՈՅՑ:

5Փ.

Տ Շ.

աԼ

3).

ճա.

ՃԱ

Թշշրռոչ

ումւքօոօտյ-

ոԾ

(01քոճա

Թրւքօաց111Կ6ՈՑՈՕՎԱԾՒԴ ԸՕԲԱԱՅՅՒՅ

ՇՅԱ

1904.

10Վ1Ել

Ոծթոշորոու

րմ383-

1, 1964.

06018611

ք1216ում

դք.ՈՅ:ՕՂ63Թ4

ոշքշոռումիոթ ըոաուոյու 1քօոօությ. ՇԸՔ», ճն 5, 1965. ՃՒԼ րե

ԱՕՎՏԵԼ

41. 1965.

Ը. 11ՇՇՈՇՎՍՌՅՈՒՑՆ8 ՇՀ

29. ոօ ոօ

186.

Ի. Ը. ՍՅՀԼԵՅԱՇՈՕՎՇԼՏՕ

թՅՇ ՑՈՒ

ԲՀՇՐՕ:ԱՄՈւ

«ԷԼոչոն

Գ6-

«ԸՇԾՕԾԱԼ6:11::

ՈղւքօԱՇԻՈւմ.

7, 1967.

Աքօճյճաո

քթտորոօըը

ՈԱՆԱՎԵՍՑՐՕթ

«ՇՕՇՑԱՇՆԵՈ

դժվնել

ուռ

41»,

թոմգոց-167::

ՀՏ 7.

1967.

ք030808 ըճքձատ 8 ձոթնոծոոկ Ը. ձ. Ռոռբճաւտոճմոն «4-կ Խ0ՅՐքթծը: ՀԱՏուղոործ ու19012115Ք8. Օաաեթոււօի Ը,

աոճամր»,

1968,

11, ԼՂ68Ղ8ԾԼ

30. մ1ո07824 Ի. Ը.

Լ.

7. Խ., 4ճժասո

1935.

14868--ՈՂՉԸւՑ,

«/րք0218Ո11». «Տ

«ԸՕՕՇԼԱՀՀՈՒ:

31 Ը061084

Ը. Ը. ՅԱՇԱՇՈՄ6

ՏԵՌՕԼՅ 35ֆ. 1. Մ111, թեւը. 6, 1995. ԱՈՂ», ոքտսդմուծկ ուճոֆոտ,«Ժէրթոճտ 11 Օ 6ՐՕ (ռոօատդվաօ8 7. Խ. Օ Շ061286 ոքեոքճտփ.ԽՅՇՈ2 եՕքքճուքո 3Լ Լ «Յճկմասւ ՎԱՏ», Բ Քռքօոտշ. Շ-ո. ԼԱՅ թղոժքաու

Ճքո. ՇՇՔ). Ղրա

ՇքղՇ»,

16, 76 11, 1964.

օոաքնրօն ւնքօստարճ

Հոո1պո Ի. Ը. Իգտերքն քճարծ ու

96. ոռ

ուռ.

ՇՇՇՔ.

Օճ

ՃՒ

(ոռ

ՇՕԿՇԱԼՑԱՒ

«տք. Ծոօա. րոզ,

14Ն100ՈԱԾՅԱՒ 11. Ի. Ը. 31ՇԵաՆԾոոուը 25. մոտդ ր դօ Ճրդտումօն ՇՇՔ

ՇՓԾՒՔԾՈՒՈՒՎ»,

Առթօքոծօժրւմ բս30սժխԷճքձու

1 ԹԸՇԸՇ13)10Ր0

ՊԵՐՑՆՆԼ

Ճքխ. ՇՇՔ,

ՍԵՑ

27.

1թ. 81511,

4146ո4

Ի. Շ. ՇՐճուժտ

28. ոու,

14. Րոռծօոթոռօծ

է6.

ղօ

24.

Ի. Ի.

12. Քաաօաօճ

ոո.

ՀԵՅ

ՊՕՈԲՎԵԸՈՏԾ»,

8. 8. Օ ԾԱՇԼԿԼԵՅԵ ՈՕՂ7ՈրՇԱԾՏԵԼ: ՀՕՇՂԱԽ6ո:Ց 1 թմՇՐՇ

1947. 1166., ՃոյՕռքօփ.

15.

ՃՒԼ

1Թ8.

25. «Հոու

6, 1993.

11. Ցոճեյեւը

13.

«ոՅրտո Ի. Ը. Թոմ

Ոյտ-

ՈՕԿո:.

ԱայՅՂՇՈԵԼՕՆ

ԱՇԽաՇՇԼՑՇՈՒՅՑ

ոճ

56.

ՀՕՌԽՅՀԱ-

18819:

ԾԸՀԱՕՎՔԵՒՂՈՑԻԾտելքճաԱ188118 10 ԿՇՈՒՇ 6602թ քՅՇ6ոմկ. «ՃՐք:յոտոուղ»,ԻՋ 6, 1965. 10. Ցո 20ԿԱդՇԽԱՑ ԷԼ ձԼ Խաոելմքը ըք ՇՇՇՔ, 1934.

ՀՓ

ՇՕղոուն

ոՅմԿԱՈՌԾ

ՇՇՔ (Ք:ղոյում Լճքոքո), ձր. ել թոճշոճւոն ԹՃՇՋՒԱԼՆՈ,63Ո6ո

նա

ոօ

քեյք

օոօոնամ րճ

Ի. Շ. Օ դարուաոոցոխ 663 դՕզդել քոշկ

«ՇՇՎԵՇՀԽՕՏ ՃՕՅՈՒՇԼՈՇ ճնք6118», ՃԹ 9, 1962.

21. որտ Ի. Շ. Լ16քշոճարրեւ քոխդուստ Աղքռոօմաւմ. ՇՇՇՔ, 5 3, 1963.

20.

74.

1964.

քոճօր

ՏԱՆԿ

ՔԸՇՈՍԿՈՒՌՒՕ6 թեւքոուատետաթ Օտցաոն 11 11967օը, 1959. ո

663 ՈՕՎՈԵԼ

Հա. Ցաքճումտննոը08011641 5 Պճողուաք

Ց. ՔԱՇԱւ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՇԽԸՇՒՈՒՇԻՑՑՅ

Ճքաոււմ», 76 2, 1959,

«1120.ԵԱՂ6::օ6րԵ

ԱԾՎՈԵ.

Լ960.

Օ0ԳՏԱԳՈՐՆՎԱԾ

Ն ՔՐՈ շՓմքցամայՈմաճ Վ9ՈՅՒՈ քոծօւ 8ՒԼԱՂՅՈԼՂՆ, Ն, 1953,

Խաովոսճշրո:

Ի. ՇԸ Օ

ՇԵՅ

յմ

Ս.

ԱՎՀՐՕՐՎԼ 184Վ8ԵՐ:

Խքճրանտ

մ մերտք,

32.

8110ՇՆՐՈԴՃՀԱՒԸ

Րուքցոօոտմը ՃՈ ԱքՕՈՅԻԾՂԵԸՐՑԸԿՍՈՒՉԸ ԱՃՈՂ

ԱԾՇՏՈՒԹՅՒՍ:

ՎՈ6ՈռՇ, ՃՄԱԼ Բոջմոն6 ոու

ՔՇՊԱՃՈՒՎՇՇՒԾԻ

ճճճոճուում 7. ԷԼ 11քյառուաուօո8. 113ո. ՃՒԼ Ճբո. ՇՇԲ, 1969. մ1ո6038: Ի. Ը, 11ոմրճոօյոս Ը. Ճ. ԽՖտելրքճ ք030ո01 Րճքմու Բ ՄԸ0ողո ՃքաԱ ՈՌՐ, թատ Օաւթեււօմ Իխձրծոօորատ. «Թամոօրւվճճճոկ Դ. ՎԱԼԼ 1ե 11, 1969.

մլոճրու Ը»,

83. ,Լոծոււ

Ի. Շ.

Էմոքսոօաււճ. ՇԽ.

ԱՅՂ «20.106», Ի.

ՀՇրՕտոու

81.,1969, րք,

ԱՈՄ6 «Շորճկօցգիօի

ՀոոուՅուոտ

271--286.

4. 11քօ:Յոօ16780 ք030808 Լօքճու Հ 4, 1970. ԷԱՆՆՔՕՈՕՒՈԼԵԻ,«Ճրբոչալ ւղ», օՕ1ՀաքԻՒՐՕԻ

Ը. մմոմքնոօոգ Շ.

21ո61ոգ Ի. Շ., 1ոմքճոծոգի Ը Հ. ՁՓՓԺԽՈՑԱԾԸԻԵ

ԼՂքԾՈԺՈԱՎՇՇԽՕՐՕ

184 ք0Օոտ0801Լքոոք

ՈքՕ1380ՂԸ

Ճ81»,

Իթ 12, Էքճոճո, 1972. 2ածոոո Ւ. Ր. ԱՇՇոծո08ՅաիՑ ՓՈՏԱԿՇՕՑՈՒ

11 ՀՌՌԱՒԿՇԿՑՆԸ

Ռ0ՂԱ176168

ղմ

01ք8Շ16:վմ

ՏաքուաԹ Ի Ց, 1965.

տճծ. ՅՐթՕանրու», Յ6. ոի ԷԼ Ի. Խաողօքծյլոեւն քուն ՇՐ6դու

ՑՄ.

6ղ08ոտ: Պոքնաղոճ Ի. 4. ո

1158. ՃԷԼ

Դ8. 2Թանտի ՀՕՇՐՅՑ

39.

Շ.-չ.

1933,

ՔրտոխօծԷ. 11, Իօքոգնաւմ 1Ւ

ձ.

տֆաք.

մու, ը.

աո

Լ1քուս

շճմքնակոսն3. 1.

3, 4

ՈՇՇճո`ու

րոք

ՓՈՅՍՕՈՉԻԱԱՇՇԽՑԸ

է ՅՁՐքՕՃՔԽԱՎՇՇԵՑՇ ՕՇԷԺՑԵԼ

ոքո-

Ֆոօծքծոտտ,ՄՅ. ՃէԼ ՇՇԸՔ, Լ, 1963. ՅճգԵպօք3. Լտոքօոօիտաճողտ 7ՈՕ6816ո6ն,հ1, 1965,

ԽՏԱՇՒՈՎԸ

42. 44.

Շ. 7.,

ՅՕՊՕԻՍվկԵԱՑ

քու

44.

166808 ԱԼՈ.

45. //8666 40.

Ղեօոտո Ւ. Օ., Բոմճու

ՄԼ Ռոողաւ

/2Ղօմմղել ՃԷԼ Ճքո. ՇՇՔ, չ. ՃՆԼ Մն 5, 1965. Ը. Մ. Փոռոօք ԽՀՇՈՕՉԾըոտորուծ մե

8010ՈքՕԱՇՇԸՃ

«թփե

ՌԸՏԸՕՕՅՒ.

Շ. Մ.

ԸՔՇՅոՅ

Է ՈՈՎԱՆԱՎՇԸԽՈՑ

ԸՇՈՇԵԱՅՈՒ

ՈՕ

47. /14եսո

ՀԱՄԱՎՇԱԼՕՐՕ

ՇՇՇԲ

ԽՇՈԾՈԵՅՍՑՅԱՒԸ

ոյղո6Բ08

ԼԸ-

քՁ616-

Ը. Ր. Ցղոճուլը

ԸՏյ

ԽքաբքճոթքօՐ0

ուճոմտ

էճ

3Փ.

աողո

Շր.

ՊՅՒՂՎ.

Էճհնիձքոցոծ68388.

Պոշետտ

ճԱՕտ, ոճ

Քօռսո 4. 2. Խ օռորօըի

Լ,

ատոփօտ. քյե

ՇեՅՆԻՇՐԾ

601214,

Օ6ք8308աւմմ1 501.

ոճաօողճորգ

ՃՒ

աշտ

3, 1938.

5բլը.

մ. Ա. Շօտաչաագրօքճու.

ԽՈԳՎԵՕՑՇԵՈՑ

ԸՈՅՂՑԹԱՈՈԵՇՆՕ1

Խքլշմգեօ6 ԽՏՐԵԼ

ԱՊՇ.

ՇՈՇԱ.

Ս.

1. ԽՆո0Օմքօշն 16:.

մել: օ1Յ

ԽՈԵՐ,

ոզ

ՇՕտառ.

ՖՎ.

5Փ. Մ ԽՆօօք. 4, րոաոծքույ. ոԼՅՇՈՅ

ՇՇՇՔ,

ՕԼԿՇՐ

ԱՔ

8ուո.

ՇՇ

քու

2, 1932.

մ. ՂքրղելԸՇՑ,

ԷԼոտոո3.

ՈՎ6ԸՑ010

Ը:ՈթեՅր

ք030808 Ըճքճյու. «ՇՕօՅատոո: ՃէԼ Էք.

Ծ0ՅՂԵՂԵԼԹՅԱՒԸ

ԻՇքճաւ, ուտում

1968 (տ

Շ. /.

»փրքՕաոշղամուրւ

օճքոտօրուու5փերոու 1քյոե 4115, 1946.

Օ փոաՕ10ՐԱՎ6ԸՒՕԻԼ

3Ո845Ռ11

դրՕԱ6ԸՇ4

քՅՇՐՇԱն, «Ցօռոռօճքլ ճ01ճողւմ»,

ԷՒ, ԱԾՅԱրօո

Շոտաուտ

1964.

ՂոՇօ,,

06 ՖԸղ0ՑՈՑՀ

ք22 Շամի.

ՆՍԼ

59. Հմիօնապծեմն 8. «8

տուած). 5ֆփ.Խոշ ըճշ1էրա-

ձթա.

Աճող

ճիու մարել ցմ. օք վամ Ճուօքփ. Հ1Տացի 7. Մ. Ճոք016մվում ՕՇԱՕՑՅԵՐ

տՓ. ԽՄՃԸՇՈ

ԸՇՔ»,

Ւ. ՖաղՕրիտ

ՁՈԼՄԵՇԽ)Ու

ոքւ

ԿՅՇԼԵ

ՄԼ Ճ. Օ6

ԽՂԵՐը. հոճժը

Օ6թ83088ՒԱ1 11, 1954.

օծքոՅատումալ 5Փաքոօրցո1ՅԸբորովոաօկ մճաղքտաօա061ո օՌօրտ, Լքյզեւ ոց

Ծ01411156,4. 7, «9 11, 1914. 60. ՀՈօծաաւթոնօ0 8. մ. ԽԵ տռկքօոմ 0 փաՕածՐ սօ: օծոգտուօ8185 ի Յօոճուտ ՏՓեքմելմԽՇճյ ֆ 1 11161Եռ: ք2626ոոն, քու Ֆուքոաղ.ԽԸ դ11:01

ոքր

մ 1. 1930. ոքյուղ, 601., տեւո. 61. 41ո1680648 4. 4. Քոշոծոլթաժղորթը,դ.

62. մ1ճմթճռծորւ Շ. 4. մաճխուն

ՅԱԽՃՕ-ԼԱԽՈԼՎՇՇԽԵԼԸ

1, 1960 (ոռ Յքոլ. 23.).

Աճոօամ6մոտ

ՇԲՕ0ԱՇՈՑտֆաքոօրօ ԽՅՀՇՈՀՃ

ՂԱՇՑՔՑ0Շ

Լոքո,

Փո-

ԷՏԵԱՇԱՏԱԱՇ

տելքուատււց60

օղեքելտօ11թօոօո1ուք. հլողճքամտել111 քոշղԾՈՒԱ«ՅԻՂԵ ք2601Աւա0ո ՃթուճԱՅՎՔԵՆ 1ոցվոօն ճօֆքթուամ ԿՎՕՊՇ

ՄալՕոտմ

63.

64.

Խքձոււմ ՅՅԽՎԵՕ-8ԸՑՒԼԱՂՒՂՅՈՒՆ Էթոշռօոհք,1958. ՇՕղօքյոճտու 5ֆ. աոշոճ

ԱՇքՀՎԵՇՑ

թոծ0Օ16

ոքշուտ քոտոա

7նաը,

1945.

Ւ. 5.

«ԼԱրԵւո06 4.

Հժ 416608

տփ.ո3քաժրոծիոծ

մտ

1988.

97. 110606 Շ. ՄԼ Է ոօոքօօյ

ՇԳԸՐՑՈՅ

ԷոխԾող6էութ

6:10:

ՈՒՆԱ

1948.

1930,

լոՇ աօԸ711. ա

Ոքօաե

քՅՇՐՇԵՔՑԿ. «ԼՏՃԱՔԿՏԱՈՒՇ ԽՄԵր/քոլ»,

Է940. 48. ԽոոակածՅագԼ Մ. Թղաոաոն ՊՈԱՒՏՔՃՈԹՈԹԻՁ ՈՒՐՑ

5).

ԷԲ 13

ԸՇԱՇՆՔՒՇ»,

ԱՅԽԾԱՎԱՈԾԸՐԵ

ին. 1963.

5ծ.

ԹՅՇՐՇԱՒՆ,1138. ԼԼ

ՇԵՇՔ, շճք, Ծտո., իր 6. 1937. Սծսո Լ Լ, Շաքոշսւ Շ. 7. (ոօծ քօժ.). Աքճոօ-2քթ0Խ2ՆՔՎՇՇԽՔԵ

ք86օամտ

49.

Խ0ԱՐՕՄՅ

20, իՏ 3,

54. Հ/04466

Իճքծնաաուց8 Լքյյոր. 1966.

քՅՇՐՇիաւն.

2, 1950.

Խոտ, ՁՅՓոքոելթ

թ.

ԸՐքՕՇՀՈԼՏ քո-

ում շտ

ծիծը

ՇՅԻՇԱՑՂԵԽԼՕՐօ

1969.

ԽԺՈՂՇԱՈԹԾ

ԽճքՅաՈՎՇԸմիի Ը7ճոՂքոյ. «Լդրօ-

փն 6, 1963.

40. Խոճճոցրւստ Ի. 4. ՅԱՈԱՒՑ

Ջ., Սոտօտ 8. 1., Թաղեճ

11 ՀՃատաՅ.

8ՕղՇոթօ»,

լ.

ճատ.

«6ք.

«Շ0ՕԾԱԱՒՏ

ճոճ ԳՐՈՇք0ղաօիԼ6ո 130Ռք6ոմ. «ԹոՇԽՈՅՈՄ», Դ. 6, թեւը. 3, 1941. 93. մ1ոչածոծ Ի. ՆԷ, Մ.Հ02ս056 մԷ ՌՄ.Օ էփոռօքեճ, ՇՈՅԸՕԾՇՐՑԱՒԾԼԱՄ»

էլՅ-

ՇԹՕՆՇրՑ

Ոօզթեւ

Ճ61ցքշֆ.Ղ.շճ.,

հ Օճքոտցտճիաը ԼՏՈՇՅՈՐ

Ճրու ՇՇՔ,

ԶԱՅՆԾԽԱԳՇԸԽՕՏ

ԷՒմքՕՈ01ԱՌՅ:

52. ՔաՅաւ 4., 166քաօգմ ԷԻ Խ հօդքօօյ

Ճքոշրող. «ԸՕօճաճկատտո-18

65.

ԸաՇի հեք,

Է քատ,

ԱԾԸՑՑԱԼԵՏՒՒ

ՅՅ 100-1618:Ծ

ոն

քօաոոււը

Լ.

մաղում,

1970.

ՔՅՎՇՇԸՐՑՇՈՒԹՇ

ԷՅԽՏՐԱՇԱԼՇ

ՒԽՕՇՊԱՎՇՇՐՒԵԱՒԹՇ

ճլումբճոօայ Շ. 1.

8 ՆՇՎԵԱՒՇ

ՏԵՐԵՐՅԼ տՓոքոօրՕԽՅՀՇՈՃ ք030801 բքի

ՈԼ ՄՇՂՕԻԵՀՀ

ՕՐՃքելւօ Ըմղքթոօարում. Րճհ 266. Դ(ոմքնոծոճւ Ը. 1. էնտելմքը քօ350808հ ՐՇքՅՒՒԼ 8 ՖԸՂՉԲՅՅ: Օեքել101 Ըչղքօո0Է ՈւՄ. ՃԸՇ... Ճ3810քօֆ. Եքոքոռ, 1970. ճ1նմքճդւրտսՇ, 14. )13ս6իրե «ՓոբօաաշտրՎ80611

անՕԾԿՌԵՒԾ-

ՑՇԱՒՕՐԾ

ՃՒԼ

66. Հ1առճ64:

Մ.

ոճ

ՐԼՂքԾՈծՆաու, Մ. Է. 67. ԼԱԽՏ:

ԸՇօքոօոշրոճոտթՈՇաաղօքօտ

Քեաքումաոճմած Ոօորմոօքօ8

Մողօոմու

«ՇՍօճԱ:ՈՒՆ

4186.

8-8 ՈւղքօոՕՀՈԱԱԼ «ՇՕՉճԼԱԱՇԵԽՔ Շ. Ը. էլոոքոթոծաւօօե 68. ձ4աացբօծնճ

ԱՇԸԸՕՌ 885ԸԽ0Ր0.

«ՇԶօծաճոու

Օաշքեւօկ ըրքօոոու:մ. Ճքտ. ՇՇՔ», ճն 12, 1972.

Մողծուղ

ճուր

քմտԿէեււ

ֆօքու

օ7թը-

ՅՐթՕՀԱԱՎԱՆ», Ճջ ծ, 1965.

Օթեօն

Ճրուր», ՀԵ 7, 1987, Էռաօ1ցքու

ՇՈԺՊԵՍԵՃ

Ճ810քճֆ. ՂԱՇՇ., 1966.

ՄԸղ0Բ::ւ

ԽԱՅ

ոք

68407181446ԸԽԱւ 01081

ոքօ-

ԱՈ :8 34աՅթ-

69.

Ճ.

112076թշոռռԽՄ. 4282:

Կ ՅԸՂՆ

13411.

Շոոտմ

5փ. ԽՅՀՇՇՆ

Բոօօ

8. 116ք686քթ566

Ս.

ՕճքոտօՔուլք

Ւ. 8.

1939,

«Վ. Էլուցորճուը

Մ ԾՈՅԼՎԱԵՑ,

Ոլթգո00.00086 1962.

Ճ.

ոտը.

5, 1936. ըՅ:-

«ՆՐքօՂԸյոոում

5Փ.

ոճթ-

ՕԿ6Նիլ

1960--

յ:

78.

Մքաատումօ6 Լ

79.

5. Մ., Րքոցաւ /.

ԽԱ7ՕՅԸՃԱւԼ

Ս.

էք ՖԹԾՎԱԱԾԱԱՅ 8

Ճ1ՐՈՕՅԸ

Աոմքորիքբ

512Ը76,

«ռԿաղծոայ,

ՍՄ. ԽՃ տօռքօշ7

152Փ11, ՂըտՂել

1, «ձոքօ»տամտ». 81611048

10.օողծ1Ռյ ջը.

22.

1070.

ԲԱ7Օ6ՇռԱ

Մ 5. Մ. ՁֆոքաեւթԽոՇոճ, 1931, )113Դ 3. Է որժողճուծ Ըաքօճո086 չփ. ԽՈԱՇՂԸ ը ՈւքՀաաար4116

ՈՅ ԹԱԱ0ԷԾ

ՌՇՐՑ ԽՏՒՑԱԱԸ Ք ՇՐՕ ԸՕԸՂՁԲՁ ՈՇքոօյգ. քոՅղմվաԸ փել ՀԵ 1, 1929,

«ՓՀԾԽՏԱՀՌՒՒԱՎԵԱԿՌԱԼ

չճրթոոյ», Լ Նանա 82. ԸՅԱԾ6քԸնն,3.

ՈՎՇՇԽը ՕՇՕԾՇԱԱՑՇՂԸ 105030ՅԱՎ Ըճջ րոր

ԽՈՐԷ. 1968, Ճողօքոփ.ոճճ.,

83. «ԸԶՏԲՐԸՆ

ԱՑԸԾրբօուու», Հե 3--6, 1029, ՃՏ Լ--7 7--12, է930, «5 1,

էՍ.

Տ1,

1931,

0 1--Ձ, 8.

1934, Ճո 2. 1935, Հ»

1, 1937.

Ցու.

1--11,

1947--1970.

ԹԸՇԸԹԹՅ:.

Ի7.«ԼըՄտղեւ

ՒՌ

հուղ.

(ԲԷՒԱՂՈՎԸՒԷՆՂՑ)»,

«ղուծորց.

3, 1987.

1817թ.

դար

օ18

ՅՇԱԲԸՆՐՑ

5Փոթօաոշուվյլելմ

Ճրաուօեցն ԸՇՔ,

1948.

7ոյպշեւ

ԴԵՂ

Խ. Է, /ոօաքտ

95.

Պոլ

Ը.

ՇՇՇթ,

1960,

ԽՀՂԵՂՄք. 1973. ԺԱքաօծ 1Օ. Փ.

ճէ

1957.

քճշւօլամ.

ԹնտուքայըԲ.

8. 4.,

ԱխոՑողոմ Է.

փ.

Լոտ

ծք.

Ցա

Ս4Շ761 քոճւարթմոնծ

7թ0842Է8061: 5ՓթժոճԸ

ոօոեաճուտ

Օճթոաօթճնւմ3Փ.

40.1

ԸՇՂօՎՈԵՈԼ

ԽՈՇՈՃ

78, փե 2. 1950,

1ՇՇ ձԼրաթցաԱՎՐՇԽՕԸ

ոոՇՂՑ

ՇՇՇՔ,

601. օմոտ

1168:

Հ4ՇԼԵՑ 7.

27,

ՂԸ

11 8

ՂՍՅՅՆՒՇ տրո

ՊՕՃՃոոՅմամ

Յ63

ՎԱԵԼՎ ՈՔ ԽՈԼ.

Ըոօ-

Հ«ԱԾՈՒԵՐ:, )1386Շ61Ո:

3, 1928.

թեռ,

1963. ՁՓաքօխճՇմաՎՈ2

Բ ԽՂԵՐքԵ,

98. Չփաթօեւզ ՑԱՎՈ6 13 ՂԵՄրեւ 1220ն: քոնօաօտՇՇԸՇ, 1958, 99. ՉՓոթոեը ուք, ՈՕՂ քճմ. ոքօֆ. Ի. 8. ԼՈւոՂ6թաւ01ժ,1938. 100. ՅՓոքօաոշոքվաելբ հռ 11 ՈՇքօքածօ1ամ, 1968. թմշրճլում, ամեն 101. /աօծոածաա Մ. 3. 7ժոսժյտօ Ի. 7. Ջֆաթժաաթովուն որոմնուՅՈԿօշլե Ըը3. ՇՇՔ, լօ6ծ, 102. 4իմտուուտ Բ. Չ.-- 86Լոնքե շա Բճք6, 46 810քճոօտօՏԸնսոՎ416.. 5101Յ6Շիտոլ քր0մսնլը մմ քոտժրք ճո 416ուլու թլքճուռ սոմ ձո Էճքօոտւուճքէ6ու. Քրռուռ, 84. 47, ԷԼ 3, 1986. 103. Ճոմոտ Լ. Օ-էիօ Տ/ՔՈԼՈՒՅՈՇ: օէ 6Լիտլը:1 օո 1ո2օՏ194Ա0ոտ օԱՏ 1ո )6ճէ Լ ԱքօքճէսոօՏ մոմ ցուք Աճոտքոննօմ Լ2Լ65. 97.

«Ք 5, 1940,

Ճա, մ. օւ 8օԼ., 104. Շճռոմթր Բ.

7.--

Շօոէւեսօոտ

օ1 Մողօոտ

Լէջիք

օ17 քլօճոհօստծ ԽԵ0Տ6Տ: Թլօշ. քոօալի մոմ 31օլմ ՏՕՇ. 161 ԷԼու Լ, ՏՇԼՈՇՑ, Մ. 64, 1954. էհծ

105. Ը/115

(սուտ մՇ

108.

---Ճ

Տօ

«ոմեմ

ԻԼԴՈՇ6, 10, 1932.

ՈՇԷՐՏ

Տոր

Լուտոտ 165

օ1 186 Ճո,

12Ռք1ո6 ճը Օղու,

Ը4-

|ոմմտԶռմսքյճո Օ. Տ. ՒԼ/մօքօոլն--ՄԸՐՏԱՀՇ (տ Ճոռոլշո. նր 1ոՔ/Յո7ՇդԵճս, Մօետքտքոլիշ մճտ 2. Տոտքօտաոջտ ՎսՏէղԸ|ԼՏո 8մ. էԼ ՄՈՏՈ, 1985, Թոշճոնճս, Օ. Տ. Տօտճ քեջտեցլօք16ո1 Թռմոււ շհոոբօտ տոթառուտոտ էոլԽճոշքժ մռմօր էհո օԱ-06: րմքօքօուը օօոմմէլԹոտ ո Ճոսճոլռ, ոմ ստէրւՇ6 3. Տջտքօտյաոտ1եր Թ/4Ո76ոԵոս, Ճ01114թ5161հԸ Եր ւմստլոճմօո ԾՈԱՅոչճոնու, եմ. 111 Պլ6ո, 1969, --

էՈՇԱ6:

ԸՇ.

110615 ԽՇՏԵՆՄ 8.Ղ:819Շտաթուրօ ում 8331Խ03282Ը

ԱԱԹԸՆՈՒ:

ք86161485«Ռքոթօլո», Ճ» 7, 1949.

«ՓյքօԱ21ԸՂԻՎՈԾՇՐՔԾ

Ք5. Մուպաքոյծ Խ. 1. 1156թ ԱՑ ղթօոյոծոծմտ, 1. 111, 1949. օոոււմօի 86. «քալել Ը աուօտ Շոճմոիու «փոթ ՆԱՎ

ՎԵՐԽՄՂՀԵՐՈթ»,

ԽԵրմթել

ՕՇԱՕնիլ

1957.

ԽՖղթոմըմԼօքճոտ

04.

«Խաղ

ՇՅ1»ՅԼ

04052իրյր

1951-1954

3ռ

Մ.

96. 1Աճոռաոռ Ր. 8.

ԽՅՇ6ղ

7բ.

1963.

93. ՄՇԸՕՆՕՑ

Ր.Յու.

1860քոՂօբու

ԽոԾՊՕԻԼԿՇԱԽՈՇ

Մ. Ոճոորրոը 1616թ047Եաոա ա քօթոռօճքոյծոճւմաբ«6քճւոօտ Լճքոոտ, 21411 ՇՇՇՔ, 7. 26, Բջ 5, 1940. ՄԵՇԱՐԸ Ջ. 1166Կ21ա6 11 6Օ7Ա101Շ թմշքել թ 83Կ6ատտ մ11ճորտ

92. Ս ուճտ

Թելքօ1օ-

»փ. ԿԽՅՇՈՅ Աք քթճՅՂ1ՎՈԵՐ: 18419826Շ131 ԳԵՃԵԻ

ՇՅԱԼ. Լրտղեւ Շար. Խոտոտ3. Ս:-Ձ

ք.

Ճա ոու 4. 2թաաոոո1.

ԱՍՎՑԵԼ ա.

ՊՇաար. 1960.

րծո-

ԷՅԽՇՈՎԵՑՕՇԼԻ

1լքետթճւնախՇ

օՓաթօ4261ոՎ158: 83:1917ք

ՇՅԱ

84. ԸՕա0108

50.

րելը.

2. 1932.

թուղ.

ՇՍԻՂԵՅ

ք8օ16սոն 5

Խո

ՇՌՇՐՅ

ԽՅԴԵՐՏթ,

ԷՅ,

8ՂԵՂ7ք», ՇՌՕԽԸՐՈՁ էճողոքաւօրօ Փոաքեօ-ԱԿԱՒԿՎՇԸԿԻՇ

ՍԽԱտյ68Ը

ԱԾԸՂՆԵ:

ոթոթրուղթոտո`

1948.

ՀՅՇՂԱՎԱԵԼՆ

Ը70ՇՒթոՐմՀլ ոելթնմնյտմտտ ՀՔ 2, 1908.

«ՃՐԹՕՃՈՅՈՒՄ»,

ՀԱՆՑ

"Ամ

ԾԱ.

ՀԱՅԵԱԼՎԵԱՕկ

ՃՒԼ ՇՇՇՔ, «օր. Ծո. ՀՔ 6, 1937. Առաք օ6 տսֆոքոջու աԱաոո». Է

5Փ.

Ց Ճորա. 76. ԱՕ Պ.

27.

ՅՀՑՕՈՕԽՇքՈ0ՇՅՅ

մ.

ՕՇԱԾՈՒՆՃ

75.

ԾՆ

ՇՈՑ

աղաաուրմ6Օ

ոՅՇԲ1

Էր.

73. Բատօօ 8

ԴՈՅՏՇ.

ռւ Փոճայօքօո1ճ ըշօրՇՆմամ. Դթմում81194111,

Մ. Բութ

յաոու,

ԽՆ

քՅՇՅ6ԱՈՑ.Ճ481006Փ.66.

91.

բքուճւտ 5Փ. 72. ԱԱտօ8 8. 7.

74.

Մ.

թնոճու

Յեռրաւն ԷՈՒ:

քույ,

ԼՇՕՐքոֆտովծեատող

8., 1

Յ, 1929.

68. Հ07աո

քոռ 89.

Թ. Քոետոճ

11341Հ1Ի1150615

Օղու.

2, 1937.

ոռո.

70. Սայօ6

տ ԽՅԱՇՇՒՔՏԱՒՅՎ

ԽՕԺԱՊԱՎՇԸՐԸԸՈՒՅՆ

107.

13է

108,

ԹՇԵՈՏԻ Օ. Տ.. 4441Ի6ք6է161 Տ. Ք. ՀՕղյք ՇՏոտ օ1Է էբ Օճ բոօմսշէլօո ո էր Օրճո-8Մ ղ լեշ Ճ1-հտմրօ02թ0ոլո տտ ծոյոռ 5Տի. ԲՄՕ5Շ --

4ոլնտ

Էո73, թյցոշօմգղատ,

129. /2ԵԷ50ն օ1

Թ.-- Էոլաոք ԵճՏօոմ6Ըր

սուշր

ՔԸոիւուտ մօր ՅԱմսոք

չս

4(16Ո5Ըիճո

ՎՇԼ ՏԸՌՆՔԸ2Օք6ԱՅՈ

ը. Խ6օրԱ6քՏ1Շիլքսոք

67.

Խ6ԼԵ6իճ 28ՅՇի. ՕլջՏ, Մ, 67, 1937. 110. 22662116: 1.. Օետոժճօո Տսլ լբ ԺճՏԸՇոմՅՈՇԸմս ՇՕճոոճոււը 1054. 4 Բո մաճ ն Բ10Ժ61Ռ6«, 9, 1933. 111. 25008 7.-ՄՈՒՇՈՏոշհմոքԱԾՇԲ մոռ Բոլ

ՖԸՐՏԸՈԼՇՈՇՈՇը

Ր4019Ր6ո ոք մ-ո ՃիՇո կոր Օլքճիոմոռ ՀԵՏԼ6ՐԵՇոմղ Բրլրոշճղ, --

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

շո

Քիջւօք:Ն0168156հ62615շհոր,,

4, 1951. Օ.11670556Թ.- ԼԲՏ կոլյ6Տ

ՇՏՏՇՈԼԹԱՒ6Տ, ԱԱԱԱԴԵԻԵ

ՖՇՉԲԼՀ1ՐՏ,

«թան Ո6Ո6 41046ԼՈ6", Մ. 31, ՀԸ 9, 1937, 18. ՕՈԺՏՈ65:6 Է. ԽՇրրոզող Ի Թշ Օլ, 8մ. յ, ՑԸնշո 1956, 8մ. 1, 1960: 84. 111, ո) 1960, Ե) 1961, -) 1963, մ) 1966: հմ. Ո, 1950: թմ, Մ, |959, 112,

114. ՕԱՏՈՒՆԵՐ Բ.

115. Օոտուն:ը Բ.

116,

ՖԻՇ

ԹԵՑ:

ԷՏտուտ|

117. 7/00(Ը.6 Օ15.

7.--

Տօօ.

Ըհօթ,

Օ0Տ.

քոլ

ՕՏ

121. /Խ0ԾԲՏ ճու

թճ07մ,,

Հոքա

122, 141516 7. Տար

ՀՏՏՇՈԼՀԱՑՏ,

123. ՏՇՆո

124.

1:55 Տճհու

մ.

1936.

Ք6շմիսոք 7շսռ

31, 1937.

,(ՕթէԸՏ

սոմ

Ժ6՛հԼԼ.,8,

ճո:

Մ.

ձոր.

ՕՏ

Էվտօոլալ

27, Ք

լո

Մ.

1050, բ 115.

01 6ՏՏՇոիոի ժո)

Ե0ա6բ

ՕՊՒՍԻքԲոլորըԺս ոռ",

ԹԱԱՈ7ԸոքՇՏՇՈԼ

ՀԱՇսոմ

Շլղղ

8. 1936.

ւտ.՛Ւիճ

քօր աղ63՛

մոմ

ՃոճԼ, 23, 1941, ՀՈՍՏՇթոգս: 1ո:շմոլ Քճոմստ", Մ, 903, 1940.

լոխ 1.

Ց.

մ64

ԽԱՄՇՏ

Գլուխ

Էուժեւսոքմ6ք Լոոքոճղշտ մօտ Է.6լոծ1Տ5. ԲելԸ ՀՅԱԱՀԿՈՏրւոմ սրվ

ըւլճ

ՏԸո6Ո., 1,

տեցակայանքի նկարա Հիղզթուլոնիկական .

ւոողենին Վարդաբույբխոոդննի ոբսլես ՝

ԵՈ

նրանց կուտակումը Վարղաբույը խորդենու դիրաթման բնագավառն

մշակու բո Բ

լրումը ո ֆիզիոլողիական ր ԼՈՅ ն

Ար

աշ

հթիրայուղի

Հմ

ուղ աղբյուր ւն եթեբայուղի

նկարժեք բանկա»

Ֆորդծնու բուսարանական բնուքագիրր Վարդաբույր խորդենու սովորական Բույսերի օրգաններում ծնրներայուղ

ՆնճուԲը -«Հատկությու

ՏՐՈ:

ՎոատդաբույԻ խուբղենուարտադբողականությունը բացգօբյա պայմաններում րիզոռպոնիկայի 3.

Փորձերի նկարազրությունը խորդենուբույսի տերնակալման ընքացքի ճաշվառուժը Խռրդենու տերններում եթերայուղի կուտակման ըրնքացքը

վնգետաղիոն ժամանակաշրջանում եթերայուղի կուտակման բնույթն «օրվա ընթացքում խորդենու կանաչ զանդվածֆիբէրբի ն երերավՎարդաբույր գեպքում ուղի մակարդակը Հողային ն անճոզ մշակույքի վարդաբուլր խորպայմաններում ի

ԻԾՏշհսոքտմ.ԵՈՏԼ,ՏՕո-

Ց.

յշ

Լօղոլժեր

ՍուԿՀՇԱ սոմ

բացսթյա դրությունը

Շիյոյ,

Քույսերի անչող մշակույքի ճամար օգտագորժվող սննդաբար լուծույթների մասին Առրորիմիական սլբորլեժների ն ճիղրուղոնիկայի ինստիտուոի

ժօր

Մառին

ԶԵՇՍՐԱ",Մ, 3,

2աԱՏՇԸրօո գ6ր -ճճռտուղուճոհնոքն ՊԱՈՑՈ1541260Բոտտո Ծշլոլ

80:61 Օմ

Քուլսնրի անչող մշակույքի պատմությունից Հիդրուղոնիկտեղակայանքներում օղտաղգորժվողլցանյութերի

7, 1959,

56, 1937.

|բ բՕմմօ11

ույուտՃ.

ոձհւոք

ԷՏՏոոկո1

օլ

Մ.

քրօթճ06Տ

ՏՄՏԼԲՈՅԼԵ,

1, 1740,

եե 24 Ք/ճո7եռտեՕքՅթնլը,

ՔԾՇ

Մ,

Թ6ԸՕ:մ, Հ

ՔաՏ6ղ(| ՕՏ

ԴՈԼՑ6թԱԸոմ

ՆԻՇր Թոտումեմժսո»ո

Բ...

ԷՏտոուռ)

օէ

Լոմստլթ.

,Թոուճոչ

ՔօԼիՑ ՈՏ ԸՒԸ մորւնենշիճ 120, 2/1ԸՇԼ ԷԼ

11, 1049, Կ.

Օ15, |, ովը. ԹՇ:ւալհավ Թ. ր ՀԱՇՈՇԱՀԻ

Չ, 035.

119. Խոս:

Մ,

Ղիճ Բւոչղօո

71/11:4-րոր

71,

ո Տ,

ՕԱ», Քօոմա տ.

Մ.

օՐ ԷՏՑ6ս 181

մ. օ1 1ոՇ

118, ԲՏԱ

՛ԻՈԸ ՇՏՏ«ՈԱ:|

ՄիՇ ՇՏՏոոլոլ

մասին ԳլուխԼ Հկիոն տեղեկանքբույսերի արբտաղբուրյան անհող

Բացօթյա Հիդրոպոնիկայի

դենու երկրորդ բնրք ստանալու Հնարավորությունը Խորղենու բարձր հթներալուղատունոր ճիբրիդների փորձարկումը բացօթյա Հիդրողոնիկայի պայմաններում

Վարղդաբույր խորդենուբացօքյա

ոադրության

Հիդրուոնիկական

ար»

արզյունավետուքյանմասին անտեսական

Գլուխձ, Սովորականե հիդրոպոնիկավան եռաճակով առբշտադոված Ւ) եթեշայուղիճամեմատական հյոբղենու բնուրագիբը 1. եքերայուղի ֆիղիդա-բիմիական Հատկությունների փոփո-

թություն,

վեզնտացիսն ժաժանակաշրջանիընթացքում նթելայուղի ֆիղիկական ե բիմիական Հարու ոիոխոթյուն օրվա ընթացում

"լեռ .

Գ.

Վեգնտացիոնշրջանում մեկ

նե

Սովորականե Հիդրուոնիկ նղանակով արտագրվաժ խորղզենուց ատացված հթերայուղերի դեղուստացիոն վնաճատականը

խոողենուանհող առրտաղոությանփորձերի Գլուխ 5. Վարգարույլելնե

Ի. Ը. Մոտո, Ծ63Յ

Օ. Տ.

Շ.

ՔՇԼճոԼաու

Տ.

0դոռագործժած

նաբե առդյունաբեբական հեռանկաբնեոը ի

112043801690

Խ1ոմբռոծոգյւ

Վ.

ՈՕՎՑԵԼ

Զզմքյմո,

որ

ԽՃ. Է...

բճքշյու ըօ32080խ

րականության ցանկ

օ1 1057

ԲԱՐ.

ՍՏԵՓԱՆԻ

ԳԱԳԻԿ

Շ7ՐԷՈ141708Ո4

14718

ՄՀՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

111618

ԽԱՉԱՏՈՒՐԻ

ՍՏԵՓԱԽ

ԷՈՒ

214413'Ք08114

ՇՐԷՌՂԻ

ՎԱՐԴԱՔՈՒՅՐ ԽՈՐԴԵՆՌՒ

ԱՆՀՈՂ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

10 5

թամամող

դմուուրադչօո Տ.Լ16Տ .

148187

ցր

երկու բնրքաճավաքիցստացճքնրայուղնրի ֆիզիկական ն ջիմիական բնութաղիրը

դլխավորառդյու

ԴԱՎԹՅԱՆ

ոանքրի

2...

Տպազբժումէ ՀայկականմՍՀ ԳԱ ինստիտուտի սլբորլեմնեոիե հադշւպոնիկայի ազոորիմիական ղզիտական խոբիդը ոբոշմամը

խմիագիր

Պասասխանաւտու

ՍԱ. ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Հրատարակչական Է.

Ս.

խմբագիր

ԱՎԵՏՅԱԾ

Նկարիչ

ՆԱՋԱՐՅԱՆ

Բ.

Գ.

Տեխնիկական Ս.

Ա.

Ջ.

Խ.

խմբագիր

ԶԱՔՄՐՅԱՆ

Սրբառրիչ

ՍՐԲԵՆՑԱՆ

Պատվեր121

ՎՖ 05561

Տպաքանակ 3000

Հրատ.

է տպագրության Հանձնված մ շարմաժքի 23:171976 թ. Ստորազրված 85 մամուլ, Պրայու 6,69 մամույ, սլայման. 10/717 1976 թ.։ Տայադրական 2,0 մամուլ:Թուղթ 283: Փինը՝50 զուղ.: 84501081/1ց: յ

ՀայկականՍՍՀ Հայկական ՍՍՀ, 11127615

ԳԱ

7ոթ

ԳԱ

տպարան, Հրատարակչության

երհան, Իարեկամության 24: Հրատարակչություն,երնան, 19, Բարեկամության41:

ՃՒ Ճրա. ՇՇՔ.

Էրշտոի 19. Ետրօեճաաո, 24.