Ընդհանուր հոգեբանություն

Սա

Դ

Ն

|

.:

ՄԱՏ ր

.

ոլ.

ԴՆ. Ա ԼՆ

ա)

Ար

ո

`:

"՞

ՀԿՏՀ -

ՉՔԱՂ

Է: ՍԱՏԱՐ

ՅՈԹՆ

ԱՑՏՏՆԱՈԼԱ ԱՆՆԱ

թ.

ՆԱՎՆի

կ: ավեր

ւ

ՐՂ

եւն

ե.

՛Ւ՞.

լ

ք

:

--

«

1.2

,

«բ

' '

: ՒՆ.

Եր.

-

.

,

ԱԱ

Ամ

Բո

ո

Հնս ուս դակտաղրոաուս մաղ վմղդտսատվաողվ մղոքխ դոկոաջմոիխտկղուր քա Ս ղդրռ դստվատիխտամվ, ւմոլոան ջոիմվիղ մղորկմողղժ վվզնմու վլովեսիսվեվ: վնելնս ղ վժջոինասոկ ղահիահմակորտ»չ դվիտնմոՒդ ոսալոկանտմ րակմոդսզջ ղակաղրոսռա դոսը դակողսմողվկ 1 տվե ղոհաողամ ձրաիոամնդլ նզտ դակուղսմողզկ ծր վաոիքիս -ցեսչ Քվկտկողարաոք մղսմս մմզղիզյմսմո ղորիսցղ:ոավմսե դ վջֆղո ր'սինր ղց մքե ղվճոսո րակմողազթ մի դողվոռտոախուրոջ ղոկատվե նսի նվրոստնջ ՛'աողզտսը դվմզղղաիլիստանուոզ» դում, -Սուոուկ լոսղամղ լ նվժցտոինսստկ ղակոմվ դղոլիսդոմզեա» նվկոկ վ լոսղիլ Ստ Ժկոդոլախ վմզժմետոռն վիզնոի դտքլիադուիյն -ոռղորոք մլ յոախմո մմզ «ղորզոո ղոկտնղաոիուդորջնզտո Հաչ դակակվմվոր) մմա վովխ վնոցյզմոտն դալյիսղոմղես, Ժջեոտխնասոկ լոսղկմկ վ չդոտ վկմողազջ դակադյոսոս | 1զմաղմմիվտկցմակվմգղկողվեցշ ոմյզդվ) նվոուկադածդմորով դոքիսըժը դոհ, 2) ղոմվեաչ ղակոտվե-ողվ վմզղվճաուս տնոխո դ մղամքիսմսիտժգբմու ումղ 1վճաովեղու 39 ձվղաիփտԼմսղմոկ մորոչ ղոհիամողմ փչրոոզ վժմետոտն լոսմս նղմ ՛մոահլիսկտնդտիսմ վմզղորսն մն նախնար մոլսմ վճոլվղմոտն ղոլյիսդոմցոսչ փաղոչնվմ նսիմվոտղ դղատկոնղախտ 3 գարկաձրոմգի Հյոսուս դաոկաքմոխակղուր 1զիկմտրիղը լոստոռտվոո՞ղվ չղվկանմակոր նվկատկաղորոթդոայք Նր ղոկուցմրուիսճկոխոակ Հատվե ղդղակաղամկիսչղց լրոողդաղպվոռտոախուրտչ ժղամս «մմզղիոհիւո ղո հսճուտմտ րաիմո 3 ջմուի (րոսմոտմք մող ղոէլիսղ Ղոկուովե փաղոչեղմ ղ ոզխւղգվրոսկմուղսզջ դակաղյոսուս դոսը -ամզես: ողո տմաիողոտր տմղաամջիսղամզես, ղ ոգխոմղոււնգմ դղյսքքիստվն դտկոքմտիատկղար3 զկուտակ ղվմզղվմուտղվճմցի 1ղվ մյուցմսնուտ նօ ղակոմվ վղզրտ ղտ րոաժղոտոտովձո ղաոկորմոխոկղոր 3 բրսկտղոձղ ղդվվմզ» պվճտատմլոսնողակամվ վմեղ:) ներ :7 ղյոսնոմբմյոմ վկոմա ղարսոտմտոխ վմվդվվնառս անտխո մմվեղո| ղիսեոմաղմտկ ջոճոս «աջ պատ վմղդատատվտողվ դակոթմոխոդղոր վմիմզ որաքոկմցղ

Ն

ՏՎՈՆՍո ՎԺԵՊԺԱՇԼ

"

"հ Ա վկոիսստզլ, «ՀոաշոԹշօ4լլ»

«ղամ

կօղազմենմՄԲՅՅՎԼ

Ք8-ք "06աօկվ

08-ն6ո

'լէ

"իսզնոտ» Լոհղոզտճ 1ոկմոնու ժղզ

վժղուտ ոմ րոսմեղո|մմզդդաքքիսկդտնղ մմյդժվջմող չրոաժնուլղմ ժվղիմոտոկ ոմի վոլվղմոոն դնսո Ալղստ վիւոչ 4 վյ մոկ տետտղջտ դոկոտանող վմզդդանլիսկդոն դ վազդդոաքըիանստվն ժղամս «մուրոչ

մմզղղամքիոմոիքն ջաիխուկ -դմժ ղյղվկ ոկաչմաղծ ողխոոցղը ղուրջնզտո վկմադսղֆ դակոդրոսոս ղոքքիսդամգեսչ մոդ իիոճ ոզջ վլոնն մրոչիսկանդոիամ ղ իսժօոինասակ մվ իյ մոչունաչ յղի նոճթջ մմվեոմրբո|ղդ մմզղկողվեղչ վժմբ վ: ճղոմդ մս փոմողակոտ: իո դայսմ

"ոստկան -աք

Ո

՝ն

Պ չմղզվազը

վմզղդորաիքիսավե ղոկատղդոաոմկնսչ մղվմզդոիսն

հ չլ

մաոզգո պ

"Ամղսոմսկ

մաւոկսն վմղղդղյայքիստվն ղոկոտղոմղզեսչ մղվո|ննմ-6լ

«Միսատդոուոմսզ:

վմզդդոամյիստվե դակադոմպեսչ տմդվոն նմ-թլ 'ղվկողվիոսմց

«ոաջողկղք վմզդղաիքիոավն դոկաիովսովնիի ւմղվո|յն նմ-շլ

Ո

ի

"«ջողկզվ

"Փ

'դունդմ

ՀՇ

-«պաաաաաաաոաառառոո--«Հառատաշտ

վմզղղոամյիստվնդոկողոմգեսչ -զՈ կ "ք 'ոջողկցք Վ. "ե| |'դակդղւվը մխոզգամո «մատկանվմղդղոաիստվե դակողոմզեսչ ողվորն նմ.

'դսկդցեղվծ

ն Տ «աջողկզվ վմղդդամյիստվե դակաղոմգեսչ ղ դսկղյդվ լ "ի Սսոզգամեւ (մստկսն վմզղդդաիիստվեղակաղաոժզնաչ մղվոյն նմ-0լ 'դակդգմ

-դվէ

ե

՝Տ

նմ-6 յՀսքողկղը վմզդղւաիքիստվե ղոկողոմցզեսչ ւմղվո|)ն ռիլաղազլ'տ

ղտկոմվոտղտմ մղվոե նմ-ջ դմռողփսմո մոսկան վմողղւամլիստվն մդվդվմմով, 'Փ ամղզվվյննմ-չ

Ո ՛Ղ

սաողգսմխ մստկան վմղզղղաիքիստվնղտկողոմգեսչ

'մղոովզտվ

Ս

Վ

վմզդղաիքիսովն դակողոմղեսչւմղվո|ննմ-գ «մստկասն մսողփամխո 'միսղստ ղ ղոկ սովե ղոկողումգեսչ Հոռհլ,ք 'դ մսողգամխ «մստկան վմղդդւաիքի վջմսե մսիտոկտտոտրղտահլիսավ: ՈՓՈՎՄ ւմղվո|ն նմ-շ -ոկձքմ մսողգոմո մատկսն վմզդղաիցիստվե դտկաղոմ

"ղվկոիսմոզկ, ի

ը

«դեսչ «րաոնդո դակակով րտ

շորը

տդվմյդոիմն

Հ

'դողվո|

մղվո|ն եմ-շ 'Ո 'ի 'սջոդկցը վմզդղաքլիստվն դոկաղդոամզեսչ «աղ չղվկողձամոք "9 ՛Ո մսողփամո սռխտկսն վմզղղաիքիստվե պ ղվկոիսմտզլ, "ի 'ը մսովգամ,ո մատկսն վմղղումքիուռ տակողոամզեսչ «վե դակաղոամգեսջրանդո դակակով դեր ՈշՈՈ ղվոին Դվ-/ "ղ, ղմզղկատղվեղչվմզղոիսհ, :1 իվակզցիակմկմաղովջ ղոտկաղրոսուսոակմզղ վմդոտառղվնտ ժղդւաինմտ չմրուք աճկախակ դարկմադդժ վմղդմվեղո|տյմկդակ դորմախողրվ, դակովե մմղզնմո» Համսվեվփվմղղողնոմխ ղատկղզեսչղղ փոսիմնատմուրոոժմե ոռ «Մավեւսսվեվգ ղոայրիսդողւսցմսեղվլանմուղ դիսեատմջմոմ պ ղոլիսղ Հոմորետկ ղոյիսեմակուրատ ղզվիոնմուդ ղզտկաղամտղվը ճալդմոտն ղդակաջոմցգ վյավեսխսվեվֆ | լոսողտոսվող յոսմատ ղվճասո դուր

ԱՌԱՋԻՆ

մեջ, որը էին մարդու ննրըքնաչխարտճին պատկանելու շրջապատում է մարդուն: Այդ երնույթերը վերագրեցին ճոգեկան կյանքի բնադավառին (ինքը «Ճճոդեկան»--

ՄԱՍ

բնույթը տեսնում

պարբերվումէ սրանից, ինչ

կրակի.

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒԾ

առաջացելՀ ՈՇԱԱԱՎՇԸԽՕՇ,--յոնրմինը

բառից):

որը

ճունարեֆխ Օպսյուխե»--Ճոդի

Հակադրվում էր իրական (առարկայորենզննական), փաս-

անուների տակ. «րմբոնում»չ «Հիշողություն», «մչռածողուհ բյուն», «կաճք»չ «զդացմունքներ» այլն, որոնք Ժիտսինկաղում էիս ներքնաշչՀճոգեկան, մարդու այլն, ինչ կոչվում է ճոզի, ն ալլն: նրա կլանք Ճճոդեկան խար", շվիման ժամանակ ուրիշներին դրտող մարդիկ եվ չնայած առջրյա վարքի տարբեր փաստերի (դորանմիջականորեն գործ էին ունենում ճետնյալ

1-ին գլուխ

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԱՊԱՐԿԱՆ

ծողությունների, արարքների, աշխատանքային դործառնությունների այլիի)

սակայն դործնական փոխներդործության ո"լաճանջները ետնկում արտաքին վարքի ստիսլեցիննրանց տարբերել Տ 1. Հասկացողություն ճոգեբանության մասին ետնում թաքնված ճոգեկան պրոցեսները Արարքի միշտ դրդապատճառներ, որոնցով ղեէին ննքադրվում մյուսդրություններ, չյուր կոնկրետ դիտություն այլ դի տություններից Ցուրաբանչ յոար: նկատմամբ այս այն իրադարձության էր իսկ կամ բերվումէ իր առարկայի առանձնաճատկություններով: Այսպես, օրիՃակաղզդմանհտնուժ ենթադրվում էին բնավորության առանձնաճատնակ, երկրաբանությունը տարբերվում է նրանով, որ, գեողեզիայից կություններ: Այդ պատճառով էլ «ոդեկան սլրոցեսների, ճատկանիշնելես ուսումնասիրության առարկա ունենալով Երկիրը, առաչինր ուրի, վերլուծության առարկա դառնալու նախօրվիճակների սումնասիրում է երկրբ կազմությունը, կառուցվածքը ն պատմությունը, գիտական մուտ ստեղծվեցին միմյանց մասին ունեցած Հոյակներին մարդկանց իսկ երկրորդր՝ նրա չափանըըն ձեր. կողմից ուսումնագեբանական առօրյա գիտելիքներ, Դրանք, փոխանցվելով սերնդե-սնսիրվող երնույքների սեցիտիկ առանձնաճատկությունների «արզաբարունդ, ամրապնդվեցին լեզվում, ժողովրդական ստեղժադործության նումը զգալիորեն ավելի մեծ դժվարություն է ներկայացնում ն դրանց օրինակ՝ առածներում ն Դրանք Ճուշարձաններում: կենտրոնացան, ըմբոնումը մշծաւյեսկախված է գիտության իմանաասացզվածքներում.«Ավելի լավ է մեկ անդամ տեսնել, բան տասն անլիությանը ձղաող մարդկանց, աշխարճայացքից: / իժ դամ լսել» (ոնսողական ընկալման ն մուսպլաճմանառավելությունը առաջին ճերթին այն է, որ Ճոդեբանության կողմիղ Դժվարությունը ուսումնասիրվող երնույթների սպեցիֆիկ առանձնաճատկությու:ներըլսողականի նկատմամբ), «սովորությունը երկրորդ բնավորություն է» (ամրապնդվածաովորությունների դերը, որոնք կարող հն մրցել վարքի վաղուց ի վեր առանձնացվել են մարդկային մտքի կողմից ն սաշմաձների ճետ) ն այլն: հազատվել նն կյանջի այլդրանորումներից որպես Հատուկ երնույքՀոգեկանիմասին մարդուն որոշակի դիտելիք է տալիս նան նրա ներ: իսկապես, միանգամայն ակնճայտ է, որ գրամեքենայի իմ բշանձնական կենսափորձը: Օրինավ՝ որնեիցե տեքստի կրկնակի անդամ կալումը իք առջե, սեղանի վրա դրված իրենիը-օրամեքենայից՝ է Հիշողության մեջ նրու ւսվելի լավ ւԿանայանմանռլաստումմ իրական առարկայից տարբեր ն Հատուկ մի դատարելավես : կարդալը Դաճուկներով սաճելու իմ ցանկությունը նը, մարգը չուրացնում է իր անձնական փորձից, եթե նույնիսկ նրան իրսկան դաճուկաչին է «կրկնությունը ճամ եւո Ճեյո հւ մայրն է» ասացվածքը: ւյժ անճայտ դիտության է: արշավի բոլորովին բան այլ վերչճո ւշր առօրյա Հոգեբանական տեղեկությունները, որ ստացվում են ճաԱմանորըդիմավորելու մասին այդ օրվա նախօրյակին իրականում է են ն ական սիորձից,կազմում մինչգիտ սարակական անձնական տարբեր բան է Այդպես դիտելիքներըթ կարող են բավական պատկերացումներ առաջացան երնույթների «ատուկ կարզերի բար ճՃողեբանական Դրանք քնդարձակլինել, կարող են որոշ չափով նպաստել շրջաւդատող մասին, որոնք սկսեցին ճողեկան անվանվել (ճոգնկան «ֆունկցիաներ», ն մարդկանց որոշ սաճմաններում կարող են վարքում կողմնորոշվելուն, «վեճակներ» «պրոցեսներ», «Հատկանիշներ», ոչյլն): Դրանց Ճատուկ ն

։

որ-

ճետ,

զավարվում մարգը, |

Հոգեբանության

Հոգեբանական

լ

բնածին

բան

ինչ-որ տեղի ունեցածից

ճ

այլն:

տատիճանա-

' ,

ւ

Բայց, Ճճամապատասխանող: լինել ճիշւո ի իրականությանը են սիստեմայնությունի թյամբ վերցրած, այդ գիտելիքները պուրկ

աար

խորությունից, անասլացույց են ն, այդ ամենի պատճառով, չեն կարող «աամուր ճիմք դառնալ մարդկանը Հետ տարվող լուր, աշխատանքի ն բուժական, կազմակերպչական այլն), որը մար (մանկավարժական, մասին մարդու այսինքն կան, է Ճճոդեկանի գիտա պաճանյջում ն ճավաստի դիոելիքներ, որոնք թույլ տային կանխատեսել օբյեկտիվ երում: երա վարմունքը այս կամ այն ուասվող ճանդամանքն գիտական ուսումնասիրուժյանառորկան: Ո՞րն է «ճողեբրանության փիասկո նկ րետ կյսսնքջի Այղ առաջին ճերթին Ճոզգեկան նան են որա քատ կական են, բնութադրվում տերն որոնք տեսակետներից:Այսպես, օրինակ, ուսումնասիրելով մարդու կական առարկաները ըմբոնելու ս լրողեսը, Դոգեկողմից նրան շրջապատող բանությունըՊայտնադործել է էականորեն կարեոր մի փաստ. առար: ճաստատունություն է պաճպաւնու՝ Ճարաբերական կայի սղատկերը նան դեպքում: 0րինակի Համար: պայմանների ըմբոնման փոփոխվող են տողերը, կըրմբոնվիորպես աղիոգ այս այն էջը, որի վրա տված ե՛ արնի սայծաո լույսի տակ, ե՛ կիսախավարում,ն՛ էլեկտրականլոշգյյաժամանակ, թեն թզթի կողմից անդրադարձվող սավորության ուլդոլնսի դայքների ֆիզիկական բնութագրերըլուսավորվածության մեժ միւ չասիովկտարբերվեն կանցիղ: տարբեր ոլայմանների դեպքում կանսաստի Տվյալ դեպքում մենք մեր առջե ունննք ճոգեբանա ՝

փաստ " ւթ յո ւնչ Հո դերա նական նութաղզրո է ծառայել տվյալ բն ութադրի օրինակ կարող քանակական նրա նկատմամբ ժամանազի Հակազգման մարդու վրա ազդող գրգռիչի ենի առաջարկում մեծությունը (նքն փորձարկվողին կոէլեկտրական լամպի վառվելուն Հնարավորինչռոի արագ ռեղմել կարող է լինել200 մեկի մոտ Ճակազդմանարագությունը Ճակը, աղա

որակա

կանբ

պատասխան

իսկ միլիվայրկյան,

մյուսի մոտ՝

150,

ավելի այսինքն՝զգալիորեն

ական տարբերությունները, անճաւո արագության մեծ):Հակազդման են ժամանակ, դիտականճՀիտազոտու` գիտասիորձերի որոնք դիտվում են ն քույլ է` փաստեր թյունների միջոցով ստացվող Ճողդեբանական որ, փորձարկվողների բնութագրել քանակականտեսակետից

տալիս առանձնաճատկություններ: չի կարող Սակայնդիտական Հոդեբանությունը

սաճմանափակվել Հոգեբանական փաստի նկարագրությամբ, որքան էլ այն ճետաքրքիր ան: Լենի: Գիտական իմացությունն անձճրաժեշտաբարպաճանջում է դեղի նրանց բնսց աւոնկարագրությունից յում կատարել երնուչժների որոնյ բացաճալյտում, Վերջինը ենթադրում է այն օրենքների

րությունը: հն ենթարկվում

այդ

Հոգեբանության Այդ պատճառով հրնույթներըո

Մեջ Հոգեբանական փաստերի Հետ մեկտեղ ուսումնասիրության առարկա հն դառնում նահ ճոդեբանական օրենքները ԺԾյաւես, Հոգեբանականորոշ փաստերի երհան դալը անճրաժեշտաբար դիտվում է ամեն անգամ, երբ դրա ճամար կան 4Ճամապատասխանպայմաններ, այսինքն օրինաչափորեն, Օրինաչափբնութ ունի, օրինակ, ըմբոնման ճաստատունությանվերաբերյալ վերը բերված փաստը ընդ ն է ոչ միայն դույնի, այլն առարկայի մեծուրյան որում ճաստատուն

Հետաղոտությունները բույ տվեցին, որ ձնի ըմբոնումը: Հատուկ ըմբոնման ճաստատունությունը մարդուն ի սկզբանե, ի ծնե չի տրված: է աստիճանաբար, խրսու օրենքների Համաձայն: Այն ձեավորվում եթն ըմբոնման Հաստատունությունըչլինել, առլա մարդը չէր կարողաեա կողմնորոշվել արտաքին միջավայրում. շրջապատող առարկաներ նկատմամբ նրա դիրբի ամենափոքր ւիուխոխությանդեպքում տեղր կուչոտկ: մ արմասուսկանփուվոխություն, աշխար»ի նենար տեսանելի ձնով: աղճատված առարկաները կըմբոնվեին 0րինաչար կապարիհմացությունը ինքնըստինքյան դեռոս չի բացաճայտում այն կոնկրետ մեխանիզմները, որոնց միջոցով օրինաչասությունը կարով է ի Հայտ գար Հողեբանական փաստերի հն օրինաչա փուբյունների չե մճկտեղ Հոլհրահությոյն խնորընհրից է նան Հոգե կան գործունեության մտեսրածիզմսիրի ձայանազործումը: Օրիռակ՝ առարկայից "նունալու դեպքում նրա ըմբոնման Հարաբերական մնխանիլժներից մեկո այն փոլաներ«աստատունությունը ապառովող չորժությունն է, որի տեղի ունի կանչարաղանքի մրա ազդեցությո սնոնանքով առաջաց աժ պրոցեսների ն այլն զրգոման միջն, որն չանում է աչքիառանցքներբ իրար մոտեցնող ն Հեռացնող մկանների չարուսն Հետխանքով. թեն ճոարկան աչքից ճեոասցնելիսցանցարաղանթի ղգայուն բջիջների վրա նլա պրոյեկցիան ամասլատասվիանա խոքրանում է, ուսկայն տչքի մկանունքի լարվածության ւեույոլւությունլ աչքի առանցթները ճեուսցնելիս տեղեկություն է տալիս այն մասին, ճեռացավ։ ճանի որ մեխանիզմռր առարկան սչ քն փոքրացավ, այլ սերը հնխադրում նն որոշակի ակատոմիա-ֆիգիոլողիականկոներոտ ողուը իբադորճում են ւս արքէրի աշախատանը, կամ այն ունկն Է այդ բնույթը (բոջոըլԵ առա շորձողությունը Ճողդե տնխոանիլաների բանությունը ։վլարզում| այլ ըորտությունյերը (ֆիդիոլուվոյի,բիոֆիղիկայի, լիոքիմիայր կի 'եոնետիկայի Է ոդնի) ճնտ միասին: Այողիսով, ուսոււմնաորպես Հոդեբանություսմսը գդրիաություն «ոզ եկա ն ն ի աստեր ը, սիրու ո է օրի նւ չատմու օյ ուն եհ ներ ժՄժմեխսանի վմնելը: բիրված սառմանումը նույննս Ակնարո է, աակխալն, ոլ էական ն ճոդեբանության ունի, կարիքն ինչնա բացտարությունների առարբ. ու»:

ո

Ան :

)

յտածդո ճվճղաիվի 1ողզդա ղաքիոսխե զլ նսմոկ մղվիմտր ղդ ղվեսչ մս «զվլ լոսջմակ (դո բամորոչ զվ զոակիսց դվրմատրղտժղսմս) մմզղտովյագնվ ով ղ (1 դրտողտոմոատ վող ղվես, մս «ղվյ րոսղահ ժղսմս) մմղղտովյտվմզտոր զը մմզտստովմըղղվը չմմուփ «ոնտե բոսչաժ մյ ծոստ դորճատհմտնվղոկցզես, զողվոռտոխորտչ մղոլիխաղմվղատնղդզկ մմս եցբնդւռո մզղյոմմնտովող 17 եո վժզղղարմոր մղմմտա դող

«Սորոչ ղոքլիսոզտ ղարդտստովսո ղվոտր ՛սեհսչ Փդզ7 չղվոտվր տվչ դոկիսմցժտմոչ ջատճգդսոմղ տղջ

-ողմ տմղաքիաղոհորհամջաիխդոզունյա Հգվր վչմտոլնտ ղաոկադոնդվկ1լինամ ճղզիոնո դաստվժնուաուվերսովաողմրոաղոնմամոն վմզղմղոիխոանմո Հաքողսեզկտորմեղոոժզյը չմնսըզր խրյտկզմմնղանտսոջ «մսի ղատրմվոտդրատս դակլիսզաոարբմոն զակցեռջ յ լոռղոխտքոխ մլզտստովմը :մլոոքը Պաայմզի ղ մրոմլիոմնտմակղ Դռսմզղրատյն վմղդրամողովն ղակաողդգըտզմկղսի ողակ

:

`

Մորո

լ

ԲԱ /չ

ե դվյմախոգոջ

զվաստ

"4

ր

ՊՆ

ո դորդոոր

ողո

0է յամզդվ ոկոքղց դորնեղխո :

Ֆֆվղտոմօ

ո

Դսովխոհը դոմըիազդրացմսն

վետո

մվ ղվոր

ռ

ո

մղահմօ

"

մախտոին

դ

ԱԱ

Դ

օտ

նմ-ց

կվտղո

2Ք'Ռ

'ո

«մ

զգ

ժսզջ

Քսմ

:

ա

,

մաշսով մմզդրոսջտիդ Պո րավկեղդո դոկզեսս

ղոկոտվե

չժղվր

բոացնցտո

-Սսհ մլն զ

մաղմակ մմա սղո ո

վ

դ

ո

վղոտոողսշ

ս"

Լ

վմզղդվր

ո վժջատոինեսասոկ վմյգզովնկկ"«Գ մրչաղամրմ դակատովյովմղտաոր

որվ

բոր դվնճգնդգխամրո

որ

դ

կես

դ"

`

դակցե

մյ յոսինտր մժղոկ

դակոդ վմղզդոզնսմբ ղբ վժնոյդմ փոանողվմօ մադոֆեղմ հատու ժղամս իսժղողտցչ դվժմլեզվտ մճմզի տիջիսձնսմբտ դո յով (զոն , ղո 4 յոսիոլսփուիվղոս րջիսմսծ Ի ննա ցմզղստջտոհխ ղվ7 մվ ղվեսջ 2 «բիոկւ վկամկ ժրուցիոյ ' բոռ(ազկոժցչ) վկոմի» նմ-ց) մտվկումզր մտվմկարցը, (չա նմ-չ)

Բա

տ

դոկողմ

«րստ

(ա

յոսմնոքղզ ժգոմղ

մ

դոսդղվր

մս

դաս

ղ

2"

-ք-բ

ք-րն

«իսփզողտ

Ա,

գլ

մ

:

Հո»

,

դոռ| յժջտիղսուվ

եը վկզր նվսզմմոտ յոսնմաղստո| մղաքչիսանկումցե «ոատոխորաչ ք ղո ոզոէզվ /ժղոմս «Քվրսղ «մտ Բ. բարնտկ դվ) բամնոքղց կողորոք ղզ եդ չրյոծ ոմսլ մղմմտւտ յոաիմղմ ղվլ ուիսն մմզղղակիամզմմոտ ("վմզլի ՛ 5») վմզ դճվր ճղակնոր Քոնոռ| «սով

վմզդղյալըիսմզմմոտղակոտոչղդո դոկատվե ղորմտոնում ձոսո

(՛տ ճզլու վմզդոբտիդաող «մդոալլիսովտ աՑ ՍԵ վղոկզեսջ մտամկսխվշ բաս մզմոն կողմու աան ղվժվջմակ դյո ( մր ճվրնահ վմսամ՝մղաքքիացմսհողտյոչ ր իրան դոկաովրստտաղտ «Տվջմսփ դոկուկնքմ Պոգրիր աիո 1 8" ր աջաակողտմոջ Նր - Ար րա ջշտիմզմ բոսման դվտոսո ա վոանատոջ որոնրՆՎ ատզջ

-եմտր 1 ոզխողլտ«վմզղվղտեղզկ ողուղվ դվլ ջոիմսխողորմոխ մմզղղյալիսնսճոչ ոմղ հխաստոչուսմմ վմղզգժվյղտվեոզոմս մյ դլնողջդոստ Խտիտեոդմ զտ դզեմտ կատդաորտք մղաքքիսդոմգես:մս (1 լումակի մդակիստուղվքմտ օղվռոարսնս» վփղզաստովմը չամի վո -րիվչ ղոլկիսկքթմ դ դոհիսղոմտողգկ 'վժրվչ դատկտտվետողմ ճղնգստկոմդիմժտվրբղտկող մմս «ոմզեսչ (տ 'վ «ր նմ-թ) մ/յզտստովմըտմզկտմո տմդ նղմուտլնաչ մրտէլիսնու -ու ղ իսփու մրեվտան վղստոլ,չմզղղաէքիոց դ ովոկղո Մոտ ճվոակողտձդ տմոտրոկոչ ազ զ ոզհմս / մմս , ' ով ) բաղ ղ 7 մղտկտլխաղ բաղոմողկ ղ ոմրմար ղկզր ղվես։ «վժղյսիոոս մդվրմտր1 «մղտկզեսչ ղո ղժղվոտ մժվնողբվ» վբեվյոոսն ց յոսիմորոչջ ձցր ղտլիսղամզես, մղստուէլ, չմժվլր» -վե նսիղտլտչ ղձստ տմղ չ տվմորքջ վղզիտ ղոժղլտ «մմզղուսչմղի ղղ սոցլոխ վզի դաժալյ «մջտոզտ մվ մնդաաղջպմղվր Սզեվջմգի 1 յոսոկո դրո «մբ փդրմտր իսկզղկդմ:դվ5 -Մտվմտ վմզղիոզնվ նտ յ ճվկողոտր մմզիկողմ ձր վղրմտր մսխոնդտղմղվր մոուր դոկաողտմ յանսշ չմչմողվնո ղիտնոմջմոմ ճլոմ վմզղտոզտղո ջակղմ բնսկ ղտ ճվղը Հադմ ղղ լուրնակ ճղամ» 'դվոտր վմզդդուկքիայդափափղո ղ դակաքմզիաչ ողիմս (վմզդ Հմմ ուո ոու դվլոն ումդ խոնզղոս ղյաքքիսնզներւ -ոզեվ) «վմզդմոիոնոծ» մժղոսթու -մոկաոոան վմզղժճտո ովյտե լ) ոզեղտ։չ ղզմսդատյան նզտոր :չմոտր դահ վղսատտվ, յսհսչ 1 տսի ծղամս «մզղտովկստովմո վ դյմտսաք դվմզղոփսովվի տոմկստովմո մտողվխմղակաղցձղտձրճղամղ :մրոկիաղուղվծվմվե վմղժմկ ղակադրմ դոր փոտր դվմստո 7ահսկ մմզդմաիոտուղմտկոմտոտչ /ոզխոը չմղոնը լրադկդմ դզ վետ մլ ոտ նԷվյղակտո ղտ րբտկ րրամսմսովդակ մ րոբրտակղ դակաոկովնսո ոմ տսր վմզդուսր մղաքքիասշկոմգե վեզրի Եվնղոմն զ ՛/ջշտիո ղղ փոտոմտոռիոչջղո նգոկնմոր մմզոուր յսհսշ «(ր"ոմսվ կոտ վժջմկ յոսորե) յրամզոտր մզմմոտ վղրմոր (տ ճզմիոնցտ ժղոմն ղ մղզժմկ դատկտդրմոր(ե մդակիսվմո (4 մդակիադտոկողդամ ղոստ ծվովինլո ոզեմս «մղդոսկլիսճաոկոտչղվոոի վմզոտի անեսչ ճղզմճոր իսնզղնուղ ԱԺղատո1 ղատ ոէլ, :(թսոռր դրսեումջմոմմվ) ջարդու պ ղտկալահղդու ողզիմս մյ բոսկամաֆ դվեսչ մմս «Ր. 'ը 'ր -ն նմ-չ) վմզղուի բոսդկդմ լ վոտ ճվնեդոմկ,ճվրնսե մղատտէլյ, -աովվփ նսաղճալոկմզղ մմզջոք վմզքա դոկաորվնատտզ: ղոքքսկոմոոոջ ղոկոմվոտկմտո ղվնզիչատժ ոստ մղսմս '"մորոչ ղորնոհմտն վմզղմճտլու ղաոկատովյոզնվ ոլմգմոմզի Քվժթոի վղտկզես։ ճղջնգտո մզղյոլմետոյող 1լ ելո ճղզշ չիտնզ ղվմողջդտ մյզմզմ ուան -Ճասակ վյզդտոզտ վնգնյո րտկ նվրոադստո)ճվմզցիսչտ (ճվմզղյոսքմած վմզղրստտ մմզդ ղ մզաքիակողանդմ անմար այզկ -Հվղոկտուչ վժմտի ղվլակնմոր ողխտկով նը դտ «մոմգց դվփրտկ մդվրմտր ղդ «Հայզմտտոկդալիամողմ լոսմզդղւիանաջոսծ մվ ջոիմռի -ողդորքոֆո | իխալգվ«մմզդկոմս ղտկտլսմտմ վջդտ րոաիմախողջդվ ոզաւգվ «մգակիսնսօ ցք 1զմտոնոմ Հոտր կատու ղանմութ ոտի 3 Քվնզտմս դոկադոմարումտ դոկաճոմգի մսիտմողչ մմզղվճսնտլոկմզղ վրեվովմզտոր ոիկաղորտք ղլտ դվզղա մս ՛իսմզդ վմզղյոոմաղոմնտմդ «Ղոլիտ դրո ոզողլո դ ճու դտիջմսհողաոչ ղակլիսջոախոակ չտղչ

մսմս

ն

մժղոսրոոս դվրաստ«մմզդնսջոտը տովյովմզտոր ղվնզմնտեմոն

լյսղոտոող

կլո

խավի յե

ղվմմղչ 1 3 դավգոոր մր տ բաիկմտըդզ լ մղ «(Քվսո. սչ դվշ «դվմզդմղյմօտոողդտ աշ (ճվ ճվղզմվ 1 ճղոչոդ բոսղնոքուկմզոը ամն դլտջորաոչ վմս ողծձսովժղարուս դքու ղոկտղմմզ հ մղղվեսչ Խ յոսինոկ մլոսնամղկտո վովիւնԼու) մզորո, ) ԻԱ» -- կոն դվոտվր տղչ ի

|

ո

տ

յամզմ

ամ

ո

ԳԿ

-

-տաչ

ի

:

դվ

աջ

՛

աա Աո

իդ» վճջոյ

Սի սկտտողջղուտ

մմ

ղղ

դակակատմոոտ»

վժղոկ

վմ

զ մոն

յ

4 զ մետմո

Ց

դ

թ

լԱՆ

ր"

դոտկոգոմղեսչ

դիսետղչ

:

վմզդըրողմզդոկզեսչ1զ ի Վ ռիս փ դ զ

գվքանհսրտո վմզըժցւսրում

1զդսո վիմոչ զ մմզղծղո»

յզիվտո ով դանմտր րամզդժմամտ լգտտհդ Տվմզղկողորտթ ոո

վղբմու

արվահտոչողիդ տատում

Նի

վոտ» ժեն :մմզգդոամլիո դակոդմեկը նատոխոձմմ դակզեսջ քդոկեմոր

«ոմզկ

ղո (Սլուեոմցկտախ

մս

մմվ

նստովւոձմմ

Մորո» հարաաաա փղոհ

ղզ

-»

«որո Տոն,

ե.վտոչդտ, դվմրո|

Քոռ

ճղոկնվոր ովոոր վլիաղմ

նճոմզկտոխ

մմզդր:տ

Լար:

Հ

ի

՛ հմղվ

ող

դզ

ղՀզվր

Բրա

Նո

ր"ս

դ ժ

զղ ղզմսվկվոտտուտրոչ մլլիսդց րոտ

ղ նո

դվնմոչ մշցղոռվոուոոխո տշզթոմչջղո

ավե

աար»

1 Բջ»

ո

ոմղ «մղաէչիոը -ոչումտաէ ն ո ազի "4 «18յ դյ դղ րորետկ մղոմդ «մտմողվմոդժմզղ» ղտ կոլ չղվոոր մատոտփի ղոկզեսչ ս ոմզղո հրսնողտոր -զղքրաղմզ 1 դյո իլիուո ղոկզեսչ ՛վմզդոզնսմիո վմզղճվղոկվոոչ փղյտ Պ վմզղկաոցվի ո ղոկոնդաիտ վլուկ ղո Ձղամսդոֆուրոչ «մմղդրբսղորչջոո

|

:

մս

վե

մլ

ն Արիստոտելը մարդկային մտքի պատմության մեջ առաջին անդամ առաջ քաշեց Հողու ճաէ, կենդանի մարմնի անրաժանելիության գաղափարը: «Ասել, որ ճոգին զայրանում վասարազոր է նրան, եթե որնիցե մեկը առեր, որ Ճոգին զրաղվում է զործվածք ճյուսելով կամ տուն կառուցելով»,-գրում է Արիստոտելը» Հոգին չի կարող մասերի է ռրպես վոլ, րայց գործունեության տարբեր ընդունակություններ. այն դրսնորվում ճատուկ է րույսերինչ ռնող, զղացող, շարժվող, բանական: Առաջինընդունակությունը ե կենդանական ն մարդուն: Բուսական, չորրորդը՝ երրորդը՝ կենդանիներին, երկրորղը բարձրագույն բանական ճողու մասին ուսմունքը մտցնում էր զարգացման սկզրունքը. ըբնդունակություններըծագում նն ռտորիններից են նրանց ճիման վրա: Մարդու մեջ ներկայացված են կլանը ն ճողենկանիզարդացման նախորդող մակարդակներըո Առաջնաղզզայությունն է: Այն ընդունում է զգայականորեն ին իմացական ընդունակությունը ընկալվողասւարկաներիձները՝առանց նրանց նյուրի, «նման այն րանին,ինչպես մոմը Ձզայությունները իրենց ընդունում է կնիքի դրոշմվածքը առանց երկաթի ն ոսկու»: Հետթը թողնում են մտապատկերների ձնով: Մինչն Արիատոտելը,փիլիսոփաները զիտերն նա ճայտնադգործեց, որ գոյություն միայն զգայությունների ն մտածողության մասին սշսի մտապատկերների որպես այն առարկաների պատկերների բնազավառ, որոնք ներոր մտապատկերները ժմիտդորժել են զգայարանների վրա: Նա ճայտնադգործեց նան, են միմյանց երեք ճանապարձճներով՝ րոտ Հյուսվոմ նժանության, ըստ առընքերության ն

բաժան-

Դրանով իսկ ցույց տրվեցին Հոգեկան երնույթների վզուգոր(կապերի, ասոցիացիաների) Հիմնական տեսակները: ելնելով նրանից, որ դումների բնությունից ստացած ճնարավորությունները օրգանիզմը իրականացնում է միայն սեփական ակտիվության միջոցով, Արիստոտելը առաջ քաշեց պրակտիկ գործունեության մեջ բնավորության ձնավորման տեսությունը Մարդը արդարամիտ ն չափավոր է դառճակադրության:

ըստ

նում

նկ

արդար

չափավոր գործողություններ ճաճախակի կրկնելու միջոցով:

ուսմունքները Դեմոկրիտի, Պլատոնի, Հերակլիտի, Արիստուռելի

4ճիմք ծառայեցին ճաջորդ դարաշրջանում ճոդեբանության գաղափարների զարգացման ճամար: ԱստիճանաբարՃոգու մասին Հասկացությունը սկսեց կիրառվել կյանքի ոչ բոլոր դրսնորումների նկատմամբ (ներառյալ բուսական, ժաքուր կենսարանական պրոցեսները)» այլ միայն այն մակարդակի նկատմամր, որը մենք այժմ Հոգեկան ենք անվանում: Բուն է գիտակցության մասին ճոգեկանի կատեգորիայի ներսում ծնվում Ճասկացությունը:

Մարդը ոչ մբայն ընդունակ է ունենալու ըմրոնումներ են որ դրանքպատկանում իրեն, միայն ոչ այլն գիտենալու որ դրանք ինքնէ կատարում

ելման կետ

ն

ժատքեր,այլն ի վիճակի է զգալ, կամածին շարժումներ, կատարելու ե

Հոգու մասին երընմնի միասնական Հասկացության ինչ որ մի չափով ինքնուրույն մասերի բաժանումը կատարվում էին օրգանիղմի կառուցվածքի ն ֆունկցիաների փորձնական ուսումնասիրության գործում առաջընթացի,ինչպես նան Ճասարակականպաճանջունքների ազդեցության տակ։ Մ. թ. ա. Յ-րդ դարում ալեքսանդրիացի բժիշկներ Հերոֆիլեսը ն էրազիստրատեսը ճայտնագորժեցիննյարդերը, տարբերելով դրանք ծյուսվածք-

ներից ն Հոդակապերից։ նրանք սիստեմատիկորենՀետազոտնցին Հողեկան ֆունկցիանեբի (զգայությունների ն չարժումների) կախվածությունը ուղեղի գրգոումներից ն նրա կատարած զխտնականների 4էրձումներից։ Պարզվեց, որ ոչ թե մարմինը ամբողջավրա պես, այլ նրա որոշակի օրգաններն (նյարդերը, ուղեղը) են անխզելիորեն կապված Ճո-

գնեկանիճետ: Հոգինորպեսկյանքի բոլոր արտաճայտությունները կազմակերպող ակիզբ ն Հողին որպես զգայություններ ն շարժումներ առաջացնող (նյարդերիցանբաժանելի) ակիզբ, առանձնացվեցին մեկը մյուսից: Մ.

1ջ

թ.

ա.

3-րդ դարում ճոոմնացի բժիշկ Գալենը, ընդՀանրացնելով ֆիզիոլոգիայի |

ն

բժշկության նվաճումները, Հարստացրեց Հոգեկանի ֆիզիոլոգիական Հիմքի մասին պակորացումները ն մոտեցավ գիտակցության ճասկացության գիտական բանաձեմանը: նա աաշմանազատեցմիմյանցից այն չարժումները, որոնցում գիտակցության արթուն ժամանակ մասնակցում են ուշադրությունը, ն այն րոլոՃիշողությունը, մտածողությունը րից, ինչ որ մարդը կատարում է, օրինակ, քնած վիճակում: եվ առաջինները, ն կարգավորվում րորդները

են

կողմից, Ճճոգու

երկ-

րայց

լրացուցիչ գործոններ: Գիտակցությանմասին

են առաջինդեպքում մասնակցում

ծնվող

ասկացությունը օգտագործվեց դարաշրջանում, երը ստրուկների ն քաղաքացիական պատերազմները ցնցում էին Հռոմեական շեղափոխությունը կայսրությունը, փարթամորեն ծաղկեց կրոնի ն Հետ միստիկայի Սկզբում Դլոդաշնակցված: (2-Րգ դար մ. Ք)» իսկ այնուճետնե տինը Ափգուստինը (4--5 դ. դ. մ. թ.) զիտակցու-

փղեալիստական փիլիսոփայության կողմից:Վերջինսայն

խիստ իդեալիստական երանգավորում են փյան մասին Ճասկացությանը Հաղորգում: շոլոի դիանլինինրը դրոր Խթոռրչրդավոր ուժերի ներդրման Հետնանքն են: Մարդկային են նրանք ի վիճակի իրենը Հայացքը շրջելու ն լրիվ քշտությամը տեսնելու, ըմրոնելու, քն մարդկային Ճոգին ինչպիսի գործունեություն է ծավալում ն ինչպիսիք հն սհփական գործուննության անտեսանելի արդչունջները: Հոգու այդ զիտելիջների մասին Հե՞ց այն ներքին փորձն է, որը սկզրունքորեն տարբերվում է այն որի առաջացման աղփորձից, Բյուրը արտաքին զգայարաններն են: այդ տեսակետըռտացավ

ցինիզմ

Հետագայում «դեպի ներս նայել» բառից) (լատիներեն 1ոն՛օտքճեէոոօ,

ինտրուսպեկ-

անվանումը:

Տիրապետողկրոնական գաղափարախոսւությունըրաղասական վերաբերմունք ձնաԿորեց իրական աշխարճի այլն մարդուք պաճանջում էր մենակ մնալ նկատմամը, Քր Պետ՝ ամենաբարձրյալինձգտելու ճամար: Դրանով խակ Հոզերանական գիտելիքների զարգացումը, այդպես արյունաքամ արված ն իրական փորձից կտրված լինելու պատճառով կանգ առավ: Այն կարողացավ միայն նոր սոցիալ-պատմական վերսկսվել

պայ-

ձնավորվեցին արտադրողական ուժերի վերելբի Հասամաններում: Այդ պայմանները րակական նոր ղուգընթաց: Արդեն Հարարերությունների ծազմանը ֆեոդալիզմի ընդերեն առաջավոր Ավատական դարաշրջանի Փում Հոգեբանական ուսմունքներ: աաա կապանքներից ազատագրված անչատի էր Ճողու մաինքնագիտակցությունը ճՃաստատվում «ին ճետ ն

ան

Հայացքների կատաղի պայքարի պրոցեսուժ: նկեղեցական-աստվածաբանական էր որոշվում վերաբերմունջով նկատմամբ ցուցաբերած Ճայացջների փիլիսոփայաԴամունբներից

զան

լուրաբանչյուրի բնույցը։ Այդ դարաշրջանում,

երը որեէ ժի քաղաքի իսկ դասախուության ժամանակ էին. «Պատժնցեքճողու մասին»,

ցանկանում ուսանողները ճամալսարանի

տրակավորել պրոֆեսորին, գոչում Միլ

խարույկեձրը Ինկվիզիցայի մեջ դրված

չկարողացան ոչնչացնել սոցիալական նոր ուժերի կողաղատագրվող միտթը։ Պայթեցին րուրժուսկան «եղափոխու-

շարժման նիղեռլանդներում,

սկզբում Քյունները

էին առաչին

Հասարակականաճանջայնուճնոն Անգլիայում:

Ճեղաշրչում առաջացրին Հենցմտածողության մունքները եղանակի մեջ, որի ճամար դգնակզբունք է դառնում փորձնական ն բնության, ներառյալ ուսումնասռիրությունը ան ոորու մարդու կենտազորունեության

մեխանիստականբացատրությունը: 17-րդ դարը նոր դարաշրջան է րացում կենսարանական ն Հոգեբանական գիտուԹյունների զարգացման գործում: Արմատականճեզաշրջում է կատարվում ինչպես մարմնի, այնպես

էլ Հոգու

վե-

ճայացքներում: փարներյալ ներկայացվում էր որպես մեքենա, որը կառուցվաժ Մարժինը Հ տնխնիկական ռարքերի Ճճիմքում ընկած տեխնոլոգիական ճամաձայն ե, ակզբունքների ն Պիտնարար,ինչպես այդ սարքերը, ճոգու կողմից կարգավորվելու կարիթ չունի, Այդ գաղափարի ճետ սհրտորեն կապված էր Դեկարտիկողմից վարքի ոնֆլեկտորալինբնույթ

«1

գոսավեղը) մմզղտովովմցտորղչմարաովղորբրնահվոնվմյղժղոս րում՝ղոկոտովխոզեվ՝17 նճղմ տզեւղլո դաոկատտովիոովմցտտր ոլուղվ իանտռվեղով ղտլքո| մժոսրոս ներո մպ ղո ախոդորքոխ մվիադմ վկոդմզ վմզդգրամն փիդոլ դվոտր վեմսփ դվժմղդ ղդ դվմոտմը մս մզմմաւտ ղդղմաժղամեկո Հիսմղղկաողանդ ղղ լոսինարվ «ոմ. դաորվչվղոժ ղտ ղվլ լրսիմնոկու մչմոռղվլո ղվմոտմտ զ մղյալիսնկոտվի չմոնյ1 «ոռսն մյ րրաղնտր ղվկմկ մկկսլ կով իսղոմվ, իսնոձվր փմոավնկզոոսմտղվ դաէվանսճզք Հոչմյղ ) րթոսղտրվ(վղտկոկվեվփ դակիամզմմոտ վ) մմզղվիողմը ղոկգզեսչ մեմոր մս «ոմի ղարվչ ղալիամնտքղց ղտ մյ 1զիջնլտոռ (ողջ դոլիոանտկոոչ սոժզյվզսդ 1լքսփճք 1-ժոզու) մղալիսճատկոտչ ճշովոժլղյգղաըջամճոր վկյկսլ չտմի վմզղժղաքնմո վմզղղաք Հաջանկմչմառ|ղաոկոփվո Մտ վմզղուկմոսո ղոկոմվ զը ա լ ջաիննա դ մգբ մվ դծով ղովր յ ջտիկաոփմտխմղակիաճկտովնլոսժոզն վմզղրումուկղտ ղվժմզղ .(նվլտվոժղիֆյո) Թվմզդրոսմոկդմ դվժմզդ րոկ ճվմզդդսքիոլոնն բան ղց լոսետջ մմզդմոփխոնուները յնվմզղմոխանանհնմտմ դ եմոխֆ վ լոաիմսիտղջ մջմսֆ :մմզմե մվ 1 փոսմզմուտմտմջմո տղմի վմս («ոեոս 3 «կոտոոտ մաժոր» ղվեսչ վղջոմաղ մոփանան վր ահսմոլլ) ձո իսողգղամ ովմտե 1 ամոռՀչա որոք մեմող '(ջմսփ դվժմզդ) մԳղատոռվտ ղակուվփղո ջամատտակ մվ յ լումմակղմղմս "մղաքիսզղացմսե ղվմմղզղվժոր դ (ջմոփ դվժատմո) մղ Հաքիսդրացմանվմզղղամոալոննղվժուռմու 'մալմնո ակմզ վղս «վեկսլ տոմ «մջֆմոՓ չդակիամվոադրաոս տվկմկաոմղորվմզղվնա «այզղնղո դվմզղիիրումը ղակյես: նմու ճվմզղրաղմը, ղակատմմատ «վմզտոոփ վժղոլկ դոկզեսչ մյ րոաքղուույ ւղիո մս վղոժ ՛մզղս ղդաիսկաղաձղ մսղմակ մորու դակլիողոմղեսչ մցրսմն ղվոռոր դորեոջ ղակաղջմաի վմզղժվկվտվե մսխույմմլոչտովոաղղոլիաղոմվեսջ (ղաոկաղջմափյ դ ափսութվը մճով: դակուկվմվեւր: մորու: 3 ջոիդւնղմ ղվմս մեկոլ դոգ քմոիակոաար չեռու մյ ղկզր նվմզղղտխտչտխ դանղասզ վժղարուս երը չմզղժղամեկո ղ մղղմտիոնտն ղվջողմ զղվ) նամակ ղմ լոսմտր մս (ղվոռի ղլտ (ղվոտրբ ղոլքիսիլիոստ դոքլվաճուրվ ղակաքանձ դ վջմախի մրորտտկղ ղալիրաղակողամեմաժոր» մզղմղարոս մրեվոաառ -ղզո ղդ մրեվմվորը ղվճզինը ղոմխ դվմաստ լոսմոն նմ-ջ: մս «ղվղոմ ոլո զվմնզնդո» Յրոստեջ ազսոմվկ «մյոսճմճոնցչ ղակումզմուլ ոսղակաղջմսե մմզղժվյղտվե ղտկոտվե «յսյնմո չով տեցղղմկմը Խոիտճտաղ «մմզղղուքքիադվսփափի մսովղակոոցտղյո նսիմուտուկ -ոուոդալքիսնորվ տվմործջ ղղաքլիադակուղոմղովի ղլոջորտչ վմ «(ճվմոմ դալ) ադտկողտմ-սսվնոս» դզմզղդփվոոԼ) մրեվողսվճաս մլ բստզոտվվտ յոսմտն նմ-չ: մմոփոնտե

ղվոոր

ղ վղոկանկուտվե «մմոփաոնան ղաբ վմզղղաիամղմամաջոսփ նմոմ վղատկանկատվեղո «-Բոնմաոն տոչեղմդտ ղ վյիաղմ իվոտկտվղոկցես։ ճտսոտ նվղզիտ ղ քզր ղոլիսղովգն

աչ ղո, մող տոն ող իվղլողգրուսղիրը քհղզմնոաոր յջոիրեոկ նվղահլիսրետմ (վյլզղոքոմ -ղո-սնտողսաբ»)«վմզդեաղոր» վմզղվես։ մյ լյոսմարոչ վժմզեզվտ մճնվղմլտ)տովյազնվ ) մղաէլիսմնուա 1 յոսսամզղ մմս (մրամոկղմ ջտինկուտվե իոյզղվ: "(մր «էլիսնոչվչյ դավնոցվնմիոտ ղդ (մրոոակղմ ջաինկոտվեն: դպովճողնցմգոիմլ րւտոնողաբչառ մեղ -մլոլ նվմտփանան ղարմսիտղոցվտոտ տոջնղմղոտվմզղմզկտախտտո իսմտե ուխոլ, մամոցա վմույոսն չադաիքրոնակ դակի»

«ք ղակողամոիք

ա

1ո

վոմեզտղվ

մչ րթաիմզկտաոմժղոի

-ոտչ ղվոտր վղուկզես։ ղականկոտվեղո նցեոժ ձաստ րբունղտ ղվմոստ ձգի դամի րո դոքիատվե մմա լոսժղոսբուս վեվղմոլ նսջոտր ղիահոմածառվ վնաղուրմզե վմոն նմ-7լ վմզղրաինով 1աոմեզտղվ ղ 1ովնոզմգգվն օզում (մղոալքիաջմանողատիտչ նղիտքոչատտմո Հչիսմզդրսցտիղ ղոլլիսփտամումկմց ուկ»

Հմիողուի

փլոկվտորզքոր «մղոամքրսնգենյո

-Խօ «Մակվղաղգր Ծզիմաիողրեցմ րամզղկոդորաթ նո մփովր դակողոաղգես»:նփոոքր 2 յոսզող։ ղզվմավզփոռտասվղտ մլրսմն կզբ նրսոմս «խոյս դոմլիստսնտագ» դակում «ղվմզղժղզմօ ղուլիոփ:

«ղոկվըչ» վոնսղվերմս -ոմկմզ1 Փուիմե

«

ղակոտուտոխ իզ

ՎեսծաւննօԱ20յ

՛նմ 1

'ՖՈՒԹՄԿՏԱԾՄս

ՅԱւամցճլլ

'6օհուց

"109 "5 "Վ

լ

չոմամկմզ ոլ գորդ մրբալիատմենջղ մրոքլիատոռ|նղզմի մմզղաղյմ, նամովակչն 4մգգ մս «Ժմոմո մյ «մմզղժդւսրճոնն ղվլոկնմուր բոսինուլ, եմչժողմ ռոլ. սնացքմվասռ «Մմզժոր վոպղիդլմօ ղ վմզդսացաուն դակոքիաէդ դլ լոսդաճաոսո մմզղիիողող ամոմ վմս ղիսջոր -ոչ կվոզղսր վժղ"սմեկո փրեվղվրմդագն նզազդժղւմոկո զոկոդրվ» վկլր ղոմլիսդոմզեսչ ղակատվե ողեմս ովլոն մյ ողնդու (8ցբ ղաէլիսոցտ վոժզիվցս ղորդ դյ) ղորդ վոմոկզ, վոմսշ դոնսդվեր նցզտոր գր վեմոկ արիոկմզ գրադղվր դով ճդոմդ լ «մմզդդվրմար իզ մկզր ճվմզդրգմազդ«ՎԻ -ադմ դզ բտիմեմզդ մմզդմոփոանան "1 -ոկվլլո դ մեմվոկ վմզմվդ դվ դաքիստտղվմտմսիաորն տմղ մյ յոսկոաջ--լոմխակ ղղիսդ սոոկ ղ մեմոկ վմզդմովոանու,» :մրրոքդ ղաոկութտմոտղոժ 'րրսմորտ, մյ ղոկ Համվ ոտկոխ մղոաէլիսնկոտվեն վճկողվն վճաովեդո մվ ղաքիամզմմուտ վ նում մլ ղոր

-ՍՀոխ տսժմկ| վմոփանաճ ղտոքլիաղոտվր վչմուվո մոմոչղ ոզիւղվ «դտնսղվուր չմտովոչ նստզիամվտկոոր ղո դրոյրտույղ վմզդդաէքիս բակ վմզթա դակզեացկատու մս-4դվ մ րոառովաղմա վղոժ (մյ դաոկոբյն -ոձաստ փզմով վլ մորտվ վկողոտրութմվ մս ողոսոր դրխղդորիոխդտմժնալոջ եո խատաճատո մոզկտո րեվողգրողգվվոյ չմրաղտիդո (նմսնկոր դացմսնղո-ոզրողգ վոլ) -զտ եր ադե այջամզի վղամ վր նսճտիքի մա-մղվ մղակցես։ նզիմզմ մաղզջմղաքքիսդ -Խկաճնամրո վչմոառվըչմցղմյիտո ղուկակոսո նանկզնա դվմզղոցզնոմողվտորմոր ողոձղ: Ղց լոսղաճոստ ժղամս «(զվոոր վմզղիրողմզ ղաոկզեսչ փրսրուս իանողատնՔոալզղվ ժրար Հուս դվոր դվճոստ չձզր ղաքչիորտոխ մղաիքաղովգեսր :մմզգ Հանս ճղմոտնոն բատհղոտո մ ոՀ -Ժովմօ գոէլիողամզեսչ դող ղզ յրսղտովնղո: կով փաղուս մմզզմղգմօ վմսա«մր'սթ դոմքսյոզս կովր դմնու նղոմոտմո ոզխունոմբո: զատկատկվղողգը իխոսղմատմոտլով ղոկուտովլաւվմգտու» մոմսչ տովավմզոտր ե.(2մզմժմվն ղակատովիոզսվ մմյդոյոէր վմոն նմ-շչյ ղվճչքմղր ժրեվյոոսն փոմու զվ, մովղլաոժ վր) մրղնսջտար օղր Հվ կհրստոչվողիոմս «'ղոմ վր մա-4ղվ ովտկղո ԸՇվորմորոզում ողրաքքիս) լոսժղարոս տմղ իսմզղմղաիխոմվմաոոիոչ տէ վոժզմժզվյ լղվեսչ ովիոհ մյ ոլեղոչ չոմի ղաքիոազուսջմանղոկչեսչ ձնս 1զջոմատտխիսղջնմսնողիղտ ղորզո|ո ղվլոմստկգվվցս ո մզղոս ի սիոնե 1ողոձաւս մվ իոնոնահոկն տղ ղքոկոլլ :մզժմկ /մղդղաչիանմսհւան Հդվր զվ կատոչմզղ դանս: նո դլ նաժուկ ոցոդվ զը Փղմտանոմ աող լոսիմորուչ ժղամա«մզղքիաղմզ դաոկղեսվտամ լ մաիոռմողչ ղոամմս1չջակար եղբմոի փոմոկզվկնյմզղ ղվլող -ղՄակիսնաջմսն«վլողջմյը գվարսցչ» օա :ստրով դալիանորվ ղաիջիագգդաջմսե Դանմատակ յոսճմմոնըը ղակոակով «ոկր-ախմզղ խտջմոն նրաճըոս մտզկտողտ նո ո

«(բոսջ

դակողվտու)

դաբջմոն մրոիսղորղ աոնոմեղա լ լոակոդանղ աղվրմզտ շոժղֆզառ չ«ոմնղոը ճվնգնա մմզղովն վոհսմ մմզղղակի վողն ղզ յոսղստնամեղո վմյղլանատստվ Դ7 -ամխ նաիմատոկ լոսմզիմզղ կով դլ մզգրնվգառգր կադվմօմոո ոզխդոազ մմզգվդոնղցը վոհո նսջմանամնդո ճվլիաղմզկոր բտկ վրեվղոողգր վերաք «րոսրմոչ վլմահասոց ժղզք դանս մդզր մո յր :իվչմաղմքվժջոինասոկ զամ ղոիիահմոակ Հուրաոք լոսմեոմզի ղվիռիմղղ Ղոքքիստրաձվրսեսչ նղոստ ղվմզդղրունղնղվժոտմո մամզդաղդոտտ -տրոչ ոխ վղողդվոտտուխ յոսնանաոխա մտմտկչվ մղոանքլիսճակոտչ» ց հաղզանդմմղակր մս մլ փտմողվմօփբեվղտեմօ Սղաքրոճցնետ ղվժուոմոոզումա 'վոժզլվզա ճգիղջ ովիոնը չմդորքմոշոնդըտ վժոլո վրեվղոռվը վնիսնորոք 1 ղորղ "

Փոռճոոր Դիալոկվղոար/ փումշզկանմոկոր մոմամ վզմտի 1: ղժշոտողիովճղլղոտկը վդուկրոստմոօզյոդվ դալմու լոսիմոիակցն լ դժղոտոաղվեո ղվժմզդ ղոալիասողածմմ մո մրամսետղտքոչ վտոոփ յամզմկ օրզր վնովողումբ «Փվմնովղդ մնսջոսի մոմ

«բ /

աւա

ղալքսդումընոչ

մե

էԼ ,

ջոխմտ մմվետչիսղմ տսսորոչ

դոչնդյ-Հ 9)

մտո ձրս-յ վե նմ-ջ 1 վիսփ նվկակաողդորոթղորճոնման դոէլխոաղոմղեաչ լ

թ ղոկաողվի՝ «վղակզեսչ կաղողաոոչ 1 բառկը կատ վորա) վմզղատվնկոնգ լո

«վմզդրասքմոմգզտկակվղողվզր զի

| Հոմղզկտաոխ

ա

Խկտվն լ ժազտամղակզեսչ

մս

վրեվղոեմօ յուն

"ղվոոր ղո

լոսդաճոստ տմի դղորվչում, '(ոկնողխմլ,'մզմո,) իսմզդյսցտիղ մսմ մմոն ղվլանմող նզիկոնաչ» նմ-թը մղաքլիսմտտանոմղակուտվե ղակոկով ղ ացղվը ողխմս ով1

-ռռի մող յոսջմսն ղատրտսետազչ ղոլիսեմակորո»

անիսճակոռտչ

չլոմի ղուրվչ վնոչ ջոտոտմտուն մրոքջիսմսիողն 1զիմսիտաղջ 'ղ ղվլ ե «մզղտտմկարզն-ղտկտվափոտնզգտ Հազողձվղմզբ վմ ճվրեսկ (չ061--628Լ) ամզգժդարեսրաչ դակաոտովաովմգատր միոդգնը ՝տ Վ դոկ -ողտվե մաիատողակո դվոզկ նմսմկմզ վմոն նմ-ըլ (նզիդտե ժիլ Քսնակու: անհր 421 մսիոմողչ 1զջտկոր ճվո --տկ դախոկվղողվզի եմոո վմզնմաղ ղլտ մոռ «ովմոռո ղվյ նիռսճմմզդյոստվն դումիսիվո -հո նտ ճվրնակ ոսմբ մղտէքիսիվտկտ վմզղկտյ վղանղցկ ովլուտ դալիսմտոճոմ ղոկ -ոսացատխո մյ դղակիոճտկոռ վոժզմփցս ղլտվր ճվրնսկ վր 'իոճոձաստ դալլիամնուվ նմոմ ձզի դղոքքիոով,վրմտք վղրմոր ողխմս ղվեսչ 1 դլո մդորնոմղկատիո ղվչ բտնդ Հանհսչ մողստնավզիմզկաղոձմղկմմոփանտե նտ 1զազդ զզվ :իսմզղղաքլիանցնետ լրոսինամսմղանքիսիվփոկտ վրեվղումօ ղլոջորու ուսս

:

"ղվոր

-դակտաքիոադ տմի վղոնմօդակաքիանդ3

դվլողովը

|

չմժղսրուս չմժգարուս

նս

սփանղվղ

-տե մյ ողնդոչ մղոակիսկաղանդմկով իսդոմվ, չջոիմսիողորքոու իողմս ղ դտկողվյող տղոմս դղվյ լոսիղոանդմ ղամ, չլոոիւխո մյ1 հրսն Ժրվչ վր ա դղտկասոցոտոտխ մուրտոչ դ ղոմլիսնորվ պմզքա ար ւ(իսղջ ղդոէցիսկղոն ովիոհ յ ոլնղոտչ մմս Մդահքիիսկողանդմ անխմցկտախատիդվվմզչ դաստա) մզքա ղդվժմզդդյ խոտուչմյղ վլղ նվմեկո դաեսչ ա դվ քատեջ դոլքիսդտմլեսչ վմղդդաքիսկարթտեղը Դզքանոխո մմզդնվկողընսկ '(մաիլ ոտրսզ տոոքուվեդը մխի ղովտովմբ

ղմտիուկղն ոմդ

չմղաքքի սղդոմզեսչվմզղուսնլիսկողանղդմ տրսմիսն յումովդուրմզվ,)

«ոս վժտր ղզակաղամղզեսչ վմուն նմ-ք| մլ ղվաղկաովաւ ծ- յի ձվմա կզր լոսիմնակու, չ8վմղղկոմս ղվջողմ բտկ նվղալը Հացախկաչջառղաղվկոմամս լրրսիմորոչ մյ կման րոսժոզն ոո մղաքլիսնմակորտչ զվ Հոնմտղ կով միսչմոխողտատշչ վմզղդաքիանցնետ ջոիհմզկաորեակ տմի վեմակատրաչ ղվի վժմուի նղոկնմուր մմաոկդոսզ« դորկոմովտ -տնմուՒդ դորմոիովիգն մղդաքքիամսիոմոդչ -ռան նդակեմոր ջտիտքօ խսմզղդաքքիսկտոչդակցեսչ դիսետիոմ լոսղո «դորմսիողջ յ նավ մմս դոաքքիիսողտ վի վովխղլո մլ րախմորոչ մղաքքիսղամզեսչ իվտովճսոլր չմժդգմօ դաքիսնաեջ դակամզելվո ոզեգվ յոսմոր ոչ մց ոռմզիվղ»ս ղոժդիսղ մորոչ սանմտր մդաքքիսղոմզեսչ իվտովնսոտ մմս Ժղզմօ «դտոքէկղտվր ո ղ վժղանկ ղուկզես։ նսիմտանոմ:մ իսժղղմռ դորնմսնհոսն նողիը :ոմի ջզր լոսդկգմ դորվչ վմղոսմեկո վրեվդվրմզովն մլ ջտիճասակ դիր :մրաքիադականաղոաղ: աց վտ վկտննա զվյ րաիճղոչուո ղղալլիսողո վվիտմոչ «մզդղամքիսնցնեողակատքանն նղսմս «մմզղժմամտ դտ 1ցմզմ ճաստ մոմտնմսեւսե ղ 1զղվմ յոսղվկվող մորուջ ղաորբնեուջ Կամ չ-աղսփ ց բրսոկո մստյ մղդաքլիսնսջոտր դ մժիտկ դզ րյոսղոձաստ ախո ձվանմն նո վարեն «խզ 3) գլոսինատրծի ամզղեղակոմզի դոլքնչ ձենս վմզժտզ» մմզ մորու Փոանսլ|լոսնմակուրա» ճվրնեսկ վժզղդոոքիսքտեն (ջոիխակ տզչ տմղ րադվկ դվլոոնմալղ մմզղ ոոսիր յոսղվլ.3 դոկաիխում մղաքլիսքահհ կղզիմոա «ղվղոմ դլտ ղզ տոսդջեղոչ վող) Հղւաքքիողկճկվկառլոջոչ վեւտկ վմզղղամըիմանն մզքիղմստ նանմամճոչմոմվ չիողչ վմզդ ղղ թասիմսիտխտմմզղղոսիլիանցնենո դ վմզղղակիտմոնն նիր «մոփոանուն ճղումղ ւմմզժոգչ «դվմզդդակիբղզ յոսինմսնոչ իսնաճվի վեզնոս ճվմզղղոմաանն «ժղսմս «մմզզդաքըանզնետ դվժոտմտ ռոմի ղաիսեմուուրու: դվլոնմահ ղվ) բրսիղանդմ ծղոսմեկո դվլուողկոյը վՀ Թցմսիովը «ղոք դոկզեսչծնս ող ոմլյ չմմզդղոքլիսնոկոո տ ղոքքիանմսեահ ղ վոժլգզս կշվմ կվոկամխոդվիոմոչ) տմի վմզդղաքլիսնսճու: դաէլիսկմթմ դ վրովեւմավն ող. Ը մյ դվնոմոջ նվիոլ, մվնանոՒտկողղ -վֆ դաղ ոզուղվ վլոկվեվփ վղատումղիսմմզիղզ» դրսետմածառվ դաքքիսնոս ղակտտովլաովմզտտրյոսման նմ-ջը, ղի ղակիսղաոմզեոչիվտ սակմզ ղվլ րոսիմն -տվճսոր չմղակոտովողզնվ ղ մդակատովյավմզտուրՄզդդաքքիսնեւս Հոկոտչ ճղալրվր զոսրեվղաովճնսոտ ղոր ղոառոտտուխուրուչղվմզդղամքիամզմմատ փոսացմսե -մղսմիմ փյրսղմ վղակզեսշ Հղումքիսննա դակադամցեսչ նսովմեվվզե | յոսղսան մբեվղուվն վմղզղմոփանոնմժղզմ» վկոկաողրվ,ղաքիադոժզնոչ «մով :1 ղժղզմօ (մոտկ) դարնմահսան «ս դյո «Մոզկտոզտ ղվջ նգինդղխտմրո ղլմաղատոտոռջ ստղչ ճվկկսվ :ճվմզդղմափտանտն Հանմոր յ ոզողվ ճայ :նսիճգովմմ -զոստ լրոսիրնակմղրսմքրազղոսցման ղակզեսչ նմոմ ճվղաոմվր Հա Հվմտաս «դղվլողմձոստ ղվնզմամատքոչ մղահլիսկանդախսմնո (ժրոլքիսմսի նստուխումձ -առվխ վվլյմզյ) մմզղտովյունվ :նվղալիսջմանմղղոսփ ամղ տզչ վջմաղվմատ դվ) յոսջակոր մդոամքիսկանդոիխսմ դվժմզդ վդակզեսչ «Մջմսփ դվծատմա իսմզդնմզի րվ ումյո մրոիիսմսիոոին մոմնվ, ր յոավողումգ դոմզմրոմյի

«իս ոիոփունոնհվր մաիոժզբմո մյ ոսկաղդամոխ մղաիլիսճակոտտնիտ ոզխողլտղդ ճմույ չիսնսժվի ղդաքլիսճնակոտչ վոժլյվզս 1զմտտնոմ 1 վղպմտկ մժմատիՀնս մս «զջտկոտկ դվճվեվտո մմզառոփ փիվրոծլը :րոսջման անմտանոմ մժմաի վմզդվդոնդգկ կադանղմ յազիմոտրմոտտչ ղյմաիվոկտ դվմզղղորմոխ նստտխոաձճմ: զտ ոսնմտր ղովր Հո մսհղո «մս նճնսճ ժղաքիսնակոռչ ղվոոր վոժզփզս ղվղիտ մմզջմսփտտվե ջամոտոակ դվմդգակախ դոկտ-ըչ վմոն Սոլճդա վմզնարգլյ դամտողգղվաղջ դիսետնեման վմզդ -լոսնեատկուդակոնսբմոծ ղլուվի 1լմտանամ մյ վպմակ իսրնրդոաւվլգր վ նզնու դմումատկլ) -Փզա Սքույ չվտոտփ ջաիեսստո իաջմսփ ճզիջոմզի նվջակմաոիղաոկատլուխսովվի մոմղգ զվ չմրաղո նգնա ղվլոամստեզյ1ժզս իոճոտո ղվեւս ձնս «մր մղոկր վազն 3 Ցաղճղո ւիսիմզդ դականսթվու ղ իոձվր վղսմտղզկ ղվլահմող նսիղտի յոսնզեոսդնս նվնմանղ եքո մոհսխիվ ովմզսեմե մլրոծմզի վնմամղ դսքտնն մս 'դվոոր դմ յոսճոմզկտախ իոճոձճոսը չմզդեսմատտկ տվնկոսփ ղակոքոեն ղդվնգիմորո։ մղոմն ոռո ղվմզդկվտտրմո ղվողչ 3 յոսիմզմոմզի Հղվ 'ովմզսեմե մմզդղկվտարմողդվլողծաստդլովի մէ րաիտտղ տվճկուղս չովտտ վ մզղժղայնմո մզմմուռ մրոոսեմե վմզղեվտարմովողնմուՒղ վեցնադն լյ չմղարջմսեադաքոչվմզնեմոգ դակտնսբմտն դ դոսմանհնե նվրնեսկ վվնդոքոր նուսողամբ մնովողոմփ դ փյ եյմոծ վճովեղո ղվմճցեղոչ ժղոմս «իսմզղղալիսնսճոչ ղամա մլովեսսվեվփ մ յոսիմսիաղրվա մժվջմուկնը չնվրեսկ վմոմսմ 3 փսիդոանդմղվոզկ զվճոստ վմոն մոքնդտ «(դզվրոմստկզֆզո օաիճկոտվեւլ) ղվջորոկ ա դ (դակաճկուովե ) «վջորոկ կտողտ ՛ակմզ վմզդրաբմած3) խատոչ դվրեվղանմօ զ մժվջմոկ դը դլ ժմզդոժցփզս մտսժտի մմզղյոսթմոք ճղամղ մս վղոժ /լոսսաջտոխ վլ մզդժղոախասոտ ղդվմզդջտիկմորղցվթտախոտչուր մկող -ոն վղվտսվե մս ճղնակզն դաղոտտոտխվ մղորնմոչ ղվոտր փմզդղոսիք դվողցիղող Հանհջանճղվաղակի վմզդջոիտուղե մովղոմող ողխոուր չղաղոտտախ նսիմտ դվվանմե դվմուտմո ոզխվս մմզատկտղաոկոնաթմոմք ջտինկոտվել ղովի ղվլ բոսկաղուղ մմզղտով1 -ովմզտոի վնաովողոմփ փխսղվրմզտ«ոժզցս» ճու րաղնճգքվչ մյ ոժղփղս ղորզո|ո դվլաժղամեկո 13 ըյսժողն ոտ մոմողտազչմզղողնսմխ ղվլանմող տքոչղո գզ լոսիմտտ Հոկ լոսնցեուսդմվբ վմզչախ ակմց նո կով «իսճոձվը վոտողբ խակ վսոմ մլոստքովջուտմո Կվժմտր մղոկաղծձմցի «դզ դմզղղոսյլիսմսիաոխտ նսինոտո ճվոմն մոխ ղակուղմնեկովոլճ ժղոմղ չնվինսկ վմզդտովյովմզատի դոկովո Համե մս դախանսջոտր լոսճաճախո դվ) -ղոմփ վմտն նմ-ջը յոսիմոժ 7 ճոստ ղրՈ

քովճկղա նզեյս ողմտմա զե դվորփվոավճկդաֆ վել

տոմս

ո

Հ42վնո փովնովյ ,յոսղ

յաղաւտոաոոսը

Ս

՛վլմն

կ :

|

կ

ՆԻ. Մ.

Սեչենովը«Գլխուղեղի ռեֆլեքսները» մեջ ճանգեց այն եղաշխատության (1863), ռեֆլեկտորային ն անգիոր «բռիտակցական րակացության, Բնույթը ծադգործոլությունները տակցականբոլոր ման հղանակի տեսակետից րստ էության ռեֆլեքսներ են»։ Այդպիսով (ճոգեկան երնույլթը) ոչ թե անմար. դիտակցության դործողությունը մին էության՝ՃողուՃատկությունն է, այլ պրոցես է, որը: Սեչենովի բառերով ասած, ժագման կղանակի տքսակետից (րստ ստրուկտուրայի, ըստ իր կատարման տիպի) նման է ռեֆլեքսին»: Հողեկան հրեվույթը չի Հանդեցվում նրան, ինչ տրված է մարդուն, երբ նա դիտում է իր զգայությունները, գաղափարները, ղղացմունքները: Այն, ինչպես ն ռնֆլեքսր, իր կազմում ներառում է արտաքին դրդռիչի աղտեդեցությունը ն նրան տրվող շարժողական պատասխանը:նախկին սություններում Հողերանության առարկան էր Համարվում այն, ինչ մեր գիտակցության մեջ Հանդես է զալիս պատկերների, մտապատկերների, մտքերի ձնով: (ատ Սեչենովի դրանք ամբողջական ճոգեկան օրգանիզմի փոխներգործության այդ պրոցեսների, միջավայրի ճն են Հատուկ ձների («կենսական Հանդիպումների») առանձին պաճերն սկսվում հ միայն:Այն կարծիքը: որ իբր թե Հողեկան երնույթները մոհծագույն Մեջ, Սե Հ ենովըմ ավարտվում են գիտակցության տվեց, որ ռեֆլեքսի լորություն էր Համարում: Ի. Մ. Մեչենովը ցույց ուղեղային օղակը նրա բնական սկզբից (զզայարանների վրա ազդքցություններից) ն վերջից (պատասխանշարժումից) առանձնացնելը սխալ է: Ծնվելով ամբողջական ռեֆլեկտորային ակտում, լինելու նրա միաժամանակՃճանդեսէ գալիս որոլե» արդյունքըչ «ողեկան հրնույթը շարժմանը) նախորդող կատարողականարդյունքին(գործողությանը,

Հոգեկանի

գործոն:

Ճողեկան պրոցեսների դերը: Այդ աղզդաէ, գործողությունը որը ֆունկցիան կամ կառավարչի նշանի է փոփոխվող պայմաններին ն դրանով իսկ Համասպլատասխանեցնում օգտակար, Հարմարվողականարդյունք է ապաճովում: Հասկանալի կարէ, ճոդգեկանը պատասխան դործողության որ ինքնուրույնաթե ոչ Էէ Հանդիսանում դավորիչ բաժինՀամաղատասխան ուղեղի որպես այլ բար, է կայանում Ինչո՞ւմ

ուր ֆունկցիա, Հատկություն, Հոսում ն որին աշէ արտաք մշակվում պաճպանվում «Ռեֆլեկտորայինդործողուինֆորմացիան: մասին խարճի են մարդու գիտելիքները, շրջապատի մտնում այսպիսով, թյան մեջ,

ների տեղ

ւ

էԼ,

ու

ք.

ՊԼ.

ԸՇՎՇԽ0Ց.

1156թ:

ՐՇՇՈՕՈՒՒՅՈՑ2,

1947, օք.

176.

Փաղօշօճետ»

1:

կ

մասին նրա պատկերացումները, այսինքն մարղու անճատական իորձի

ճարստությունը: Հոգեկան երնուլթները ւլատասխաններ էն արտաքին (շրջապատողմիջավայրի) ե ներքին (օրգանիզմի, որպես ֆիղիոլոգիականճամակարդգության) ազդեցություններին: Հռղեկան մշտական ղործունեության կարդա նրնույթները են են ապատասառաջանում ի վորիչներ որոն խան այն գրռոռիչների որոնք դործում են այժմ են երկամ եղել (զգայություններ, ընկալումներ) բեմն, այսինջն նախկին փորձում (Հիշողություն), ն կանեն այդ աղդեցությունները րնդճանրացնում ւմ են նրանք այն որոնց ջրդյունքնԺննրը, են երնակայուՀանշեցնելու (մտածողություն, ընղճանկամ թուլացնում, ք դեպքում ակտիվացրաղես որոշ ազդեցությունների են հ նում են այն արգելակում տակ ազդեցության (զգացմունքնեթ՝ ուրիշների հեն բերում ի «այտ վարքում մարդիանը կամք) ծջ, բնավորություն տարբերություններ (խառն ողջ

-

խաատառ

յուն) «ժիգացրում ո

ործուննությունը

ն

,

զա

Հողնկանի

ոնհֆլեկտորայինբնույթի քաշեց Այդ կարնորագործունեության Ճոււեկան կարգավորման գաղափարը: դգիտափորձերովՀաստատվեցին ն կոնկՀույն տճսական դրույթները Ի. Պ. Պայտնաղդորժեցուղեղի Պավլովի կողմից։ որը ընտացվեցին ճետ կենդանիների, նան մարդու փոխԺիջոցով արտաքին միջավայրի Ի,

Մ.

Սեչենովը

առաջ

ն

կարդամորման օրինաչավությունները: ներգործության

փությունների մասին

Չավյովի ուսմունք մասին։ ի.

անվանում ւովորաբար

շճամակարգերի

4.

են

Այդ օրինաչա«Պայադրների ամբողջությունը ազդարարային եր կու

Առարկայի ռլատկերը(ոեսողական, լսողական,Ճոտառական ն դրդոիչի աղզդահջան է այլն) կննդանու Հումար որհիցե անպայմաֆ

փոփոխմանը

Հանդիսանում, ռրը Հանդգեցնում է վարքի պայմանւ կան ոնհֆ։հքսոի ձեուր ինչպես Հալրոնխ է, պայմանական ռեֆչեքսբ առաջ է ոալիս, երբ որեիցե պայմանական ղրդոիչ (»րինվ՝ այուչկայժող էլեկտրական լամար) զուղակցվում է անպայման դգրգոխչի,օրինակի Համար՝ կերի մատուցման դործողության Հետ, որի Հետնանքով ուխուղեղում երկու կենտրոնների (տեսողականն սննդի) միջն առաջանում է ժամանակավորնլարդային կապ, ն կենդանու երկու զործունեություններ՝ տեսողականը հ սննդառությունը, միավորվում նն: 1ամն դառնում է սնման վի առկայծումը կենդանու ամար ազդարար Թքարտադրություն է առաջացնում: իրենց վարբում կենդանիները ղե-

Էոքօոթոծոոմտ.

ՈՇՑՕՂ0Ր8ՎՇՇԱԻՇ`

այլն)

-

.

Ի. Պ. Պավլովն անվանել կավարվում են այն ազդարարներով, որոնց («առաջին ազդանշաններ առաջին ազդարարային ճամակարգության իրագործունեությունը չճոդեկան ողջ կենդանիների ): սզդանշաններո դործվում է առաջին ազդարարային Ճճամակարգութցյան մակարդա-

կում:

Մարդու

մոտ

առաջին ազդարարային ճամակարգության

ազդա-

նույնպեսկամտապատկերները) նշանները (կոնկրետ ւվզատկերները» ն. կարգավորելով ուղղություն տալով նրա վարբնոր դեր են խաղում՝ մեքենայի կարմիր լույսը (Ը«86-0Փօր) քին. Այալես, լուսանշանորդի է վարորդի ճամար ճանդիսանում ազդանշանային գրգոիչ: շարժողական ակտեր, որոնց շնորճիվ տրն առաջացնում է մի շարք որ նա: արգելակում ն կանգնեցնում է մեքենան: կարնոր է ընդգծել, ոչ թե իրենք ազդանշանային գրգոիչներն (օրինակի ճամար լուսանշանորդի կարմիր, դեղին ն կանաչ լույսերը) են մեխանիկորեն ղեկավարում սլատկեր-ազդանշանները: մարդուվարքը այլ ուղեղումեղած նրանց ազդարարում են առարկաների մասին ն Այդ

սպատկեր-ազդանչանները

դրանով իսկ կարգավորումեն մարդու վարքը: Մարդու մուռ, ի տարբերություն կենդանիների, առաչին րային ճամակարգության ճետ միասին կա նան երկրորդ

ազդարաազդա-

նրա սեՀամակարգություն, որի բացառապես է նե առավելությունը: Երկրորդ ազդարարային Ճաւմուփականությունն արտասանված, լսված, կարդացված բաազդանշանները կարգության են

րարային

): Բառիօգնությամբ կարող («երկրորդ ազդանշանները» ազդարարվել, փոխարինվել առաջին ազդարարային ճամակարգության Բառը դրանց ազդարարում, սպատկեր-ազդանշանները: ազդանշանները, ն կարող է առաջ բերել այն բոլոր է փոխարինում, ընդճանրացնում նն վերջինների ազդեցության դործողությունները, որոնք սուսջանում տերն

են

Հազդարարողրի գրգոիչ ազդարար ( ե ի յ" ո ք, ուղեղում ազդանշանները, ճաղորդման տեքստը)

տակ: Այսպիսով,բառը տարբերել ազգարարայի բը,

դրավոր

Անճրաժե

րը

ն

Ք

որոնք

ի

նշանակուբառային դրգռիչների պաստկերումներնեն բառի ղեկավարում է նրա որը, ճասկացվելով մարդու կողմից» ձճձնեռվ, քյան վարքը կողմնորոշում է շրջապատում, իսկ չճասկացված, իմաստազուրկ մնալով, կարող է մարդու վրա ազդել միայն դանշանային ճամակարգության ազդանշան ն նրան միանգամայն այդ

Մառին ա ան-

ուսրբնր թողնել:

բա

սաճմանումը

:

ԴՆԴւյնամենը,

ինչ ասվեց վերնում, ճնարատալիս ճոդգեկանը դիտել վորություն «ի ե կտիվ Է որպես օԲ1 որպես ուղեղու իրակա ության պատկեր, է

կտիվ ախարոն

այդպիսի պատկերացումը արտացոլում: Հոդեկանի էության մասին Համասղատասխանում է Վ. ի. |ննինի զարգացրած արտացոլման տե «ճողեկանը, դիտակցություսությանը: Վ. ի. Լենինի խոսքերով ասած. նը ն այլն, մատերիայի (այսինքն ֆիզիկականի) բարձրագույնարկտորի, դյունքն է, ֆունկցիան մատերիայի այն առանձնապես բարդ «Մեր զգայությունները, մկր գիտակ.որ կոչվում է մարդու ուղեղ):

ցությունը արչոաքին աշլխարճիսլատկերնեն

է միայն...»2,--գրել

Լենինը: |ննինյան արտացոլման տեսությունը դիտական ճոդեւբանության իմացաբանական: ճիմքն է։ Այն տալիս է ճոգեկանի էԼուԹյան՝ որպես ուղեղի ճատկություն ճանդիսացող արտացոլման պրոցեէ ճողեկան սի փիլիսուրայական ճիշտ ըմբոնում։ Այն «ակադրվում ւծրնույթների վերաբերյալ ինչպես իդեալիստական, այրողես էլ մեխանիստական Հայացքներին։ հդեալիզմբ Հողեկանը անջատում է մատեանկախ փակ իրականությունից րթիայից ե դարձնում է շրջասլատող Հի տեսնում ներքնաշխարտ: Մեխանիցիզմը Ճոդեկանին նյութի տարբերությունները՝ ճոդգեկանընույնացնելով ներվային պրոցեսների ճետ: է հմացաբանությունը ճոգեկանի ուսումնասիրությանը մուտենում ն օբյեկտի փոխճարաբերունպատակ ունենալով սլարզել սուբյեկտի թյունները (աշխարճի մասին մարդու գիտելիքների ճշմարիտ լինելու ւվրոբլեմըէւ այլն): Հոգեպլրոբլետը, արտացոլման ադեկվատության ուսումնասիրության իր բանությունը ունի Հողեկանի եր կոնկրետ ուսումնասիրության կոնկրետ դրտական խնդիրները, Վ.

ի.

ւ

առարկան

ուսումնասիրում Հոգեբանությունը

ազդեցությունները վեր ածվում

է,

թե ինչես

են

արսուսքին

սուբյեկտի ներքին ճոդեվիճակների, նեն ազդող որոնցում օբյեկտները: Հոգեբանությունը ուսումնասիրում է ոյն մեխանիզմները, որոնց շնորչիվ իրագործվում է Վարստացոլվողըարտացոլման վերածվելու ոլրոցեսըչ որն ասպլաճովումէ աշխարճում պատասխան զործունեության ղեկավարումը, շրջապատող ծրագրավորումը ն կարգավորումը: բնութագրվում է ակտիվությամբ, Հոդեկանը որի անճրաժեշւո են կողմերն մղուժները, լավագղույն լուծմոն ակտիվ որոնումը, Հնարավոր վարքի տարբերակների ընտրությունը, Հոգեկան արտացոլումը Ճճայելային, պասսիվ չէ, այն կապված է որոնումների, ընտետ, րության, գործողության չատ տարբերակների կշռադատության այն ճանդիսանում է անձի գործունեության անճրաժեշտ կողմը:

ներկայացված

ի ի "ո Ն ույն

տեղը

ին.

ԲԻ էջ

4.

14,

էջ

300,

77:

իմացաբանությունը (գնոսծձոլոգիան)իմացության աղբյուրների, ների, ճշմարտության ձեռթրերման ուղիների մասին ուսմունքն է:

ձների

-

ն

մեթոդ21

ննըւռրուժ ակտիվ կարգավոչոոււմը Վարքի

Հետադարձ

դեսադարձկագի

է

կուայր Հասկացուշ

լալեսառսղարուոիգործողություն: րեն կիրառվում է ժամանակակից տողեբանության յում ն կիբեռնետիկայում: Այն նշանակում է, որ ամեն մի պատասխան դորբծողություն ուղեղի կողմից գնաչատվում է լուծվող խնդրի չոեսուկետից: Հեւռնաբարենթադրվում է միասնական չրչանաչին Համակարդի գոյությունը, որտեղ կենորոնիը ճրաճանգվող ոլուս ռոոխսն դործողության ոչ մի մասը չի կարող ավարտվել առանց տակառակ ուղղու:

յունը

մեջ,ֆիզիոլոյի-

ւ

արդյունքները

թյամբ (ծայրամասից դեպի կենտրոնը) գործողունյան մասին ինֆորմացիայի անճապաղզ ուղարկման (Հետադարձ կաղ): Հետադարձ կաղի ապարատի օգնությամբ իրչվանացվում է ման որի ծառումբ այն որ աոկերի Հի, ծողությանարդլունթի ճամեւմատուէը է նրան որալեսիրադում է այդ արդյունքը, նախո կանխում ր մոդել: ճատուկ յուրա կանության չոդեկանի առկայությունը թույլ Է տալիս տռճղժիլ զործողուցյու՛ների Հետնողական ծրագիր ն սկզբում գործողություններ կատարե: ներբին պլանում (օրինակի ճումար, դիտարկել մարքի «նարավոր տարբերակները) ն ճետո միալն դործիլ: ծաղդհլով որպես վարքի կենդաբանական էվոլյուցիայի ընթացքում Ճոգեկանը մարդու ուսջացման Հատուկ ապարատ, ղեկավարման ձասարակականկյանքի որնք» միասին որակասլես այլ 5 դառնում: են ձնա փոխվում նիզմները ների աղդեցության տակ օրգա յ

ու

լ

Հիո

վուրաքանչյուրն իր

որոնցից երի, անձնավորությունն մեջ կրում է իրեն ձնավորած ոչատմական իրավիճակի կնիքը: արդու ձեռք է բերում անձնային բնույթ: մարքն էլ Համապատասխանաբար Ողջ ասվածը բույլ է տալիս որոշ չափով կոննըետացնել «ողոբանուքյան առարկայի մերը տրված ռաճմանումը. «ոդեթանուէ իրակաՀոռշենոքի, որպես տություն Թյունը Գի փաստիսղատկերի, առսջարող ուղեղում նության մաե Ժեխանիզմների ւնների բի, օրինաչամտմութ

Հիման

որի

ոին,

4"

Է

վրա

մարդու նացվում զեկավարում դործունեության

Տ Զ.

Ուղեռը

օգն ութքյամբ

որի

մոտ

է

ն

՝

Ն

`

ն

բնույք

իրակակրող

բ:

ճոգենանը

չոգեկանը ուղեռի ձաուկուրունն է: տակցությունը րարձրուղույն սլրոդուկուն `

նայի

անձ

«Փշայությունը,մխոցը,գի-

են

Հատուկ կերպով կազմա-

Հոդերանական դրականության մեչ այդ մոդելները տարրեր անոմներ են ատաորոնըից օգտագործվում է «իրականումյանդինամիկ մոդել անվանումը, որով ընդդրծվում է, որ կանխող արտացոլման պրոցեսը ապաչովում է միմլանց դինամիկորեն է

նում,

Հեր րափոխողմի շարք

մոդելներով:

իրոկերպված մատերիայի)": Օրգանիզմի ճոդնեկան դործունեությունը դորժվում է Հատուկ մարմնական սարքերի միջոցով: Դրանցից ժի դրանք ազդաքանիսը ընկալում են աղդեցությունները, ժլուսները են են ձնեայրոլում, կաղմում վարբի պլանը ն վերաճոկում նշանների են են ալն, երրորդները վարքին հռոսնդ ն տրադություն «աղորղում, են նե դնում մկանները չորրորդննրը գործի այլն: Այդ ամբողջ խիստ բարդ աշխատանքըասլաճսվում է միջավայրում ակտիվ կողմնորոշումը նե կենսական խնդիրների լուժումը: Օրգանական աշխարի երկարատե էվոլլուցիայի ընթացքում, ամեոբալյից մինչն մարդը, վարքի ֆիզիոլոդիական մեխանիզմները անընդճատ բարդացել ն տարընրակվել հն, դրա շնորչիչ դառնալով ավելի ավելի ճկուն ն օոլերաչաիվ, Միհարչիջ օբդանիզմը։ ինչպիսին է, օրինակ . ամեոբան, ոչ սննդի ընդունման, ոչ նրա ո ո որոնման ն ո: էլ նրա մարսման Համար ոչ մի մասնադեաւսցվժ օրդան չունի: Մինն նույն բջիջը օրգան է, ն շարժոդղաչող նե ղական, մարսողական: չասկանալի է, որ ամեորայի կենսական «նարավորություննհրը՝ սնունդ դգոնելու ն ունչացվելուց խուսավելու երա ընդունակությունը, ծայրաճեռորեն սածմանափակ են։ իսկ բարձրադուլն օրգանների մասնադիտացումը թույլ է տալիս տարբերելսնունմոծ Մասնադըչ արադուրսմբ նե ճշտությա:բ Հակաղոել վոսնղին։ դիտացումը արտաճալրսվում է այնպիսի բջիջների ի Հայտ դալով, որոնց միակ ֆունկցիան ազդանշանների ընկալումն է դառնում: Այդ բջիջները կազմում են այսոնս կոչված ոնցեպտորները (լատինեհեն ոհցեսլտոր նշանակում է օրեդունիչ», այսինըն սարք, որն ընդունում է արտաքին միջավայրի աղդեցությունը): Այլ բջիջներ իրենց վրա են վերցնում մկանային աշխատանբքիկամ տարբեր դեղձերի արտաթորման են իրագործումը: Դրանք էֆեկտորներ Բալց մասնագիտան չ ցումը անջատում օրգանները ֆունկցրաները, մինչդեո կյանքը շրուպատող առարկանեռրունըմիջն անընդՀչում:կաղ է ո աանջումն, բի հ Ճենց օրդանիղմիը եկող զունչոնիերի ոսքի ճնո ճամաձայենցված ցզործուություններ: Այդ ձեռք չէ բնրվում գլխավոր օ«կառավաթակետի)» կենտրոնական նյարդային ՀամակարգուՌյան շնորճիվ, ռրը դորժում է որպես մեկ ամբողջություն: Բոլոր ողնաշարավորների մուտ նյարդային ճամակարգության կաճուռվածքի ընդճանուր պլանը միննույնն է. նրա «իմնական տարրերն են Հանդիսանում նլարդային կամ նեյրոնները, բջիջները

հաա

արն Բոգեկանը,

----ծ--...--

վ.

ի. Լենին.երկեր,

«.

14,

էջ

58.

հ ուղեղի բունը «Հիմնականում իրագործում են ռեֆլեկտորային են գործունեության այն ձները, որոնք բնածին (անպայմանռեֆլնքաներ), մինչդեո մեծ կիսագնդերի կեղնը կյանքի ընթացքում ձեռք ինրված նռ ճոդեկանի կողմից կարգավորվող վարքի ձների օրգանն է:

դեղը

նեյրոն, կազմված թեւիկների,» մարմնից, դենդրիտներիը՝այդ մարմնի ճյուղավորվող ն են Ճաղորորը գրգիոր թելիկից, գրգիոր, աքսոնից՝ որոնք ընդունում բջչի կամ դենդրիտների դում է ուրիչ նեյրոների։ Մյուս նեյրոնների՝ Ճետ է սին աղս: Ադ կեաքսոնի միացման տեղը կոչվում մարմնի

է բջջի՝

որոնը ֆունկցիան գրդիռի «աղորդումն 1:

նեյրոնների միջե իրականացվումէ ֆունկցիոնալ կալ: Նյարդային: ճամակարգությունում նոր կապերի օտեղծման մեխանիզմը բացատրելիս սինապսին վճռական նշանակություն է վերագրվում: ենթադրվում ուտեղծմ ան ժամանակ սինապաներում է, որ այդ կապերի կատարվող տում

կառուցվածքային ) շնորչիվ ապաորոշակի ճաղորդումը ուղղությամբ: իմպուլսների Հովվում դիգոման է ճաղքաճարի գդգրգիոր: է, պետք որ Սինապարլուրօրինակ պատնեշ ենն, մյուսները ավելի Մի քանի պատնեշներ եշտ ճաղթաճարելի է ուղիներից մեկի ընտրության առաջանում նրբեմն էլ հակ դժվար,

կամ (քիմիական փոփոխությունների է

իրադրություն:

մի մասըդրգիոը Նելրոնների

ճաղորդում է ոնցեպատորներիցկեն

-

րոնական նյարդային ճամակարգությանը,մլուս մասը՝ նրանից դեսլի կառղեր է ոտեղծում էֆեկտորները, բայց ճնշող մեծամասնությունը նյարդային Համակարդությանտարբեր կետերի միՀենց կենտրոնական ն է երկու ճիմնական բաժիններից՝ դլխուղեղից ջն, որը կազմված

ողնուղեղից:

մեժ կիսագնդերը, որոնք պատԳլխուղեղիվերին մասն են կազմում միլիարզ՝ են նեյրոնների վեցշերտանոց ղանգվածով(մոտ կերված կադորժունեության նեյրոններ), որը կոչվում է կն ղն: նեղեր Ճողեկան ընորադույն, (բայց ոչ միակ) օրգանն է: կիսագնդերից ներքնե, ծոծրադեռես որի ֆունկցիաները գտնվում է ուղեղիկը, կային մասում, է է, էական դեր խաոր այն բավարար չափով պարզված չեն: Հայտնի Մեժ կիսաղում մկանային շարժումների Համաձայնեցմանդործում:

որի վերին մասը՝ տալամուսլ այն ներվային ուղիների բոլոր է ծառայում կայուն» «միջանկյալ են դեւի նրա միեժկիսազեդերը: ողնուղեղից որոնք դալիս մար, է ճարում ուղեղի բունը,

գնդերին

րինմաոչ՝

րում

են

ուի Հիպոտալամուսը, ջրի փոլոււնակությունը, սննդի

ֆունկցիաներ:

որոնք կեխորոններ,

կարիք

ն

ճաԱ:ո-

կարդավո-

օրգանիղմի

այ

բոլոր կենտրոնականնրարդային Համակարգության մ ունեն, որի ուսումեւաաիրությամբ բ արդ կառուցմածթ Հաաղունը ն չլուսվածաբանությունը զբաղված են անատոմիան նկարադրությամբ

): (ճիստոլողիան

նշված մասերը

Համաձայն ողնուժամանակակից դիուսկանսլասկերուցումների

Յուրաքանչյուր զգսսյուն մակերնույթ (մաշկը, աչքի ցանցաթաղանթոն այն) ն շարժողական լուրաքանչյուր օրգան ուղեղում ունեն իրենց անփական ներկայացուցչությունը Մասնագիտացումը, որը Հատուկ է ոչ միայն ոնցեղտորներին ն էֆեկտորներին, այլե այն ուղեղային բջիջներին, որոնցում կատարվում է ծայրամասերում տեղի ունեցող պրոցեսների պրոլեկտումը, ժամանակակից վիրաբուժական ւոնիանիկահն նուրբ էլիկորոդներով դրգռելու մեթոդի չնորճիվ չի ուղեղի մանրամասնորեն ուսումնասիրված էւ

կեղնի՝

Այդ կարգի բազմաթիվ փորձեր են կատարվածկենդանիների վրա: ինչ վերաբերվում է մարդուն, ապա նրա վրա վիրաբուժական միջամոության Հետ կապված ոչ մի փորձ, իՃարկն, չի կատարվում: Միայն մի քանի վիրաճատությունների ժամանակ նելրոխիրուրզներըճնարավորու-

Քանի որ էլեկտրոդներիօղնությամբ: թյուն ունեցան ուղեղը Ճետազոտել ուղեղում ցավի ոնցեպտորներ չկան, ապա ճիվանդն այդ դեպքում տճաճ չի ունենում: Միաժամանակ, զգայություններ դտնվելօվդիտակցական նա կարող է ճաղորդել բժշկին, քե ին: է զդում դգրդոելիս: վիճակում, Այղ մերոդի օգնությամբ պարզվեց, որ որոշ բաժինների դրդգոումն առաջացնում է մկանային կծկումներ, մ լուսներինը՝ տեսողական, լսո-

ն շարժողազական, մաշկային զգայություններ Պարզվեց, որ զգայող կան ներվերի «վնրչին կայանները, տեղադրված են որոշակի կարդով, րնդ որում օրգանիզմի ոչ բոլոր մասերն են ուղեղում նույն կերպ ներ-

Վայացված: Մրդու

գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի վդալի մասը զբաղեցնում են ձնոքի դաստակի, առանձնապեսբուք մատի գործունեության ճեւո կապված բջիջները, որը միայն մժարդումոտ է Հակադրված մնացած րոլոր մատներին, ինչպես նան խոսքի օրգանների մկանների շղթաների ն լեզվի ֆունկցիաների ճետ կապված բջիջները:Այսոլիսով,մարդու գլխուղեղի ւն ժ կեղնում ամենից ավելի լայնորեն ներկայացված են կիսագնդերի շարժողական այն օրդանները, որոնք շփման ն աշխատանքի պրոցեչ ռում կատարում են ճիմնական ֆունկցիաները:

Գլխուղեղիմեծ

կիսագնդերի աշխատանքի նդչանուր օրենքները այտնագորժծեցՊ, Պավլովը:Չավլովիդասական փորձերում շնեբի մոտ պայմանական ռեֆլեքաներէին առաջացվումամենատարբեր ազդանշաններիննատմամբ, որոնք սկսում էին ճիշտ ալնպիսի ֆիզիոմոգիական ճակաղդում առաջացնել(օրինակ՝ քջշարտադրություն ի.

որն սկզբում Ճնարավոր էլը առաջ բերել միայն օգտակար գրգռիչի (օրիմլալ կլիներ, սակայն, Ի. 4. նակ՝ կերի) ուղղակի ազդեցությամբ:

ի այդ Պավլովի ուսմունքը սաճշմանավփակնլ իրական, "մլ թե սպասում, կենդանին չի մեջ թե աշխատանոցային իրադրության ՄՈ): փնտրելու, յ" Խր նետում չր որ երբ իր բնրանի մեջ սնունդ կմտնի» յլ արդլունավես:ուէ նրանց տարում է դործողություններ,

սխեմայով:

«

՛

ժոյուգում

:

» միջավայրում: կողմնորոշվում թյունը,ակտիվորեն

ն

-

ւյն

րեր

Է

մոտ,

թքագեղձերի «ակավզդումները ղանդի կոմ

ֆիզիոլոգիականմեխանիզմների Ճարցր Հոգեկան դործուննության բնի վերչին տարիներին նոր լուսաբանում է ստացել շնորճիվ ուղեղի ֆունկցիաների ուսումնասիրման անմիջականորենզանգի կափարիչի տակ մոցրած միկրուլեկտրոդներիմիջոցով: Պարզվել է մասնավոեն ծատարապես, որ ուղեղի բնի որոչ բաժիններ էներդիայի աղբյուր չում ուղեզի ավելի վերե տեղավորված բաժինների Համար: են Ուղեղի բնի էլեկտրական գրգոման ճետ միասին կիրառվում

նան

այն ճոսանքների գրանցման մեթոդները, որոնք նրանումառաջանում են ինքնաբերաբար,առանց փորձարկողիմիջամտության: Այդ փորձերը տվեցին, որ ուղեղի ակտիվությունը միասեռ չէ: Գրանցված կենջույց սաճոսանքների բնույթից ելնելով կարելի է դատել մարդու ճոդեվիճաալիթները իրեն. մասին Ուղեղում առաջացող կի «փոփոխությունների ցից ներկայացնում են տարբնը Հաճախականությանէլեկտրամագնիեն այն ժոսական ալիքներ: Դրանցից ամենադանդաղները դիտում նտուսժ մանակ, երբ մարդն, օրինակ, զոնդում է Հանգիստ վիճակում, թուլացած է: Բայց Հենց լարված չէ ն ուշադրությունը է փակ աչբերով,

է վիճակումդտնվող մարդուն որնիցե Հանձնարարություն ապա կենսաճոնրա լուծել թվաբանական (նդիր): տրվում (օշրինակ՝ որ

այդ

ն նրանում ճայտնվում սանքներիկորը անմիջապես փոփոխվում է անչճամեմատ ավելի մեծ Հաճախականությանալիքներ:

են տալիս ճետնել, թե բնչպես է

փոխվում ուղեղե ակտիվությունը, ալդ փոփոխությունները Համադրել մարդու Ճողեկան պրոցեսները »նչո։ 04 չնայած զպրանչվմածկենու-

մ

կատարվում են ճիշտ նույննշանինկատմամբ կտցի ճաակաղդումները ինչոլեսի, Պ. Պավլովի փորանչճրաժեշտությամբ, ւվիսիսւռիպողական ձերում քաղցած չան լույսի նկատմամբ:

թույլ էլեկտրունցեֆալոգրամմաները

Ճոսանքոերը մկայում միայն ուղեղի ընդճանուր րաորի կատարվոն կենսաջիմիական ակտիվության, զիկական

Ի/ո1 լ ինչպես մեր երկրում, ԱԱ (իչ որ բարձլ ցույց Հելտաղզոտությունննրը ժամանակակից օրինաչուիությունները ընդճանուր նյարդային դործունեության դույն ակաիվ վարքում: Այուլես, օրինակ, երե դրսնորվում են կենդանիների փորձարարականարնհդի մեջ, որտեղ կա կոտեդավորենք աղավնուն ճակ, որը կտցաճարելովնա կարող է բայել «ատտիկներով չի կերամանը, աղա որոշ ժամանակ անց թոչունը կատարում է առաջադրանքը: ն այդ ազդանրա ճամար կոճակը դառնում է պայմանական գրդոիչ յ

Ուղեղում էլեկտրական ճոսանքների առաչջացմուն փասախ «Հալոնաղզորժումը, որոնք ուժեղացուցիչների միջոցով կարելի է գրանցել մլեկտրունցեֆալոդրամմայի ձնով, կարեոր նշանակություն ունեցավ ինչպես ֆիզիոլոզների ն բժիշկների, այնպես էլ Հոգեբանների Համար:

են

են

-

դ

կենսաֆի-

-

ն

այ

աշխատանքի բովանդակության մասին, այնուսմենայնիվ է, որ դուրս զուտություններ: չատ կարնոր են կասկածից

թե

ոչ այդ

նրա

ճետա-չ

առաջիկա-

շատ դրանք դիտությանը նոր հ Ճճետաքրբիր տեղեկություններ զում նե կտան ուղեղի Հողեկանի մասին: Պատաչական չէ ուրիմն, որ ուղեդն կենուստոսանքները տանրակրկիտ ուսումնասիրուրյան են ենքարկհս

վում դործունեության տարբեր, մասնավորապես այնպիսի բարդ պայմաններում դանվող մարդկանց մոտ, ինչպիսին է տիեղերական թռիչքո։ Տինղերս«ղնառիուռեղի կենսաճոսանքներիորանցումները ծառա ոռսլեւ: նրա էննտրոնական նլարդային ճամակարղդությունում իուիոլսուքչունների դուցանեչներ: կենսածոսանքների չբնույքու) կարելի է դառն, Բարդու քնած կամ արթուն լինելու, հրա ռիտառջության ակտիմուժյան մանհարդաւկի Մասինր

ում

նն

առաջացող

Մարդու Ճոճկան նուր

չատ

բան

ունեն

ուղեղային մեխանիմները ընդրաԿրոջսաննրը կենդանիների շողեկան մեխանիղմանըի ճետ Բո-

կաքնասուններիմուտ նյարդային ճՃաճակարգության կառուցվածբի ե աշխատանքը բնդ»անուր բռույիը նույն է: Այդ պատճառով կենդանիչոր

նորի ուղեդի ուսումնասիրությունը չարաղանը կարեոր է ոչ միայն թիղիոլոգիայի, այյն Հոգեբանությանճամար: Մյուս կողմից չի կարելի մոռանալ այն մասին, որ մարդու ն կենդանիներիճոգեկան ղործունեու-

քյան միջն տարբերությունները կրում էն ոչ միայն քանակական (թրք բավականաչափ ակնչայտ է), այն որակական բնույ։ Այդ տարբերություններն առաչացել են բնականորեն աշխսատանքի՝' նյութական այդ ճզոր գործոնի ազդեցության տակ, որը ձնափոխել է մարդ-

դոյին օբղանիգոի Է նան

բոլոր

տռբուկտուրաներն

ճոդեկանի օրդանը՝ ուղեղ

ու

ֆունկցիաները:

Փոխվել

կենդանիներիուղեղից նրա ունեցած

որակական տարբերուրյունները ցարոունորնն ի ճայտ են դալիս բւսրձրազույն իմացական սլոռցեսնիրի կ առաջին Հերթին, մտածողության

մեխաֆիղժներն ասումնասիբելիս: Այդ արոլեսները Բ խեկալումներիպրոցեսների նման Ս չնդորոշվում

ղղայությունները ուռեդի որոշակի

'մղակզեսչ

ղոչ

|

մժղվ

ս

ոս

տկովեսվավե

-ջղոսոփղոկզեսշ

նմով

տոն

մն

ուսմցուտողլշու մցող

վնղնս

ՀովեսնվեվՓ-ռվլոի մոոկղես»չ

-մղցղ

մոսղտովն

ղովնկղոով նղամս «մզղոզնամո "նվմզղողնսմիողվլտիմղղ մղարք

Հակտոտչաղջդաստ վղակցեսչ աողակոռչ մմսո| վղիտ "0վդաքլիսղոմ -ողկցր ցջտիղանղմմոսմմակվոզղաղմվկ ւմղոծղոնեռ իսզղիլ ՛ովլուո ղյ դոսնքիոմսիոմողչ ջաոմուտոկվմցղկվոզղազցվկ մմզղուսկքիստանուոգչ

զ վմղղեսվսվնվՓ ՛վմզղղոմզեսնղվմզղվմուտ դվճմյի չրատկո ղվնոմ շատկլֆցա մմզն համսիտեմոկ պ իվտկտ ղակոմվ վղոկզես» լոսնդխ ղ վ բռմստ յզ / Փ յա վղ ոկ 7 ես ոսի մմս 'մղ՛ տն սողտ -ոկի 1 ղվոուր յոյզղվ 1ողվո վմզժղոաճ եղ չվմզժդոձ յՀամզղվմոովուխ իսմավեսսվեվֆ մղոաիսղոմգեսչ դ տզչ վղակավեսսվեվգ մղուրճուղ խաղ վղոկլեսչ 'վեռոլո ձմտսլ Սո մյ յոսղնցեղած ղրվմմղ մրոստնջ

յՀամզղոմոչոխ մրոսնցաոսր ղակոռովմուվմզտորչռովովմրորտոկղ

դվմզորլիսղուց մոր տչ յայզցնղտո մզղժղւսր ղոկզեսչ յամղվ ռք ոչ մզմմուտ ղվոտր յՀսեսչղվրմորղտ դֆատտչ ւճվրնակ վմզղտով) ձա Հոզեվ մ ոսիօմանուռնօ ղզմսիվակոաղ մմս ղոկոքիանղ «շ«ղվրմոր կման -ղո» նվոուոուիսո նդզմվ ղվլ) լրոսիը մմզդքիրսդմզ ղաոկզեսշ րրաղի ղվչ վլտոմաղո ղ դվ: Փոխնաքակմղղ 74: մմզղովնոմո -վֆամիցղ մոսմուխատկամտող ձղի ղտհցիսկոնդոխամյոմղ մս իսղումղ մ լոսղոմուիքն ղզմոսղոկոյ մղոանքիիամվոռդյրոսում ԱՆԱ կատ ող չովիոն | տլոչ վ պ բոաղաճաստ մղոաիլիսթուիճու -ոկմզղ (մղաքլիսջտինճուտմտ վչմոռովեո ղվմոտմտ մոսմցղկոջվի վեմոկ նո -որտչ ղվլաողրմոր ղմղվուտ «մջվն կփֆստտջչաղջղուտ վղոկզեսչ մրոիրխողեօ նղամս մղվմզղողնոամը ղակաովեսխսվեվգղ են) վժմղզղ ո պ «(մղարցիսջմսեմզղովափ վմզղոկմասոո «մղրալքիացզը մմյմ ղջ) -հոչիսղմ վմղզղտկվիմօ ղվժոտմո ղզ յոսկոնդախամճբ Քղղմվ մմղղոցնսմխ դակզնսշ :րրաղամղ «ղզ շտիկմանսժ» իսղջ մս ձղվ րուկ ձր վլրոաղմզ ղակլնաչ ջաոինահոկմզղղզլ ղալլիսկ տոմ մմզղոզճամիո ղոկավեսսվեվգ-ղվիոիմզղ նքո ղիոկտո «Մժղարն ղղ րոսղտռ մղ մո -վնդոչ ղ ղոաիըիսզղացմաե ղոկավեսխվեվժ-ղվոխմցդ ոզ յոսմնոյրղց մմզղձվղտկտտչ ղակզնսչ ղզը մս ոովչ վղզլաոմ ղտ ղյ օուիոուկ մմզղ յամզղամանմախմլզդվ կստոչաղջղոստ -ղաքցիսմոխքն վղակցեսչ

ղվլոնմոհղ 1զղճողիող ոտզչ վիովեսխվեվգ ղոլքիսեմաոկաորոջ մ)1 մզղժղախոմվ այզղվ աոիտեողմ վզիկ շտիեհւվոո ղը աղս դոաքքիաք դռսմաղժդվ վմզղժվլղտվե մղոաքքիսդոմզնսչ տխատ մողցղաչ -ան տկվփվնճցիո վովոնո ցիդ :վղակավեսնավեվփպ վղվլաիմկղ ղաքը Համզվմոտ վ մմզմետլիսդմ մսզմոկ ձսմս ղալիս կհատոչաղջղուռ տղխոմսվղակզես» 1զիեմոտ ղյ նսմակ րոսժ

-Բոլիղմդորկվուվն անի/1

«մաւչ վմզղղոսքքիսմզմոմոչովավվմզղովնսմխո ղակուվեսմավեվփ-ղվոիմցղ պ դոկցեսշ

չՔվմղզ մուժղվճոսոտվժղոիկ տմղ օտոկո աք ւմմցղտորմտ ղարնտեմոն ղոկզեսչ սսնմոր ղվջղոստ ւմտսղոժում Փոկղմ ղզ վոսմղժմսո| ան ջաոիմսիորինեոկ դղմասդոկտորոուլվ) -ցմզ

օաջնեցտո րամճոլղմ

չմ դ վմզղյրսի չմուո| նո վմզղուկմուտ

ղալլիսբտոխ ղակակոմտոտչ

նճղվմվ ճվր

վնցես յսղատնղյի է ղմիոխոձվը -նսկ նղոկնմուրիո «(մոիուչջ ողխուղվ) յք ո մամռոտ ղվժոտմո մորոչ վնզնոս ղվլակնմուր դակաողոմաողվի մկաչ

վղանդզկ 1 լիսջմանմզղոյսփ տզչ

վմս 1

ղչմաղվմա ղվժուտմո

մի սոն ոո մրոսիջնգտո վ՛չ նվրնակ վեզմոս ւղզմվմղոանքլիսկոնղոիսմ ումղ հո տոց չմղոկզեսչ յսնմոր զ վմզղվղոնղդղկ նեմակոմջմոմ վղակզեսչ» հղամս 7 դոսիքիսեմոկուրոչ մրոիքիողղացման ջաիմսիաղուրիախ

մոմ

փր

ոշվջփոիո վմջղղունմօ

3 ղոեմօ վր մնգնոաոլի, "րուկ "ովոակ

պ մրոէլ «կսիկղսմ Խոոսեղո ղզ լոսղսոն (մրտկլիսջատիսձկաոմոռտիոչ լրոաղկղմ «1մ պանուննոմմդ դ 1 ղվլ վատ մնաղոնղոխվչ Դ" » ԴՐղղվի ժղսմս դոդ յր դաքլիսմախողմ«րոստմսխսդվիաղեղո մղ վմղզդրոատ վի 1 րոաղնոտչ ղվոտվրբտզչ ղորնոտհսքի| վմզղդաիցիսկ ՛

ւե չնդոիվը «վտո|

ժմած

-աղաանդմմաիատր մրոառոդի վմզղղվքում զվիոտտկաջ վեզնա մս ով նրսն ղզ մմզտոտխ իվլորնտմ չղմտ ղդ մմզդյտո|ո ղոկակվղվլ ղղ: ժղոմղ լյհստուրզրոչջ | լրոոականով տսր դղտատկտաղձճմդի

ոտ

նղզմվփոստակղղզլ

ոզչ

վմզդյոիիղոր ո

մղուղվոռտոո ջաոինոտը .մնմոչ

Բղոմղ ովլղրեոկ մղոո դորջով մմզղղորնոխ մղ հացումմոիբոսջ չմո դղլ ովիզքալ մվնղո| դակողամտիլ| 'ղվոտվր տյչ ղորղոխչոխ ղոնքիստր» ամե վժոսո| «ղաիջիսնսովտ(մմզցղեղտիվչնսնցղս ժջտի -ոտղի վմզղղվքոմ ղվոտոկոք համի վմզդջ ղիսետմջմոմ հոտ ղոկ -ամմոտ ց ձա վժմատի1 յոսնետ (իսմզղստջտոխ Մո ղ այզիմսիումվի «դոհքիսնդաիվչ)մրոսոտղի վմյղղվբոմ դոտակուց :մոսկստ ըբ վղեղկ վմզնդետովկ ջղի վնդնոսոմն ղլ լյոսղճզնումն ժղոմս (ղվմղղղվբոժ ղվլ | մզն կատու լոսժղուկ ղաոկցեսչ յանմոր «ոոսկոպ լոսղակտտախռ չմղոաիլիսվմ -զղվմուվախ ղ մղաքքիաղսկջ 1 կրաւոյո տ վմզտկո ղդվիոժ Փ.ր րլոսժբվչ -ոսո) պ մսիոտտրյ ջակղմ մժղոտոաղվծովմս ղ վիոիմղղ ղվմօոիուսիչ ողվքոմ 1տ մս 1զղճմցի տմի նամակ ղպավնկոսփ մվ վոտ ջտի -ոտղի րոսժիոզն նիր չրոսմկ յ) ցըիսղմ Մո մրոառտղիվմղզղղվքոամ ղվիոն -զեոս օաիոոակ 2 վրտ ւող» վմզդոզնամիո ղաոկաոնուրվ ղիսեոմջֆմույյ -տուսովզղո ղտուսմսկ վմզղդանքիսիտենղաոկոնսողտ նճվրնսկ ոմղ տո ղզվիոկամջսք վլնզկ ) ջաոիոողի տսբ «սնմոր մզ ձրոսմզոոր մոտ

Հոգեկանը

ն

ինֆորմացիան

Գիտության զարգացման ընթացքում

ան-

Հրաժեշտություն առաջաղավ սարզորոշ ցուցանիշներիմիջոցով տարբերել ազղարարային գործունեության այն ձները, որոնք արդեն 4այտնադործված ն արտացոլված էին ոնֆլեկտորային տեսության մեջ: Ինչո՞վ Է վղայուտարբերվում ներվային խմոյույիը թյունը որայես«առաջին ազդարար» կամ ազդանշանից: Այդ Հարցին ւլատուսխանելու «ամար անճրւսժեշտ էր բայաճատել ազդանչանի բնուլքի աոռչասարակ։ .Միայն յուրաքանչյուր նրա տարբեր այդ «իմքի վրա կարող էր բացասորվել ձներր առանձնա է Այդպիսին որոնելի գիոա(սպեջիֆիկան)։ շատկությունը կան Էժացության դարգացման ընդճանուրուղին. երհույիների ռղհյիֆիկանճ հր ոզջ էությամբ ղդխոականորենբացատրիյի է դառնում միոյն այն ժամանակ, երբ նրճույթը ճաչողվում է ննրկայացնել որչլնս ընդտանուր օրինչաչասփիություններիդրոնորման կոնկրետ ձե Այսաես, մոլորակների շարժման նեւղզլերի գտած ն նկարագրաժ ռւսնձնածաստկություններոը իրենց սպառիչ բացատրությունը տարւոյն վր միայն նյուտոնի մեխանիկայի ընդճանուր օրենջների «ոմն դիտակաԿոնկրետ սոցիալ-տնանսսկան կայուրսաձնի սռյեցիֆիկան նորեն կարելի է ճասկանալ միայն այն ժամանակ, հրբ շենը այն դուրս ռարդացման օնդճանուր ենք բերում Հասարոսկական-վատմուկան

օրենքներից:

ՍԱզդարարայլիի դգործուննությսն ըեդունուր կզբունքներխի մասին գիտելիքները ճարտնաբերվել են վերջերս, դիտուքյչան տարբեր ուզղությունների ե բնագավառների ճամադրմոն Հճեռտհանքու:Այդ Համագրուընդանուր տեսության ւուիզժության արդյունքըհղա առցդարարխերի նշան ազդա մը։ Այդ տեսության Համաձայն յուրաքանչյուր նե ժՄԺիտռտրուկտուրույի ինֆորմացիայի ճազորդման ձն ն նրա աղէ: արտաճայտում ինֆորմացիան վոր միշտ է ճան որոշակի նրա կրողի բյուրի միջն դոլություն ունեցող է ծառայում որհչ օբյեկտ, որն բաբերություն: ինֆորմւդիալի աղբյուր ազդում է այդ ինֆորմաջիան կրող Համակարդի վրա: Այդոլիսր աղդեմքը Ճեռուստատեսուհարող է լինել, օրինակ, Ճճաղորդավարի բյուր Է ճեռուս«անդիսանում հսկ ինֆորժացիայի կրող թյան ուշուդիայում: տատեսային կապի ուղին իր վերջնական օղակով, որը Պեռուստացույցի ընդունող խողովակի էկրանն է, ճաղորդավարի դեմքը որպես ինֆորկամ ունեցող կետերի ամբողջություն բագզմաջիա'ի աղբյուր Դրան ճամառատասխան ինֆորմացիա կրող «շեռուստամություն:

յք

--

չաժրծը գրված է պրոֆ. 1. Մ. Վեկկերի մասնակցությամբ:

տնսային ուղիում մենք գործ ունենք էլեկտրական լարվածության պոճետ: Ճիշտ նույն փոխվող վիճակների ամբողջության կամ բազմության է ճնշումձայնային ներկայացնում խոսքը իրենից կերսլարտասանվող կամ բազմություն:Այդ ամբողջություն վիճակների ների փոփոխվող էլ Հենց ինֆորմացիայի կրողն է: կսողական

սարքում,

բառմությունն ունենք ոբպես ինֆորմացիայի հրոզ օրգանում, մենք ռործ ներվային Հեւոյ որոնք ձնեունոխվում կամ իմղուլեների ամբողջության բսզժության ոչ են սողական ընկալման: Այսպիսով, ինֆորմացիան ոչ այլինչ է,եթե

վիոխադարձ երկուբազմությունների վիճակների կարգավորվածութ մյուսր

աղբյուրում, իսկ ներառում տեսությունը րնդճանուր կրողում: Աղդարարների որոնցից մեկը

ներկայաց

ված

է

չափի, այնպես կարպավորվածության Չափը տալիս է ռլատկերացումները: որոշակի մասին ալդ

փոլւադարձ

էլ

է ինչես

նրւս ձների

ինֆորմացիայր ինչ վերաբեբնութաղիրը: կառուցվածքային քանակական,իսկ ձել մաքեմատիկաՀատուկ րում է չաիին, ապա այն արտաճայտվում է վրա մենք կանդ որոնք ի չասիման միավորներում, կոն բանաձենհրում (կամ, որ նույնն է աղզդաբնութագրի չենք ռոնի: կառուցվածքային

ճամար ձմ.ի)վր, Հոգեբանության նշանների կարգավորվածության անայստեղ պատճառով, նեցած նրա բացառիկ մեծ նշանակության Հրաժեշտ է կանգ առնել: բնդշակարդգավորվածության Երկու բազմությունների փոխադարձ բազմությունկաղմնուր ձերիղոմորֆիղմեն է: Ցուրաքանչչյուր նակ են Համակարգության վիլինել ված է տարրերից (դրանք կարող բերված օրինակնեվերը Հաղորդման ինֆորմացիայի շակնչը, ինչպես ճետ որոշակի ճարաբերումիմյանց րում):Այդ բազմության տարրերը են, եթե. են իլոմորֆ դատնվում։երկու բազմություններ թյունների մեջ Համաւլատասխամեկի տարրերի որոշակիամբողջություն նրանցից ն բաղմություննեխից մեկում` նում է մյուս բաղմության որոշակի տարը մի Հարաբերության միջն եղած ամեն աարըերի ամրողջությունների է տարրերի ամբողջուլուս բազմության մեջ Համապատասխանում Այովզիսով, իզոթյունների միջե եղած որոշակի Հարաբերություն է բազմուերկու ներկայացնում իրենից մորֆիզմը ե միարՀարաբերությունների տարրերի թյուննւրի ու-

ձայնային ճնշման: սխանություն: Համապատա Այսպես, ժեք ն մազնիսական ժապավենի վրա մազնիսացվիճակների բազմության ման Սուս վիճակների բազմությանմիջն դոլությունունի իզոմորֆիզմ: ջին բաղմությունը (գրանցվող ձայնը) ինֆորմացիայի աղբյուրն |: երերորո բաղմությունը (ձայնի մազնիսական զրանցումը) այդ աղբյուրի ազդանշանն է: ինֆորմացիայի նույն աղբյուրի ճետ իզոմորֆիղմի Հարաբերության մեչ է գտնվում նան ձայնը ընկալող մարդու լսողա-

Տջ

-Հոմջ տղմկղակումղ յոսստիոնուղմ դոմքիսցմսեմզդովավի եմոմ՝ վմզղկուգ վղոնղդւն նստոխոծմծ ւողչ վմախոձվը ղժղվուռ վժմոի Քիոմ

դուիք Հանխադոարվդակյեսչ Սղոստաամի գորվ։ վմզղդոնդոնետ ղուրաեմե դվրոիմցդ դլովր յրաղզդոս | վնզո մլոսմսիոծնմոկվղմո պ ղոլ մոսմզդղորիոի 1որմող ողխոոիլք -

ակո

ղդուղվափոքիանղ դուրձղցնայա

վմզղղոնմօ դվժմղղ ոմղ ոթոիոթոկ

«յոսրնվղոհմօ

Հայակ

պ

մսխամ

56: նսխցոա մոսղողոտտախոյրտտ ղտ 1 իսղոժմս դորմոխակցն չղվմնղո| դ (հակ ջմանոտգչ) մլոսթմոճ մժղվ րրախջմսեոմվ| ոզիուղվ ցք 'դվո «որ դմա զող Մա «(ոտկ նվաս) նվմյդակզը1օ դվծատմո դլովր էա տող Հյուոո ովնուրմաֆղվ 1 ժողո մոր աիքիսեմոկուրու նսմախոակցն ղվիոնմուՒղ

Փոխառուն

վճումց դորջմսեոմվ նղամո "մուրոչ դորմաիոծնվուկ վմզղողնոմո վովիղիո ղդուկոողցվկ1 մոմախում դիո 14 իսսոջտոռ ա չրդաղ գդ 7 կտաովտատմոտ կվոռովտ մմ տկջաջ նվղ 7մվ դաշղանետ ովյոմս մո մովեմե դվլոիմզդ ՛դժն -պիտ ծիք մմզդղաքիստանուգջ չղվնմոչ ջախմզմ ր ճվկակոդուրութ -ցի ղվոոր վմզդդաիցիամզգմոուռ Փանզ պտվրվմզղղածդանետ դվոիմող ղ «վմզղմումոննոո ղվճաաո» մորոչ Համ ղոովուաւ ոո «մմզղկոուղտ վմզդղոծղոնն 7 րոակմենղմ ղմս

մմզգջ աը դորմախակլզն ղվոր

ո

վլաովճուրմաֆղվ 7 վելմուկ Խչջմտնութնօ ուց ողվ Սոսղմ ջաինոտվետղոոր չղզղւ Ժղամս «րող մոտուտծցքոմչդո Նացիադոորոծղր վմզդդաիսեմակուրոծ դոկոակվղովղ Քվկոկաղուր -ուք մզոզվի վմզմվ 1 ղդվովունի ը վմզդղոնմօ հյումժջտինասոակ ղվիոժ -դուտտովեո տմղ 3 լոսինոկումրո մմվեոմց վմզդղւալիանաքման նսխմուո մս -ոկ Քվրնսկ. դոքքիսեմոկուրոչ "իսղումղ կողվմօ Դին ատոջովավի նամուկ դ" 7 ժտղո խսղ» մս դվ «'վինստոչովսփ մղաիքիստտովկ վմզդոդւաիցիսկվեղտ նսիկուութմ ոմ փոսճդոմղ ող « համզգկատոա դորմախ մորոոմո:ղտ մմմիտնջուց-ուոճղունեյո վեռղիո դարուս

ո

ՀչՀոկյն 6 1գքմանոո:276վղվլ

ճղումն «լոսմոտոկ ժղզ մզղակտդաոկոնսքմոծժղղզրմմղ «խիսղջղուրղ մժնոլղմ ջտիձղտովող 1զղեղակամցիովատ ղյ 1ոսր մղամա «մզղղածղոննու 3 յոսղոտո մեմակորու կամտիոկզն չյոսի -մոտուկ 1 լոսնլք ճվմջզուս մմղ լոսմղզժիողն ղո դաղ ղվոուր վմզղղոր ոո մրոսմոխտստակ վժվոլ| լոսճդոչախ | ղոահլրակզելտտտչնեղմղաո

վիտռոմվեցվտ կուղվմօ'ողիոուր'ղվոտր վլյրխողմ ղոր տտրոստիտ -մոտոկ վմվղդանքիսնսցման ողզչ 1 ողողլու վմզղդաքլիամնոկոատչ վմզղ «ողի մօ ողեշղվ վով ջոիխնուկվեզտլ ժողո մղահլիսեմակոտրտչմորտտ յոկգոտ ղում, ղղ ջոիննա ժղոմղ մրուրտտակղնղսմս ղվմզղտկղմօ 1 մոսկաղաոծղ ղիտ լոսճղղաոդոտտախորտաչ վմղդղամքիսնացման մյոսմ ոո չլոս ումղ -տրմուջվովունիրը մոր մու վմզդղաիցիանսցմսե ղվմղղդուրմ 1 ոսձզոջտաի մժղուչոտովնոԽորմաղդտիջիսեմոկվորո»շ վմուխաոտվըր չմղն մողմոկ ղվմսղոկաոդյկ 3 լյոսմոտոկ ղո րոսժմոխ (մղոնդզկ 11 ողո -դճտ ղոկտկվղո|ու

վախմ ն:ո մվ ովլոո

ողուղվ) վմզդոամիաեմակարու նմայ :գղոտր ղովր ղովնորմսդվ մզղղոաիքիսկզեզտ

վ

պմվնակցոը փամ

հո վղլոջ չովխոՒր չ։մմվեռկոք ղակաովդեոր ոմ ժյրոսնղամե 1 յոսղտովնղուջ ղտ "մմզղ վակզիմօ դաովոուռաոխորտջվ -ղադաննո

«մլ, մր ահրամնութմոմզը վետո ճո ոզմեոշի սոմ դ սղ վժղուրտտ վ՛ մմ փող Մզե վչոսլմնտ ոսկողվմօղկմկ «դալիսկտատչջաղջղոստ փոսոժնո, Քգյմվ քր Քդյավ բհակաղամուսգղ մմ "րոամվժոզն դոր (տղրբջումկի Կոչեդմադվրո մվ ովլան լ ոզնդուչ մղածղողննեա վ մզկտտե ճղումղ դշդմր)մմզդղոծդաննո նաինմանոոչ րաճանվրվիասուուց չվվմյկտտխ դակակվահօ ամի վդոմկ) վղջ իա ամդ 1լջամվի լ ժոոգի» ղդվճոդ -ամուգ19 մս Դրողմմշ չովիուր ժղղչվչ ող վ մզդղաիքիսն դաշ ՛անոդուտո դղաիքիամնատմամզի մատրուչ մղածղոննո իմ վժ լիսմնտամումցի -Ձաինասոկ ղվակողորոթ-ղոկութումուռ դ ղ ամղուխաք«մղջ ուղ) -աւոջ «(ղմ նիր մմզղղոաիչիսկւոուչ ոդջդոաաո վմզդդաքքակտաջուղիգուսռ ղոկոկումս նղոմղ վմզդւոկց1մօ ղդամդվտոմղմղվ մրաիքիսդականմոճու լոսկաղվմօղկմն վ մսմմնու «Մմվնոկջաջչ-ղոծղոնիո դա Աղբ վարգկոջվի նախդազափվվյունոսաց գվաղաճակցի դփակագորոթ փանրսնոտոասգչ մվղվլ մզմմոտ ղղ նսմոկ «նվացզկուռտ ղաիլիսիվմ մվ ղմզդղղանլիսմ դովկլիսմնոտմոամղիվղվմղզի մրատրտուկղ փմարմն տոս ճղոմե -լմոմոչ .իսղջ վմղզղոհսուրվ վղոտշղանելր գ/րոովդ -դոմ, իսդջ վմպդկան» դվողյաջ վկադոոգ/ոջ «րանդոմը մզմմոտ 1զինմանու -Խոր մդ)ոթ) մրոքլլրիսդեօմմզդնոծվի ղուկուրլխսիդ նամակ մմղդգածղաննտնաղ նվմզդակյիօ-ստայմնոդխաղղվյ դյ մղարլրսրնամ վմ'այմնետ 7 վմզցղկտատջվի

փաղոչեդմ վղոնլոնհա ազնելվը ,մրամարակցն| մոմոդամեմու վի զամղիո ղո խվմլ փղի դոժմս դ ամր ղորվչ ղդճատվրբ 1 մաիամուդչ մրոսմաիխոկգն "նզիմտ Շրսճ ողուղվ 'դովնկդուգ: նսմտիակցն լմեմսմկմղ '1 դովնկղագ Հակուն կարնլտ որք Կաշցմճամվ ղավնկդափ դվճոսո ավքուրմսֆղյ :մմզդղաիքրանսջման 1 յոսխմցկաորհոկ դոքլիսձմակուրուն դոռոուտոտխոոյրոււ ղվմզղղուրքահւ տխորիափնվրնակ տար «մղոմչիանմոկուրաչ վ բաո կզոոմվ ղվո -ուր վմղգուոքլիակում դմմոխոտվըղո .վրնսկ վր ջո Ազղովնկոագ Հակմզ 4 փոսդնողոկոմվ -ճկաոռոկոյավի ղովճուրմագղվ իսովոուը

դուլրակզնում

ո

վմզղդոծղուննու մմղիւոկ ջմանակոաչջ ղ նուս

ումի

դուրդ:

3 փթսիմուտակմոզճնսմի

դվլանմո/դ «րուք

Փմարահվ

մմս մմ վնսմկ րող վմզղկոջվի «դռաի'սրնեոմ -Շոքլտկմզդ ռվղվմվ մղոշձղտաներ :րոոսոջ ) (դոծղուննտվմզղոհսո ղվտխեմզղ) վտանմնտ ջաիձդ ողողիող մդաիլիարնհտմնտ Հրվ ղվիանմահղչմղաէլիսրետմ վմղզղոնսորվղվիոնմուդ բաժմուո ղոկ

գիրը չի կարող կոշտ ձնով ճաստվել, քանի վող միջավայ ին` իոժի է ,» ն. Այդ նե րվա 4

որ

կբացառեր չուիոխ-

այդ

որով ինչ-որ բան գոյությունունի Մարքսը դրել է. «Այն եղանակը, ճամար, գիտելիքն է»)։։ Գիտակցությանկառուցվածքի մեջ, այսորոհդը սլիսով,մտնում են այն կարնկորազույնիմացական պրոցեսները, մարդր Մշտապես ճարստացնում է եր ունեցած դիտհլիքօգնությամբ կ.

7:ւս) կագրու Արան Հնարավորությունը: դեպքում, վային պարունակվող ինֆորմացիայի կիշատությունը օ

նրա :

,

վի իրեն փոխճատուց ազդանշանի ձնափոխժամտ փոխ բ, որպեսզի այդ ասղզդանշանում ան Հնարավորին ն (ի բովա դակալից արտացոլում դանի օշբյեկտի կոնկրետ (ինչպեռ ե պետք

է

`

ո

Ան

որակական,

:

նաե Ս

նշան

էլ

ս

այ դլ

պատկերհրնիե

լ.ւռ ո թյունները փորձարարական

ճան

լ

Խք

լ

մ

բր: Այդ ապարճով

Համանակային) Ցից ներկայացնում Աղբնութագիրը:

:

իր

ազ

ազդանշան-պատկերներին ճատուն ն -

բայաչայտված Լրիվ կրկ

առանձնաճատկու-

կոնկրետ շբյնկտի անճատականՀատկանիշները: դանշանչ-պասկերի կառուցվածքում մարմնավորվումէ նրանում ատաբա

ե

տաքին աչշխարչճի սռլեցիֆիկ ն ն ' վե Հոգեկանին ի Ժ ված Հողեկանի յուս ո

: «ղուքյան

ոցով

ո

ն

օրինակում.

է

այտվում

մզար-

ետ

Է

ԱՏ

է առարկայական պատկերի միայտվում կարգավորմանպրոյնսում, Դրանով

Պրո

,

Հ

|

բացա-

ն

չ

Տ 8.

|

ներկայաջվածությունը, որը Հատուկ է.

իսկ վոր, ոդեկան ձեի ներվային դրգիռի որոլես դանջանի րարի որոնվող տարբերությունը:

-

իի

ԱՐՈՒ Խառվոց, Դրա է կապ ոա ցիֆիկ առանձեստատկությունը՝ նրա

ջ որ թր ո "

տիւ

դա-

,

աղ--

ուղեղում իրականությանարտացոլում, տարբեր մակարդակներով:

րագրվում բարձրագույն մակարդակը,ամենից ավելի

ՀԺարգանի Հատուբ Ա չիտակցությո ւնթ ժիտակցությունը մար դու ՍԱ ՀՈՄ»: բարձրաղդույն, է, ինտեգրող աշխատանքային գորմոնի լեզվի միջոցով մարդկանց մշտական: ԴԱ Աոաիմաստով գիտակցությունը, ինչես ընդգծել ն15 Ար" ա կլասիկները, «Հասարակական է»: արդյունք Փիտակջուք ԲՔոիո մն ինչ է, քան դիտակցվածդոյ: ե գիտակցության նրա կարնորազույն կառուցվածքը, ա բնորոշ ժերը: Տոնավանառաչին բնորոշ գիժը տրված է Հենց նրա 1 բոա կչիտակցությո ցության Մարդկային չ' նելաարՎ շրջապատող աշխարճի մասին ունեցածպիտակցությունը նրա գիտելիքների .-խատամուռությունը (պիտելիքների է

որը

մ

-

գ

ձնն

ունե ունը

զ

ճետ

այլ

'

Ք.

Այգ

ա

ոչ

ն

է

Հո-

գի

ան.

ւն

ետ

Ն

լ ՞

ար

Ւ. /ՈճքեՇ ո Փ. ՅՈՐՇՈԵՇ. ԸՕՎ.,-.

Յ, ՇԼք. 29.

միասին

.

հմացական պրոցեսների թվին կարելի է դասել զգալ. ըրրմբոռնումնե բր, շ երնակայությունը Հճիշողությունը, յությու հ ըմբոնումների ժիչոցով ուղեղի մւոածողությունը: Զղայությունների ների

սլաշարը: ններն ի

ու

ան

ԾՈ

:

աոատ

.

Վ-...Ժ..Է

.

դրգոիչների անմիջական արտացոլման ժամանակ գիմեջ առաջանում է աշխարճի զդայսկան սղատկերը, ինչտակցության սյհա այն ներկայանում է Ժարդուն տվյալ պատին, 77 Հիշողությունը, Լ տալիս գիտակցության մեջ վերականգնելանցյալի ոլատկերէերը, վրա

ազդող

Հր2ո:

ոլաձա:նչտունջների ի օբյեկտներ /

-

ուլ

րայց պարին բացակայում տվյալ յոլ լուծումը խնդիրների ընդճանրացՄտածողությունը ված գիտելիքների օգտաղործման ճանապար"ով: նշված «ճոզեկանպրոցեսներից ցանկացածի խախտումը, խանգարումը, չլխոսկլով արդեն չըիվ քայքայման մասին, անխուսաիելիորեն վեր է ածվում դիսակցության խանգարման: - Գիտակցության երկրորդ բնորոշ գիծը շենը գիտակցության մեջ ամրակայված սուբյեկտ ն օբյեկտ զանազանել է, կարողանալն փնչն է պատկանում հրեն՝ կարողդանալն ույն բանը տարբերակել է» մարդու «եռ»-ին է ինչը` «ոչ-ես»-ին: Մարդը,որն օրգանականաշխարճի պատմության մեջ առաչինն է առանձնացել նրանից ն իրեն ձակադրել շրջապատին, գիտակցության մեջ շարունակում է պաճպանել այդ Հակադրությունը ե տարբերությունը կենդանի էակներից միայն նա է այսինքն իր ճոդեկան ընդունակիիրագործելուինքնիմա ցո ւթյուն, ուսում դորժունհության նպատակը դարձնելռեւվական ներքնաշխար»ի ն ամբողջությամբ կատարում է իր արարքների Ֆասիրությունը: Մարդը վերցրած եր էության գիտակցականինքնա գնաճատում:«ես»-իանջաամեն մարդ անցնում է մանկուոր «ռումը«ոչ-հս»-ից այն ուղին է, ոի ն Սյան տարիներին որն իրագործվում է մարդու ինընագիտակպության ձեավորման պրոցեսում: : երրորդ բնորոշ զիծը նրա օղզնությամբ մարդու Գիտակցության մ: Դինպատակադրված դործունեության ապաճուլումն: տակցության ֆունկցիաներիցէմեկը գործունեության նպատակների է, ընդ որում իմացվում ն քննարկվում են ամեն մի դորձնավորումֆ դրդառղատճառները, ընդունվում նն կամային որոշումներ, Ժունեության

են,

:

լ

էո

ասլաճուլումԼ

են:

Լե.

արո":

|

իրեն՝

ի:

Հասկացողություն գիտակցության մասին

որպես մարդու ՎՆՀոգծկանը է

բ ։

.

լինելը)»

.

ԱՐԴԸ

25,

Ց

ՄՈՆ

Հ----

ՍԸ Մոքոօ Շբք. 633.

Բ

Փ.

ՉԱՐՀՈՒՇ, 115 քճոււ

Յ., Լ0ՇՈԾՂԱՆՒՅԱՈՆ, 1985, ըքօաՅրօրծմաւն.

՛Ճաշվի է առնվում դործողություններիկատարման ընթացքը ն նրանում անձճրաժեշտ ուղղումներ են մտցվում ի այլն: Մարթսրընդգծում էր, որ ոչ միայն... փոխում է բնության տվածի ձեր. բնու«աշխատողը... թյան տվածի մեջ նա միաժամանակ իրականացնում է իր գիտակցական որն իբրե օրենք որոշում է նրա դործողությունների նպատակը, հղանակն ու բնույթը ե որին նա սլետք է ենթարկի իր կամքը»: Հոդեկան ճիվանդության կամ որե այլ պատճառով նպատակադրված դործունեության փրականացմանճնարավորության, նրա ձՃամաձայնեցվածության ն ուղղվածուքյան ամեն մի խախտում դիտվում է որպնս գիտակցության խախտում: զ Վերջապես, դիտակցության չորրորդ բնորոշ դիծը նրա կազմում |

է: որոշակիճարաբերության ընդգրկումն

վայրի նկատմամբ իմ

«ի

գիտակցությունը միջա-

:

գրել է 2 Մարքսր:. Մարդուգիտակցությունն անճրաժեշտաբար ներառում է զդացմունքնեբի աշխարտը,որոնց մեց արտացոլվում են բարդ օբյեկտիվ ե, առաչիֆ Հերըին այն ՀասարակականՀարաբերությունները, որոնց մեջ դործում Վ մարդը: Մարդու գիտակցության մեջ ներկայացված են միջանձնային Ճարաբերությունների Ճուղւական Այստեղ 17 ինչես դնաճաւռումները: ն շատ

Պարաբերություննէ»2,--

դեոլքերում,ախտաբանությունը օգնում

այլ

է լավ

ճասկանալու

նորմալ գիտակցության չությունը: Որոշ ճոդեկան Հիվանդությունների ժամանակ դիտակցության խանդարումըբնորոշվում է Հենց զդացմունքների ն Ճարաբերությունների ի Հայտ եկող խախոոում-. ոլորտում ներով. ճիվանդը ատում է մորը, որին մինչ այդ չերմորեն սիբում էր, չարությամբ է խոսում մտերիմների մասին ն այլն: Գիտակցությանվերը նշված բոլոր առանձնաչատուկ ն բնորոշ կ գծերի ձեավորման դրոնորման պարտադիր պայմանը լեզուն է: խոսՓային գործունեության պրոցեսումտեղի է ունենում գիտելիքներիկուտակում, մարդը Ճարստանում է մարդկային մտքի այն Հարատությամբ, '

-

մինչ այդ ձնվորել

որբ

չ

ննրան մարդկությունը, ամրապնդել

է փո-

խանցել լեզվի միջոցով: Ա, հ. Գերցենը դրել է. «Ցուրաքանչյուր մարդ ճենվում է մի այնպիսի սարսափելի ծագումնաբանականծառի վրա, են մինչե Ադամի որի արմատները ճամարյա թե Հասնում եղեմը: Սէր թիկունքում, ինչպես առափնյա ալիքի ետնում, զգացվում է ողջ օվկիանոսի՝ ծամաշխարճային պատմության ճնշումը Քոլոր դարերի միտՔը տվյալւպաճինմեր ուղեղում է... Լեզուն ձատուկ օբյեկտիվ ճամակարդ է, որի մեջ ամրակալված է Հասասրակական պատմական փորձը կամ չասարակական դիտայցությունը: կոնկրետ մարՑուրացվելով կկ,

ՅՑ

:

Մարքո,կապիտալ,4.

Ն Ռոք ՃՆ.)

Բ

1, Ե. 1954, էջ 189: 3, Շբք. 29.

Փ. ՅԵՐՇՊԵՇ, ԸՕՎ., 1.

Լւքաչե.Եուդօ6

է

Աե,

1.

3, ՔՆ, ր

:

1271,1958, ԸՐք.253.

իմաստով դառնում է նրա գիտակցությունը: «լեղուն գործնական,նան այլ մարդկանց ճամար դոյություն ունեցող եհ դրանով իսկ նան ինձ ճամար դոյություն ունեցող իրական գիտակցություն է...» մեջ, Ճողեբու«Գիտակցություն» ճասկացությունը ճոդեբանության ժության ն այլ գիտությունների բնագավառում օդտադործվում է նր փերը բերված բնորոշ գծերին Համապատասխանող իմաստով: Ընդ որում «ոդեբույժները, որոնը առջն մշտապես ծագում է Ճիվանդի մուտ դիտակցության առկայության, պաճպանման կամ խանդարմանճարցը, զիտակցություն ասելովձասկանում են տեղի, ժամանակի, շրջասլատող Հանդամանքների, սեփական անձի վիճակի ն գործելակերպի մասին հրեն Ճաշիվ տալու վյալ մարդուՃճողեկանում առկա ճնարավորություեր: Մարդր, որի մոտ պաճպանվում է Հստակ գիտակցությունը, ուղեղ մատուցվող նոր ինֆորմացիան զնաճատում է իր ունեցած դիսհլիքէ շրջապատող հերը ճաշվի առնելով, իրեն առանձնացնում միջավայըից, պաճլպանում է այլ մարդկանց կամ գործունեության իրադրության ն այդ բոլոր նկատմամբ արդեն կազմավորված ճարաբերությունները ավյլալների «իման վրա ղեկավարում էլ իր վարքը: աֆի ակյությունը կյանքի: արղյունք լինելով, Ճասարակական չունեն: աուկ է դիտակըություն այն մարդուն: կենդանիները է (ենթաՀոգեկանիատորինմակարդակը անզլիտակցականն ՄնալովոռրոեսՃոդեկան (այստեղից ւվարղդէ, որ դիտակցությունը): չոդեկանի ճասկացությունը ավելի լայն է, քան օդիտակցություն» կամ իրականության ), անգիտակցականը «ղիտակցական)շ, ճՃասկացությունը Ճաշիվ չի տրվում կատարարտացոլման այնպիսի ձն է, որի դեքում վող դործողություններիմասին, կորցվում է ժամանակի ընթացքում ն` խախտվում է դործողության տեղում կողմնորոշվելու լրիվությունը, վարքի կարգավորումը խոսքի միջոցում են վերաբերում քնած ժամանակ բնադավառին Անդիտակցականի այն ճակազդումները, առաջացած ճոդեկան երկույթները (երազները), են դալիս որպես պատասխան ղդայություն չառաջացնող, առաջ որոնք (այց իրականում ազդող ղրդոխչներին («սուբսենղորային» կամ «սուբկողմից, այն

դու

Մ'արքար նշել է,

որոշ

որ

|

հլոքոո ս Փ. ՅԵԼՐՇՂԵՇ. Շ0., 7. 3, Շք. 59. ճատկացությունը հրբեմն օգտագործվում է ալդ բառի էլ ավել օԳիտակցականդ հեզ իմաստու: երբ մենք ասում ենք. շնա, որպես կոլեկտիվի դիտակիցանդամ, դժվատալով դիտակից արարք կատարհլր, բին վիճակի մեջ բնկաժ ընկերոչը օգնություն ցուլց արարքները ալա մենք ի նկատի չունենք, որ այդ ն փլու մարդկանց մնացած բոլոր անցիտակցականեն, Այստեղ «գիտակից» ճասկացությունը ունի ճասարակականգիտակբության նորմաներին Համապատասխանլինելու իմաստ:

"1:

-

.

պեպտիվային» ճակազդումներ), նախկինում դիտակցված շարժումները, որոնք կրկնությունների շնորճիվ մեքենա:ացվել են նե այդ սղարոճառով դարձել եկ չգիտակցվող, գործունեության մի քանի մղումներ, որոնց մեջ բացակայում է նպատակի գիտակցումը ն այլն։ Սնդզիտակցկան երնաի:առաջացող որո՞ վույքներ են նան ճիվանգ մարդու »տողեկանում |, տաբանական երնույթներ.զառանցանքը, ռւլատրանքներըայլն: Թ |. անդիատակցականըգիտակցության «ակոտնյան է, սակայն սխալ կլիներ այն կենդանական ճոդեկանին ճավասարեցնելը: Անգիաակցականը, նույնպիսի մարդկային առանձնաճատուկ ՀՃոդեկանդրանորում է, ինչապեսզիտակյցությունը, այն դետերմինավորվածէ մարդու Հասարակական դոյուքյան սլայմաններով է ճանդես է ղալիս որպեսմարդու ուղեդում աշխարճի մասնակի, անբավարար չափով աղեկվատ արտացոլում: Ուղեղի նկատմամբ ոդեկանի ճարաբերության, ինչպես նան իրականության ն ճոգեկան կարգավորման, ձրադրավոր շրջառղատող ն ղեկավարման օգնությամբ ման դսրծունեության նկատիրազործվող ամբ չՀողեկանի ճարաբերության Հետագա ուսումնասիրությունը պապրոբլեմին: Միա Հանջում է դիմել ՞»ոզգեկանիզաիգացմժման թե ճասկանալի երբ էվոլյուցիոն ուսնդուղքի կդառնա, այն ժամանակ, չարչեր աստիճաններումինչպես է ծադել, ղարգացել նե փուխոլւվել "ոէ դրվել մարդկային դիտակյության դեկան արտացոլումը, ինչղես ն սկիղբոը ինչպես է կատարվել նրա ձնավորումը, կարեյի է "այտնակ ի ռայո բեօրինաչալիությունները կարնորաղդույն դորժելՃճոդեկոաւնի փաստեր» էական տել Հողեբանական

Վ. Ի. Լենին. Մատերիալիզմ ն էմպիրիոկրիտիցիղմ. Երկեր 4. Հոդեկանի զարգացման պրոբլեմները. Ե., 1967:

ՃՒ

14,

ե.

1950:

Ա. Ն. Լեռնտե.

Յ. բ.

ՈԼ

ԸՇՇՎՇՒՕՑ.

4. ԷԼ

Ո.

Ոռրոօո.

Քոֆ.ՂՇՇԵԼ ԻՕՂՕՔԱԵԾՐԵ

ՖՇ-ոՕուեմը

4935Ի4.

81, 1Մ3Ղ-ոօ Ճէ(

Հ06ք.

քօգաճած.ԱԾՀո.

ՇօՎ.,

7.

ԸՇՇԲ,

111, ՃՆ--Ղ.,

1861.

1111-80

ՇԸՇՇՔ., 19-յ. 9. Ը, մ. 6. 1.

7.

Ի.

Է. մ.

Քնած

ու. Եել1ոծ ք

Վքօատոշտում.116 10ըմգ Բօյոց. ե

` "103

31 ոՇտուճ.

ւ:

ՇՍՅԱՅԱԱ».

ՈՇՈՎՕՈՕԻԱ

ՃԼ, 13-80

Ն

Ճ1

ՀԼ, «Ղա».

81, «ԱքօոդաՇոտծ», 196 9. դՇԼԱՇ

ՀԲԳԵԿԱՆԻ

Տ

1.

ԵՎ ԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ

ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ

Հոգեկանի գարգացումը կենդանական աշխարճի զարգացման (ֆիլոգենեզում) ընթացքում

Հոգեկանըորպես մատերիայի Էլոհուցիայլի արդյունբ

Հոգեկանի ժազման

ն

զարգացման

ալիոբլեմը բնության օրենքներն իմաուլ ձռռոց դիոնականների ւշոջն հրբնիդն ժաչչացած ամենաբարդ անդիըներից մեկն |: դիոնականները Ճոդեկան| Մատերիալիաո առաջայումը բողաոմարում են մասոնրիայի հրկարատն վարդացմամբ: Ռսումնասիրելով աւհրիասիբնեուլքը, նրանք ճետաղոտում են մասնրիայի շարժման տարբեր տնռակները, քանի որ շարժումըմոսոհրիայի է, դոլության ձն Խրան նիր"ւառուկ անկապտելի շճատկությունը: Անշարժ, բացարձակ ճանդատիվիճակում դանվող մատերիա ընդ"անրապես դոլություն չունի Տինղերքում դտնվող սղջ մատերիան, ողջ հ օրգանական բնությունը, դտնվում են շարժման, րոն փոսաման զարգացման վիճակում: Ռղջմատերիան, սկսած անկենդանից,անօրգանականիցն վերջուցրած ամենաբարձրագուլնով ն բարդով՝ մարդկային ուղեռով, ունի

անօրգանական

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

2-ոդ գլուխ

1957. ՇՇՇԻ.

1966.

նյութականաշխար"չին Հատուկ ճամընղ"ճանուր ասր «ատկություն՝

ցոլման,

տ

ա-

աղզգեցուրլյլուններին ղպղատասՀատ խանելու կություն: Արտացոլման ձնենրը կախված են գոլության ձներից, արտացոլումըդրսհորվում է ոլր ոչես մառէրիա:յի արտաքին աղդեցություններին պատասխանելու ընդունակությում՝ այդ ազդեցությանբնույթին ն մատերիայի չոլության ձնին Համասյատասայսինքն

խան:

Անկենդան

բնության Է մեջ շարժումը կարող նե նյութերի մվորպես մարմինների խանիկական, ֆիզիկական կամ թիժիական փխոխադե ութ յոսն։ Անօրգանականբնույյան մնջ չարժման պարղադույն

չանդնս

Զ

զալ

ի

Յ9

Թ .

մեն

մժրոքնմովեռվճկողո:

մոմի վողնսմխոզտրնոձոստ մվ ) րունետ մստտեվտտոակ ողոմճ դտկովրվժ 4մզ Մմզիաղմցդտ րթոսինսկ3 երտտակստիր ն Լ

-ամումկմց Ժմոծ վր իսմզղջ դվլողընոռ կատու ճղզմվ դարմանում ղոկտդունմօ ղորղ սիլ, դսնլմնո քիղղ ղոկ վզժրվջ «մմզղժրոիխնաւակ չճվկաոջվի ղվժմյղ վմզղատտիմղզնուկվմվդրամսիորետկ ղոկաղտնմօ զքո «ճվլոսդց ցոափովոկնզտոճտ մում Քվթս վմղղդալիսնցնեու նու ղովր ա մյ «րճումո դվճտտմո նտ վճույ ւովլգմուտոկ ողահլ| վմզղղաէքիանգցենոտ ամադմ դակողժ նանա մմզն մվ յոսմճացղմ վլավնարսիջ ճրրտյոյ նմո մմզ «մղքիալղ վկտողտ մզմմուտ ղժղվոտ "մզղնսկզար նսնզղ:յո ՛ազքնվտո զ Կամցիջտջսմո բետռկ մզցմմոտ ղաոկովրվծճ չդոիքիսկաղանդմղորմսրոն մուկ դվ) կհյողանդմ մմզդատոիխմղնոսը նտ ղաը'սկողզով -ուղժղվ մլ Ժղարնմո մժղ:ործձդղոջտի սղ :մրաորտտկղվմզլիսլղ տմղթոմչղտ Լա մորոչ ղոլյիսցվ -ըՕփտատլքց ղ իսմզմգմոյն Հաջմահաողցկ նղղմվ իսիողր (մզմմատղո) տղզմզգվնեղվ ձամս -ղո. վմզքի'սէղ մրորտոկղ դւարքյողտկտսեմն մմզլիսմմղ «մոմոնղղո» դատիրսրսե աշգթոմչղո մորոչճ ծճվովկ տաջշմզղ ղվլ ղցմաղակոմտղմ մմզդտտիմզնուսը ւմմզղղաքցիակտոջնտ յոաղոմակ ղվյ յուսմղվ չմզղժցուխնւաստկվքրսղ վղուն -ղզկ ողոեմաս 1զոտվն1 վղզմոկ ժղոմն իվչմաղն նղսմս (մզդղսքլիակաու ժման մյ մզմմուս ծնսմիտ վի ղվզոս ղմղվղատտիմվնոսկ «իսովոոր վովողիդ մախ վր մրեռտկղակոավրվժնղամսմզղլոսմսիովը վմզղիվիոտկ դաղ յլոսղվղւս ղվյ վնզբ 'ղմտ ղ լոստամտդտ "մ3 յոսիղկմկ մոզճամն չվմզոռր փզիտ յոսիչսմտ ղ դոամակդա չոսդսուն "Ալո դազֆոաղիրը մղոր չնտմո «վիտճզր նվմզղուսիր ղվ| լոսմզմ ժոզջ դվլ տոսձծ վլիտ Ժղումղ, տոսխղվվոմ վզիս յոսցտ «ժօոխնաստկ իտկ դակիսրնհակ ղատկավրվժ դվզղա Գղամս մովղուժ վի Ավմղղդյվյակնր չմորոչ վմզքիուղ մում -ոնղղոջ» ամոլ ազչ նդալրվր ղվյ յոսնկտնմի իստոռրվ ճոմոռ դմզղվվոկ դվլոտոիմզնոսկ մս փ բոսիմնուլվղղչմրսղո մզլղտտի -Մմցճնասհ ճզիմո ղդվմղզդիսակցար դակտքոկոչ ներըմյ ոզնսմո իվոկտ ճվմեկո ծնղզչ մղաքիսկաողտովախատքիաղ ղպճվիվմոխոծվի դ վեսկգք չար դվ դվլոճսկոտվելր ։լոզչ վմլոխածվի մղսհքիսկոաղդուղվսվոջիուդ տոամսիտեմակ իսդջ կվավոատոակստիո ժղամսմզղղոսիքիիսեմոկորոջ ՛իսսվխ կամնաոտմոմզիողգղվ ղաջֆջմոն մմզղիոկզար ղակալոկոչ նո -ուր չմմախաճվր դվժատմոավեզն տզչ (ղվզտանոտմու)դվզդնումվրվո -վն մմղղժղուսմնմողորջամտ դ մղջիող մաղ (դվզղճումում) ղվզղնոմվի -վոտ ղղմաղոկամաղմ նվմոխուճվի 1 ժտոզո մմղզղիսկզար նր :ղայք Հոկոդոսվախողիոնդ դակոատճր տզչ վմլոխոաձվրմյ տշգբոմչղո մուր սս

.

քժդոիկ|մզտոո

Ե

նսջնգտո վջոկմաոինտ

տոմ

0»

չլոսետց ղոկոմղեցվտ վւ փսսոցտոխ ներր չմղսքչլիոդվմողտչ

«ղո դորետց վմղոկ իոծղողտազ» դոամլիսճովր դոկոչոտուռ վմղղիսկղաթ դակոտոռվփ 3 յոսղտզչ ճվնգտոհր«(ճշ 01 1 մոոտիոչ ողխոմսիտտար)) մժսփ ճղաոհուիոմմոլը Հագաոկաղտիուջ վմսաՑ դալիսղոկաչատոխ մյոաքաձոսո վմզղդաքիանուր զակողունմօ ումի վմկմզ իսստջտոխ եր :լոստվի ամողաջզի զվ 16 Ստ ոալաղամծսվ ) յոսմզմոճնան մղաքիսջաիմախածմակ վմզդոակիսնովի վմյդհակգաի կադոարաթ վծճոյդմ դոկոմսի -քո ։մտզկտողտ կոտստկոչ դող վղա գաիսխն ոյոսակմղղ լ վմզդդոամիաջմանամվ

-ոչ ղորդախչոխ ղոիսման վմզղղսիքիսճովբ ներ չվմզոռր ղվլ րոսի Հչոմ» մրաքիատծգչ մս իսղամղդ բոադկդմղվլ վժլտ ժղոմվ, :մզդիակցեր վմզտտք ղաոկոքոկո»,ւմղդղոաքցիսնովի ղվիողջոռղվբոնմոմ ողոտկտոչ դոճոածուստ լոսողնսմո ղորճահմոն վմղզդղաքկիիսնովի ղաոկաղունվը չպղպամ վի ղարղ «վմճոոր» ջոիրնհտկ նվմվքիսղ ղատկողոնմօմ յոսղ -Քոտլոկմզղ նվղվմվ մոսղովկիօ ղոկորտոխողող չՍմյոսւճոճոստվե Հզրդվոստսֆ ղ վմղղովճկոցս ղաոկովրվծստսգմոսմղքիսիղղտկողոեմօ ճզմաիողորյոխ մմս ղվջոիքքի տտետ իտնողջղաստ լրոստմսադքիր ճուտ փմուտնմովմվի շ ողվոխոմսիոտսր դմոֆորոչ վջաոկմոի վղվմտհը ողարոխ նաղնտխվոկո հզնզ վմզդրամսիորնակ ղոկող մորու -ոեմօ ղժղվուտ «յրսղմ նսղեղոկոմզի 1 զճղ ղյա մտմաաղքր:դտկող -ոիող վմկմզ մս մղղյտիիտ տտք հոատոտոտչմջակմոտիղտ վղվմոհը ՎՈղ ջտիկատակ զր մողչ ղոէցիստվե ոյոսմոկմզղ վմզղրիատտ վմիջջ ղ վմսփոսգ վղջոմճ «փղջոիչի «(վտսնտ դլ ջոիխակ իսմոհղ -ոխմս մզժմուտ մմզդրոտտ վմմոտ նո մոսճղամս զ դղյլոսմսրուրնտկ վմոջիանղղաոկողոանեւմօ ջաիջեցտո տմի դորվչ վղջողվքբա մղուրմուր ղորեոթ տծպթոմաղոռ վ ղոնղվկ վլովմղտուր դոջորոջ վշոկմաի նող չակտոնհ մմաշ ղվղվմոխը վ ը վկզր նվնդումվ, ։մզդջաոկմաի վի ղզ ջոիմնոճուսովորու Հայզմտտանոմմողզճոամո չայզղնղո ղվղոկաղոնդգկ Քվոովմզտոր ղանղզցկղը1 դաջվտոռտմաղ ղաոկակոմս ղորճոեմուն ղոքցիաղմ մժղուկ ղջ դաոկաղոմաողգկ ղորքմոծ վլովմզտուր ղջ մաղ ոցոտկոմս ղորխաքուտմտողիումտ մղոկվկեսչմ զ լրոսնոց բահսի վկոմամս ղորնոնմուն վլովմզտուր վղանզզկ կով մմզ դջ ղզակողոմոողզկ ղո բյանոտմո ղզ րստոջ դվլովմզատուր վդոնդվվ չմմզղջղորթվոած դող ղվ վլավմզտուր րոսիոխփ ոյխակամս ովպղճղո դվլովմզտատրի վղոնդզդ

մղ

-հսկզմսր վղսեօ նսճոծուտ իսժղողտղչ վմզղյոսխմախ ղակոմակզը Մրհոնոսոջ փվյմտ նսիջմանոմեղո ծնվյխաղմգկոիխ վմք "լոսիքուժ -Հոժ մոմողդոջվտոտ 3 ղալոք ճքոմ ոմի վսմոք ղզ յոսիմեի մմզղծվիո «ովիուո երան յ դտաքլրսմնուրվն վլոճամս մղոհլիսնըգնետվմճ մաոք «Մմզդնոնրազչ 1մաստգ ղգ նամով մպղկոդվմո

սինանս իամզմճ վիս

ական նական դդարաշրջանների ընթացքում գործելով ճանդեցիին ժամանակակից կենդանի էակների նախնիների առաջացմանը:

միշարթ

ՀԱԻ

'

Ինչպեսնն

նանի

:

ն

Աա

արոր

օրգանիզմնե-

արտացոլման

բերում ձեռք տացոլումը

Հետ

ճամեմատած,

կենդանականչձեերիմու առաջանում է դրգոականության նոր տեսա` զգայունակությունը:Ա. Ն. 1եռնտնի գա յուվարկածի «ոծադումնաբանորենոչ այլ ինչ |, քան այն-

ար-

Հիջավայրի նկատմամբ սորգործուծյունների որոնք ժրգոավգանություն Հարաբերակյում օրգանիզմը ուրիշ հվատմոաժը, դորգործությունների՝ այլ շինքն՝ կողմնորոշում օրգանիզմը միջավայրում, են

ն

տի վ)

հրմունք

(

ռերի

-:

մուտ

ԱԱ

ժբ, շողությամբ,

ո

ան ոն

որոնք

ի լ

ս

մ

,

ոգեկան Դ

կյանքի դրսնորման ձներ

մտա-

են:

կենդանի օրգանիզմներըբուսական ԷՄ Բոլոր

կենդանական ձների էվոլյուցիայի բոլոր արտացոլման Հատում: տուլերամ ունեն ձե՝ Այն պրդոականություն, կենսաբանական կենդանի օրանսակնաից նշանակալից (բիոտիկ) դանիզիմի շ«ակազդելու

ն

Աաաա ազդեցություններին

էչ ընդունակությունն

Փրգոականությունից անցումը կապված է յլ զգայունակությանը «Հետ. Բարձրակարգ կենդանիներիմուռ զարգանում է ա

զղայունակությունը, ձեավորվում ըոքնրստինքյւն

նն

զգայարանները, Առարկաների անտարբեր Հատկանիշները (ճոուերը,ձերը,գույնը ),

որոնցովՀնարավոր չէ բավարարել

ալ սլաճանջմունքները, օրգանական

ազդարարային նշանակություն են ստանում: Այդ պատճառով էլ, նույնիսկ, սարզավույն կենդանին կարող է Հճակազդելոչ միայն բիոտիկ, արիոթիվ, ազատմամբ, որոնք տվյալ շների խրադրությանժեջ կարող նն աղդարարել բիոտիկ գրգռի:ռերի մասին:

«ոյն

դանկրեւ

իոդիֆրննա քրգոի

Դայանվելու

աբիոռշիկ ազդակների որոուիմ երաժամբդգալականության պզայիորքն ավելի Ռպով ն

Հոորոոն

իծ

ազդեցություններարոսցոլելու 'նարավորություն աաուսջանում, քան այ: մատչիլի է բողսերին:նյսիրտուորիան նկատված է Համար է ե

Տարրական զրգոականություն ի ճայտ է գալիս արդեն արդաղույն, միաբջիջ կենդանիների մոտ, որոնք միջավայրի ազդեցություններին պատասխանում են շարժմամբ: Միջավայրը կարող է այնոլիսի բիոտիկ ազդեցություն գորժել, որի ճետնանքով փոխվում է կենդանի օրղոնիզմի պրոտոպլազմայի Ճճատկությունը: կենդանիբջջում, որոլես դգրդըռիչի ազդեցությունը կրող ինքնակարգավորող ճամակարդությունում, առաջանում են որոնող շարժումներ, որոնք դադարում են այնոլիսի միջավայրում, որի ազդեցությունը նպաստում է տվյալ բջջին տատուն Քիմիզմի ն պլրոտուղլաղմայի կառուցվածքի վերականգնմանը: Բիոտիկ դործոններին յուրօրինակ շարժումներով ճակազգելու եղաեն տրուղիզժներ կամ տաքսիսներ նակները կոչվում Տարբեեն. րում ֆոտոտրուղիզմը՝ լույսի ազդեցության տակ կենդանի ջերմ իզ մր բրթանիաի արակոլու միտումը, ք երաոա րու ր ն Ն որոշակի ազդեցության տակ շարժվելու միտումը, քեմոտրոպիզմը՝ աքիմիական միջավայր ընտրելու միտումը) տոպոտրոպիզգրգոիչի ազդեցության տակ շարժվելու միտումըն Ը `

ւխանիկավան

ֆունկցիա»):

ադրելակերպի

ո

ճիշողությոմբ, ընկալումներով, անեկրոյ,

Տրոպիզմներ

դատալրմլով ուգդարարական

|

Սարա աար ձենը, ավելի բարձր արտազոլման վերջացրած

:

Գրգոռականություն:

Ի

են

ծ

մանակակից օրգանիզմ-

ԱԱ

մենք

լ

դրգոիչն որակական նոր Հատկանիշ Տն

ի

արտաթին

եի աանրիայի մախ արան ակարգավորուժը:

վերաբ

Համաձայն,

նակությունը դուր

որակապես նոր ձներ. այն կախված է ոչ միսն արտաքին ազդելյության ուժից ն բնույթից, այլն օրդանիզմի ՍԱՎ ը: Ամեն մի կենդանի օրգանիզմ ընտրական (ակներքին վիճակը: է

է

ՄԹրբ:

Հո

Գա

:

արոպիզմներ։ բույսերի կենսաբանական արտացոլումը ինքնակարգավորմանը նպաստողտրողիզմների առկա-

այլ

չզոջ մոռ երի ճՃակազդման երանք

թոր չուի

Ք

գրդոի-

հատմամբ

առաջացում:Փորձ» կառարղել , նանյալ կերպ: Ջրով լի խողովակիմնջ տեղավորվումէին այղ պարագույն կենդանիները:խողովակիմի կողմը տարբազվում էր: ՄբաՈչնչենըը արաղ տեղափոխվումէին խողովակիավելի տաթ մասը, քաեն որ նրահջ ունն դրական թնրմոտրուրիլ, Տաքայումըկատար-

ում

ի

Խողուսկչ

ժիննույն Ժող տետ լուսավորման միասին: որութ դովորահան ոայմաններում չեզոթ տնեճուդորխաները, փերալերԺունը ուրերը լուսի նկասոմումբ, իրերը Համար բարքխդաստ չնրմուրան «Հայդ ուղակդելիս մոռթանք(ոննություններից Հռո, անկախ ց, ոամուքում էին չուռառվորմատու: Էչուվիռու, ւղարզագույ կենդանիներըարտաքին միջավայրումակախվ կողմեսրոշման

Հորմասաիճունի «Հ

Սուոր

դերբ «Հաւ

ու

ջնրժութ թն դուո գոււՀ8 եկատժուժո Ժամանակավոր կոդուցաբե միտում են ցուցաբերում: /։

ստեղծման թել

բո

աւ 8.

Լ Ն.

էեռնտն,

,

Հոգեկանիդարգացման պըրոիլեմները,ե.

1968,

էչ

46.

Խոսքը,անկասկած, ժամանակավոր կասեր

ստեղծելու միտման մասին է միայն, քանի որ ժիաբջիչների մոտ ամուր պայժանական մասին խոսք լինել չի կարող. դրանք դեռ Ճաղիվ առաջացած, կապերի մարված ձները այարնմիջաան ս էլ մարում են: Ավելին,արտացոլման լես չեն վնրականդնվում ն կենդանին կորցրածը վերականգնելու ճամար պետք է նորից կնսաբանականպաճանջմունքներինչՀամապատասխանող պայմաններ որոնի:

Բաշիոբջիջ կենդանիները ունեն

արտացոլման ավելի բարձր ժաբազմաբչիջ կենդանիներից են աղեխորշակարդակ: Ամենապարղունակ վորները (օրինակ՝ չրային պոլիպները, մեղուղաները), որոնք, միաբջիջների նման, ապրում են չրում։ Բայց միաբջիջների Հետ Համժեմատած այդ օրգանիզմները իրենց կառուցվածքով շատ ավելի բարդ են:

Բարդությունը

այնքան բաղայդ կենդանիների Հարալինելն է, որքան այդ օրգանիղմների բջիջների մաբջիջ բերական անճամասեռությունը. մարմնի արտաքին մասն ունի խայթող բջիջներ, իկ ներքինը պատված է մարսողական ըբջիջներու: Բազմաբջիջկենդանիների օրգանիզմում կան նան Հատուկ զզայուն

ոչ

են մարմնի որոնք կասոարում ունեցող բջիջներ, ։պրոտուպլազմա

ղղայունակ ներվային բջիջները միակցվելով կազմում են կենդանու ողջ Ժուո մարմինը քասիանցող ներվային ցանք Աղեխորշավորների

վարքը Աղեխորշուվորների

մասնակիորեն պայմանավորված է դեՀիշո ղությամբ, ղային այսինքն որոշակի գրդոխչների ն օրդանիզմի ՀամապատասխանՀակաղդումների(Հիմնականում տարսիսների) Միջն էվոլյուցիայի ընքացբում առաջացած ն ժառանգաբար դվոխանցված կաւլերով, ինչպես նան առանձին անչատի կյանքի ընթացքում ձկավորված ժաման ակավոր պ այմա նական կապերով

ռեֆլեբսներուր արտաճայտվածկապերի առաջացումը կարելի է Պարզորոշ

դիտել Հեենք մոտեցնում,

տնյալ օրինակի վրա: նրբ ակտինիային թղթի կտոր կենդանին ճանկում ն կուլ է տալիս այն Մի քանի կրկնություններից Հետո ակտինիան մի կողմ է շպրտում թուղթը, այն նույնիսկ բերանի անցքին չմոտեցնելով: Մշակված կապերը, սակայն, կարճատն են, սովորաբար մարում են 3-4 ժամից Հետու

էվոլյուցիոն շղթայում աղեխորչավորներից բարձր կանգնած ն չետեի մակերնույթի վրա արող բազմաբջիջների մու, դոյուքյյան զայմանների զուբոխման կապակցությամբ, մարժնի կառուցվածքը

րարդանում է,

զարգանում են գրգռիչների որոշակի տեսակների զգալիորեն Համար միայն զգայունակ օրգաններ՝՝զգայարանները, ծեն նան նում արտացոլման ձեերթ բարդա Արդեն որդերնունեն մարմնի բարդացված (սեգմենտային ) կաինչպես նան զգայարանների(աչքերի, շոշափելիքի օրգաննե, ռուղվածք, ն րի, Հոռառության ճաշակելիքի զգայարանների)սաղմեր: Որդիմարմնի սեդմենտում կան նրարդային բջիջննրի կուտակուժներ՝ յուրաքանչյուր `

Սեզմենտների գանգլիաները (բացի գլխայինից) իրենց զանցլիաներ։ Հճնարավորությունների տնսակետիցժիասեռ են: Յուրաարտացոլական սեզմննոր քանչյուր սնեզմենաում պարփակված գանգլիաները այչ են ինչ-որ չափով առանձին ն ինքնուրույնաբար կատարվող դոաղձնում ավտոմատ կրող: եթե դրդոռենք առանձին սեղմենտնեֆունկցիաների

նրանք կակսնն բաբախել, կատարել քաոսային կծկումներ: Այսսյիսով, նյարդային ճանդույցների քանակով չատ լինելու փասգեռ չի վկայում այն մասին, որ արդեն կենդանու նյարդային ճատը մակարգը ի վիճակի է ։պղաճովելու իրականության նուրբ արտացոլկ Հետնաբարշրջապատի պայմաններին էլ ավելի զորժոն ճարման իր ճիմնական մարվելու դերը,ֆունկցիան: Սակայն արտացոլման

քը,

սողա

դաճանդույցների առաչացման շնորճիվ, Գլխային նյարդաճանդույցը ն կապերի ոչ միասեռ իրենից ներկայացնում է ըստ ֆունկցիաների

էի ժի բերում ժարժնի գլխային ժասն է, որը Հավաքում է դրանք, բոլոր դգրդիոները, վերլուծում վերջույթներում առաջացող Հաղորդում է այլ բջիջների, իմպուլաներն ուղղում է դեպի սեզմենտ-

առաջատար,

ների մկանային

մուտ, Որդերի

որպես

ն

փորող կենդանիների, զլխային նլարդաճանգուլյցիշնորչիվ առաջանում են մասնազդայունակ օրզաններ՝ շոշափուկներ, բեղիկներ, որոնք մի գիտացված կողմից ապաճովում են շոշափումը, իսկ մյուս կողմից «անդիսանում սաղմեր ճետագայում ստեղծվելիք աչքերի «Համար: սարքը:

Վարբի բնազդային

ձները

ծայրերից

թոր

ն

ճետո

սողացող

Որդերիվարքն ավելի բարդ է, քան աղեխորշավորներինը։ նրանց Հատուկ է ակտիվ որոնումը 0րինավ՝ անձրնաոր-

դերը սկզբում բոնում են ընկած տերնների միայն թարշչ են տալիս դեպի իրենց բույնը:

տվեցին գիտնականների կատարած ճետազոտությունմանս որդերի «նպատակաճարմար» վարքը թե տերեի ձնի րիչ

ցույց

ոչ

նկատ-

մ) -ոնտիո կզր ղովի վղոս մյիսնան վմզղսնցր մս 3 վդտքոշ ։վմզդնեադմ նմոմ նղոնուխած ջոիխտակտզչ վմմաի ղվիումրո|Ժղլ լյոսհվնեղու ժղղր վմզդսնց ը չնդամդյվ լոսդնաք ովի ոմղոչնղմ «րոողաոն դզ դրսմ տասր Հաղդժղվ մմպդկեվնմոռմմզ ««ռսձմզի կով մել լոսմցմաոնան լ ժոարմյմ -ոմզի անց վլիտ ղոժղո մրոյսւռտկղ նդոմղ «մմզդձանոտը յոսղ -ոջյրի դլ փզիտ դուժմլյ ճդոմղ յ լրոաղտգչ ձղրնդմդտ մեյ մմզդկվն -մոո մո դզ լոսիղտլու Քղց7 2 յոսդվափոնգցտվոցուչ զ լոսղոութտո մեյ մքաքսմ երր չնվղիոտոսնմոո լոաստոտմոոյո դյ րքռքսմ մար ձամս "տչ վմզիջ նդզմվ մմզել վմզդկատողտ վմզնմաո :մզժմոծ «ողխոր վմզղդալիսնաջման դոկաոնսիմորմոչճ իսմզմզմ ծոստ մրոլիսղոկոը ԱՏ րոոգու 14 (րդա դավոմոցեմ մոզգնրոգ «1զդարագմ գջ քշշիւսվ ծգամա դսալվյաան «գզգսա դվջողմ մզ հմա սայզնենակո Դ մյգգարյահ Ղ փյոքամ« վմ վմզդատճվր ողզխադջդոստ «վմզդվդուտաջութնար

Ժախաճքվր

տար

աժդամարմոչ

մրամակդմ հախսչախտ

դուրխջ դոոդվմջ «Ազղմտտխցնցս կատտչՄա դոդ դող :դզ լրախմուրձգ մռիոսզտ ղ ջզր կով «մմղյո ոո (ոմմահսր) մոկղ իվեոչ մմզղատկմաստ Հոտ) վմզղոկմոստ մղոր դ տսր ղզ ովիուռ ժղսմս ղզ մզժտ ղվլ լոսնոնմոն -աոտցոտգփնմոմ

ոսդոտո չմմզդմոտխոցնցաստսգ Ժղումվ,

դզ

նո վմզղտտածվը ոնոտտզչ տսի վնույ չտմի դաոիհլիսջոմուտլ րոսքման մդաիքիաստտսչկով /ովմզիոջ զզմադոկածվրղո տզչ վլվաեմե լ յոսղուի «պմ Արոամադղմվրոչ «րաղամասա է ղդաիամղմմուտ ղոդուհումա վժվլզկածոցվ ղ վղոկոսատսչ 1 ջոի վմզղմսամողնգսդառվոտտուխուրա» վմզդվղոտսջուի -կոմզմմուտ դովճոզնցնսարգժտար դալիսղոսրոջզր

յ4վր

վելսեմե վկոճ -նաչ «ոզխուր չյոսճոմուստ դալիխանսմոկ այնեակոչ -ամս կովղիադ «լոսնոտվնողուր վմզդմատխզվնկս դլավի վմզդքրածքմգի 3) լյոսիտոկդ յոսմովնակսիլ վչմոովչտ դակոդուն դվլանմալդ նսնանե ղոկտիոմ զ վկաոողտ» :'մզղղոմահանե նսնցդա ժջոինասոկ նմոմ -դզդ

ղ դմզդվդանդըի չտար մզմմոտ վմզղտոչվր վմզդղուրդուն դյդա նր «Մառ ղր կանմոկար մջմոմ վզիտ դարմաճոտմո նվմ ժդզ յրաղոցտ դվլոիմզդ դուրղ/մմզգդդամչիսմ -զդվդունդցկ նանգդոս դաքչիսեմաոկոարոչ ղոյրմանուտմտ | րրսդճոջյրի մոմաղոռղվոուտոխուրտ: մժմջոխ վիտ ալիանմակորտչ գվրոճանդուչոնմուղ

-ռխոմադչ «Փատակ

մամ

Ն ։մմզղոժղմ դոահջ փզիտ դուրլաճոտմո ովլոն ղզ տքաչ վ «գվոուվրոզչ -փզս մմզդք ոմն զ (ճվտցկատովտդղարնտջ մմղզդվղովող վմզդննողմ) մզղջ ջոխ -մախոմեոմջ դ ջախնդատմրա ղլմսդոկանդոասոց վմմոխ զզ լոսինղոռի -ոդ դղզնմտ տսր վմզնմլ չնվժմտի աղոնղզկ ջոխտքօ մրտիքիսեմոկ դվյաիմզղ ղորղանդան /դվլոնագվե լ յրաիմդմմուտ դզմաղոի -որտչ

շոլ մժմոխ յսդոնղդդի նանցղուս դոմցիսեմակորու -դոչանմողդ իսնհսնդոչոանմոհղ դվլաոմն մուծ:

ոստ :Ժվթմսնենմոմ փտաչողուկախում յանկնետկո» դվմզղղդաէլիսնգննո ոժ մրոքխակո իվ -ղո 9 ոռդնոմոկմյդ ճվղղմվ մղաքչիանմուկուր ոչ դվրոյմզղ "գո -ոնմուհղդզեմո «իսովունիը չմիլմաի աո ղոժ 'նոմո մզի բոնդո 7 ոսիմուոով Ժղդմզ-Հակմզ ան

հանո

Ըրզ

մյոսմոիսոտմզի ոսա նղ չղմ/2ի'ոմաիսո ոմղնմատող «րրաղվատջ մժնդո նողուտ մղոսմ ողն կով"ոռոոր /րսիմսիոնդա մմզմոմոնմոնում չո դո նռիդոան

դոքիսքոիմո)

75 Սվրաճաճաստ վմզոտկ դոկադուրմուն,մմջ մետ վեն |իժլկ մմ փամաիսո մեմա ոտղչճվմզջմոի տխ 091--Զ27 րաղտտո մլ ոի մոռ դոփամակոը) մեմս թաղա կով «Ժլլ վով, մյգա մոոր ձա մզ մժ/լ նադոտ մդխամ վոն դվզղտն | Ժոզե աաա մոսոսվղվմվմո) նսդճղշվչ Լ քմզնեմա րամ անաս ոո վջ մա ի վք քսոմցմ ոցնղոՀչ «2 դղջա/իլիադյակջ վյոնջ ժղոմն "րաիֆդոչո դլ Դար մզղոսնման իսիվ ջզր ոզեղիադ մորոչ դորհաքր նդոմն ղղ յ ղզ վեմոկ մաշ Գոր դմգդոժգիր, գոդոդորհուն նանոմոստ տար մարե, լո Լոռ «մզղոճզվվգս դոկողությույյմոտի մաիահողուրոթ 1ոն ոծու Ժյուլ ոզոդնաղ տար էո: վմյղմաիումսովմ ՛նղիմո նոսը ողխղ,յ

ուր

ուտ

'

ն

Միտ

«ր 1իթ |

չմշդոժզյժղո ղոկաողորքիոխ մզղջ ղդսբմոշք մրոդիատորդրուվմզղջ դվջողմ դորննոկոաչ ղյ ղուքուա յո ճգամդ րբաժնալդմ վճղոը որսիկոփադորչառ 178 ւ

աղոտ ա

ոք

դորքոխողո մմզղդյաքիամսրոմողչ յախճնտտմո նստ վմզովղածղղկ գաահիանմակորտֆ դվլարմզգ բախոքօ

«զո Ման

«ոճ Փոր դյմադոկունդոոսութ մահոմնումց

խամզղտրանդուչու մդորուի

Սոշգրաանծավոա: դվբողմ 1րտան ՆԱԴ հարաջտոախնոլ Բ» դուըրաովաիաի դո Հաւր մատխոճվրփով չրաճոդը այղ. ոիփափդո տովո) վմիոխոք չփր դվժոմո դով 37 րոսջման դարոխդո Սու ոամատոկ դյ մջղիսադամս մախասգչմուր ՀՏ տայգմաողվ մզղտաջդավազո ֆոտակխոչ լոամզդկադորոթ վկոմամա «21 ման աա 'Ռադնրարգ Բո անրամջգո մուրոչ ԽՈդդաիուր)դով հաղոմմ «լիջմու Հարի Սվրմաիվր զմաիփոկո | րոառկո հայզղն մզիք 47ր վկախանաո| փղկողմ մվ «մեյ Վ-ՏԹ1Յ Հրա նատ ԱՎ մո դզ դյաիցիսնամոի դվջողմ Հազղոուո ժրողո| Պրարտոիդվեդմզո մմյել վմցդկտոզտմամա վմջեմս մախակունօ «ոջխոհը ամգդոժղֆցս դոարքոթդուդվշադմ 3) րյոաիմաղոմն մմս Զաիտիոչ վյզիտ 147:

ահա

Դոտվի

մմզդոժզմիզս

իրա: ուքիաթոծգն

թատա

դոատմոմ

յ

2»անաշվչ մ մրորտոկդ բոսմոնոն 7/իոհդ դակողրվժ դաիդոն «րո Դ մոսնեակաչ դակաճվրդո:

Հոր մեմ ՄՈՐԻ ց րանձոդոչ

«տած

զվյորդճ

փիլիո

մրուր

էդ՝ ոպարսպմայր», մի քանի տասնյակ արու բոռեր ե մի քանի ճարյուր ամուլ աշխատավոր մեղուներ (թերզարգացած սեռականօրդաններ ունեցող էգեր): Ամենից ավելի բարդ է աշխատող /մեղուների վարքը: Ջարդացման ընթացքում յուրաքանչյուր աշթատավոցքմեղու դատու

ղութում փոխում է իր ֆունկցիաները:Սկզբում նա սնում /է թրթուրնեբին, մաքրում է փեթակը, այնուճետի պաճպանում է յալն, սնունդ է ձեռք բերում, կառուցում է մեղվախորչեր. հշամեղուն, իր «ճամար բուն փորելով, թոչել-ճՃեռանալուցառաջ ամեն անդա քողարկում է այն ճողի դնդիկներով: վերադառնալիս իջշամկղունայն դնում Ավարով

ճնուսցրեց ծղրիդին ե քառասուն անգամ էլ իշամեղուն, գտնելով եր իր զոճինս ավարը, գննեց բույնը, որպեսզի ճետո միայն այնտեղքարշ են տալիս բնազդի Այդ ծրինակները ցույց լինելը: սաճմանափակ դործողությունները խստորեն կաղված են որոշակի պայԲնազդային, մանների ճետ. Բնազդիիրագործման մեխանիզմը ճետեյլալն է. արտատա

քին պայմանկերը Կ

են բերում պատճառ են

առաջ

ռեֆլեկտորային գործողություններ,

դառնում) այլ ռեֆլեկտոր դործողուորոնք իրենց երթին թյունների առձջացման, դրանով գործի դնելով ռեֆլեքսների մի այնպիսի շղքա, որը կոչված է կենսագործելու ժառան ամբողջական դգականորենկենդանու գեներում ամրակայված ծրագիրը: Բնազդային

է մուտքի մուտ, ճեռացնումէ ճողե գնդիկները, զննում|է բունը ն դրաԼՈ նից Հետո միայն այնտեղ է քարշ տալիս որսը: դործողությունները կորցնում են իրենց նաստակաճարմար բնույթը, վարքի այդպիսի կաղմակերավածությունը Հոդվածոտանիների ճենց որ փովոխվում են ստանդարտ սղայլմանները:։Այսպիսով, վարէ են առլշեցնում իր թվացող նպատականարաա Քի բնազռային միայն ձնեռրը նպատակաճարմար Բայց այդ րությամբ: Հաստատուն տակաճարմար» վարքը զուրկ է նոլատակիդիտակցումից: էականորեն պայմաններում: պայմանները եթն Այն ջանումէ որպես որոշակի արտաքին գրգռիչի կամ որոշանի բրդոիչնեփոիոխվում են, ապա բնազդային դորժողությունները կորցնում են րի զուգորդումների տրվող պատասխան ն տվյալ տեսակի բոլոր անիրենց նարստակաճարմարությունը,Պետք է հնչել, որ քեն որոշակի ճատների մուռ իրոգործվում է միանման ձնով: Քնաղզդային անճատներին, բայց բնազդներ ճատուկ են տվյալ տեսակի բոլոր վարքբ պայպանվում է, բայց կորցնում է Էր նպատակաճարմարունյունը առանձին անչճատների մուտ նրանց ծավալումն ընթանում է մի փոքր ամեն անդամ, 4ննց որ խախտվում է նույնիսկ մեկ էական միտարբնրը ձեով: Բնազդի ըբնքաղման ուղիների ճարաբերականորեն օղակ: նման ոուս կենդանիները խիստ լտուիոխությունչ օրինակ, պայմանների չլինելը կյանքի ճողեբանության Վ.Ա. բնագավառի մասնագետ Վազները էզ տարդի վարքը գիտել ն նկարադրել է այնպիսի հերի ժամանակ աղաճովում է տեսակի գոլության պաճպանումը: պայմաններում, ճրբ հրա բնազդներն արդեն արդարացված չին Դիտելով մատղաշ կենդանիների բնազդոյին դործողությունները Այսպես, ճաճախ բոժոժների ւզարունակությունը ոչնչացվում. է պարագիտների կարելի է նկատել, որ դրանք ընթանում են միասլաղաղ ստերձոտիկողմից, բայը էգ սարդը շարունակում է պաճպղանելէ կրել դաուրկգործողուլժյուննախնական ուսուցման: Սակայն այդ ոորնն, աուսնը ված բոժոմը: Պռւու ճում Վ, որ էգ սարդը, ները մառողաշ կենդանիների մուռ մի փոքրա̀վելի վատ են կատարբոժոժը ռ"լատրատելիս` ն ձվեր դնելիս սովորական մի շարք շարժումներ կատարելու ճետո նպաստում է անվում, քւսն ծերերի մոտ: Բնաղզդներիզարգացմանը իրականում բոլորովին էլ ձվեր չի դնում, չատի կյանքի ընթացքում ձեռք բերվող ն բնաժինվարքի ծրագրի «րաԱյնուամենայնիվնա անցնում է բնաղղային վարքի Ճառջորդ ն փուվին՝ ւիակում է դատարկ բոժոժը ասոկ կատարումն ապաճովող կենսավփորձլո ակսում է կրել իր ճետ: Հոդվածոտանիները ի ճարտ են բերում մեծաքանակժամանակաԼ եղուների վոր կապեր ստեղծելու Ճակաղզդումների ընդունակություն: Բնւխույզների դիտումները նղատակաճարմարությունը նույլնոլն են տվել, որ մոտ նրանը անձչատական Խիստ ճարաբերականէ: եթե մեղրի ճամ ուր նախատեսաված կույց կյանքի րնխոշիկնեմիջատների են բազմաթիվ պայմանական կապեր: ըը Ճատենք ճակառակ կողմից, չպա (իոցբում առաջանում Այդ կամեղուն, մեղրի որոշակի բաժին դնելով անսդեաքխորշիկի մեջ, անմիջաւվես մի կողմից մոմով փակում ոլնըը կարող են տարբեր ռեցեպտորների աշխատանքի Հիոտեղծվել ման է այն, բեն մեղրը այդ ժամանակ դուրս վրա: Այդ կարող է լինել։ օրինակ, շարժողական ազդանշանների է ճոսում Հակառակկողմից: Հիման վրա՝ իրենց կատարած ֆիզիկական դործողությունների մասին Հետազոտող ն, Ֆաբրը դիտել է իշաժեղվի ստերեոՖրանսիացի տիպի ոչ նհղառակաճարմար ատված ճիշողության ձկով, այդ կարող է լինել առարկաներիձեի կամ վարբը: նրբ իշամեղուն եր բնին մոտեցրեց անդամալույծ արված ծղրիդին ն, ինչոլես բնորոշ է բոլոր տեսողական ճիշովություն, Այսպես, եթե փեթակը երկու մետր դույնի րին, ներս մտավ զննելու ճամար, Հետազոտողը ճեռացրեց նրա որսը: ատրաժուցյամբ արնելքից արեմուտք տեղափոխենք, ապա մեղուները, հ դատնելուվ վերադառնալով, օդում կճավաքվեն այն տեղում, որտեղ առաջ փեթածղբիդին, իշամեղուն նորից նրան Քարշ տվեց բնի Փնտրելով մոտ ն կրկին գնաց այն Ճետո կի մուտքն էր. Մի քանի րուլե այդտեղ պտույտ միայն, սաուզելոււ Ֆաբրը քառասուն դալուց անգամ բնից

«նսլաառա-

`

ս

հշամքղունի-

.Ոնզտնուր ճողենքանություն

նրանք կթոչեն ղեպի փեթակի նոր տեղը: Այս դեղքում նրանք տարա-չ ծության մեջ սկզբում կողմնորոշվում էին միայն շարժողական ազդանշաններով ն միայն անձճաջողության դեպքում կողմնորոշման դործին մասնակից էին դարձնում չռեսողությունը: Միջատների մուտ կողժնորոշումը բացառիկ դեր է խաղում: նրանք Ճճեշտությամբ պայմանական կապեր են առաջացնում այլն ծաղիկների ձեւերի նկատմամբ, որոնցից նեկտար են վերցնում, Պւաջողությամբ կապեր են ստեղծում Ճարաբերությունների, որոշակի գույների եկատմամբ (մեղուներեչ օրինակ, տարբերում են: դեղին, կապտականաչավուն, կապույտ ն ուլորամանիշակագույն գույները): են տվել, որ Դիտումները ցույց միջատների մուռ պայմանական կաեն սեր ամենից լավ առաջանում այն գրգոիչների նկատմամբ, որոնք ազդարարում են վարքի բնազդային ժրազրերի ծավալման սկիզբը

Հեր լուսավորվածություննիրի

(«գործարկման

Այդ կապակցությամբ ազդանշաններ»): ճատկանշա-

կան է Հետելալ փորձը: Միատեսակ կլոր անցքեր ունեցող արկղերի միչ դրվում հն ջրով կամ շաքարաջրով լի մի քանի անոթներ: Մի դեպքում այն արկղի վրա, որտեղ դրված է շաքարաչրով անոթը, նկարվում է եռանկյունի,հսկ Ժյուսի վրա, որտեղ ջրով լի անոթն է, քառանկյունի: Մյուս դեւղլքում այն արկղի վրա, որտեղ ղրված է շաքարաջրով (ի աճոթը, նկարվում է ծաղիկ շիշնցնող բազմաթերթիկավոր զարդանկար, իսկ մյուսի վրա, որտեղջրով ւե անոթն լ` վեցանկյունասող: է, Պարզվում որ մեղվի «ամար շատ դժվար է պարզ երկրաչասիականպատկերները (նռանեյունի,քառակուսի)տարբերելը, ն զղալիորեն ավելի «եշտ է ավելի բարդ պատկերները տարբերելը: Այդ առաջին Ճայացքից անսպասելի արդյունքները լիովին արդարացվում են բարդ երկրաչափական կենսաբանական կարնորությում ռլատկերների բ. դրանք նման են այն ծաղիկներին, որոնց այցելում են մեղուներըո Հետնաբար, նլարդաճանդուցւայինՃամակարգություն ունեցող կենդանիների մոտ ժամանակավոր կապեր ամենից ավելի ճեշտ ստեղծվում են այն առարկաների նկատմաբ, որոնց Հատկանիշները կենսաբանական տեսակետից նչաեն նակալից ազդանշաններ են. պայմանական կապերը առաջանում միայն վարքի բնագդային ծրագրերի սաճմաններում: Պետք է ճաշվի առնել, որ նլյարդաճանդգուցային ունեցող կենդանիՃամակարգություն ների մուռ ոչրուսցոլման ճիմնական ձեր կապված է բնազդային վարքի

Ճետ,

վարքի բնազդային ձիերը կարելի է դիտել ոչ միայն ճոդվածոտանիներիչ այլի բոլոր բարձրագույն ողնաշարավոր կենդանիների ժուռ (ձկներ, երկկենցաղներ, սողուններ, թոչուններ ն կաթնասուններ): Ձկների առանձին տնսակների մոտ երնան է գալիս սերնդի պատ50

անման

բնազդ: Այսոլես, փշաձկան արուն ջրափոսի ճաէ մանը չրիմուռնեւ տակին փոսիկ Դ. փորում, այն ներսից պատում հն կամարը կառուցում է ավելի խոշոր բուլոլատերը կողմնային եր լորձունքուվ:Այնու ճն րուն ձու դրանք մարմնի սերից» կացնելով այն մինչն մատղաշի Համար էգին քշում է բնի մեջ ն Հակում շուտ

բարդ

րով,

է

դելու

առաջանալը:

Սերնդի աճեցման, ինչպես նան սեռական, սննդառության, սլոշտբնազդներ կարելի է տեսնել ողնաշարավորների մեծաչատ Բուն շինելը ն սերնդին խբնամելը լոռչունների մ մասնության մուռ: մուտ բացառիկ նպատակա:ծարմար բնույթ ունի: Բաց

ս"լանական

դաքնասունների

պայմանավորված միջավայրի սիուիոխման ետ միասին կենդանու վարքը ենթարկվում է միայի խիստ աննշան երակառուցման։ Հաղիվ միալն փուխոխվում է բնազդային գործողուանմիջայես խուսվուոոյայմանների կուխդլեքաը, թյուններ աոասջարնող ընժացքը- թոչունը կանոնավոր ում է բնազդային դործողությունների մատչ թողնել իր ձագերին, կաքնասունները՝ կրծոտել իրենց

նպատակաշարմարությունը աղա դործոններով ատրտաքին

քանի է

այդ

որ

քարող

բացառու վարթո։ եթե յն ոսշներին:կննդանիների ոլաշտողանական է աչքի Է ընկնումծայրաճեղ ւնա բնազդային բնույ կրում, նույնպես

Աճա են. դրանխցիդ մեկր: բարադածությաժբ: Դրա օրինակները չատ մեծ է, որ Ամերիկայում առղրուժ է ոչ սնեամազ ժի դազաարանը է բոյոր Հարձադործնականում նիկ, որը ւսվաճովված կենդանիների են վբուունեճեռվից ճանաչում մեջբի կուսմներիը. կննդանիները նրան :

'

ռռլիոււկ շերտով: Դա ճկունսն է: Բնությունը նրան օժտել :, այոանս կոչված մուսկուսյան դեղձով, որն արտադրում է խիստ թունավոր ն արձակող ճեղուկ: Ամենատոթը վասնզի դեպքում սկունուժեղ ճու է շր մեջքով դեպի "ակառակորդն է շրջվում, բարձրացնում է պոչը գիչշաիչթողնում: Մի քանի ժամով ամենամեծ չեղուկի ւանղ է դուրս

չած

կենԱմերիկյան մայրջամաքի բոլոր որոշեցին կլիմալա-վարդանիները շրջանցում են սկունսին: ժեղնել ալդ գազանիկին։ Սկզբում նորածիններին սպաճում էին վանդակոմ հ որոլհողի ծառայողները, կարողանային խնամել նրանց, բոլոթ

ներն անդամ «ուշաթոռխիվում»են։

ՍՍՀՄ-ում

արձակված սկունսների մուսկուսայինդեղձերըճեռացվեցին: Եզ սնտառում: երբ նրանը րսոկունաները անկաշկանդ թասիառում էին զրսեցին Հետասվնդել շները, ասպա սկունսները ոչ թե փախուստի դիմեցին, այլ կանգ առան, ջուռ եկան ն... ղու դարձան շներին: Հետագտան նրանը իչիաւշելու դայում սկունսներին չէին վիրաճատում, այլ նոր եղանակներ: աո

Բնաղզդայինճակաղղումներն առաջանում

են

այնպիսի ոչարբվդըր54

ե Դիչներ ի |

աց

ազդեցզո թ դ զդոցությ

ոլ)

է

ոակ,

ծավալմանը:

որոնքն

կ

են

2 անգեցնում

վ արքի

բնածին

Վարբի ր

անճատա

Բ"ա

-

ըձրագույնկենդանիների,

ւսն ձ

առաջին պլաապես կաթնասունների նոր, ավել արջի նի վրա են են արատի ձնե նպաստում որոնք ըը, ճկուն

կանորենճեռք

մ

ն

վ ր վում աան մ (ացու ուլ արտացոլմանը: աղային Արա րի սակին սլատկանող կննդանինե որոշակի ժամանակավո իննու .` ուարբերությունները անճաաան: ԱՏ դաո ութ դործում ստեղծման ժամանակ: ա վելի կամարԱրին ցայտուն, ջան բնազդին 277"1բրածորման

են ներկայացնում ե կապակցությամբ մեծ բը: Այդ գիտության ներկա մ Հետազոտութ ոլոդների բն Դժ գործողությունները տվեցին, բբ ցիչները ցույց դորտր կողմ Բերվում խիստ մամա շանների աոնե: նրա ոջս: է վերջինս եթե նետվում ր «. մ ամբ չճակազդման փաստ է ն նկատ ող դրդռիչ, ի Արագ ն ր կտո Քղթի ,՛ թելիցկախենք սուլել: Երե գորտի բարակ կն ե տվի թղքի վրա: անպայման գորտը պա այն, շարժեն ք ցնցելով մուտ բնազդային գորժո1 Մ, կաթնասուն կեն նույնորէ են րնիցե որոշակի գրգոիչի պատասխան պես ծավաԼոր" որպես տնսակի ներկայացումիննույն Հակազղումներ ւո են

բերված ճները

4Դ

որ

ու

|

լո

:

.

մ

ապա

լ

:

ի աիոորն

ցիչն իի 2.

մուտ

կարող են 1, օինավ,

ր

«թյունները Ա

արԲոր գործոննեբերվե աքի

ման գա ջոված ո

առաջ

դգառնուագը որ նոր րո եուսնդո են են Հեն ե Դ վ են մո ը ստինքը սկսում ց որ գտնում ր յտրու են ծ ծրագրերըկյան ած յանքի ի րի է, որա /Դ դործողություննե ծել: Հառտատվ Շ ճակազգումէ տաք Ժորկոչվում ուս րբեր ազդանշաննն աւա ր Ժա կ (բքօոոճ), 7 ք չեն Ց Եթեմորփոխարեն մոտե ււ դնենք տաքացհսկ հրե զդումները կբաղակայեն։ որոնման Հակա լկակսվեն ե Գառըչի որոնումները: րած մորթի, ւլա անմիջա ս" Տն ե զառի քերա րի առաջացմանը. կազդոմ գլխավերնում երբ նա ծծելու շարժումներ ր 4չի ատարումբայց ապա դնում ամ նա անմինո ր միայն ամ զուկ նն տալիս, ապա ն նրա գլուսը ր ծածկում ջապես սկսում է ժծել: րը իրենցով 4 չեն ասպաճոԱյսպիսով, բնազդային է ն մեժ աւ աստարբոր րտացոլումը ն դրանով վում թվով դրգոիչների 4ն ողն րի արտացոլական արաճիակում են ողնաշարավորնե իսկ սաճմանո:յի է խողո մուռ 1 վակա առաջանում րը: Ողնաշա 2 րավորների վորություննե է ե նման ն լարդային Համակա որի ղեղով գլխուղեղով) (ողնու րգություն ն միջավայրի ադե են արտրտաքին մեծանում արտացոլմ դեկվատ շնորճիվ րպոտենցիալ «նա րավորությունն (քան են ժ ղարդանիների էր) վային ցող նրանՍ խիստ մասնա դանում ռնցե ցեպտորները, տեղի է ունենում գիտաա ե լ 4 Հնարավորույդ պուոննցիալ դիայի ձեռ Ք բերած բոլոր ցում: էվոլյու բն ով չեն կարող օգր ի մ ժիայն յն բնազդային գործողությունների թյունները

կավին ո

,

աա

Աա ով:

մար

չ

նորա ծ րածին

ավե

ա

ՆԱ,

«ա

ոտ

-

ի

չ

,

ամեն, րոգրուն

-

Պն

Բան

Անն"

ոտ

Աի '

Լ տագործվե

նած վահ,քի բնածին ձննրի մասին Էթիոլոգիան '

գիտությունը Լ'

տ

մոտ

ե

աւյերի /

նուա

ննե

ղաս

դառդադ

Կեն-

բ1

որա

լի

,

կարողլ որոշ կապերը դամուսկան ոմ անական , մոտ` -ավելի ււ շատ մյուսնէրի րազ, ր Համիմատարբա աոսջանալ մոռ անճամեմատ կեն ավելի դաղ) Ողնաշարավոր սլարզո յուսա ավելի քան ատեղժվել, պայմանական . է կանդմոտ: բարձր րքան լի ավելի «ւթի շարքում կննդանիների են

անտատների մոտ

թոն

-

Անա լոլյուջի կենդանին

ակ

:

-

որ

ոԻ

«ւժ նաժ

աժ

ի,

ավելի լի ժամանակավոր կասեր ը չ ,

այնքան

թում

լի ն ել աուսջա-

են

ր՞Ղ ճկուն կարո

հ

բա բԲորԴ

՞

կարագան այմանական

կայլերն առաջանում են բավական վակ ամար ււ զղանշան կարող ապի 1 են բժզ/ ձնր, ույն նան ձ ն ք, ինչոլես առարկայի ճամի գույնը, լինել լույսր Ա ւե, Սանան ալդ կապերը յազես, դայլաձկան թիչ որակները: Բու է առաջանում պայմ անական որսորդական ռեթլոքս ռեֆլն յամբ ոնֆլեն քոք ի, ոմբ: չարդվն ովենց, որ այդ մարելը մանր ձկների տեսքի նկատմամ ժ է էքուղերիմեն բը |նրիմենտի ժամանակ, երբ ձկնի դալլաձկից դժվար շատ մ ժաժ դղարկվումէր առանձնացված էին ապակիով, վերչինը երկար ջացումը, որն իր Հէ 7 պայմանական կապի առլակուն ժինչն ել երկր ժամանանակ անց, Այժմ / վերացվեց ւս լ ապակին Հրում ցնելուց չէր ձ Պակաղզդում իբ շուրչը լողազոցող ձըկարդեն գայլաձո«կը բոլորովին չէր երն ամբ: էլ, ՀանդաԱյսպիսով, պայմանական կապերն նիկների նկատմամ ւսն թողնե 1 վ լիս, կարող նն Հա բաբերականորենսսնվուիոխս մանբները փոխվե մոտ ե ԶՆռ կների

պայմ

ա-

առաչացման չոցում

արո

ի

,

Հրուն

յ" Հեշտութ

այ

ա ռաջաաի

'

ո

րա

՛

.

'

թին

ին

|

մ

վչարքը:

վարքի արան ավելի ւմաթորհայի

ցո արտացոլման գարգացման

կենդան

,

,

յեն

լ

է,

յուն

Հ

փուլը

ջոր դ

սակն

տն

Է ր

ե

ձե-

վ վարջի չ չափ սն ի : ճե բրի ինքնո ւրույն մշակման վրա։ Անչա տական Էկո է դառնում միջավայրի ոչ ր առանշտ վարքի Համար անձճրաժե ին Հատկությունների այլ ամբողջական առարկայական իխրադրո: թյուն դր ո"ւթյունը, Այսոլես, վերլուծությունը ն եթե :առվի աին տան ջ բո սի Ք շաղ ճանապարճը ակենք պանցով ատիկներ սլա ապա տված ճավը կակսի իոիվե Մինչ-

վավորումժն րու

որո

7 ք

ՀիԱ մն

«

են

ած

ն որ

:

մշ:

ոուն աաա դեռՏան -

եր

քե

,

աը

,

:-

-

տանջիր: կան ո

աի այ

1:

(օրինավ՝

ը

չբա ւս բարձր մակարդակի կամ սարյակը) միննույն

աան

Սա

(ն

մեջ `

իրենց

կերպ են սպաճում.յանցի միջով կերը վերցնելու ժի քանի «ետո նե ընդունում` նրանք շրջանցում են արղդելքը ւսնճաջողսվփորձերից են կերը: դեպքում վարքլ: որոշվում է դործողությունների բնոռԱռաջին դային ծրագրով, երկրորդ դեռղքում վերլուժության է ենթարկվում առկա Վարքիերկրորդ տիպը առանձնանա ոչարզորոչ երնախ իրադրությունը: է ղալիս կախքնասունների ժուռ, որոնք ընկալում խհ մերչաւծում են ամբողջական իրադրություններ, Հարմարվում են փոփոխվող ղայտանեերին՝կարգավորելով իրենը վարքը: Բարձրագույնկենդանիների մոտ վարքի բնազդային ձիերի հտ կողք-կողքի դոլակյումեն նան վարքի անչատականորեն դրողոխանհ բանական կան ձենը ունակություները (ինտելեկալ) դորժողությունները: ասնլով »ասկաՈւնակություն նում ենք կենդանիների այնպիսի դորժոդությունները, որոնց «իխմքում ընկած են պայմանական կապերը էեորոնք ղործում են ինքնաբերաբար, ավոոմատորեն: Ունակությունները, ինչպես հ բնազդները,առկա են զարգացման տարբեր աստիճաններում, սակայն լարղզորոշ արտա Ճա ոված են դիտվում մբոյն գլխուղեղի կեռի ունեունակություններ մուո: ցող կենդանիների ունակությունների կաղմի մեջ մատնողշարժողուկոն կենդանիների տարրերը կարող են կազմված լինել խնչոլես տեսակի փորձր վերարբնածին չարժումնե-. տադրող բից, այնպեսէլ կրկնություն անհըիընթացքում ամրապընղված պատաճական չարժողական փորձերից: Առաջին կարւ դի շարժումների օրինակ կափասրող է ժատայելճետեխյալ նաղպաստա-չ տր: Վարժեցնողը կին Հեշտությամբ կարողա-

գիավող շարժողական ճակազդումները: Փորձը կատարվել է 4ետնյալ Շան առաջ դրել են մսի կտոր, որին եւ չէր կարող ճասնել: Բայց կն: կարողձը ճասմիսը կապվածէ ։լարանին, որի ծայրին շունը իր թաթով

այլ

:

տու

ս

-

սովորեցնելքթմբկաՀարել: Այդ շարժումըյոնհսաչնում

է

կային է. տարվա

նակի,

անս:ոչոում

որոշ

բոլոր

«ղանո-

պլստաններն էլ «թմժբկաճաւ թում» նն ծառերի կոռդերը Լամ ընկած ծառերի բները ն այլն: Երկրորդ կարդի շարժումների օրինակ կարող են ժաայել շղիայված շան մուռ

ւ

:-

գործողություններ կատարելուց ճետո, շան դգրըվզակապով սաճմանավփակված որոնք Հետնանք էին չղիայով ե դրոման, շունը ոլատաճականորեն ձգեց պարանը տիրացավ մոին։ Սյոււետե շարժումն ամրապնդվեց, ն շունը աժեն անդամ վոտաճոչ տլղ ոննձղում էր սարանը: Մի անդամ պարանը շան առաջին քաթերի ճամառ անճասանելի ճնռավորության վրա էր դրված: Առջեի թաթերով կա-

նել: «Փռորելու»մլո

շարք

սնչաջող ն

տարվածժի քանիանձաջող փորձերից Ճետո շունը շրջվեց ն Ճետեիուռքը է այն դրույթը, որի դրեց պարանիվրա (ոն. 1) ԱյդփաստըՃաստատում Համաձայն կենդանու յուրացրածունակությունները կարող են տեղափոխվել փուիոխված իրադրության մեջ: Տվյալ դեքում փորձի սղայմանյոնները բարդաղվեցին, շունը ունեցաժ ունակությունը աոջնի թաթից Հոս ղաւոխեց Ճճեւտինիվրա, որով ւովլյալիրադրության մեջ կարելի էր նել

ոլալանին:

Այուղիսով,ունակությունները կարող են էականորեն տարբերվել որոշ դեոլքերում իրենց ավաոմառիզմով հրոոնք մուտննում միմյանցից: նն բնաղդներին, այլ վարքի բանական դրսնորուժներին՝ դեսլքերում՝ Բանական

Կենդանիների առանձին

բանական վարբը

վարքի առարկաների

Հիժշր

ժիջն

ունեի ցող -՞Հաք, ուն բարդ է|: Բանականվարքի օրիարտացոլումն բաբերությունների փորձում: Սարբը, որով կատարվում էր նակ կարելի է տեսնել բնոտնհյալ փորձր, կազմված էր երկու սնաժեջ խողովակներից: Ադռավի «Հայացքի առջե սնամեջ խողովակներից մեկի մեջ թելից կաղված խայ մսի քաոռր մտյվեց: Թոչունը տեսավ, թե ինչպես խայծը մտավ խողովակի ե հորի ժեջ, Հայտնվեց երկու իողովակների միջն ընկած բայ մասում ոն չնոացավ երկրորդ խողովակում:Աղուսվըաւնփիջասլես մոչոեցավ ծայրին ն. ռկսհց ոսլւասել խոածիճայտնվելուն: (նույն կերոլ խողովակի ե նւս էւ վարվեցին շները): նդ ուրիշ ըիշատիչԹոչուններ,կա:չոուները է տալիս, որ բարձլասկարգ կենդանիները ընդունակ են շրինակ ցույց ի կյւաճելու որսալու առարկաների միջե եղած Հարաբերությունները յսինքն Տաչվի ոնելու, բր որոոեղ է տվյալ իրադրության ՀՃետետանքը, "այտնվելու շարժվող առարկան: Այդ արդեն բանական վարբի տեսակ է, Բարձրակարգկենդանիների շարքում դիտնականները առանձնատեզ նյ Ճատկացնում ւպրիմատներին(մարդանման կապիկնեՀատուկ ի տարբերություն մյուս ալրիմատներին «րաբին): կաթնասունների, ոլուրում է ոչ միալն սննդի օբյեկտների, այլն բազմազան առարկաների չնտ ձեռնածություն անելը։ Այդպիսի չնտաքրբքըասիրություննանվադոլու

օօ .

ՀԶ

1 րրսոկո ողոտծվրղո «իմմողատո լիոմղ տմսկ ղզեղոխրվշ չվիոոկղի դոաքիսմղզմմաւտդակակատոմսողզուտճվրոաոձզր վմղզղլոսնետկտչ վմզդ «չիսդ տծսկ փզիո ժդատ ստզչ դվմզդվդոնդսկ ջոդ -վղանղցկ ախո -վՀ մզղմ նվրիուղ կավով ջոիմտ րոսմեկո զքիղ իզ ճվքիսՒղ նո ղղ -վծ ղիսմ ղզոկոկ ժղոմդ տխոտ 'լիող կրափոսւիղաովր ժղուո զվոզդսո պ ղվլեղոխրվծ գրիղզ կով չիսցիամղկավիուխ ղղ յոսկջոջ մլրողմկկոր դվժմյղ կով Զվրրահդ տարո վզիս մժրվչ վղմ 'կաոզտավր ղզ յոդ -վճ մղղմ մմզդողդատ 11 ողողքա ղզեղախրվն ողխոձղվրոսժոցն ղահքիոք -ոկատ վլել ղ վմզնոսքջ վոտցջ կաղվմօ «վմզլիսիդ դոքքիսմրու մզմմոբ »աոյղզղվէ տղ» ղոսմ վմզդնսջմկ նցիտարգրտջ մղաը (վմզդոզդոու) Հազդւսցմսան ղաոհնամամաղվն վոզղկվոակ լոսողնամխ ղոքքիստոնուոգչշ պոսմուտտակ1 ղոամքիսցսմցի ղակաղօման մկվոտկ ովլզմտղմ մզք Հաղ մորոչ Հայզղվնղրսմ մս Դզիտ ղզ ննսք մմզղրոուովվ,ւրսղվծ ղզ մզղմ մօ ղղզրոտ մղոմղ տմի վմզողմցտ վմղզատքլրոսմզղղորմախ ղակ 4 ղրոսնաստկ վմզղմ ղվովուղվ ղջ վր վովողմո ղվջողմ վժմար -տղչ դղոդւս (ղզեղախրվծ ողոտմսիողզուը ) մմզղկվիւ՞ոկ եմոկոմֆմույչնվմ -զղնեաղմ վմզղվղանղզվ եմակաոմջոն 1 լրոսիմղզմմուտղզմոաղակայ մժ մոխ ղվլոննողմ վմզղկվոակ եմակամջմամ զ ոուավփոճ

ղժոկողր էրգաղցսիոն՝

Դզկղմ ղզվքոմ մլ դաիըրսմնածս տմի ամդ մլ) լոսժողն վննատժղովր չոսրբ «վկվմմոր» տալնոտզի ղվմս «մկվխոկ կվմժավփոը «կվմտր» տղ լյոսմեղզս վեղուտի չամի տմղ յոսղան մյ դալյիսդախածոխ շվի յոողոմջմում խոլզննոր կզր ղաոմղ մյ յոսկմս կզր ասր ոմղ լոսղճոկ Դղկղմ ղվթոմ մյ «կվմքոր» ֆախուր մչ ՆՍղո մոտր ջզր վկողորոք ղվմս «մկվմժախդր րսհրտ ղակակզը դան իսքակ ժուտ մակ կ տսր զտրավ ջաիկջութ իսժջաիցջման տանոր սակմզ ղոխ «վմզղկվմնութ» տպվուսքրկով Դհակղմ դվքոմ «կվմոր» ջտիտոտմտախռ2վժովորկ ղոր ղմզփոՀւ -ոնատզըբ ղվկզր նվմզղկվմժագ չաղչ վնսղք «ճոռոմ» նկանդցղւս մոր Քղլմվ դոկակո| 4զր վկոնդաի դլ լոսդն դվմզեաջ դակամօ յակ չողոոհտ | 1իմոտակ մջմոծ ոողջչ 'աքմսր րսփուի -մվ վյիռկատկողր տմդ տոսծ վլղիտ 1ո «վլվմմոր» մվ զը ո 1 ջոիոակ մկաոիունվկվոտկ նի սն ողխոձղվ:։կտտ ղոլջրանընետ վմզդ տ յզիւո ղղ «մմղղղաիցջրատսեոոզ -ղոլիո|եմոխ ան ճոսատ ղզ նամոկ մմզղյոսննակուչ ղվոնետղմ վմղղ Հվմոսղ ողխուղվ :մզղջ ղվիոն -կվոտկ (ոսր վմզղվղոնղդդկմսիատմաճողնս նղոմղ լոսմզղղորհոխ վկտձամլյ -ձողմ վժմոի ովլտն դզ ոտ» վ սր չմզդկողանգ ղահոր -հնամ ոմի վղսփ ղուլ ղաորսնտտվատովյոն ղզ ղաղմզ տար վմզղկվոկ վմղղդվղուն ՀՀազդյացսն իվակո ղատկատսետտզ»ղ ղործամողրնսը :տսր Մտ մսի: մզոտկ լոսմականոմ Ժոսմս "45 նղոմղդ Հաէդվղք չը ջզր դպ բոսղոճոստ տսր փխսիչ| -ղցկ

ղզ

-աղդորբոթ

ՍԻՑ

Է)

վմղղակմաստ նստոխտածմծ Հաղղոտի ծղր վմզդղոանըիսմղմուոչ նում ոտա չմ ովոտ 4 ղասիցիամսխուոդչ ղվնվեւով մող դա «ողջ» րուիքի Համակատավմզղդոամցիսմարածմցի վատ նադնգեվ, ժոազջ նղամղ տոր ջաիմսիտղուրիուխ մջմոմ դոարնանհմանհ մկաոնմոկոր ղահքլսղղաջմահ վովոնքո մոքլիստոյգրուտն վմղզղվղոնովւկ նտ տսր վմզդկվոը ւմմզկ մմղքոմ» դա գյմվ դան ղդ Հդվ դզրո փասնատզչ | ժտզե ո մմսմ մվ ոդ րահդո ղցրդ :մրարտտկդգղանչիսմնումվ վկուճսմս ղորմկամզի րոկ վմզղկտողտ փրոմմա վմզկ դճավր 1զենակաչ դղմաննոդմ նսմակ վ. ղզեմտ դկվխուկ "վնղղո ղանհորեոմ վովոնիո իոյզդնդը ղուկ չմմզդուսնքիսկաղդանղմ Հաջանիղի նղտոմղ1 րոսմո վնղղո մղոաքքիսկաողտորնհոմ վմզդկվոտոը 1 լոսմզմմոտ չնվմզդմնաիտղդւսք մմզղեատխ այզտա իսխմզկ ատոյողո մկվոտկ ովլմտղի մզը ւտզչ վմզղկոմս ղվլոնդդո ղողվոտտուխույրոչ ղզ լյոսինոտկ փխաժղադտղչ ղորնոձուտ վմզդո՝ժզ պտ «րոսիկամզմմուռ ղովր Լս մղիսն -Փզո դակաղորհախտ ղմզղջ վմղզդոստխ նսիջմսետտոնօնղաղո ողումս նվրնսկ վմղղկվխուկ չմղղւոր -մռ ղակաղամաողցկ վկածամս վղս դղոասքքիսմվոռմժմժոտղզ» նղումղ մրորտակղ վոկզիմօ մջմոմ ղուիլի գջանտկղան«մղոսնքիոսջանանման ՀՀազդրոացմսան ղակոտսնուղոցչ ղ ղաորձոմսղինսկվմզղկվոակ մս դրզմտս Դ փաղակուռջ չիամզղվղանղցկ մասծառղվ վղիտ ղող ղրզմմղ կով «իսմ -յղնսջմկ մղոր իսմզղողնսր 1 լյոսինումմ ողզնաինտչ մղատնցզո նղոմղ չիսմղզղտտճվբըդող ղզ լոսիղո մմզղզվեղոխրվնէտ վնույ չմզղտորմո "մզղդանսն «մզղկվնոց «մզրմզո մմզղուսր «մզղղմզտ մոտր նմասուժ ղզ մզեմր մոզկ նղոմվ, չյոստոս ղզ մզկ վկոոզտ կզրղոսոքիս մմզղդզե -ղախրվչ վմտի չիսժղատտաղվծնո «ղակատսնհուողջչ»վինաոմե 1 ժողո ռատնղմղտո մկվոռկ մաորոչ Հայզմողվ մզկ յոսմղղղորիախ ղոկող.յ չիսկաղանց ղաիսիսն նղամղ ղզ լոսիմոտնոմ մմզղդղոաքքսկտոչող նռ նսնտնսո -ջղոստ վժմմուիվմզղկվոտը ղմա դ ղվմզդտոածճվր 1ղովն «դրանմուր1զլդակ տսր վկոնդոի իսմզղջ դանորնոմ 'դակմոսո ջակղմ պժազջ նղզմվ 1զտողոռր ղղ նսմոկ իսմզրոք :մրոկլ'սջուի ժղոմղ ղաք օզցղդսցմսն պո ղոմղ «ԺԳրոքոսն ս

-հնմննս

-մոմ վմզղմվենղոլ նսիցոս1 Շվինսկ ճղամղ ղովր րս'սիմետրիիսղմ մղսմի սղաոկողոմ վմզցղկվո ոկ

Հա

մորտչ

ղարնտճատստվմզղջ

վժմոի

նմոմ

ղորմսիողջ վոզղդոիրաորՆ լյոսքնգտո ) Ժրվչ մսեչ վզի ժրուք Յոռտարգյոտծ մմզղվղաոնղցկՄո զ մմոմուխն վջմախ 4 մոսղնոցցը նղոն «Կխոմաս Հոփ դորհոկղմ նղոմղ 7 լջոսղդիամնղմ իսմղվոն մաիսողո "ղվոավր տզչ դոիցիսջանանման մջֆմոմ վմզժեո ճղոմղ մղոսքքիսզդսջ ման վեմուկ նքո ւոր վմզդկվոտը յօրուսնը ղոկատսեատղ»» (իոխուլ, 'վ) զամքիսմվոռմժմժոտզչ«մվեղովաչամդատղ «սարով» դզ լոսդ

Հ9

վերապատրաստել բույնը: Ձեռքի մի չարժումով նա մի կողմ է «րում է վերդնում կ նրանից փափուկ նյութից շինած բույնը, կոշտ նյո ճեւտո միայն, նա սկսում ։ սկսում է պատրաստել բնի Հճիմբը: Դրանից օդտվել փւսփուկ նյութից, նրանով բնի ներքին մակերեույթը պատեեն լոր Նման իրադրության մեջ առնետները շարունակում շինարարուբույն շիթյունը՝ կոշտ նյութը փախուկի վրա շարելով: Այսպիսով,թեն մոչտ դրսհորվում է բնազդային դործողություններով, նելը կապիկների այդ գործողությունները կատարվում են արտաքին պայմանները Դաաշվի

առնելով:

աչքի է ընկնումկապիկների անձճատական Ցուրօրինսկությամբ փորձով ձնավորվոծ վարքը: կապիկներին ավելի ցածրակարգ կենդանիների մոտ Հմտությունների առաջացումը դիտողը կարող է ճանդիել զարմանալի մի փաստի. ըածրակարգ ողնաշարավորներիմուտ Ճմոումոտ: թյունները կարող են ձնավորվել ավելի արագ, քան կապիկների ավե այն մասին,որ կասպիկներն Այդ փաստըբոլորովին ձլ չի լրուսում

այն է, որ լի սպլակասզարդացած ենյ քան այդ կենդանիները:Բոնն մեժ միչաչափով է որոշվում շրջապատող կապիկների վարքը ավելի հ վայրում այս կամ այն առարկաները նրանց Հարաբներությունները նկատելու ընդունակությամբ ն նրանց վրա ազդելու Հնարավորությաժբ:

«անշաճախնդիր» Հետաբրբրասիրությունը կապիկին Հնարավորություն չի տալիս կենտրոնանալու իր «ետ կատարվող փարձերի վրա: Հաճախ նրան ավելի շուտ չուտվող առարկաներննն չետաքրրքրում, քան «պրոբլեմային արկղում» քարթցրածխայծը: Բայց այլն են ստեղծդեպքում, երբ կապիկի մոտ ամուր պայմանական կապեր վում, դրանց դրսնորումը դառնում է նույնքան ստերեոտիւլ, ոոքան մյուս բարձրակարգ կենդանիների ւուու ի. 4, Պավլոմն ուսումնասիրեց մարդանման կապիկների վարբը: Քննարկենք Ռաֆայելանունը կրող շիմոլանվզեիճհո կատարած փորմեկը։ ձերից Արկղի առչե, որտեղ թաքցրած էին մրզեր, մառվում էր սպիրտայրողը: Պտուղներ վերցնելու նպատակով կատարված բաղզմաթիվ փորձերից ճետո Ռաֆայելը պատաաբար կպավ սզիրոոյրոցի վերնում աեղավորված չրով լի բաքի ծորակին։ Դուրս Ճորդաի ջուրը Հանդցրեց կրակը: Գործողությունը ամրապնդվել: Նոր իրադրության միջ բաքր դլոԼած էր մի կողմի մրա: Մի բանն փորձերից ճետո նա բերանը ջուր նույնահս դյլովս «անել: Ռաֆալելը այդ խսնդրիըց ն մեջ պաիրադրության վրաչ Հաջորդ վերոջրեց ցալտեցրեց կրակի տեղավորված ձր չրամբարի ճարանը, որտեղ դրվում էր խայծը, լաստի վրա: Ֆրով լի բաքր տեղավորված էր մեկ կենտրոնում լողացող ուրիշ լաստի վրա: կրակրբճանդցնելու ճամար Ռաֆայելը խախուռ կամրջակներով նետվեց դեպի Հարնան լատոր: Դատաճում

|,

որ

կենդանին գործողության կատարման յուրացրած եղանակը (ունահությունը) տեղափոխեցնոր իրադրության մեջ: Այդպիսի դործողուիճարբկե,ոչ նպատակաշճարմար ունե է (լաստի շուրջը ինչքան ասեք ջուր կար): Բայց կենսաբանորեն այն արդարացված է: Խախուտ կամրջբակներով կապիկի Համար չամատեղաշարժվելը անց մեժ ֆիզիկական դժվարություն չի ներկայացնում, ալդ պատտառով դիտակվխորձում տրված իրադրությունը չիմպանզեի ճամար պրոբլեմային Դ դարձավ, որս նա ստիպաժ կլիներ լուծել բանականությանմիջոցով: Բնազդներըե որոդես Պւակազդման «նակուքյունները, ավելի սանհրեուտիպ եղանակ-

կենդանի օրգանիզմը պաշտպանում են գերլարվածությունից: ան:4ճա Հետո Բիայն մի շարք է ջչողություններիդ դյենդանին ամենա Հանկազդում ըստ մակարդակի »արձր Սաեղանակով խնդրի բանական լուծմամբ: կայն կենդանիներիամը ծադող Հազվադեպ են իրադրությունները պրոբլնմներ դառնում ե, Հեւտնաբար,մեծ անճրաժեշաություն չի չանում ավելի բարձր, բանական մակարդակում Ճճակաղդելու Համար: Բանական վարքր եննդւսնիների Ճւամար ամենից Ճաճախ մնում է որպես ոաննցիալ «ճնարավորություն: ն. ն. փորձերում Պարիս չշիմպանզեն, ստանակադիգինա--կոցի յով իր մնջ խայծ ղարունակող խողովակ, բնտրում էր խողովակի մեչ Մոցնելու ամենից ավելի չարմար գործիքը, տարբերելով այնպիսի են առարկայի ձեր, ատկանիշներ, ինչղիսի երկարությունը, լայնությունը, լխւռությունը, ւաստությունը։ երբ ճարմար առարկա չէր լինում, Պարիսը պոկում էր իր կողքին ընկած ծառի ճյուղի կողմնային ցողունները ն կամ լայն տախտակից տաշեղներ էր պոկում, ուղղում էր ծոված մետաղալարը: կարճ ասած, կապիկր «օդործիք» էր պատրասննր,

առաչ

ո

չոում:

Սակայն բարձրագույն կապիկների «ղզործիքային» գործուննուեն Վ. Քյոլնրի, է. Գ. յունը չսլետք է չափաղանցել: Հձալրոսի վացուն. ն. ոոյի, Լաղիդինիա--նոցի որոշ փորձեր, երբ միննույն իրադրուՌյան մեջ (երկու ձողեր պատրաստելու անչրաժեշտության դեպքում, որոնք ւլետք էին նոլատակին Հասնելու Համար) շիմպանղեն չրոթվում

ր։ եվ ալդ «ասկանալի է. ատամներով ճլուղեր կտրելը կամ տաշեղներ պոկելը բնության մեջ կապիկների Համար սովորական գրոծողուՄյուններ են: Բաց բնական պայմաններում կապիկները ձողեր չեն պատրաստում: Այդոլիսի խնդիրների լուծման Համար մեծաթիվ փորձեր եկ անտրաժեշոո: Այնուամենայնիվ որոշ դեպքերում կապիկները կարողանում էին երկու կարճ ձողերից ստանալ մեկր, ավելի երկարը, էին դործիը պատրաստել Սակայն պատրաստված «գորկարողանում

Հսեմոկուրու

վր

դպրո

Մոձվր ջամակղոն դորնմանոջ վլավճուրմոգդվ «րալ մղաղգղակ վտակղ վ ժղզր իոզոտ ասնզի» լ

դորմամոննտ

տտզչ ողոաոձճվիրղո քհախոգուռոմղաձղատներ լոսկոմի վավնորմսֆղվ 1 Հա ղ դաիլիսշթիջատր մժաոողդրտա հլղողտ վմակ վ մոսճղում, փիսմզղյունեակտՆ հԽվտազմցտովմղղվղոնղվկ նսակղմ ղովնոիմոֆղվ նիտ 1 ջտիմսիտղորմտխ մղալիսմորմոտջակաոտաոնխղ ջախնգդիաոֆջորատ :մմմտի ցջտինգցղիաջորու» ղ ղոկոր մարմոչակուռոխղդ մաղոշնղմ վմզղտոձվիԻ նոմոտ յ լոսղնորման ղվնսովլ, ժրոլլիանըկոժմրո| չնմմզղրոսոչ վղզջ մզմմտտ "ճմլովնուրմագղվ («դոկտստտսչ»)ղոկավրվմ (ճվմզդդածղունեռ,ղվլողքոաջ ՛Քվժջոինգկ լ Փոիրնակ «դանգ վմզղվղանդցկ նաճգդս եմատկարոչ դվլոնանդաչուս մզդդումյ/ -մոէղ չդմտ ղ 1ցկոդոձղ ժդումեդո|սալդո րտկ ակ սայզմատոակ չղզ մզղղածղանհուվկու Հանսջմսն ոալնատվրղզ նսմուկ մմզդրոսքմատշ -ամս վմզղղաճմբ նմոզ տովո| վմզդրոսքմտոձ վկոճամս «ղսնզ մսոշ վեզտ վմզղկվնոց մզմամեզը| չոսնմսնոչ դվմրո| վմզդանգը կով դվոր ժմոծ վլաճամս վմղղրոսքմատծխսկզմատտկղ իսիող իսղոմն (մոխ) 3 1զինմուկ) -ստնոմզի կաքզի ղրանզր քոմնմզի վեափղկնոջ մս Է մք լմինց» մշճանոքոկմզղ չմրորտոակղ մմոի ջոնոնմաոն տովո| դո -ղոտստա վմրբո| մղսրմզմոմզի ղվատնհաողմ նմտմ ղակատոչղտ ղովր ձա մզտվն է վղմակ իսմզոարով ղվմանձողմ ծղսմս /տար վմզղվդանդգկ նսնցղոածմակարտչ դվյուն զվ լոսմոո ջի ղզ ա | Հանղաչատնմտհղ ղզնմը րոշղոտջ «ցաեզթ

Հանմո,մ վյտնն վոցոււ մմզդոաիքիսմզմամոչ «ոու, օդմղղվդտանղդվկ դոկոակոմուոուշ»

ղ

մրոսճկոնմսնուց վմղցվցունցղէլ

չիսմզդղւ քիտամաոոն ջոնոճոութ ղաոկոգբույ մզղկտու:" ճմզղուոոր Մրոաքքիսսծկամգեմմզդննողմ ղզ րբրաիմամսղմ Համս վմոդվղանղվկ դուցիստորջչնղմ լոսմզմ յ ոցնղտչ ղղահիստտ, տզմկղոսկմվ րոսղոկումվ դոկտորը -նղմղո ղորճատնմոնբրամզղրոամաղոմն չմզղնեողմ հողսան ղղ նսմտկ 1 ղմղղղաիլիսկաղա 'մզդղումքիսկաղա

Բաո

-

ղղ լոսիկածը կողվմօ «ումի վմզղնեողմ :շվն տոչնղմդոտ ղոկողոո վր 2վմ ղոաէլի չյոսիտտնողորչառ ղղ: ղզմատոռվ ոբնտեմտն վղս մոգ, ղ մմղղդաիքիսկողա մմզղդնեողժ ղատոկաղաոմ -ոմվ (2մզդղոոիլիանսցմսն մմզղկտողտ մղզմմատ դարիսնոտմո իսովոռող ) «"մմզղինվոսմո

որ

վմզդկվիտկ

ղժղաինմո «մմզկաողվմօնղմ

նիո «մմղզղլոսկաղվմօնղմ «(ճվմնղով ղոտկողույ

ջաիճանախոա

ղալլիսնացման ղժղվոհո լոսղաչ

ղող

ղղ

որոն

ո չՔվկոտտաջվ րոսղնոսզջ ղը ս մզղկվոտկ ջոինգքմաոի տծվջ ձամլյ) րոսդատոնդտ զ ղոոսէր նվենցտվր մմնտ ովոտչ վիտ մկվոոկ ու զ1

-իո մկոտաչ իստ եդ .(Հ Սո) մրահլիսնսօմանի ղամ Մո «մժ Հաքնմոտ դտքքիսնաջմվան ցք Հս ղց րոսկողվմօնղմ մամամսիսո մմզղկվո -տկ ՛ղզ վիրսղմ կողանմտխ տով մրոոոր ջղի մմզղղոալիսնացման նքո |զմմո ղ լիտ 1լրուժ մճոճղձ զձմյ րոտն մկտտոաչ դորկադվմօնդյ մկատաչ կիտ լ նսմոկ մկվոտկ կողվը :1 ղրոսկոչ «ոզկոդվմօնղմ վմզդիոուկ դրսնոմֆմոյյ

ձամողմվժմոի մղաիլիսկտոչողջղուստ

չդյարք'րսնսջտտր կվտկոտմո ՛.ազմկղսկ ողի -Մմս ի րոսողվճոսմխիո վմզղուս ի'սնսցմսե ղո րձամաղրնսկ դլ րրաիմոտտակ մմզղղաիցոանսջմսե ղոկաղոմ վմ -զղկվոոկ չյոսիմտտտկ 1 ղոաքլիախողմտծշվց ողուտճ "իսովոռոհր վժեզվջ |կղճտր ժղումն ղղ լոսջմախ իխսլ|մղչղ մմզեսջ ող րոավրոք

«մզի ղի

փ'ստվն Հաչ

րոստատսչ

ժղոմղ

ղպտզջաղը ւմեսջ

ջոջաւտոխ կղնտր ձզր վժեղջ ղյ լոսջմավխ մմզղկվոտկ մոմ -ամ լոսմեկը :(վոոէկղոազ "վո Հակասաժ մակ) մզնսջ նանզղ ժշախմտկ մզմմուտողգիո ղզ օաիմտք ղճատ վկվոոող ձտստ վմտ վկվոտկ ( րամ մղոաքքիսնսջմաննո

Մմզդրոսրմոշ վմազջ նոմտեղ «անմար 1լդվմը 7 յոստտովմու ղանոյ զեղոխրվշ

Հա

Հուտոկ

մմոմոջմսֆ «ոմն

.միտօլԼ նսիմդ ճզի վնիմտ զ րոսիրնգո

իսմո կսջ կաճդղս ժքտիմ:ոնկ գր վոաքկղասզ | լոսինտի մմղ 4 ոսինում ժն վժեղջ

երո

րոսդոզտ

մկվո -կմ.ը :չմջքտո|1 «աի ածը փժերջաին վեկմատնսճգդա լիսիղոՀ

Հտղչ

-իտմն ՛ջտո| մձգր | 1մոտ -ոկ տղ մոռ մմզջմավխղո վիս ղոկամժմժոտ

-իոլ, լ

լ,

"Վ 31

Ո ախ Մ աԼվիաճկոնուկ զ

"

եր

ղվմզղղոաիցիս

-ռցման դտո|ոտտտխարոչ վկվոտկ իլղնցդորղ մղոսհլիսղողուցմոն ղվիոժ ղովր իսսոցտտխ նքո -ղատովծո «անմոր | վ մոկ ղզմաղոնողուրիուռ 17 ողոաճվրղտ ղ ոսժնուքղմ ղոլքլիսնսջմսն ղզաղուկ «ղզ լրրսղոտղզջղտ -աճվրղտ ղզ բոռիջնցտո «մմզղժվջմոն» վմզդկվոող յոստոտմտտխ ղզմ մզղժվօման 11 մորոչ վիոնեախտղ լոսղոխջվուո ղզ/ ժղոմղ «մմզղժվը

առաջանում է էվոլյուցիայի ընքացքում կազմավորված ղործողությունը:

Բարձրագույն կենդանիների (Թոչունների, կաթնասունների)խմբե-

ունեն նույնպես գոյություն փոխճարաբերությունների որոշակի ձեեր։ Այստեղ որնիցե ընդտանրության մեջ կենդանիների ամեն մի է բերում ընդձանուսջ միավորումիր ճերթին անխուսափելիորեն Տան. «ամար փության անդամների շիման անճրաժեշտ «լեղու»

րում

Տ

Ն

6ք

լ

Փ- ».ք 7՛ր

Տ»

--(Լ ՛

ծ

)

նկ.

Հավերի գերակշոող կեցվածքները

ն

-.

Դ

«Լ.

-

1Հ./

ՀՀ.

Հ"

--

3.

1 ն2«նաղանդության ձների. Հավերի ռ Հարձակողական կեցվածք, 4--Ճավերի երա-

աքթաղաղների գերակչոող կեցվաժթը. 3--շատ

կացած խմբում

ստեղծվում

Ճճավակ-

որ իր անմիերիտասարդն

ժանիքները դեռնս բավականաչափ ամուր ջասես ենթարկվողի կեցվածքընդունեց: տաքացած Ճակառակորդի երախի առջե դրեց իր վիզը» այն տեղը, որը կենդանիներըպայքարելիս մարտական Փորձված դայլի առանձնապես լավ են պաշտպանում:

ռսերունդճաղարավոր

ենթարկվելու կեց-

է կենսաբանորեն նպատակաճարժար ան-

Հավասարություն. ուժեղ կենդանիներըճնշում են թույլերին Ուժեղներին բաժին է ընկնում սննդի լավ մասը, նրանք իրենց ավելի ազատ են պաճում խմբի անդամներիմեջ: Թույլ կենդանիները, այլ տեսակնեփի պատկանող կենդանիների զոճր դառնալով կենդանական տվլրալ են տնսակի լավագույն նմուշների աաճղանման երաշխիք դառնում: ունեն Թույլ կենդանիները, իրենց ճերթին, միջոցներ, որոնք ապաճովում են խմբում նրանց ճարաբերական անվտանգությունը (նկ. 3): ՆԱ: միջոցների թվին է պատկանում «ենթարկվելու կեցվածքը», Ճատուկ տրով ուժեղ Ճակառսկորդի ճեւո բախվելիս ճաղզթվածկենդանին ճայոնում է նրան պայքարը Այսշարունակելու իր անզորության ասին: նկ. պես, որենցին ճաջողվեց դիտել ճետնեյալ իրադրությունը։ երի-

մու

բոլոր կենդանիները:կապիկների խմբերով ապրող է արտաճայտված: պարզորոշ խիստ դիրքերի Հավաքածուն այդ ն ճաղորդակցման «լեզվից» կա նան լսելի ազդաԲացի կեցվածքի Ազդանչանների բարդ Ճճամակարգ է ճայտնանշանների «լեզու»

ներ

ե

մին առանց Հարձակողականմտադրության միանալու կեցվածք.5-վածք. 6-- Հրավիրելու կեցվածք:

են.

առաջ-

կեցվածքների կրանքի ընթացքում ձնավորված բնազդը:ենթարկվելու

Տ.

ՀՅ «2

՞

«Տ Հ

պայլը,

հռանդը անմիջապես ուսռհց. իր դործըկատարեց

ՀՀ

'

ուժերի Հճորդում զգալով, Հարձակվեց ոճմակի ղեկավարիտեղի ճամար նորդի վրա: նակայն փորձված դայլը ճասկացրեց, անմիջոաւղլես նություն ունեցող երիտասարդին տասարդ

ունեն

բերված որոշ թոչունների, դելֆինների ն կապիկների մոտ: ԱրտաբերվիճաՃուղական վող ձայները արտաճայտում են կենդանու տվեց, ցույց ոնակցիաներիվերլուծությունը ձայնային կը: Շիմպանզեի ամեն է կին ռեֆլեկտորա կապված մի ձայնարձակում որ կապկի որոշ:

րոշ

ործունեու դոր

, ան

«ետ.

մի քանի խմբեր. ձայներ, որոնք արձակվում

նկատված

են

ուտելիս,

են

ձայների ենր

կողմնորո-

շող-պլաշտպանական,աղրեսիվ, սեռական ֆունկցիաների դրանորման՝ ճետ կապված, խաղային ն այլ ձայներ: ձայՄիննույն խմբի կենդանիները կողմնորոշվում են միմյանը անխմբի ոնակցիաները նային ոնակցիաների նկատմամբ: Զայնային

դամներին լրացուցիչ ինֆորմացիա են տալիս միմյանց վիճակի մասին ն դրանով իսկ քույլ են տալիս կարզավորել ներխմբային վարքը: ճաղցածները տեղափոխվում են այնտեղ, որտեղից լսվում է ինչ-որ: ձայնը: Առողջները ն ուժեղները բան ուտող կենդանու ախորժակբացող ուշադրություն են դարձնում ցեղակիցների խաղային կամ կողմնորոչող շարժումների վրա ն դրանով իսկ շարժման կամ վարքի կողմնո-

ճնարավորություն րոշման պաճանջմունքները բավարարելու նում: Դեպի կովող կապիկների ագրեսիվ ձայներն է սլանում առաջկարգը վերականգնելու ճամար: մտանգի ազդանշանի նորդը՝ Ճուռում Ճուոր ողջ դեպքում պոկվումէ տեղից: Մեայն մի բան ճնարավոր չէ են

ստա-

մաարդկանց' կննդանիների«լեզվում».ի տարբերություն Հայտնաբերել

լեզվի, այն չի կարող ծառայել փորձի փոխանակմանը: Այդ պատճաանճատ ռով, եթե նույնիսկ հնքադրենք, որ որնիցե առանձին երնելի իր անձնական փորձում գտել է սնունդ ձեոք բերելու մի շարք Ճեշսո հոանակներ, ապա նա ի վիճակի չի լինի (եթե նուլնիսկ ենթադրենք, վոոր նրա մուտ կարողէ այդպիսի պաճանջ առաջանալ) իր փորձը միջոցներով եղած խանցելու կենդանիների «լեզվի» պաճեստանոցում

Հոգեկան ֆունկցիաների կախվածությունը միջամայոից

Տ.

ն

բ

ա

ր

`

օրգանների կառուցվածքից

առա

հ կաաամ

Խր -

նեին, ազա երկիրը, ամենայն Հավանականությամբ, բնակեցված կլբներ կենդանի օրգանիզմներիմեկ տեսակով: Քանիոր իրականում միջավայրը չափազանց լրազմաղան է ինչպես կլիմայի, այնպես էլ բնակեցման պայմանների տեսակետից, ապա ալդ ճանդգեցրել է՝ օրդանիզմների շերտավորմանը: երկրի վրա բնակվում են կենդանիների մեկ միլիոնից ավելի տեսակներ: Չնայած երկրի բնական պայմանների բազմաղանությանը, գոյություն ունեն երնույթայդ ների ցիկլային ճերքափոխումներ. տարեկան ցիկլեր, օրվա ն դիշերվա, ջերմաստիճանների ճերթասվոխության ցիկլեր ն ւոյլն: Բոլորեննդանիները Ճարմարվում են գոյություն ունեցող պայմաններին:

Սկսվելով

տարրական դրդոականությունից, ինքնակարդավորումը իր բարձրադույն վարդացումն է ստանում մարդու ստինղծաղզործական բանականությանմեջ: Որքան ավելի բարձր են արտացոլման եղանակները, այնքան ավելի է կենդանիների տվլալ տեսակը ազատվում ժիջավայրի անմիջական ազդեցությունից: Միաբչիչ կենդանին, որը միջավայրի բոլոր փոփոխություններին Հակազդում է տրոպիզմներով, ամբողջապես ն անմիջականորեն կախված է միջավայրի պալմաններից: Այսպես, միջավայրի ջերմաստիճանիփուրուսման դեպքում օրգանիզմում

քիմիական ոհակցիաների արագությունը փոփոխվում է. ջերմաստիճանի է, իջնելիՐ բարձրացման ճետ ռհակցիայի արագությունը մեծանում փոքրանում, իսկ եթե չերմաստիճանի բարձրացումը կամ ցածրացումը մեծ են, ապա միաբջիջ օրդանիզմը մեռնում է: կասկածից դուրս շատ է, որ նույն բանը տեղի կունենա լուրաքանչյուր կենդանի օրզանիզմում, հրե նրան տեղավորենք շատ բարձր կամ շատ ցածր ջչերմաստի-

պայմաններում

ճանի պայմաններում: Մակայն նման. էլ բարձրագույն կենդանիների վարքում կան էական տարբերություններ: Կյանքի պայմանների կւրուկ փունոլսությունը կենդանուն ստիպում է տնղաշարժվել կենդանիների այդ շարժումները կարող են քիչ կամ շատ ձեռնտու լինել: Դաշտային կրիաները ն մանը կրծողները շոդերի ն ձմեռային են ցրոնրի ժամանակ թաքնվում տակ, որտեղ չերմաստիճանը Ճճողի ավելի է ճամաղպատասխանում նրանց գոյության նորմալ պայմաններբին։ Այստեղ գործում են բնազդները: Փիղբ իրեն ողողում է ջրով, թաքնվում է ստվերում: Կապիկընույնպես ընտրում ն նախապատրաստում չ այնպիսի տեղ, որը իրեն թույլ կտա եշտությամբ դիմանալ

Ը4

շոգին: Բնաղդներիցբացի այստեղ գործում են պայմանական ոնֆլեքսՖերը՝ կենդանիների ձեռք բերած անճատականփորձը:

Այսպիսով, կենդանի օրգանիզմները աստիճանաբար աղզասվում Սամիջավայրից ունեցած իրենց անմիջական կախվածությունից: կայն արդացման բոլոր փուլերում էլ նրանք երբեք էլ մինչն վերջը չեն միջավայրից ունեցած իրենց պայմանավորվաազատվում շրջապատող են

ծությունից: Միջավայրը կենդանի օրգանիզմի գոյության պայմաննէ, այն «իմնական գործոնը, որը որոշում է կենդանի էակների կյանքը: Այլ կեր ասած. կենդանի օրգանիզմներիգոյությունը դետերմինաէչ միչավայրէ վորված (պատճառականորեն պայմանավորված) պայմաններով: Հոգեկանը ն նյարդային ճամակարգության էվոլյուցիան

Արտացոլմանճշտությունը առաջին կախված է նյութական Ճճիմբի՝ Ճճերթին նյար-

դային ճամակարգության

ն

զդայարանների որքան ավելի նրբորեն է ընկալում ոնցեպտորըորոշակի տեսակ, այնքան գրգռիչների կլինի այդ գրգոխչինտված նրա պատասխանը: ավելի այստեղ ուղիղ Համեմատական կապ գոյություն ունի: Սրինակ՝ տեսողական ոհցեպտորը զարգացել է երկրի վրա արնի Ցրված լույսի արտացոլմանը Հճարմարվելուպրոցեսում: Ճառադայքվող էներգիայի լավագույն ընկալմանը օրգանիզմի ճարմարվելու պրոցեսը կարելի է դիանլ տեսողական ոնհցեպտորի էվոլյուցիան քննարկելով: նան Միաբջիջների,ինչպես պարզագույն բազմաբջիջ աղեխորշավորների մուտ կարելի է դիտել լույսի նկատմամբ միայն ընդճանուր ոնակցիա՝ ֆոտոտրոպիղմ։ Անձրնաորդը ունի լուսազգայուն բջիջներ, որոնք տեղավորված են նրա վերնամաշկում։ Այղ բջիջները ընդունակ ձն զգալու լույսի առկայությունը կամ բացակայությունը «Պնականման» են լուսազգաց կակղամորքի մոտ արդեն տնսնում բջիչների են նրա մարմնի խմբեր, որոնք կարծեք պատում մեջ խորասուզված պարկիկի պատերը: Տնսողության օրգանի այդպիսի կառուցվածքը Քույլ է տալիս կենդանուն իմանալ ոչ միայն լույսի առկայությունը կամ բացակայությունը, այլն այն, թե որ կողմից է ընկնում լույոը: Միջատ-

կառուցվածքից:

Այսպես,

եատակաճարմար Ռրոչմառմաններում

ների մուտ աչքերի ֆասետային կառուցվածքը թույլ է տալիս տեսնել մանրը առարկաների ձնր: Ողնաշարավորկենդանիների մեծամասնության մուտ աչքը ունի լույսը բեկող Ճատուկ ոսպնյակ, որի շնորչիվ Հնարավոր է դառնում պարզորոշ կերպով տեսնել առարկայք ուրվա գծերը:

Ռեցեպտորիզարգացումը որոշակի սաշճմաններում զուգակցվում է նյարդային ճամակարգության որոշակի տեսակի զարգացման ետ: 5--Ընդշանուր Հոգեբանություն

ն ղարդացման մակարՀճամակարդության ՁԶգայարանների նյարդային "դակը որոշիչ ազդեցություն ունի ճողեկան արտացոլման մակարդակի հ ձնի վրա: Ջարդացման ցածրաղդույն պատիճանում (օրինակ աղեխորչավորների մուտ) նյարդային ճամակարդությունն իրենից ներկայացնում է ողջ օրդանիղմժումսփոված նլարդային բջիջների ն միմյանցՀետ միաչյուսՀամ ուվող ելուսաների մի անց: Այդ ցըանցանման նյարդային կարդգություննէ։ Այսպիսի նյարդային Համակարդություն ունեցող կենեն դանիները, ինչսլես արդեն ասացինք, Հիմնականում Հակազդում մուռ են կապերը նրանց ժամանակավոր տրոսլիզմներուր դժվարությամբ ն են առաջանում պաճպանվում: վատ ԶարդացմանՀաջորդ աստիճանում նյարդային Հճամակարդգությունը նյարդային բջիջները կրում է մի շարք որակական փուվոխություններ: են այլն Հանգույցների միավորվում ոչ միայն ցանցի Հանգուցային կամ: նլարդաձնով (չան գլի անհրի) Ճճանդուցային Համակարգությունը իույլ է տալիս լնկաոր լել ն վերամշակել շատ մեծ քանակությամբ գրդոիչներ, քանի նյարդային զգայուն բջիջները արտաքինգրգոխչնհրին անմիջականորեն մուտ են դտնվում, որի ապլատճառով ազդակների վերլուծության որակը ունեցող կենդաէ: Համակարդություն փոխվում նլարգաճանդուցային կառուցվածք ունի, քան ճանդգույլցըավելի բարդ նիների առաջատար մյուս ճանդույցները: Ամենասլարզունակ նյարդային Ճճամակարդության նլյարբդաձճանդուցային Համակարդություն ունեն որդերը. նրանց սեդմենտալին ճանգույցները իրենց արտացոլման «նարավորություններթ տեսակետից նուլնանման են ն նուրբ արտացոլում կատարձլու «Հնարավորություն լեն տալիս: Միայն իրենից րստ ֆունկցիաների ն կաներկայացնող գրլ"երի ոչ Համասեռ նլարդային բջիջներիմիավորում ն մշաստանում խային ճանդույցն է ավելի բազմազան գրզոիչներ

կում:

|

նյարդաճանգուցայինճամակարգության բարդացում է նկատվուժ միջատների մոտուՄարմբարձրադույն կենդանիների՝ անողնաշարավոր մասում նի լուրաքանլյուր ճանգույցները միաձուլվում ն կազմում են նյարդային ուղիներով միմյանց ճետ կապված նլարդային կենտրոններ։ Առանձնապեսբարդ է գլխային կենտրոնը, Միջատներինլարդավին Համակարգությունը միջավայրի Հետ կապվում է արդեն բավական նուրբ կառուցվածք ունեցող ռեցեպտորների միջոցով, որոնք աղղարարման ֆունկցիաներ են կատարում: նյարդաճանգուցային Համակարդություն ունեցող կենդանիները արտաքին միջավայրի ազդեցությունները արտացոլում նն օղատվելով ինչպես բնածին, այնպես էլ անճատականփորձով ձեռք բերված ռեֆ66

դե (ճքոներից: Սակայն նրանցժուռառաջինները, այնուսմենայնիվ, րակշոող ղեր

են

խաղում:`

ծլարդային ճամակարդության բարձրաղդույն տեսակը խողովակային նյարդային է: Այն (թիկշամակարգությունն իրենից է մուտ) ներկայացնում խողովակի ձնով կազնալարայինների Ժավորված նյարդային բջիջների միավորում: էվոլյուցիայի պրոցեսում

առաջանում ն դարդանում ողնաշարավորների մուտ կենտրոնական նյարդային գլխուղեղը

են

ողնուղեղն

ու

ճամակարգու-

թյունը: նյարդային Համակարդության զարգացման Հետ միաժամանակ ղզարդանում ն կատարելագործվումեն կենդանիներիզգայարանները: նյարդային Համակարդության | ռեցեպտորների ղարդացմանը ճաբարդանում են նան ճոգեկան արտացոլման ձները: մապատասխան մուռ ն զարԿենդանիների առաջանում են նոր ճոդեկան ֆունկցիաներ են գանում արդեն գոյություն ունեցող, բայց էվոլյուցիայի ցածր տիճանի վրա գտնվող Ճճոդեկանֆունկցիաները (դայությունը, ըմբրոնումը, ճիշողությունը ն, վերջապես, մտածողությունը):Որքանբարդ է նյարդային ճամակարդությունը, այնքան ավելի կատարյալ էճոդեկանը: Ճոռոուկ նշանակություն ունի Ողնաշարավորների էվոլյուցիայիՊամար գլխուղեղի ղզարդացումըը առաջանում են ճոդեկան տարԳլխուղեղում բեր ֆունկցիաները ներկայացնող տեղայնացված (լոկալիզացված) կենտրոններ: Այդ կենտրոնները միմյանց ճեւո կապվում են Հատուկ նյարդային- կաղմավորումների՝ ղուդգորդվկան (ասոցի ացիոն) զոնաների միջոցով: Որքան ավելի բարձր է կենդանու ղզարգացումը, այնքան ավելի կատարյալ են այդ զոնաները: Կենտրոնական նյարդային ճամակարդգությունունեցող կենդանիները ամենից ավելի ադեկվատորեն են արտացոլում միջավայրի ազդեցությունները, Րնդ ռրում բարձր զարգացած կենդանիների գործունեության 4ճիմնական է իրենից ոայմանական ռեֆլեքսների մի ամֆոնդը ներկայացնում աս-

Բողջություն: ների

էվոլյուցիան Այսոիսով, Հոգեկանի ն :

արտաճայտվում է ռեցեւպտոր-

ազդանշանային դործունեության ֆունկցիաների բարդացված

ձնով:

Մարմնի, նյարդային ճամակարգությանն զգայարանների պրոդձների քանակականն որակականփորեսիվզարգացումը արտացոլման փոխության շնորճիվ առաջ է բերում ավելի ուավելի բարդ ն բազմակողմանի կապերկենդանի օրգանիզմների նմիջավայրի միջե. Հոդեկան ֆունկցիաները զարգանում են կենդանու կենսապայմաննհրիցն նրա կառուցվածքիցկախված: Այսպես,տեսողական ոռնցեպտորներիկառուցվածքը նպաստում միջավայրում կենդանու տեսողական լավագույն է Ֆրիխորքերումապրող ձկների աչքերը որսում են աւինկողմնորոշմանը:

նյո -պղժղողովչ մաիտմողջ ջտիխտոկ տզչ դոլիսմնոմվ ռ յահողոմգի Ցվղաքիամնոմվ տզմեդակ ալիտ | լրսիամաղմ մժմտիխ չանմոր :2 ղդվփրամտո ղոքքիսմեոմվ նսի ղզմսաղոկաճվրդոա ղվղոնղվղ մղղնում ոլ ժղամեկո ղոկտճնոմ

Հակղմ

ուրսն -զի ղ Քվղումղյիկմանոմգի Քվմզղղորչտո ոմղ ոն եսմոկ վ: զի ղաքլիոմնտմվ նոյմահղմ ղցմաղակտհտհեդիովր 1զցմսե զ նսմուկ ղվղանդըը :մրայքիսմվոռդրոսոս վղակզեսջ վմզղվղանղդոը1 1զինումձ զնվղմմվ մս Դատսանոող» վր աղ զտակղ վ. ողողն տսր վմզդեվո -տկ մզղջ դոկատհոմզի դուհքիոնսջոտը մղտոտմտտո մվջսսե կովղ -իսդ ղ մմվնդո|դակոմնյոմվ ղլտ րտկ ոտ 1զջոս լ նամակմկվոտկ իս -զմոտակ մզղոսքմաք դորձամաղրնակղմլուվը ւմղահլիանացուռր (դվյտժ ղլտվր յ կֆսատչ դղվմզդվլոնղվկ -սզջ վիսմխոլը տռմ) դղոաոկաղջման օտխիմո 1 ծճրխան իսնսճվր վմզջմաի փվլյորնույ ղիահամջմում մս չյոսողնամի: ղոհջիսնկաբմանհորոչտզչ վմզղովեկղագ Մո 1 մս լ րյոիմտոն 'իսղամղդ բբսղանմոն տվնկդսֆ ղվջվղոստ վր դզրո 1 տոսձամս -ոժմ եդ ւմղյաիրիսմվմմուտ հղոմղ ղող վմղղղոաիլիսնսցուտր նղոտկեմոր ղ վմզղվղանղդգը -ոիխոկ մղյաիլիսմզմմտտ վմղզղաանց| ղալքիիսականդոիսմղուրլիսղ ղվոր ղզմվ սմմտտ իվճտու ովյոտ -ոարոացցրի վմղղակիամսիտոտ ղոկատնանն 2 1հնսք դանմոր դահզ| նտ վճոււյմլնզդա վ. ջմսն Ժղմմզ ովոաղողո տզտջ հղամո 'դվոոր վմզղքիրաղմը վովողլոտ1ողոտո մզղժվյզովե 3 նսմոկ տղ /Քվջմաւտցօտկոսոսկ լոսժնուլվղմ դորնոտնեմոնդամոնատրեոմ ղոք գվյադեմոր սագո Լակամառուչ | լթախանօիվւմադմ վիեղ) տտֆղո

`

մզի

Քվշոկոտկ

ղ

Տ

'մղոր -Քոծոս 'անմուխտմի վմկմզ 1 1լմնգեղոչ ոծմզի վ դ մմս մղարյոո դորնաստկոմյի ղոկտկոմսվժմուիվմզղկվեւոկ ղորղոնմոր դվ» յղնց ղղոա/իիսոյաիաիղակտտորմտ վմզղղորիոոտողվկ իսովոոր

մսիտմողշ

մգդվղանղյվկ նսնդգոս մվղկտնմակուր մզմմուռաղվիտ ղորանուտմո րոոիյադմ յոսմմաիաճվր դիսադղվը'իսմզջն նաիավրամուտլ յոսի դր դրսդուղմ վ. ղզմոջնտննա ղովնսիսի) վղոկզեսջ

Հմուտով

՛

իոոզղ

Հա

:նվակաղուգ ճվազկաոզտ դակոդոմտողցկ դոաղկւ դլ դմզդովխե սս -/մե մորու նղումդ յլ 'ճվդոմ դո ց օաիխովակ ոզոոազ մյոսնածման դակահփովղղեսվգ դոկիսդակոոնն վմզդվղանդգղ .մմզղմատխողճզն՝ փեւվա զոշղ յոսդստն ղզ մոստսոճոստ ղ լոսղտեմտն տսրբ վմզդվղունղղկ փյզմոկ վ դոկ փոսմզդղորմախ վմախոծվբ դիասդղվր զի 1լջմակ չճրախճաոտմա ամվո վիտ յոսմզդդորմախ վմ/յտի վմզդվանմե փյոաճամս1 րրաձամսնղղչ 1 դժշոխինաստկմզմմատտ վմզժէր -ար

-տճվր

ազո մմոա

մս

մրածոց

ւոմի ղորնունմահ վմզղ վկտողո Մո վշմսե: դոալլիանդնետ ղտակոյ -տվնկեղոագվմզղվվատնզցկ «րահլիւոափավ նսճգոա վելտ կաողորատթդիաղղվբ ղդ ամի ղաորճոն «մոն պմգդավնկդագ ղակզեսչ վմզղկաողտ Համս վմյղվղոնղգկ վնետ մս դիոկոտռ մղաքլիսովայի ովի ղտոկոտորմովմքոիտձճիվր

նսմոտ նզտդյտ լ րրսիմորմոչ 1 դվմիտխոձվր չմկտոգտ դաոկադոխղզկ 9 րոսիոաիսվ | ղմտիուձվը ովցխտմղոչւնղմ դամ դատտտոտչ մս-լղվ վր մմոիոձվը

նո նաիվ նղ ղաովմցտտթ ոզխւդվ :1

որսիղտե ղզ ամի ղոքլիսմջմոմ մոոտիո» նվտ -ըկտողտ նիտ մմզձմո ղ մմզնվ մողղդվվյլն մա «կուղվմօ ղղ ոոդու, չմզղկտողտ մզմմուտ վմզղվվանղզը նսնգղուս մզղկանմոկոր տաի տու ղդարխնուտմտ1զղտն |) վպմոկ րումղմուիոճվր մզմմոտ մկասոկոչնդը 'ղ դլ

«դմ զ մրորտտկղ վմզղմզկտտխղակտնսոցտ ղ վղլտջ մագ մմզղղւո՞-ի (/ Սրալ| մղամխասատաչամդ մբորատկղ վմղդժղւար պիլատո Կրղդիվնոջ ազեւգվը «րտոչ փերդարվ դոկոդ աաչոււատ ս -անմօ | ղտ «(կտոցտ դղզրու վմզտստ ողոոմզիտւտ դ) ւմղոոծ «վմզդոջոստոս ւմկվճեւվղոաճՀմճմ վիզո1 իվեոչ նվրնսկ յՀոնմուր մաման «մրարոովվզ վմղզդլոսղտտոտտ| րոսիծամաղընսկմնմտո րոսմտիոճվը

-ոսխսք'2 տվմարծչ վղզիտ նվղզրտ մյլոսաճոասմտվչմտո|ւո փոսնցմոս Հագնում վմզդղդաքքիսամոիոմո:զ5 յանմուրչլոանոսսոկոմզի

վնզտ իվչմաղձ փինզ բոաժճուլվդմղոքլիսրտուո ղոլիակնմուր չմջմսփ դատկակոմտոոչ 1եմսնոչջ նգամղ «վո նոտ վիտետիտ ղ փոկմզղ «այնղտ մղղուսնլիակընլա 3 նսմող չոր փխաճոծվրվիհց| մեմար «մրահլիսմնոմվ օոխմո դզմ Փղակնմոր Սո չաղակոձճվրղողվ լատխկափողարչառՓղսմս 'ղվոոր վմզդքիաղմզ ղո ղավր ուտ ոաճղուննատվ նսմակ վվմզղղորդ մվ դվղոնդզկ սզեղվը պճվր վինդ1 ոնմուր դ «վին» վմղղվոոնղցկ 1զղվ նսմոկ վ դոաիջիստ Հորզրոչ վր չս «ոզխոր ղձվր վղոկզեսջ յաղանդցկ դրսծամջմամողգրտ ղ վղակզեսչ Հանմուր վղս դահլիսիսե ղալրամզցմմոտ վզուկզեսց ւանմոր

ղոկոլակոչ

չժջաիրաստկ կատոչ ջաոիմաիողորմախ իխիսմզդղոյրմախ ղաքի ւոր: ղյա ովողիսղ մմզժո վմվղվղոնդզկ նսմոի ժղուկ դվլ -տմզչվ: ղ դվիոկդմզք "րսղնսք ղզմ ռոմ մլվղոնոլվտնդոն դժղվր մմզղ -քիտնոչտ»ջ ղիսեակոծմվղզուրոմոհսմնցմտումողկո ղ միղոնոյվամզճնզ Հս (ոզողքտ ղվ ջաինասուկ մմյժ:տ վմղդվդունղղը|ղդռսեամջմույ ղղջզր «ոո :մղդկվեոան մզժմտո դաքտանհեմցն կատ մնգմտարմողկտ ղ մՎվմ վ ժը մմղղչվմեմե ղվիոոա ղաշղվոտղ Էղգումղ մոսմզդղիղանուվոնդոն

վմղցվցունցզղ

մճժեսդմ ցողորտոհւ-ցուկոկտմուռոց տմգ ըասոոճսմո ղ

ցոնոսճկոտվե

ցուշոսղդւսքմսԵ Ք Տ ցվուժցոտտոլ:ը

-ոչ

ղկ

կանխատեսելու, ընդունակությամբ: Այուղես,ժովայիններըւն

միջաանո սկսում են: փակելամենափոքը ճեղբն անդամ, իսկ օդաչուն, երբ շառ թիչ վառելիք է մնացել, սկսում է փնտրել ամենամոտ օդաեավակայանը: Մարդիկ ոչ մի չափով տված իրադրության չեն, նրաք ընդունակ են կանխատեսել ասլագան: կենդանիների կոնկրեսո, գործնական մտածողություՍյսալիսով, նը նրանց ենքարկում է տվյալ իրադրությունից ստացած անմիջական տսլավորությանը, մինչդեռ մարդու վերացականորեն մտածելու ընդունակությունը ազատում |է նրան տվյալ իրադրությունից ունեցած անմիջական կախվածությունից: Մարդը ընդունակ է արտացոլելու ոչ միայն մլջավայրի անմիչական ազդեցությունները, այլն նրանք, որ է դորժելու աւլասում են իրեն Մարդը ընդունակ իմաաժ անչրաժեշաությանը Ճճամաղլատասխան, |զղիտակցորեն: աինբն Սլդ մարդու Ճողեկանի առաջին էական տարբերությունն չ կենդանու «ռդեկանից: րը

սարուկները

ա

Մարդու՝ կենդանուց ունեցած երկրորդ տարբերությունը դորժիքներ օաեղժելու ն պապանեհլու ընդունակությունն է: կենդանին գործիք է պատը :տստում կոնկրիւո,ակնառու-գործուն իրադրության մեջ: կոնկրետ դուրս իրագրուրյունից կենդանին երբեք գործիքը առահձնացնում չի որղես պաՀայն չի ալդպիսին, սպանում Հետադայի ճամար: Հենց որ ղորժիքն իր դերը տրվալ իրադրության մեջ խաղում վերջացնում է, անմիջապես էլ կապիկի ճամար դադարում է որպես գործիք գոյություն ունենալուց:

Ապե, եթե կապիկը ճենց նոր ձողը օգտադործեց որպես որոտուղը իրեն անցնելու զորժծիք, ապա որոշ ժամանակ անց նա կարող է կրծոտել այն կամ չճանդիստկերոլով նայել, բե ինչպես է այդ անում մեկ ոչբիշ Այսսղիսու, կենդանիները կայուն իրերի աշխարճում է չեն անլրում Առարկաննրան Համար որոշակինշանակություն ձում մրայո կոնկրետ իրադրության մեջ, զործուննությո:ն սրսցեսում:

կաին:

սսա-

Քացր տլղ, (ննդանիների զորժիքոաւյինղործունեությունը երբեք կոլեկտիվ բռույժ չի ստանում, լավոաւղույնդեռլքում կառղիկները կարող են երբեք չեն դործի «ադիտել իրենը ցեզակցի զորժունեությունը, բայց մոոնդ, միմյանց օդնելում: ի տարբերություն կենդանիների, մարդը դզործժիք է սռտեղժում նախապես պլանին մտածված ճամմապատասն է նշանակության սլատօգտագործում րոտ խոն, ն. է ճարաբերականոէ այ Մարղն ապրում պանում թեն աշխարտճում: Մարդըդործիքից օղդտրՀայուն իրերի Հեու միասին, որոշ մարդգկանցիցփոխ է վում : Ժլուս մարդկանց աո-

կում

գործիքներ օգաագոլծելու նրանց փորձր

ն

Հաղորդում է ուրիշնե-

րին,Մարդու

ճոդեկան ղործունեության երրորդ ւառանձնածատուկգիծը է: եվ կեդանիփոխանակումն Հասարակական փորձի ն մարդիկ իրեն, տրամադրության տակ ունեն սերունդների կուները, որը տրվաժ է դրդոիչների որոշակի անսակների տակած զղալի որձ, բնազդային ղործողությունների ձնով: եվ առաջինները, ե նկատմամբ երկրորդներըկյանքում »անդիպած իրադրություններում սրոչակի անՀատական փորձ են ձեռք բերում: Բայց միայի մարդն է լուրտցնում Հասարակական փորձր:

փորձը առանձին մարդու վարքում գերակշռող դեր Հասարակական

ողեկանը Մարդու

է չայիով դարզոյնում իրեն Ճաղորդված Ճասարակական փորձր: Սհվելու սլաչից սկսած քնրեխան ակսում է տիրասվետել դործիքների օդտաղդործման ն /արդկանց Հետ շփվելու եղանակներին: Մարդու "ոդեկան ֆունկցիաները որակաէ խաղում:

կան

փուիոխությունմեր թյ

/

են

/ ում

ամենամեծ

աանձին

ան"«ատ

կողմի լողմից

մարդժար

կության մշակութայինղարղացման միջոցներին տիրասզեաւնլո։ շնորե բուն մարդկային չիվ։ Մարդու մոտ զարգանում են բարձրաղույն կամածին ուշադրությունը, Ֆունկցիաներ (կամածին «իշողությունը, վերացական մաւածողությունը): ինչոլես ղդայմունքների, այնոլես էլ վերացական մոուսժողունյան զարգացումը նպաստում է իրականության ավելի ճիշա արաագոյմանյ: Այդ պատճառով էլ կննդունիների ն մարդկանը միջն եղաժ չորհորդ, լսիստ էական տարբեություններից մեկը երանց զդայտունք1: Հասկանալի Լ, որ ոչ մարդը ն ոչ ների տարբերությունն էլ բարձրագույն կենդանին իրենց շուրջը կատարվածի նկատմամբ երնո:յթները հրականումյան առարկաներն անտարբեր չեն մնում: կ մարդկանց մուտ կարող են իրենց նկատմամբ որոշակի կենդանիների դրական կամ բացասական ճուլզեր աւմոչւսցնել: վերարերմունքներ՝ Բայց միայն մարդն է ընդունակ ապրելու ուրիչի ցավը ն ուրախուըյունը, միայն մարդը կարող է Հաճույք ստանալ բնության վուակերները դիտելիս կամ բանական ղդացմունքներ ուննեւսը կենսականորեն կարնոր որնեիցե փաստ գիտակցելիս: ու

ն Մարդու

կենդանիների Ճոդեկանի

կարնորադույն ոասրբնլություն-

ները պայմանավորված են զարգացման ռպլայլմաններով: եթե կենդանական աշխարչճիվարդացման լնքացքում "ոդեկանի զարգացումը ընթացել է կենսաբանական էվոլլուցիաչի օրենքներին ճամաղատասխան, աղա

խսկասլես մարդկային :ճսռզեկունի,ղիտակցուցյան

ենթարկվում

դացման

է

զարգացումը

ճասարակականսպատմական

օրենքներին,

Օ։ՕՍոանց մարդկություն փորձի

զարուրաց74

նախնիների դրդա ւան անդորժում կատարվուժ լդ դաշարժը տեղի ունեյավ կյանքի պայմանների խիստ փոփոխման ՀեՄիջա վայրի կատաստրոֆիկ, աղետավոր անանջով: մեծ ծն հց խո փոխությունը դժվարո ւթյուններ պաՀանջմունքների բավարարժան դործում։ Նվաղեցին ոննդի Ճնտ ձեռք բերմանճեարավորությունները, վաուշյուվ կլիման, Մարդու նախնիներըկամ պետք է ոչնչանային կամ որակապոը փոխեին իրենը վարքաձեր: Անճրաժեչաւություն բերումով մարդու կառչկանման կախնիների պետք է դիմեին մինչչաշիուոանքային Ճամաոնղ գդործողությունների կատարմժանը: հնչոլես նշում է Ֆ. էնչիլաըչ «Հավանորեն շճարյուրՃաղարավոր տարիներ են անցել,-- որոնք երկրի սպլառմության Մեջ ուննցել են ոչ ւսվելի մեժ նշանակություն, քան վայրկլանը՝ մարդու կյանքում,-- մինչն որ ժառերըմրա մազլդող Ճուտիզ կասղիկների առաջացել է մարռկային Ճասարակությունըջ»:: Հոտի ներսում մարդու եախնրների բնազդային փոթւարաբերուքյունները մատիճանաբար փոխարինվեցին «արտադրական» /չործուննության ճիման վրա կատարվող ճարաբերություններով։Խմբի անդամների միջն եղած Ճարաբերությունների ոամատեղ փովովխությունը, Մո :դու

ման,

առանց իր նմանների շփվելու, չեն կարող լինել զարգացած մարգկային զգացմունքներ, չեն զարգանա կամածին ուշադրությունը ե չի րնղունակությունը, Ճիշողութլունը,վերացական մաածողությսն ձնավորվի մարդկային անձնավորությունը: Այդ մասն են վկայում կենդանիների միջավայրում հրելխաների դաստիարակվելու դեսլքերը, Բոլոր «մաոռւղլի--երեխաները» դրահորում էին պալդունուկ կենդանական ռհակցիաներ, նրանց ժուտ ճնարավոր առանձնաճատկությունները, որոնցով մարդը չէր նկատել այն բոլոր տարբերվում է կենդանուց: Մբնչդնռ կապիկի ձաղը աատաձճականության բերումով մենակ, Ճճուտիցդուրս մնալով իրեն դրսնորում է որսլես կա«ետ

է դառնում իսկապեսմարդ, ւպիկ։Մարդ»միայն այն ժամանակ ունենում մարդկանցմիջավայրում: ներսդուր։ցսգումը տեդի է

երբ

Մարդկային ճոդեկանը նախապատրաստվելէ մատերիայի էվոլյուղարդացման վերլուժութչունը Մեզ ցիտչի ուչջ ընթացքով:Հոգեկանի մ ւծագման նախադրյուլների բույլ է չուի ս խոսել գիտակցության սին: Մարդու նախնիներն, անկասկած, ընդունակ էին առարնայականգործնական մւոածողության, կարողանումէին ժեծ թվով զուդորդուունենալով ձեռք «իշելյնող վերչավոքյուննել կազմել: նախամոարդըչ րուրյուն, կարողանում էր ստեդծել տարրական դործիքներ ն դրանք ենք օղտադորժել կոնկրեւտիրադրուժյան մեջ: Այդ ամենր մենք տնսրում մողո նան ժամանակակից մարդանման կաղիկների ակայն զիոակցությունն անմիջականորեն չի կարելի բխճցնել կինդահիների էվոլլուցիույից,քանի որ մարդո Հասարակական «ւսրաբերություննելի արդյունք է: Հասարակականճարաբերությունըերի կենսսբանական նախադրյալը Ճճուոն էր։ Մարդու նախնիները ապրուժ չին Ճուռերով, որը բոլոր անճատներին թույլ էր տաղիո լավազույն ձենով ն փոխօգնություն ցույց էալ մոժփյանց: պաշտպանվել քշնամժիներից ն «ոտի՝ ճաոսարակությանվերածվելու կապինի՝ մարդկայնացման ւթյունն զգործունեռ Հիմնական գործոնը աշխատա նքային է Հարդորն իրականաջվում այնպիսի գործունեությունը, էր, այսինքն : օդտադրանը կանց կողմից "սմատեղ զործիքներ պատրաստելու գործման

ընքացքում:)

ւ

դորաշխատանքային Սկզբնավորվող

ծունեությունը Ծշխատանքալին

ազդեց Ճաււարակական Ճճարաբերությունների Ճասարակության զար«ասարակադացման վրա, իսկ վարգացող Ռարտբերությունների նպաստեցին աշկան Ճճարաբերությունների

ականա

։

նախազարգացման արդրչալը ն

դլունքն ք

է

հատարելախատանքայինդործունհության

դորժմանը:

դորժունեում:ան արդյունքների գործունեությունը, փոխանսկություսը, նոլառստում է Ճոտի վերածմանը ճառարակուքյան: Այսպիսով, մարդու

կննդանանման նախնիների մարդկայնացմ:ոն զոռոճառը աշխուունքի ծադումը ն մարդկային ձիտվորումն էր: Հաւտսրակության

եշխատանքիովլրոցեսում ղարդացավ

ցությունը՝ ամեն

աբար

աոռւսրկ

նան

մ

էվ ոլլուցիոն շարքում ձն ը, Համա ձր աղզույն որի կան եր ականո ւթյ ան օբ:

այա

արդու

լ

դիտտակ-

արտացոլման ո բնո րոշ

ի

կա-

ի ոշ չ ն ցումը դրա «վան վրա շրջառղլատոցղ միջավայը վերափո Խումբ: Դործիքներիոյա սւր աստոուժը, օտ աղորժումը Ո Պետաղաչի ռամար

չուն

կողմերի

ը

առանձնա

Հասցնում են միջավայրի անմրջյւկոան պաճպանումը աղգեցուԹյունից ունեցած անկախություն ընծայման: Հին մքիղ կունյ րործիքները ռնընդն սերունդ ումելի ավելի էին բարդանում նշած Ճաջող ընարված ռուր ծայրերով թոբերից մինչնկոլեկտվվորնն որատրաստմած դարժիբները, Այլոիոի գործիքները օղտադործում են որոշ:սկի նրան

ս

գորժոդություննել, կառտարհլու՝ կորելույ

մար: Հեքը

Հարդեւու համ Համելու

բա-

կառլակցությամբ էլ առաջանում Լ կննոունու Իիչաարդու միջավայըը ունեցածորակական աարբերությունը:ին... արդենտսնհլ էրիր, կենդանին աղրո Լ պատաճականիրերի աշՎոր

հարի |

9.

այս

լնցելո.

Լեկտիկաշ,ծ.

Աշխատանբի դերը դակի

1969,

էջ 125,

մարղազմոն

սլիոզեսում, «Բնության :

դիո.73

կ ե մշւուսկան մշ

տեղծում ստեղ

«ամ ձամար

իր նն

մ մարդը

նո խար»ո ուի, մինչդեռ " կանքրի աշխար

առար

թյունը:Եւս

զարգացնում է իր բնուքյան մեջ նիսճող կարողությունները այդ.ուժերի խաղը ենթարկում է իլ սերական իշխանությանը»: յանը'։ թ ի Խոր ի խատանքի Ք ազդեցության զդոցույժ |ա ոքի նոր ֆունկԻ"1 դվ քի եյ 1 ռքը ստացավ շարժումների տեժ ճարոլկություն, աստիռճացիաները նաբար տեղի ունեցած անատոմիուն ուն կատարնլագործման սեռ կապհ նախաբազկիփորչարաբերությունը, մեծացավ բոված սիոխվեցուսի

երունդն խախորդ«րոմ

քանդման Մարգվանց

լործիքները

զ

հ

նյութա-

գործունեության ների օսղլերացիաների,դործողությունների իր փորձը մյուոնրունդը մեկ են: միջոցով Գործիքների կան կրողներն ն գործուէ դործողու|մլուննել:ի / օոլերացիաների, փոխան ում սին նեություն ձնով: ուղրղդործունեությանմեջ մարդու ուշադրությունը հ

է

'

/

Աշխառոանքային

ն, ռետնեաբար, ված Է ատեղծվող դորժիքբի ի

նությունը

,

Գ

ան

ւ

Պեւո

նում

ՄԱ ,

Նա

գո

պատրաստու

գործիրների

ն

երի, օղակ դակն

շարք

ն

,

,

՛

-

'

ավակբնույթ: մաակարծիքների սլատրասուման

:ո

Դ

աիա

ի

արդ մակարդա

էլ ունի յաման մռածողությունն

ա ին մե խատան ն աբար այնք դակը, Համասատասիս եո

տ.

դաո-

դո

ցւսծր

ռպլրակոիկայի

«ասարակալղա

տասխան նրանց

ու

ր

ձ

արտացոլման

է

չչ Լ յա դի ողբում մի է նոծվում արեր ար ու

ի

բա

ա

ում

է

,

՛

ե

ւ

լուրաքանչյուրը (ուոժբաչ|

որոնցից որոնցից

՛

լ ավելի

Ի

է

կարող

»

կատարվել "առարա-

Սաերացիաների անդամենրի Իա արար գիտակցումը: ո Է շրիջուրով բոր լ անակու, արտագրունյա դործիքնորի Հայարակականբաժանմանդեպքում, ԴԻ՞ղզարդանում աշխատանքի ա ամ է ավելի ավելի ծողությունկատարողներից 1Դ ձեռքբերման աննդի նպատակի մտածողությամբ դիտակդելկարող է միայն վերացական ից:

նն

գոփյան տարբեր

նում ո" Լ

ր

Սե

ԲՐՐ՞Րրձ

ն

ն

է

որը

-

ու

ունլ

:

՝

ե

"ր

կարդակը

լ

պայմանն է։ ձնավորման կարնորաղույն

դործունհության դիուսկըդական մ

արդը

այի տոխոխում

Ազդնլու բնության վրա փոխում է նան սեփական բնորո"

միաժամանակ

մարդու Մարքոր,-- նախ հ առաջ մարդն իր մեջ որի բնության միջն կատարվող պրոցես է, մի պրոցես ն

«նշխատանքը,--

ասում

ու

է

վերակարգավորում միջնորդավորում, գործունեությամբ սեփական բնության իր Ժ ենթարկում նյութերի վյոխանակությունը Հակողության հ

նա ինքն էլ կանգնած է իբրն բնության ժիջն։ Բնության նյութի դիմաց ոտքերը: բնական ուժերը՝ բազուկներն պատկանող ուժ:Իր մարմնին նա շարժման մեջ է դնում,որպեսզիբնական նյութը ու մատները պլուան եփուկն ն կլ կյանՔի Համար ր պիտանիորոշ ձնով: Այդ շարժիր սելիական յուրացնի ն այն դոն վ զ բնութ4 ան վրա է վ իէ ենից Դ ուրս մուն մի չ ց վ ներդգործե բնումամ սնս կ փոփոխում է սեփական իր նա միննու յն սիուիոխ ելով ու

՛

"Լ,

|

Եր ի որա ի , ամն

|

կ

ն

ք

մերա

շարժվող ակտիվորեն

"ր

,

գործունեություն ձեռքը աստիճանաբար

Ա Աշխատանքային

օրգան:

լ

վնրացվեց ակտիվ շոշափելիքի մասնագիտացված օրդանի: Շսշափենլիքը աշխարճի իմացության սպեցիֆիկ մարդկային Հատկություն է: դաստակը«... շոշափելիքի նուրբ օրգան է,-- գրել է Սնչքնովո-- ն ձե մ միայ ի պիսի օիսանը նստած աղ վրայ, որը հարող

Ջեոթի

է "ռէ ի ա ա Մկարճանալ,

«բիչ րկարանալ "4

ձողի

ս

տարբեր ուղղուտեղաշարժվել ամեն մի այդպիսի տեղաշարժ5: ղգալ այլնորոշակիորեն թյուններով, կան

Հ

.

հ

Ձեռքը շոշափման օրդան է, ոչ միայն այն պատճառով, որ ձճութի ափը ր ծայրերը ավելի ղգայուն են Հալման ե ճնշման նրատժամբ, ը մարմի արմ. Հ. շման հրաոթո քա նկոսոժամբ, բմնի մլԺյուս մար րի(օրինակ չջը աշբատանթի պրոցեպատճառում, այլն այն ոլ/ լինելու ուսը, սրունքը), սում ած օրն ձնաղորված առարկաների վլու«ազդելու ճամար ճարմտորվ էլ դան, ձեռքը ընդունակ է ակոիվ շոշափման: Այդ պատճասով ձեռքը է ւտալիսնյութական աշխարճի արարկամեղ արժեքավոր գիանլիքներ ների էական Հատկությունների մասին: մարդկային ձեռքը ստաղել է ամենատարբերՖունիցիաԱյսոլիսով, ներր Լ ո նդուն ե կատարելու ընդունակություն, որոնք բոլորովիրյ Հատուկ չեն մարդու նախնիների վերջավորություններին:Հենց այդ պատճառով էլ Ֆ. էնդելարձեռբի մասին խոսում էր ոչ միայն որոլես աշխասոոան քի օրգանի, այլն որսլես աշխատանքի արդյունքի մասին:

ա

՛

Հ

Հ

ո

Հ

'

Հո

անդայման Հի Զեորի զարգացումն ընքացել է խիՀանրի տոն» Ն աար 7' միասնաբար:Զեռքի՝ որոլես աշիւատանքիօրգանի ԱոՄնպաստելէ ուղղաշայաց դիրքով քայլելու ընդունուկլուանան ԵՒԱ

Ժանը,

ո

չ

Աշխատողձեռքերի գործողությունները մշտապես վերաճում Աշխաարտի տնսողությամբ: իմացությանհ

արձունեու աշխատանքային

Կ.

Մարքս

ո

ո

ցո

այ

յան

ուննությունը Մաս "7 " Ի չա փուլերում լինամառա թի ե Ի ՛ Որքան Իո

,

աա

|

վերւաբերմունննաղառու:կան

մարդու

ձեռ

ոլ

ուսվլու-

սեփաՍտեղծված պայմանհերում

նկատմամ է ասոռաջա ւս

գործու որք զան Փի չրաժրշաում ան " ւ: Հո մարդկանց ան

նե

"

:

Հոդակապերի, առանձնասլես ողակարերի թիդաստակի ձեոքը ա րրա, զարդացավ ժունությունը: Սակալն

այ

ռ

բավարարմանը:

եի

'

ս»

լա

դործունհութ

՞

:չ

-

Ի

լոր

, ության սեփականգործուն

մանում

:

խան

ւր:

.

ՆՄ

է

ր .Օ

կապիտալ,4. 16ԷԼ0Բ. '

1, ծ.

ք 11

1954,

էջ

ԵյԲ Փոօ«

Ճն.,ԼՕՇՈՇՄՈՒմՅ)18'1,

1947,ՇԼք, 396---39՛

է

188:

ՕԳՏ

"

ոՇԱՃԽՕՂՕՐԱԿՇՇԸՒՎԸ

ոՈԾ

(Յոու ԴԾՈՅՈՆՆ ո

.

:

քյան պրոցեսում տեսողության ն շոշափելիքի օրդանների միջն ստեղծվում են բազմաթիվ կապեր, որոնց շնորճիվ փոխվում է զրգոիչի ազդեցության արդյունքը. զրգռիչը մարդու կողմից գիտակցվում է ավելի խորը ն ճիշտ: առանձնապես մեծ աղզդեցություն է գործել Զնռքի աշխատանքը ն ուղեղի զարգացման վրա: Ջեռքի, որսլես զարգացող մասնազիտացված օրգանի ճամար զլխուղեղում սլետք է ձեավորվեր ներկայացուցչություն: ուղեղի զանգվածը, Դրա շետնանքով ոչ միայնմեծացավ այլն բարդասենսորային (լգայական)ն. ցավ նյա կառուցվածքը: Ուղեղի ղարգացող շարժողական բաժինները իրենըդճերթին ազդեցին իմացական ցործուննության ճետաղա ղարդգացմանվրա, որը նողաստեց արտացոլման էլ ավելի ճիշտ դառնալուն:

Աշխաուսնքի առաջացումըն զարգացումը ճանդեցրեց սննդի, բնաավելի ճաջող կարահի կ մարդու այլ պաճանջմունքների անճամեմատ մարդկանըդճասարակական ձարաբերությունբավարարմանը: Սակայն ները որակապես փոխեցին կննսաբանականպաճանչմունքներըն ծնեցին նորչ իսկապես մարդկային սվլաճանչմունքներ,Աշխատանքիառարկաների վզարդաղյումըծնհց աշխատանքի առարկաների սպաճանջմունք: Այդ կերպ աշխատանքըպասճառրՃանդիսացավմարդկային Հասարակության» մարդկային պաճանչմունքների ձնավորման, ինչոլնս նան ոչ միայն աշխարճը արտացոլող, այլն այն վերափոխող գիտակցության զարգացման ճամար: Այդ բոլոր երնույթները մարդու էվոլյուցիայի ընթացքում ճւսանգեցրինմարդկանց ժիջն շիման ձների փուիոխմանը: Անցյալ սեբունդննրի փորձի փոխանակման,ցեղակիցներին աշխատանքայինզորնրանը միչե առանձին դործողուժողություններ վ ռրեցնելույ, թյունները բաժանելու անճրաժեշտությունը ծնեց միմյանց ճետ չփվելու սո

լեզուն պաճանջմեունք, Բնաղզդների

մի կերոլ չէր կարող բավարարել այդ զուգրնքաց, աշխատանքիընթացբթում մարդկային լեզվի միջոցով զարգացան նան շիման բարձրագույն ձկերըո ոչ

պաճանջմունըը: ԱշխատանքիՀեո

ն արուացոլման իրեն ճատուկձների Գիտակցության իրականության

զարգացման Հիյո

փոխվում է,

միասին, մարդր որպես

անձնավորություն նույնպես

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

թ.

Ք

Ն

3.

Ն.

էնգելս:Աշխատանքիդերը ԼԵոնտե.

Ո.

է. «Հո.

110ո:. 4.

40.

ԷԼ

ո

Ոռտոօտ.

Դչհաիա

9,

831.

ՀՕԿ.,

ԴՕՅՆ

14, ՃՆ, ԼԹոշ

Լ1քօ1ո

8օնւօքոշ.

ծ.

6. ԾՆ.

Շ.

Հ.

7.

Խ

5.

թ,

ւ

մլուեսոոճ-Ի01Շ.

ՇՕՏԸՒԱՈՅՎ

ԷԻ.

ոա».

16186

21180155

ՔՅՑ:ւՔ:

Օլ

ԿԸՀ

Լ01ՕԵՂՕՐՉ

ԽՕՅՐՁ.

1951.

ՑՆ-ՎԼ,

9Ճ11 ՇՇՇՔ,

13-50

:

Արտոն

թ

ՎՇՂԾԵՐՎՑ.

ՓՀԽՏԱՌՆ ՃՆ, 1134-50 թ

աւ

Պ.

Շ.

411ԷՐ ԲՇՓՇՔ,

ՈքօմճշԸ

38011611

Քարօ7-

1960. օք88183-

1908.

1ՇԽՄԸ Շոռքաւհ. 11ք280502:

ԱՍորաւ.

481 ՇՇԸՔ,

օը:11 111ՐԹՈՂՇուՅ.

ՈՇԱՀՈԿՇՇՔԻՆ

ՑԵՀԱՌԼ,

ՊՂ. Ւ.

ՊՆ.

11086

8.Լ016որմ.

ՒԱՀ

Քա

1962.

Ո0Հաճբոի

ըո6016

.

ՀԵրը.

կաղկի մարղդացման ւլրոցեսում:

ե. ղարդացման լրոբլեմները. Հողեկանի

10.

1օըքումջւ

Շ0312188.

116քշոօղ

41, Ը

ԼՇՇԱԴՈՂՈԹՅՅ՞,

Փքոճու ՃՊ., «/4ք»,

1989.

1963.

3-րդ գլուխ

ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԵՎ ՄԵԹՈԴՆԵՐԸ

"ՎԻՃԱԿԸ, ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Տ 1. Ժամանակակիցճոգերանությունըն նրա ճամակարգում

տեղը

գիտությունների

ուսումնասիրությունը, որոնք բնորոշում են այս կամ այն ճոդեկան պրոցեսները... Հոգեբանությունըբնականաբարչի կարող Հեռանալ փիլիսուիայուՀոգեբանության ճիմքում ընկած են թյունից: ժամանակակից դիտական Հոդեկանի՝ փայության պատկերացումներ, դիտական փլլիսո արտացոլելու Ճւակության որպես ուղեղի օբյեկտիվ իրականություն ճայացքներ. Փիլիսոդիտական դիալեկտիկական-մատերիալիս տական ն իմացության տեսուկազմող մասը բաղկացուցիչ նրա փայությունը աշխարձճինկատթյունը (կամ գնոսեոլոդիան) լուծում է չրչապատող ն մեկնաբանում է Հոգեկանը մամբ Հոգեկանի Հարաբերությանճարցը որոլնս աշխարճի արտացոլում, ընդզծելով, որ մատերիան առաջնույին երկրորդային: Հոգեբանությունը պարզում է է, իսկ գիտակցությունը՝ մարդու գործունեության ե նրա ղարդացման գործում Հոդեկանի նպատակով իրականացնելովտարբեր Ճոդերը, այդ կատարած հն գիդեկան պրոցեսների վերաբերող փաստերիխորը վերլուծություն

կարնորադույն

Չ0-րդ դարում ճոդեբանությունը մուտք զործեց իր պրոբլեմների լուծման դիտական ճիմունքների ստեղծման շրջանը: Ներկայումս Ճոդեբանությունն ունի իր ուսումնասիրության Հատուկ առարկան, իր սպեցիֆիկ ինդիրները ն ուսումնասիրության ճատուկ մեթոդները: Այն իր տրամադրության տակ ունի Ճողեբանական Հիմնարկների Ճոդգեբանների (ինստիտուտների, կադրերպատրաստեղ աշխատանոցների, ուսումնական Ճաստատությունների)ցանց, ամսադրեր ն մասնադիաաքված ճրատարակչություններ: Սիատեմատիկորեն դումարվում են բանների Ճամաշխարճայինդիտաժողովներ, ճոդեբանները միավորվում դիտական ասոցիացիաներումն ընկերություններում: Հոդեբանության, որոլնս մարդու մասին կարնորագույն գիտություններից մեկի, իմանալու է ներկայումս դիտակցվում ամենուրեք,

ազե

անճրաժեշտությունը

ն

Հոգեբանությունը

փիլիսոփալությունը

20-րդ դարում կատարվում է ճողկբա-

ն սաճմանազատում իդեալիստական նության

Այդ մետաֆիզիկական փիլիսուիայությունիցկ Ի. սրատեսորեն նկատեց

Վ. չլրոցեսի սկիզբը դնոնս 19-րդ դարի վերջին Լենինը, որը գրել է. «Մետաֆիզիկ «ոդեբանը դատում էր այն թե ինչ է «ոգին: Այստեղ Հենց արդեն պրիոմն էր անճեթեթ։ Չի կւերելի դատել ճոդու մասին՝ չբացատրելով մասնավորապես «ոգեկան պրոցեսները. այստեղ պրոգրեսը ճենց այն պետք է լինի, որ թողնենք ընդճաթե այն մասին, կառուցումներն նուրթեորիաներն փիլիսուխայական ն կարողանանք դիտական ճողի վրա դնել այն փաստերի ինչ է ճոդին

մասին,

մուս կան ուսումնասիրություն)

ժամանակակից ճողեբահական ուղղությունների, «ոսանքների ե դպրոցների զիտականության ն ինքնուրույնության աստիճանը որոշվում իրենց կոնկրետ ուսումնաէ նրանով, քն որքանով են նրանք մոտենում ն դիալեկոիկա-մատերիալիստա-չ մեթոդների սիրությունների առարկայի կան Հիմնավորմանը: Այդ տեսանկյունից ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ժամանակակից ճոգեբանական գիտությունը: նրանում կարող են առանձնացվել մի կողմից այն ճոդեբանական ուղղությունները, որոնք դեռնա չեն խզել իրենց կապերը իդեալիզմի ն մետաֆիզիկայի՝ որպես կաղիտալիստականճասարակության դաղափարախոսության անխուսափելի ճետնանքի ճեւո, իսկ մյուս կողմից՝Սովետական Միությունումն սոցիալիստական ճամադործակցության մնացած երկրներում, ինչսլես նան բուրժուական երկրների մի շարք առաջադեմ ճոդեբաններիկողմից ճաջողուիյամբ ղարդացվող դիտական դիալեկոիկական-մատերիալիստա կան Հոդեբանությունը: Միջանկյալդիրք են զրավում ինչպես այդ բնեոներից մեկին ճակվող ոչ բացաճայտ իդեալիստականճուսանքները,այնոլես էլ մյուս բննոին մուտեցող տարերային մատերիալիստականուղղությունները ն դպրոցները:

Հոգեբանությունը ինքնուրույն գիտուվերածվելուն նպաստեց բնադիտության Հետ նիա ամրապնդվող սերտ կապը, որի սկիզբը դրվեց դեռես 19-րդ դարի երկրորդ կեսին ճողեբանության `

Հոգեբանությունըն

բնագիտությունը թյան

ու

)

Վ. ի,

Լենին. Երկեր. 4.

1, էջ 163:

մագոչնդց --9 դրաքքիսգումզեսչ դց մյղդվրոմ դահլիստավեողմ վմղդվղտանղցկ կաղտոիխոթովըմղզդծճվիսղ ղտվեսմովյի1 մղահլիսղաոմզեսչ մղաքքիաղամվեոչ դակատորգրոտչ դվյլմզվչ ղվմճաստ ղ «Մզղատիտնոադմ ձամս ղ վժղարուս վմզղժղցմօ (ղո դոմքիաճուրվ զար դավճարար: «մավեսսվեվգ որոՒլիրոդամաողղկ ւնսղյոջնդմ)դոիցի վե

ոդգաագուջվոուի

դաքքիադոմղեաշ

ճմ ս1 տոսմզմ -ողմ վիղղչ 5 ժտղիո մղոամքիամվոաղյոժսուն ժողջ է ժրվ: դակուտվեաղմ մարտ լոսժնուլյդմ դորնածման մվ դոլ ոք Հատվե դվոնոտ ովիոմս մոահչիոաղոմղոս» նվկողտդոյր «"իսուփոռիր (վմղծվիիս ո վրսկտո Է :մմղղղաքքիսոսեուով»

ուվնղիտ դուռւո 4 42 վմղդոովնվղվկ-կչվքո «մսի Ո "ոռ փլմլ ոռի յ "ղտ մմղն քամուտտկ վոսկցեսչ րյսժմտի "սնմուր ոտշման ՛այզիմոո «(աոսեօղտ րբտկ 3

ոքղացմահդա «ղվկոչ վղանղվկ 3: ժտղո դվ /Սղզրտ ղտ 1 վոսղնամդի Վ տաոբաչ ողխելվ մդահլրսմողմ ղոկողմ) դվմզղժղվմօ ղ ղվմզղմղամ -եմիռ մյովումոիվ մզոտկաւչկ ղզզմատիտչտնտամ «ճոր ղլոիքիսդոացման պ սժղուն «անմար լոսնոռ| վ մլն վր Լա մմս «մղաքրսիոն վզղրողցգվոց վմզղիիաղմը, ղտկ վմղդոցվնոմո դակուվնովսվեվգ ուխմս վչմտոլ շտ նմոմ ղզ ջաղ -ցեռշ չրրամզժմվն մվնակոջ դվրեվլավմգտտր դակակվակզյավն -եղտկ ժղամամզղղդոմղզեսչ ղդ մղզղնեսսվեյփծամս ղը լոսնղո ոզողվ «77 նմոհ։ վմզղողնսմո դակավետավեվգ (մղգրառգգվով) մնմանկ իվոտխ մղակզնսչ մս Դաղակոտչ ովիուտ 7 ուր մյոսնճվոտսր նախջմսետմվնվմզժ -մյն ղոք սողտ ղավուսիաիը մրուրոուկղվղոկցեստ վմզդվղոնղվկ չմրոսնոք նսաիմղմ ժազջ իսժղողաողչ ղորմսիորեակ վմզղջ վմզեւսոկորոչֆՒ նմոմ վմղդոժղյգզցա ղակաղարհտտ լրոսժնոլիղմ վծդոիկ Էլ ողվյողիո «(կսիմսի Հոմնամջ ղպղզմոաղակտեղտաատթ վժմոխ ողխոմղրլի ղվոնեողմ յանմտաճում ովնուժ 1 դահլիսմսիտմողջչ իսովխուտ "ղղոաիքիսողտդովնաիխիյ մժգզքաղմյի դաիսդակաղվաոի դոկատավղտ վժմաիխխոակցճատ աժի դուիվ. դալիս դականսիմորվմտչ ղակտեղոսոք մղորնատծոստ դաիբիսղակը վրեվղտեմօ նցտոտխղ ովոտցզը ղ ճղմո յոսնանմոծհ ոմն նքոմ ղոկատտաջչղդտ վժմուի ղղմոառղվաիխ իվողմեսմիւմղոաիքիաովաիավփ "հտոռչ: դաիջիսմջմտմջզը մղոսհքիոզղացմանղվոնետդմ 'իսչմոխադուց րտ իաճավղգմ ղավճաիաի) տր վմզղվղոնդցկ մաիոմոնոդկվց ։ղվմ -յգղաքցիսոսփաի նսիմատակ ղցմսետմտ 1զիմորմու նսմո'կ վ( դվդոն |ոէմուտ :1 ղականողոխչոամոնղանտփտք կողորտթովի մոտմոմտտ -ղղը -աոկ պ նմամ ետ ղվիտնեողմ ՍՒոլյ չմզդղոաիքիանսջման ղոահջիսզդացման Պպվոնեողմ ոմուտուկ ղ նմոմ ճղանոփու ջտիմորմոտտչղվմզղղոաիը մամ ամմղ վժդտահկ վմզդդարիոտ տսր վմղղտոձվը դվնճդիմսիորնտկ ճղոմղ կով մմզղվնանոքոակմվղ ղիսնհոմջֆմոմ ) մմզղկտո «(մմզդնեողը -պղտ ղականղտստք վժմոի զոնտնեմոն ովխտղջղտատ սր վմղզղվղուսց վմզխվու 'սկմզ վչ ս

'

-ոխնսշ 'մղուրնտեմոն ղիսնեոմջմում մվ իտոռտչտսր

-մտղպվ՛շողակաողոնդզկ «իսժզղդղահլիսնուս դակաոդիվչ'ակմզ հնարոավրում իսոդոքղմ ղովճսսի:ջ նսինոզակում| իսնոճվր վժմախիճդամդ լոսժոզվնսմմտղբ դվսփափիղու վժշաինասոակ վմզղվղոնղվի ոսկվրցնակտ նզիւո նհաճ 'միսճմցղը :ղ 'ղ չճվղուքկղոովտ ոզուղվ դաորետջ նղոմն մղմմուռ մմզղջ 1ցւովն դաիջիսցուսջմսն ղակզեօը վմզդվլ -անդցկ ճիտ դահլիսմսաիտմադչնր :րամզղդանիստողնո վմզդեի 'Օի 'Ղ 'Ո դվքմղչ ղվմճոստ ղ ւո ոմ դվճոցի շոկոմզղդո վմզղղոկողավն" -Բտեման շազղմովտնան վդվի ղվոր փճովճաիաիյ վղոկզոսչ վմզղ մո'զ, -կղանդցկ ղր ղահցիսղամղես» դակատգիսը չմմզքոս Հվթմո: ռտրնանմոան (ոոկդնաչ լոսեզդղեսմվ դող ղզ լոսղտովնդոջ "(մդահլիսզղացմանղոլ Համտդմ դակաղմ դժղվուու) մղաքքրսովաիսվխվժբոխճասոկ վմղզդղունմօ ովջդուտ տմղ ղ վդրմոր | ջտիո|ակ լյոսողճա մո ղորնտնմատնղաոկոաղոմ -տուզկ ճվճդամս 'մմզղղաջմստ ղակաողրվչ ղոսղզվի մս '«նզիւտ նոսք տղ չմտրտչ Հազմտաճոմ մրոսետք վմզղնեողմ վմզղվղտնղվկ 1զջմանուտ -օ նոն ղակոաղանդղկ վիռվնանախ վչմտովմճո նզինսծոչ ղվղվի մմուր դակցնսչ կող վմյղդիսետմջմում նվմզղջդոիիագդոաջման -մովյիչմրոանուջ պանհմոո փի դվմտտո մադակոաչ «յոսսգճամխ այիմարմաչ վմյդ վղանղդզկղվմղդղորիոխ նախիովափսփ վմոիտճվի մմզն վղակզեսջ ժղոմվ,:մմզղմոփտնան ղսվնսկար) մղվիմով, դվճզջմսե դալիանընետ դակոմոկոջչ ամի դարմվո -տտ

վմզդրումորմոչ

-կալ եժոռ Տ

ղվնցիտ հրադողմ ջյր

Հողյոսում

ղոկողրվչ դոիջիսղոմղդեսչ վմղդիզիմամխ: ճվկոկաղուրտք

'դզ

ղմղղժղոյաինմո սողզմկղակ վոտկ

ղոլիսղտմղեսչ

մող»

ղոհլ|

Հատվնեաողմմսիտճոստ մմյդղանլիսնուտչ ղտ ԻլԴսամվոտդրոՈսուս նեմոմ վմցդրեվղոաո ղցր դաոկտվեո1

ղահլըսեմակոտրոչ

-ավեվժ դտ Ի 'ոցղ։սջմսե ղատկղեսւչ ՛իսովոոր չիվչմաղծ ղդոլիսմվոողդիոսոոթս մասով ոոհղոր նսիջմանոամվ նվրնեակ վմզղղտկտղովն -չառոտմո ղ դակատզիսո վմզդրեվղաովցր դակավեսյավեվֆամիղդդոր ոռղզդաքման ղվիանցես զ լոսղոնդքոաս մյոսմսիտդրվչ նո ղդակոտվեողւ զանի արե ղակաողոամղդնաչ :։մժրվչ ղակատտվեողմղոէյիոտ ոլումոկմզղ չվե դակադամզեսչ իոջմոն լոսմզդդանլիատտոնոտվմղղախիս ղ յամվի յ 'Ո 'վ ՀՀուովմզ փղմցտճղաղյ"ր :Ղ ռսկորատոիլ, ողեողվ "Ո 'ղ զող Դակոմանադոամը "վ 'ղ փիսկվց "ր 'ղ մդվոսդը "ոզմմ0 "ը ի դ լ մ մզդամցկածտ վիսմիոկ ճզր վժրսրուս վիմիտլ, կ վ դվոր վմզդ -ոժզմգզս ղոկաողորոխ նզիճոնմոն մմս մղաքքիսողտ դվոմուոկոիփղա վիսղյ4Ո ՈՎ :դ1 Ժղոարնմո ղդահքրադղացման ղատկոմանուտմտղվիոմ -ռտկլքիղս դահլիսեմատակորտչ» ղվիտնմուղ Մո Դզդվ ջոիղոմոաստ աւոոք նկսմոկ ղզ' ժղամղ մս (24ղովնկուսգ ջանողր վրեվղոնմօ անմոր մա դոժմա ղղ ղոկողմ ղոժղիաղ մմղղքիաղմղ մշ նխսն ղոկցզեսչ ջուիւխո «մմզղոժցզլգղս նղ նավի ը» վիսղղ ցը Վրորմնմժղդ վեսըիղը ղակամումաֆմավ ճղր

ճղր վմ: "Ս Ռ

վ

վժմե Դմրորկամտտոմչ

ոլոտակտոչ

պ

Է

:

'

'

:

28.

:

ղ

|լ Քվրնսկվմպդձվտաղ վղվդակը յ կ «մ/ամակո -ղոմզեսչ մսիաճասու ղզ 1զինկատվե 1զնզդա ղզ դյալիսման տծվր 'Ղ 'Ո աան ան ղոքքիսքմոխոկդույ ել մմզխ ակ ջմոն ռվուիոտմզո մզղղումզեււծ -ղվՀդզ ր, "Պ զ Դիլտդացը փիսկղոծ: եր «դմզոտկ «զկմոչվ ոա ղլուղղիտ ժղոմս ղո վստիունաղմ վ մրոքլիավկոածսմս րոէլ| ճնղմղմտքոչ Մմզղդաքցիստանուղ դ 47 յգիջմանոմվ դոհլիսղամզեսչ Հաղամզեսչ դակոթմոիակղուր ղլ ղվովուտ մզղ իսղիամուխո Բղղ7 ովղվծմյի նվմզդրւսնոմվկոտխ ղոկակվեվվոս: -տկմզղ Հրոսդամս դիո վմաղ բացման դոիջիսկատմովտոռն հակզտոտող ղ ղաօման -զր ղդդորճաուս ո ղոկոնդքոջունը -Սիմտչ մաղ մարոչ տամդ«Քվլակվտկոմո իսյոդտովն գդղալիասդոմզեսչ, ղորնանմտն մղդդվոս՝ 6 մրա աքմոիոկղտր դոկաքմոախուկվութ: ձոստ Ստ ղ մուտմւսդոմղեսչ յայզդճնղաո Փաիխմսիոտուրթմո ողոտդիոսո "(,դահլ իլ: մճոլվղմձոստ -դոչ ղոկոկվվղոզո-ո Հակոնդոիսմ վմպղմողչ ղոիջիսկոմովտոտն ղ դորխաոս)ճղր դուիլ| չաղչ վմյղդոաիլի աթմատիոկղոր 3 բտոնոտորմտա ղ ջատիմսիողջղղնմտ Հղվ դտ անմոի -ոդրվչ ղդուժղիտ ձավղոս կատոխղ մմ ոսխմզկորնոկ վովողիո վմղղ 5 մոսմնույղզ մմվեղո| ղվասը ղոկատղդոմղնեսչ Փոխ ՀԿմյոսթա վմզղմվնդոլ դոկարմտիակղուր դիսեոմաղմուկ -ոփուկյ ճվյոսցում Ժդամաղ դոտ ղոյիստվե դակաղումզես: դլ ցուն -ոուութ|ղամա «մզղմվենղվ ղզ լոսոմցկողջ մմզղդոմզես, մախածոսո չդվջմանղոիլրակամավտոտն 7 ղորքոսուս վմզղդոլյուն դակատգիորը-» -ամեւն մղոալլիանկաողոտի տմղ ղ մմզղղահքիամաիամողչ. ղտիջրաղոմգի -Աջ Համողտկոտ» իսղջ մսդ ովոտ ղղ 1իսք մմզդդաիքիանաճոչցտիմղ Ժժացջ ղղնմտ լբոամզղղակիատսնտտղվչ ղակատղամզեսչտղզմկղսկղ մմ ո

ո

րաիտանո:

:

:

.

'

:

`

վէուհվաղղողմվ)`

շգայիստանուտգ»

-

յոոծ վո ո պմզղոտիանադմ ւոմոկվղովմ ղ Հոաւովն դղոաիլի խախմղկ տմգութգգրի -վղոլ/դատզղ լոսինսո ո ոցոտտմղոււնդմ Հյաղոմզես» ղվիոժղոտողիձո դող ողուդվ «(մմզնմուչօոի վիողդժգր ղ անմոր չոսակ ղղ ոցիւնքտ «Խոկ տզջ ղոլիսջմանմգղոյատ նմոր» 3 լոսինոմն մմս 'Ոմդ'ալք «տղզժղրջմակ) մրորցում ւմմգն մաղմուկ դաիլիաղոմըն -Հաղոմցն "5| ղո կամղյղգցթգվ վմյդղոաւլիոմ ովնոտ 3 նրան մղահքիամվոոդյուում -ռդ նվկոկոդորաք Քոիխոկ տողչ վմզդծդոչոխ նսինոի յՀանմուր -սխտմոդջ դուկողամգնաչջ ղանմոր նվինոկ վմզղջ նմոմ դտքլիոզդածմանղվիոմդուոուվծ չ-ատկմզղ նտ հով ղզ յոսդոճոստ յոսժիւզնղոիցիսմտկաքոմվմղդկումո չմզդմոցվի ցման ճղոստ մորաքլիոգվդացման «վմղզդրոմոքում ղ վմղզղիաոո ձմ վմզդկումոսմուծ վր վջղո -ոմվ ովլուտ ղո 1րայ| ժդամս «Մղաքլիահովատ վմզդմոտոմ լրոդոտն վ ղակայ տովո| "(գմ ղ մորոչ վժղուոաովնո մածող ղալքիսնաողետնօղվող -դգոռօ-մզնողխոուվն վմզեմտկարոչսնմյդ) բամ մղամս ոզ ղդաքցիսմնումվ) -հոջմցն նվկոկողորտք ղղ դոխոխվոտ րամ ս'ատողողվուուտտիո -Խզեղոքլիստմզքամջղտ «ազդանդմ մզդլոսձծամս -ըղտզկրոթ մտկ նղահոփոաձղղ յոսղտճաստ մղամս լոսմզղղորիուն չմյոսստինոչ վմզդղաէյ/ դահլիանումո վիովճկողս 'մջտիդստո|

մրղյմամի

-ղղմվեղոլ դուրնոնմոան վղտորնակորոչ վջղո մոսմզղղորմոո ովլոկմզղ

ճոցվղմովողղո պողրնանոամո

վնուվղմճաատ

դոկակվդոյ|գո-ուտվգ

1 տղմկղասկ սա 1 կոսե զր մժվ ղղալք ոոոատնոմ դ Շվողահցիիսղականումզի Հանոցուրը վղտկանսմոն մղզոտմկմա Քվյոսնղո դտ կաղվմօ գճվմղղջ դոիչջիոյտոմ ժմոՀչ -ոդումղոկողաժցես»» ջաիդսմրմ ղղվմոկվոտրեան մր մ յաղ աջա մղաիասքմտիակղոր կով (մրացմանովզմուտուկ դ մյոսնոխոմ նդոմն օմրոսմսիոտդրվչ ղոկողումզնաչջ» վմզղմող» ջուխմաի -տոսորմո ղ ջաոիմսխողջ դզնմտ ղակաոքմոտիակղուր լոսիմաորուջ մյ ղմվն "«դմո| ղաոքլիսդամգեսչոդվոատոչ չմ ղրաստիչձոչ ղվժ Դլողվմօ «ողխոհր «ումտ «վմղզդոմխո տոտմոախ». դաիջրաղումղզեստչ ճվրնսկ դոջիաթմոի Հոտկդոր ղ մղոքլիաքմոխտկղուրնսնզդա դահջիոիննմյ ղրամորմոչ նսի -մոռոսկ ոզոտդժուռոմուղոլլիսդոմգեսչ ղոքլիաֆ տոմ միոկ նդոմդ տղչ Քղոհրվր դվլ օոխոկ ղ մդալցիսղոժզեսչ՝ մղահջրաքմոիուկղուր ցոքուղմ «րաժճոլդղմ վմզղվմատ ժման վր դոկտոր սյրսդղտատո դլ կրադմ կրո մմզոտկ

դրուվբ

:

ոզխոհր դոկզեսչ դվլանմոաղը դաքքրսցուիմում Համսիաոմաղչ կատ

'

`

դահլիսաթմոիոկդուր ղ ղոիլիաղոմզեսջ ոլոռհուկմզղ մղմվոուդյոսում

-տջ

|

"ՖԽ "ղդ

ազե

մարանաաա

(գմոռ

ղ

փոսմզղեվղոկտտչ»դոկ էիրզդաիքիակատչողջղոստ դոքքիամսիտդժ)

յոսժ յո) «րոսղամր -տղամզեսն վջղո ղ (դացիսնսջուր ղաիցիսնաձվչ ղականուրվ վղոկզեսչ ղժղվոէտ«վղսջմանղակադումցզեսչՓոխ -զղոզնամյո «Հակ ոցխոո: լոսղուտո վ ղահցիսկողածդ ֆզր վիտ ս վգիտ լուսջմաի ովկակողորտթ «մզր ղոցիսմզմողաինմո «"ոռստմախողոմտ դակատորհոս նան «րազճոքակվզղ 1) մղզղձղտչորոջցր նղոնուի տքղվղակզեսչ սանմոր մղգրտ հիր չդ ո դ մրույ» -յվս ման տղ» վ/տհվղովղյտ նվկաոկաղորոթ -Քուիսք վմղզղկտոցտմող վտմախողումտնսիթմոծ իսմզցդղաքիսետմ» 'վլոկվղսմոկզի9 վոկվոորստիտ ոյդուրվր

ղամղ մորտչ» «անկոմովոոուն ղզմավղորնակորնհոմ դղզմավղոր դզանմոր մս «մֆ րոոնղ ող իմնցտ ղվճոստ ի մոսիում: վոսժ

-հսկորետմ

ԱԿն

դո Մրարցմսնեատեօ դվլողմուջթմզի

մրալիսկոդոնդ «զրոնաու րով

-ԱՅոոժգԱճոմու ղ

վյակվդոյգո վոտկ վմզդկառղտ մադ «ղոմքիսմեատմտ4 ոսիճամաղմ մմոն նմ-ըշ

թմախակղորմո «մզյրաջենդմ ղվկողվոլյ բմտիտկղոր մաիողակտ ոյւսվ| չճվրնակ վմզցղթմոիտկղուր դ վմող

ցոկտհվցոլղտ մուսերսդումղեսչ-

Երկրորդ խնդիրը, որը բխում է աւաջինից,ո"լայմանավորված է ներկայացվում այն պաճանջներով, որոնք մանկավարժությանն են (ինֆորկողմից առաջընթացի դիտա-անխնիկական Տեղեկությունների են է սովորողները, այն զանգվածը, որ յուրացնելու ատազռիալի) աճում աննան, որ այն շատ տարազ «նա Հավաւոալի արադությամբ: Պարզվել է

նորացման կարիք է ղզում, Պարզ է ուրեմն, որ Հիտնականում Հիշողության մեջ նլուքի ռպածղանումը կողմնորոշվող ուսուղումը արժամանակակից պադեն միայն մասնակիորեն կարող է բավարարել է մատծողության որակների մղվում չանչներին։ Աոաջին ոլլանի վրա որոնք սովորողներինթույլ կտային ձնավորման խնդիրը, ոլոսկներ, մշտասլոս ֆնջնուրույնաբար յուրացնելու նորայողյոեղեկությունները, զարգացումը,որոնք սլաշոլանվելով ույնոլիսի ընդունակությունների "ետո, նան թույլ կտայինմարդուն «ետ կրթությունն ավարտելուց Խում

Է ն

առաջընթացից: գիտա-անհխնիկական ն նրանց «նտ կաղված ընդշանուր նշված իրագործելով

չմնոդ

արագացող

մաս-

չ Խնդիրները:ժամանակակից ճոգեբանությունըզարգանում Հետ մեջ: Այդ կաղի խնդիրների լուծմամբ մանկավարժության հլոռ

նավոր

ս

Հողեբանության մի շարք կոնկրետ բաժիններ (առաղբաղված ջին չերթին մանկավարժական ն տարիքային ճոդեբանությունը), որոնք մանկավարժության բնադավառների, Համագորժակցում են գիտական են

տեսության կոմունիստական դաստիարակության

ն

դիմեթոդիկայի,

ուսումնական ձին առարկաների (մաթեմատիկայի, դակուխկայի։ աշխար"աղրությանն այլն) դասավանդմանմասնավոր պատմության, աւան

Ժերքսդիկաների »նռ։

մանկավարժական դգիխիոություննելիԱկադեչիմֆոոկուն ուղղությունների մասին» էո ռրոշմիասի գործունեության ման մեջ «Հոզեբանականխնդիրների ուսումնասիրությամբ վրաղված առաջարկեց րնդլույՀիմնարկություններին գիտա-մանկավարժական մ ռոցիալական ճոդնեբանության մանկավարժական ընդչանուր ել ուսումնասիրել բնաղավառներու: / կոսուսրվող ճետադուությունները, ն օրինաչավուանձի ձնավոսման ոլոչիչ պայմանները Հիմնական »

ԱՄԿկԿ կկԿ-ն

«ՍՍՀՄ

է

է

ն հ ոլատանիների անչճատական տարիքային ժյունները,երեխաների

առանձնաձճատկությունները, նրանց »ակումները ե Հետաքրթլութ:ունուռում նոԿկԿ-ն ուշոդրություն»րավիրեց ները։վՎՍՄԿԿ կատարելապործմանը, սսվորողների պրոցեսի

դոլրոցներում

դասախարակչական Բ յունների իմացական գործուն տավոր զարգացմանը ընդունակու սկա ոու, Դոզեբա ւսկանակոիվադմանը Խպաստող թյան անկավար վրո՞: մշակման տանորաժեշտության Հանձնարարականների առ

Տես

«ՀՏՎԱՂՆԴԵՐԻՅՎ

23511»

(21

մարոի

Թ.)

է, որ ժամա-ՀՎերը ասվածը վկայում է գտնվում նակակից Հոգեբանությունը կարգում մի շարք գիտությունների շչիխմանկետում, Այն միջանկյալ դիրք է զրավում մի կողմից փիլիսոփայական, մյուս բնական ն հրրորդ կողմից՝ սոլիալական գիտությունների միլինելը, արդեն դրանծողեբանության մո չն, Այդ գիտություններին ցից մի քանիսի կողմից Համատեղ ուսումնասիրվող բնադավառների շոգեբանությանը ոչ մի չափով չի զրկում ինքեուրուվառկայությունը

Հոգեբանությանտեղը

ճամաԳիտությունների

կողմից`

Հոդեբանությունըպաճպանում Իր բոլոր բնագավառներում նությունից:

փ

ուսումնասիրության սեփական առարկան, իր տեսական սկզբունք-

իր ուղիները: Ինչ վերաբեառարկայիուսումնասիրություն որն «Հոգեբանական ոլրոբլեմներիբաղզմակողմանիությանը, այնքան կարնոր է ոչ միայն չոգեբանության, այն նրան «արակից գխոություններիճամար, աղա այդ բացատրվում է նրանով, որ «ճոգեէ մար դը՝ «ճամաշուշաղրության կենտրոնում միշտ մնում բանների ճիմնական գործող դեմքը: Բոլորգիտությունխարճային առաջընթացի իմաստ ն նշանակությունեն ները ն գիտելիքների բնազավառները միայն շնորտճիվայնբանի, սր ծառայում են մարդուն, ղինում սաանում են նրան, ստեղծվում են նհրա կողմից, ծաղում ն զարդանում են որ"լես մարդկային տեսություն ն սպլրակտիկա:Հողեբանական գիխոնլիքնեչ դի տուրի ողջ Հետադա զարգացումը ընթանալու է Հարակից Նո նու ան ռետ առավ եկապե բի ք, գեբա թյ ունների ները,

այդ

րում է

լագույն ռոիրման

ճանապարտճով

ընդլայնման ինքնուրույն

առարկայի

նա-

ուսում

ղապանման

ճետ

միասին:

Տ 2. ԺամանակակիցԲոգեբանությանսկզբունթները ն

կառուցվածքը

Ինչպես արդեն ընդգծվեց,Ճոդեկան երնույթքների ըմրոնումը ե են կախված նրանց նկասոմամբցուցաբերվող մռտւեյյումը ղիտնականն վերջին Դաշվով ների աշխարձճալացքից որոշվումեն դասակարդային պայքարում նրանյ դրայված դիրքով: Լ

լ

|

է Հողեկան կլանժամանակակից Հոգեբանությունը Հանդիսանում Քի էության ն բնույքի վերաբերյալ, արտասաշճմանյանճոդերանների որոջակի մասի, իմպերիալիղմի դաղափարական դրոշակակիրների

է. Հողեբանության Հետադիմական առարկայի Հայացքների

ու

Խնդիր-

ների վերաբերյալ սովետական ն սոցիալիստական երկրների գիոնականների,ինչպես նան Արեմտյան Եվրուղլայիե ԱՄՆ-ի առաջադեմ

(որոնց Ճոդեբանների

թվում կարելի է

ֆրանսիացի ճիշատակել

Ճոգե-

-ՀՎ

ՀՏ Գէ

մաշ

ՊՔՐԵԱԼԵԱԹԱՅ61 "ՎՆ

»ոտոոր

ՏՈ

ցար

օԱօգ.Դը

լ

ղղմակաոտոչ նղցմվ ղղ 1զմճմակմղամս (լտ ղ «րեվնիկմգաղղ»օ«րեվտ -ովղչվմազդ») վմզդժդառսջ «մտտան մզմմոտ դլ 1յծվե մղջ «դակտռ դակոաղդմեկըճղցմվ մրեվեիղմփղ մրեվմովղչվմ որոոկմզղ Հոկ»

իսխմզկ իվտ ոլ((0 պակաւաքմտամ Հածմզիվ ղո ղւաիլիսդակառղվավոնգտչ «իվղողդրոռադլիո ղ պաիըիսմոժ ՀԿոիսսո| ոզխոմսդյմվ 1զմաղոմնվտեջ մժղսարնումն նիտ 17 ղոժմլյ իսժիացոչ ոսմզճմոչ չմզմավփւժ վոլո ոռզոձղվ զ վղզինե ողադոսղ մորտչ ջղվ մժղանմոչ ջոիձմունը եո նսիմզմունան մրորտակդ ղահլիսղականմոմ դոկոոսթտույ :ճնվրուտ -նմջ սամզնիուչդաիլիսմոտոմզմրոչ մրուրտոկղ մմ ոռ 7ողդղնոմոնմտ մժ րակ հորմողղո դակոսիցո դոտ ղոց Հդտիկ դղակտազոնսղնդու իու Հառսաովոիսմում դոկոոաթտամ 39 դիտ ՛նվմղղժվմակ ղակաղջղա | լոսղիը լոռմս նղմ ղզ մվդքոկմոի մրտոոր քցր Ժղամա դակոմորուկ պվաոջաչ երտ վմղղդահլիսուտ վաղո մա 1 րոաիք մղահլիսիվիորնոմ (իսզի ֆջղվ մոմսխ մվ վաղո մշվիմվն կմնղչ ողոչղվ րամզնմաչ ղղ ջոինոցե Հռտ ողոուուր մղզժիս :նդոմո լոռսհոօղմ րը տտիո, ղղզմասորոչ ղ ղոկոռաքտամ 1 1ցկնով ող Հրամխոիտճվրտու ուման դոլիսկաոմաուոչ ղյմարուվմուի մմո դրարտտկղ զարլիողոկաոմն կվփվնլոո ղտ ցտոռ ղ ըոսսգղկուսմմն բրամգղգաչրոիուզինոչւ լոսմզղցոինու ամոկ ոսո" ղվ զռուխմնամամժմղսմս -ղվմվղղանկլիուվտ ղտ ղվոռր վժղոկ ղե -ոսզո րաիմղզմոմգվիրզ մրաիլիսչատոխդո ող :3 ոարլիսկաղվմօմոտ կվունսր կողվմօտաի ողոլիոաղ րքտ դղդայլիսովւտվեիլմբ» կողորոթ վոխամն ջառդդւս այ: վզվկայջ մոայլ :) 0261 "ոմդղ| Վ -ի 1 յի» :

փրեվեքգմգչրուրտակղ վմողղաիամսի մմվեոլրոդմդվիոնմուկուռուն

ւ

Հոու

Տ մմո) «ղվժղամեկո դամի մու

Ֆ ղորդ

մմս

ւ»

ժրգոմսդովն ղորկոչ

՛ղ

վմզղվղտնդվկ (դվմղդնեուղմ

ոռկտազո լրուսիդաու7 վտոկղ վ

վոսոդահողրվ: դղաոնու) «ղվժոսմելկոՍժառանջ» «փմղդժոսժեկոՀակմղ 7 ոսիկմոլիղզ մժմոի ոմղ աղունդվկ 1 տոմ կորդ դոիքիսը իսժղրնակ տտծ ղոկախուվուոտ մնմոր ճվոտղզկտողտ փր րբոկ իսղվ

ղյիո

«

-նվեիլմբ 7 դկզր 2վմղդղանքիաննւս դվողհնո, վի նվղգյո դտկոռսք ա) վմոս նժ-ըշ «ղվոովրւո « վրնվմովդւմմ «(փերլմգ "ո դամզեսչ նյ բ՞ռսմզնա» մ որր "ոգ 1 ողխոքո:) մրեվնիղմբ վնոռղգվի իվուումս ու

«վդզր -ողզփվու լրոսիցո մզի իսովոուտ ոլղոկղեսշ :վեմանկ կստ Տոմ վմզիդիղսմ ուլեմո ւղվմոնդում փրողժղ կմւն Ոփղոաիքիսնկուռվն ովոմս դանմոր 3 յոսղղվտսր մմս 1 ոնդողը կվուվտ մրնվիուտվոոկ չա ղոմկվմրրո մրետվավղչվո ղր ոլոկղես: վղա «ճվղումղ ղոկաոուլզ, վուկդտ դվմցղատոքրիանցնետ 3 մոսդավոտուան մս Դողցժզը կասոչ ՀՎԱ

3 ինվդառվգը իվոռոյո «ղվլոնդզկ դ ողուղվ մեմոր 4 դուկ աղ չ Հոտուղդողյգը դզմաղակոանադ մղաիիաւդոմզնաչդոկոտովմովղչվյ

-ուփսի

4 ղղջողոմ ձոռտ Վ-Հ փրձղմսփղ «վմ դակոոով, մղ. ղումղ 3 կոն Հետ «ղմ զք զձոմս մրոսնեոկոււ ա իսողգավն ՛ՇՍ մյոսնետկուչ «մղոովոտտտհ: հախմտ յանզղվ) դվովիղվ| ցր ղո հողանսմակ ողի Հորիոոլ (զմա ղ մակղ ՛ճնսկումկ 'կվիողս) մշչվսեմն նսնհո ամի վմզդ -դոմոքրոենեն «ղժղվոտ ԼԸ) միչոնեո իսիողղավն մս 1 լոսղաի րոսղամղ մմվեդո Նաման արի է177 խաժվբմուկ փոռվմովղւվյ չմմղղղոայիայր

ոկ

մօ ՀՈոՀուղ դոոհչլիոմդ մոմոչդվով վմոոծվը ղ վժմաոի1լմվոողը «յ. լոսիկմոմուտ դվմզղղամգնոչ 'մժմուխ դիովը յոսիմորու մլ դրիսիղ Ղոիլիոմվոողրաուլ) չմրոստովթ «վնոկսուո դովլիուռանուտղվ ղոկող «մղկած ողիւմսւղոհլրանկատվն փվղուկցես» իլ քոկղմ րոսժրվ» վրեվմա :(17դ24մս դ կլանդմոջ -լ «դոտուլլ 1) իսմղողտղչ վմղդյոռուվն աուն

«փով

մն յան մութ դտ ումդ «Ըվմզղրոսնդն Հումուղտ ղուիլիոնկուտ քղարլիույուոոր Ֆ էզիմոխաղրմոր 'ժվիոնոռ| ղակող: վոռոսքըփտում դակոնովնեո մփիտոմատոռ Հնօղո պմմվմուռ նսիմուրոկընք վմպդրոսկանղակողոնղդվկ իոլզղջմոն ղամղ «մժմաի ՛անմտր զվ րրսմախակլն նվոմզդ վք մմվ ժղամս մզքոս 4յր վմղարոս ղատկուտովեզմզ: ղդվոուրվմզքս դակոնկուտվեդոա՛ղվմղ .ղվիք վմզղմվոռնմո դակուրվենոտղգվչողգրո ղուկ ղոհըիսուսվոմավոնուն -ոոսքմասմ վփղաճմմտմուն վրեփեովմզորվ 1 յոսդակտտյո մրեվեիցմբ.

Փոմոսոուվ մի վմզդվղոնղղկ մոո-դԴղ 1 ոզնու լոսմեկո ղաքի սննցս զոկողոամզեսչռողյոմս(ժմոխ--1ոօ16վյզ Վեղու) մրեվմսվղչվյ տուռ

-ղմ -ղտ

.

ղզ

ղվիր

մրեվեիլմց

դ

գղաքրուտս

ման

դոկադրվչ դիո վմոն մղր

Պվնզոկո յոսժնկո չեզմոխոտ

(վմզ դեմս

վատլիոսրտ ողիւմս մմղդրակոտ»չ դակտսզո մայզծղտ3 իսժղաողտղվչվմղզդճուտ ւ ուխ ղորշիսկում

դ

դվճոտա րադոկ

ասմտն նմ-ըթ մուսմմսցումղեսց

հյիմուրձդ

Ցոկուսթմաւյ

"նչ

դորվում վմզդժնուո: տղե ճուտ նսիդաուոծո նվրնսկ ղվմզդոմ: 'շ ղոամյնոչ վնոկվմյրտ՛դվզքովլ,"Ք ղամ

վնոմաքոդիճ դվղմգել, '- դվղսմոի

-զեսչ

տոնոճումյո

մրեվմավղչվմ դվվմյչ

ո Շղումվ, 1զիկմուղղ մոսժնողք չվմզդղդաիլիսվափոոլջ

ոաորնոանմոնղդոկուլթ:ոտիւ վմզղվմոտ դսոողդոքոի-դառքոաի ջոն մղումն դը

մժրղն դուջիսդումղեոչ ղոկոուսքթմտամ ճնվկակողուրութ ոտ ղի ժղամա

Աաաա ն

2 յոսիկցմուկմուի հւմզկ դղրտ դիո '(ոսիմարուչ 1 դոծղղա մմլն մմողուովմովղ: մ դ ոզիո"ով 'հղտոր չ։մժմոխ ղոիլիսնկուսվե հուր յանմոր ղզ ժղոմղ նվնդամս «մտմոլս րոսմաոխուկցն վոտկանկոատվեղո ոսնր ունսն վմզդրուսկտչ ջախմումուխում: լոաղվղա վ վելա իսժդոի դարոիոմ վմղդմղամեկո դոքլիմավա զ վժիսջոչ :(մզդդալլիսի ջաիխզեմա դ չյտզչ

-ղոք

դտ դլղաքքի սածդքյոմ:

:չ

՛դվմզնվել,

ք

մլղդում

ոո

«վ

-Քունմուն

-մսե

դ

մոռ նսմատկ Դ մղտակցեսչ րակուոծղ մմղամեկո ղոր ղաիքիսնկատտվա «վղտկզես, լոսժճուղմ ղուլիողղացմաք մ

չմմզղղաքքիախամողվմօ խիվտկլլմօ վղակցեսչ 1|զտիոչանոմ «.մղոաքլիսնսծոջղուրմզմ մոզջ վմզղկատտտխող վմզղդղահլիանաց. ժղսմս մմզդրեվղաղվզր դոակադումզեսչղվժմզղ

ղժղվուտ

յոսիսչոխա

ղտ կեմտխ օռվոզղմվոտղյրոստա մմմոի ղվմզղղումզե ղղամքիագզդացման ովլատ լ 1ոսլ| մժղզամեկողալիաղոտվր դոքլիսդղացմոն զ ղոաքլիսն -ոչ զը ղոսիլրսնկուռվե ոկ մզիտոխ փլմս վահոովծոուկ ըոաո|)ն

-կոտվք

:4ա

յսնմոր նսջմահ ժաինմո զը «ղիտ լոսմտրոտ ղզմ մաղմակղ մմզղղոյիսն -ոցմանվժմտի զոսմորու ղզ տկմոտստ ղոիջիստսնոտաղչ ղոկաղոմղեսչ ժղամս ՛ճվմզդրանոմգկտոխ գդակատովմսվլչվմդող ղղ լոսրմդմմոտ մո մմղժմվն դուլիառտմցեսչ. ողուտատատրբ գակատղիսը ղւսիջիսդտե Հոսոջտուխ դպոկուկվեվգղադր ղդ լրամեռմղվիումզղղվճմցի կով «ճվմ -պղմւխոմտ«նվմզղյլոսքմոքծնվղահլիողուացման դդ տառոծղտ մ աո ոլոռ դակզես» ղվժմզղ Ժղամս (ճղմղդլոսնոմգկտուս դոտոկուովիուղնվնոկվ

7 յոսիմզուուռ ողթութոյրմոմլոսծամ հվոմու լ, դվոր դոիքիիսնկոտվե -աժմմն զոարլիսդամյեաջ բոսնմոչ, որր :րրատոխոծմճ չ

դոկաոզիան

լոռի

մոմյո բ մ րոչիքիաղո «Համսդրնակ ճմզգիղես դվրողվն ղոմաղոկ եղասմս ԲՈՅԻՆ" ղղ ղր ղու վ ե Հուվ ուսիմաիողվջ չմավոումց ոմղ 2 դղտայխ լրանկուտ ճդղ» ՛-՛ 1էո ղտկատղոտվը օ

"

|

՝

Է

թ

,

`

:

ղվժմզղ ղոիլիոդղսքման

'դղ մդաքլիսճկոս:վք ,

Տոր նամ բշսինաղիոսղ 17՝ դող ոկտչ ղմ մղյոարոսղղյաջման : գ զ ունցիսղոմզես : րակողո վեմ ի ճզ բալ. արրրամեիտ Դ ՈՂ շղ) ,

:

Դ

ս

-

րոսիմն 'նղաորնվր պ մղչաքըսնկատ

Պանի աաա "

:

ղո

լ

կ

Համար

պ

դուո,(մմզդծ

վմզդտովոժմոր-դոմգեաչ

ի՞վոտ

բրոսիղվսփսփ մա

վտ պ

ատզչ

ո|

դոր

"

ի սփ

իսոմզկոյզմոտ

վ մ

մժղոսմեկովոնվղվրմզ ով լոսկողտածղ

դղարճանման

րոսժըակվղ1

մժղւսմեկո

մզղոռվո ճն

:

դիղուոկոիմ: տտմ

յ

ոմ

՛

`

դոհո-0չ.

1ամոտ ուինոջ

մ3

միութ)

կոդում

ղամզ ջոիկտացվի

իոնլիմնոկոշի ԴԺ

Կամատնոատմ մտոտ ի վլտենմոր

-վհ

ո

"ոճվց

ո։«

դվ1

վ մոխ նսմոկ

ղ

ղո դ

ղվչ

Օդ»ոք

Ւց'ս Քկտտ սացզվ|

եմետ հնսջմանտչոծ վմզեմակոռոն ղոիլիսկատմո տիս "նղրաղջ իսինտչ ղվճմզի մլրադմ մղոաքլիաղոմգզեսչղակոռաքփամ -Խչ ոու: ղոկաորվետաղչ վմզդրոանամսժմվն ղակամոփանտն ղզ խղախչուխ ՛մժոզցմտղվժոսոմո նղզմվ իսզովուի Ամղղժղոոռսջ նտ ղդոկորղց րոսի -կմանսժ ղղմսարչ զ իսժրաղո| ջղի ղաոկաիոմրանդոմղդ մմզջե վրեվ/ տ

րոսի կ

ղաք"

գուլիսդո

ՄԽ հաովնսխոմգիվիցս փասժղյարո ւ"(Ոզրմուտ -

դվրերաիչմ գ

տա

յար

չիսոկատվ, վ

մրարչիսնյկ

մվակզդնս»

ՈԺգսմեկո

վղոտկցեսչ

|ր ղտիի'՛սճկտավի Օժղյչոամնկո ղ ղտահլըսզզգ:աջմսե դոկոո "մմղղժղամեկո ղոկատորվչ դոջիսղութցնոջ -հվղվրմվացն չոսիամգկաղզջ ղվմզոցկ վմլոռակաիը դոկա-ցք զյեճը | -կիսո ղլ վմզղտաուսվտողվղովկոտբթ ոհիլդղավմրո ղոքիաղումգեսջ վմզղժոնոժ ձվտս զ վմվիվնոի վղ ախոխակղուրդ վմզղզղտմաոոնորտչ -ոնահյ «Հրմղլ, «խլովվոյց «վնոմեղվղզը «վոռիկուր «մմզդտատվաողվ Հուկաչւանուտուչ-տտվն ղուհջիսղոմվեստ վյովումց 'վզվլ ///տիկոսր մպղղամտղզկվմոր դոկադումդեսչ դո կոսղսան դվ Կապ ողոդոզը 1 ը միսողջ -ր յ -ղ /Մմղմզածղվաով Վ, դզրուղոոլ, «Մկո ռւկ 'Ո "ե ւղ -ր միսվղսսը 'դ ո ղուվմալ "Ա '. «մՈողքա -ահոու/ ի դ «դվյոտանվի-ր 1 ՛/դվվոգույ ՝Ս ն մղդուղդ 5 յ) ոսք չմոն տուսմարոոչնովկդահլիստվն ղակողամգեսջ տս-ղշոր ղվճոնտոլ 'մռտկ ջանզգասղոհլիաղ մն զո" Շգուա շմցմնտկ զակուռվն զվ բատ Կողես: տզչ վմգղղալիատվն նվկոմտչ 1 րրսիղամոնմու մկողուճմծ վմզնոոու դողասիվչ պ մմզդժղամեկը դրանումսմակ զայիստանոտ ան դռ Դ Մրոսդամրմ դոկտ:տվն վմզդեսքզր աադուժցնած լոսիցջեգտո տմղ դ փվլոակմոուղումըիսղումգեսջ ) լոսիմախողջ "43 ժղտղով» վմոժ ախ մոխուջ գորտնուկ Փանր -զնեսչ ոմի ղորվչ վրեվտվմզտտր ղակողվոկզնաովն մմս /րաժնոքոմ վմոժմոխո ղտակաոցտ-տմոխանանգ ջատոխտիոր:մմվնղո| զորջեզտո մի ղորվչ վրեվոժմար Ծզոմգվաղջ միսվդսսը դոքքիսդոժզեսչ ղակաղոմանմաղզեսչ ղվճտսկըը բ26լ րամտրսետրոչ «Տ

նղմ

ոհուու

վ

մմյոսղսմրմ վլիողմ ղոկարտախ-ղակակոմ -տոտչ ղակլիսճկտոտվնղվակնմոր իանաովսղտջչ մմղողովղչ ղնսեոմ -աղմոկ նսո|մ նվժղամեկո ղոկուոովիովմվոտի ւմտսղումղմ ղվոոր ղոք

ղարղսմրմ դոկուտ ջաինի մտրտչ «մոխողոջ որը չրոսմոժքուն վիողմտստ -ովնովմզոտոր-ղտկոկվակզյուվն մմղցմգւսմեկո դողոց ղոկող մվ 1 1ցճոնեմտե մղոսքջիուտվն «րվս տմց ղ մյուսն «ոմզես, ղակոտզիսո մդոլիաղամղգեստ ստվե ցոկտցում -զեսց ցոկուտզիսը գակուսքմամ ղակորվնատղջ

Հոաջոտխմսիտղորրտխղտիջլիանկատվե՛անմուր գոտո չիսամզղժղցմօղտրնտնեմտե վմզղկողանը զոկամնուոմտ վմզղ -ոոոշ

-Քոձվր ղակտքիող վժղոկ ղզ յոսիճնամա իսիճուչ ղվմզի մրունումուն '4 ղվոր վղակ մմզղջ «մրլոսետք ղտքքլիոնկատվեղվիակնմտր տոտ

զ

-ցեսչ սանմոր մժոսո| մմղ չիսժղղմօ ղոխիսմաղմ ղոկ ղոկողտմտողոկ -տղմ Հ վոսիճամամրոսնոնման ոմղ տոտ 2 ղվոոր վղոկզջո» վմղղ

մմոսո|զող

-վղոնղզկ -ոլցմոտ -Համս

|

-Հոաքմսն

յտ

ղատքիսղոտվբ

յր վրնվճվղոռի

-ատղնվ զ

1վմզմմուռ

չմմղղծվղոհտոջ

ջոտիտիոչւռտմ

ն ըժբոնվել աղեկվատորեն այե բացատրվեի եթե ն դիտվում է որպես դարդացման գորչետնանք Այդ սկզբունքն իրականացվում Է ծունեության արգյունք: Պ. Պ. 1. Ս. Վիգուսկու,Ս. 1. Ռուբլոնսկու, սովետական Ճճոգեբուններ ն Բ. Մ. բինշոնեյնի, Տեղլովի ուրիշների աշխատություններով: Չնա-չ լ նշվա ակզբունքը,նրանք ղեկավարվուտ կերպելով պաշտսլանելուվ էին էնդելսի ճետնյալ դրույթով. Մարդկայինմոտածողությոն աժեՀիմքը նակական Հենց բնության փխուխսոթումնէ ժերձավորազույն մարդու կողմից, այլ ոչ թե միայն բնության իբրն այդպիսին, ն մարդու բանականությունն էլ զարգացել է այն հարաբերությամբ, որ մարդը սովորել է փոխել բնությունը»: Հոդեկանի զարգացման դիալեկտիկամատնրիալիստականըմբռնումը տնում է, որ մարդու ճոգեկանի զարդացումը կախված է աշխատանքային գդործուննությունիկ, ուսուցումից, խաղից: չասարակականփորձի այդ դեղբում կատարվող լուրացումը Հանդես է դայիս ոլալես մարղու "ամար առւսնձնանատուկՃոդեոթ կան զարգացման ձե: 1. Ս. Վիգոտսկին, այն ժիտբը Հալանելով, ուսուցում ձնավորում է «ոգեկան վարդացումը, միաժամանակ ըրնդզծում էր, որ այդ պրոցեսում ստեղծվում են դպիտակցականգործունեության Դ. Պ, բլոնակին մտածոաղուչ ձներ: նոր, բոլորովին առանձնաատուկ թյան ղարգացումը վերլուծեղ կրտսել: դպրոցական Հասակում դաղված խաղերի ճետ ն դեռաչասների մուո` ուսուցման ղրոցեսում: Ս. (. Ռուբինշտելնր զրում է, որ դրսնորվելով դործունեության մեջ, զիսոակցությունը ճենյ նրանում էլ ձնավորվում է: Ը. Մ. Տեպլովը, ուսումնասիրեՏոդնբանական որակները՝ լով մարդուկարնհորագույն ան»չաստական տվեց: որ դրանք գոյություն ունեն միայծ ընդունակությունները։ ցույց զարդայման մեջ, բայց բանի որ ղարգացումն իրականացվում է ոչ ար կեր, քան միայն ղործունեության սլրոցեսում, ապա «...Րնհդունակությունը չի կարող առաչանալ "ամապատասխան կոնկրետ գործունեությունից դուրո»":

ու

արառակակից

ԺամանակակիցՀ"ոդեբանությունը գիտական դիսցիպլինների խիստ ճլուղավորված մի Համակարգ է, որոնք զտնվում եֆ ւէ

ոգեբանո

ւ

»

կառուցվածքը

|

'

Է

ձնավորման արբեր վրա հ աստիոանների կապված պրակտիկայի տարբեր բնագավառների եւո: Ին չալե՞սչ դասակարգել այղ բազմաթիվ ճյուղերը: Դասակալրգճոդեբանության ման ճնարավորություններից մեկը կապված է գործուննության Մեջ են

/ Ֆ."ե.

Ե.

ԵՇՓԸթ,

էջ Բնության դ դիալեկախկոս, Էնգելս, տս լ ՆՍ. 1969, ամ) մտի չս, Ն. եջ 234.235 ՈԼ 1Շուօը.

11ք004ՇԽ7 ՈԱՏՈԹԵՆ ՆԵՐԵՑ:

ք231ոսըյ. ՝

ժու

1961, Շրք. 14.

,

Պոցեկանի զարղդացման վերը

ՀՆ.

79Ո:»

"8

ելնելով

ճյուղերի դասակարգման դրանըց, ճամար որպես Հիմք Հոգքբանության 1) կոնկրետ դորժունկության, 2) զարդացման, աան ըոտրոլ Ժ)

նկատմամբ, (որոոնղ իրագործումէ Հասարակության

մարդու դործուզարգացումը) մարդու (որոլնս զարդայման ն զորժու-

արան սուբյեկտի)ճարաբերության Պոդեբանական ն

նեությա

կողմը:

Եթե ընդունվումէ դասակարգման առաջին շիմք.ր, ապա քլնելու կարելի է առանձնացնել Հողկրբանության մի շարք որոնք ուսումնասիրում են մարդկային

դրանից

ճյուղեր,

գործունեության անսակների ճոցերանական պրոբլեմն ոը Մյդ ճյուղերից մի քանիսը ավելի լայն Ժյուսները՝ ավելի նեղ ն ըստ լության Հանդիսանում են ոնվրնտ

ե-

նն,

առաջինների բաժինները:Ս շխատար քային Հռ դգեբանը ւք յ ունը ուսումախրում է մարղու աշխատանքային դործունեության ճոդեբանական ււաշխատանքի կազմակերոլման գիտական

ռանձաճատկությունները,

(ԱԳե) Հոգեբանական ասսլեկտները: Աշխատանքային ճոդեբանության խնդիրներիցէ

մարդու մասնազիտական առանձնաճատկություններ աշխատանքայինՀմտություններիզարգացման օրինաչափությունների

ուսումնասիրությունը, վրա արտադրամատի աշխատողի իրավիճակի, սարթերի ն նրանց դասավորության, ազդարարման միջոցներին այլնի ազդեցության պարզաբանումը: Աշխատանքային մի

ունի շողեբանությունն

բաժիններ,որոնք թեն սերտորեն կապված են միմյանց Հետ, Բ/9 միաժամանակՀոգեբանական դիյոության ինքնուրույնբնաղավառներ են: Դրանցից են. ինժեն եր ական 4ռ դեբանո ւթյո

նր,

շարք

ճիմնականում ուսումնասիրում

որը

ւ-

է կառավարման ավտոմա-

տացվաժ ձամակարդերում օպերատորի գործունեությունը, լուծելով մարդու ն մեքենայի միջն բաշխման ն Համաձայնեցֆունկցիաների

ման

ն

այլ խնդիրներ. ավիացիոն Հոգեբանությունը յումնասիրում է մարդու գործուննության

ու-

օրինալափությունները թոիչքային ուսուցման ն թռիչքների կատարման ոյրոցեսում ի ն զ ե ր Հո գնացի գեբանությունը, որն ուսումնասիրում է մարդու յ

.

ա

ա-Հ-

-

գործունեության շոգեբանական առանձնաճատկություննե րը «ոո իգ օրգանիզմի

գերբնոնվածության դեպքումառաջացող

ժության

լիություն

:

ե նյարդային ճոդնկո:ն լարվա-

Հետ ե

կապված ճատուկ վիճակների մուս ջացման, տարածական ասլակողմնորոշման ւյլ

Մանկավարժական

Մարդուուռուցման

ն Հոդիյեբանության

անկշռն-

սլայմանննրում:

իայի

չւարկան .

դաստիարակության Պոդեբանական Այն Հետազոտումէ աովորողների մո մտածողության Յ ուսումնասիրում է չնարների ն բանական գործունհության Հմտություններիյուրացման զրոցնեսի ղեկավարման սպրոբլեժները,բաԾյուններն

'

` ձնակերոլված Հու ռկղբունքի

ն

են.

.

-

ձնավորումը,

պաճայտում է ուսուցման պրոցեսի ճաջողությանը նպաստող ճոգերանական գործոնները, մանկավարժի ն աշակերոների իոխճարաբեփոխճարությունները, ն աշակերտականկոլեկտիվի ներսում առաջացող առանձսովորողների անձճատական-ճոդեբանական րաբերությունները, ճետ կատարվող ուսումնա-դասհաճատկությունները, այն երեխաների տիարակչական աշխատանքիառանձնաճատկությունները, որոնք աչքի են ասուն մարդկանց շեղումներով, ընկնումՃոգեկանի զարգացման Հետ ուսումնական պրոցեսում տարվող աշխատանբի ճոդեբանակոան սպեցիֆիկան ն այլն:Մանկավարժականճոդեբանության բաժիններից են. ուսուցման ճոգեբանուկամ ավելի նեղ բնագավառներից մասնավոր մեթոդիկաների, թյունը ծրագրավոր(դիդակտիկայի, ն ված ուսուցման, մտավոր դործողությունների ձեավորման այլ մեթժոդՃոտի արա կո ւթյ ան դաս ների Հոգեբանական Հիմունքները), մեթոդիւնը (լոմունիստականդաստիարակության դեբանությո "ոզեբակոլեկտիվի աշակերտական ճոգերանականճիմունքներըչ կայի նուցյունը, ուղղիչ-աշխատանքայինմանկավարժության ճոգեբանական ), Ճճոդեբանությունը անոմալ ուսուցչի ճիմունքները Հես ուսումնա-դաստիակատարվող երեխաների նե ան ւթյո ւն Հողեբանո խատանք րի մշ բակլա կ ուսումնասիրում , է ճոգեբանությունը Բժշկական ն բժշկի դործուննեության ճիվանդի վարքի ճոդեբանական ասպեկտները: որն ուսումԱյն ստորաբաժանվում է նեյրոճոգեբանության, նասիրում է Հոգեկան երնույթների ն ուղեղային ֆիզիոլոգիական դիայխ» ռւտրուկտուրաներիճարաբերությունը, պս իխոֆարմակոլո է մարդուճոդեկան որն ուսումնասիրում նյութերի ազդեցությունը, Ճոգեբուժությու

վրա գործունեության նը,

դեղաորն ուսումնասի-

րում ն Հիվանդի բուժման ճամար օգտագործում է Հոգեբանական ազնհ ն պաիխո«ճիֆիլոկտիկ» դեղության ձները, պսռիխուրո դի ենան, որոնք միջոցներ են մշակում Մարդկանց Հոգեկան առողջությունն ապաճովելու Համար: ի բավա բանա կան որը «ճողեբա նո ւթյ ունը, քննարկում է իրավունքի սիստեւի իրականացման ճետ կապված ՝:ճողնբանական Ճճարցերը, ստորաբաժանվում է. դատական «Հոգեբանություն, որն ուսումնասիրում է քրնական պրոցեսի մասնակիցների վարքի «ոգե-

բանականառանձնաճատկությունները (վկտյությունների«ողեբանությունբ,

վարբիառանձնաճատկությունները: արցաքննությոմեղադրյալի

նը ներկայացվող ճոդեբանական պաճանջները ն այն) «ան ցագորժի 2Ճոդեբանությունը, որի զբաղվում է «անցադործի վարքի ն անձնավորությանձնավորման, ճանցադործությանդրդապատճառների ն կամ ուղղիչ աշխատ Ո:2 այլ Պարցերով,պատժի(պենիտենցիար) Չ.

: բանտարնր, որն ուսումնաւիրում ին չոդնհբանությու ըճամբարում, ամովզկյալիՀողեբանությունը ուղղիչ-աշխատանքային ման, կամ ստիպման մեթոդներով դաստիարակելու «Հոգեբանական ն այլն: պրոբլեմները նը Ճճոգեբանությու ուսումնասիրում է Ռազմական մարդկանց վարքը մարտական գործողությունների պայմաններում, Հոդնբանական կողփոխճարաբերությունների ոլետերի ն ենթակաների մերոգները (ղպրոպաղանպատերազմ» վարելու «ճոգեբանական Մերը, ն ճակասպրողագանդայի տեխնիկայի ուսղմական պրոբլեմները), դայի

քայլ

պրոբլեմները ղեկավարմանճոդեբանական

Սառրտի

ների անձի

ն

ոլն:

ն

Ճճոգեբանությունը

դործունեության Հողեբանական

է քնխաշույուժ

մփարօին-

առանեւաստաոկություն-

ոլատղա ստությոն:պայմանները ները»նրանցճողդեբանական

ն

միշող-

մգ աորուսոությյան նրանց մարզվածության մոբիլիզացիոն որոնք գործոնսերը, Հոգեբանական այն պարամետրերը, գեբանական նտ: են մրցությունների կազմակերպման ն անցկացման կասլված սրբ յայնորենգարդացված Աւնետրի Հոդեբանությունը,

ները,

Հո-

ն

երկրներում. բացառարոում է Հիմնականում կապիտալիստական պատոնջարվի ւն 2ոգեբանականսլաչմանները. ոնկչամի ւսզդեցության դնորդների առադձնաչասկությունեքրո: Հճատական,ոուսրիքային ն այլ սոլասարկման ճոգեբանական ղզործոնները,ուսումնասիրում է նոչամեվության չոգեբանական ճարյերը ն այլն: շ»տիղժադորՎերչին ժամանակներս սկսվե: է գիտական պրոբլեմների մշակումը (ստեղճոգեբանության ծուքյան անձնավորության առանձնաչատկությունները, աւոեղծառործագործող ճա յտնագիտական գործոնկերը, ժական ակտիվությունը մեծացնող ն այն): Ստեղդորժության իրականացման գործում ինտուիցիաւի դերը ծաղործության ճոդեբանության լուբաճուտուկ բո ժեննիրիո ( էվորսւո ի կ ան («էվրիկա»-- դուս բառից), որի խնդիրն է ա սունհղժագործական (էվրիստիկական) դորժունեության օրինաչափությունների լրողնարերի դեկամարման այլե չՀվրիոտիկական ուսումնասիրությունը, մեթոդենրի մշակումը։ Ի վերջո պետք է ճիշարակոյ գեղարվեստական ճտիղծագդործության (դրոկանության հ տրվերտի ըբռաղդվառի) էճ զիղադի տական ընկալման ճոդերանությունը, ընադառառ. որբի նչոնակություը կասկած ի ճարույում, բայը ճմինչձ այմմ չատ Թուզ 5 սրը է

-

ս

ուսումնասիրված:

՛

եքե ։ոգեբանության ճյուղերի դասակարգման «ամաբ ոշպրս աշպիկայիմքջ ընդունենք զարգացման չողգեջանական ները, ապա ճանդես կգան նրա մի քանի բնագավառներ. որոնց պրորլեմներն ուսումնասիրելիս իրականացվում է զարգացման սկրզ-

բունքը:

Տարիքային

որն ուսումնասիրում է Հոգեբանությունը, արդացող մարդու տարբերՃճոգեկան ոլրոցեսների հ անձի Հոգեբանա-չ է մանկան կան որակների օնտոգենեզը, ճյուղավորվւմ ՀոգեՀապատանության Հոգեբանության, բանության, մարդու

ռուն

Ճոդեբանության,

ճերոնտոտճոգեբա-

(ծերության Տարիքային ՀոՀոգեբանության): է ուսումնասիրում գեբանությունն Հոգեկան պրոցեսների տարիքային աառանձնաճատկությունները,գիտելիքների լուրացման տարիքային ճնարավորությունները, անձի զարգացման գործոնները ն այլն: Տարիսուցքային ճոզեբանության կենտրոնական պրոբլեմներից մեկը՝

նության

ու

«Բան

նհ

մտավոր

զարգացման

ն

նրանց

փոխկա-

պակցության պրոբլեմը, ներկայումս լայնորեն քննարկվում է այն Հոգեբանների կողմից, որոնք զբաղված են մտավոր զարդաց-

ճուսալի չափանիշների որոնմամբ ն այն պայմանների պարզա,բանմամբ, որոնց դեպքում ուսուցման ընթացքում ձեռք է բերվում արդյունավետ մտավոր զարգացում: ման

Սնոմալ

«ատուկ նական

զարգացման Հոգեբանությունը» Ճճոդղդեբանության

Ճճոդեբանությունը

ճյուղավորվում է

կամ

ախտաբա-

(պատոպսիխոլոգիայ),

որն

չեղումտւսումնասիրում է Հոգեկանի զարգացմանպրոցեսում առաջացող ներըչ ուղեղային զանազանՀճիվանդություններիդեպքում դիտվող Ճճողեայսինքն զան խանգարումները (օլիգոֆրենոպսիխոլո գիայի, ուղեղի բնածին արատների Հետ կաղված Ճճողեկանզարգացման Ճճիվանորն դությունների մասին գիտության, Խուրդոպ սիխոլոգիայի, ուսումնասիրում է լսողության լուրջ, ընդճուպ մինչե լրիվ խլություն, թերությունների դեպքում երեխայի ձնավորումը, տիֆլոպսիխոլովատ տեսնողներին կույրերի ճոդեբանության: գիայի

Համեմատական Հոգեբանությունը Հոգեբանության բաժինն է, որն ուսումնասիրում է Հոգեկան կյանքի ֆիլողենետիկական Համեմատական Հոդեբանության բնագավառում կատարվում է ները: կենդանիների ն մարդու Հոզեկանի Համեմատություն, բացաճայտվում են նրանց վարքի ճատկանիշների ն տարբերությունների բնույթը ն բաժիններից է կ ենՀամեմատական ալատճաոռները: Ճճոդգեբանության

Հոգեբանությունը դանիների (զոուլսիխոլոգիան), է խմբերի (տեսակների դասակարգման տարբեր որն ուսումնասիրում ցեղերի, ընտանիքների)պատկանողկենդանիների «ոգեկանը, որպես ուսումնասիրության առարկա ունենալով վարքի կարնորադույն բնածին օբլ/ ձեռք բերված ձննրը:Համեմատական Հոգեբանության դասական յեկտներին (սարդերին, մրջլուններին, մեղուներին, թոչուններին, շնե4

բին, ձիերին, կապիկներին) ներկայումս ավելացել են կնտանմաններբ ոււում:վարքի բնածին մեխանիզմները երը): կենդանիների (դելֆինն ն Հոգենասիրության առարկա են ճանգիսանում կենսաբանության «աբանության Համեմատաբար նոր բնադավառի՝ էթիոլոգիայի մար ն ՀՃասաՀոգեբանության ճյուղերը դասակարգեննքանձի «Հոգեբանական Հարաբերությունների րակության կար ելի է առանձապա տեսակետից, ասպեկտների բնմի շարք դիտության Հոգեբանական նացնել

եթե

գավառներ: Այոսչին

4ո«Հերթին պետք է Հիշատակելսոցիալական «ո(այն անվանում են նան ճասարակական բանությունը Սոցիալական ճոգեբանության առաջարկն է Հոդեբսնություն): են գեկան այն երնույթների ուսումնասիրությունը, որոնք առաջանում մարդկանց փոխներգործության պրոցեսում կամ, ավելի կոլեկաիվում լայն իմաստով, տարբեր կազմակերպված հ անկազմակերպ Ճասարաէ կականլմբերում։ Սոցիալական Հոգեբանությունն ուսումնասիրում 1երնույթները ընդօրինակման տրամադրությունները, Հասարակական ճետ ապոնչվող«ճոդեբանական վարակի» երնույթը (նորաձե-չ վերջինիս ազդեցությունը, ասեկոսների առաչավուվլյան,նախապաշարումների ն ումը, ը այլն): ներկայումս սոցիալական ճոգերախուճապի վիճակը

Ը"

:

լ,

ւ.»

ւ

ազգագրագետների գիտեպես էլ սոցիոլոգների, մանկավարժների, ն

բնադավառների մասնագետների կողմից: Սոցիալական: որն բաժիններից է կրոնի Հոգեբանությունը, ն զդացմունքները, է կրոնական պատկերացումները առաջացման ն ճաղթաճարման ճոդեբանակաի սնաչավատությունների

ալլ լեքների

Հողերանության ուսումնասիրում կրոնական էքստաղը պն յմանները,

այլն: Այնուճետն պետքէ Ճճիշատակե անձի նությու ճոդեբա նցիալ (ք սնբեմնայն անվանում են դիֆերե ն), է որը օրգանապեսկապված սոցիալական ճողեբանության ճետ: Անձի ուսումնասիրության առարկայի միջուկն է կաղմում Հոգեբանության անձնավորության անչատական-չճոդեբանականն դիֆերենմարդկային Հոգեբանական բնավորությունը, առանձնաձճատկությունները՝ զարձրադույն նլարդային դործունեության տիպը ն խառնվածքը, նրան դրդապատճառները, ընդունակությունննըը, վարքի առաջատար Հատուկ ն այլն. Անձի «ՀոՀակումները, ունակությունները են. մասի բնավորության չեբանության կոնկրետ բաժիններն ն

Հոգերանությունը

|

ցիալ

մասնագիտական ըրամուեքը (խարակտերոլողիա դեբանական |

տարբերությունների

ն),

անչձատական

Ճո-

տիպաբանությոս 95.

պրոֆեսիոզրաֆիան),

Է

նը

որը

մայն

կապված է

մս

սմւս

զտվում

Կա

գիտական

ատել

միալն

ուտ

է դառնում, որ ժամանակակից ճոդեոանուպարզ է սպրոցնար, որը առաջացնում է շերտավորման բնորոշ թյան Այդ բնագաճյուղավորվածություն: Հողեբանության բնագավառների ն էապես տարբերվում նն ճեռանում միվառները Հաճախ զգալիորեն են դեպի տարբեր ճարնան գիտուլժյունՄյանցիը, քանի որ ճակվում ննը (դեսչի սոցիոլոգիան, տեխնիկան, կննդանաբանությունը, բմշկությունը ն այլն), որոնց միչն բնականաբար, ընդճանուր քիչ բան կա), քնն պառպանում են Հետազոտության ընդճանուր առարկան, Ճճողնկանի օրինաչատփություններըն մեխանիզմները: չոդեբանության տատերը, (միավորման) չանշերտավորումը լրացվում է ինտեգրացիայի ունենում, աու:ջին, դիղակաց պրոցեսով, որի ճետնանքով տեղի է "ճետ) դիւոություննների տեղեր ճանդիսլլման (ճարնան Հողերանության ճետ, մանկավարինժեներական ճողեբանության միջոցով՝ տենխանիկայի ն ճետ աւյլ1:) ն, ժական ճոգնեբանությանմիջոցով` մանկավարժության են գոլիս ներնան ներսում երկրորդ, ճենց Հողերբանական դիյոության Պետ չկառված բաժինների միավորման ճնարամինչն այժմ միմյանց Հողեբանության մեջ այն սկրրզսովետական Այսոլես, վորություններ: մուս իման ուն դործուննության մեջ յս շխատանքային որի ըա ուս, բունքի աշխատանքայինլլոայլ անմիջականորեն, է ոչ բն անձը ձառվորվում ' «Պողեբանուէ սոցիալական դառնում լեկտիմի միջոցով, Հնարավոր Թյունը մժուռեընել աշխատանքային Հողեբանությանը:3 ի

5|

բնագավառների տեղ է գրավում այսոլես ընդճանուր ԲոգեՀոգեբան նուր ընդշչա կոչված մասին բանության ուգիտության Հողեբանական Այն թյունը: իրավաբանովանկախ ճյուղ չէ ե չի կարող դասվել մանկավարժական, ն այլ Հճոզնբանության բնազավառկան, ոազմական, Համեմատական բոլորի

Հոգեբանությունը» ԸնդՀճանուր

շարքում: է, օդտադործֆվում որն անվանում պայմանական Համար կողմից Ճողզեբանության բնորոշելու ների

ճետ

մի

է

բա-

ամենարնդճանուր օրինաչավխփությունայն որոնցից ուսումնասիրման մեթոդները,

պաճայտվող ները,

-

"1

ն

նրա

չ

ո

եւն

այդ

լ

եր բըչ

չամար

րն-

ն

/

Ու) ջարադրումից

որոնք

"Ա"

Ն

կո

սալմանականորնն»

Հոգեբանության Հասկացողություն շարքում Հատուկ

սկզբունքները, ննա

ցիտազան ՊասրՀ լ ՀրԱՒյ լ Ա, զործվում ի Մի լե, բանության վերը քված բնալ"4 «եա ՀՐԱ կատ վաոնել դարձելի տազոտություններից, » ոեր Համրընդճանուր բ Հալալ ակզբունքները, մոխողյ Բզայած օրինաչավփությունները ճասկացությունները: նուր դասընՃողեբանության ԲԱՆ» ՀԻՐՔԸ թար թա րանում գիտական սլատկերացում " :: Հ, ամսական սկզրունջների վաի ո" ԻԱ ար ե . առաջին հրեց գլուխ արվում մեթո Է, ում), նաչ ար ար(որ ամ Կանա խական կ Մանե դական Աթոո ննա ինակեն րո, բոր Լրա է»ժ: «ա Ար ձեն ազան խմբճրում. «մր աչնի - աար Հոզոկան այրառա "րրք «մորվուր ո ի ԳԱԱ ԱԱ

ո

ընդունակությունների ուսումնասիրման ն թյան որոշման ճետ): Քանի որ անձի աուսնձնաձճատկություննելը ձնեանրա վորվում ն ի Հայտ են դալիս Հասարակական տարբեր խմբերում ոլորչոում,ւալւս անձի ճոգերաության ուննցաժ Ճճարաբերությունների ն սոցիալական ճոգեբանության պրոբլեմատիկան կարելի է սառմանա-

տեսական

է,

ն

ւ

ւ

Ը

ու

է

ն

որ

,

է

ձղոն

Հե

ԱԱ

ա

ո

ենիր

Նրա

թ

ԱԱ

րե

Հոգեկան անի Աա ե եխորիար իմացական մոցվում թար ու աարաբութորվոս անմիջավանորին Բորումոնրը աաա ար» ո նա ոնԱրե Հե քեր. ր ւԹյո ա , րա» Արբ Հ Աա ցոլում, նակայություն

Հա տ տ ԱՓԻաճատկություններ, Հ

նն

Պոր

Ժ

.

են

"72

ոք

սր"-

:

ԲԻ

ալո:

ո

ան մանն իրականութ ու

Կ : ւոն , գիտակցության մեջ թյունների ընդճանրացված ն վերամ րամշակված արտացոլում, որոնք մատՀամ ար, Ժ չելի չեն անմիջական իմացության / կամային պրոցեսի բր (պաճանջմունքների արթնացումը, դրդապատճառների կամ առաջացում մն որի Ըոգու՝ որոշակի ձնով գործելու մղումների » ա ն նումը դրանց կատարում րումը), ուղական պրոցեսները (ապրումների առաջացումը, պաճանչմունքի բավարարումից կախված նրանց դինամիկանն այլն): Հոգեվիճակների շչարքին են դասվում. մարդու

Հ

'

.

զգացմունքների

աֆեկոներ), (որամադրություններ,

ուշադ-

բության (կննտրոնացվածություն, ցրվածություն), կամքի (վոատաՃություն, անվստաճություն ), մտածողության (կասկած)ն այլշի դրսանորուժն երը: Մարդու Ճողզեկան Ճատկանիչների, կամ առանձնադատկություններիցեն.նրա խելքի, մտածողության ռրակները, նա կամային ոլորտի առանձնաճատկաւթյուն ները, որոնք ամրակայված են նհրա բնավորությաֆ մեջ ն խաոռնվածքում րըրնդունակություննհերում, որոշակի ծղանակով դորժելու արդեն արմատավորված ն վերստին առաջ եկող `

Ց շ--

քնդճանուր Ճճոգեբանություն

տեսական Սովետական ճողեբանության

մղումները, ղդացմունքների

ճատկանիշները (բոնկվոսենտիմենաոալությունը) ն այլն: դրսնորումների բաժանումը նշված երեք խմբերի Հոդեկանի բոլոր խիստ պայմանական է: «Հողեկան պրոցես» Հասկացությունը ընդգծում է Հողեբանության կողմից բայաճայտված երնույքի դրոցեսայնու«Հողեվիճակ» Հասկացությունը բնորոշում թյունը դինաժիկան։ ստատիկ կողմը, ճարաբերաէ Հոգեկան նրնույթի

պատմական մատերիալիզմը է

ղությունը,

Հծաստատունոււթյունը «Հոգեկան առանձնաչատկուկան ճատկանիշ» ճՃասկացությունը արտա»րալտումէ թյուն» կամ «ճոդեկան մարդու անձնավոկայունու թյունը, Հոգեկան երնույթյի ն կրկնելի լինելը: Մինրության կառուցվածքում նրա ամուր . «ախուռն այսինքն նույն Հճոդեկան երնույթը, օրինակ, «ափֆեկտը», կարճատն Հուղուկան բոնկումը, ամենայն իրավունքովկարող է բնոն որպես ճողեկան պրոցես (այնքանով որքանով նրանում արրոշվել տաճայտված է զղացմունքների դինամիկան ն բայցաճայտված են նրա Հերքական սիուլերը), ե որոլես ճոգեվիճակ (որքանով որ այն իրենից ներկայացնում է որոշակի ժամանակաճատվածում Ճճողեկան գործու«ատկանիշներթ Հոդեկան մարդու նեության բնութագիր), ն որոլես մի անձի այնոլիսի այստեղ ի «այա է դալիս դրսնհորում (որքանով զայրացկոտությունը, անդամածուգի3, ինչոլիսին է բոնկվողությունը,

թյունը): Հիմնական Ընդճանուր ճոդերանության

ճարցերի ըննարկման այն սկզբունքը, որն առաջադրվեց վեբնում ժամանակակից Հոգեբանության ողջ կառուցվածքը բացաճայտիլու ճամար դործունեության մեջ անձի գիտակցության լարգացման այս սկզբունքը: Հենց սկզբունքն էլ պետք է Հիմք առաչը ընդճանուր ճոդեբանության չարադրման ճամար: Այն տուջին ն ուսումպլանի վրա է մղոմ անձի գործունեության ն դրանց կարնորագույն Հոգեբանական դրանոնասիրությունը իմացական, րումների վերլուծությունը, մարդկային անձնավորության ն ն 2Ժուղական կամային ոլորտների դործունեության քննարկումը, որհ ավարտվում է նրա կարհորադույն անձատական-ճոդեբանական առանձնաճատկությունների (խառնվածքի, բնավորության, ընդունակությունբնուքազրմամբ: ների)

նաճարմար ուղին բաց

Տ

3.

ամե

է անում

|

Փամանակակից Բոգեբանության մեթոդները

Հոգեբանական ճետազոտության մեթոդները կախված են ճոդեբանության մեջ իրականացվող ճիմնական տեսական սկզբունքներից ն երա կողմից լուծվող կոնկրետ խնդիրներից:

ն

այդ

ճիմքը դիալեկտիկական հ ոլատճառով էլ Հողեբանական Հեւ

տազոտության նկատմամբ որոշվում են սկզբունքային մոտեցումները դիալեկտիկական մեթո դի պաճանջներով: Դիալեկտիկակա մեթոդը ենթադրում է առարկայի ուսումնասիրություն նրա բոլոր կաոլերի ն միջնորդումներիճամակարդում ն առաջին Հերթին հրնույթները ն օրինաչավություններիէական կապերի ն Հարաբերությունների բացաՀայտում,ոխումնասիրվող երնույթիդիտարկում նրա զարգացման մեջ, Հակասությունների միասնության | ւվայքարի, քանակը ռրակի ու բացաճայտում: Հողեբանության մեթոդների նկատմամբ ոլետք | ունենալ պատմական մոտեցում: Այղ տճռսակիտից ճոդեբանությանմե. թոդները նույնոլիսի են նշանակալից ոլատմական

անցնե-

:

դրում,ինչոլես

ն

սփոխոխություններ երամառարկան: Հոդեբանական Հեւռազոտության

արարկայի «ճատուկ: բնույքը չէր կաբող խորճրգածություններ չառաչացնել այն մասին, որ նրա Համար անճրաժեշտ են ուսումնասիրության

«Հատուկ»

մեքողներ:

ԳիտականԲոգեբաԲական մեթոդների ԿԲեկտիվ բնույթը

այսինքն ոլեկցիան»,

իդեալիստական

Հոգեբանությունը մարդու

«Հոդուջ ւիհջ Սս փանցելուՀւուիար կարողա-չ ցավ առաջարկել միայն մեկ մեթող։ Այղ

էր (լամ «ինւորու մեթոդը ինքնադիտումն ներճայհցողությունը): -

Ռրոես ճոտեկաներնույթների ուսումնասիրման միակ մեթող ինքնաչիտումը ընտրելը պայմանավորված էի այն պատկերացմամբ, որ Գոգին (ողեկանը, գիտակցությունը) Հատուկ ն ինքնապարփակներաջխար" է, Հատուկ ճողեկան սուբստանց (նախաճիմբ), որը կալված չէ Հոսրտաքին.աշխարճի Հետ ն այդ պատճառով էլ «նեքին ՀայեցողուԹյունից» բացի, այլ եղանակով անիմանալի է: Ընդ որում ինբնադիտուՄը տրանս սուբյեկտիվ մեթոդ Հակադրվում Լր այն մեթոդներին, որոնից օգտվում էին մնացած Հասարակականն բնական գիտություններր: հդնալիոտ Հոգեբաններըոլնդում էին, որ Հոգեկան երնույլթները կաեն փող իմացվել միայն ինքնադիտման միջոցով: ՄինչդեռինքնադիտունըՃոդեբանությանմիակ մեթող Համարն Ֆույնպիսի սպլատրանքէր, ինչպես ն Հոգեբանությանառարկան՝

գին, Հատուկոչ

չի

Համարելը,որի նյուքական

յ

հրբըր դործունեությունը թե

ննթարկվում բնագիտության օրենքներին:

Բացառառյեք

միայն

ճանասլարճով ռոտացված ինքնադիտման տվյալները զուրկէ- չտանույնիսկ այն դեսլքում, երբ ինքնադիտում են կանչՀավաստիությունից

Վոթարում

մասնագետ Ճողեբանները: Փիտությունից էլ ավելի փոքր Տրեխայի կամ կենդանու ՀադեկանըՀասուն ն

Հեռու

են

կրթված մարդու

տվյալների «իման ինբնադրտման

վրա մեկնաբանելու փորձերըՄինդեո ամձնաչետնողականիդեալիստ Պոդեբաննհրի կողմից են նան այդպիսի փորձեր, Այսպես, ամերիկյան գիտնական Տիտչեները դրում էր, որ Հոդհբանը օոձգտումէ, որքանով որ այդ Ճնարավոր է, իրեն դնելու կենդանու տեղը, գտնելու այն պայմանները, որոնց դեպլինեին ընդճանուր քում նրա սեփական արտաճայտչական առմամբ միննույն կարգի եվ, այնոււնտնյ նա ձգտում է վերոտեղժել կենդանու դիտակցությունը իր մարդկային գիտակցության ատկու-

ձեռնարկվել :

մենք

շարժումները

քյուններին ճամապատասխան»": տալիս պնդելու որ ինջնադիտման մեքոդը ի՞նչն է մեզ «իմբ Հոգեկանի դիալեկոիկա-մապատրանքային է: Այդ մասին է վկայում մեկնաբանությունը, որը տեղ չի թողնում «ետաղոմերոդների «Համար, միաժամանակ Ճողլնույնուության սուբյեկտիվ բաց անելով այնպիսի օրյեկտիվ մեթոդների ճանապարճ թյան մեչ Համար, որոնք սկզբունքորեն չեն տարբերվում այլ բնական ն Հասարակական գիտությունների մեջ օգտագործվող ուսումնասիրության

տերիալիսւկան Հեսրներից:

|

մեթոդի Օբյեկտիվ

ճամար ճիմք է ճանգինանումգիտական ՞ոդեբանության մեջ ընդունված գիտակցության ն դործունեության մրասնուքյան սկզբունբը Հոգեբանության մեջ օբյեկտիվ մեթոդով Հողեկանի ուսումնասիրությունը իրականացվում է ճոդեկան ձրնույթների ն նրա օբյեկտիվ դրաեվորումների Ճետաղուտման ճանապարճով: Այսպիսով, օբյեկտիվ մեՔոդը ոչ քն ինչ-որ ներքին տիսոզությամբ Հոգեկան հրնույների անդրանց միջնորդված իմացուքիջականորենՀայելն է, այլ մեջ օբյեկտիվ գրսեդրանց թյան մեքոդը (այսիսքն զործունհուրյան վորումների վերլուծության միջոցով կատարվող ուսոմնասիրությունը)» Ուսումնասիրելով մարդու ճշտորեն ճաշվի առնվող սլայմաններում ընդատեԹացող գորժուննությունը, մենք «Հնարավորությունենք ստանում այն Ճոգեկան պրոցեսների մասին, որոնք ապառովում են այդ գորլու ն դեղեկավարումը հ կարդավորումը ծունեության ժրոադրավորումը, ամեն վրա ազդեցությունների կատարվող ուղձղի տերմինավորվում բողջությամբ, Ընդ որում սեփական Հոպեկան պրոցեաներիօբյեկտիվ ուսումնասիրությունը սկզբունքորեն իրագործվում է նույն միչնորԴն ուրիշի Հոդեկան պրոցեսների գնաճատուուղիներով, ինչիս ված մը (այն մասին, թե ինչպես է ընքացել ւոասպլաճումը, մենք դատում են այն բանից, արդյունքներով անկախ վերարտադրության

8.

Է.

Ուր գշհծք,

ո. Լ ին, «նդ»,

1914,

ՖԱՇՇԺԱՐ օք.

ԱՇՑԱՕՈՕՐՅՔ.

քբ

ՖՈԱԹՇՔԸԱՂՔԼԸԽԻՄ

26.

Ն |

116ըօ6օ1 2ուդ.,

ույ

թե մեր Խոսքըուրիշի, սեփական Հիշողություն մասին ւ),դիա պատրանքային է ույն պլայոկնրացումը, պատճառով որ իրը անճատական Հոգեբանականառանձնաճատկությունների (բնավորությանսժերի, բնդունակությունների, մաքի, որակների ն այլնի) մասին տիտելիքնե

, |

տանում

էն

ինթնադիտման(ինտրոսպեկցիայի) միչողով, Ինչալես բազմաթիվ մարդու անձնավո Հետաղուռությունները, րության ճշգրիտ բնութագիրը տալիս է ոչ թե ինքը, այլ ն նրան րը վաղուց ճանաչող մարդիկ: Այդ մասին նն վկայում, մաս-՝ պատանեկանՀասակի վերաբերյալ նավորապես, կատարածուսումնա-չ սիրությունների տվյալները, որոնբից «Հետնում է. որ զուոանին ակզբում սովորում է օբյեկտիվորեն գնածտատել իր ընկերներիե զատների անճատակոան Հողեբանական առանձնաճաակությունն այհուշնւոն տեղափոխում է այդ կերպ ձեռք Բերված կարծես կան ձոզիբանական դիտնհչիքները իր անձնավորությանվրա ե սկսում է բավականինճիշտ գնաճատելիր բնավորության զձերը ն: Հասկությունները: կ. Մարբարգրում էր, որ մարդը ծնվում է «առանց զեմբին Համելի բոնաժ լինելու" հ որ նա «ակղզբումիր պատկերը մի ուրիշ մարդու մէջ է տոնում, որպես Հայելումո: Այսպիսով,մի չարք փաստերխոեն

Ցույց

տալիս

շրջապրատո Հարա-

՝

տորձնա-

են

սում

այն եղրակվացության օգտին,

լոքներիչկսշուրըՀարաուցնում է ոչ

մեթոդներով:

'

որ

Մն

ճոդեբանությունը իր դիտեինքնադիոման, այլ սբյեկտիվ

ինջնադիտման, իբրն գիտական մեթոդի Հնարավորության

բխում է րանքայնությունը

Սյան չության

Է

նան

սատ-

դորձուննու-

Ճողնկան արտաջոլական

առանձնաճատկության ըմբոնումից։ Փորձելով ներՀա-

քեցործն «նայել ինքն իր մեջ», աեռնել սեփական Հոդեկան ,րոցեսները, նրանց կապերը, փոխադարձ կախվածությունները, մճխանիզմնձրը, մարդը, միննույն է, նայում է ն ղուպը «դուրս» տեսնումէ ուղեղում արտացոլված արտաքին աշթարձճը, այլ ոչ քո ճենդ ուղեղը նրա Հոգեկան Ճատկությունների Հետ մբասբն,. Դրանովիսկ թյունը ինչպես պարզվում է, նուլեպիսի պատրանք է, ինչպես ն Հոգին, որի մասին խոսում են

ներձայեկողո

իդեալիստ Հոգեբանները,

ինքնադիտման' որպես Հետազոտության Հատուկ

ունմիցամեթոդի ժխտումը լի Հանգեցնում ինջնադխոման ժխտման, ընդճանրապես:էրիվ կերպով թույլատրելիէ այնպիսի ինբնադիտումը, որն ընդունում է բառային ձե այն Հաշվետվության մասին, Քն ինչ Հ տեսնում, լսում, զգում, ապրում, րա պիսի բառային Հաշվետվությունը գրանցվում է ճիշտ, այնպես, ինչապեսմարդու ամեն մի արտաքին Հոդեվիճակների օբյենտիվ արոպՀզան

ցանկանում մարդը:

1 Կ.

Մարքս, կապիտալ, 4. 1,

0.

1954, էջ

60,

Բայ Հայտությունհ դրոնհորում: դեպքու: մենք ունենք

ուռումնաս

ընդգծել:որ

իքոք

ինչաիոիջ չ. նույնացնել ներճայեցողունյա չի կարելի ր"ի սդիարինքնադիտումը ի անմիջակա ոչ թե միջնորդված Սալ

ունեն

Է

այդ -

աման

ս

-

հռք

ի»

լ

ուսումնասիրության քանի որ Ն "ովաս այն տարբերվումէ միայն տիմ մեոդն Լ: Սովոլուկան դիտումից բանի որ կալված է սուրյեկ ր աստիճանու, փոք ափվիլի Ա , տխրության Հեւ Վր նն Ի " Հնարավորության մեննաբանությունների ոգ (" շփոքել ոնֆլեքսի ի ցողությանտիտ չի կարելի վերաբերյալան ՄՐմք ե Հողեկան որակների վիճակների ոնի իր խոր լն

ոս-

/

Ր

,

ի

'

,

ա,

խա աա ն րումները): իյ աա միջնորդված բնումի սեփական բառային վերամշակում, ճաշվեավության յուղ մյսոին կատարվողմաաանվումներ» հար րիզերլումություն, կարծիքեոբը ուրիշների կարծիքիՀամադրում ճոդե-

ք

ր

երկա-

որո»

աղն ու

արարը

լ

ձի մասին ունեյյաժ ե

լ

ր

ոքարա ւ

չոզերանությույը ի,

,

/չ

զոր

ունենար տությունը չի կարող

կարոոր նակակից

պաճանչը,

ժամա

ոի

ԳԱԱ աե

ան

աթլուը Քոյր լուրաքանչյուր առ կաթ

աան

հուռրենւի, «ԻՋԱ աքա գ չությունը մեթոդի է, Փաեննտիկական բունջին Հեոենչու սլածանչն Հոզեկան րոնում:

է

Ան

ա

որ

հրու

ուսումնասիրվող Ցո»

րա

Է

տեսնել պառձրը,

Պրտագոտուը

թան

:

զ արզադման դիալեկաիկական նո բոլոր բականդնել փորձում է են նրանք Հերթա:իոխվում, ե Հոականալ, քե ինչոլես ակ

'

խե

պառ

լ

Հողեկան փաստիկոնկրետ սատժությունըո յոսումնասիրվող կերացնել մեջ դենետիկական ՍովետականՀողերանության Դ. Պ. Պլոր" ,

Բ

լ

.

Ս

.

Սրի

Ա.

Ս.

րար

այն

ի

"9

ն.

եխ

ամՆ արան սլատմա Հողեկանի

մարդկային բին էությունն է կաղմում ո

դառնա

ակզբունքը

տա-

րիքային

պայմաններում»

(պամավան) ընդունվեց 1ճոնունի աշիւատուանձրաժնչտությունը վիչռոառկու, Լ. Ռուբինչշանյնի»

, մերոդի օդուաղործմա

կու

ի

Մյուս ճողնբանությունը ներկայացնում : դիտականՀետազոտությանը, Հոգեկան

գոտ

ճում

ի

լ

ենքաղրություն,

միքողնորը Է օբյեկտիվ մեչ սությեկորվ ե է այդրանության Հոդե Դոք հն սում ոլոչանյյ: իսկասեո։ գ իրական օղատուսումնասիրմանօրլեկաիվ մեթոդների «կասուցոր Հոռսկանի մեքողենր ըմբոնդած "ր "1 ժմ ուն րնջոց ոմ " այն փատտծրի Է

«

ա

ռեր-

ն ո ը" Բէ

"՛րո-

յա

Ա

Նկ:

'

զարդայման

Դիոջորրոն աեր

մարդիկ:ր

ուսումնասիրող արարքները

,

որ

դորձում Հելտաղոսույուն

կիլոառում,:

Հողերանական շնտաղոատությանմեչ դենհտիկական մեքողի կիրառմանօրինակներեհան|. Ս. Վիղուտսկուաշխասոություններում: Հենց այդոլիսի բնույթ է կրում «երեխայի էդոցենտրիկ խուքի»՝ փոքր երե. խաներիխոսքի Հատուլ տեսակի, նրա կատարած ուսումնասիրությունր, խոսք, որը չի ձառայում ճաղորդակցմաննպատակներին, ոչինչ չի փոխում երեխայի վարքում, այլ սոսկականորեննվադակցող երաժշտխ նման ուղեկցում է նրա դործունեությունը ն ասղրումները: էդոցենտրիկ Ա Անն րիմ ու Զարդացման յուրաքանչյուր Ճաջորդտարում այդ խոսքը ավելի ե մանխայ Կան աթ աի նրա տեսանսրար կշիոլ/ («էգոցենտրիկ խթոսքիլործակիցը») խոսքում վազում է, դպրոցական տարիրի սկզբում ան րի: Թա Խո) ժ. շվեյցարացի ճայտնի Ճճոդեբան (մասնավորապես Պիաժեն) բաններ կարծում էին, որ էղոյննարիկ խոսքը պարզապես "անդչում, չքանում 1. Ս. է դոլրոցական Ճասակիշեմին: Այդ ճարցինայլ կերալ Ժուտեցավ նա Վիզոտակին։ Գենետիկականմեթոդը կիրառհլով առաջարկեց մի որի էդոցենարիկ խոսքը չի չքանում, այլ ըստ անցնում է ներքին պլան, դառնում է ներքին խոսք, որը կարեոր դեր է խաղում մարդու վարքի ղեկավարման ն կարդավորման դործում: Սյուղիսով, ներքին խոռքիյ շատ կարնոր Հատկություններ (որի էքոխիստդժվար Ճեյտաղոտությունը պերիմենոալ է) կարող մն տասկանալի ենե տեսակի ղար1 տեսակետից, խոսքի ւդ ի կական դացումը ն փոփոխությունները վերլուծության ենքարկելու միջոցով: Վերջին տարիներս "նհտաղոռության դենհտիկական զգալի տարածում ստացա երեխաների Ճճոդնեբանուքյանմոջ որսլես ուսումերկայնական անձի երեխալի այսպես կոչվսծ հասփրաւթյան ժերոդ: Այդ մերողի օղնությամբ չոդեկան զարդացումը բացաճայտվում է ոչ քն կտրվածքների (ոայռինընկ արբեր փուլերի բնութագրման հ միմյանը «ետ դրանց «ահագրման) միջոյով, այլ երեխայի անձնավորության ժի չարք տարիների ընթքացբում անցկացվող տնական ուսումնասիրության ճեսնանն դաատիարակությանճատուկ կազժակերոլված քով՝ նրա ուսույման `

ո-

արն /որագատաւգ 1՛

գործողո ւրս ը ռարքներբ այսր Հնարավորություն. դիոնլու դիտման ճանադարծով նույն ն վճրլուծել ակզբունքորեն կարելի է դիտարկել ն

անդորիոյի

|

ն

եխայայ

ս

ոլուլես «երնույքների

կում»,

այս

Ժժեքոդ

Ման

իր

նան

լություն ունի ուններ

Գո

(առարկա):

օբչնեկոա

ալլ

քն

ոչ

անճրաժեշւո է

Հոգեբանության Ինչպես բոլոր բնական ուլն կան դիտուքյունները (րյ

ճիմնականմեթոդները

Է

մ

նությունը,

ունեն

կու «իմնական մեքոգներ, որոնք ենքակա ս

ւ

ն

դասա

ակա-

էլ Հոդե ողնրափաստերի ստաղման երլ

լես: սլես

է

/

են

Հետադա բննրկման.

դիտման

գիտափորձի ժեթոդները: Սրանք, իրենց տոտրատեսակներ,որոնք, սակայն, էապես շարք նույնն են: չոգեբանությանմեջ ռիտական իմացության այդ միջոցների Ճատուկ բնոռժու:ը (Մեն առ ամեն ճի գիտության Ճճատովաւլումյան մար ինջերաոինքյան Հասկանայր է) պայմանավորված է նրանով,որ իդեալիստական ճոգծբանությունը, մերը բնուառրված պատճառներով, ղիտումը Հանդեցնում էր ենքնադիաման (ներճայեցողության ), իսկ գիտասվորձը դերը Հոլեբաճության մեջ աննշան էր Համարում, առանձնաոլոս բարձրագույն ճուեկսն պրոյնսներն ուսումնասիրելիու Դիտումը ճոգեբանական«ետաղուտությանմեթոդ է դառնում միայն այլն ժամանակ, երբ չի տա.մանափակյում արտաքին, երնուքական այլ անցնում է այդ երնույթների Հողեբակողմը երարագրելով, Գիտման էությունը կայանում է նանան բնուլիի բացատրմանր փաստերի միայն փաստերի գրանցման, այլն այդ Ճճոդեբանական ոչ սաճմանաեն բացատրման էնջ» Փաստերի դրանցմամբ սլողոճառների դիտո ւմնե տակվում ասոօրյա ըը: որոնցումմարդը միայնկուրորեն է չնտրում տարբեր արարբների հ դործողությունների պատճառ ներ Առօրյա դիաումները գիտական դիտումից առաջին ճերթին տարընրում են իրենը, պատաչական, արկաղմակերպ ն չպլանավորված ճազմադեպ են ճաշվր յսոնվումբոլոր ւյն քական բնույմար Ֆրածցում պայմանները, որոնք տոդնցություն նն գործում «ոզեկան հերճույթի ն ընքացման վրաս: դիտումները: լինեառօրյա առադուիսն Սակայն ն որպես չսռիանիշջ ունննալում մարղկան, ամենօրյա լոր լով մ նծւշ շի իւրաստության ռացիոնալ Հաաալիս են ճողերբոանակուն ձր, երբրն յորկ։ սովորուկան դեւքերի Մոշրյա, անթիվ Հոդեբանակասնղիտումնեչ դեճլքոլ ը«ր ԸՄ Ը) Լ որսլես ուսում բը թւյռագվում են առաժնենրում, ասարռվածքննրում ճերթին,

ն

ունեն

թմոսի է, քե

չոչ թե ինքը գործունես ուսումնասիրվում արդյունքը, բայց միայն նրա էության արա րն են հանդիսանում ցործողության Հոր ո'րդյունքում " ածհ մարմնավո պրունաները:

մի

:

«

ո

Ճեւոս ոաքրքրու,::

ժուն

են ,

առ-

օշրանցումը:

այսպես կոչված «դ ործունեուճոդեբանական վերլուծուտարբերություն Թեխ ունքալին սկզբունքայի չկ բբերությ

տարբերակներիցէ ,

արղզյունքների Ռրանդ րանը

չներ» տարբեր իրամոճա: կախ

:

ա

օ

.

-

ւ

մեչն միջն

ս

կա,

լ

Հ

է

«Սմ:

ո

՞

Հիերո:ո:

,

'

|

արն1)

-

Ա

ակթիվ

եբանահկոաւն

|

րողնԴովան 2:

/

ան

ոո թ մ իայն շր

՛

:

րԱ

չունբ:

-

րոնն

՛

'

ոԷշ

մ ննքադրում որժունը փորձարկչողի

ն: որ

ոտաղպեր ի-

Հճբջամտության որի «ոտազոտողի ճնարամորություն "

-

Է

պայմաններ,որոնցում

ու

Դ

կերպով կարող չ փո

պարզորտչ

Պոգնբանական փաստը, որը

/

՛.

/

«1,

ե

ր

վոոնոժել արան 1"մում ը ճ

ոն /

ո

ջանկալիուղղությամբ ո կարող :' ՛

մար

աւ

անձինդլ ուրէ. նչու բնութ ադգրերի ընդճանը 7 ժան միչորով րք

Հոգեբանական նոր փոստերի սատայվման ն Ւէկաք ճիմնականմիջոցըէրոպե րիմ Հողերա: ն ի Հոգոբառության մեջ օգտագործվելուխրավունքձեռջԴ բե վերջին Պարյուրտասբբների բնքացբույ, ներկայում կան գիտելիքների ստացման Հիմնւդան նղանակն | 111: ի տարբնրություն դրտումբց, ռու ը

ու

աո

ւ

»

մենտ

է

,

ՄԼ Բոր

.

լ

է

որձարկուն

Հա-

Որ

չ

ավելի ոնցամներ ճամակուժանի Հաշ թենարի ամն են Տաթբքրում գիտափոլձի Հիմնականտեսակներ. բնու որոր բն ազան,

Ա1117

լ

ճ

էւ

-

՝-

Սոց

լարո-

Լաբորաւյոր գիոախորձիբնորո»

անց է կացվում (աբորատորիալում

ամր բ

ք

ն

ք

օգնութ

Էլ

հոառոկանիշը ոչ

միալնյ

այլն յն

|

ո,

,

ատուկՀճողեբանական բայն

ն

"

փորձարկվողի ի հ րհ գործողությունն են որոշվում որ փորձա բՓվողըՃատուկդերռնը ունք (Պւա) է Հանդեսբնրում րաբճրություն իտատրորձի Ժո 7.

ն

Հրոճ անգո,

որ

հր

չէ, Թե

ն '

Հետ

փորձ

են

կա

ատարում

չ/

գիտա7 որձի

նկատոմբ

զյան

/ո

,

ո

.

ես

)

"" նոն, նիան Դոչունի :

աորաթայրվո Րր կ

"

ոշտկությունննոր, բժբոժաւղն, ն

առանձնաճատկություն մերի «յլն: լ

տափոլ:չր Պատալա մում կատոււթ վեչ վեն դորժունն

աց չառ

Ժ

է

ոճչոն,

,

տ Շ

ում Սոն շքում ենչոը ին: եղատակով):1ոբորատոր կոնկրետ ինչ լ որտախոսձըգնութ չա հտաղոովել ուշադրուն:ան ւ:

ր

աք

այլն այն,

Նե ոկ ոկ ու

ենն

սրող

ՀիՆԱ Հի"ողու-

յումս (աբոււաոոր դր"այնոլնո, որպեսզի նրանում տաղեյ

կողմե Պոլեբանակալն փն նրբ ոդ. դոր"1.: ՈՈՂՏԹԱրՍարդը հատարումէ իր Ճայ:քոյ մտո երում (Ցա է. չոր ակում մու :Մպյք. 17: էքույե քքուղ ըիքծնտի Ա ժամանակ կարող են ,ուղանա ի դտ

ծունեո2-»::,,

Է:

,

Դիչոժման

թյան ւնու թյունը:

է նան

իմացության

նենբատ կա աղնում:

ՓրտականԴողերանականդիսուժներ»,ի տարբերություն առօրյույ, / Դ) թոչորակտո" ցռխոումների, էնքադրում է անճրաժեշտ ահցում վարքի, նուր ուսն դիովող քյունի փասաի նկուլրագրու , տուժում դեպի եդ ներո:ննրըընն«ուհբանական էության բացատրությունը. Այղանցումը «անդիռ է գալիս որոչհս չիտտան ընթացքում տռաջացող վարկած (նոսպոմից ի վերջինի ստուռումբ կամ ժխտումը կատարվում է ճետազաս ճրտումների միչոցում: Հուշբանանան դիոմանը ներկայացվող հականորոս կարնոր պաճանջներից է դիտման Հատուկ պլանի կայությունը, ինչպես նան Հատուկ օրադրում ստացված չրդյունքեերի

'

ան

:

ղոս

եղարները ուսսարաշիրությունը: նույն

7"

՛

առարկա զգալի

՞

ստացված քո

՛

տԱ՛ Սուն ըւշհրության

Այսպես, հրեխաների ձողեբանության մեջ անկական

Բորը բոտրսազն ոնն

-

,

ն

բոտ

ԼՐ

մսոչնս,

ուլի

ներիի

«

որոնք

են րց

յ.

չամքու ւ

ր աարի որ Կոո (ղր ձ

'

ար

արն

պճտքէ կայացնի Հացն Խելամետորոշումներ կատարի բարդ |

ա

ւմ

այ1

գլորվել մոդելա նոն աաա

,

ն

բոմ

օգւսչու,

աձայ105

ձ

ւսն բորճր ննցվածությա ներին դ

թե որքանով տվյալ մարդը ն նրա ճոդեբանական որակները Համապոտասխանում են արդեն բացաճայլտված Հճողեբանական նորմաներին ն ստանդարտներին:չենց տվյալ մարդու ճողնբանական որոշակի որակները դտնելու Համար օդտագդործվողմեթոդներ են Հանդիսանում թես-

ա արելե Բաք տագարձբ այն լարվածությու բացառեր

ԿԱ

շարժումներ,Ճճակազդի սլաճանջող

աստիճան ի ն

այլն):

լեք թ).եր մտածղացմամբ է

Լաղուրսկու

Ֆ.

է Ա.

ը»

է

ե իր փորմոտյ երբ նրան ճայտնի որն առաջանումփորձարկվողի սովորակատարն ն թույլ Ճետազոտությունը տար ձարկվող լինելը, ճանձնատնային խաղ» (դաս, զրույց: պայմաններում կա օրինակ ն բնական դիտավիորձի կատարում , ների Կրո եյ նյութը Հիշողության մեջ տնականորեն ո

ան ո

ական

այլն):

։

ն

պաճելու

ամիր մտապաճման

կախվածության արդյունավետության

ծանոթացնում աաաոննդպրոցականներին որում ուսուցիչն

ձն

այն նյութի

Ճարցէ սովորել:ընդ «ամ քոր Մյուս խմբում, նյութը մատուցելով ւՆբաջորդ Ն րաք են մել եելու է,

ասում

որ

օրը

շաբա են, որ Հարցնելու ասում մաններում, աշակերտներին են այն բացաճայտվում մենտի ընթացքում Հետու Այդ բնական էքսպերի Հիշողությանմեջ երկար ժաոր տալիս է նյութը

առավելությունները, մանակ ոլաՃելուղիրքորոշումը:

Ծա Գոզերանավոն րոնհ հո" փուլե» տարիքային կանի ե

որի լուծում է դիտավփորձըչ նա-մա կոչվում է Ճճողեբրա խնդիրներ, Սրա դերը ՝ կան դիտափորձ կամ էրալերիմենտ: են երբ ուսումնասիրվում '9 այն դեպքերում, ՒՐ Դ մ Ր սովորողներիիմացականճնարավորությունները, ե այլն: ձեավորմանկոնկրետ ուղիները պարզաբանելիս

Այն բնական

վարժական

նձի

բնական դզիտափորձի դիտափորձի լաբորատոր են չչզետք մեծ ներկայումս չափովոլայմանական թյունները ռն, ե

Ն

լ

Րմ

ցարձակացվ ույն 2 ողեբանական Հոգեբանական "րոր մեխոդննրը» այժմ խոսում էինք, մասին մինչն բեստեր տական բնույթ

ունեն,

միջոցով կարող է Է բի

Հայտնագործել

աի"Քոնը, չեր,

առկայ

անին

աաաազա

ի Հարո ա

ամար

.

ւնն

ե-

ա Ը

կատարվող մեթոդներով որպես է Հողերանության, Համընկնում

Արար

ասած,

՞ե-

12 է դ

առարկավի օղտադործվել մեթողները կարող Հռդեքանության Միր այլեփորձարկմաննպատակով: Գորի Ա արջաման, նոր տվյալների քն ինչ

ն

Հետ:

ին

Ր

ւ

ոչ

:.

ի

Էր" ո աղ ստացումը

որ մեր խնդիրը ոչ Հետադա խորացմա են իմացության դիտական ժեշտ ,

է

կառուցված թեստը.

ար,

«յլ

այն նախնական ծավալուն

իոր-

մոտավոր,

ն

ճոդեկան զարգացման ժամանակավոր

գնաչատման դեպքում"

րետ |

արդյոք

ձարկված աշխատանքի արդյունք է, թե «ետնանք է պատաճական ն մակերեսային դիտումների: Բավարար չատխովչճիմնավորված հն չոտուղված Ճճողդերանական թեստերը կարող են լուրջ ոլխալների են ոլատճառ դառնալ, որոնք կարող զդալի վնաս սլատճառել ւանկավարժական աշխատանքին, մասնադիոական րնտրության, տկարա-

տազոտությւ

-

ոի

Բնու

Պոր

լես

Ի

Հաղանարերել դիտակ ր վփությո աեր տարբեր ե

հայն իաստի Ճճավաստիլիդիտասիորձի մակարդակից Հողնբանագան որը դրվում է թեստի ճիմքում, այսինքն այն բանից, թե ինչ-

նելուց,

մտության

Հետազո

փվխմացությա

ան

տերը (անգլ. էօՏէ-փորձ, փորձարկում բառից): Թեստը կարճատն առաջադրանքէ, որի կատարումը, քանակական որակական գնաճատման միջոցով, կարող է ծառայել որպես որոշ ճոդեկան ֆունկցիաների կատարելության նշան: Թեստերի «օղնությամը ձգտում են պարղել որոշակի ընդունակությունների, «մաությունների, կարողությունների առկայությունը կամ բացակայությունը, «նարավորին չասիով ճիշտ բնորոշել անձի որոշ որակներ, պարզել այս կամ այն Ճամար նրա ոլիտանիության աստիճանը ե այլն: մասնադիտության են Հողեբանական թեստերը կիրառվում ,երբ պետք է, օրինակ, պարղել տիեզերական թռիչքին տիեզերագնացի Ճողեբանական զատրաստականության աստիճանը, երբ ալնւտքէ դոնել, քն փորձարկվողները ինչես են յուրացրել գիտելիքները այն խմբում, որունղ օզտագործվել են ուսուղլման Ճաւտուկ«Հնարներն շատ այլ դեպքերում: Թնառի դիադնոստիկական արժեքավորությունը զգալի չափով կախված է դիտական

ԱՆ

ոնկ-

մեթոդիկաները

ինչպես կարելի էր

դանդաղումների

ռհսնել

ողջ

նախորդ

բեր»Ա աթարի կաա ար

ադր

ուն

«Ճոդեբանության

'

չ -

Հետա տարբեր իմաստներով. մեթոդները որպես ղուտության մեթոդաբանական որոնք կանխորոսկզբունքներ, են շում մոտեցումը ուսումնասիրվող փաստերի նկա տ մամբ. (այդպիսիք են օրյեկտիվության ն կական սկզբունքը կամ մեքոդղը որպես Ճոդեբանական

սկզբունքը, գենետիւ

փաստի

իմացության

ինդճանուր

եղանակ, որն ից Ճոդեկան պրոցեսների բն«ոդեվիճակներիառաջացմանը, ճողեկան առանձնաճատկու-

չչ Լիթագոտողի Հողա րարվում

Սացքին,

-/

վմյդցիամն դակողրվ

Հմոգչ

դուլիսողտ վմզդդաքիսդակաղախու

դ վմյղ ։մրորժախիոաչ վ մզդղոուլիակգն ղ աղուկ ոզոմլ գոկատոամտոխոռվող դգոկոմնակոջվի վտ մու ոո մզմմուտ գզակոկվտոարգքուր -ոմղլեսչ 1 ժոսիմնուվղզ դո/չիող մզմմոտ ցոսմզղղաէքիսամնոմվ «զտ ՀՎվնսնումմմզմմոտղվչ րսինկցեուղ նզտոր ւմ) ղիսփ դորկոծր ղո կաոկողոժ ղոիլիսմնատտսնղաստ մմզղրոստվն նր յոսիմոտոկ «(վմզղյոանգ ծ դվ) մհախ նմամմզ դոիատսնուու» վմզղիողվո տիուտնոմ նղոստ մրսմուռոկ ղոՒջիանասքման ջՔոիմտ դ չմ դոտ մաղ դվնզինոււ ոմա իսժղոի -կտզչ համսիսո լոսմզդ ) նղամա մմզղովմզո նմսմ վմզղտոիզմզ ղդոիցիսմն մղաքիսդաքոկ ղժղվոլո եղ վ նմսմմս' դ ՛նմսժ ՀՔսմոին վնզնա կոնղդոքօ դ նաճզղա մզղղաիքիոմղքզվջողմ վղոտողվո ց դվճցնմսճուց չղվյ1 ոկոյղգ դտղտաղիրը ոն» ռւ «ղահցիսնկուի կողուրտք ղոմլիստսետտղչ նաիկմողղ խորմող մյ դ բ վովիւ լյոսիտվն մմզղղգմգսեվ)օ ոն կով "Մտսժզտ մոկ: դ ճոր ոն «(դռ ղ մմզղղուրիորո մղ -ոհ ղվշմ մմզդոովզմզ ի լորմսղ «փողոմղ 1 յոսթմոոնում -տոմպնո մողիչ լոսիմետմտկղ զժղվուտ կսիտսհուտղջչ ղզ Հորետց վտոուի մտոոուխ ղվի 2վժճամոչդվճոււո երր չմմզդղզմգսեվ)օ ղոժ «ովի | բազմ իթ դագատմաոգվ գգ ամոլ, յոռիրեակ 'մմզդյո յուր ղզ տոն մզղմտովո վզիո (մմզղվճղամոոոն -ամին ոզխոկտոչ 1 մմզողակութ "ոտզկղո ջոխրհոկ նվմլոմոչ ջաիմողմ հորմադմա «Ծզիեմոի լիամս նդ) Ժջաոխրտուխ -Խօ կվմժափ ջոիխոմգկորնակիողջ ջոիմն մա ղրզմմզ «րաժնուվղմ վմզղնիոամն Լ ղաոնուռո սի նվաատոորվ դ մամ Ւ մսն ոժղուտտ Սոնսխկմաֆմավ Հ-Հոկաոտոաող « լոսքոմլմօստ «ի» յ «ո» 1զձ4դտ) յոսժոցն դորդախչոխ վեղոչումմ դխաղղվրմս | լուիջասնուռնօ) առ փող վազոոն մրոտ «րոսղումդ մ. րոաղոքոկ դովմզո նմամկմղ ուն դոկոլ Էկ մզմմոտ | լոսիմվո՞ղը չապո՛յս «իսամզղնսծվր -ովտդ զզ րոսիժուխուՒ գ դաժղոո դմղղ նյու -դաիքիամղմմյուտ ղոկտո Ժ ՛ովուտ սց լյ մզղիոո|ո տում դիո դ փո Դ գրի գովոտոոմտոթողոգ Ա ճվոզկաողո բշաժճողիդմ վմզնստ դաիջիսկողոժ օոիտվն րոսդր դզ չվ մզմո սի դակ տղչ նվմողուղվրմզ 7որմող ոզ մս մմզդղդմգաճվ)օ «մղէ ան նզինմունւմոսժնոյիղմ ոմա: ոյս լուիդաթամ «մղրա շոդրփչջ «դագուվ վմս Ղոտվմզռո ղվտասո մ) զվովո որ վղղցոգՓ չմղաիքիակողոաժ վմզոոււ, Փոխուվն ոսժոոթ -ղմ փլոսմ կզր դ մ մ մղոաք մոդ վմղեսա վմզղքոոլո Պն յողումե մոողաուն մ4 մոխոմուղչ ոմջ մոստվն ղվչոիխ նո իսովուորր մա յսդ մ: ղ դվրոմվոու դ , թհովոագրոաոուփոզդգանցիամգուուտ մ մոսդմկի մսոտ ոտ մղղն նա արե սխինմու7 «նաճ ղոննետ մ մ ղմվեղո|վմս իսնողվմօ վր ժղոսո նիան ա ղոքցիստսեոաղզչ փա կզր ղցոսմ ղժղվո ամս Կմցջե շսմաղմ մղոչիսղոռրոցղզը մտաղոչեղմ )՝ վմզղակվեսքզր մյ յոսիսոմվկ ոսժ 7ի ղզրո» աՆ քոմ վու «գ մմզատու «ո» (իջ դ | տղզմկղսկ |զղնողջղոստ վկմակ ղաոկաղոմցզես, կողորտքուվը ղվոծղճ դ ղվյովն Բվղտց վնստ մեստ 1 Փողը Ռաջոժոի տմ ղվիռոս ու ւմժվմոկ վլոկվնուիդի վավմոււռ մ ջոիմեո ու նզոմա ոմխ վ47 վր 1ոքիտ ղտնլիսմվոուղրոյաոա 1 ԱԾ տզմկղակղժղվոո '«վկատղունը մմզղնախկմոթմա Փ /լ«մջմուի ղորմետմմվոջ Փոիձակ ոզիոռւոմլ ոխ -փեսքգր վովոնքիո րտկ ծր վրզվմսմո վսոխոնտղմ զմո ղաիլիսղոմց "Մրոքքիախվոողծղվ դոքլիստսհոտղչ յ նսիկմողդ տուճ ովւխղդիսղ՛ղզ պ ղց դղատհորետմ ղղ րոսիծամս յոսդւսնղմժղոմղ 4ր 7 աաա մս «մմզդբ 2 տուսմտչ նղտետվոաքմեսղողվե վմզղատկվնագր դոկ մր ւոցմկղակ դոիիատսեուտ մ զ5 7 լոսիջման -ոմվ նզտմա Դ զոիտի -աղամզեսչ տզմկդակնաիջմանատեօնվրնակ դաքցիսղոմզեաչ նվկակոդ յող զրվժզիոժյ ղ՛շսմ մնմսմկմը մմս լ չմրտքլիսղեօ նղտմղ վմնղվ ղակտտ -ոիտք րոաիցսմ իսքիսղժ որխախուս դաժմա ձոստ | դ -վե ղիտ ոտդ լոսինամս վմզդոկվնարզի մղահըլիսկտտչամաք 'ոզիյոկողոժ դոժղիո ա 4 տոսիմզմութ ղդուքիամնունոա տսր մաղդոչնղմ մորոչ վմզղ տզմկղակղմոկոր :մմզղկողոանը ղոմլիսնորվ (մշդաովցմզ նսնգղու մսիուտո զ 1որմսղ դարլիսբաճունմոնմզը -րզմմամո տտճ Հվիս դմտ «վրզմսմո ոլիտ դրովի ս ղդ լրոսիմաղոմն Մղացամեոլղղ դիտ մլ ջակմուխվովոնչղ ճար ո մմզղժղամեկո ղղ րոաիջմանոմվ զկմոււվ յոսմ ղակավեսմանաքզի դ փիուստո Հմիոթտոյոչ ա. ոսժնոլ/ղմ մմո տնղաղջ ազ տղմկդսկ կշստոչ դորջ"Ձս1 -զղոկվեսիցր չ։աոկվնսվցո նր ՛օոկմոի Մոումզմումգի դոիցիւ» 7մզտոուիդող» ւոմղեսՀ ոտվո վրզվմսմո ս. տզմկղակ ղտոտկ ղոտոկտղումգե ջոկմոի րոսոկո ասո ոմղ «: մս -տղցրո խստոտրվ կցի ոզոմս ող 1զիջմսետտեօ լ հսմոկ մղալիսնուկոտչ դ րոսղ տե լ մզդջ -մուի :(րոուովն ղ «ՆԽաքզր ղոկիստսեոտղ» ղաոկողամզեսչ»» ջմաիտովն ) իսդջ յոյզտրոձվըՀ րտկ յազտրոձճվը մդորմողոմնդ մղարմսախիողջ աննա) ո

-

ոաղոնոմ

նմսմզեդվչ)

ա

դժդվոՒոո

(.մզոոււտ

յ

:

Դ

ւ

,

՛

,

վն

յ Քորնոցյգ" Անն իա

ո

ո

"

ք

կ

,

Քորժաոյո

ի

ք

Հոու

ով

ւ

իմս

Մի

ոդ

տ

Վ

'

'

ոու

:

վմզդաոյցմց դաճգդոս Սանի

յ

ող

Հք ավադ ա ոԴ իահավոթաանի

ս

Դ մրտ») ա Ա աաք ՝

:

եա

'

ոո» »

մդւամլիսղոաքուկ

դոշքիւտռնուոզ:

գոիիամգողրոսոշս

նաիմվուողր սուսյիմախողթ

յ

դմաղմում,

ոմգքոմչղտ ղորվխչ ւող» վմզդնաիկմոջ մնոտանուղ» իվ մողք վու,

զր

մշիսղ / դիչոմսդրնակ 7 յոսոկո

|

ւ

ԵՐԿՐՈՐԴ

րառում,

որոնք ճնարավորություն են տալիս դատել սուացված այն եզեն րակացություններիճավաստի յինելու մասին, ոլոնք «աստատում նախասլեսպռոասջադրված վարկածը: փուլը ստացված չորրորդ ու վալ նենՀետազոտության բրի մեկնաբանությունը, ճոդեբանական տեսության «Հիման վրչս, դրանց բացատրությունը ե ճՃետազոտության ընթացքումառաջա դրված վարկածի ճիշտ կամ սխալ լինելը վերջնականապես ապտրզոլնէ: Այսպիսով, «սրբադրման փորձ» կոչվող կոնկրեւտ մեթոդիկայի կիրառումը ունի Հոգեբանական Ճճելսռաղուտության շաա բնորոշ զծեր, որի սկզբունքային մեթողոլողիական «իմնավորման մասին վերը արդեն

ՄԱՍ ՛

ԱՆՁԸ

ԵՎ

կքննարկվեն

Հոդեբանական

տիվ մեթոդների լայն

5.

Տ 1. Անձի ռասկացողութունը ցողությ ը

ՔՇՓԸՐ, մ

9256թ

ԹարօՕոտտ.

Շ.

Ճ610"Ի146Ը186

տո

մեջ մորոդիդանը-քյամբ Հառարաօկության չիման նջ մանող

իմացության

ՀՆ. `

1171-86

«ՇՕոթծ ծոն

աան

ԿԱՑՇՈՈԿԳԸԻՈՒ

ՑՈՒՆ 13603. իզո,

ո

րո

Ճ.

8.

5. Շ. 7.

ԸՇՇՇՔ, 1959. 6. ՒՆ 8. -

Ֆ:2.

7. Է.

(փջրչող

5ՅԼ ՌԵՍՀՕՂԾՐԼ:

Ոշտքօոշտամ.11610թոր «ԲԸ դճ»տր). ՊԼ, «11ք06թաղտողւ»,1562.

Քննա ւծնո, 1քտւաու Շռտբոօս. որ բ

բաքի»

ընտ

Հրո -

քոռ: ՀԸԼէ

Ըրոռ

ՀՆ.

161:ԸՅ0:ԽԵ

ՎԸՒՃՇՂՈ'»11.ք: :

Հրո

Գ

Հ: 0ՀՈԾՏ

Հե. "

1131-80 Ճ1

31-50 1Վ.ք0

տ 4115,

նին,

Թոշօուը Բնատտե.

ո

51619011

ԱՅՅ 54616թԱԼ.

որ

ոճ

«030.

18377,

յ

ամուշին,

ճեյո

մեջ

մարվկայինկեղին

ն

օզնու-

չեզմի

անձ՝

իրականության

ոլսռոկանելու վաս.

ամրաոլնդվումէ անճառ Հասկացության նջ. անճայո մննք կարոզ ենք անվաուր

»

նել

ն

Հասուն

նորմալմարդուն,մ նորած-

որն անընդունակ է մուրույնելու լեղուն

թմոություններ: Սակայն նրանցից ժիալն

հէ

«/արդագույ ն

մայա

'

աաջինն լ անձնավորություն, այսինքն Հասարակական հակ, որն ընդգրկված է ճասարուկական Հարաբերությունների մեչ ն Հանդիսանումէ Հասարակական մանդորժիչ։ Սշխարչճդալով որպես անխու, մարդը դառնումզարգաց- է ն անձնավորո, թյուն, ղարդացման այդ ուն

արոցեսռ մական բնույթ: Դեռնս վաղ մանկական Հասակում անճատըընդդբըկ: 82:

ուլը

-

վում է օասարակական ՀՃարաբերությունների սպատմժականորեն ձնավորված որոշակի համակարգի մեջ,որը նա դունում է դ ատորաստ վիճա,

Ը

ՀՇ

Ճ.

ն

մորդկանց

«ությնկաս

տականությու

1956,

ոՇ15010ԻՈԿՇՀԲ01

1963.

ն

այլ

մարդր դառնուխ է գործուն վերափոխման

աակ Կ

ԼԱօբօ«օռօր. 81., 113դ-ոօ ՃՒԼ ՇՇՇԾ,

4.

դարդացող,

մ

'

Անճատ,անձնա-

01640881115..

Բո Գնբ երբանության

Աշխատանբի կոնդանականաշխարճիցառանձնացած շնորՀիվ

|

Մ.

ճ111

ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

ե. 1969. Էնգելս Բնության դիալեկտիկա.

ԷՖ,

Է. 5.

ԱՆՋԶԻ" ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱԾ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

|

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ

4-րդ գլուխ

ճետաղուռությունը, դործունեության ասացինք:Դիտուժը, արդյունքների

անամնեստիկական տվյալների ի «այո բերումը, գիտափորձը, զրույցը, նրա արդյունքներիմաթեմատիխլական մշակումը, եզրակացություններըն -րանց մեկնաբանությունը, բոլորը միասին օրգանապես ներառվում են մեջ ն ներկայացվածեն լինում նրանում ճետազուտության Հողեբանականոլրոբլեմների դիտական լուծումը ենթադրում է հա անճթաժեշտության դեպքում ճամապատասխանկոնկընտ ճոդեբանակս: մեթոդիկա կիրառելու ունակություն (մի շարք այդպիսի մեքոդիկանք դասընթացի Հիմնական բաժինընդանուր ճոդնբանության Հետազոտության օբյեկները շարադրելու ընթացում), օգտագործումը, զանազան կոնկրետ բի կիլոսռւությունը առպատովումէ ժամանակակից ճոգեբանումյամ մեջ կատարվող Ճետաղզոտություններիբարձր մակարդակը:

կաա:

Ռուսերեն «ՎԻՎԱՕԸԼԵ» լ

որոնք

տերմինը քարդմանում են,

-անձ»

կամ

են օվաազործվում որսլես Հոմանիշներ:-նանոք. թարգ.

«անձնավորություն» "ւ

փաղոջեղց դաքչլիսղոմգեսչ

--ջ

ւ

սգնմցի ող մս «Մմզմզնղլո ղ յոսմզղղալիսմնոմվ մզմմուտ յոսմողոմն Լո 3 մզղկամս ղորղովրը մնմոր ովտջոչ չտձշվր տաշ ողիոնիո րոսղվ) :ռմզմզն մզմմոուռ մրտիյիսկանդաիսմճղղմվ 3 յունով ճո լյոսսզղ

-ղուրքոտ մզմմուտ մնվուր ղրսդղվր յոսմզժիուղնջտիմետմոկղ չողվեսչ» մր) ոռսովտաջմաին ղ մզոսկատոակ 3 լյոսղսուն ոսիղվսիտդամոխմցկ

ովոցու կաողգորոք մոմ դոկջ մյժղւսրնումե ֆոմվո մվ բոյ վրոճմտ մոխոսզտմնմոր նսիխտ ղ տակձղոչուտ «Կխոլ տոմ ղվր զոկութուինխատ -լոթ վճղոտոռ|եր չիսմզմզմ ողնղոչ ղաքլիստողրոչ ղ դսիցջիամվիոմվո կվստնոմ Մո յոստոտիուոձմմ ոջ տոսչախ | ոմզկ վմզղվնղամոստնուր ղմիոմսոմ ողմվ «մակատորոկ ղ 3 ցոչտորժ մղտտ մմս կվմժաի «Մաոկողսմ ռոկլղոտղմ «ղվլղզմվովմզղնողը «մշմզն մղմմուտ դվիսմոյոմ ճխիոմվ աֆ ոիազուչ «մզղովենդւսփղորղովր լոսմաոտոկ յլունղոմղ ովոջ «դ մնմուր «(բոյն նմաճոչ վիոսոյկ ղզզմողոռրտմղարվղզիտ ղվոռր ոու) Հոր վմղմրո| մզմմոտ ղոկակամտոտչ իսմզդող չմղոնքիսղոմ -ղեսջ նղտկատղորտքղող փ լոսձղ մտոոփի երր չյոսչտխո 3 խԽմլիմզժ «խոտ դոմվ ղ մժղոմտխմզկ մմ 3 րոսովաոփ յոսմզղժղորանղոչ մզմմուռ ոզոդիսդ մեմոր մո մ. ջոխտտկղ ջոկոտկղը ղվչ ր"սիոսփ մմզղկողր -վն ջտիոյակ նվլրսդմ ղոաչլիանսջմսեդակորդյ :(ճկորվնե»տոր վմզդ -ոամսբսկո վմզղվեմզ ղտկոստիոք բոսդուտոռուճովլ) ղվղոռոմզն ղլմվ դող ռազ տաղա (կորվն վղառոմցն մյ րակաղածղ լրոսմեկո մղւաքքիսն կոճ նղ ճռր ղոՒցիարտոյո դուրնոձուտղոքլիսնոկուսչ«ջղաջ ղրիսն ոզոտմաիադոռր պատնմփ զրրսխճատմտմվ ղ լոսմզղկողատրոքթ -ողչ ողացն 1զջման մզ վղտքոչ իսչմոխտադոց(եվմվոբյ) ղոկոդջմաիխ իսղջ ժզքմտվր աովո| 1զիչամս նամտկ վմ «րաժղտիկ ղոկ մտռտփ նր Հակամատոտչվ յոսղնցնոմե մղսքլիսմախոդջղա ոքլիտ մո «մնզջ

դարնաուս

դ

ղալիսկամավտոոն

Հիաժղողոզչ «դաջիսնկոդոուր խվտկտ ջաճգոս

տմղ րոսմղուկ դակակտմտոտւղզ |զնաոծճաստ ժղսմս «իսմզբնսկ նցքոա ղդ ոսք մվ պ իսմզդղաքքիացիտատ մվ 3 ղնմոր իամզղղաքիսմգք տզմկղակ ղ վղատնղզկ մոսո նվղցրո մջղո սոշղվ զր ոչը մզի -դմկմկ նամոկ փ. ջոիխակ տզչ նդաոկնմուրՄտ ղ 1զղեղոկոմզի 1 մռի -ոմողչ մմս Հմրտողոտվր վմզջե ղ վմզղկատփվս ղվակնմուր 3 մոսղտացչ խաոմցկ ֆջմանոմզիղո նվժղոկ մզր դվոտվր տղ» վմս «մղոսիլիսդսուն ջաճդոս ովլզղնմակ ղոանմորտտնտմոչ «կուղվմօ գ րրամտտնամ իսփոճ օյ մժղորոնհղոտ «ճզր լ մվ ղոքիսդոկուտտչջդտ ղղաք վզզղկմկղտ որ Համաիտդջդուանմար մուր սսկմզ նանց ղդղոալքիսճնամրո դիսղղվր վմզդղոաիքիսկտաչոդջղոստ դակատղումզեսչ ղոկջ մմզղղաքիսկտղդունդմ Փախմսիողջ «մոաքքիսձնսմրտ վմզղժղարնանհ ղ վմզղստջտոխոանմն նասձկոմզնդոիքիսզդսցման «մժջոիղսուռ| լրրաղոր «Մղդաքքիսմսխադժ ղզ ամր .մղոաքքիսճնովբ վղղկմկղո վմզղդանքիիսկտոջաղջղոստ դոկ

ճբ

'

47 ք

"5

զկմզ

ԳԱՎ -Վ-ել

-ոդամղզես, մջֆղու1 յոսղնոքակմզղ նվղցմվ ղմս «3 դղոայքիսղոկոտոջ տամղ մկզր ճվմզրբնսկձամսդմողզրո դոնցիսմսիտղդջղտ «սնվող ժմղզ չրյոաղտիղո

չդա

«դոտ

ռզց

րսարետկ

ղցր դշարըրամսաիտղջղո

մրորստ

մմադոչնղմ

Գղամս

Հ". 'նՔվր

-նսկ դվժմզղ ջոտիմսի ղահլ:սեմաոկորոչ վմզղղորիտի Հողդորիոոխղցմսղոկոյովճսո դոհրշսզղդյաթմսաեն ղց ր'սի մս1սմ -կզմ ղվմոտտմո դմմղզղդ'աիսնցնետ նսիմտտոտոկ տմի ՛«անմոր «խոովոոր :միոբտոակղ ղարուս 1զջմոն մզմմտտղո զղեն» ճանտի կիխաիոտկղտ վմրո| վզօատկոսկ մմս «ոսբ վնմասմմզ յդնոձուստ ժղրարմզմոմզի դոկամնոց «դվոր 1զղնսլիմզմմուտդո տոս պ հայմզմ մաստ ղաքըիսկղաոն ղումմտկ ռոազննս» մոիտմուղչ դոմմս ղտ 1ցստցտոխ իտն մսով ղվեզբ նվմղվղվճղոմո՞ռոոն ետի 7 կամ -ոկ մղոկոտտչտաղնՓոմոխոմդու» ղխողղվը «մզղջ մզմուռ ղոլչիսի չ-վակտ վջդու իսլզմղմ տքտչ վ կով իսղոմն Վզղք մզղրոսծամաժմվն ղոկ -աողզկ մզմմոտ ղզ նամտկ մմզղմղորտեղոչ ղխաղղվի վժղող էլճվեսմջոն «զ. տվրոկմտո խսձամվոիտ վժղոլկ ղոկակմտո լ բյսմետմակղ ղմզղմվլոածտմչ դ վմաոմրաղավչ Տանողժդվ մմզ ' յոսիփոլ մժղվուի վմս «միսմտո ղր 3 կրսմտո ոզո Հոմո ո մամ վժղոկ «ղր դուկոկիոոսոմմումզո ղոկատճկուովեղտ վ խո մղաչիսլսն մվղ մղահքիսկմտոմվ յոսնկոտվն վ. մմս վոտ «մփամատառ ղր 9 մզղավնսմաղս «րզն ամն լոսմոժախ ղ մղոաիքիսմն ղր» 7 1զմե մղվղզի 'վ 'ի զակտկմտոմվ 3 րրսնկտտվե մս «մկիրամտտո չմնդտ ղ մժմվն ջոխոամեմվ բոսժղոկ 1 յոսնկատվնեմմղ «մնմոր լ լրսի մս ճզր ղո -ումե ղո" րսղտե ) ղղո րձսմսժմվն ղաոկտողզկ Հատիոչուտմտ մվ մղոսիքլիսիվտկովջղը ղաքի սդուկումգ չմյոսդվսփողջ նատոհտաձմմ յ վմս «զր ղկաոտոախող վղորնսկորեո/ դտաիլիսզղաքման րոկ փոսմզղկողունը սայջմանհղ յոսմզդ դյո իստոորվ դտ վզի «բամզդսոցտախոնմն ճամաղմմոտրոչ վժմոխ վջղո 1ոլիտ -րոսմամաժմվն «դվ դ յոսդո 3 տոռիմսդոմնմղամյիսիվոկը :ազչ մվ ց լյրաիմատոակ անմար յոսղտե ց ) ղժղվ Հղվ «մրորտտակղվղզրո ղո մժղարմցմամզի մվ ծզր վմս խսճաձվր «վջմողվճամզդ» տմդ լ րոսի գղրահչիստմաջումոո նվրնսկ վջղը :ղվ՛ -քմսնոմվ մողճամո ղուրճուրա վջմոփ ղաոկտլավճսո -քման իվոկտ 1զղոզտ ձզր ամղ ղ ժղարնմտ իփոռոխ վմտիոճվր դակո -տվճսո դիովր ողխոմս1զղտմաղկզր մջղո վղվ) մյ տչվջ դքովյոոր չրաքչիսմսիողջղո ոզոմս ղոմղ | յոսմսի մմս նսնաճոստ ժջաիխոոսմչ "աղջ ոկ վոփեղլա վմզդղասքքիամզմոմոչ ոյոոմզիասո ճվղահքիանկաոտվն ղ նվիրոկ վտոչդտ 3 յոսջնզտո -դո։ Մյոսնանման ատեստզչ ՛անմտր յոսոմզղ վմրո| դոկոմավնար:յոսկ ս

ճյլ

«վափ դվմմզդ վմյղավնկդագ ղ վմզմմատ ղակցես լ լոստմաջատմո վջղոտոզեւմս «մղակզեսչանդը» վմզբնսկ «ղակադոմ ժջաիխնասակոլվողղ 1 յոսիջամտ մղահլիսմսիողջղտ «ղակադամգնաչջանդ» -պեսչսեկ)» դ դր չ«մզղղացմանուիղզ»ղոկուղ անմար մա Դզիճաժ ձճաստ| ղպժվջմակ իվչոսդ: ղարլիսնկնետվղոկամովնաո ղ վղոկ -րբվչ 'ակմզ ջաոնաձոսոտ ղյ բաղնճողջղոստ ձղր ղոր Հակմյ -ողղոմոողցկ վ մցղղաջմահ Համսիողեղտ Հանմուր ժղամամմզդղաքքիսողտդո լոսիոմն ղզ եղզտվ) -ոնե չլոսկմոծ նվկակոդորոք ղդոմղուրչաոոտմո ղտաքլիսղդումզեսչ զր «վմզդժջոինաստկ դղորնեմտակառոն մղպղժղամեկոմլմմոտ ղզ -ոքով» վջդո մզդղումվեսչ մղմմոբ մժջտինասակ ղաքքիումմիողջղո ովլակնմոր | լոսրնոկ 11 դղաքլիսճնսմրտնղամս «մզղժշոխնասատկոք 7 լոսամղոչտյո ղվճմզի մմվնեղո| -ղզ» իսից վկոճամա հլղնճնողջղոստ չղվոռր վջղա |զրեակ յունում «կատի իվմ փուողակախոմժղզ լոսղոկղտն վզրզ 7 մաիտմողչ ւմսդտոչնդմվլյիո նվղզրո ոմղ 1ացղնող «իորոչմտ ժղամս «մմզմեոցիաղմ տտճ ղդոիլիսցոյմզի դակողոմցեսչ-ղոկտտոչ -ջղտատ ղդ մզդդոահլիամմդ յայզցյա մմվնղո| ղորմսիոովտ 1զուտղո ժղ, ջտիխվտո մորոչ ղո «ողոակով չտզչ ղորտլաչանում վմղդժջուինաստկտաղոչեղմ վջդա րակ «վմզովտ վջդա» վմեդո| դակաոզտ տովո| Հոս -ոստ

փեղտ -ողդրու

եղը ղմ դ

նաձոջ տմղ ղիակար 1)ջտիոտկ Դ ոսինմոխ ողուղվ «մյոսցում ոոս իսմզ ղժվմոկ ղոր ղակոմոմզկուրեուվ իսժղուտուռ|ձո դ

դակողցման 1 ղաքիսկամովտոտնիամզղրուատտուվկղ

բոսիմնուցը

ջաիձղ չմժջոինասակ 1ոքիս: վջղա լոսդաովեդաչ 1 դոր մրոամնոմեղո| ոխ ղվժմզղ մորոչ ղորջմսետմվ վմա մժմտի «անմուր յյոզատոյդոկ մյոսջամ վմեղվ ղակողամցես: ազմկդակեը չճվճ ովլուտ ) խայ վժշոինուս ուաիր7 լոսիմղմմոտ ող իսմա 1 ղդլոստմոչոնոմ -ղոկնեմուր -ոկ նանան ա ձամաղմմուրուչփիսդոժուիւիփջղո մղվճոստ նվ. ղակատուրմուսկ -դոմվ, :մզղմվեղո| ղակոսովն նաճղղա դաքքիսկադոածղ -մղ «ազա յ ջոինակ մղոանքիամվողոս ոուսղոկաղամզես։ վջղը ջ մոնող ղոհկլյաջոինկտխակ նո Դ դղոոցք վմյջե ճյրբ

՞:ափ

պ

ղտ

ք'սղ

նմոմ

ՀՀաղոռվրբ

ակածնսմրտ վմյպջե

մմս

դ

վջղո

դղոկաոկվրող 2Սժջոինյասոկ ղլ լոսրետկ մմզղղաիասկաուող

տմղ

-մն

-ջղոստ -ոչ

ղոկողասփոիղզմաղոկամղմում վջղը ղզմաղակոամդմումու

ղաքոկ

պ

ճիսողնամո

վո ղվվմց» Փոխմսխողուրի

ղտիլիաիսնանմոր

բւսմջոին աստղ դոկուցտմղեսվ վջդո ղ

մցոռկոնհովծսո մցոկոդոմտողղւլ

դոլիսկումավտոււնղակուկաոմառաչղղ

ղոիքիոցդսօման ղվճաստ ղ ոսմզղղուրմար: ղղ վնզտ ժղոմս «վմզղոահքիսովոի տի ղո

լոսղզղա

ղց ժղողայչ ժղոմլ, :լոսմզդդանիստանատցչ իվլորձոմ վմզղգոժյեսչ.՝ օաիմցմ դզ տմոչ վ մմզդղսաքիաղյախուի վժօշաիտմզկդոկզեսչ դ դակամզվմոմոծ մջղը մղամքիսդատտտոոչշտիձղ ղմոկողր՝ ստղ» վզմտ դ վժոլտ ղաոկովվեվփ՛վմզղղուրմոո վժղոլկ ոմղ «մջղո ղվ լոսմսիորնուկ ժղսմաղ մնմոր | ջտիկմենղմ լոսնղամաոոզչ ղոլ) ամս աղզատուտոռչ ղամքիաձնամրտ վմզդղաքքիամզմոմոչդոկակումյոռ՝ ղտ 0 շատիխոկմղաքիադաքուկ դոկոմգմոմոջ -ոչ երրւրաղը |ղատ -ոտոտտչ իսփոտ( Համս մղամլիս: ղուկզեսչ վջղո ջմցնղոչ մրոլիսիոկ Մտ ղ վմզղղդաիիսովսփաի ջաինխակ տղզչ ղորնտեման դվիտժվմուտ ոչ վմցմզն ջոմնմկի ամի մվ նճնվրնոկ Հանմոր րթամղղմղարտծնդաչ մզմմուտ վժղոկ ղ լրամպմրո|մզմմատտ ղոկոմովնսո ղզ շախով ժղոմո շատ

ղվոոտվր«զ5

դրո վժմոի վմզղդաիլիսվամփավփ

-նղմղո (ղմոտղ վմզժտր 'վմզդղլիսկղոն ղո -վիցեսջշ :։դղւռամ'աղ:ստտտոո

-ամզկ

դակցեստչ

վջղո

դ

ժոոչ. ղուրովսփավ

վմզոժղաբնահե) վմզղկաջ վժշոի կամցմաոմոչ

ողխոմս 1զիտվն լ նամոկ

մմս

ւմլիսճ

մյան -նհսմրտ դաքոկ | լոսրետկ տասր Հանմոր տզմկղակմարղդաժոամոյ վժոր -կահահ (ղմիտ ղ վմզղդահքիսմժմժոտզչնասձկտմզե «վմզղկատմս վմզջե դղաքիսմաիաղմ)վմզղղայլիոկ վմզղձվղակտոչ վժջաիխդսաղվ դակաղամգեսչ մժջաիտմզկ ղոկողամգես: փոր -ոսոչողջղոսա

մրտաիւսճկոռոթր

նիտ եւ ղ կղ ի վո կո Փոնցղյա մրոր րոսովնսմ ղոկուտ ղորնսսստկ վողնսմիո ղոււք'սկաոմտոռչ տմղ ովլտծե| տլոչ վ մմվնուլ -ռվրսարակ իսժղսարմգվմոմգի Հաղմ դուկաողրվչղ ղվճոստ վեղտ րամկմց մզր չիսմվեմուտմեզտ ան -մոր լրաժջաինասակ ղվհուհմոկոոան ղահլիսկամառոտ ղժղվուտ «մրուր -առոկղ ղարստխո ղ տո

դաիլիսմնոումո վմզղժվմում դակարիող մժղոար

-«Սզլմամզիտմղ 1 ղնանոկիտսո փոսճղուխ ոսիմադումն մրուլիսի վ մ իակեմաոխհմմզղստցտախանմնղդ մմզղրոսծամաժմվն ղակոողզկ մմզմզն ա յ ղոկուղըվ, դտ դղտավը լոսիմատակ նը չմյոսձսմաղմտվմուրնջ տմղզղ ոտ յոսղվ | մսաիոմողչ տեշվր«մմվնոլիողմ ղոփլիսմաիողջվվտո վնցյտ օջոխիտմե ոմղ լոսժղոկ վղվլ տոորվրնետմ || ղաժմս ղ ամի մվ 3 լոաղնճմվիլոսմզմրո| մվմւմոտ ղաքլիսկամտոտչ»մնմոր մս մմզմցն դ մմվղովնկուփ դտ ղզղվմ ղոնորեոմ 1| ղաժմա լոսմս նեղ :մղաաքքիող ՀԲտավղմղդ մղամլիսդտնուրնոմ վմզմլն ջանանուղվ|ս«անմուրլոսմզղժդոյր -տեղատչ մզմմոտ | ղճվղանան վմս ղտլիչսղջղտ ղուքսղ Հոկտոտ կոտ ոմղ դոաիջիսմցմմոտվմ7 ղկզր ճվմզղդձվղունյան դոց ։,դզ Հաղգակաճնոամրո մժդարանդաչ վջղո ոլ լոսդկղմրոչ «ա տոմ վեկիտ Մո զր ղց «ճղորվը լոսոտկոտ ղյ տահղչորու իսփ -ոՀ վնե «ոսմզժողզն |Ւ ղ կաղորոք վմզդղոաիքիանմր դակոնմոր ոոաժ Հդոտտաղձողոկակամոոռ: ճղգրղոքքիսիասոջ րոսժվղաոտղմոմի մվ ի

կաս ակյվածությունը, կարծես մարդկային անձնավորության

չնոքին է մարդու որի մեխանիզմը, նույնացվում նլարդա-ճոգեկանի կառուցնկատմածրիճետ: «էկզուոգնեկանը» որոշվումէ արտաքին միջավայրի

ւ/բ անձի Խորաբընրությառբ, այսինքն ւոյն ողջ ոլորտի նկաոմամբ Ճճակադրվում է անձին ե որը «ետ անունդ որը »արչաբերությամը, ձր էարող է ոյս կամ ալն «Հարաբերությանմեջ հսնել: «էնշորոգնկանը: կազմված է այնպիսի ծերից, ինչպիսիք են ըիկալունաքությունը, ն Հիշողության, մաածողության երնակայության առանձնաչատկումուՄյուններո, կամային ռից գործադրելու ըեղունակությունը, իմպուլսի թան յունը անձիՀարաբներությունների այլն, իշկ «Լկզոչողեկանը»՝ ն նրա փորձից, այսինքն ճետաքրքրություններից, Հակումմարդից նորի, իդնալներից, զերակչոող զգացմունքների, ձնավորվաժ ղիտե1

իքենրիյպ

ն

այրն:

բնական «ինդոչոգեկանը»,

չիմք ունելով,

սպլայմանա-

կենսաբանորեն, մինչդեո «էկղոշոդեկանը», ընդճակառակը, «ՅՈ» է սռցիալական գործոններով: որոշվում

վորած

է

նրչտասաշմանյանժամանակակիցբազմադգորժոն(պոլիֆակտորավերջին Հաշվով ճանդելնում (իու) տեսությունները անձի կառուցվածքը են

նույն

կանը

հ սոդիալաերկու տիմնականգործոնների, կենսաբանականի

ոլրոյեկցիաներին։ ալեոք վերաբերմունք

Ի՞նչ

է ունեն այ հսկու ղործոնների նշված նկատմամբ: Անվրճելի է, որ մարդկային անձնամորություն:ը, որի մությունը, Մարքսն խոսքերով ասած, կաղմված է Հասարա:կական բոլո: հաիաբերությունների ւսմբողջությունի ց, լինելով սոցիալական իո:ղ, միաժամանակկրում է իր բնական, կենսաբանականկառուդվածծի ննիթը։ Հարցն այն չէ, քն սլնուք է արդյոբ անձի կառուցվածքում Հաշվի աոել կենսաբանականՄ սողիալական ղործոնները (դրանց Հաշվի առնելը անպայմանորենանձրաժեշտ է), այլ այն, քե ինչպես է սլետք "ասկան ալ դրանց խոխճարաբերո ւթյուններր Երկու դործոնհներիտեսությունը ոխալ է նախ ն առոսջչ այն պատճառով, որ մեխանիստորեն ճակադրում է սոցիալականը ն կենն կննսաբանական սաբանականը, Բիջավոայրը կառուցվածքը, «էկզոճոդեկանը: ն կ(եգդոշոջոկունը):: հլուկանում սաւդալիսիարտաքին մեխանիստական »ակաղրումը անդտութ էն ունձլր: կառուցվածքը շասկանու«ու Համար ոչին: չի տաղիս:լրայց կառուցանձիձնավորման ն նր վածքի առացացման դործում բնականի ն սոցիալականի դերի լխրնդրի ննատմամբ "նարավոր է նան այլ մոտեցում: Այդ ցույ տանք մի Հեւոաղուտությաւնօրինակով, որտեղ ուսումՀնասիրվում էր այն մարդկանց անձնային գծերի ձնեավորումը, որոնց չասակը չէր անցնում 80--130 սմ-ից: Պարզվեց, որ այդ մարդկանց «անձի կառուցվածքը ունի զգալի ընդշանրություն, քնեն նրանք, բացի էիր ոմ թն

Ո16

պՋածր:ասակից, այլ "իվանդաղին շհղումներ չունեին։ նրանց մոտ եկատելի էր առանձնայատուկ մանկամիտ (ինֆանտիլ) Ճճումոր, քննադամեծ տականությույ յյ ջուրկ լավատեսություն, անտիջականություն,. դիմասկոտություն բոչոր այն իր:։«դրում ուններում, որոնք զղչալիՃուղզա-

ըարտածումյուն վրան

բազակա-

սլաճանջում, ամոթխածության մրի: ոչված դծերը չեն կարող վերագրվել ոչ «էնդոայլն: Էր յություն տճողննանին»ն սչ էլ «Հեզոչոռեկանին» արդեն ժիայն այն սպատճոստվ, թզուկները բնական առանձնաչատկություններիարդյունք, որ ինելով դրանք ա: կներ կարող չին առաջանալ ն ձնավորվել միայն այն են

հ

սու

ոլայմասններում, ցիալականհերադրության որոնյում նրանք ռոնվում են

պատից,

Հասակակից-

սկսած այն երբ սլարղ ղարձավ նրանը է իրենց ների Հասակների միջն եղած տարբերությունը: Հենց այն պատճառով, են Սզուկի նկատմամբւսյլ վնրաբերմունք շրչապատողները

որ րում բերում,

պույցա-

նն նկատմամբ նրանում խաղալիք ե թե մյուս մարդկանց ն հրազել ճիշտ ն նա նս կարող է ղդալ նելով զարմանքճայտնելով, որ այնպես, ինչպես ժլուշները, թզուկների մոտ աոսջանում հ ամրապընդորը քողարկում է նրանց վում է նձի վուրաճատուկ կառուցվածը, ճնշված Հողեվիճակը, իշկ երբեմն նան նրանց սգրեսիվ դիրքորոշումը ԵԹե մի րուլե չ(ատկերացուրիշներին սեվական անձի նկասոմամբ: է ձճնավորվում որ ելի լոււը նենք, միննույնՀասակը ունեցողմարդկանց »ասարակության մեջ, աղա լրիվ կերպով ակնճայտ կդառնա, որ նրա, այնպես էլ բոլոր նրան չրջասաոովն ելի մուտկճձնավորինչս վեն անձի բոլորովին գծեր: Անձ ն ստրուկտուրա այլ չռ ւմ ն բնական, դոյուօրգանական կողմերը գդծերը ունեն Թյուն որպես երա սոցիալականորեն պայ Մանա Բնա կ ան Ը վորված տարրեր: ֆի(անատոմիական, Վիոլոդիսկան ն մնացած որակները) հ սոցիալականը սանձիկառուցվածքումմիասնություն եխ կազում ն. մեխանիսռորեն չեն կարող միմյանց »տակադրվել: քանն

լ

տես-

Այսպիսով, ընդունելով անձի կառուցվածքում կ՛ բնականի, կենն՛ սոցիալականի դերը, Հի կարելի միայն դրա ճիման սաբանականի, վրա մարդու անձնավորության մեջ կենոաբանականըտակադրնչ սո-

ցիալականին:

Տ 2. Մարդու անձի ակտիվությունը

«ռող

«ում,

Արդենընդգծվեց,

անձնավորությունըձնավորվում է շրջապղակտիվ փոխներգործու յան պրոցեԱԹ Հնարավորէ դառնում զործուննության չնորճիվ։ բացաճայ-

աշխարճի որը

«ճետ

ռր

ա

տել

ակտիվության պատճառները, նրա Հոգեբանականձները դրանորումներընշանակում է անձը բնութագրել նրա ուղղվածության այդ

Ըատ Ֆրնչդի, թյունը: ն

տղայի սնռական «աժոր նկատմամբ փոքրիկ չորս կոմպելքս») տաբ ցանկանայի («դիպի տարեկան չոր կումը Հասակում բախմու է Մեկ այլ ուժ` արյլունապղծիչ սեռական մղումների ամար խիա ռյատիժ կրելու վտանզիառջե ծագած սարա վի Հեւ ֆրեյԱնձի ողջճետաղա ղարդացումը («կաստրացրոննոմապլերո»):

ն ն

կենսական կարհորազույն շարարբերումյունների չոնսանկյունի յ: Անձի ակտիվության

աղբյուրները

Որն

մարդկային ոխվումյան աղբյուրր: է »

:

մ

նձնամորուման Ը Ը ".

ակ-

ժ ն հ 9դուրս ոլորոր դիստները դիտուր ձին որպես նհնքագիտակցությա սմիղվածտարբեր եռաւղլեքաներիմիջն կասուըվող բախումնելոը Անձի ակտիվուշ,ան մասին Ֆրելդի (որին իր բոլոր ովլալներով ճանդերձ պատկանում է ահդիտակյականի ոլորաւխվրա դիոտնականնե-

Ի

ծրկար :«տարբների

հն ունեընքացում այդ խնդըի շուրջ եղի որոնբ Դուոկաոչես որ վեջին Հ0-րդ սուր վիճաբանություններ, դարում:Արդեն ժեր դարի սկզբումանձի ակտլվության մասին ցաղան Հոդիբաւն Հոդեբուլժ (1856-9. Ֆրի դոբու/ րա րը կառղվեց վինննացի վոյվո Բբ 11 (Դռի ' Հեսու 1939) ճայլացբների լնդում Ջոհդո, էր ինչսլես մարդույաղավվությունը արդյունք է նրանում երնան եկող ն կենդանական նսդսնինելրից ոտայցած բնազդային մղումների, տոսջին որպես ժառանդություն ճերթին սնռական ն ինքնապաշտպանությոն Սակայն Հբնոաղդներիչ ռսարակուքյանմեջ բնադդենրը չեն կարով ի շսլո դալ նուլնքուն աղամարտորեն, ինչպես կենդանական աշխարում. «ճատոտրակությունը նում

րի

։

յամԱԻ, ուն

հինթարկում

է

է

նրա

ճնշել, շշի

արդելակե ՀՐԻ (Ւ

աւեք: ճ

`

,

չ

,

ուշադրությունը ջրավիրելու ծառայությունը) կոնցուցիայի ուշադիր ն եթե նույնիսկ .

ի

չ

ինչես հրանը,

:

.

.

Ճա-

դուիսխություններով,«սուբլիմացիաներով» ված Ճասարակության Հետ արտաքինից նրան Ըանադլր ունեցած կոնֆորի «ակումֆունկդիսն շիկ լիկտներովճանդերձ,/ասարակություն, եռ

,

ների սաճմանավփակումըն «քեհզուրայլի» ենեքարկելն է: Անձի ն նրա ակոիվության ւաչդվիսի էեկնաբանությունը ոչ մի ընդանուրբան չուչեհո, "ունը նի դիտական ռունբանում սրը անձնավորությանը դիսում է

՝

աաա ա

Ր

թշ

ի

քն արկումը, մի կողմ թողնելու լինենք երեխալի ն սարսասիներիմառին ոչ մի բւսնիվրա չշենվող ֆամւուսկումների տիկ ճորինվածքներ::, քույ է տռալիանկատել, որ ինքը ակաւվվությունը այստեղ Համարվում է կենսաբանական, բնական ուժ, որը ճար ն նման ն է կենդանիների բնազղենրին, նույնպես բուք անդիտակցական է,

բրուդներ

Բոաղդային շուկումնեքը այսոլիսով ՊԻ Ը եյ մդմում նձի բիուսկքըո'կանկյանքից ոլողես սմոլալի, լսնդուրս քուլլաստրելի ե վարկաբեկող երնույքներ ն անցնում են ննթագիաակ«անցնում են ընդչատակ», րայց չեն չբանում: Վա»ցուրյուն սլորոը, իրնենյ ակաուր յունը, ոլանելով իրենը էներդնաիկ լիցքավորումը, նրանք ծածուկ,հնքադիտակգության ոլորի յ շարունակում Է" դեկավարել ժարդու վարքը, կերոարանափոխվելով (սուբլիմացիաչի ենքարվվելով») որպես մարդկային մշակույթի տարբեր ձներ հ մարչու դործունեության արդյունբներ: Ենքուգիուսկցության ոլոլթում բոոաղդային Հակումները, կախված իրենց ծագումից, միավորվում հն սոողրբեր «կոժպլնքոներում», ոբոնք ն, Ֆրելդի ե ֆրելդիստնների զնդմամբ, Հանդիսանում են մարդկային անձնավոլուքյան ակու վություն |լսկական սլատճառները: ճողեբանության չդի նեՀամաոդատաախանաբար հից մեկն է Դամարվում ենքառիտակցական «կոմուլեքոների բրարաՀայտում ն դրանը դիուակյման օժանդապիչոը,որը, իբո Մմ, վելբ՞թդռում է անձի հերքին կոնֆլիկտներ, Հնարավորուրյունը (այտն վոչված «Ճողեվերլուծության», ոլսիիուսնալիղի Ֆոնչդիսուները մեթոդր): էին շամ արում «էդրսլի կոմոլլեքոը»: ալդոլիսի դրդիչ սպլատճառների ը Սրա էությունը կայանում է նրանում, որ ամեն մի երեխույլի վաղ մանիրավիճակ է կությանշրջանումիբր քն նույնպիսի դրամատիկական է ինչպիսին արքան» դրված Սոֆոկլեսի «էդի ծագում, դրամայի 2իմն ն ճոր սղանուարյունապղծիչ սերը քում. որդու մոր չգիաատակյված մարդուն "1

ւշ

-

տ ի րր ալում բեթարկում,

սաշմանոա:դուաումների,

բաղմաթիվ

:

:

:

թե լական ոչ

Հ

որոլես էակ:

կնենաաբանմկան,

՝

ձ

տլլ

որպես

ոոցիա-

յունները ՍակայնՋրնլդի բայաչայո կենսաբանական բացատրու անձի ակտիվությունը միայն սնոռական ակումներից բխնցնելու ձգտումը առարկություններ առաջացրեց նահ շատ բուրժուական Հոզեբանների մուտ, որը ն դարձավ նեռֆրելդիզժի (Մ. նարդիներ,է. Ֆրոմ, կ. Հորնի ն ուրիշներ) աոաջացման պատճառներից մեկը: ննոֆրեյլդիզմի ճամար բնորոշ է դասական փֆրելդիզմի ղուդորդումը նրանից կատարվող լուրջ նարանյջումների «ետ: Անձի ակտիվության ըմբոնման դործոււ ննոֆրելդիսուներըՀրաժարվումեն սեռական Ճակումներին նշանակություն վերադրելուլ հ աշխատում են ճետ կահդառաջատար նել մարդուն բացարայաորեն կենդանական զծեր վերադրելուց։ Առաջին պլանի վրա է մղվում անձի կախվածությունը միջավայրից: Ընդ որում է գալիս որպե անդն միջավայրի սոցիալական անձը ն էլ որոշֆունկցիա այդ միջավայրով «Պարզ ավայոմատորեն վում է: Միջավայրը անձի վրա է բաշխում իլ կարնորաղույն որակնեիը։չ որոնք դառնում են հլս ակոախվությանձներ: 0րինակ՝ սիրո ն սնռական ղուրեկանության որոնումներինչ դնով ուզում է լինի, պայքար չեղինակության ն ունեցվածքի «ամար, Հնազանղվելու Քշխանության. ն

ն

դեմքերի ճեղինակավոր

խմբի կարծիքը ավտոմատորեն ընդունելու ձգտում, փախուստ Հասարակությունից(րստ կ. Հորնիի), Դժվար ւէ որ ճասկանալ), նեռֆրելդիսոականտեսությունը միստիֆիկացիայլի է ենթարկում անձի ակտիվությունը, մարդուն գորժունեության մղող անճրաժեշտ դրդիչներ ճոչակելով բուրժուաղիայի վարքի դաւակարդգային առանձնաճատկությունները, բայց չլուծված թողնելով ալն ճարցը, Թո ինչն է ժնում ակտիվության տարբեր ձենը, այդ թվում նան այնպիսիք, որոնք չեն ճամապատասխանումւոիրող դասակարգերիվարքի Հիմնական ուղղունյանը:Այստեղիը ակնճայտ ք դառնում, որ անձիթ ակտիվության ճամար սոցիալական դերը ընդունելը բավական չէ: է ցուլց եՆ Անճրաժեշտ թե ինչպես ն անձի միջավայրի փոբնե ըգործության ընթացժա գում քում միչ ավա յրի նկատժա մբակ տբվության սկզ բնական պատճառներ ը: Այդ խնդիրը լուծելու անընդունակ գտնվեցին ժամանակակիցբուրժուական ճոգեբանության մեջ տեղ դտած ինչպես կենսաբանականացնող, այնպես էլ սոգիոԻ դեղ, լոգիղատորական տեսությունները Պարցի ալդ Ճիշտ, ոչ միստիֆիկատորական պարզաբանումը (օրչեկտիվորնն) չի կարող չշամապատասխանել ճասարակությանշաճեիմոլերիալիստական րին, նրա գաղափարախոսական նպատակներին: Սովետական Ճողեբանությունը, անձիպրոբլեմը լուծելով մարքսիզմ-լենինիզմի դիրքերից, ելնում է այն դրույքից, որ անձը իր ակտիվությունը դրանորում է չրջապատող աշխարճի ճետ փոլխներգործելու ընքադքում,այսինքն դգորժունեո ւթյան պրոցեսում: Անձի ակտիվությանաղբյուրները նրա պատճա նջմունքներն են: Հենջ սպաճանջմունքներն էլ ստիպում են մարդուն դորժել որոշակի ձնվ ն որոշակիուղղությամբ: Պաճան ջմունքը անձի սի վիալտի է, որը ճակն արտաՀա է նրա կախվածություտում նը է գոյության կոնկրետ պայմանների» Հանդես է անձ գալիս որպես ի ակտիվության տավբյութ Պաճանչջմունքի ծագման ն դրսնորման պատկերը ցույց տանք մի Զմռան պարզ օրինակով: վրա ճասնելուն սլես յուրաքանչյուր ոք պետք է ճոգ տանի ամառվա ամիսներին չօգուագործված չոապք Պւսդուստները կարոի բերելու կամ նորը ձեռք բերելու մասին: Այդ նշանակում է, որ գոյության կոնկրեւտ պայհաններից ("ամապատասխուն

միջավայրի տա

դոտում ապրելը,ճագնելու սովորույթները ն ձկներ», որոնք լ(լնդունվաժ են տվյալ վայրում, հոր Ճճադուսո ձեռք բերելու ճնարավորության առկայությունը ն այլն) նրա ունեքած կախ վածուդառնում է նրանդեպի մի շարք թյունը ակտիվ գործողություն ներ մղող դրդիչ ուժ: Այստեղ Հեշտ է նկատել անձի պաճանջմունքներթ

կլիմայական

.

ն. կարնորագույ

ն

մր՝ ժումը

նրո

ժիխաժամանակ ւան ժամ

Բնույթը,

պասսիվ

ն

ակտիվ

է պաճանչջմունքների բավա Անձի ակոխվությունը դրոնորվում է դալիս մարդկային րարման պրոցեսում: Հենը այստեղ էլի ճատ ն անձնավորության ակտիվության վարքի ակտիվության ձների տարբերությունը: Կենդանին ենց է իր վարբի մեջ ակոիվ ն այն բանի, շնորճիվ որ հրա բնական կառուցվածթը (մարմնի օրգանների կառուցվածբը, բնազդները) կարծես նախասլես կանխորոչում է այն իրերի ոլորտը, որոնք կարող են նրա օբյեկտ ն դառնալ իրենց ձեռբ բերմանը ուղղված ակտիվ ձգտում առաջացնել: ոլաճանջմունքների բավարարման պրոլեսն էլ ենը ապաճովում է նրանց առավել լրիվ Հարմարումբ միջավայրին: Այսպես, օրինակ, կուղբի (ճրշան ) մարբի բնածին ծրարում ամրասլնդվում են միայն նրա բույն շինելու ոլաճանջմունքները, այլն Հենք ալդ պաոչ են Պանջմունքներում ցույց տրված դրանց բավարարող «օբյեկտները. ծառերի այն տեսակները, որոնցից պետք-է կառուցվի «ամբարտակը», ջրին ծառերի մոտ լինելը, ծառերը եղանակները (վկուղբերը Ա կրծում բարակացնում մատը, այաղիհնփառի բնի՝ ջրից Հեռացված ե այլն: թույլ չռալով ժառին ընկնելու «ենց ջրի հեջ) սով

(ննդանիների

պաճանջմունքների

կենդանիների

կորելու

Այսպիսով,կենդանու

անմեչ ոլա՛շանջմունքների է բնական առարկա Ձ՝ «Հիջականորեն ներկայացված որպես նրա դրդիչ: ռկտիվուքյան են Այլ պատկեր ներկայացնում մարդու ակտիվությունը ն նրա «սղբյուրները՝ մարդկային սլաճանչմունըները: Մարդու պաճանչմունքները ձեավորվում եւ նրա դաստիարակության, այսինքն մարդկային

մշակույքի ճետ չփվնլու պրոցեսում: Բնանան առարկան դադարում է, օրինակ, պարզապնս ավար լինելուց, այլինքն միայն կենսաբանական «սնունդ լինելու» իմաստ ունննալուց: որժրքների միջոցով մարդը

այն իր սհվփիաընդունակ է ձնավփոխելուառարկան, Հարմարեցնելով կան պաճանջմունքներին, որոնք պատժական զարգացման արդյունք են:

յած (ո առաջին ճերիրն արտադրական ) պատմակադործունեության նորեն ստնղծված եղանակներին: Ալդ պատճառով էլ մարդու մոտ պաէ պրոցեսը ճանդես Հանվջչժունքների բավարարման ճասարակական որպես գայիս ղզործունեության տիրսոոլայմանավորված ձնենճրին զարգացմամբ ե պետելու ակտիվ պրոգդեսուծ նպատակասլաց

Պաճանջմունքների գ0 Մարդու ոլաճանչմունըննթը

տեսակները

ունն

կան դլաճանջմունքների ց որնիյի մեկը բիչ թե շառ տհկականժամանուկի ընթացքում բավարարությունչի դանում, աղա մարդը կամ անխուսասինլիորեն ֆիղիկառլես մաշվումէ, քայքայվում, կամ կորցնում է դավակ ունենալու Թի |, ընդունակությունը: բնական մունքները քանակապես նույնն են նակ կննդանականնավխնիմարդու ների ն նախամարդկանց մոչո, բայց իոննց

:Դասա-

բնույթ բրակականանձնական 1) Այդ առաջին ճերթինիր ատարայուռությունն աԱ նրանում, որ" նույնիսկ թվում է քն նեղ անձնական բնույթ ունեդոջ օրինավ՝ սննդի ռպառմտան չտ կապված) ոլառանչմունբները բավարարելու Կամար օգտագործվում են աշխատանքը Հասարակական բաժանման արդյունքները (յացը, որ ղիվում է սնղանին, ռանդիոանում է ջորենի «ւյտիկների բարդ ձնատոխությունների արդյունք, սքչեզցիոներների, ազն. բոնուների, տրակտորիստների, կոմբալնավարների, էլնատորնելի

սլաչանջ.

արմաուսես

:

Պաճանջմունքները

Ըս

պաճանջմոմեբները

նհ ժադման լինում են բնակար կուլտուրականխ Բնականսպլաճանջմունքներում իր արտաձաչտությունն է' դանում մարդու ն նրա սերնդի կյանքի ոլայպանման «ամար անչրաււ

ժեշտ ոլայմաններիը ունեցած կախվածությունը, որը ակտիվազնում է նրա գործունհությունը: Բոլորմարդիկ սննդի, թմելու չրի, Հակառակ սնռին պատկանող էակի, քնի, ցրտից ն չափից դուրս ուժեղ շոդից օլաշտոլանվելու ն այլ բնական պաչանչջմունքներ ունեն: երբ այդ բնա122

շողդեբանական էությամբ

կենդանիներիբնական սլաճանջմունքնեբավարարման եղանակները ն դործիքները ե, որ են

է, են ամենազլխավորն կրում դոիոխություններ որոնք ժամանակակից մունջննըը, կողմից մարդու

։

է սլաճանջմունթները բավարարելու ճամար ցԲարոո օգտագործում ռլուոմականորեն ձիավորված հիղանակներըն «նարները ն որոշակի պայմանների կարիք է զդում (մսի մի կտոր ուտելու ճամարմեղ, ամենաքիչը անչրաժեշո ծ, որռլեսզի այն ո"լատրատուված լինի մեզ ամար ընդունելի եղանակով» է մինք աոխսեի, դանակին պատառաքաղի կռրիք ենթ զգում, լետք ն որոշ առսլածովվի Հիգիենիկ սլաճանցների այլ ռլայմանների բավաիարման «նարավորություն չատ ), երրորդ, մողդու ո"լառանջմունքններ արտատա առումեն ոչ ալնքան նրա նեղ անձնական կարիքները, որքան որին սլատԴասարակություն, կոլեկտիվի, ույն խմբի ռլաշանջները, նա ն Հեյո է. աշխատում որի միասին կոլեկոիվի կանում է մարդր պաշանջմունքներթ անձի սլաՀանջմունքները են բնուլք ձեռք բերում: »ետելա: օիինակովր ՈւսանոԱյդ սվրոցեսը կարելի է լուսաբանել Ճսնձն ււ ղի, ժողովում ղեկուցմամբ Ճոնդես դալու Հասաթակական է րարություն ունենալով, այդ ելուլթին առանձնապես խռամբով է նրան ավրլի ալար այդ սորժը ոչ քն ոլատճառով:, որ առտտովում այն գրավում: (ճամնմաւոուծ, օրինակ, Հիտաքրքրաչարժ ցրքի ըճթելչյւան ղառանջի կատարելու ճետ), այլ այն սլատճառով, սոր նա կսլեկոիվի ատիպողական պառբանջէ զգոսի: ն տարբերվում են ըսա ծագման առարկալի

միջավայրում տվյալ ճՃասարակոաւկան

ո

Փուխոխվումեն

րից:

հ ուրիշաշլստսողների, ,ացթութների, մաւտառողների ալրաղայների ջանքերի իրադործման ների աշխատանքային արդյունը), Երկրորդ»

տարբերվում

նան

բուն սլաճանջ-

ապրվում

են

ոչ

այն-

ալնո, ինչոյես նրա նախասլատմական ալայի կողի, «Քաղդը քաղդ է, սակայն դանակու 1: որատառաքաղով հատուցվողեփված մսով Հազեցվող Քաղցը այլ կարգիքաղց է, քան որի էն

կուլ

այն, դեոլքում Հում միսը ձեռքերի, եղունդենրի ն ատամների օզնությամբ»ն Ալո-

ալիս

պիսով,բնական սլարյանջմունընիրը Հասարակակոն-պատմակա բնույթ ունեն, Սռւլառւրական իր արտաճայատությունն դպառանջմունքներում է ակաիվ զյոնում մարդու ռործունեության մարդկային կախվածությունը մշակույթի արդյունքներից: նրանց արմատները ուռնվում ամբողջառլնս մարդկության սլատմության ն սաճմաններում, Մշակութույին ոլչոՊանջմունքներիօբ(եկտները թվին

են

(ատկանում խնչղպեսայն առարկամ աչն պատմականորեն մշակույքի ձնավորված պայմաններում ծառայում են որպես որոշակի բնական ոլա:անջմունքներ ն դդալը, միջոցներ (պատառաքաղը ուտելու բավարարձլու փալորոնք կաները,

այս

է: աղ մարդկան)Հեւո աշխառուանքային «իկները),այնոպնս ն մշոմ շի կուային ման 1:ջ քնոն ելու՝ որդու բարդ ն բաղմակողմանիՀւ Լու բակական կյունքի ճամար անճրաժեշտ առարկաները, Տարբերոնա սական ն Հասարակական կախված դաստիայկարդիպայմաններում, Մ

Լ

տարածված ն ն րակությունից։ վարքի ձեընդունված սովորույթներից մարդր

վերից,

տարբեր /շակութային սլաճանջմունքներ է ձնռք բիենթե չնն բավարարվում մարդու մշսկութային լառանչջմունքները, նա չի զոճվում (ինչպեսբնական սպարանջմունքները չբավալոա-

բում: ոա

րելու դքռյքում), նրանում Մեծազեսբուժում բայց է բուն մարդկայինը: (կուլտուրական) ապես տարՄշակութային մա աոծանջմունքները բերվում են թատ զա ըղակի, ըստ միմյանցից այն ոլաճանջչհա

ենրի

Հասարակությունը

ուննցաժ կապի, որ ներկայացնում է Զի կարելի միննույն բարձրության վրա ւ դնելՀետաքրքիր բովանդակալիցդիրք ձճոք բերելու ոչանանջմունքը, որը է ուղղություն

Հալրգուն: -

"

Խ Ռոքոճ

դ

Փ.

ՅՈՇՂԵՇ, ԸՕՎ., 1. 12,

Շրք. 118,

-ՈՒՂ

օյգժո մոզնւմո զորմմիողըք վմղարձղուտի դփտհուտր դիմե,

Հրոմ հտ սհոմնտ վժիսցու դ դաիլիառվում ս «անմորբջոնոնմուն դզմ Հազոորնսկարեմ ղդ ծնսսո ողատեկ Դվնաքգղեսջ ղ 1 մորթ դողմմզ մոս ազե հրա ՍԱժղուտոռի դ ր աժղտտոովմտ մոկուոնօէնու ուչ դուք Հարամ: դրովր 1լղռե ղղ սսմոկ մղոաքլրասումվկ վղուօմո ճղցմվ Դդսմա 'Ժղոդյովչ ղորնադըմո վմզբոա դակոտցմսնուժնդւոո «Ժղաին մո ղոարոաամկվվիչրոթ ոփ ուժուսոա ոո դորհախո| վ'Ելղղուրման ո պժղոսոառի 'դորնուուր աճի վմզդուաքցիսնսջմսնտտճ չոկոամն ուռ աա դարձճանմուն անոտու դոմչիասմնուտմուվղվկ մրոանածուսո վմղւր

-ճղոու մրատտվեա դոկ մղմրմ»4 ղկ մլոսրտոակդ ճանչջմոց Համովտտուն Փոսրձղուսխ մրորոոակլ վժղոտոաղվծոմկլր ճվմզղծղու Հրոի: ոկ ջոմնուովմ Հրահրուխոմ ղորլիսկոմոուտչ դալտտովովտ յղ ղոո(րսկանովոուոն դարիամաի ուղղ յշոնմտիդոկուոգիոր վմզղդժդարմոմո (ջմսճտնդաչդող դիվմմյ7 դուն չմզգեվեմն ամս նոմ Կո:մոոյութռիու ոզ րաղսոռ տասր նղոկնմ զ Դտղոտն ղյ ու" -ո:հ մմղոժրա րժղոչոյո ոշ աավոոմոաո նորմարտծնմտակ: ղդ իսժդուոյուի ոչ զմ ա մու «աւո որուզ 4 բանանղուտ Խո 'մջղո 1 մոսդնոոու ղոր թան Հմամորոմ Ռդումն րրամզդժղուր ղուչ դովունքղ 'ղուրմզոռ:իո ոոց Պամոխողբղտ դվակնմոր | լրադճղողտչ ոթջավ մղայրամորումող: սմդմոմաիոմ մրոջիատծղրչ մմղղժղւործուշ չմո բաժին ղու բի սրոկուն «ոմ ամսի 2վճոում: դ) շմզղգուրյուն, (ժղոսոաո|նողդվըմղ» դվճու:ոու մոա շող: գԿրիվիղ :3: մկտվր դյո շիոմ ' դկ հվմվղղորժութ չհան մմ Հոմաոսոն գուրնանավոնվլորնսկարբնյոմ ջո մրամոմտիոաժ իվ չվղվ) մչ: չոչվ» դղոաքլիանոչհամեղ «փղժդարձդոուսոլը վովռունո լ: չմղ ղեո Հոխդ մջմոմ վուն վղվկ ջուիննս ղղմաամողվմօ մղաիքիսիվոկտ ումը « մզղկոամսմջմոմ վօղո ձղր մվ վկոչծրվ ղվմատորստիո կով հաղ -ոռն մեմար ջոնոտո դոաիիսմոիտմողչՀայզմամոխոմ մրուցիոսւոծղջ 3 մոչողտղչ մվ մս 'մանմո եվեղումտ մմցղճդյործդոււայո նմիյութ ասիր ռոմ Թու :վմղդր ոճրտրար տոմ տղտատ գ այ մմզղղոաւլրակուրանդմ 1 վղամո: ողո Կիոովնա մազսո ժո: մռլլոժուտաի մս «է բսոզտողող ամա Խր ոագածմաոմո: դղաորտասուկ վեմոկվոմոռատչ ղտնատուղւցր Ստ ռր -ակ ոզ լոսմողռ: հվնեմուր ոս դլ ողողոսղ ոոտկոովգիոը վմցղորամզո տմղզ զ տոր ոմղ ղոժ «զզ 1իո ժղամն տոր վմղզդգվղոող զոնմոի ձճվկաոկաղորտթ-ով լսճտիղափաղվի դ լոսիճոասուվամվի 'լոսղոնմոն մմզդժղոաւր ողեւմս ղւարծդողցուհ «Հու ոո մոսողճամի ղդորմոմուխոմ .ղզմր մժդոտուվշղ ուխ

-ո0

մրանմոկտոտն կոքիտԳղլ ր"ողով» 1 րակմենղմ վմղղմրործղութխ տոմ 1 համոկ վլոկմուտ բակ ղմ տզիուղվչմսղեռչ բոն դաոկտաքիսդ նամ ղմոյրջկոչրդորետջ տույ ղակոլիսիդ յդվ/ լ Մժղարձղոչջոխ -տկ վճոկմտուտ տոմ կողորտքովր մժգարբծղոչտո ղակաողմղորհտց տոմ վմզղժղարչձղոչոխ ղոկոաքիող զվրմցչ իտովխոոր :ղգ մզղակզէմօ "մպմեոմ) պ մղկմզղ ԱԲնոք|«ամզմեոտողզ ազմ" ճղզմվ ժղամս (դմ «մզժմե) մզղոկմոստ ղատկոլիուղ ղց ըոոսիճղուտռ մոմաղակողմ մոր մաղեսջմոցջ վմզղժղարծղոչտխ ղուրմոմտիտամվմզգժղարձղոչոախ մմյղժոսրձդոչախ մայեսջ դակուլիսմղ դզ ջաիխակ դզմավյղնուիղո Հու

մս

ւ

։

«դո

րիո

դնակոմաղմոկ

դուրնոնման մսղոես»- յ»անչքորոլոմս | րրաղր |լ բքիո մժղործղոջոխ ղվկվիւուց մմս մզ դկոնեռ մսիտոլ|)ն տանմոր քտոռոափուվի յանք մ ողոմս տրսեց17 «նաճվր դո րմյմոմոչ մղող գի ովոռվի տղ մմ մ4զջողտո

մես Համիգմումոչ Փոնոջ «Մմոսրչոտւտտո

ղվորս

ոտ

ւոզչ հղակնեմոր յՀոալղիյիշ դոաջիակումթոոչ դրողցմողր չմժմղւարձղոսոխթ մոտ վովողմտ վր մոլոսծ 1զղնոո»թղութ ղմովուղվ «Մրսրծճղոջոռ Ռո ղ "ազո դոաիքիւոոծքթոմգ 1 ժոցլ, չրոահե լ մզդելու ողոոկտոչ դովտմդաւոք դ մզղմոկղաղվկ ռամոնմոկ Պահչտյվնմզդրոսնաքակմող ժզմեթտոր»ս մզժմո «մզմոոմ) ումզովկ տզչ վմզղչվմա դմզդմղսրնանե մքհսկոձծիմաղեսչ ղզ ղմղխոր մվ մնմող չլոսոզնամո յամղզղնոմաի Փոնդդ մողես» չմղաէքիսջոխոյոկ փոստում դմզղժղոարծղոֆւտխո 1մզղժղաինմո դոՒլիսնկոտվն ղատկոկամոոոջ րամզղժուարծղոծջ պախ վնոնդչկ վղոմ ղ վմզղոկմոստ տաղեսչ վղխո ((մժղոս բծղու չոռ մր Քվմողոկմոստ վլրսկոձր ղդոկուքիոնղ -աիողմ փիտոսնու (փեղդո) ուղ մատ վ լոսմզղժղուսրծղուջուոդոկոալի Պառոկ սանմուր ովլոծ: 1զղ լպ դոկտլք"սիղ չմաղես« վլլիսղմ վիոկմտււտ նղզմվ տոյ «| ղդ նամակ մմզղժղարծդոջուո դոիղվղվ1 չմժճուոտմուո|ծո ղոկտտովղոար ըմյղժոււմեհո ղումքիոսդտկտիամոժ Հլուվուռովոժմոր ժռաքումուվնո վովոնհու ղ մողժղյամեկոպովխո զ շան լոողոովնդաչ «երո մղ ղվժնոքումթղվձո Դ քր դոաքլիսկումոռոչ ղտկատովունաոռ մս «ղվմցղկտձոց ջաիղդանղմզր ղոէր դվմղրոստուչուղն դմախուո|քն նզտ տղ նոտ իրսմԽո Դ բրսզողվոտտոխորու ղորդ սկոտմտոոչ ղեռ 1 րոաղ «ղզվմցղձդղոչթ»ռ ւ

«յո

Հակումառոծ

-մս

մմա մժղ:սարձղոչ "3 դ վովոդքտ հաոբտոչ -ոդոռտո ոխ ջռինատմանմո ովոխտէսմում վմջղը .րսիտու՞ողն ղզ մոմզկ մղաւմոտ մղարջիոգղացմանշամճաոմասանղոմդ զ «մմզդժղուրծղոչ» ոտ յալզմ վոոուր ւմժղարծղու նտ -ոմո ղ վկանմոկոր ճՇղյմվ տույ :տար դջամոդ ոզոողջղաստ դ «մմզժղոծ -ըմ ժսղջ ոակնսի իսմոկղոկնաջ վնմտոտաովմց դզնվյլմս ովմոտ լոսոմզկորնոկ դ ղվմզդրոսղսմս

չղց օոինուս ժղոմդ մմս վուն մրորոոունգ սիոնզմաօ ոմ պ դվ ոկ ղպաիսրոթյյ դուրնտսմուհ ղուքիանկասովն նս -նմոր մղարիամզոնույոչ ճղամն իսնուտ ճիաճ «մղահքրաղանորնոմ

«ոմղ 3

մասիս է առաչին շոշասիելի արդյունքները: Այդ մասին է վկայում նավորապես կոմունիստական աշխատանքի բրիդաղների շարժման Հակայական քափը Աշխատանջի «Հոզեբանկատմամբ նական ձնավորորը պատրաստականությունը, վում է կոմունիստական դասախարակության ղչ ո

Հա սարաշամակարդի կողժիդ, կոմունիստական ծէ կարզի պայմաններում կառուցման վեր պում րատ ըրնդունակությունների կենաշխատելու կան ռլ Հանյչժունքի: չս

ատա

ա

Պաճանջմունբները

որոլես Դաչանջմունքները

անձի սկտիվության աղբյուր դիտելի անձի, որսլես ակտիվ դործչի ըմբոնումը չի կարող ճակադըրվել դետերմինիզմի սկղբունքին, որը դիտան դրույքն է: Մարդուն շրջապատող վան «Հողերանության առաչառոար նրչս վրա աղդող առարկաները կյանքի տարբեր պատերինդառնում են նրա սյա"անչմունքների օբյեկտներ ն դրանով իսկ ընդգրկվում են դորԺուննության մեջ, վերջինիս ճամար նպատակ դառնալով, արքնացնում ե խթանում են առարմարդու ակտիվությունը: Մարդուն շրջապատող կաները, որպես նրա դործունեության «Հնարավոր նպատակներ կամ միջոցներ, նրա պաճանչջմունքներինկատմամբ միննույն «ճարաբերության մեջ չեն դտնվում կ տարբեր չափով են ոսրայլմանավորումանձի ն

օբլեկտի նշանա-

ն

կողիությումբ

ունեն: նրանքանձի ճամարտարբերնշանակություն ակտիվությունըո

մ արդու ն բ անում ռպաՕբ յե կտ ի նշ անա կ ությ ունը դրոշմումն »անջմունքների ՍԽէլեկորական արդուկը վեեն ձերք բենշանակալիություն մարդու ցանկացող լանորոդել «ամար րում այն դործիքները, որոնցից նա պետք է օգտվի, էլեկտրատեխնիկայի բնադավառի այն գիտելիքները, որ Սու տվյալ դեսլքումպետք է վիրառի ն այլն, այլ կերպ ասած տվյալդորժունեության պայմաններում մի ամբողջ շարք առարկաներդառնում են սպառանջմունքների դարձնել իրենը օբյեկտներ ն դրանով իսկ դրդում են ուշադրություն ն վրայ, Հիշել իրենը մոսին, ժտածել, կիրառել այլն ն Դետք է տարբերել օբյեկտի նշանակալիությունը գործունեության պրոցեսում իրական նրա ունեցած կնշանակությունը: 0Սբյե կտի նշանակու իրական թյունը Ֆրա է դործունեության նպատա կՀարաբերությունն ն խանդիր ների ների նկատմամբ Անձի չամար օբյեկտի նջանակալիությունը ն նրա իրական նշանակությունը գործունեության ընթացքում կարող են "ամընկնել կամ չչամընկնել: Այսպես, օրինակ, սպարզվածէչ որ եթե սովորողներիմի խումբ պարապմունքներիընթաց126

-

գիտելիքների որոշակի ծավալ, ապա կրկնությունների դեպքում Յ--4 օր անց նրանցըՃիշողության մեջ մնում կեսից մի «ոքր ավել է ուսուցչի կողմից "աղորդված ինֆորմացիայի ն մասը միայն: Ի՞նչնէ մոռացվում առաջին Հերթին ի՞նչն է պառպանվում Հիշողության մեց, Մտապա"վում է այն, ինչը որոշակի ՞անդաբերումով նշանակալիություն է ձեռբ բերել (այսինքն կապվել մանքների Հէ տուս-է մտապաճողի պա"անչմունքների "հտ, նրա «ամար դարձել է ն քրրջրական,կարնոր, ռ"լետքական այլն): Բայց դրանից դնոնա բոլո րովին էլ չի Հեւտնում, ույ մտապաչվելէ այն, էնչ իսկուայնսնչւսնանպասակների նե խնդիրգործունեության կություն ունի ուսումնական ների ամար, ինչ կարնոր ն անրաժեշտ է մանկավարժի ճամար: Շատ չի մըւասղա՞վուժ այն նկարը։ բայց Հաճախ մտապաճվում է տղավորի։ պետք է ամրանդվեր օրինաչավիությունը,որը այդ նկարի միջոյով է աշակինրտիՃամեջ: Մանկավարժի թանդիրն աշակերտի ճիշողության մար նշանակալից դարձնել այն օբլնկտները, որոնք իրական նշանակություն ունեն ուսուցման Հաջողության ճամար: Այդ դպրոցում ուռույման ուղիներից կարնոր արդյունավետության բարձրացման (ապես մ

ստանում

է

Բազակայության

մեկն Լ: ն իխիրադրանշանակալիությունը կարող է լինել կայուն նրանում՝ նշանակալիությունը կայուն կան: Օբյեկտի անձի այնպիսի պաչանջմունքների դրոշմումն է, որոնք նրա կարուցվածքի մշտական բաղադրիչներն են։ ԳիտնականիՀամար այդպիսբ կաիր մասէ գիտական գրականության ընթերքումը, յուն պաճանջմունք մասնակցելը։ազնւղիակտուալխնդիրների քննարկմանը նագիտության պետք է շարունաորոնք սի ջիոնական-աշակերտներ պատրաստելը, ն այլն: Այն ամենը, ինչ կապված է կեն զարգացնել նրա ճայաղքները նշսնակալից է դառնում: ալդ պաճանջմունքի Ճեւտյ նրա ամար ն նր օրլեկտումտվյալ պաությու նչ անակալի հր ադրակա դրոշմումն է: Այն մարդու ճամար, ձին ունհեցաժ պաճանչջմունքների ց օբյեկտներեն որի ժամացույցըփողոցումկանդ է առել, նշանակալի նա կարող է իմանալ ժամանակը, բոջ' որոնցից դառնումանցորդները, երկնակամարում արնի դիրքը: ուսդիոճաղորդումը, սպատուճանիըլսվող ն այլն: եթե գործուննության ընթացքում մարդու ճամար իրադրական նշաէ, տալու նակությունունեցող օբյեկոի սդաճանջմունքը բավարարվում այգ ընդճանուր առմամբ չի ազդում նոր պատանչջմունքներիծաղման ն: ղարգացման վրա, որոնբ անտչրաժեշտաբարառաջանում են դործունեության Հաջորդ փուլերում ն խթանում են անձի ակտիվությունը: Այն բանից Հետո, հրբ ժամացույցը լարված է ն պաքները դրվաժ են ճիշտ ժա-դգործողումանակը ցույց տվող թվերի վրա, մարդը անցնում է այլ :

Թյունների կատարման, որոնք կյանքի ծեն կոչվում այլ ազդակների կողմից: Ճիշտ նույն կերպ այդ իրադրական պաճանջմունքը նրա մոտ նորից կարող է առաջանալ գուցե ժի քանի շաբաթ կամ ամիս անց, եթե նա կրկին մոռանա լարել իր ժամացույցը: իրադրականնշանակալիություն ունեցող օբյեկտների թվին են պատկանում այն առարկանե

ձղատելսլարզելու դրանց դրդապատճառները. Միայն այս դեսլքում կարելի է դատել՝ նրա ճամար պատաճական, թե օրինաչաէ տվյալ արարքը, կարելի է կանխատեսել դրա կրկնման Հնարավորությունը, վաանլխել անձի որոշ զծերի ն խրախուսել մյուսների զարգացումը: Դրդապատճառները միմյանցից տարբերվում են նրանցում դրանորվող ռ"լաճանջմունթի չոնսակով, իրենց ընդունած ձեերում,լայնությամբ նեղությումը, ՀՐՎ փե ռործունեության բուխոանդակությամբ, ես ոււյոււորի ընըսցքում նրանք հրականացվում (աշխատանքային, (

Հանզատախմելու, ուտելու, բավարարվում օգնությամբ տը»որոնց ե Այլ առաջացող են

բնույթ նալու յուս պարբերաբար պաճանջմունքները:

կում

կոնկըն,»

Ա

Ի

ունի անձի Համար կայուն նշանակություն ունեցող օբյեկտի պաճանջունքների բավարարումը: կայուն նշանակալիությունունեցող օբյեկտի նական գործունեության դրղապասճառներ ն այլն): Փործունեհության 4Հանդեցնումէ այն բապաճանչջմունքիբավարարումը, օրինաչասխիորեն բարո տնակները, որոլես կանոն, ճամապատասխանում են ոչ թե մեկ, նին, որ մարդու մուտ այդ բավարարման Հիման վրա առաջանում է ալ մետամամանակռործող ն մոխներգործող մի քանի դրդառլայոճւո ն մակարբարձր ավելի կապված նոր, բայց նրա ճետ ն մարդու ների, որոնք կառճում են դործողություն "երի ըն կարող է բավարարվել միայն ւնձի ճամար որը դակի պածանջմունք, ՊՃամաճյուղավորված արարքներիմոտիվաջշիայի ունեցող նոր օբյեկտի օդնությամբ: նոր դգիւուսկայուն նշանակություն ք կ արդրդապատճառները կան վաստ Հայտնաբերած գիտնականը, որը դրանով իսկ բավարարել են լինել կարոզ գիտակցաոնում վրա. ձեռք բերածի չի է իր բանականպաճանչմունքը կանգ Հ ված Համախ անվանում էն կամ (վերջինները ծնում է նոր պաճանչմունքներ, նրա: կատարած ճս լտնադործությունը անանցանձլի վիճ է փոորը ), ի որոնք կարող են բավարարվել միայն նրա ճամար նշանակալից ե չՀգիուակցված րում դիրոռակցված ւիջն, մնում փաստերի ժիջոցով: նրա ճամար բանական պաճանջմունքները հ իստիկական (խործրդապաջտավան) մե. բնոք ծն որչվես ակտիվության մշտական խքաններ։ Դրանք բավարարման հառրելով դրանը, գիտական նգաժում է դրանը միջեն Հետ են, դրոշմվում միշտ նոր օբյեկտներում, որոնք ղուզընթաց աճում եղած կապը ն փոխադարձ անցումները, ն առաջինների վերչինների են ձեռք բերում: դրանով իսկ ճաջորդաբար կայուն նշանակություն սլայմանավորվածությունն անձի զարղացման Ճասարակական-պատմական զայմաններով:

նոր

չոդիտակցվա Հակադրություն մղումներ Ցբեյդիռմի,

դրդապատճառների մղումների

կենսաբանական

Հաղերանությունը ու

ՏՑ.

Մուռիվացիան

որպես անձի

պաճանջմունքների

Հետաքրքրություն- Հետաքրքրությունները

դրսնորում

ներ:

Հուզական

իմացական

դրսնորումներն

են:

ժարդու պաճանջմունքների Գրանց բավարարումը

արդեն ցույց տրվեց, ինչպես անձի ակտինորաատում է դիւոնլիքներում հղած բացերիվերառմանը,ավելի լավ վարքի դրդանրա պաճանչմունքներն մության աղբյուրը նշանակալիություն ձեռբ բերած մուսկողմնորոշվելուն, ճասկանալուն, պատճառների մասին են: Պաճշանջմունքներում գոյության կոնկ(ճ տեի Հետ ծանոթանալուն: լուն: Սուբլեկտիվորեն բլ ր տվյալ մարդու Հա(ճենց րետ պայմաններից անձի կախվածությունը մար)ճետաքրքրությունները ի Հայտ են դալիս այն դրական Ճուղզական եր ակտիվ կողմով ճանդես է գալիս որպես դրդապատճառների ձրանդի ձեով, որ ձեռք է բերում իմացության պրոցեսը, նշանակոաղիուանԴրդապատճառները Համակարգ: ների) (մուիվ թյուն ձեռք բերած օբյեկտի ճետ ավելի լավ ծանոթանալու, նրա մաին են, ուժերն այն մղող գործունեություն դեպի 4ին ավելի շատ բան գիտենալու, այն ճասկանալու ցանկության ձնով: մոտ են պատճանջորոշակի նրա կաղզված տրոնք

Հասկացողություն

,

Հա

ՏՍ

Հետ. եթե պաճանչմունքները բավարարման մունքների են կազմարդու ակտիվության բոլոր ձների էությունը,«մեխանիզմն» են ղալիս որպես այդ էության մում, դրդապատճառներըճանդես ապա կոներետ դրսնորումներ: անշճրաժեշտ արարքհերը, Դիտելով մարդու վարքը, վերլուծելով նրա

Ջի կարելի շփոթել Հոգեբանության մեջ օգտադործվող օճետաբրքրություն» Հասկացուխյունը սոցիոլոգների ն տնտեսագետների կողմից գօդտադորժվող«Ճճետաքրքրուկյուն» (շաճ, օգուտ) ճասկացության Հետ (ճասարակականշաճեր, անձնականշաճեր, նյուցական ճետաքրբրություններ նե այլն): Այաւղես, նյումական ճետաքրքրություններ (շաճեր) աանլով ճասկանում են անձի իրական կախվածությունը Հասարակականարտադրությունից ն խրախուսման խթանման՝ ճատկության մեջ օդատադործվող միջոցներից:

ու

Ձ--

Ընդճանուր ճողերանություն

Փորժունհության սրոցեսում ճետաքրքրությունների դերի լափազանց միծ է, քանի որ դրանք արտաճայտում են դործունհության ճա-

«առկանիշի ունեցած տարբերության ճՃետան միջնորդված: լինում հն անմիջական են նշանակալից օբդալիս առաջ ճետաքրբրությունները

Ըստ նպատա

կի

քրրքրությունները 1նմիջական

է այդ իմաճուղակաւնգրավչությամբ: («ինձճամարՃեւտաքրքիբ Ճամապլատասխանումեկտի ասում է մարդը): է իմացական ւլաճանչջմունքին ն դրանով իսկ ստիպում է անձնավոտեսնելը,ճասկանալը»:--այսպիսի դեւղքերում նալը: է, ն սպաճանջմունք իմացական րությանը ակտիվորեն ուղիներ միջոցներ որոնել իր մեջ ծադած «գիմիջնորդված Ճետաքրքրությունը Այսպիսով: են գինպատակի միչնորդված դործունեության տենալու ն Հասկանալու ծարավին» բավարարություն տալու ճամար: որի դրանորումները ն ուսումնական ռործունհուձեռք բերած ունեցած որ աշխատանքային կայուն նշանակալիություն օբյեկտի նկատմումբ Զանի տակցմամբ: Հեունի, ամեն Հուզական դրավչություն որոես կանոն, Հե ճանդեցնում բավարարումը, ինչ ւէ, որ անմիջական ճետաքրքրությաւն թյան մեջ է ձնավորման խնպիր տաքրքրության մարմանը, այլ նրանում ներքին փուիոխություններ միշտ միջնորդված Հետաջրքրությունների ն դեր են խաղում առաջատար է Հետաբրքրությունները իմացաջացնելով, ճՃարստացնելով խորացնելով այն, նղասոում մյդպիար ջանում: ամ դործում: ավելի բարձրմակարդակի վրոցնսխ շիտակցական կազմակերոլման կան ռորժունեության ապոաւտասխանոդղ աշխատանքի իրենց լա լնհունոր «իւռաբրբրությունների առաջացմանը:|Պատմությամբ Ճետաքրքրըները տարբերվում ենն նան Հետաքրքրություն

մարնշանակալից դրդիչ ուժը, որը օբյեկաների

առա-

առա-

վող դոայրոցականը արտադասարանականիխոիբակումիր քաղաքի արցյալի մասին զեկուցում կարդալուց ետո դրանով դեռ չի սռլառում իր Հետաքրքրությունը փաստերի որոշակի խմբի նկատմամբ, որոնք վե-

կենս րոն աադված դրանք կարող մբ: Որոչ մարղկանց թյա: լինում այնսպիբաշիոված մյուսների մեկ բնագավառում, Լենել կայուն նշոՀամար անձի են

մու:

հն

մուռ

սի առանձին բնազավառների վրա, որոնք ցրվածուկուցման բովանդակություն էին կազմում: նրա ճետաքրքրությունը Հետաքրքրությունների նակալիություն են ննրլոսյացնում: սաշրջանակի դառնում է ավելի խորը, ավելի լայն ճարցերի աճախ ճանղդես է զալիս որսլես անձի բացասական գիծ, Բոյ ք վրա, որոնցում մարղզադիտության շճամեմատաբար սաճմանավփակ կայն սխալ կլիներ Հյ, թերուորս ննիրի լայնությունը որպես տեղՂշՈԴՐ են դրավում։ լոյրոմմոնը ՀետաբրքըուՔՐՔ/ Այսպիսով, ՎՈԲԼՐ եմներըԻԷ երկրորդական Դ ցույց ինչալես թյուն ներկայացնելը, Անձի ներդաշնակ զարգացումը, «ԲՐԲ Ճճանղնսեն գալիս որպես իմացությանմշտական դրդիչ «մեէն տալիս դիտումննրո, Հենց ենթադրում է Հետաքրքրությունն խանիզմներ»: առանձնաճատկությունլայն, ալ ոչ թո նեղ լինելը: Անձիարժեքավոր կարող են դասակարգվել ըստ բովանդավուՀետաջրքրությունները «երկլննտրոնուկոչված այսպես ներից է նրա ճետաբրբրությունների ն լայնության երբ բովանդակալից ճետաքըըկայունության: թյան,նպատակի, Մլունը կամ բազմակենտրոնությունը», Հետաքրքրություններըըստ բովանդակության երբեմն են տարբերելը (իսկ երկու գործունեության տարածվում թբրությունները ի ճայտ է բերում իմացական պլաճանջմունքների օբյեկտների ն դրանց նար հրեք) միմյանց «ճետ չկապված բնագավառների վրա (օրինակ, իրական տվյալ դործունեության նպանշանակությունը որսլես դիտությաննկատմամբունեքածժ շանրէակենսաբանության տակների ն, ավելի լայն առումով, սյն ՊՃասարակությանամար, զուղակցվում է նումիղմատիկույի (որոլեսՃազվաՀետաքրքրությունը ոբին տվյալ անձնավորությունը պատկանում է: Հոգեբանականտեսանկատմամբ ունեցած Ճետադյուտ ճին դրամների կոլեկցիոներության) կետից ճետաքրքիր է այն, թն առավելապես ինչի նկատմամբ է 4են ճոկելի կամ ֆուոբոլի նկատմամր Ճանդես բերվող կրքի՝ ծըրջրության տաքրքրություն Ճանդես բերում մարդը ն ինչպիսին է նրա իխմացական այդպիսի «բաղզմակենտ «ցավքաշության» ճետ): ծեւտաքրքրությունների պաճանջմունքների օբյեկտիվ ճատարակականարժեքը Միանդամայն է րոն» բաշխումը առանձնապես նպաստավոր դործունեության տեսակակնճայտ է, որ ճասարակականտարբեր արժեք ն տարբեր բովանդաճամար, որը աշխատանքում ծախսված եռանդի ները «ճերժավփոխելու կություն ունեն բնակարանի կամ ճարակացարանի ճարնաններիանձվ մ են է' լավագույն նական կյանքի նկատմամբ ցուցաբերվող Հետաքրքրություն ն այն դի ՒԶ Հետաբրբրությունը, որ դրսնորվում է որնէ մի խոշոր նկարչի (օրինավ՝ լ վ Ի 4 տչ. ոգու ՎԱ բողո աղզմազանությա 11ալնության, ն կամ նարոդնիկականդզործիչ ԱնդրեյՌուբլյովի) նիկոլայ կիբալչիչի կան ն Պասարակական դործիչ, խոշոր իրավաբան-տեսաբան ն. Վ. մամ Դպրոցի կարնորագույն խնդիրներիցմեկն է այնկյանքի ն նկատմամբ: , ն ալպինիստ էր, որը նվաճեց կռիլենկոն միննույն ժամանակ Հիանալի ե ն են Հէ Ճճետաքրքրությունների լիսի լուրջ ն դաստիարակումը, բովանդակալից Մ բ նե րից մեկը: են է ձրԻ 1 լեռն ննիկԷ իխայիլ որոնբ խթանում են ղեռաճասի կամ սլատանուակտիվ իմացական դորէ: ուսքրքրունխ իկակա դիտությու րի դոկտոր յոիսով, դուրա: ժուննութ յունը ե սլաճողլանվում են նան դպրոցի պատերից ի

թյունը

տարածվելով

Հետարրքրություննորի

իյոամրը

աար ՛ ..

աա ա արիքոոարհար րիարք ' Տարան .. :

ԿԱ

Սովետական

-

տա-

ականավո

|

ւո

.

մ

րը

ազադան3

ԱՑ

թյունների նեղ կամ լայն բովանդակությամբ:

լինելը

վերջին

կարող Հետաքրքրությունները

աշվով

որոշվում է դրանը

ստորաբաժանվել նն րս» աստիճանի: կայունության Հետաքրքրության կ իթենը արտաշալտվում է Համեմատաբարինտենսիվ Հէյունությունը այն Հե. տաքրքրության պաճպանման տնականությամբ: կայուն են են մեծ լրիվությամբ ի Հայա ւտաքրբրությունները, որոնք ճատկապես Հետնանքով, պաճանջմունքները ն, դրա Բերում անձի Հիմնական կայուն 45դառնում են ճոդեբանական կերտվածքի էական մասհրը են

ա-

(կայու

ն ն ն նը մարդու մ նացն տաքրքրությունը արքնացնող ընդունակությա ն այդ տեսակետից որոշակի դիազնուոիկ արժեք է թյուններից մեկն է ներկայացնում: Սակայն մարդու մուռ կայուն ճետաքրքրության առկայության մասին եղրակացությունը ճոդեբանական խոր վերլուծություն է սլաճանքում: Հետաքոքրության դրսնորումները, երբ դրանք արտաքին են ն Հատակորեն թվում է քե Հաստատվում նույնիսկ արտաճալաված են ինբքնագնաչճատման | ինքնու երլուծուրյան միջոցով (ճարջաթերդիտողին կարող են կայունության մաին ւլետք է շիոթության մեջ գրել: Հետաքրքրության որոնցից առանձնապես «իման վրա, դատել անուղղակի տվյալների -

Հարցաղրուլցի մ ան թենննրի, խարար

այնպիսիդործունհուՀաղթաձարումը կարնորէ դժվարությունների

թյան

ժամանակ, իրականացման

որը

չի Հետաքրքրություն անմիջական

առաջացնում, բայը որի կատարումը մարդուն «ճետաքրքրող» դործունեության կատարման պայման է ճանդիսանում։ Այսպես, եթե ւսշակերտին, որը շրջապատողների կարծիքով (ն իր սեփական Ճճամողմամբ) ճրապուրվում է ֆիզիկայով, առաչարկում ենք իր վատ դիտեցած օտար լեզվից ֆիզիկայիորոշ ճարցերի նվիրված տեքատ թարգմանել ն եթե նրա քարգմանությունըոչ ըստ իր կատարման տեմպերի, ոչ ըստ կատարելիս Հանդես բերած ցանկության ուժի ն ոչ էլ ըստկա-

ւմ նույն դժվարությու տարբերվում նր ներկալագիող «աշխարճադրական» չոնքատիթարդմանությունից, ապա է տալիս լուրջ ճալրոնելու ֆիայդ ճնարավսվբթություն կասկածներ ն տարված առաջադրանքի ծավալի չի ր

լ

չ

թ

-

զիկայի նկատմամբ նրա ցուցաբերած ճնտաքրքրության կայունության ե երը վերաբերյալ,

աճառների ն պատանիներիմուռ տարբեր զբաղմունքների նկատմամբ առկայծող ն մարող ճետաքրքրությունները երիտասարդության ճամար ն օգնում են չաղաճովում են կոչման որոնումը ընդունակուն ի ճայտ բերելուն թյունների դրանորմանը Մանկավարժների խրնպատանուն զբաղվել միայն ն միայն այն գորչերն է ոչ թե ստիպել ծով, որի նկատմամբ նա սկզբում Ճետաքրքրություն է ճանդես բերել, այլ Հետաքրքրություններըխորացնելը ն ընդլայնելը, դրանք գործուն դարձնելը ն ձգտման, Հակման վերածելն է, օրը թույլ կտա նրան զբաղվել իր «Հետաքրքրությունների կենտրոն դարձաժ դորժունեուցյամբ: Հետարշրքրություններբ անձի գործունեության մոտիվացիայի կաընոր, բայդ միակ կողմը չնն կազմում: Վարբի էական դգրդապատճաոչ ներից ծեն չան «ամողմունքները

Համողմունքները

Համոզմունքներ »ամակարգեր ւ

են,

|

վել

Համաձա

/ ն

աշխարչալացքի:

տակցված

:

ո

ի

անձի գիռոլաճանջվջմունքների են ստիպում վար-

բոն աք ք

նրան ն

երիչ

տ ր ժամողզմունքննրիորակով

ս

կ ւՆ

ւնք ներ ի անդես եկող ղա-

կ

ն

են շր կազմում մարդուն չառւսբովանդակությունն Հանջմունքների ն ն տող

բնության

ների շ ի որոշակի

մասին դիւոնլիքներըայդ երնույթՃճասարակության կաղմում են ճայացքեբըմբոնումը: երբ այդ դիտելիքները

աոան սորի (ժիմաոփայազան, Արիոագան ղագիոաղան, կազ ) ամ ո: զա ազարգո արդուաշխարձճաթյուն, Մորգավորվա դիովել կարող հ

ըքնապ

այլ

աղա

միշ

ա

դրանք

են

որպես

: ե ռը ե, Մ ր սոաշխարճայացքը դասակարգային բնույթ ունիս ճասարակարգում տիրապետող աշխարճալացքը մարք ցիալիստական սիզմ-լենինիդմնէ, որն արտաճայտումէ Սովետական երկրի բոլոր աշխատավորներիչաճերը, Դրանք «Համընկնում են շասարակության զարզացման չաշերի ն օբյնկտիվ օրենքների ճետ. Մարքսիզմըիսկապես ղիտական աշխարճայացք է ն ապաճովումէ մարդկանց կողմից Ճոշասարակական կյանքի օրինքների ճիշտ ըմբոռնումը: Սովետակահ դեբանությունը ուսումնասիրում է կոմունիստական դաստիարակության այշխարճայացքիձնավորման պրոցեսը, սլարղում է, Թե ինչպես նն աստիճանաբար կազմավորվում Հասարակական զարդացման ճետ կապված իրադարձությունների Դ / դիտական ճիշտ գնաչճատումները, ինչպես է կատարվում բարոյական սկզբունքների, դնղագիտական ճաշակի բնության երնույթների վերաբերյալ «իմնավորված Հայացքների ն այլնի կազմավորումը: Դա իր արտացոլումն է գտնում աշակերտնձրի կողմից լուրացվող Հիմնական սլատմական, ֆիզիկական, արգու

-

,

ազդեցության դպրոցականտակ րայթուդյունը |

ավադ Հետաքրքրություններիորոշ է: նրանց մուտ Հետաբրքրուների տարիքային առանձնաձճաւտկությունն կարճատն ճրապուրվաժության թյունները շատ Հաճախ կրքոտ բայց են քնույժ կրում (միաժամանակ մաթեմատիկայով, պատմությամբ, փիլիսուիայությամբ, Պոդեբանությամբ, էսպերանտոյով ն տրամաբանրանք, դորժին դեռետ նությամբ), Ամեն մի դործ եռանդով խորամուխ չնդած, սկսում են այրվել նոր "հտաբրքրությամբ: Անչա-

արոհլու

մեզ ճապոնացիներն էին այրում, բերաններս արճիճ ն անագ էին լցնում ն ֆշշացնում. «Հրաժարվեցե՛ք»,

ղարզացժանը,մժինչմաթեմատիկականն այլ Հասկացությունների Հասկադիտական Հ2Հասկացություններից դիտական պրոցեսին անցնելու (օրինակ, բուրպություններին ն ատամների արանմեծ փորով, լայնեզր զլխարկով ժուայի, որպես սիգար պաճած մարդու մասին լատկերացումից դեպի այնպիսի

քում

մասին սլակերացումը,ռրոնց շաճույթիճիմնական մարդկանց

աղ-

վարձու աշխատանքն է) նվիրված մեծաթիվ ճետաղոտությունբյուրը նան ճաշակի ներում։ Աշխարչճայացքիգոյացման մասին է վկայում է տալիս թույլ Հաճախ ձնավորումը, որը ավագ դղլրոցականին կողմդեղեցիկը իսկապես ստեղծազործություններում, արվեստի

նորոշվել

ինչը աչքի է ընկնում միայնարտաքին մակեն այլն: Աշխարճայացքի (որի ղարդացման «դեղեցկությամբ» րեսային պրոցեսը ճիմնական գծերով վերջանում է միջնակարգ դպրոցն ավարտելիս, շարունակվելով նան կյանքի ճետազա տարիներին որպես արտադրողական աշխատանքումցուցաբերած մասնակցության արդյունք) շրջանում ճասարաձնավորման մասին են վկայում հրիտասարդության ն կական ն դիտական կյանքի, մարդկային ւվփոխճարաբերությունների Հարցերի վերաբերյալ տեղի ունեցող վիճաբանությունները: շատ այլ Համոզմունքների էվոլյուցիան առային չերթին վերաբերում է ավելի ակնչայտ նրանցում ավելի

այն ամենից, տարբերել

դրանցբովանդակությանը: նն

դառնում

ու

նրա կյանքի են նրա մտնում Դրանք պաշարով: դիտելիքների բովանդակությամբ,

Համակարգության ճայացքների

բաղկացուցիչ

մեջ որպես անճրաժեշտ

են ձեռք բերում, որի մաս, մարդու ճամար կայուն նշանակալիություն մրտայդ ճաստատելու նա է ստիպողականսլաճանջ զգում Հետնանքով

այն պաշտպանելու դրանք, Հասնելու սկզբունքները,

բանին, որպեսզի դրանք ընդունեն նան ուրիշները: ձամողմունքների,ոուլես վարՀակայականուժի մասին է խոսում ճեղասփոխաքի դրդապատճառների, ն

ֆրենյ սկզբունքներից կանների կայունությունը, որոնք չշրաժարվեցին, ն տանջանքներիսպառնալիքի ճանկ Հայացքներից նույնիսկ մաճվան Վ. լավ է ասել դեպ։ Այդ մասին Մայակովակին. ,

Ը

աստղեր էին ծՀնդգաթն

Հրափորում մեր մեջքերին պանականզորապետները"

առան, մինչե գլուխներս, թաղում էին մեզ Հողի տակ Մաժոնտովի Հրոսակները:

ՇողեքարչներիՃճնոցներում է

--

բայց

բառ

էր լսվում.

Կեցցե՛ կոմունիզմը»)

Այն։պիսիճամողմունքների առկայությունը, որոնք ընդգրկում են դրականության, արվեստի, ճասարակական կյանքի, արտադրական դործունեության բնագավառների Հարցերի լայն շրջան ն որոնց բովանդատարբեր, վրկության մեջ մտած են կոմունիստական աշխարճայլացքի կալում է մարդու անձնավորության մակարդակի մասին: ն առաջավորՃճաոք ունի ամուր Սխալ կլիներ կարծել, որ ամեն անձի մողմունքների ձնավորված Համակարգ: Տարբեր մարդկանց մոտ է: ակտիվուիյան ղարդացման աստիճանը տարբեր Հաճախակի կարելի է տեսնել, որ երիտասարդը գիտե, թե ինչպես պետք է վարվել այսկամ այն կոնֆլինտալին իրադրության մեջ, գիտե, թե վիճաբանության ընբացքում որ տնսակետը պետք է պաշտպանել, սակայն այդ գիտելիքը նրա մուտ չի ապրվում որպես այն ճաստատելու պաճանջմունք: Անձի գիտելիքների ն ո"լաճանջմունքներիմիջն առաջացած անձճամաձայնեցԱյդպիվածությունը դառնում է նրա Համոզմունքների ոլորտի արատ: է դործից, նրանում բասի մարդու մուտ խոսքը ճաճախ տարբերվում ցակայում է գիտելիքների ն վարքի

ակտիվության բարձր

սոժետական

արտաճայտած գծերը: Մարդու անձիաշխարճայացքի են ողջ

մտքերը, գաղափարներըն սկզբունքները որոշվում

ջերը

այրվող կոկորդներից Միայն երկու

միասնությունը:

Զգտումներ

դրդապատճաոռնե

այնպիսի տրոնցում գոլության

վար Քի բ

են,

ե է գտնում արտաչտայտությունն այն արգացժանՑ ԼՐԳ: նպիսի պայայմաննե րի պա ՀՃանջմունջմու Քըչ, որոնք անմիջականորեն տվյալ իրադրության են մեջ չեն, ներկայացված բալց կարող ստեղժկողմից անձի կազմակերպված Հատուկ վել ղդործունեության միջոցում Քանիոր ձգոման ձնով արտաճայտվածսլաճանջմունքըբավարարչ վում է միայն Հճատուկ կազմակերպված դործունեության միչոցով, ապա դրդապատճառներիայդ տեսակը ընդունակ է պաճպանելու անձի ակտիվությունը բավականաչասիերկար ժամանակի ընքացքում: Ուսանողների խումբը, որը մտադրվել է նավակներով արշավի դուրս դալ, ակտիվաց-

իր

"

:

Զգտումները

8.

Խոզ

11օոյւ աօտշռոն.

Շօ6ծք.ՇԹԿ,

Է.

5, ԻՆ. ԼՕՇոօորւթՅղող, 1957, Շչք.

295.

Թ45

էց1

Հադեօ վիակվեսքզր ոտղզրվմցիոժյ ահղազչ դվնզիմգմադտրու մմիրլ ւմժղարծղոչ:աոմդիո դ մղչանքիսլակատ ղութճամսժմվվ, Հղաքլիսփիտքողվմօ րակ ոլո 1զմամաոիոմ | վիզմուլ մրոլիսղեօ վմս 7 կատվինսիոկոաւովիճ մրուրտտկղ. ղոմքիսգղացմանդկ" ճվրնսկ փջղո ղոիցիսրոկատոռմտատխ / -ռմս :մղդւաիիորտկտտոտմտուխ մրոսճամսմմվլ, վովմողիո դոկ իսղջ վկոծսմս մժղյսարձղոջչոտխո իսվկզոտ րյամսմոաժմվր րս'սղոկռով դ փզջողեւլ, "դ զս

-Ամոմոխոժ -ոճորվ "ն

ղոմզեսչ

«մվ)

զվ

«(ճվբնեսկվմզղճվկոտոառիո ոմղ վճաոմի7 1զիտսանուտզչրոսղակողրվչ

մրոսչշսամսժմվն (ոզաօոուց6)

որս րզիմամյո

ե22

ղակոոսթմամ ղվեմտոտտվմզղաոկոտզիսոնանզղա ղվմղղղդտկողտվե՛ղվմ -զդնադետմզեզվտ ղվմզղոսմզչ վրնոմզտոախջզր ղոկոդզմմոչ զ ղակ -տվճոմունատժկաղվմօ վժմտի ողվոմս 1զցտորգրոջ (կտաղվմօ«1 ղաոկոխույ մոնուով մզն մզմմտտ լոսժղակ ղոմլիսկոմտոտ» ղ ձղր դոիչիողդացման մստո նղոկամոր ՛ջոխովոկ ճվղոմն դ ղդ մջֆմոմ 1զղվ) ղղ նոմ "0ժզղժղահոմը ւղառղոտտ Հոկ մմղղոանլիոամնուր ՛մմզդիողնվ /մմզժմկ -ոխորու վմղոիքիսկաոնղդախոմ տազմկղակ ողզմվ ղղ լյոսիտտջաոդնրոսղուկ չ-ողցման ղ ճվտազկաողտ ղակադոմվես»չ մցղյոստեֆջ ո վջղո ղ մմղզղյտ մս -ցնվ «մմզժմկ մմզղղոանքիոմնոտրբ զ ղակտղչլ

մմզդժղոնումզ

չժղոսրծղուտի սաղոզ:ղ յամզիդոր ) ջաիմվոտղյոսուս իո ճվղղրտ հվմզդյոսն մղդրոսնր ղվկուղվմօ ջտիղսսնղմ վժմոի ճվրեսկ վջղո ոոիմս մմ ցղմացնեվ «Սր ջոինկուտվել նսխովոո 1զցմանդանմտր ՞. Ջռիծկոտտվեշ ղաամ մժմվկ ջոխմոմոիումբ դտաղ ղլ մզղյոստնք րրսղնոժոստ զ մզեխաչ ովափխոյի չմղաէքիաննւսվմղզղմմամտվմզժմտր'անմոր դզ րոածամսխսախմզկ Կ(տաչ տողե վակզմօ ճտվակաղածղ Հո վման նմ-ըշ) ոմզձմզի մոմոտարդգրու: -ղտ լոսմնոլվղմ վկողորոքթ մոկմղ մմզժմը նվմզղղակաիի ղտակոաո-ըբ 2 ջտիխոոկէղվ ՛մղզրո ղտ լրոսնր ղղ դոր ղվտզչ ձգր ղոլիսզղյացման մղորտսնուոզչ վմզղյոսմսղումննքո: խոն ոիսրտղազջ մղոսհքլիսղամզեստ ջախտքօ հսթա վղզմուոլնուղո անմար ժղսմս ղ մմզղժղւարձղոչաոխ խուն ջտինճկոտվե ղուղ լյոսրնատկղղ վջղը ։մմզղրոսնը յոսղտե ղզ ղղաիքի ստուչու մտ Քղզմվ յոսճղամս (մմզղսոջտտոոանմնղո -ողմ մոաղմոկոռկաոխվլովնտիվտսր վմզղժմոմո ղ վմզղդոաքքիանաքմու ումղ 9 րող ղող լոսղտկտտտ ղղ ղվիք վմզղյոստեց: չմնղոսցը ղղ ղմզդառցոտխողուխ մմզժմկ ղվակնմտր ճղր վլովմսեզտուկ նտ յոսղտր մաս, Վա 19 դվիսմոմամղիոկողր չմղյաքլրսկանդաիխսմ 1 ողո վմզղժոարձդոչոն -Քոնզքյա զ լոսղտոջուխ դմտ Ոզիսսակ ղ 1ցջնզտո Դցմտատտկ ազն մղվ մմղկտոխ դստմտիտ վղոմ դո 1զքոչ ղովր 1ա 1 լյոսնմն ամդ յոսրեակ | դեղվ յիսեր ղահլիսգղացմսե դզմվ 1 դշղվ զը դվոուր մմս տողմց ՛մզկտաոխ ջաիխջնգտո ճվրնսկ ղո դանմոր ովլոտ 3 ֆվշոչ ղզմվ ղզ լոսնոջ մղումն տսր վմս (մնմոր ջքտոռ: ղո մ յադ ոզոմս ց դող 1 ճվմզդջ ճղզմվ ղղ յոսիմեոյիսղմ ղվյ սջոինճկոտտվե վյլոոկղաճ խմղկ ա մրա ւվլածոռոտ Ժամ ) -մզե ղվճասո (մմզդրոստեջ «մմղղժղււրնեսրոջ մմղղդաիլիսմժմժուզչ տզմկղսկ վմզդրոստեջ սսնմոր զվոռվր տզչ ղզ նսմոկ մմզղրոսակք չմղղւսանղմ մզղջ մզմմուտ ղոկատղամզեսն» Քզիոսո| րքքո ղդվը ղվոր նղսմս 'մմզղստցառխոնմն ղո մաս) վմաոժիուո1զնր 7 մզի մմզդծվմա ղ մմզդձվոսուս մմզդնսղջ 'ղորջմանովկմուտտկաղմղվոնտտզչ ղոսղոչ ւկվեմոր յոսուֆմուի ղլովր նստտխոոճմծ ճրսն մսա ուտ նսմոկ դոսնմտր ղիովր մմս ղ ծզր ղոիքիսկոմոտոոչեմոկառտանղոտ ղիո լոոնտո| նսմտկ ղոմդ մղաքլիսղդեօ ղզ վովոդլո ղակոմամ 3 մսիոմաղչ մմս «դվոոր ազղնոտչ ղոիսմջմում 1 մզն ջզր ոզմակոսո կվաոքոմնզտոր :մժղարծձղուչարջոինկուտվն Հում մղումն ղ ղոլքիսկաոմովտոտնղոքքիոսմտղմվմզղժղարծղոջուր ղվ/ -ոմչ մվ վմ ղի վղոս րոն կովղիսղ սալզղճաղակումվ ողոմղվ (ղվոռոր յզջենդմ դրոէքիսվկոշամս -ոկնմոր մ րոսմն մմս ղսկղցզվուկուր 'ո'ո1 Հոմզիոտեու տսճաձր վովու ղակաիխում վ ղում զճվղզմս իսկտեջ (դվմզդ ղիողղրո մժմղորտեղոն եր :9 Քվմղղմվեղո|ղնանամաղմակղոաքքիխասկոմ -ոտնոխիոՀղո րոսմզմոմզի ողոոտողջղոսո ) մեմոր ղոկող չլոսղ նՒու -ուոո մյոսմսիտղջ ղ մղոսիցիսմտղմ Հովտոռն ղակաւտովղոսրսկ վմզղժղուս րձդում ղզ ի աղմօղոըսմնոտր մմղզղրաւտնջվովոեքո ատյոտ ղք -ոխո սսնմոր նսրնակ ւաղուշնղյ մեվմոկորոջ վմզղյոստոեջ դրորսը -/սնտտեսց լոսղոկղտքն ողժղամս մմղզղճոնվր ղիոտ ղ1ոտ ՛մնմոր Հս մտրտչ ղուրձամսղմվջղո դզզղոս դսքլիսկող 2 յբրսենհ մծղոչախ նղսմմ «մմզղդդորլտո ղիտ ղմովր 19 յոսժողն սկմզ ղզը ՛ղզ յոսիմղմմուտ Համանմուխ -ոմղ մսղմակ ողխտոմատոտիոչ ղլ րրռինկուռվն իսխոմզկ րոսժիողն 1ոհիտ ող ոձղվ զյզ մրալիսկանղտիսմ նհղղզմվմմզղմողնվ մա ժդզինսրու ոզխոտուրմո մրուրտեջ դրսղղվր ղզ լոսխճամս(ղտ զ իսկ վնոցիմս 1 լսկաղվմօղկմկ իսժրողո| (1 զվոտր տկճնո վժոսո| զքզ) -ատախղ այղնումմ) մնկմաորտմնվիտչմո մվպկտտոռիրումն խիսնսծվի ոդ մմզղջ ՛անկիմղտո ԴՊալկիդեոջ «մղջոմղիմոի «մժջոխմոժ վս դվ» յամզխոլվաղազմ մզղդանաիՄզդջդաչջ տում ճվտզկրոք մմզղղաքիաղդմ կվլոնսր լոսիոսաջ դլ ճասրղ ամզկուղ Հաղզկզղոր րուկ «մնտոուսղվի» մզղմվեղո| կանդզտթօ մոմ ղմ վր «մյոստոոմտոխողուղ վտողզտոս «ող, վճսնուոկմղզղ կվովտ դաքիոնմոոուտվմզ -վմօնղմ մորու ԼԱՐԱ ղովր ո "ոմի դորվչ ղորտեջ յամցղ ոՀչզքամղոդ վժխածղոկանհմոր չնողոկամվ մղակո ներո մղսքիսգղաջմսնե մվ յ ըր'սոմզկորնոկ դ րոաղ

-Աղ

ատ

Արդրանիամ

)

րստոտ

վմզդչոսծամաժմվն ցոիխմն ումոյյղմրոռար ղզնմո մոլմզ ն

-մմն

Կ.ոումը ուհ

ղարհոր

ջատինկաուտվե ղվիսվ) դահիազղոաջման ոզխմս դժղվոտ չոչ ողոմս լ բոսիմաղումնՍմժղարմզմումզիղուկուիզո յզեւմզկոաղջ ղ 1գե -մոխ | ժազյո մմղ րրսմզղղուրմախ վովխղէո է րոանոմաժ րոսդատովնղուց -մվն ջորիճկուտվե( վջղո լվ ղո ոսմզժիոզն դվջղոսը :ջտինկատ -վե1 րափուոտկոխ րակ վիտ յզղվ1 ղղ նսմուկ

ՏՏ1

դ կմանհոքն ոզոմս վմզղչոխտինու րոսիճսմս 4 մրորձամսժմվվ, ժղոմղ «րաժիոզն յՀացղոցտ տար անմոր ղվյմ դսաիքիողախոտ 'դոհլք ձվտաս«ղամա «մրորտոկղ վմզդժմոմտ վովողլո ղաղ րոաիքնո մրորտտկղ վմզղժմումու մսյսմ տմղ Հահակունումդաոիլիսղակուռոտնողղվժ Դաղջ ղահիսղակատոտմաոխ ՛ազմոտակ մրոանան ջոճակղան ոմղ դց լոսիմսղումնժղսմս «մրորտոկղ մաջամնաոս ճղզմվ մմզդյոսծամսժ վմզղվնղոմտոտն ղվճտատԴլողվմօ ղզ ժվովոնիր :մզդրոածամաժմվն ջոջմանուղտմոչ վզջոդեվյ ջաոիխիոկամրո ղորդ դակտիամ դվմզատոոսւխ ոտ

մմզդրյամամոժմվվ,-մվն

մս (դպի աքիս աճումողի մս դիովը 3 յոսիովն մնսեմի ղվիոովզմյ) ճվրնակ վրդւովո ձն վիոն -դանախամո դակամեզդակոատ դլ լոսիտուտոոջ ժղամս «մորով ազո մմզդժնոտլոչ ղակատովոտա 19 դվիսմոոմ նո յոսղատն վ. ժրվչ դիոկոաո «(մԺդոկ վտովոռա ղիսղ նո 4 ոսկիի իազկմուղղ վեղոտի մժղուկ մվ մմեյդ կոդվմօ) տզչ վտոռփ վյզջվիղո զնվլմա յոսդտր | Հզր դով Հառաոկոչ տքիոչղկտ ջոի մլրթածամսժմվն (մդանքիսջաիխմոծուխուղիող) -ճմկոտվեմւ նո լրոսմղժիոզնդվջղոսը :ժղաղտզչ»ղորտոաջտաղն ղիսմաղ -ժդվ ղ իվտկզմօ վմզտոուխ Հոմս վղտմոչ ղզմվ ոզխոմսկ րոստվն մմզվ մս -Ժղաողաղչ վժմտի մվ «Ֆ ջաիխմուծուհւոռղվուղ մժղվ վ չրանկատվե ղսղոկ ոզխոմս«մտովոտարոսմա նղ չմորոչ վժմաի ղ դոիջի տնսջուտ ր վմզդտովոտաղզ ձսմսղմ ժղամս «մմզղրոստոջողն ջոխջումուտ Սոիմզմ վղիտ դ «դոիքիսիվողմեռտ -աոմզի մոֆ ղոկոսզո» վմզդդանքիսկողանդմ Հուոր նղոամղ'վմզղկոմս ղոկցնսչ վմզմեզղ բաիմտտնճում դզ կամզղգվց բոամզղղորքոխ ղոէցիսմնումվ դոււզիաղուն

Քոնածուտ «մու հոկոովղուկ

'Ղ "ՆՄ ովլան ղզ տէոչ վ յոսնղամս մզղջ Համա վժմաոիդաիլիսմսիողջղո 4 յոսղճաղջղոստ ող րոսժղուկ ղզաոկակամառոշ մղանքիսդոաղզեաչ

ւմժմվն ղոկ տտձ ղզմավլկոոտկղղո մուրոջ սան -տողցկ ատմղ ղղ լոսձամս լոսմղզմժմոեղզն -մոր Ժղդսմս««մզդյոսծամսժմվնջոիակամրբու» ժմոծ վր դզ րսդաճոո ջուիմնումուլղդ մոմուղուցվտոտ իվչմաղն "այզդկմկ (ղղ դմզդտղգվիվմվխոժց

մյղնոր

:3 դղանջիիսկտտչող ճղամս) «մմզդղալիսմնումվ կաշսմաժմվլվ,»

-ջղաաա դանջիսցդացման վջղա ովոամղոջնդմ մյոսձոմաժմվն մս զղճուկ Խիո ձո -ամեզ լ չոմի վմմտ լոսիջոմ ղվնզիտ մմզֆմուի դող րալ մաս Հոտ ոլուջ ՛սկմղզժղց յոստվն մվնունա իստ մոոռոխուչդա մզղտկղիմօ մմս մմղ մ րրախիցնվտո չրոսժոզն ղորոկդմ դակունսոզո մրոսծամաժմվվ, ղող ղվնզինուտո մզտոուիդուրղ չ/ղճկողոուրվ ղվմզջմուինսջնդտո (ոչոջֆ)ղո ղող րրսղածոստ լ ժղոմ վր վմզեղն ջցրոմոռուխոչ լոսիմտ մյ

ոսձամսժմվն մմս «մորու իսժղողողջ ում, -տտխ

վժոզջ

չերսե

ղժսցջ վաոֆջ Հոմտոլ մրորտոկղղդոիջիսժյուղդմ վնսիկմաոֆմաի լոսոոր մոմոնմաճուց Հվկուիումեզ վջմսֆ ղոկոմեզդմոսմզղեղոչող յաքճով ը 1ո չրահղա ՝յ-0լ լյոսիդկմկ վլոկվմզբր Հրոսդատո ղզ «եղան մժախի ստողչ կով ջզր իրսդմ վմզղժվջմակ եր կհառղղուկ ժղսամաղաոկատոտնոմղ յոսմեկո ովոտ ղվ ղժմոզջ ձո վնսիկմաջմախ մրաիքիսզոկուքմյ» (մդորձամսժմվնջոնոծույո ճվժղսբմզմում -յի ղակամն ջունզղա մրորտոակղվկձքմ նսքոսմ ղզմվ ոզխումաիուղոուր չիսջմախ|ոհղտզտլ յրսիրանոխո նՒր 34 մժղոաինմովժղատողվծո վմզդ ղդ դաիխասկնքմոզխոամղոջնղմ մամ -դվքոմ դվյաոորոամմուջամդ դիավր ղ յոսգահլիսծմակուրոջ գվաիմշդ լյոսղազջ «մմզդրսնան վկշքմ մմո փոսմուռուկ3 դզմաւոծջղ դակողսմաղդզկլ րրանաջ մրոսճամաժմվնմս իոն իսժիացոտ ղզֆողե՛լյ -ղ "Մ «մնդոիվնչ ղ ոկամն կողդվմօ) զղվ) ղղ չրաժոցզն ղոիջիսիակատվժղարչձղոտուր նսմուկ ղ մմզդյլոսծսմաժմվն ( դէ ծճղակնմուր դրուրտուկղ ողոմս ղաորձամաժմվն ամզղնադակամվիսղզջ վկոմսմա մողաիցիսնսցման վմզտոոսի մզմմու վժղուէկ «մմզդղոաիքիսջմոնումվ) դոկակամոռուշ ամզտորգրուջ դժղվոհս «րամզգղորհոխ գոաիսղակաոտոռմտոռ իվտ չջ ժղողոզչ ղորճոմ:աի վմզցզդղոահքշան Կատոն Հկզիիսո ջոինճոտմոն յՀամզմուկղմ մյ մոռտիտջչղաո մմզնդե լրոսիջմաեատմվ մյոսմոկղմ ղատո ջաիղանղմ բշամրող վկ -ոոամս մս վմզնդնե մառոաիխիոաչ զզմսիվակզիմօ 3 մոսիճտոաճում Դիսղումղ սրը չրաղաոծոստ| ժղուխոռիո (1 ղոոր ղաոկոսվի դաիքիսմտոտիոչդո վմզնղե տար վնսիկմոֆմուի :չիսմզնդե մոռոաիու յակմց ղզ լրոաղվմոռվաի վջմուի տո) րոնղո որ մզեղե մառոոխոջդտամլմզ 1զտոր մմզենղե մոռտիոչղտ ստզջչ հվդումվ, իսկի տձսծ րոնղո (51--0Լէ) փղոժ վր նվղտզ մումվ ղզ լոսկմոճն -զրոչ -ոստ ղումղ 'ոզխոր չյոսիջնզտո յ ժղարձղտջուխ ղոկոճուրվ Համզցա մմվնդով|նաիմտ կաողորոք փողզրվմզխոժմ տասր վնսիկմոֆմոֆ չմրուք

ղաոկոկատմաո դղժղվոռ «զղաոհք'սսնոջոտըր ոհվտսցմցտո ՛ղվոցոչ վիտ ՛րոկ Ժղոաննմու վմզղղոաիքիսն -ոկոմեզ ջոիմոիողըրվչմ իախու մամտիտոմ դ Խուոճ ջոխմու մի դոր «վէ վմզտոուի մամս վջմուիղոկողջղո րոկ մղի սմովուղվղուկ նարեկ մրաքքիս)վմզդրոածամածմվն նր նսիտոկղ տար մմզցղրոսնոմգկաուո նղոջդտ Համա դվոոր նղակնմուր նաղեձք դաքյիամտո|ղծվր վմզդնոճվը ղ կվխմու ոզումս ամղղեսոթովնո վմողսու «տէ

մորու սամոդուտոշած

օ

«որաջմածՀս

ղ

ջախմն-ոզխ մաւմմզղղոկադտավն «ճղակնմուր մվնդոլումդութ

(այդ չղիտակցներչնչվողությունը է այն խմբի կարծիքից, որի անդամ է տբվփեխված յալ անձը): Տարբեր մարդկանց մոտ ներշնչվողության աստիճանը զգաորեն տարրեր է. խիստ ներչնչվողությունից մինչն Համարյա չներշրնչներխմբային ներչնչվողության աստիճանը կարելի է ի Հայտ բնրել փորձի միջոցով: Օրինակ, կիրառվել է Հետազոտման Հետեյալ մնքոդիկուն։ Փորձարկվողներըորոչլ ժամանակի ընթացթում վարժեցվում էին մեկ րոպեի տնողությունը որոչելու առանց ժամացույցի, վայրբկլանները փեկուսի «աշվելու ն այլ վործողությունների կատարման մեջ: Շուսւով նրանք կարողանում հին րոպեն դնաճատել ԷՏ վայրկյանի ճշտությամբ: Դրանից ճետո փորձարկվողննրինտեղավորեցին «Հատուկ փորձարարականխցիկների մեջ, առաջարկելով որոշել րոպեի տնողությունը ն, կոճակը սեղմելով, Հայտնել փորձարկողինն մլուս փորձարվվողննրին, որ Ժեկ րոպեն արդեն լրացավկ(ընդորում նրանք գիտեին, որ խցիկներում կոճակը սեղմեչփորձարկողիվաճանի վրա ն փյուս բոլոր են վառվում): Փորձի ընքացքում փորձարկողը լիս էլեկտրական լամպեր շնարավորություն ուներ` բոլոր խցիկներին կեզլծ ազդանշաններ տալ, որոնք իբր թե տալիս է որձարկվողներից մեկը կամ մի ցանիսը (օրինակ, բոլոր խցիկներին ազդանշան էր տրվում 35 վայրկյան անց) ն նչել, թե փորձարկվողներիցով այդ ազդանշանին ի պատասխանչտասեց սեղմել կոճակը, դրանով իսկ ներշնլվողություն ի Հայտ բերելով, ն ում վրա այդ չներդործեց («կեղժ խմբի» մեթոդիկան): նՆներշնչվողության աստիճանի մասին կարելի է դատել նախնականփորձերի ն կեղժ ազդանշանների տրման պայմաններում կատարվող փորձերի ժամանակ մեկ րոպեի գնաճատումներիմիջն եղած տարբերությամբ: ների մբա ված դիրքորոշումը

է

ն

աար

Պարզելով փորձարկվողներիցլուրաքանչյուրի ներշչնչվողությունը Ճամեմատաբար ոչ նշանակալից պայմանի դեպրոպեի դգնաճատման մարդու վրա նշանակալից գրգռիչների ազդեցության փորձարարը քում, պայմանները նրա վարքի ուսումնասիրման արդլունքների ճետ այն Ճճաէ այն Այսպես, ճնտավղզոտվում մադրելու Հնարավորություն է ստանում: զոպվածուազդեցությունը, որ անձի որոշ որակների (ճանդգատություն, թյուն ն այլն) ինքնագնաճատման վրա գործում է կոլեկտիվի տված են դնաճատականը:Առային նե երկրորդ գիտափորձերիտվյալները ցույց տալիս, որ րուլեհի տնողությունը որոշելիս ներչնչվողություն դրանորաժ ճաանձինք ններշնչվողությունեն դրսնորում նան սեփական անձի իրենց մար նշանակալից որակների ինքնագնաճատմանժամանակ: (մասնավորապնս ներխմբային կներշնչվողու«ներշնչվողություն» Ճեյտ ճասկացության միասին ճոդեբանական ն սոցիոլոգիական, քյուն) առղոնձնապնս արտասաճմանյան դրականուքյանմեջ օգտագործվում է նան կոնֆորմիզմ» «ասկացությունը, Այն օղտագործվում է երկու

հմաստով: նայխ, որպես խամբիճետ ներջին ն արտաքին 4Ճամժաձայնություն, որի դեպքում անձր ոչ մի կոնֆլիկտ չի ապրում. Այս դեպքում այն մոտ է ներխմբային ներշնչվողության ճասկացությանը: երկրորդ, ճիտ միայն արտաքին4ամաձայնություն, նրա դիրքի Ճեւո որպես ներքին ճամաձայնության բացակայության դեպքում ցուցաբերվող ւսրտաջին զիջում, այսինքն որոշ ճատուկ դրդապատճառներիառկալուքյան Հետնանքով մարդու գիտակցականճարմարվողականություն: Այդ կարգի կոնֆորմիզմ ի ճայտ բերող մարդը սկզբունքային դիրք չի գրավում ն է ճրաժարվելու իր ճամոզմունքներից մնկուսացված:վիճառ"լատրաստ 4Ճամեմատաժ կում չմնալու ն մեծամասնության ճետ անբարենպաստ ալալասպայիաններումչճայտնվելու ճամար(որպես դասական օրինակ՝ տականների վարքը Դ. ն. Անդերսենի«Մերկ թադավորը» ճեքիաթում): Խմբի 4ետ ամեն մի ճամաձայնությունն նրա դիրքի ընդունում չի կաբելի դիտել որպես կոնֆորմիզմ (նծրխմբային ներչնչվողություն կամ, առավել նս, ճարմարվողականություն):կոնֆորմիզմի ճակադարձ երէ հույթը կոլեկտիվիզմն է, որը անձի գիտակցական Համերաշխությունն կոլեկտիվի նոլատակների ճետ. Այստեղից ակնճայտ է, ռր երկու անձանց կողմից կատարված միննուլն արարքը նրանցից մե-

խմբի

Միանգամայն

կի ճամար կարող է լինել կոնֆորմիզմի, իսկ մյուսի Համար՝ կոլեկտիՎիզմի դրանորում: Դպրոցականներիմեծամասնությունը կոմերիտական Ժողովի ժամանակ ձեռք է բարձրացնում ն բվեարկում է կարնոր որոշժան ընդունման օդին, խորապես 4ամոզված լինելով, որ ալդ որոշու«մր անճրաժեշտ4 այն կոլեկտիվի գործունեության ճաջողության ճամար, որի անդամ են նրանք (դրանով կոլեկտիվիզմ դրանորելով),որոջ մար-

դիկ՝ որովճետն բոլորը ձեռք բարձրացրին(դրանով իսկ ներշնչվողուչ հ, թյուն դրանորելով), վերջապես, կարող է գտեվել նան ալնպիսին, որը: Հնարավոր |, անտարբերությունկամ նույնիսկ թշնամանք է Հան դես բերում կոլեկտիվի շաճերի նկատմամբ, բայց չի ուզում մեկուսացվել ն նկատելիորեն տարբերվել մյուսներից (դրանով իշկ կոնֆորժիզմ

): դրսնորելով

Առավել պարզորոչությամբ կոնֆորմիզմի ն կոլեկաիվիզմի միջն տարբերությունըի ճայտ է գալիս այնպիսի գիտափորձիժամանակ, որբ ընթացքում, «կեղժ խմբի» մեթոդիկան կիրառելով, իբր թե «կոլեկտիվի անունից» փորձարկվողինստիպում են Հրաժարվելտվյալ ծանոթ մարչ դու արժեքավորման ընդունված կողմնորոչումներից (գործունեության նպատակների, իդեալների ն այն)։։ կոլեկտիվիստը այդ դեպքում չի Հրաժարվում արժեքավորման կոլեկտիվ կողմնորոշոմներից նույնիսկ «կեղծ խմբի» ճնշման տակ ն կոլեկտիվի «ետ իր տարաձայնությունը ապրում է որսլես կոնֆլիկտ: հսկ կոնֆորմիստըկոլեկտիվի իդեալներից

կան կլանքի կոնկրետ-պվատմական պայմաններում մարդու գոլությամբ

ճրաժարվում է նույնպիսի ճեշտությամբ, ինչպես որ մինչ այդ ընդունել ճն էր դրանք: սլաշտաանել Գործունեությանչգիտակցված մղումները են ճակումները: դործունեության այնպիսի մղում է, որը իրենից ներկալացչՀակումը նում է չտարբերակված, անբավարար ճատակությամբ գիտակցվածռլաՀանջքունք: Սուբյեկտիվորեն, Հակում ունեցող մարդու ճամար դեռնս լրիվ կերպով պարղ չէ» թե օբլեկտի որ ճատկանիշներն են նրան ձգում, ստաորոնք են գործունեության այն նպատակները, որոնք մղում են նում Հակման կողմից: Թեն այդ ճոգեվիճակը բավական ճաճախ է այդ ձանդիպում, այն, որպես կանոն, անցողիկ է. նրանում ներկայացված սպաոճանչմունքիկամ մարում է, կամ ցիտակցվելով, վեր է ածվում ձգտման (լանկության, մադրության, երազանքի ն այլ ձներով):Տարտամ ճասակում ն ճանխիստ տիպական են ռլատանեկան Ճճակումները դիսանում

են

ապագա

նախագդուշակներ: ձգտումների

ձեռնամուխ լինելով «ակումների սեռական անդեցնել ճակումները ուսումնասիրմանը, փորձեց բոլոր ն լուրջ զիտական փաստերի վրո՛ դրսնորումներին: Ռրոշակի բնազդի Ֆրեյդի ամեն բանի վրա տարածվող Հիմնված չլինելով, սեկսուալիզմը Հոգենյարդաբանբերեց ճոդեբանների, առաջ կտրուկ առարկություններ ների ն ֆիզիոլոգների շրջանում։ Ֆրեյդի ժամանակակից ճետնորդները, որոնցից են շատ բուրժուական ճողեբաններ, ճրաժարվելով սեռական մղումը ճամարելուց, այն Ճակումը(«լիբիդոն») միակ ն առաջատար են փոխարինում այլ ճակումներով. «առաջնային սարսափով», ավերածության ճակումով ն ուրիշներով: ինչո՞ւմն է Հակումներին սովետական ճոդեբանության մեջ տրվող այն բացատրությունից, որ նրան մեկնաբանության տարբերությունը տրվում է ֆրեյդիստական ն նեռֆրեյդիս տական գրականության մեջ: Սովետականճոդեբանությունը ճակումները դիտում է ոչ թե որպես բնածին, մշտապես գործող, վարբի կենսաբանորեն պայմանավորված գործոններ: ժսկումը մարդու վարքի դրդապատճառների ձնավորման խուլ է: Հակումներիչզիտակցվածությունը անցողիկ է, նրանք անվուիոթ են մնում, չեն այլ ձնավորվում գործունեության տարբեր տեսակների ներդործություննեչ ինիացքում,ճասարակականորեն ոլայմանավորված րի Հեւտնանբով:նրանք Հանդես չեն դալիս նան որպես դեպի գործունեություն մղող առաչատար դրդիչներ, այլ այդ տեղը զիջում են գիտակըըված ղրդասատճսոներին, թեն չակումների դերը սպաճոլանվումէ դրդապատճառներիզարթոնքիսկզբնական վիուլերում: մղող ինչսլես Դեպի դործունեություն այնպես էլ չգիգիտակցված, ուսկցված դրդիչները, որոնք քննարկվեցին վերնում, ամբողջությամբ ոներցրածկազմում են մարդու վարքի մոտիվացիան, որը ճասարակա-

Ֆրեյդը, առաջիններից մեկի

ն

ղարգացմամբ պայմանավորված պաճանջմունքների դրսնորումն է: դերը ոլասոկանումէ գիտակցված

վարքի մուտիվացիայում առաջատար

մղումներին:

։

|

Անձի նպատակները ն նրա ճավակնությունների մա-

երե դրանք Գիտակցվածդրդապատճառները, դիտելու լինենք իրենն բովանդակու-

բերում տեսակետից, ի շարո են կարդակը Այն օշբյեկնպատակները: է բավարարել տը, որը կարող Հ4ան-մեջ կցության գիտա պատճանջմունքը, սովյալ է գալիո նպատակ դեռ որպես առարկան, օբյեկտը որպեսնպատակ գիտակցելով, Դաչտանջմունքի Հայէ այն կոլեկտիվի, մարդը իր անձնական նպատակները ճամադրում է նիր նղատակսարակության նպատակների ճետ, որին պատկանում ն է ճամապատասխանուղղումներ մտցնում Խնրի բովանդակության մեջ ոշղրտումներ: (որպես մարդու դործուաթե գիտակցվում է ոչ միայն նպատակը այլե նշանակա իդեալական կանխագուշակում), նեության արդլունբի

քյան անձի

-

լից օբյեկտում այդ նպատակի իրագործման2նարավորությունը, ապա Պատանին, որը մանչճեռանկար դիտվում է որպես անձի ալդ կավարժականինստիտուտընդունվելու նպատակ ունի, լավ նախապատն Հենց դրանցից ժամանակ առաջինի րաստված լինելով քննություններին Համոզվելով իր Հուլսերի Հիմնավորվածլինելու մեջ, ինստիտուտումիր առվորելը արդեն գիտակցում է ոչ միայն որպես նպատակ, այլն որպես ունալ Ճեռանկար: Այդպիսիճեռանկարի առկայությամբ կամ բացակաքննության ժամանակ աբիվությամբ մեծ չափով կարող են բացատրվել տուրիենոների վարքի տարբերությունները այն դեպքում, երբ նրանց Հեռանկարի առկայությունը քննվողի նպատակներըճամրնկնում են: պատասխանը դարձնում է ավելի վոտաճ, նրան թույլ է տալիս իրեն պանրա Հետաքրքրությունները դուրս են գալիս միայն ճել ավելի աղատ, նրան ճետանքրքրքննությունների ճետ կապված ճարցերիշրջանակից,

րում է ֆակուլտետի ուսումնական պլանի բովանդակությունը, պրոֆեճեւտոաշխհատանսորների հ դասախոսների կաղմըչբուճըավարտելուց ն առանձնաձճատկությունները քի ընդունվելու ճնարավորություններն ու

այլը

եթնճի նկատի ունենանք այն օբյեկտները, որոնք մարդու ճամար կայուն նշանակալիություն, ձեռք են բերում ոչ թե իրադրական, այլ աղա արժեքավորությունը կախվածէ նրա անձիճավակնությունների Հեռանկարներիբնույթից: Ա. Ս. Մակարենկոնգրել է. «Այն մարդը, որն

ճեռանկարով, ամենաթույլ մարդն է: հր վարքը որոշում է ամենամոտ ն ճնեռավոր, բայց նա բավարարվում է թեկուզ միայն իր սհիական ճեռանկարով, ապանակարողէ ուժեղձճամարվել, բայը մեղանում անձի գեղեցկություն ե իսկական արժերավորության Հի առաջացնում ղդացում:Ռրքանավելի լայն է այն կոլեկտիվը, որի «ճեռանկարները մարդու ճամար անձնական ճեռանկարնիր են,այյնքանավելի դեղեցիկ ն բարձր է մարդը»: Այս կասլակցությամբ դրանով իսկ կոլեկտիվի, նան առանձինդպրոցականիճետ աշխատողմանկավարժի խնդիրը արդեն եղածների օդտադործմանն դրանք ավելի արժեքավորներով աստիճանաբար սիոխարինելու ճՃանապարճով նոր Ճեռանկարներիստեղ-

եե

ժումն Հեռաննարը գիտակցող մարդուն ճատուկ ապրումներին ճակադիր է ո

ի 1113 Ֆրուսորը անձի այն Հոդեվիճակը, կոչվումէ 2 բուշտրաց տրացիա չռռաջանում է այն դեպքերում, երբ մարդը նպատակին ճասնեբախվում է այնպիսի արդելբների, «ամրոցների» Ճետո, լու ճանապարտճին ն աննվաճելի նն կամ թվում են այղիսկապես անճաղթւճարելի որոնք Իրի: Առաչացած ֆրուստրացիան ճանզեցնում է անձի վարքի տարբեր Այդ կարող է լինել ագրեսիա, որը երբեմն ընդուվոչվլոխությունների: հուտ է ուղղակի ճարձակման ձե, իսկ երբեմն էլ արտաճալտվում է սաաոնաչլիքների, կուլտության, թշնամության ձնով ոչ միայն այն Հանդամանքների կամ անձանց նկատմամբ, որոնք մեղավոր են «արդելաարատի»ստեղծման ճամար, այլե բոլոր շրջապատողների նկատմամբ, որոնց գլխինտվյալ դեպքում թափվում է զայրույթը: Ագրեսիայի ճանֆրուստրացիայի այդպիսի վիճակի ճիանալի նկաթագրությունկա եցող վ. Տոլառոյի «Մանկություն», «Դեռաճասություն»,«Պատանեկություն», ինքնակեչնսադրականեռադրության մեջ, նիկոլենկային խորդանոցում «ինչոլես երեում էր՝ ալդ միջոցին՝խիստ կատնուսրանում: «ուսկելոու տաղի հւտ եղել, որովճետնՏԵ-)610116-ըչվստաճանալով ուլղակի աչէր, որ քերիո հայնլ արադ ժոտ վազեց ն ձեռքիցս բռնեց: Բավական զգացի նրա ձնոբի ինձ բոլորովին կորցրի, կասաղությունից չեմացա՝ ինչ ե անուժյ ձիոքս թավի տվի, նրա ճանկից աղատեցի ն մանկապան ուժի մի Ճարված ճասցրի նրան: ղորությամբ՝ ամենույն է պատաճել-Է սարաափն ու զարմանքը մութ հրեսին՝

Գպումը՝

վավ

Վորրյն '

Բող,-Է դոռաքի վրան, արտասուբն աչքերիս,- ձեզանից ոչ մեկդ ինձ չեք սիրում, ոչ մեկդ չեք զգում, Բն որքան դժբախտ եմ ես: --

նե

ճանգեցնում ֆրուստրացիան երբեւին

ՄԱուճքճոուօ.Շօս.,

1.

Մ. ԻՆ, 113ո-թ» ճւ

ՒԼ ԵՇՓՇՔ.

1958, ւք.

71.

մի

է

ագրեսիայի, այնպիսի Վի-

է վրեժի տեսարանիեր, պատկերացնում լուծվումէ երբեմն ֆրուստրացիան ոչինչ չձեռնարկելով: լործհականում նույն նիկոագրեսիայով. ւղղված դեմ սն փական անձի ապրում է ֆրուստրացիան

ատացածմարդը բավարանք

ո

վերչում լենկա հրտեներ «իշյալ տեսարանի սաստիկ էր։ բայց չէն ցավը ականջիս «Չնայած Հենյ այդ կերպ. հ սրտի սփուխանթէի զգում այդ քաղցրություն մի չտեսասկ բարսյասնս նրա թե չէ՝ ես բոնեցի Հայրիկս ականջիցս ղաս անակ: Ձեռքը Հեուսցրեց սկսեցի Համբուրել ճամբուրել: ւսչքերիս՝ ձեոթր ե արսոասուքն

լալիս:

ու

իո.ւ-դոչեցի եմ,-- լացակումած ծեժիր, աղաչում ԴՊարձյալ ես մեկն եմ, վատքար եմ.

անսպլիտանի հարելի է, խիստ ծեծիր. եմ): ես փի անբախտ արարած այն բանին, որ անի վերջո, կարող է Հանդեցնել Հրուսսրացիան, թվաշող) արգելբի շանդիպուծ Հղքաչարելի (կամ անճսվղթաճարելի ուրիշ

թելն

սորձունեությունը նձի

կողմիցլիոխարինվումն է

մեկ

չեռանկարանրա ճամար ավելի մատչելի որժունքությաժբ, դիմելու լեանդամ կրկին եթե թվումէ այգոլիսին): ն (կամ նրան ֆրուստրացիայիկապՀորը

աի է. ված

Ն.

է

ճետ

եռագրությանի,ապա Տոլստոյի

դանում ձեր իր արուաճալտությունն լուծման ըոնֆլիկանձրի «Բնությունից մեջ. ճետնյալ խոստովանության է

այդ

պլիավոր Ճերոսի էի, բայց ամաչկոտ

ես

մեծանում էլ ավելի էր իմ ամաչկոտությունն ես

ունեմ...

այն

չափազանց

ամոռմունքից, որ նհա այլանդակ արտաքին սփուիվում էի աղէի ն անկարող էի ընտելանալմ քե խաղողը դեո խակ է, այմեսի նման, ինքս ինձ որոնք աւտաըբոլորՀաճուլքները» էր արճամար"ճել որոն աշխատում օղե որոնցից իմ աչքի առաջ ում էին դուրեկանարտաքինիշնորչիվ ե մտքիս լարում էի նախանձում ալվումէր Վոլոդյան,իսկ հա սրտանց 2ալարտ մեդոներ վայոլք որպեսզի

ինբեաանր

ու

վիճակին, Հավատացնելով,

բոլոր ուժերը: հրնակայությանս

" մնջ»։ հուցյատ

`

անձի կրկնվող վիճակները Հաճախակի Ֆրուստրացիայի անտարբերու-. ալարկոտություն, են առաջացնելորոշ դծեր. իսղ բնորոշ բացակայություն, քյունչ որոշ մարդկանց մուո նախաձեռնողության չարացածություն: րիշների մուտ՝` ագրեսիվություն,նախանձություն,

Ը.

ես,

հրնակայության ոլորտում:

մարդու

է մնում պարփակված

ՀՈՐԳՆՆ Է,

արարածներիեբ,-- վելացրի

Դուք բոլորդ անպիտան գարչելի Հասցեին»ն ընդճանուրի արտաՀայտելով անոուկ արչամարճանք որը

Տոլստոյ, Մանկություն

ե 1. Ն. Տոլստոյ, Մանկություն

հ 5Ն Ն. Տոլառոյ, Մանկություն

մոտ

ծ. 1947, էջ սլատանեկություն, ծ., 1947, էջ 224: սլատանեկություն, 183: ե

ն., 1942, պատանեկություն,

|

/0--

Հողերանություն ընդճանուր

կա-

213--214:

էջ

148.

ԷԼ նո -ոշտ ղզմակվոտրգտովոմմս «մշվնսո՞լլ չ«տմի մվ ովյտտ 1 փորը մմազջ» մտմզկածտ մս դվդոմ դիա իսմզդտկվֆդսկ դ իսմզդրոստովաղվ մմս է լրոսինմահյան (ղորնոմջտն տաղոչնղմ ղոր մղտջ ղականհաչց զղճգեղու ղզ նսմոկ մմզցղդալլիանսճոչդտհի «ոտչատղետղժղվ -ղմկմլ :վտոմակ դսհոկ վտտիոչ մրորտուկդ ղոքիսնսճոչ ղոհլիսժզթ -մումզք վկոմամս լ րրսղնգեղուծ մմս մմզղղաքլիսմսիտմաղ» մվ վ ղղմվ ղոր յոստոտջոդե վ. մջմոմ || դղաժղիտմդոկաճսմոն -մմվեղո վեղո -Քոմջֆմոմ վմզդդսվսողկտիոաչ վկանմաոկոր րոսմզժիցն ձայ րոսղսոն լ մաղմտկղցմաղակավմորտչ վթմտիատկղոր չմորտչ ՛այլլմսիադջ մզղկոմս ղրսնտիոմ վջղտ ձզր ատմղվ Հայցման կոչ տմի տոմդՌոռմոդա դաքցիանցննո ջոիննատկուոխղ ղավճուխվո նամ Հար վժմտի սանմոր լոսղտ լ մզղդանքիսմսիտմողչ դիո1 քոիոտկ վմզղմվեդո| ղ վմզդկոտոխդ վիվոկզակ «Ճվաոզկտոզտ դոքիսկոն

|

էլ

-Ք40 տովղ ց րշամամանցտ մջդո մկանմակար վմղզղ -դՀշաքք:սդկտ ի տչ մվ մս «ովուտ 2 ճ6Ոսճծ մկողվմօ եմո երը չմկոն «Սոկուրվմզդդւահիսղկտիխուտչ ոմդ յյեմոխ ց վլմոկ Գոահոդսուն«ղվիուժ զ -մոհւատոջմորու տմդ մմս «մղոսիքիսմջմում ղո լ բփոամոմոխոմ ղդոմղ զի Դրադտտտխ իսյզղճմոչ ղ մնսջ իսմզղնոմջմում մոմուղոջվտ

ժալնմո չո

«Քայ չջախմզմ ժազջ յ տճզչ ճղոնովոծ մկատտոխղ նզտոտ մոր

ամզմաչովնոջ մրաքիամջմոմ րո ցլ ր լ տղապոխա ն ող Խմզկ դրող տճվց:դզդյամ մզղյոսուխո վովանքո խոստ Էջ դմզդծվիա ղ լյոսո փ մզղժեխք դվլոնմակցաճվղզմվ ղժղվ ող վիտոչաոռա:չփ. ղ վմ «աֆ

ախո -ոտ

վէ

լոսնունի դոքլիանսճոջչղոտ «մնսջ ջաիմն ումի վ-րո 0չ մոզր ղր կտղորտոք դամքիսմջմոմ-ԺՀվոլ| (մկվեմորոդրմուր կողոկր

իսիզնի մքի

դոդվաօ փր ժդցմգյ չմրաքիստմջ մոմտիխում1զի-նամս | նոմոդ լոսմզգ -ոզն ժմոծ վր մմս դսեոխուվննզղ մոմուտուրգ րու» վմզողաիսդկտի "տչ վջղոտ3 րոաինամսիսդումկ, «(Մսզմաոմոխոտտ ) ճվղ մժղդոսրծղոջուխ յփաուսո| զ (իողջ դրսնոիոմ զմոմոխոմ մժղա Հոաիցիանաճուչդո րձղու-տխ ջաճոձոսո ) դոոքլիսնաճոչ ղժղվոքո մոտ 3 յոստեջ մնմոր -իսժ Հղողոգ» եմոո դոհքիիսնցնետ վղաբման ճվժճոքոչ ղվճոսո 2 րոսիճամս մկանմոկոր վմզդղոաէքիադկոիո» վջղը 'րյամտ դմ ց մ ցղկատ ան մո ճգ» օք իջն ւմ ովոՀ ղվ ղ նճվմ զղտկզի Քվյակադաչգ մարաչջ մվ ցի խոդամղ | րոսի վմզ դղ:աի Ս'սղ կատի Հ վջ դո

տազ:

«դտիսմ Քղոմղաա «դահքիսզդաջման նղոմղ դիովր Հս մղաիջիսմվոռղ վմզղմոկդոսղ» ղ վկտնմոկոր վմզդղաքլիսդկտիտչ վջղդ Հ«րոաողւս

'վիմոտ ղ տղոճուսու վ: տվճոտմոուսմփ«վինսո|վմ մղոոքլիսմվոտղժղվ լոսժողն ող :մրտնջիսմ ոոժ -ոխքն կվստճոմ վմեղո|ինոամոնմո3 նսմակ մղաէցիսնաճոչղու ղո ոցն ուտ ղատզչիոմսմմղղնմսամկմզ(3 վփոՀ մժսիոդզրո մմմուռ յղվի նսմոկ վ դսքջիանսճաչղո նդտուռ մս «դլ շարհսրու Հովոնվով) դոզջիսմ« մմզդդվճասը :մմզդմվեղո|մախքնոդյրո բակ ոճմզչողգրո րոտկ ղզ յոսմողմ մղոմղ տխո «ղծատդոքքիսւոածղբքումդո անմտտոն դումչիաւխողմ ղվր վմողմվեղո| ղոիիսմջմոմ վղացվոոտ մզլիխխունղղ քադեղակ ժդղոմդիսյոսխվտո վմզդժղորտաեղուզրկ իզ /մրաքիամսիում 1Ւո չոդչ այզվուուսո| նվղոաիցիսնաճոչղտո դուրմզմ ժսզջ ղտիջիսնսծոչ վ րոսդանվո| սմյ զո ղց ջոինսչտտր ողո ոմզիտստ «րոաիճդատչտիո «Սոսմզժողն դիտ ժղսմս «Ժղվջղոտդուկ ձճյր վմզոնսիիմոթմուի մս ճղվշգն մմզդդոաքջիստահոատղչ վկղր ճվմղդդումգեսչ դոմդորջառատմը դիո

"`

ո

-ծամս

մկանմո

«ակադորոթ )զտն

վկաոնմոկո դց

կար

դզ

լյոսջոմոտ

դոլ

դամա

ճվի դոէլիսղդամզեաչ

զր

«մմզդդանքիսմվոոդրոոշս

վմզղդգսի ք: ս դկտիտոչ վջֆղո ջոխմվիդ վճմոչ դուքլիաճզնետ րող վմղղդաքլիսնոճոչղո

ղղորղոմոանմո ո

վմզղդալիանաձոչ ջոճզղոս բոսմոքնդո ոմղ տմի վջղո ճղզշ չղուրմզմ Մազջ վմզդկատոախղ վկամամս լ Փոխննս դմս «մղախանաձուչդա րոկ

«մախ

մղամքիսնաճուջոնզղյա ձզր ղոքջիսզոացման ղիտ լոսղուտո 3 դոց Հազագածդէդվ մորտչ վեղո զը «զեմոխ լոադջման | տճզթումեդումմզե ջոմատոկ վիհավճամտտամգ ղ վմակղոսզ» փոսժդուկ ճղակնմուղ ամրդվոջվի ցոֆա մզմմոտ մոր -ոչ վջղտ նտ վիռվճումտուսմգ յինումզի ղզ նսմոկ Խմցկ դովը ղղ դմցդրոամաղոմն տմզքոմջդա վոկոտ ղդակաթմաիխոկղոր վկումուվտռուն մդյրա նհա դարջնցտո վմզղմոկդոասց: տամդմորտչ վեղո վ դմսիտոլին մոզ իոչմախադոջ այմտաճամ մղղվ| դվլամդամտոխ վմզղրոաճումզի

՛արզի ղորքակյե դակակամոռոչ դաքլիսմումաողդջղոչ ղ ովյզմաղմ լրակոմիրո|«րոսմղոտոաղմա դակադյոսուս վղոկուճամոծն ժվզիճոնմակ թափն 9 փղմակ մրամախող, վկանմակոբ վազգդանլիսդվուիոշ մրոր

«տաչադե ղ մրորսաիխնճոչ նսինկաոտվե ղզմսրոտմոտ 19 ղողմւ կով վմզդղանիանսմոչդտ րակ վմզղղոլիանսձու, Սոլնդտ գամ: ոիայո ղվճոսո 1ա «մրորոզտոովդոկ դաքիանսձուդա րակ դանիանաձուզմո -վր ս յ) յոաիձամսմրոամսիաղջ վկոնմակոր վմզդղոմցիսդկաիոշ ողանս մոկ վկաշամս մաոկղոսզջ Սզդախչախ մս դվ վր ովցաղիո զ նզտ վմաի տոդ տչլզչ վմզդմվնող

ամդ դվոտր «դամիսվզմոչայնուդա» վմզդժյգեմո րակ ոչմուխ -ողոջ այցով դղմաի վոկզ14օ ժղոմն ղ դոքլիստրոձւվը ղոկոսջի տի ոսմզղժղատրտհղդու վժղուկ ոմղդ րող - մախտւմողչ քոռաճամ ցք) -զի վոզդժիյնմտ ումի վմզղվնա Սո մրոաղվսփոնցատ ղդոիքիսցղաջման ջոխ մս փեդաչ վժյզեմա իսմզդատվատտխ Հդվ տոր վլտովզմզբակ վոռչուսզվ, «տտխ

մվ մորու վեռգամս զ4վրվմզղկոտոխղղ

«երկու» է նշանակում, քու կերսւիազգանվան դիմաց մատյանում Թե ճիշւո գնաճատելով նրչո ղիւտոծլիքները, այդ դեպքումլուրջ ոխալ

է է

բույլ տալիս, երբ անուշադրության է մատնում իրերի սոյդուիսի վճճառի «եւո Ճաշտված աշւկել տի Հոգեբանությունը: մակարդակիբարձրացման ուղինհրը տարբեր Հավակնությունների էն ն կախված են սուլորողների անճատական լուննեառանձնաձճատկում բից, ֆրուստրացիայի բնույթից, մանկավարժի ունեցած նարավորուուսսաթյուններից հ այլն: Դրանց թվին են սաստկանում ե՛ ուսուցչի ն տրվող ուղղակի օդնությունը:, րանական կոլեկորվի կողմից ցույց անձի Համար չեռանկարի ստեղծման տարբեր ճնարները: Ս յդ ճեռանըկարները սեղբում կարող են ի Ճույս: բերվել ալլ բնագավառում, որը ճեւո, հ Ճեկալված Հ: ֆրուստրացիա այուջաց լած դործունեութուսն տաղայում այղ կերը ստեղծվաժ ակտիվությունը կարող է տեղափոխվել ունձր այն ուոլյոը, որտեղոլեւք է բւսրձրացնձլ ընքչագնաճատումը: տար դմոճարյակը Է վերականգնել նմաղզեցված Հուս նկառմամբ սնձնավորության հաչի տար լենրա ճոտանկարների նկատամբ խելափիչոչլավարաբերմունքը, տեռակտն մռտեցումը մանկավարժին ճեարավորություն հյ ւոաչիս, «ենվելով աշակերտների ն ուսուցիչների կոլեկտիվի վրա, դաննլ երեխայի կամ դեռաճասի ճետ տարվող անճոտական աշխատանքի ստրատեդիան, որը նպաստելու է նրա մեջ սեփական անձի նկասմամբ Հարդան բի ն իր 4նսրավոլրուխյունների նկատմամբ վստաճության արքնուցմանր: հնչունս Է շատ դեւղթերում, այստեղ հս իր արտաճայտությունն այլ սիստեմի մարդասիէ գտնում կոմունիստական դաստիարակության րական էությունը: Այլ դեպքերում մանկավարժի ճամար կարնոր է մի փոքի նվադեցնել երեխայի կամ դեռաճասի ճՃավակնությունների մակարդակը, առանձնապես այնտեղ, որտեղ նրանց կողմից իրենց առջն դրված խնդիրները արդարացված չեն առկա իրադրությամբ, իսկ աշակերոխ Հնարավորությունների ինքնագնաձճատականը չարդարացվաժ չափով բարձր է, նրա մեջ երհան է գալիս մեծամտություն, առաջանում է յուրօրինակ «դերաղանցությանկոմպլեքս» ն այլն: Այդպիսի խնդրի լուծման անճրաժեշտությունը սլայմանավորված է ոչ Ժիայն նրրանով, որ Հավակնություններիչարդարացվածբարձր մակարդակունեցող աշակերտր կոլեկտիվում վճուսկան րնդդիմաղրության է ճան դիւլում (նրան դիտում են որպես անապարծանձնավորություն), այլն նրանով, որ նրա չափազանցվածինքնագնաճատումը, բազմիցսՃսկասության մեջ մտնելով իրական անճաջողությունների ճետ, սուր ճուղական կոնֆլիկոներ է ծնում: Այդպիսիդեսղլլքերումաշակերտը, փորձելով անտեսել անձնրա բացաճայտորեն չափազանցված նական ւնձաջողությունների՝ ի

յ

ու

լ

Հազակնությոն նքր

լ

տետ անչամասեղելի ննբնադնարատմոն

ոռովկանություն

լ

փաստերը, կամակորությունհ

ի Հանդես բերում, անչամապատասխան վարքագիծ

իվ կերոլով դրանորում,

բավարարված է ձնանում կամ ձգտումէ իր ախդաւջողությունները բազատրել ուրիշների դիմադրությամբ, ինչ որ մոճդառնում | կասկուժամիտ, չարացած,ագրեսիվ: ճի «չարամտութմյամը», Հատախակիկրկնվելու դեսյքում այո Հոգեվիճակները ամրապնդվում ն դառնում ձն անձի կայուն զձեր: Դեռաճաս հ վաղ պատանեկան ձասահոմ ինքնագնաճատման կապված ինքնաալրոլըեմըբւսցառիկ չրատաղ բնույք է ստանում ե ւ. ստիարակմահ ուժեղացո դ ձգոման ձեավոր:

՛

յ

ւսնձնավոերիտասարդի Ի ճավակնաատակների, ճեռոանկարների, ֆրուսորացիսների րություն ինքնագիտակցության

ող

խուրյունի

որի /

նկատմումբ

աշխատանքումայդ

բ

Ճետ:

ուշադրությունը, Հոմդր ամ

ուսու

եի

մանկավարժական ր

ճոսեբանական դործոնները նկատի ավագ

բոլոր

առնելը

անՀատական տիջնակարդ ռպրոցի դասարաններում մուրեցման անծրաժեչտպայմանն է:

Տ 4. Անձի ճնավորումը

Անձը մարդու ղոյության ճասարակական, կոնկրետ-ղատմական պայմաններում, ուսուցման ն դոստիարակության ընքացքում կատարվող ձեավորման արդյունք է: Որո՞նք են անձի, միաժամանակ նան նրա բոլոր "ողեկան որակների ն ոլրոյեսների (որոնց կայուն միասնու յունն էլ ճենց նա չանդիսանում է) վարգացման շարժիչ ուժերը: Անձի զարգացման շարժիչ ուժերը

պասոմությանմեջ այդ »ար-չ Հոգեբանության ջի լուժման երկու ուղղություններ են դոլություն ունեցել, որոնբ ստացել են անձի զար-

հ զացման բիոգենետիկական տիսոցիոլոգիական սանետնե ը անվանումները: Ինոդենետեկականտեսակետը ելնում է նրանից, որ մարդկային աքճնավորության կւսրգացումը կենսաբանական, առավելապես ժառանշական գործոնովէ պայմանավորված: Դրա պատճառով անձի ձնավորուռր սռոլոնտան (ինքնաբեր) բնույը է կրում: կարծիքով Բիողենետիկների մարդուն բնականից իբրե ժաուսնդության պատրաստի նե տնվիուիոլն ձեով ներդրված են իր Հույզերի գրոնորման մի շարք առանձնաչատ-

ցություններ ե դործողությունների որոշակի տեմոլ: Բնածինկերպով

տրված մարդուն

ոի մի

նան ասադայում իր կատարելիք դործողություննեդ րդապատճառների մասի Համակարգը, մեկի մուռ ուժեղ է Հանեն

ըց

ցաղդործդառնալու ժառանգական նախառակվածությունը, իսկ մճկ ուրիշի մուտ այն իրեն դրսնորում է կազմակերպչակ::ն աշխատանբ կատարելու քաջնվածժունակություններով: Մարդու մեջ իբր քե բնականից ծրաղրավորված են ոչ միայն նրա Ճճողեկանգորժուննության ձնեերը. այլն բովանդակությունը,սկզբից նեթ որոշված են այղ անձի "ոզեկուն: զարդացման վուլերը ն դրանց պռաջացման«երքականությունը: Բիոգեսենետիկական կոնցեպցիան, որը մարդուն պատկերացնում է որսչես

փական ակտիվությունից վուրկ ն ճակատագրական կենսաբանական արգասիքմի էակի, դասախարակիննույնպես դարձնում է գործոնների նախորոշված որակների ծնման պասանձի այդ ճակատագրականորեն սիվ վկա։ Մի միցլամտեքերեխային, թույլ տվեք լինի եսամոլ, թողեք, ուժերը չեն սռլառել իրենց: նսասիրաոր նա ստի, լաբի, քանի ղեռ այդ գական ցայտուն արարքները երելասյի մեջ սռւեղծում են նրա «ես»-ի

երջիննեդաստիարակներին, ղավփարը,չ--ասում էին բիոդենետիկները որականձի ինչոլիսի թե կիս իրավունք վերապաճելովմիայն գիտենալ, մոտ են անխուսայիելիորենի շայտ գալուն սլարտավոերեխայի ներ ղրանց երհան գալուն, այլ» ընդճակառակը,նրբեզնելով չխոչընդոտել պաուել դրան: կոնցեպցիան անձի զարգացումը դիտում հակ սոցիոդենետիկական սոցիալական միջավայչրջապատող է կ'րպե նրան արազդեցությունների անմիջական ուղղակի, բի Լ»: Սոցիոպատճենն մարդը, նրանց կարծիքով, «միջավայրի դյունք. նման, բիոգենետիկների դենետիկները,

անտեսում

են

զարգացող

մարդու

սեփական ակտիվությունը, նրան ճատկացնելով միայն իրեն շրջասլաէակի դեր։ երե արվող տող իրաղրությանը պլասսիվորեն չարմ անբաառա կանցեպցիային, ճետնելու լինենք սոցիոգենետիկական երբեմն միջավայրում ցատրելի կմնա, թե ինչու միննույնսոցիալական են մարդիկ: աճում տարբերվող այնքան միմյանցից Այսպիսով, ոչ բիողենետիկականն ոչ էլ սոցիոդենետիկականկոնորպես ,իմք անձիղարդացման օրիցեպցիւները չեն կարող ընդունվել ն ոչ էլ Ժլուսը ընդունաչասիություններըՃասկանալու Համար: Ոչ մեկը նակ չեն ի Հայտ բերելու ճոգեկան ղարզացմանչարժիչ աօերչո Չի խուլյլ Ճողեբան վ. Շանոնի չմռաջարկած տալիս այդ անել նան գերմանացի դորկամ երկու ծուբյան փոխներդոր մերանիլակնան ման ։ դուդամիտ ժառանոականության) Հոնների տեսու ոխուլորի մեջ ղարդացմանելու կոնցեսոիաների ի, ունը, Անէին կիկնասաակվում շուտ այլ ավելի ները չէնն ՀաղզբաՀարվում, ձի զարգացմանմասին բուրժուական Հոգերանուքյան մեջ ընդունված ՀասՀայտնի դրույթների ռխլը քացանումէ ոչ քն նրանում, որ բոլոր տատվում է անձի զարգացման«ամար ժառանգականությանկամ միջա-

(մրջավալրի

չարի նշանակությունը,

այլ այն բանում, որ նրանցում անձի վրա կատարվոդ ազդեցությունները մեկնաբանվում են մեխանիստորեն, անձը ցիտվումէ որոլես արտաքին ուժերի «խաղալիք», նրանց կիրառման կետ: մարդ կային անձնավորությունը զիրկԴրանովիսկ չ ակաիվու թյունից: վում

Անճի զարգացման շարժիչ ուժերի սլրոբլեմի լուծման զործում դիա-

դիրքորոշումը յնկակկա-մատերիալիստական

անճրաժեշտաբար պաան ներջին չակասությունները, Հանջում է բնորոշել որոնց լուծումն էլ «ենց աղաճովում է զարգացման ինացքում ստտորինից (պարզից) բարձրագույնին (բարդին) կատարվող անցումը: Անձի ամրոխվությունը լայլմանավորված է պաշչանչմունքների ամբողջչութրոմբ, որոնք մարդուն գիսակցված ն չզիտակյված դրդապատճառների բարդ ճամակարզության միչով մղում է դելի զործուննություն: Սակայն ռլաճանջմունքներիբավարարման պրոցեսը ներքուստ ճակասական պրոյես է: Մաճանջմունքները,որոլես կանսն, առաջանալուն պես չեն բւարարվում:Դրանցբ սոքարարման ճամար անչրաժեշտ են նյութական միջոցենը, գործունեության նկատմամբ անձի սպատրաստականության մակարդակ, դիտելիքներ, Ճամեմատություններ ն այլն: որոշակի իՀոգեկան ուժերը Անձի ղարդգացման շարժիչ են երնեան բերում մարգու գործունեության րենց ե ընթացքում նրա փոփոխվող պաՃճանջմունքների որանց բավարարման իրակահ 4Ճրարավորութլունպրոցեսներում: ների միջն ծացած «Հտկասության ու բավարարումը նորից Պաճանչմժունքների նորից վերարտադրում է այն իրադրությունը, որտեղ ի ռայտ է զալիս անձի պաճանջմունքների գարգացման ձեոք բերված մակարդակի ն դրանց բավարարման իրական միջն եղած "ակասությունները:Այսպես, օրինակ, չնաչրավորովթյունների ժեկ տաղընկան իր սլաճանջերեխան Հասուն մարդու ճետ ճարաբերվելու մունքը կարող է բավարարել այլապես կոչված «բառ-նախաղասությունհա դրանում միտվորում ների» միջոցով:Արտասանելովճոտուը» բառր, է դործողուքյան նրադրությունը, սպլաճանջմունրի «օբյեկտը (օրինակ, տիկնիկը), այն մարդուն, որը կսրող է բավարարել այդ պաճունջչմունքը ն շատ է Հետնյալ ծավալուն փոավլխարինում այլ բաներ: Աչուռեղ բառը նախադասությանը.«Սսոյլրիկ։տուր |նձ տիկնիկը»: Քանի դեռ նրա սրոչեն, ուոոնձին բառերի ոչ մեժ պաշարի ձեռք շատ բարդ «անջմունքները է ապաճովել նրա դորժունեությունը: բերումը կարող Սակայներեխրույի օբյեկոների ոլորտի ընզլույնումը, հշանոաւնալից ռատմար այլ կեր ւա ծ նրա ոլաանջմունքըների ոլորտի ճարստացումը, ճակասության մեջ է տոնում սրա լեզվի բերականական «նարավորությունների ճետ (ուն ամն: արտարայաերո Համար, ին: ջահկանում է երեխան, բառ-նախոււ

Տ61

մվ -մղ գ փո" ե լրանղամս իսմզդ 3 մզղղ։:սվ'սմնո ժղամազ ումի նղզմվ վմզղ տղզմկղակ րոսդկղմրոչ դլ տար մ «միոքսս դզ յոսղնմզի Դ ղարճկանմանոչջՓժղամղմս Փնուվդմ ւ «ցմմոտ ։

ոկ

մ լեռարա, ո

։

«ոճ

ո "ղզձվրնղորվի ղ տզչ վմզդծվտաղզ րոսղ վԲ 7փ ի ո վմզղղոարք աքվսամզմմոտ որր Դր մմմզդղոահքի մզմմուտ ախմտոմոա ժդումյ, դ

Աաաա ոթ

«օղո Կ

ո

վմզդղւաիքիսղտակոտող վազդկարմսիկմղբախմտոնում դզ ի ով ոմամվ ղզ դորղ մղդիվվոկահմզ վմք ողի ռ 1 լոսի տվն դ ղվովեճղվ«դամ Հղվ «Ժղսմս վմզղկոմմսիկմզ զարդ «րոաղվմուտմտ նքո վավեղի ղվրոտ | ժազխ մոակմզ վջաիխասակ փջղու Արին :մմ/ո տ Արահիադական ւու 187 ոսի աաիոա արագա մմզդձդաջոխ դգահլիսոզտդարտվրանսն վմզդդաջման ղզ վիճոչ ողիանոիոմ օրատղզվիվմզխոժդոկաղմ» նիտ մս իսստցտոտ վլրողմ վջղո մ 1զիոստ ղց դակածդուն անմմզդղոամցիսմզմմուտ `

ու

ամարոըը

ղտ

Հո147 Բոիորն

ող

-1դկոմմսիկմը չճվուր մեզի դպ լոսիմզմմուտ դզմադակալմմզդկոմմոր լոսմզղդորվոյո ղիաղղվր կովղիոսղ չճվիջ -կմզ վովոնքտ նստ -ղվր ղզ լոսղանմուն ժղատմդմս վղում 1 ղղխիսղողո տզմուոակ մղաիլ) Քղսմս «իսժղաղտզտ'«ակզմվոոդյոսոոսմժնոյդմ ղուր -ԻՔահման վմզդկոմմսիկմց ջոճածաատ ճվիջ կզր «ջոինալ դոկզեսջ ՛'ղվճղիճոտո մզղամիտ նսնզգա դասլկիսմողմոկղավո

զուգ

«Հաղոկաեղուութ (զո) Հուտ

`

ճամ

փսոտստժ

2Վ:

-ոդրվչ ամա վմզղղաքյիսմնուղզ խսզիկովողորվտոն Դ տշզքոամչող . 'վղուս ղոմչիսկոադոմղ նոսծկումզն մղաջիսդակունդոսութ մորու ղոր -Քոձաստ դ«վղ վմզդձվղոկտատչ »ղ ղո Ի"տ ոլա դ դոքյիամսիտղդթղու դջղո ղ ղվլոկեմու 2 մմ մս Մրոսճոմզկտոխ դո ջաիջոմուտ դղմողիո1 տսր (մմզդնսղց վոչ) նղակնմորիսիք Քզր Սադո վիչ: 1 Փոռիխվոո մվճսուլ աղս միճշոչ վ վլլմոոկ ողխակութմոճոմ մմզղդսցման -

»

Բո Ի Աինոցիսդմ գը «րակող -աոձդվ 11 ղվիսմամ նո մեգ Սոլ ղց ղմզբար ձմքմուծ ղարնոհմունմջղո զ մղ մմճտիածվը Հաքչիսդուհոն «զաածդասոք մա «Արոաճոմ «մրոածոմգկտաիխ

ք

մս

ոթ

րամի

քյիմա

տիան

`

որեն"

բւաշմսե

ոծաղե Սոռրծուծմուծ վքցու Ամզն վմոռխոճվը

ղ

դոաադոկաեաաւ

7 314Ր ճվմզդմվեդո| դակողամտղվկ դորմախոողջ դոքջիսմոիողդջդո յանմուրղակուողիսոռրսնմուրնսճաովնղուրոն -դտ դզոաիսկամոոուծ դոկոտովղւսրսկվղվլ րոատոչլ ժտզո մմս «մ -ցղնոոջղդոհջիսմֆմում վովողմո ղոկոքամոմ ժղումն «Մլոսկոմովոոուն 7 մդաիիամտդմ մրոսճոնմոն 2 ժղսրնմող ղոր վմզդժղարծղուչուլ, մմզդժղարձղոչոխղվրվզչ մվ ւ

իոզմնոտմոմզի

ոջչջը

իվոկո

մմս

111 111Ն սի

՛փոչմոխողոջ

ՍոԱղդժվյցավե

դ

դրովբ դորա

ոա.

ոտ

-Քոֆմոն

Համան

"Կինոկտոչ

առը ոմ

ղորճոմ:

ր'սի

(մդ177"

«Կմղդդոալիսնոմահ մզ դգոաՄյիան Փաթ (/մզգկագանց ԿՊազդմողջչ) վմզդճան մր լաճ ՀԵՅ դարջմածոմվ ովդ 247, 4ցր դարքոսզդոսցմած տ.747գ:2 վելտ մրամաչուինաչ նոխաչոոխո մյու նունմուն փջդու «փաովռոը(դմա մդոմքի մչամոծ վոյդիիառովոչ սոուս Դողմզ յոսիջմանովկմուտով մղաէլի ժագոտուը հրաագթոմվա րա

մաիոմ

մս

նո

նմոմ

(եմոկորուջ ֆաիմսիուն ուէջ վմզդատցտոխ ունկ դող մոմողտզւ ) մզղժղւսրծդուչուխ ոզոուտնր նսնոնմոն «մղաքջիսմսիողթդո յաձղվ«2 մսղոմադ

ոզոոհտ

ժղյարձդու Հոխ մջմոմ վ1ղզիռ իսկանմոկոր մվ (մոդ 9 րոսղք դզմափոմադվմօ մյոսմոմոխում վմզդժղւարծղուծուխ ղովիողզդ իսճոծվր բոսմսնդ ի սՔաճվր 1

չմմզջ չ-Մավփաւվե զ մմզղրուտվն կսիմոտոկ ումի վմզղկաքմախկմց մզի վ «ճաՄմա վչվր ղոտժվլղիտ ղզնմո րսամաոկի դցզ ղվոուր նո մզն մոտուծոսու իսփտմ մս Հղվ նսմուկ վէ րոսջման ղոր

վ

-Քմսեողմվ

մդամիմ վոզնոմխ ղորճոնմոն վջղու մղուքիսղուկունղուտք ասացաւ Հվղոկտոչ ջոխմսիադուրլոխ ղզմսդոկումուվնաոումդ ոզմոմս մմզջե մատոաղմլուժջշոինասակ վաղը :րոսուն դաքջիսման -ամո դորճանման ոմդ ղդ վմզդկոամս վմզդշվդակաաչ դարմսիտրնակ վծջոիճ դաիսմաիադջգատդվլակնմոր ղվոր ղալլիրաճկադուո): ասով վմզդրրամաիորնակ ղ վմզդձվղոկտուչ (դականղոսաթպող 1 -ոդչ) դվջուղմ նո 1զդտ մզդղաիսնակոամեց նսճողե ղոսազջ վլզմոկ վ. ճվղոմո դլոկուր :(մդսքցիսդաքմատձք ղ մղրոմքիսջոխածկաոմատոռիտչ մքս վմզդոցնամխո դվլանմոլդ) մռվտ դվջոդմ դտաքքիացզղսաջմսն դվյոսմոլղ դի սնեատմջեմոմ ղզ «մմզջե մղամս ր'որետկ դրո 1զմեամզի1 վյզմահ ղվիլ ճդումն իսեմոկ դվլութուկմուվ :մդաքիամն -ամդզ դվոռր դարճդովաիփդաոկոնդասութվմզդղաքքիասկտոջողջդուու

աիննանման էա ՊՈ խտղոկողնմղի Մ

ղ

դո

զ

')

տվմեշց մմզսոմ) ողոոո » ր» 7 238 մզգդահիակադաշգ վ որի ո: ր ցիո Սրրոմոկոր աո Բոն 364Ր Աա ԱԱ գոչիազգաջ Սսջտ «ր « փոյդժգարծդոչա

աղոմն

ո "Դ ո

ջ

նհա

ա

Պր

ամս

ձգի դո

/ոցչ

լ փիսոոկաչ իխատամ ղվյլ մմ մկտնմակ չիսչմոխադուջ դո րդլովնդմ վմ շող»

դարճածմուն վժոսովՏույ

իվտկո

Շամ

ՀՓյամ

«մրորտո|քղիվչղտ ղաքլիսցուիմոի

տոմ

աա

սիվտկո 77լոսդար Հմառվգմց լ Հար

ղ վժջոինաստկ վեզմոս յամզմուրոչ (ջոիճանունու զմ) վտոտիոչ ղոկ մղզժրվչ ոջոսքուկմզղ չմղաքչիսմտոնում՝

վրդյմսմո դոկուտվե

դ աման

դողմց (Վ մզդղոամիսոոնոովող քոիրետկ ճվմ ժզմվզռակմզ) դումլիսջոիղ քում տ աժոսո| 3 րոսի ղոկողդոադուըֆ մդանքիսոոոկ ուտեր (4 մաիոմողջչ յողե տալ իսմզղդանիսոոն

րանք ճայտնվում

են

կամ անխուսափելիորեն ն շատ ոլատաճականորեն

գործոններով: Այդ ամենը ցույց է տալիս, որ չի կարելի խոսել ընդչանրապես արտաքին միջավա ՍՐԸի՝ որպես զարգացման ցորժոնի մասին, այ: պետթ է քննարկել անձի ձնավորման անՀաոսկան իրավիճակը, որտեղ երեխան Տանդես է դալիս ոչ թե որԱՆ արտաքինից նրա նկատմամբ կիրաովող ժերի բյեկտ, այլ որպես ակտ հվ էա կ սլաճանջմունքների իրեն ատուկ Համակարգով, նրանում ծադող Ճեռանկարներովն ֆրուստրացիաներով, Հավակնությունների իր Համար բնորոշ մակարդակով ն այլն: երկվորյակների առողջական վիճակից կամ բնավորությունից պայմանավորված նրանցից մեկը թվում է, թե միջավայրի միննույն պայմաններում կընտրի վերջինի որոշ կողմեր, իսկ մյուսը` այլ առավել ճիվանդուռերկվորյակը ավելի «աՀատկություններ: Այսպես, ճախակի կառանձնանա, իսկ մյուսը, ենդճակառակը, նույն տանը կա դրսում կաշխատիշփվելմարդկանց ճետ, մեկը կսիրի շատ զբաղվել տալորտով, մյլուսը՝ ավելի բիչ: կարճ ասած, նրանցից յուրաքանչյուրը այդ օընդճանուրմիջավայրի» ռաճմաններում կունենա իր անճատական այլ

ու-

օ

«միկրոժիջավայրը»:

այդչասի միանման տարբերությունները երն ության «ընդճանուր միջավայր» մեժ

,

են

ն

ժառանգակա-

մուտ, ապա երկվորյակների բոլոր երեխաներիանձի բնավորու-

ունեցող

ավելի Հեշտ է բացատրել մնացած թյան գծերում գոյություն ունեցող Ընդ որում տարբերությունները: ղեղի վառուցվածքի ն աշխատանքի

ու-

առանձնաճատկությունների տարբե

րությունները արդեն ճանդես են դալիս որպես այն ճրնույթի նախնական պատճառներ, որ երեխաներիվրա կատարվող միննույն ազդեցությունները նրանց մուտ տարբերՃոգեբանականարդյունք են առաջացնում: Բայց դրանցով բոլորովին էլ չի սպառվում նշված տարբերությունների բնույքը: եթե Համեմատենք միննույն

ընտանիքումդաստիարակվո է. միննույնդպրոցումսովորող երկու եղբայրների,որոնք թվում է, ժնողները

մաններ. ն՛ առաջին երեխայի ծնվելուց Ճճեւռո անցած երկու-երեք ։տարիների ընացքում ընտանիքի նյուքական վիճակում կատարված փոխոն այն, որ նրանցից մեկին շատ են երես տվել (որոշ խությունները, դեպքերում` առաջին երեխային, այլ դեպքերում` կրտսերին), ն՛ ներընտանեկան չարաբերությունների փուրոխությունները, ե՛ եղբայրներից մեկին «անդիպած լավ բարեկամները, որոնցից մյուսը զրկված է եղել, ե՛ տարբեր ուսուցիչները: եյդ ամենը նպաստում է անձի տարբեր որակ ների ն առանձնաճատկությունների առաջացմանը: չասկանալի է, որ զարդացման անձատական իրավիճակը կարող է աւաջանալ նան տարերայնորեն: Սակայն, ի նկատի ունենալով, որ անձի զարգացումը Պասարակականորեն պայմանավորված պրոցես է, աննրա վրա ձի ձնավորման գործում առաջատար դերը պատկանում է կատարվող նպատակաուղղված ազդեցություններին դաստիարաԴաստիարակություն անձի զարգացումը ուղղում ն կությանը: կազմակերպում է Հասարակության ճետապնդած նպատակներին Հճամաոլատասխան: Ընդ որում այն ոչ միայն որոշակի ձեռով կազմակերպում ն կարգավորում է երելմայի կյանքն գործունեությունը, այլն, զոյություն ունեցող մանկավարժական սկզբունքներին ճամաղատասխան, ստեղծում է ղզարդացմուն շատուկ անճատական փիջավայր կամ իրավիՃակ, որը լավագույն ձնով ի Հայտ է բերում կոնկրետ անձնավորության ճնարավորությունները, պայմաններ է ստեղծում նրա ակտիվության դրոնորման ճամար, ձնավորում ն ուղղություն է տալիս նրան: Այստեզ է անձի տեղը զիջում անձի չոդեբանությունը իր դաստիարակության կոմու մանկավարժությանը, որոնց նիստական ժեթոդիկալին, դաստրարակության Խնդիրն է անձի բազմակողմանի վարդացման, բարոյական գիտակու

պության ձեավորման, դիտակցական կարգապաճության, սոցիալիստական Ճայրենասիրության է պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմի դաստիարակման միջոցների ն ուղիների ճայտնաբերուը:Այդ բարձո խնդիրների իրագործումն էլ ճենց աղպաճովում է սովետական մարդու՝ Սողուատավան Հասարակարդ կառուցողի Պղազորումը:

եկասոմամբ միննույն վերաբերմունքն

քե են ցույց տալիս, ասլա նրանց Հաճախ աչքի զարնող տարբերություններըչի կարելի վերաղրել

կենտրոնական նյարդային

բնածին ՀՃամակարգության

առանձնաձճոյյո-

կություններին: Այստեղ բացասրությունը դլթավորապեսպետ է փրնոխել զարգացման անճչատական իրավիճակում:Միայն ւյն փաստը, որ

ավազ եղբայրը սովոր է իրեն մեժ ն կրտսերից ինչ-որ չաիով գերազանպող Համարել, իսկ վերջինս նայում է նրան ներքնից վերն ն նրա մուռ աշտսլանություն է փնտրում կամ ըմբոստանում է նրա բոնակալության դեմ, առեղծում է անձի շատ դծերի առաջացմանը նպաստողկամ խանգարող բոլորովին էլ ոչ միանման Ճանդամանքներ: Այստեղ էական քն նան զարգացման անճատականիրավիճակի մեջ

մանող

այլ

ոլյայ-

Է

Հատ.

կ,

5.

Ս.

մ.

«11004.

Լ

ՃՆ. Է.

5.

7.

6.

71. ԷԼ

ԻՇՓՀՀ,

Մարքս,Ֆ. Ւնդելս,Ընտիր նոկեր,

կ.

8.

Փօր ԴՈՉՏԱՒՒԸ

ՀՇ

ՀԸՅՇՒՕԽ

ո

603ՐՅԸՅ6.

41., :

Խ0ՏՈՏՇԸՑ. 11164611 մ

1ուՂ».

ՖՅոոչւնճ. Դօողօռ.

Տ 1. Հասկացողությունխմբերի ն կոլեկտիվների մասին

ԼԱՈ

ոօ1

րօլ

Ի.

04081ՄԵՀ

1ք0616խել

8Լ,

Հ1Յ105171.

Բ

11111911

Խ.

«ՈրօւքտոաւՇո:», 1969. ՀԼ,

Որոոօգօոճ,

1ՀԸՂԸՂՕՑՅՈՒՑ.

44ՏՄ

ե:

«Հարթ».

ձմ, «ՒԹւռռ»,

1962.

1966.

Իճոնաա ՀՆ, 1131-5611

199). ք.

7. Լ

Ն,

Ա.

է,

..

ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՄԻՏԱՆՑՆԱՅԻՆ

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

1968.

ՂԱՎՈՇԱ»

Կ

«ՂԱԿԱԾՀԵ

Ե0ոօՑոս.

16ղու». 268րր».

Յ.

ՔՅ.

Ֆոյերբախի մասին, Թեզիսներ

Մարքս,

11, 1950, էջ 512--520:

Սոոշր.

գլուխ

5-րդ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Եոոտոծմաել ՅՆ-ԶԴ.,

12-85

ԶԵ06ՇՕԽ. 11Ը110Ղ0Ր1ԿՇՇԽԱՇ :1ի0ՇՇՆել

Լ902.

«ՄրՇՀ2ՅՎԱՇԱՈՇ»Ֆ,

ԸՇՇՔ, աօԴ7ոռում

1859, ՈՇոճոոււտ

Վ61086-

իայ

նձին. ն ունի ոչ մ ործ ասիս: առանձի ոնի մանկավարժն իր աշխատանքում զորժ աշակերտների, տոլ ճիմնականում նրանց տարբեր լմբերի ն հոլեկտիվների Հետ։ Այդ կարող է լինել դասարանական կոլեկտիվ, ԼոմերիխԽոաու

շ

:

տահան խումբ, րնտանիք, որտեղ դաստիարակվումէ այլս կամ այն աշակերտը, իսկ երբեմն նան ժամանակավոր«փողոցային խումբ», որի ազդեքության տակ նա դտնվում է այժմ, կամ դասարանի ներսում միավորված աշակերտների խումբ: Դասաորնիցե սլարագլխի շուրջը բանում

Համուքվածաշակերտների ուստաճակուն մի ագումարությունից :

պետք է ստեղծի մանկավարժը ճնարավորին չափ կարճ ժամանակում ոչ առաջին դամիայն խնդիրը առաջ դալիս Ընդ որում այղ կոլեկտիվ: է սարանում, այլն ամեն տարի բոլոր դասարաններում, քանի որ ամաո-

է ղգուլիփոփոխություններ կոլեկտիվը ինքացքումդասարանական կրում:

վա

`

Այդ պատճառով մանկավարժը պետք է դիտենա խմբերի

կոլեկտիմչջրի մասին ուսմունքի մի չարք սոցիալ-ճոդեբանական օրինոչաԱյղ ուսմունքի չիմքն է կազմում մարդու ճասարակակուն փություններ: հ

ության ըմբռնումը: «Անճատը,-- ասում էր Մարքոր մարդու մասինյ-շաատրակական էակ է: Այդ պատճառովնրա կյանքի ամեն մի ռրսնորում-- եքն նույնիսկ այն ճանդես չի դալիս որպես կյանքի դրսեդորման անմիջականորեն կոլեկտիվին, տյլ մարդկանց ճետ կյանքի դրանորում հ Հաստա-չ կատարվող ձեԶասարակական է»):

տում

ն Պալմանական

իրական խմբեր

Սորիաչականճոդերանության մեջ ռարբերմում են խամրերիերկու տիպեր. պայմանական ն իրական խմբեր: Մարդկանց «Ս ւայլ-

ժիավորվում է Հետյղուսողի կողժից բրուտ մանական խումբը նրա առտեձրադրածորերցն Հատկանիշչի: Այդ կարող է լինել տարիքւո-, մին, ւնոական, ողոային, մասնագիտական կամ որեիցն այլ ճատկանիշ: Է

590.

Խ, ՌՅքԻՇ

ս

Փ.

ՉՀԵ:ՇՊԵՇ, 113 2.11:

ործոնեճրնմը: "եւ Ը0Հ.0:11113487

«Յր.

65)

41 «Տ

:

Թոմը

"ը ք ՈՎ զ

պվող

Ի:

Պլ

ՀԸ

-ռն

)/

նսմակ

չրարնեոկ

յ

ղզչ

մրեվրմսժ

չոզջ

վրեվիվոտնզղ մրորտոկդ վժրոլ

«Փգակ

Բոր" Հրորտոկղ մր դճվդմո մրոսոլ|ղվիոտղղմզֆյզա մորաջչ տմղ ծղսմս )

«

զ:

խմ

ր

Լ

Էլնկոչ ,

7Դ

"

տ

մս

,

ա

մ, մզդդալիսկողվեզտ ղյու» մուոջաագն

-ի

ող

ւզ»

Ց.

'թ50լ

գ

""

Վոտվոող 'ոլստր

դ

ո

-ոովա

ոմոհ մ յ) դ4Ա7գո)" ը իսուզը փոդոտբ գյ կվոմոր տաք ն նջարոչ փաքադոյա Համե, ջոիխոկ աղտ մոմվ նքոմ մզմմուտ վժմղտտոառղվծո րոն դվողնսմո ղոսղղվր վժղոտտոեո մմղ մղջ ղտ վժղոտողվօդ» ւմղաքքիսնսճմաննեսր Հմո տոկ մորոչ դորմետտմտ ղիսղդվի վժղոմխտ զ եզտուրոչ վկտոցզտ մղղմ մ նում մ ամու ԱԴ 5 ղժղվուտ /474 Ր

,

-

Ա

ո

:

"

բ

չմյոս

7 նսմոկ

Հ վիճոչ

չ

փա յոզորո ի դո Իր րովի «իո Ի//որ ո) Ծար» խան Աա որ ակա «ո 1 րոգմոեր յ "

աի,

ի

մողշդս

ղվղակոտոաչոդե ջտիտ վմս րռտող

4 վիոժղոոտումտ ը

Դ

վոկողվո

,

ոռ

9)

լոսղտովնղո:ւ

377:

մժվո

:

ո

չմղաքքիամվոտղ

ղոհողորմոխ զող ք ոսղոտոմնտ ղորմվոտդրոսուը -բոսուռ վմղմբրոլ ղում, ղզ դահլիսմժմժատզչ»զր ճղումն նոտատ մո վղտմ (րրաղզճոհոկմվղ

ո

ղ

մրսղոմահմո 1ոքիտ մորտչ

մյմ ղյ (լակոնովնսո ղոցակոմտոոչշ բո) մոյյուչ դամլիսդոամկեո: դակով մղումո լմժվռտտղմրբոկ րսդուրումումւ -րոլ գորումյ մմաո)

ղր

աո

ը

-ախդվն մատեվոմ վմզղմաիղոմ միվտպլիկ դոկաջմատիտակղուր փճամո (մկտնօ վմզղմզղովի ողհիոսվմմրուսո|ղտկոատվմզրող դող զամ: ղ մղումուոութ ղխաղղվը չիռոմողդւսք:սմզմոմուչ " ջոխմսիտվը դ ձր վիտդորոթ զ դոհլիսջումու: զդադալի մմս աժան ղազո մրոաղ վովոդլտ ճղակնմտր մմրոյսո շ« Հրում: շո) /րոամվ Քաղ: 1ղմո «աղդրուոս վմզդղականամոնոռյվողժմաչ վր վժվմո «վժրո| Պի մորոչ ազմվոտղրառս մղամչլիողդամգես» ոճվոա դոկոաղուրոխ հատ «զ դվոմտ «փլոկանսմուուղ|ուղ (տղվոօ 'ողխուր

«ժմգդտո

փաղուֆջեղմ

սս

|

դոոոթւոախ

1 մոզի

'

ղ

ի

զ

ՏԵՔ

նղղզմ հովը սիմզմմուռս մմզմ մ կուլ 22Բ ովճոկե ոջ զարմ դյովր գգ րոց դայու գրովուոթ չմղջ կոր ո 1 դոր փ նճտմ ղմրուո|Ղ դվիոժղատոտոնտ դ վիսմոսմ վմզմրո| ղ ղվլակնմոր ղդդուկ մզոիո| ղ վզի չլոտվնումցոսսկ վ բրախակ«րաճ նվղզզրոտ ղաովնոմղզխասը -

Սո

դվատղգմգֆգ «մուռոտոչ

վմզղկոմովոոռուն զԱ ղոժ ՛րաչախ Հատ զե ղվիսմամոմ փիսմա մ ղյմվրլ ող մրորտակղ վմս մմրոսո|զվմոտղզմզվղս ղոկումվվոռչուսգն1ոիիսոյ 1 մա ոփ ղվոտր ղո «զ տոմատ մ մզմմուողտ մրոշտուն

-զմ տիչ վ պինսձո ղվմզղեոմ տվտոտն ն 5 վ4 դվմզղետ ովտռոչ Քվղգրտ «ուտող վ վիճոտ տզչ վկղը -մղ փղվ ղզիտ րոտողոջ տ

դիո ղմղզղրանդիու նսովնդոչ վմզդեվնսուս 7 վմղոնու" ոզնոովոցվուչ չղորնոձաոստվմզղկաոզվիոմվ կվտտկվղսակ վբհաղմ մղմմտտ 7 խոզ հզեղուդովոչա յո» ղ մմս մղմրո|ղվլոտղղմզփղսվղուժվր Մտ ՛կզր յք չովլոտ 7 դւսքլիսկաղոծղ մղոսիլիամսիողջղը օղի

Հս

ող

Հոտղմ կաղոտրոթովը :վեղն իջա սյ մղի դ |դիլտիտաց ոսը վմշոնմտոր -հնսթ ղոիմոնողոլող մմս 1 մրոավ ղտկաղմ ղվիոկնմոր մժվղոտղյ չղ վ ժ ղոտո Հո ղմ 7 մր ղ վ ո| դվճոստ ովիոկեմոր ո| մմղորո| ղղմողոկտրյոտխ «Մմոմատղտզչ ղսնմոտր 1զքնդտո 3

վժվջմոկ վմս մվ գ յուս

մմզղյումամսժմվն մմզղժղարնհսրոչ (մմզղիաղնեվ մմզղժնովոչ

ղժղտտոտովէը

-ոխողջ ող մռսիհոկ վմս ղրաէչլիսմղոււնդմ վովիողիո ն ղոկնմոր ղժղվո Վո «մմրոսո|ղվիատղզմզգղս մվ փոս նմոր չմորտչ ղոր տսխմդոժոմաք ՀԲոճու վմրո րոկ ղվիողամուո) զս ղոք ղվիբտտղզմզփ ոցտփոխ իանաովեղոչ ղոիցիսկ

Հանոտկոռչկոո

-ողուղ

վաղն վմզդրոատոչուղն ջախտ վմրոլ

էլոիվչմողձ ղոէլիսմզմմուռ վն ճնդոմ «ժղ մզր փղջոլիսնակ Համո դոքջիսողողտ ղոկտկումո ոու (մժղտուուոլ տ վուսքր 1ցղնոմաք վ կսմող մկզի ճվճղսմա ղղ մղմրոլ վովեւդիտ նով -նմոր մմզեմոկոոուլ, չդա կոտ դոիքյամեոոււմտ թղզմվ մս ուլ Հո իսմցդկողտանցդ ղուրճաուո վղթոմ ղո ղդոիշիատոմում դակոկումոո չոչ 'մոմողոգչ դ իսմցն ջոճղղոս նղզմվ ծղր դորհմզկութնակ դրոջույ «ոմուուոչվժղո տուղվմտ"իսժղարմզմումդի Փոխնդիււժ (ջտիյումզկովջ -բտ խիամզղժղզմօ դրտոտր ջզր) Փոնդղւա եղղմվ մրորտոահղ բ մմղդքճում "իսնցտ ջտիխոմե մոսրզտովո ձամս ղղզմողոկո:ր դաիչիսմնատմո ճղղմվ չ«ոտոխ ղաիքրամնոտմո դպ րյախմզմմուտժղսմս «Սմղժրոյ դատկակամաոոչ Փր ճղակեմոր ղզ րաիխակ "մլոսդորչաոռ փողոց" մզեմակտառով,» ցիտ մղվղզը վ ամա ի ղ1 ղմզեմո Զղոամս կառան մմզմրո| Հոտ ղոհլիսցղը ոով չղյարքիսկողոծղ ղվլոկեմորուրոչ մղոնի ղղուս -պմբ ժմոձ ճնսմրտ վր սլոէլիսդղամղեսչ անեն 2 ղ Հ ղոտկտկաոմտոոչ Հակեժո մմրառ| ղոկամվ մաձառվողգրո ղոքլիսնզըթույ

չողսոն ղզ մղղտկցմօ ղոքլիսմվոտողրառա վաիիխաղոամվեսչ ղտկտո Հավուս ղր վմղմրո| դակողորյմոխ իսի միուիր «Ժղոմղ | ասոռտոխ ղորդողքաղ չո ոՀ են)4վժ զ վկոձումս երր մղր դմղողաէքիամգմումուտ ղը լոսիդտն տզչ վմզղրունղտ ջանուղը վմզմրո| ղահոմվ նդոմվ ժղոմղ ճմույ չղվոուր ճղուր վր ողլուրվՀ ձղվես ղո ԴզովնդոՎ ժզմմյ ղովր Հս / Համ ի սի հ զ մօ վ վ կ տե՛ս ոլ վզզա"ջ աՀ մմղղոյոիքիսմսիաղեղտ

ղվմողղ չիսժօախճասոան մտ ղվժոււտ ՛մրոիցիսօգր նղղմվ դ1իո ՛միտիլիսկողոծղ ղդուկոկումոո

ղղ

դ նհոման

-ղո

րբրոկ

(նողտր

զս

Ձ

դ մոմո

մկտաոռն:Կս

վր

Մն

-

ձա

նսինուրձյր վժրո| ղոկողուրէուլ,

նգց»)

"եսինոր

աան

Իրականխմբի

Խումբը կար.ղ

է լինել բոլորովին

չկազմակերպված մի զուգորդություն, ինչպես ն իրենից ներկայացնել տարբեր թվով մարդկանց ոյլատաճականկուտակում, ակսած մի քանի մարզկանցից (օրինավ՝ գնացքի կուղեի պատաճականճարնաններից)մինչե ճակայական ամբոխը: Բայց, ճենց որ մարդու բնությանը ճամապատասխան,մարդկանց ամեն մի կուտակում, եքն այն բավականաչավ տնական է, միշտ ձղտում է ձեռք բերել այս նամ այն ներքին կառուցվածքը կամ ոչ սլաշտոնական ներքին ատորուկտուրան: Այլ դենպքորում խումբը կառուցվածք, ստրուկտուրա է ստանում դրսից:Հաճախ արտաքին (ոլաշաոնաչ հան) ն ներքին (ոչ պաշտոնական) ատրուկտուրաներըճամբնինում են, երբեմն՝ ոչ: նույնիսկ Ճեռավոր երթնենկությանգնացքի կուսլլնում որոշ ժաժանակ անց ինչ որ մինը կսկսի դուրս վազելդնումներ կատարելուՀյոմար, մեկ ուրիշըկզվարճացնիՃարնաններին եր պատմություններով, հնչ որ մեճին կոկսեն կատակով ձեռք առնել, իսկ մեկ ուրիշր կսկսի ուղեկցողներին իր բարոյախոսություններով: ձանձրացնել Աղ կերպ ասած, այդ պատաճականորենառաջացած խմբում կոկսեն որոշակի "ա"Բարբերություններ ձնավորել: երբեմն այդպիսի ասոցիացիան, այսին քն այնոլիսի խումբը, որտեղ բոլորը ճավառարեն, ինքն իր կազմից ընո-

կառուցվածքը

(լեդեր), որն իր վրա է վերցնում գործունեության մ իակազմակերսլումը: կատարվումէ արդեն ոչքն Չործունեությունը ժամանակ, այլ միասին (երբ դործունեության նպատակները միայն մասնակիորենեն ձամընկնում ), է., ճնարավոր է, նույնիսկ ամ բում է առաջնորդ

ա-

սեղ (երբ դրանք ճիմնականում Հումընկնում են): Այդպեսառաջանում է խմբի ներքին կատուղվածքը, որը ստեղծվում է իրեն` խմբիկողմից նրա ներսում ն ամրապնդվում է անձնական (ըճն ՃՀւամղուներով, մինչդեռ մաձայնեցված) իտաջին ատրուկաուրան ու

ա

(արտաքին, սլաշտոնական կառուցվածքը) ներդրվում

է դրսից դրսից էլ ամրապնդվում է: Դրսից կազմակերպված խմբերի ամենից ավելի ցայտուն օրինակ են զինվորականխմբերը` սկսած ռտորաբաժանումնեչ րից մինչն միավորումները: Բայց մի շարք դեսղքերումխմբի պաշտոնականն ներքին, ոչ ւ աշտոնական կառուցվածքները ճափրնկնում կամ լրացնում ն փոխադարձաբար ամրապնդում են միմյանց: Դրա օրինակ կարող են ն

արտաքին,

կուսակցական, ճանդիսանալ կոմերիտական, արձճեստակցական խմբերը, նան այրոադրական որոնք միաժամանակնան կոբրիգադները,

ինչպես

մունիստականաշխառոնքի բրիգադներեն: խմբի բարձրագույն տեսակը կ ունկտ կազմակերպված

իվ ն ւ: Գատմականորնն կոլեկտիչլո Փադել է ցեղի մասըճանդիսացող ընտանի-

շից: Սակայնդրսից ն ներսից կազմակերոլված ամեն մի խումբ կոլեկտիվ չչ: եվ նույնիսկ խմբի կազմակերպվածությանաստիճանը չէ, որ նրան կոլեկտիվ է դարձնում: Ավազակախմբերիճրոսակախումբբը կամ կրոնական ճամայնքը խմբեր են, որոնք կարող են ճոտակ նե ամուր արտաքին ու ներքին կառուցվածք ունենալ: Բայց ոչ մեկ հնոչ էլ մյուս Խումբը կոլեկտիվ չէ, այլ միայն կորդորացիա, այսինքն այնղլիռի խումբչ որ կազմակերպված է այդ խմբի սաճմաններից դուրս չեկող ներքին նպատակների ճիման վրա: Կորպորացիայիէությունը նրա թրշ-

նամական վնրաբերմունքն է նրան ճարակից կորպորացիաների նկատխումբը, կրոնականՀամայնքը, բիզնեսմենների մամբ:կողուղտիչների ենչ ոչ թե կոլեկտիվների օրինակներ այլ

խումբը կորպորացիաների, '

Հասկացողություն Սովետականգիտության մեջ կոլեկտիվի մաէ Ն. կ, կրուղսկաչ սին ուուունքը սւռեղծվել

կոլեկտիվի մասին

ձողմից: Գոլեկովվը

կության ռլիոր որը

լայի, Մ. ի. Կալինինին. Ս. Ս. Մակարենկոլի է, որը ճառարախումբ մարդկանց է Ճա մատեղ է, միավորված այն-

Մի մասն դործունեռության

ենիարկվում

ինդչճանուր

է

այղ

նպատակներով,

Հասարակության

նպա-

Մակարենկոյի այն տակներին Այս է միայն պայմանով, մտբի վրա, որ կոլեկտիվի գոյությունը Հնարավոր ռր այն մարդկանց միավորում է Հառարակության ճամար ակնճայտորեն օգտակար գործունեության խնդիրների ձիման վրալ: կոլենտիվի գործունեության նպատակները չեն կարող պարփակսաճմանումը ճենվում է

Ա. Ս.

ված լինել նրանում, դրանք ետք է դուրս բերվեն այդ խմբի շրջանակներից: Հենց այդ նպատակներն են ստեզծում խմբի ներսում ռլա-

տասխանատու կախվածության այն ճարաբերությունները, որոնց Ա. Ս. Մակարենկոնվճռական նշանակություն էր ւռալիս։ եվ այդ "չ

է,

Թե կոլեկտիվին դրսից ներկայացվող պաճանջէ, այլ նրա էությունն առանց որի կոլեկտիվ գոյություն Բանվորներիբրիգադը, որն

չունի:

իր դործունեության նպատակները պարփակել է իր ներսում, կտրվել է արտադրամասի ն դործարանի նպատակներից, իր էությամբ դադարում է ոչ միայն «կոմունիստական աշխատանքի բրիղաղ», եթե նույնիսկ կրում է այդ անունը, այլ նույնիսկ պարզապես կոլեկտիվ լինելուց: ԱՃա քե ինչու ամեն մի կոլեկտիվ ճանդիսանում է իրենից ավելի մեծ կոլեկտիվի մի մասը, որը, իր ճերթին, էլ ավելի մեծ կոլեկտիվի մասն է. բրիգադը որղես կոլեկտիվ արտադրամասի մի մասն է, որը Է

Տես

1. 6.

Խատքծուօ. ԸօՎ.,

1.

Մ.

ԻԼ, Լոո-ռօ

ՃՈԱԼ

ՔՇՓՇՔ,

1958, օք.

476.

11-- Ընդճանութ Հողերանություն

նույնոլես կոլեկտիվ է

ն

միաժամանակողջ

մասը:

կոլեկտիվի դործաւրանային

կոլեկտիվիղմը տարբեՄարքսը ն Ֆ. էնպելարոլլլոլեոարական ունեցող «կեղծ կոգոյություն րում էին կասլիտալիզմի պայմաններում այժմ գոյություն ունեցած մինչն «կոլեկտիվության լեկտիվությունից»: պետության մեջ քայլն, շինծու ձեերում,-- գրել են նրանք, դասսարէ ունեցելմիայն տիրապետող գոյություն կան աղատությունը ճամար... իսկական դոլեգի շրջանակներումղարդացածանճատների ձեռք կբերեն անձաոները աղզատություն տրվության պայմաններում ն ճենց դրա միջոցով»: Հետնաբար իրենց ասոցիացիայում կ.

ազդարար կապիտա-

ունեն ձնով. երկու գոյություն կոլեկտիվները սլայմաններում ն

լիզմի

որ-

որոլես

ծառայող շինծու կոլեկտիվներ պես տիլաղետող դասակարգին որոնք արտաճայտում են միջազգային կ ոլեկտիվներ, պրոլետարական

Համերաշխությանշաճերը: պրոլետարական ձեր կոմունիստական բարձրադուլյն կոլեկտիվի

կոլեվ-

ծունեությունը

ենքարկոմու-

որի Համատեղ այսինքն մարդկանց խումբը, այնպիսի ն ճանուն Հասարակության է ողջ իրագործվում

գոր-

տիվն

1.

վում է

ճասարակության նոյատակներին: կառուցող կոմունիզմ նն

ենթարկվում: եիատականկոլեկտիվի նպատակներըվերջին Հաշվով հ կոերջանկությանը, ողջ մարդկության մեկ միասնականնպատակի՝

առաջին շաբաթների ն ամիսների ընթացքում չեն դիմում երեաային, նա ապա չեն «խոսում» կամ խաղումնրա ճետ, անխուսափելիորեն ն ուղական մտավոր զարգացման ցայտուն ճետամնացություն է դրսկորում: Ենձնավորությունը գիտակցություն ունեցող մարոն է, իսկ դիտակջուրյունը արտացոլում է ոչ միայն ֆիլիկական երնույցնելրի «շլրարտը, ալն Դասարանական ռիտակցության արդլունըներո,որոնց ւմիջողով անձը Պաղորղակիցէ դառնում կուտակված մարդկային փորձին: Բոռը ն Շերլոկ չոլմսը գրական ճերոսներ ն Պավել Կորչագինը, դ'Մրաանյանը քն, որոնք սլակաս չախով չեն ձնավորում դպրոցականի անձնավորուկամ ընկերները:Խաղը, դրաթյունը,քւսն ճարաղատները, ծանոթները Սան «երոսին ընդօրինակելու ձղտումը, վիճաբանություններին մժասնակցելը դպրոցականի անձի ակտիվության դրանորումն են: Դպրոցականի անձի ձնավորումը իխրազործվումէ կոլեկտիվում: Հայտնի է, որ երեխան իր մասին խոսում է երրորդ դեմքով. «Սերլոուզում է ուտել»:Այնութնտե, տարրաորսլեսինքնադիտակցության Սոն ձե, երանում առաջ է զալիս սիական մարմնի դիսսկցումը: շես»-ը նրա Համար «իմ թաթիկներն» են, «իմ փորիկը» ն այլն: Բայց մճայր մանկական կոլեկտիվի մյուս անդամների ճետ շփվելու ընքացբում է, որ նրա ինքնաղիտակցությունը բարձրանում է մինչե կոլեկտիԴան

միջանձնային ճարաբերություններըմումԲր կոլեկտիվիներսում մունիստական որոշվում

են

կոմունիստականբարոյականության նորմաներով:

Անձը կոլեկտիվի

կազմում

օբյեկտիվորեն զարգացումը կոլեկտիվիզմի է սովետականճասարակության սլաճանջվում

"ատանձի զարգացմամբ. Որպես նպաճասարակության դոլեկտիվիզմըբ կություն Է ճետ Համերաշխությունն մարդու տակների Այդ ՀասարակականՀամերաչխությունը առաջին Հերթին գրանորվում է աշխատանքում ն կազմված է աշխատանքային Ճառարական ղզզացումից, կան ակտիվությունից,պարտքի պատասխանատվության ն ուրիշների նկատմամբ պաճանջկոիր փոխօգնությունից, ընկերական նալատակների։ տությունից՝Հօգուտ կոլեկտիվին ողջ ճասարակության կոլեկտիվիցչափազանց մեժ է: Մարդը, Մնձիկախվածությունը այէ ինչպես ցույց տրվեց վերնում,Հի ծնվում որպես Այդ է այդպիսին Հենց ուրիշների ճետ շփման պրոցեսում: դառնում ճետ կատարված երեխաների տատվում է վերջերս մանկամսուրներում ու

անձնավորություն, »աս-

Հատուկ ուսումնասիրությամբ, որբ

Ը փոքո«

ս

Փ. Յուօտեշ.

Շօզ.,

1.

ցուց

3, Ը1ք. 75.

տվեց,

որ

եքե

մնծերը Հենց

դերի դիտակգման մակարդակը: Միսն, թե իրեն Հասկանալով թնե«վատ են վզնաճատումուրիշները, նու սովորում է լավ», գնաճատելինքն իրեն։ Այսպես քննադատությանըմբռնումից սկսումէ ծեմել ինքնաքննադատությունը: Ակդբում այդ կարճան, ճաճակվխլաորոլես

է, Ճճետադալում, եթե կոլեկորվի մտար ո:կունսպլրոցես

աղդեցությունը

բամականաչաս ակտիվ է, այն դառնում է անձի կայուն գիծ՝' ինքնաըննաղատականություն Այդ պատմառով էլ Հաջող ղաստիարակության կարհորագույն պայմաններից մեկը անձի ձնավորումն է

ն կոլեկտիվի միջոցով»:

«զուեկաիվում

Տ

2.

Խմբաւին շերտավորում(դիֆերենցիացիա)

Միջանձնային

ճարարերություններ `

արդու

վարքը դետերմինավորված է արՀիմնականում, տաքին, սոցիալական միջա-

վայրի ազդեցություններով: Մարդու, որսլես անձնավորության փոխներդործությունընրան շրջապատող աշխարճի Հտ իրագործվում է այն օբյեկտիվ Հարաբերությունների

են որոնք առաջանում Ժիջե Հասարակական Մմարդկանց տամակարզգում,

կյանքում ն, առաջին ճերթին, արտադրական գործունեության ս"լրոցե163

Բացաճայտելովարտադրական Հարաբերությունննրի՝որպես ճասարակության ճիմքի էությունը, Մարքսը գրում էր.. «Արտադրության մհոջ մարդիկ ճարաբհրության մեջ են մտնում ոչ միայն բնության ճետ:

սում:

մասին է, ապա պետք է ավելացնել նան անճատների Հասարակական դործողությունները, վփասայսինքն, սոցիալական

նրանք չեն կարող արտադրել, քանի դեռ որոշակի ձնով չեն միացել ճամատեղ գործունեության ն իրենցը գործունեության փոխանակման «աեն որոշակի կապերի ն ճաճամար մարդիկ մտնում մար:Արչոադրելու ն րաբերությունների մեջ միայն այդ ճասարակական կաղնրի ու ճարաբերուրչունների շրջանակներում գոյություն ունի բնության նկատմամբ նրանց ճարարբերությունը,տեղի ունի արտադրություն»: Մարդկանց միջն նրահըցճասարակական կյանքի ընացքում, ալստադրության մեջ կազմավորվող իրական կապերը ն ճարաբերությունները իրենց արտացոլումն էն զոնում մարդկանց ճարաբերուսուբյեկտիվ ի լյուններում: Ֆաբրիկայի տերը բանվորին, աշխատավորին չաշաղորժում է իր ձեռնարկությունում ն այդ նրանց իրական կապերի ճարաբերությունների էությունն է։ Այղ օբյեկտիվ «արաբերությունները արտացոլվում են ձեռնարկատիրոջ նկատմամբ բանվորի ունեցած սուբյեկտիվ «սրաբերություններում՝ նրանում առաջացող դասակարդային ատելության մեջ, Հեղափոխական գիտակցության վզարթոնքում, ինչպես նան բանվորի նկատմամբ ձեռնարկատիրոջ սուբյեկտիվ ճարաբերության մեջ, որը Հանդես է գալիս որպես սարսափ ճեղափոխականբարեփոխություններից, որպես բանվորներին լավազույն ապագայի ճամար մղվոդ պայքարից շեղելու ձգտում հ այլն: Ամեն անխուսափելիորեն ն օրինաչափորեն մի իրական խմբում ծագում նն օբյնկտիվ ճարաբերություններ կապեր (կախվածության, ենթարկման, ճամագործակցության, փոխօգնության ն այլ ճարաբերություննենր): Խմբի անդամների միջն եղած Հենց այդ օբյեկտիվ արաու

`

:

ու

էլ ճՃանդիսանումեն բերույուններիարտացոլումներն

միջանձնաորոնք սոցիալական ճոդեբանու-

ճարաբերությունները,

յին

թյան ուսումնասիրման կարնորագույն օբյեկտներիցեն: Խմբի ներսում միջանձնային արաբերությունների

ուսումնասիրսխաստերի, ինչպես նան ուղին տարբեր սոցիալական Հիմնական կոնկրետ արարքների ն գորտվյալ խմբի կազմի մեջ մտնող մարդկանց՝ ժողությունների ավելի խոր ուսումնասիրությունն է: Վ. ի. Լենինը, պատասխանելով այն ճարցին, թե ինչպիսի «ատկանիշների «իման վրա

՛

ւսն

պնտք է դատել առխնձին մարդկանց մտադրությունների ն զգացմունքների մասին, դրել է. «Հասկանալի է, որ այդպիսի Հատկանիչ միայն մեկը կարող է լինել, այն է՝ այդ անճատների գործողությունները,-- ն որովշէտն խուբը միայն Ճասարուկական օխոճերի ու զգացմունքնիրի»

տերը»): ՄիջանձնայինՃարաբերություններիուսումնասիրման խրնդիրը առաջ է զալիս ամեն մի կոլեկտիվի, ալդ թվում նան դպրոցական «սոդասարանի Հետ աշխատելիս, որտեղ ամեն օր տեղի նն ունենում ցիալական երեհույթներ» (մրցություն, փոխօղնություն, բարեկամություն, վեճեր, ճաշտեցում ն այլն)։։ Այդ երնույթներիհ մշտական դիտումը մանկավարժին թույլ է տալիս ուսումնասիրել աշակերտների ամտադրությունները ե զգացմունքները» ն, դրանովիսկ, նան նրանց միջանձնային ճարաբերությունները: Դիտման միջոցով այղ խնդրի լուծումը ժամանակ է պաճանջում: Մինչդեռ ճաճավխ անճրաժեշտությում է առաջանում կարճ ժամանակի ընքբացքում բիչ ծանոթ ոչ մեժ կոլեկտիվում ի ճայտ բերել միջանձնային արդեն ձիամորված ճարաբերություններըն, ճետեվաբար, սարղելայն, խնչ անվանում են տվյալ կոլերոիվի խճ րային տարբերակում: Այդ գործում որոշակի «օգնություն կարող է ցույց տալ ուսումնասիրությանմնքոդը: սոցիոմետրական Սոցիուետրականմեքոդը որպես փոքրը խմբերում միջանձնային ճարաբերությունների ուսումնասիրման ն չափման տեստային մեթոդ սկղբում մշակվել է ամերիկյան մբնրոսոցիոլող Փոն Մորենոյիլ կողմից: նա պնդում էի, որ մարդկանց փոխՀճարաբերություններիՀիմքում բննչա Ճասկանում էր որպես մարդու կած է ինչ որ «ոաինտոնություն», որը նկատմամբ ճամակրանքի ն ճակակրանքըի զղացմունբների ոչնչով չ4ճիմհ նավորված լուրաքոնչյուր մարդու Հատուկ ինքնակամաժծին,քմաշճաճույքային դրանորում։ Սոցիոմետրիայի այդպիսի Օ6մեկնաբանությունը սովետական Հոգերանության Համար անբնղունելի է: ՍովետականՀոդեբանները, սոցիոլոգները ն մանկավարժները, ղեն իդեալիստական նախադրյալները, նեւոելովՄորենոյի սոցիոմետրիայի կիրառում են խմբային տարբերակման ուսումնասիրության ԴԺեթողը հ ակտիվորեն նրա կատարելադորժման ուղիներ են որոնում, միացնելով այն, մասնավորաոնաս,այլ մեթոդների ճետ:

Ն

բ

Խմբային տարբնրակմժան ուսումնասիրուցյան մեթողը (ւոցիոմեւորական մեթող) կիրառվում է «Հծտնլալ կերոլ։ Աշակերտներին խւնդրում են պատասխանելայսպիսի Հարցերի. «Ո՞ւմ Հետ դու կցանկանայիր տուրիստական արշավի գնալ», «... պատրաստվելքննությանը», «Կ... ապրել ճարհան բնակարաններում» ն այլն։ Այդալիսի ճարցերը, որոնք սողիոժմնեարական չաիանիչներ են կոչվում, սովորաբար ծավալուն ն իրական ւ

Վ. Իհ. .

25Տնա

Ն

ՈՂքոք

էչ

Փ.

ԹԵՐՇՈԵՇ. Շօվ.,

Դ.

6. «Դթ. 441.

։

ՈԼ66186.

Առին, ծԵրկձր, Սրկեր, 4. 1, ժջէջ 514 մնո. ՈՂ0քճշեօ. 46501 Ըօաաօոօքքող. ՅՀՇոՐբնԿՇՈՂՅՂԵրան »

81, ՅՈ-Բ0

Պ.

1,

ՔԱՕԸՆք. 1.1.,

չ

1958.

Ք

Ւճտաճ 06 ՕՊ-

:

|

Օրինակ՝ «ՍրՀանգամանքներին ճամապատասխանող ձն են ունենում: ձակուրդներից ճետո մենք, ճավանաբար, այլ դասարան կտեղափոխպանկուչվենք: ես կուղենայի ճաշվի առնել ձեզանից յուրաքանչյուրի ճետ նե ում է նատարանին հրոով ուղում միննույն պարզել, թե քյունը ապա, գնանք, ճավանատել», կամ. «նթե մենք տուրիստական արշավի ստիպված կլինենք դիշերել վրաններում: ես կուզենայի ճաշվի բարչ նել ձեզանից յուրաքանչյուրի ցանկությունը ն իմանալ, թե ում միասին սոեղավորել» ն այլն: Յուրաքանչյուր ճարցի տրվում է երեք «րնտրություն». «Սկզբում գրիր այն մարդու ազգանունը, որի ճետ դու ամենից ավելի կցանկանայիրմիասին լինել, ճետո այն մարդու ազգանունը, որի ճետ ճնարավոր չէ ե, դու կլանկանայիր լինել, երե առաջինի Հետ այդ նույն պայմաններին ճամապատասվերջապես, երրորդ աղզդգանունը՝ առ-

Սոցիոգրամմժան կամ խմբային տարբերակման քարտեղը (ոկ. 4) ընդչանրացնում է տվյալ դեմքում մի ջանի ճՃետաղոտությունների ժամանակ ստացված արդյունքները ն խմբային տարբերակման մասին տալիս է ոչ այնքան թվային, որքան ակնառու պատկերացում: Այն կազմած է չորս ճամակենտրոն զոնաներից: Աղջիկներին ռսովորա-Հ նշանակում են շրջաններով, սղաներին՝ բար Շրջանհոտնկյուններով: ճամապատասխանում է մատքանակությունը եռանկյունների ընցոչյում գրված ազգանունների քանակությանը ն դրանցից յուրանների ն

խան»:

կատարվածընտրությունների մշակումը կարելի է կատարել մարեմատիկական մեքողներով՝ վարիացիոն վիճակադրության կիրառմամբ (նթե խումբը բավականաչասի մեժ է): Սոցիոմետրականխւնդիրների արդյունքները քանակական ձնով արտաճայտելու ճնարավորությունը ճաճախ Համարվում է նրանց Հիմնական արժանիքը: Բայց ստացված ար-

դյունքները կարելի է արտաճայտել նան գրաֆիկորեն, ակնառու ձնով, Հճենվելով երկու միմյանց լրացնող «նարների մատրիցայի նե սոցիոգրամմայի վրա կամ արդյունքների ճիմնական աղյուսակը (ինչպես ատրիցան այն հրբնմն անվանում են) կառուցվում է սպորտային մրցությունների մրցաշարային աղյուսակներինմանությամբ ն սոցիոմետրական յուրաչքանչյուր չափանիշի ճամար առանձին: Ուղղաճայացսյունակներում ճամարների տակ դրվում են ուսումնասիրվող խմբի բոլոր անդամների ազայբբենական կարդով, սկզբում աղջիկներինը, դանունները (սովորաբար Մ

տղաներինը), Ճորիզոնական ուղղությամբ՝ միայն նրանց ճամարները: տեղերում 1, Չե 3 թվանշաններով նշանակում են

իսկ

ճեւտո

Հատման

ում

աշակերտներից յուրաբանչյուրը ընտրել է 1, 1 ն 17 4երթին: Հետնաբարճորիղոնակուն տողերից լուրաքանչյուրում ընտրությունհերին ճամապատասխանողվանդակներում ալետք է գրված լինեն 1,2 ե 4 քվերը։ եթե դողլրոցականներիցԱ.-ն երեք ընտրություններից մեկում Բ.-ն մեկում կանգ է առել Բ.-ի վրա, իսկ իր ճերթին նախոտլատվությունը տվել է Ա.-ին, ապա այդ կոչվում է փոխադարձ ընտրություն ն մատրիցայի երկու տողերում ճամապատասխան թվերը ճետո լուրաշրջանի մեջ են առնվում: Դրանից մատրիցայի աջ մասում է ստացված աշակերտի ճամար տրվում ընտրությունքանչյուր ցույց հերի ընդճանուր քանակությունը ն դրանցից՝ փոխադարձ ընորությունների քանակությունը: նրանց,

Նկ.

ընտրություններից

այդ աղդանունըմատրիցայում եք Ընտրությունների ամենից ավելիմեծ թիվ ատացած ճամարակալված

քանչյուրում

գրվում է այն թիվը, որով

դպրոցականները տեղավորվում են կենտրոնում: Դրանք այն անձինք են, որոնք ուսումնասիրվող խւմբում ամենից ավելի մեժ ճամակրանք են վայելում: Սաճմանայինզոնայում տեղավորվում են ոչ մի ընտրություն

65)

ձնս ողումս ղորճունմուն վիվտակզյակ չմզքա 1յջմսնուտնօ ողոնսմոկկ տճշվր մքմոիխակգուրջաոիխջմաւի մմզդդանիսոոկու: նսեուջ մմզմրո| նող ճվի վմյմրո) դվջգոսը :մրուլրանեւս կզր 1զմամաղրնակ -Քում| մսում եղուրվը մմզդղաից ողանսմոկ | ժտզիոմբմոխուկղուր ոլո Համզմումոչ ղակոմվ ջաճոմուու լոանղոմն իսողղտ դվմմտդջեղոծվը: դակաղոտմոռ ս դզ յոսիրետկ ոճմմաք ճղամա մզղմզեվ) վղ -վֆ -ոժ ձոսոա վր ջոշիճում նվրիսն վմղղտմզկուտ եղղ» ղզ տասղվ 'ճՔվմոմզկ չվե -որետ ակաչուվմղուն բնակ ղակոչովմգու եվետրո տճվր ը իվակլվոկ ցաիրհոկ վճոմ լղ ճվմզղտմզցկածո ցջ--ՈՐԸ ձմամոմսիսո մմ /րադոմուոթն ոզեռժը չօամճմոր մրաքլիսամնամրո ղվոիանվիվտկզյան զտոտխղ դիո ղմոնդուռղմ ղովր Հա վ նամոկ մղաքջիաքոկուտ վմղղնմաղ ոստ նղոմդ զ վմզմրո| ղադուղստնուն էա տխու վկոտտհղ մաղուչ -նղմ Իզր ղօ րոսիկմույղվ իռինու ղվնմվի մմզղդաիամգմոմոչ դվլող -թզոմվր նրա մաամ դվզ տմրաչիամգմումուչոյայի վմզդմրելը դոմյողատ -Հ«ոխ ձո ղ ղոկուլատմոո ամղ ց լոշիձամս մկոցվի դաոկողոմղդեսւմա -ոչեղմ վմրո| ղոկաղստնծոխբաժոզն եղ «վմզմրվոլվվ ղոկտատղատ «ոխ էս ղվջզաստ մմոճմ վր 1 լրսիչամտ մրվտկզյան ղ վղոտմդամփախհ փաղկդորոչ վովեոնքո դվովուջչ տոծ ճիոույ չմոխակզն ջախլկողուղ բակ շՓոիմոզմ ողզիոտաղստմնուրխ 3 բոաղոովեղուչ հխաղորոաքուվը (ճմզեվ|) ոն -մոդճոսոտ ղոկուռոուխ վմս մմրոսո| ղտ 1 առսոտ» վիտ ճվղզժոր 'դոմղ 2 լոսո մրոմքիսղաղֆոռի -ող ղակովղո զ մղրակիսկողվեզչ տմղ 1 լյոսղոսնդմ Հրորտտկղ ոմղ ովիուտնիան Հ ժղարմզմումզի ղտկողջղո ղոկոմն մղալիաողորուցդր ղղմատոռսի վմզղրոնղո վմրո| մս վղոմ Փոինողով դ ջուինոժմ ճոստ ճամ ֆոիմտղմ ողոողստճոխ ա րակ ողոուղսատծոխ«ցոիկաղոձմղ 1 նամոկ տղ :մզնեվ «նմաղձասու«մուիոկզն փոս տվի մրա ղմ դ ղաորմոիոկ ջոճոկղուն վմզղղոկոնսմով, չվմզմմուտ ղովքիսմոկուցդզ -զն ճղտստ «ոմի ղուրվչ վմզղդահիամզմոմու ղվլուղեղուծվի մուոռիուչ ղծվր վմզղրունղու տմղ րոաղվ|վէ ջոիոմզկ քո ն ժոմմ դվ ղմղվոտ "րոազվ| վԼ զմմվ -որեոկ Ամզնվլ վմրոլ մմրավ վմզղտմզկոծը -ոտզտվմախ

վրմում

`

չմզմրով

մ

«

ղվմզղուրմ |

Լ

Հ-ոՏ

:(տգչ վմզդնաղց վմզղթմոիուվղ բոսնսմիողվ, ղակոտովիվտկզյակ վմզղտմզկուտ ողիամաիուղոուր) մմղդղաիամզմոմուջոյաւի ղ

«ճղոլրվր

մմղղոամլիսմզմամուջ ափ ղաոկաղջմսե իվակցլմօ

նղակնմոր

յոսո

ղվոդջղոծվը -մզղ վմրո| ղղ բոստմուչուտ մո դմզղդումքիսմզմոմու րոկոնոմում մզմմոտղտ Դոկոաուդուվ յտվոսկ«մսիութնցկ ՛ղոզոտտրունաձվե-ո ամի ղդոաքիսջատոիդո"վմոուղտ «քոիղրվչ» -ղո

ոոկմդ ՛ովրունսասն «ղոկոչմաորոչմո -ուքզրղոկատճուխուտուցղո ղվմզղգդոր :

-ոմմղղո

'"Մզղղյաիք:սմզմոմոչ ուքսղոկո7

ի

մոմ

նսոտկոաչ ոկատով

աՈՅ

: ի ւ1 աան բ) ում11 դուրնդտոր ի" ) դոզատոչդո՝ իլն 91771" «յճագորմա դավատովի մս իե

"

.

մ

«մմնոտա

ուսին ղանն

«6յ1

Պ»

ուտան

աս

յո

-աճոմմոմ «դակոմզվդմ վա Կոդդուդդու «քոիդրվչ ումի դամլիաֆատոիտաղելուջուն «դպլոմդամեկո

մզղղյաիրդսմզմոմոջ նսդովոտտոտխոր»ո» ղվմզղ -որմաղ դակյսադոկտկոմոմղոկատովղարսի՛լ րույ կնսղոմյոուռ կադոռվոուտութուրուչը մզղղաքլքիսմզմումու դր դոքլիսդակումամ կի դակոտուդոարոկ -ոխոարոչղվմզղուրմսդ ժմոմ նմո «ոմզղ

"ղվլյմղտ նղղմվ «ժղամս

զի» մզդղաքլիամզմամոոչ

ան

ին

ն

՛

բոսոցնս վըդոդորմա փոզոախո

ռ

:

՝

ոզ»

ա.

ր

ղտկումողրովնսո

վմզղշվղուխո:

ոճակղատք րոիվտկցզիո դ ր յախմտողմ զոլ Փ դո ր մս ղվճզիտ ճին

ղով

զղշվդ

ջաոխմոտողզ մմզղղահչլիստանուող,

տոմ մղմմուտ

-

վղորնսակովրրուկ ֆմունուովու չժղումկորուտ ամջվնուտզկ

,

լ

լ

նքտ

ւ

չդվ ոկ վր ղցբտ պ ղոաքչիաման "7 Խ ղուրմսհուլջ :9 մոմաղանմտ վելիո Քվղղրո մզ դրաքքրամոմոամուջ ոս վմզդտմզկ դմքաղջղոծվըթ '8 1:71 77 րոսմվոտդյոս է որվ մվ մբմոիխոկղուրմմզ դվնոս ովձմգ ի յոռմ տշդքոսաղո

փրոշմու չ ղզ

դոկատովուրտի

յոգորոթուվը մագոոթաաունուրուչ

(մրնեսկ վնսիմողմ 1 ջոիննոս նսմկ ըրաղմ ղակամգմմուխ ԲԲ ոկ ֆ ջմոնողվախ1 Մ ռսկտՂ մժոյո) մղամկորտ ղոր փո Ղ հւոկ վղորնսկով «ոշ ղզ յոսինավրըմմզղդրաւկղոսց ղ մմզղղոճմ» շղ մքվե ջսչ ՛'իսմզջնի րաղվժոտմո հով /Քվոզկ վիք ղրսեոցգր ) ֆջզր չՔվոզկ | մախ մյոս :

|

«մմղդղտկանսմխնղո գղ բոաիմսիուն միվի վմզղղաիամտադմ ջոճոտոք ոլկդածվր 'ակմզ :չմմզդդականամին յոսղվմմզղ ՔԽվմզդոդան

ղամա

Ի

)

3 վփյղմոկիսիչձոչ ղվճմգի վր երու 1յղճադջդոմո թով Քոամգդծջոի ՔԼույյ«յդմջոխնւնուվ ոո աաա ա ժԴփորգգարվաո ողդւս

|

Շղամո

:

-ոշտ

քղդճամ|ց «րսճրամն /խսմզղրոատվն Հղուր-ողոմգնաչ

մս մկղր Զվմզղեսքիզի ղորմվոոզյոսում -զղղորչուռդահքիսմսիոմուղտ ղվլուղ

վմզղքիաղմղ մուգ դազգդ դվրտմրո) դորդոագուուտ լ

ոյ իապջջոաշովգոն -ջղածվր ողխմս 1զտվն ժազխթ դայու զրու Դոն ոման տզչ վնմոմմդ ղ սղվկ ողն մո վոոսքր ՛մղումլիայլղժ դվմոխքն զ մաիո:ղ5 ղակատովմատ աիոսմս՞ մզմմոտ իմզիտոտմտոախվլոանումցն տզջ վկզր մզդղաքլիսմսիաողվգա

`

մում ղո րիսդակոաւսմու ԸՇղվոաղղարմաող , պ ղվկուտոմող մաղունղմ ղզ ղզ զզդակիսմզմոմոչ իվտկզիմօ վովիուղմտ|զջեզտո զոսիկմաոցղղ, ժղամս վոկվակոմի ղոկամնտամա ցք «ղամ (նատեվմմջոիրեատկ կաղորոք ոռունհունց կանօ ել վղվլ) բրամրո|ջոճակղան ղակունամիւնլ ղմվեդս|մբ յ : -նսիմչմ ուհան նվմգդ եզտտրոչ ղվմզղկտոտտիող :մյզմոսուջ Հմտիակղոր -կողոմմմ վճամոն ձնես ղ վմրո| ղոկաղյոսուս 1ոէիտ դիո 1 ղղահլիսդեօ վափ Է եմաորտ յոսոմզզգվմրո| դակադրոսոս գլովր Լա մմզղդոյլիսմգմում

-

նպատակնեԱյլ է վիճակը, երբ ուռաւնձին խմբերի դործունեությաննե սլարենքարկվելուց են ողջ դասարանի նռլատակներին ռր աղարում էել կոլեկ մ , ե Այդ դեպքու դասարանական տակվում են այդ աժբերի ներսում։ որբրոնդ վել է ածվում մի շարք կորսլորացիաների, ա ափխվո աք ոստ էության Հեւյո անտագոմիմյանց այլըբոչորանդամները ոչ եթե մեջ են մտնում, նիստական միջանձնայինՀարաբնրուցյունների կարող է փոխելմրջանձառլա ալդ։ ժամանակին է նկատում ուսուցիչը ցանկալի է վերացնելխմբի Էնդ որում ւէ Հադաբեսությունները: :

'

|

/

լիդերները, միայն »

ո

միջն գոյություն կառուցվածքների խ ոչ սլաշտոնական պաշտոնական տրո՞ապա ճասնել, է դրան Եթե Հաջողվում ..

:

:

՞

ունեցող Հակասությունը: միաձույլ է վալ սկսած կոլեկտիվըկրկին

դառնում:

այնպիսի նոր արտադրողականուժ ստեղծելուն, որն իր էությամբ

մաս-

է:

ուժ

ալական / է 2 ուժեր ը մ միընդաԺա: բացի այն նոր ուժից, որ ծառում «Սակայն յ, միաձուլկու Հնտնանքվ, արտադրողական աշխատանքիմեծ ուժի սութ է բեընթացքում Հասարակական կոնտակտն ինքն արդեն առաց տասը : տի Մրու եռանդի(ՅՈՈմ:| ՏիլուՏ) յուրաճատուկ է առանձին անձերի անչատական դոր11 ը ր. է" Հո տնանքով 12 անձ 141 ժամից կաղմված միաանչամամատ լ ավելի շատ ընթացքում արպաա ո մեկուսացաժ րանվոր, որոնցից աշխատում, կամ մեկ բանվոր աշխատանբի իրար ո , Սրա «լատճառն այն է, որ մարդն իր օրվա ընթաքում, չաջորդող բնությամբ եթե ոչ քաղաքական, ինչպես Արիստոտելն էր Խործում Համենայն դեւպսճասարակական կենդանի է»:: ասլա կոլեկտիվ անձնավորություններիթումբ է, բայց անձնատվորություննե րիա մեն մ խումբ չէ որ կոլեկտիվ է: ան: սպատճա ի ը միշտ խմբային գիտակցությունէ, բայց ռով կո "

շատ

/

,

ւ

ՏՎ.

|

ավան ար ԲԺՈԴ»Ի1: ոճ -" ռաութ ր խարան Տո ոո եք յ ոա Սախրթր հիրմեկը

|

-

է

ռ

,

չի.

չ

Պ

«

.

'

Ն 1

մ

Է

4.4

՞

բ

,

խ

է

այ

ե

է

,

`

ն

ե տ ա ւ կոլեկտիվ գիտակցու) 8:38.Խմ Խմբային .

տանգցությու ն

ը

մեժ դիտակցությունը

Հառարակակա թվովմարդկանց ընդձանրացվածգիտակհրադործցություննէ։ Այդ ընդճանրացումն ղայքաայլն դասակարդային վում է ոչ միայն սլուտմական մեկ փուլի, չ խիստ կ էլ այն, պատմականոլրոցիսի ընքացքում: յդ պատճառով էլ: ը մբալին ցությ ի գիտակցությունը: է նան դ ղասակա կարգի խմբայի ասած, «անո |ուսնում Հողերանուոլրոբլեմը գիտակցության Անչատական Ո Հասարակական ուսումնասիրվում է: է ինչ վաղուց բնագավառում թյան ե սոքիոլոզիայի կենտրոուշադրությունը ներկայումտ ՀասարակականՀոգերանության սպլրոբլեմի ն կոլեկտիվներիգիտակցության կայմած է փոքր խ:մբնրի Մարքսի Հեւնյալ միտքն է, որը բաղմակողԱյստեղ Հիմնականը վրաւ: «Ինչալրոբլեմը: մանիորեն բացաձայտումէ կոլեկտիվգիտակցության ճարձակմանուժը կամ Հեւոնակ ղնդի ղիմասեւ որ ճեծյալ էսկադրոնի ճեժյալների կամ ճնտնակդրության ուժն էառլես տարբեր է առանձին ուժերի դումարիցը,այնդիմադրության ների ծավալած Հարձակման ուժերի մեխանիկականդումարը տարւլես էլ առանձին բանվորների է, երբ շատ ձեոռբերվումէ Հասարակական այնուժից, որը ծավալվում են միննույնանբաժան օղերացիային, թերմիաժամանագմասնակցում ճախարակ սլաճանջվում է ծանրությունբարձրացնել, երբ, օրինուկ, կոմբինացված աշլու ճանասլարճից արդելքը ոլտուեցնել, մ բոլորովին չի կարող կա նման բոլոր ղեղքերում անքի արդյունքը Կոլեկտիվ

գիտակցություն

ո

Է.

ու

վերացնել:

:

միայն կա՛մ կարող է իրադործվել մեկ անձատի ջանքերով, ստացվել միայն դաճաճային կա՛մ շատ ավելիերկար ժամանակամիջոցում,

է ոչ միայն կոուլերացիայի մասշտաբով: Այստեղ խոսքը վերաբերում այլե մի ուժը բարձրացնելուն, արտադրողական միջոցով անձճատական

Աաաա 2) ար Մի աեոոքն ' երջին, ՛ Գն աոաջին «ելքին կ

:

ՆԱ

Ը

ո

տ

չէ: կոլեկտիվդիտակցությունը

իւ

ասարակական գիտակցության արտաճայար Հան դ ություն է ա 1Դ «աասարակական ցող դսղազտարուվ,որո որոշում որոշ մ նչ առանձին անդամների դղործունեությունը: Խմբային, կոլեկաիվի բոլոր ոչ կոլեկտիվ, գխոտկցուժյունը ըստ իր դորձունջության նապատուկբայց ոլ շրջանակներից: Դրանում ն միայն դրանում /

իա,

՛

ճի

ւ

)

/

ւ

տ

բոլո

Ց

/ի

յ

ԱԱ

:

՝

մուս երնույթի բայի գիտակցություն լ տեղելիություն կապված է խմբային լ

Խմբային Քամա-

յին

Հետ

անչ

դոգարորոն երնույթը:Առօրյափորո. Մն վա ի մից երնույքները լ երնաթիոնն ֆ երաա Խորրոախույ րի անձնակազմների ինիստները, իր «ա-

Մ

ալ-

ալդ

ողվ ւ ործնականում Հրամահատարները ր ասարապես լավ Համատեղելի չեն ր ՛

չ

որ

բոլոր

5յմարռիկ

Բ ի արուն ամար: Առանձնապես խանատու կոլեկոիվ աշխատանքի ոո , չե դւրձավ տիեզերաՀարցը ձնով Անդեր բար

ն

սպատաս-

լատարմս

մարնի Զիզիո ական Հոդեբանական: ամատեղելիությանօրինակ կարող Ին այդ

աւր

դեացի Հոդեբանության

ուն,լա է Համատեղելիութ մբային լինելֆիզիոլոգիական իջ ր ԴՈՑ

ն

ո

է ծառայել 11118երկբոն ականի սղոցով էո.

Մարքս, Կապիտալ,4. 1, ե,

փայտ կտրելըՖիղիկապես տկար պա-

1934,

Էյ

343.314.

ուժեղ առողջ տղամարդուն ճանձնարարելը, որը կարող է խիսա: ներպով իջեցնել մեկի աշխթսատանքի արտադրողականությունըե նույնիսկ առաջ բերել մյուսի արադ «ոգնեցում: Քարդ դաճուկային արշավի ճամար տարբեր տարիքի աշակերտներին մի խսմբում միավորելը կարող է ծանր ճետնանբներիչՀանդեցնելՃենց ֆիզիոլոգիական անճամատեղելիության պասոճառով: մարզական Բայց իր ֆիզիկական կարողություններով Ճամասեռ է նարուկ կերպով նվաղզեցնելխմբային արդյունավնտուԹիմը կատարու թյունը իր անդամների ոչ Հավասարաչաի մարզվածության, ձնավորմուն տարբեր չուլերում գտնվող ճմտությունների առկայության Հեւոեվանքով: Դիմացկունության տարբերությունը նույնպես ճաճախ որոշվում է ոչ այնքան մարդու ֆիզիկական տվյալներով, որքան նրա անձնավորության որակրերով: Բուն ՀոգեբանականճամատեղելիությանՃճարցըիր է գտել անգլիական ժողովրդական ասացվածքում. արսոսճայտութմյունն ամուսնանալ այն աղջկա ճետ, որին չի ծիծաղեցնում բեղ «Չի կարելի ժիծաղելի թվացող անեկդոտը»: խմբային ճամատեղելիությունը կախված է տվյալ խըմՀետնաբար իրանք բի անդամների մի ամբողջ շարք առանձնաճատկություններից: կարող են լինել է՛ մաքուր ֆիզիկական առանձնաճատկություններ (շրինակ՝ Հասակը ե մկանային ուժը) ե՛ ընկալման, ուշադրության, մտածողության, ճուզական-կամային ոլորտի առանձնաճատկությունները: Բայց ամանից Ճաճախ դրանք բնավորության յուրաճատվություններն անպայման պետք նն, որոնք, իճարկե, նույնական չպետք է լինեն, բայց է լինեն ճամատեղելի։ եթե խմբի անդամներիցմեկը սիրում է երաժըշտություն լսել, իսկ մյուսներին չի գրավում այդ զբաղմունքը, առա այդ կարող է ճասցնել լուրջ երկպառակության: Վերջին տարիներս քիչ թվով լուրջ սորձեր չեն կատարվել ճոգեբանական ճամատեղելիությունը միջոցով ուսումնասիրելու դգիտասիորձերի Ամենից ճաճախ այդ ճետազուությունները կատարվում ուղղությամբ: են ՀՓոմեռստաստ կոչվող սարքի վրա: չոմեոստատի կառուցվածեն ցուցանակի վրայով սաճող նախատեսված սլաքներ ն ղեկաքում վարման ճամապատասխան թվով լծակներ, որոնք միացած են այնպես, որ ցանկացած լծակի շարժումը տոռաջ է բերում սլաքների շեղում: Ողջ խմբի ընդճանուր խնդիրն է, գործելու լծակների միջոցով, սլաքը սլաճել որոշակի ինտերվալի սաճմաններում: տանուն

ն

:

ճիշտ դրվածքի դեպքում Հետազուտության

մեթոդը թույլ է լիս ի Հայտ բերել խմբային Հճամժատեղելիությունը, քանի որ ճամատեղ դործունեության Ճճաջողությանպայմանը տվյալ խմբի բոլոր անդամների ճամաձայնեցված գործողություններն են:

Միաժամանակ այդ

այդ

դիտավորձերը «ստակորեն ցույց

տա-

են

տալիս,

որ Ճումերոստատի վրա աշխատող խումբը դեռա կոլեկտիվ չէ, քանի որ նրա նպատակներըիր շրջանակներից դուրս չեն գալիս: Ալդ պատճառով էլ ճոմեռստատի վրա կատարվածխմբային աշխատանքի որակը, Խրմզային գիտակցության մասին արժեքավոր տեղեկություններ տալով շտանդերձ,շատ քիչ տվյալներ է Հաղորդում կոլեկտիվ գիտակցության մասին ն բացաճալտորեն անբավարար տեղեկություններ՝ տվյալ խմբի, ատկությունները որոշելու Ճամ ար: որոլես առանձնաձճ

կոլեկտիվի: ,

Զանգվածոնման երնույթներ

Մարդկայինճոդեկանի զանգվածանման երե-

մեկը վույթներիօրինակներից

խո ւճապն Է։. Այն սարսասիի այնպիսի դրսնորում է, է սովորաբար չկազմակերպված խմբին ն ուժեղանում է որն "որքան ավելի ընդօրինակման ճետնանքով: Ներքնապես մոլադարձ Ճավասար պայմանների է մյուս դեսլքում, կազմակերոլվածխումբր, ն է դրսնորնրանում լխուճաս այնքան ավելի ճազվադղեպ թույլ ձնով թ. Ղրիմի երկվում: Դրա ցայտուն օրինակ կարող է ճանդիսանալ

ընդգրկում ,

րաշարժի ժամանակ առողջարաններում բուժվողներիչկազմակերպած խմբերում առաջացած խուճաալը:է 1966 թ. Տաշքննդի երկրաշարժիժամանակ կոլեկտիվներում խուճապի լրիվ բացակայությունը: Սովետական սոցիալական ճոգեբանության ճամար մեծ նշանակություն ունի մրցության՝ որպես կոլեկտիվին ամենից ավելի «ատուկ զանգվածանման եկրնուլթի պրոբլեմը, որը սովետական կոլեկտիվնեմրցության ձն է ընդունում. «Սոցիալիզիալիստական րում սոց մբ ոչ միայն չի մարում ժրցութլունը,-- գրել է Վ. Ի. Լենինը,-- այլ, ընդՀչակառակը,առաջինն է Հնարավորություն ստեղծում իրոք լայնոչասիով, իրոք աշլաակիրառելու այն, իրոք մասսալական բեն տավորների մեծամասնությանը ներգրավելու այնպիսի աշխատանքի

որտեղնրանքկարող են երնան բերել իրենց, ծավալել ասպարեզը, իրենց ընդունակությունները, դրսնորելտաղանդներ...»

Դասակարգային ճասարակության կորոլորացիաներում մփոխօգնությունը կարող էր ճանդես դգալ միայն մեկուսացված խմբերի ներսում: Սոցիալիստական,առավել նա կոմունիստական կոլեկտիվների ճամար է: նրանց էությունիցբխող օրինաչառխություն փոխօգնությունը Ամեն մի խսմբի Հատուկ ղանդվածանման երնույլթ է չասարաՀենց այդ էլ խմբում ստեղծում տրամադրությունը: կական է. վերջինիս «Հոգեբանական մթնոլորտը» (այդ տերմինը այժմ Ճճանրաճանաչ է դարձել): Տրամաղրություն առաջացնողճիմնական գործոնեեեն: ձալտըը տվյալ խմբում առկա միջանձնային ճարաբերություններն

Ն

Ի.

Անին, Երկեր, 4.

26,

էջ

493--494: «7

ավելի չեշտուժյամբ նի է, որ օբյեկտիվ դժվարությունները անչամեմատ են ճաղքաշռարվում օ«ճոդեբանականլավ մթնոլորտ» ունեցող կոլեկտիվի կողմից: Մինչդեռբավական էյ, որ այնտեղ ճարտեվի բամբասասերիմեկը, ն երկար ժամանակով ողջ կոլեկաւիվի աշխատանբի արդյունավետությունը կարող է ընկնել:

Կոլեկտիվիտրամադրությանկտրուկ վատացմանմասնավոր

Լ

2.

Ամենից լավ ուսումնասիրված զանդվածունմաներնույթը է: Այն ունի ճետնյալ առանձն մտածողությունն Հոիչու ները: նոլեկաիվ մոածողության դեպքում ուժեղանում է Հացամ խնդրի լուծման գործում լուրարունչյուր անդամի նալառտակասլաջուի յունը:Կոլեկտիվ մտածողությունը թույլ է տալիս ավելի բաղզմ»կողդմունիորենբննարկել ե. լուսաբանել խնդիրը: Այն նպաստում է ավե լի Համարձակ նախաձեռնությանդրսնորժանը։ Միաժամանակ կոչեկոիվ մեծանում է քննադատական մոտեցուՀաածողդուխյանպայմաններում որ բամարար չափով չոլատճառաբանված որոշումների նկատմամբ, որի նպաստում է կոլեկտիվի լուրաքանչյուր անդամի մուռ ինքնաքննադատականության ղարգացմանը: եոլեկտիվ մտածողությունը մարդկանցմի մասի զիոն:իբները հ սիորձը ճարոաւացնում է մյուսների դիտելիքների/ փարձիճային, ասղլլաչովումէ մրցակցությունը, առաջացնում է դրական »ուղակաւն վիճակ: Ադ ամենի շնորճիվ կրճատվում է ծագած խնղրի կոէ լուծման չեղավ լուման ժամկետը ն մեծանում օբյեկտիվությունը։ Խնդիրներիցմեկի լուժումբ դրդում է լուծել «կոլեկտիվ լսորչրդածման» րոցեսում երնան եկած նոր խնդիրները: ր

ոառո-

առա-

ո

ՄարդիայինՃոդեկանի ղանդվածանմտան երհույթները, ինչպես նան ն քննարկված մյուս ձճոլեկան երհուլքները օրինաչախվություննիրը, սումնասիրվում են սոցիալական կողմից ճոգեբանության են նան ճասարակական ճոգեբանություն), որբ (այն որբեմն անվանում Հոդեբանությանն, միաժամանակ, սոցիոլոգիայի բնաղավառենրիցմեկն ք: մներաորեն կառլված լինելով անձի ճոգնեբանությանճեւտյ սոցիալական ու-

6. 7.

ՑոՏՂԱԾՇ.

Դրո»

քճ1

Խ. Կ.

արդլունավետու-

Ոճքեւ

Ե.տ.1. Ո

Ը.

Ե.

3.

ՕճԱՇՇՐԻՇԻԻՕՇ է16Րք66մո:-

Ու

բճչե

ոց

Ոօքատ.

18148

ՇՕԱՌՅՅՂԵԿՍՕ3

դշլ«Օ1017ն.

ԸՇօասմծրճտ

Ե օԵՒՀԽԿԱԼ.

21116,

«ԷԼոքօն138

11 ԽՉՇՏ:ԵՕԹԸՒԾ6

ք

ԱՇՆԱՆ

116140401584 0ԸՌՇՂ8».

ԴԱՎԱ:

1369.

1966.

ՃՆ, «Ռ1ոլԸ դե».

ի

ԻՍՅԵԿԱՒ,

Օշաթել

8.

1965.

1965.

Հ ՇԼՆ0116Ը ՈՏրետրհ. ԸՕԱՅԱՑԵՈՑՑ

ՈՇՑՃՕՈԳՐՈՈ

Փ.

Ղ.

«Դ1:Շ7Ե»,

ՃՆ. «ՀԱԸՀ»,

(11210008.

«Ոքց6161ե: ՕՇԾԱՇԵՂՆՔՅԱԱ

ԾՆ ՐՇԱԽՇՂԾՀՈՒ»,

11օքոյլշ82. Լ,

5. Է. -

կոլեկ-

Փ.

«ՂԱԿԱՓԸԼԵ

Յ. Ե. Ո.

Նոձր նում կոլեկտիվի չոլրամարչրությաներբեմն ճեվանդագին վիմանկաորոնց ւկատճառր բնույքառացու սվոխոխությունները, ճակների չարժի ոչ դղայուն(լամ, ավելին,կուլիու)վերաբերմունքն է, կոչվում

դիդակտողենիաներ:

ձների

բոլոր

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ունվանումը:

ամ

գործունեության մնացած

տրուին Ռյունըո

պատ-

ռառներիցմեկը երբեմն ներշնչման բնույթ կրող այն բացասական «ոդեբանական ազդեցություններն են, որ զորժում են որոշ մանկավարժներ հ ուկավարներ: ձայտնի են մարդկանց տրամաղրությունների երբեմն մինչե Հիվանդության ճասնող փոփոխություններ,որոնք բժշկի անզդույշ ե անտակտ խոսբերի արդյունք են հն ստացել են չատրողդենիասեր

են

Հոգեբանությունընոլատակ ունի բարձրացնելու աշխատանքի,ուսուցման ս

,

Ղ.

76Պծխոցոցը

ՄԼ,

1967.

115՛,

.1., 13-60 1ողօքիտ.

,

ՃՆ, «Էտա»,

8328Խ:3001101Շճ88

1ՇՂՇՒՕՎ

1967. 1966. 6«օտ-

նրա ճոդեկանի ե՛ արտացոլական, որոշում ձեով կենդանու օրդանիղմի ները: ֆունկցիա

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ԱՆՁԻ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

է

նստած է աքոռիկի վրա ն գործողություններ, որը ուտում է օդալով, Հնարավոր չէ ամբողջությամբ դուրս բերել նրա միաչն Գդալը որպես այդպիսին բոլորովին էլ բնոռկան պանանջմունբներից: բավարալնլու ճամար: Բայց դասպաճանչմունըը չէ սննդի անճրաժեշտ

րելայի

փոբը

Գործունեությանսաճմանումը

1.

օրգանիզմի Մենք արդեն անհսանք, որ յուրաքանչյուր կենդա նչմունքներով է նրա պապ Հարուցվում ճաշվով ակտիվություն վերջին կ

ուղդվոֆ է

յդ

բայաղություն չի

բալարարմնըո մյդ տեսակետից պաճանջմունընիրի նան մարդը: Գիտակցվածկավչղիտակցված, կազմում

կատ Հասարակականչանձնանյութական բնական կամ մշակութային, են մարդու ակտիվությանղանաղան ձենը, ծնում կան պաճանջմունքները ն Դասաորոնք սոպաճուվլումեն Հասարակական ն ղարդացումը ոլորտումնրա զոյությունը րակական արտադրության

Հարաբերությունների

որոլես օրդանիղմ, անճատ նանձնավորություն: դիտելու լինենք Սակայն հրե ուշադրությամբ բ

աա րե մարդուկնկատենք,ակոիվուքյան աաաոշոանքնե ձեքըը, ն

վարքը

նրա

որ

ապա

րի բավարարման

զա՞անջոուսք

դրանց ճարաբերությունը մարդու է, քան սկզբունջորեն այլ կիսդանիների

նկատմամբ եղանակները մոտ

մուտ: ոնն

աղղված լ

նժիջականոկննդանուվարջը միշտ Դաբավարարմանը: պաճանչմունքի կամ այն

այս

ա

Հանչջմունքըոչ Ժիայն կենդանունմղում է ակտիվության, այլճ որոշում օրինակ, սննդառությանառանչէ այդ ակթրվության ձները: Այսպես, չ շոտ մունքը (քառյը) կանդւնու սննդի որոնումնեի կաս գարանաառաջացնում. Թջարտադրություն, կլանում ր ո

այս

այդ

արդեն էլրուղիսով,

ղարդգացմսն աոաջին երեխա:ի ակտիվության են իէ կենոչ խրաններ ճանդիսանում աստիճաններում նրա «առար մարդկա աաբանբին նշանակալրիցիրերը, այլ դրանը օդոտավզործման յին 12 կան պ բրակատիկայում ռերը, այսինքն Հասարա

ֆունկցիաները: Վարքի այն ձենրը, որ այդ չետ ճասարավարվելու իրձչրի կերոլ են փ մարդիսկուքյան կոդմից եվահակներն ա կմաժ ֆունկրիաներին Համաուոաթմին սզրակտիկայում դրանց ունեցած ն տոյչն: լոո՛ն. նտրել սնդանի մուռ, ուոնը գդալով, քնել մաճճակալ վո նրանց

ունեցած

ուրանումերեծի/ան, է

Բոլոր ծնողները ն դաստիարակներըզիտեն, որ այդ ամճնը 4է»տությամբ ձեռք չի բերվում: երեխան ուտելիս փորձում է բարձրումալ ահդանի վրա կամ մտնել նրա տակ, դղալով քակել սեղանը, առփահի է խնդրել, որ իրեն զուգարան մեջ է մոյնում ձեռքերը, մոռանում ւոու. նեն ն այլն: Այղողիսի «չարաճճիությունների»ն «անդաստիարակության» ճետ

Համառ

սլայքարը

ոչ

այլ

ոռ

ճետ

ն

ճետ

)

մնում

է նույ-

ճենդ

որնր: Զանգը արտաքին գրգռիչների ճոսքից է պես մննդի ազդանշան: Ուտնակիսեղմումը կենդանին կատարում որպես վարքի այնպիսի դորժողու լուն, որը Հանդեցնումէ սննդի ճոայյտնըվելուն։ Այլ կքրպ ասած, կենդանու նույնիսկ ամենաբարդ պայմանա ուղղաոեֆլեկտորային դորժունհության ժամանակ ղպածանջմունիները

առարկաները հրեխալի Ճո: մար սկսում են Հանդես գալ որարեռայդպիսի բավարարման անճրո:ժեշւո վուլմունն եր: /չ թե ինքը` բուն պաճանջմունքի, այլ նրա բասվոեղաընդունված կողմից րարման Հասարակության են ձեճռրթ սկսում բհլադրբիչ վարքի եակներն

տիարակության աղչնցության տակ

ինչ է, եքե կուժից Քժերբը ակտիվություն տփղվող Համապատասխան երեխային Համապատասխան իրերի վարվելու Կր իր սպաճանւունքների որոշակի իրերի նրանը դգորժոկատարվող մարն դությունների միջոցով բավարարելու մարդկային ձների «ներարկում»: ԿԱՐ" ավ Հեա արա աի ըրմում) Այսպես, մարդկային այն պայմանների ազդեցության շնորչիվ,

ձիոթ բնրում հալում, ւս աաա տի) էլ կենդանու վարքի ստրուկտուրան Բա գրում առանձնացվում է ու

ե՛

կար:զաճանջը» ղդ են հրոշում,քե նրա Հոգեկանըշրջապատող աշխարճում ինչ երեգործողուվույթներ առանձնացնում ն ինչպիսի պատասխան ք յուններ է առաջացնում Բոլորովին այլ կերպ է կազմակերպված մարդու վարքը: Արդեն են

կի ավո ներն

Գլուխ

6- րԴ

որոնցում բավարարվում են երեխայի պաճանջմունքները,նրա պտրքը սկսվում է որոշվել ոչ թն իրերի կենսաբանական, այլ դրանց Հասարակական նշանակությամբ:

Արդարմատապես փոխում է այն, թն երեխան իրերում ինչն է առանձնացնում ն այն, թե ինչպես է Հակազդումդրանց նկատմամբ: 12--

Ընդչտանուր Ճողեբանություն

Վ լ

,

եթե կոնդանիների վարքը Հասկացողություն

որոշՀամբողջարան

է նրանց թր մաւու ,ում անմիջական ամենամարդու ակտիվությունը արդեն կյանջի ն

ակնա

նրա նպատակների

մասին

աոյ,

շրջա

կարգավորվում է

:

մարդ

լաճանջնե Հանարակության մ թյան հորձով

պաա

մլ արիներից |

ու

րով: Վարքի այդ

վ,

դրա

-

ե

նքան այսքան առակը

նշանակման ճամար Հճողեբանությանմեջ :

որ

ղղչ

-

ւ

այնու

լիրա

օգտագոր

տուկ

աճա

ծվում

է

ճատուկտերմին՝ դորժուննություն: ինշարիսի՞քակտիվության տարուրաՀչատուկ, Հատկապես մարդկային տեսակի Հողեբանական

:

տերի, գծերը:

են

այդ

նրանում, առաջինը կայանում գծերից

զոր: ժԴ տարբերի ։ որ Հ իբ ամբողջությամբ ժունեության բովանդակությունը ք ով: եթն պաՀանջծնող պաչանջմուն այն չի որոշվում է սկսել դործուննությունը, որպես դրդապատճառ ստիալում գործունեության բուն ձները ե բովանդակուխանում է այն, աղա պաճանջներով ն թյունը որոշվում են 4ճասարակականպայմաններով, ՝

,

մունքը հորձով ր

ստիպող դրդապատճառ կարող է լինել մարդը, օրինակ, ղեկավարում է դաղպաճանջմունքը: Սակայն սննդի թե պատճառով, որ այդ ճաղեյնում է բր այն զաճի աշխատանքը ոչ որովչճետն այդ թույլ է տալիս պատրաստել իրենից պաքաղցի, այլ ճանչվող մեքենայի մասի: նրա գործունեության բովանդակությունը

էոչ

նան

պաճանջտննբով,

նողլատաայլ թն ճենց բուն որոշվում կով. ատեղծել այլնալիսիարդյունք, ինչլիսին նրանից պաճանջում է ճասարակությունը: Այն, քե ինչու է մարդը գործում որոշակի ձնով, է նա դործում: շչամար չի Համբնկնում այն բանի ճեռ, թեն ինչի

ծնող շարժառիթները մղումները տարբերվում դործունեությունը ղեկավարող անմիջական նպատակի այդ գործունեությունը ն

են

ք,

Այսալիսով, գործունեության առաջին տարբերիչ Հատկանիշն այն ատեղծվելով պաճանջմունքի՝ որպես ակտիվության աղբյուրի

որ

«աի ղեկավարվում է ակտիվության կարգավորիչի դեր կատարողգիպոակցված նալատակիկողմից: Գործունեության Հենց այդ կարնորագույն գիծն էր նշում Մարքար, երր գրում էր. «Մարդը կատարում է այնպիսի օպերացիաներ, որոնք Ճճիշեցնում են ջուլճակի օպերացիաները, ն մեղուն իր մոմեղեն բջիչների կառուցումով ամաչեցնում է մարդ-ճարտարապետներից ոմանց: Քայց Հենց սկզրից ամենավատ ճարտարապետը ամենալավ մեղվից սոարբերվում է նրանով, որ Ճարտարապետընախքան բջիջը մեղրաժոց կառուցելը՝ այն արդեն կառուցելէիր գլխում: Աշխատանքիպրոցեսի վերջում ստացվում է այլն Հետնանքը, որն արդեն կար աշխատողի Ճիւան վրա, "

«

ու

|

.

Ցիտոա Հատվածում Հոգեկան նշումէ դործունեության Մարբար լարգավորման նս մեկ անճրաժեշտ դիծ: Որոլհսզի դործունեությունը Հաջողությամբ ընթանայ Հոգեկանը պետք է արտացոլի իրերի սնփան Ճենց դրանցով էլ կան օշբյեկտիվ Հատկանիշները (այլ ոչ խե նպատ ակի որոշի դրված պլաճանջմունքներով) ձեռք բերման Վերջապես րջու եղանակնե Բի ործունեության թյ դոր Հոգեկան կարդավորումը պետք է կարողանա այնպես ղեկավարել մար ս որպեսզի իրականացնի լդ Խլատակաուղղված դործողուդու թան նի պատ կտիվության ա մ ք ր ինքը իջականորեն չի բավարարում առաջացած ռդղաճանջմունքները, այսինքն չի, ղուգակցվում անմիջական ամրաղնդմամբ: Այստեղից պարզ է, դոթլ

,

լ

|

|

օրգանիզմի

։

,

|

ղնա,

ԱԼ

վարքը, րյուՀարտացի,

ի,Մ

ո

ջր

ծ.

աշխատել Մարդուն

Նր

պատկերացմանմեջ այգ պրոցեսն սկսելիս, այսինքն՝ խդնալապես: Աշէ ոչ միայն նրանով, որ փոխում է բնումեղվից տարբերվում խատողը թյան տվածի ձեր. բնության տվածի մեջ նա միաժամանակ. իրակաՄԱ լում ցական մաատավը, տրո հրրձ Գրեք որոշում է Է նրա գործողությունների եղանակն բնուլքը ն որին նյ ղետք է ենթարկի իր կամքը»:»

որվ

է րանականուկապված ծունեուքյուր անխզելիորեն ն անճետ, Ճենվում կամքի է դրանց վրա մ ե է առանց բանական Հարմար կամային պրոցեսե ն ների: Այսպիսով, ությունը ներթի ե արտաքին (ճոգեկան) ակտիվու(ֆիզիկական) է, որը թյունն գիտակցական նսամարգավորվում է տակի կո ղմի

րյա

ու

լ

մարդու

գործուն

Հետնաբար, գործունեության մառին խոսել կարողանալու Համար

մեջ մարդուակտիվության

պետք է բացաճայտել դզիտակցականնպա. առկայությունը: Գործունեության մնացած բոլոր կողմետակի րը` դրդապատճառները, կատարման եղանակները, անճրաժեշտ ինֆորմացիայի ընտրությունը ն մշակումը կարող են գիտակցվել, կարող են ն չդգիտակցվել։Դրանքկարող են նան միայն մասամբ դիտակցվել կասինույնիսկ սխալ: Այսպես, օրինակ, նախադպրոցակաֆը Ճճազվադեղ է դիտակջում այն պաճանչմունքները, որոնքնրան դրդում են խաղալ, իսկ կրտսեր դպրոցականը՝ իր ուսումնական գործունեության դրդա» պատճառները: Իր արարքների իրական դրդապատճառներըոչ Դրիմ, իսկ ավելի Հաճախ սխալ է դիտակցում անկարգապաճդեռաճառը: Նույնիսկ Ճճառուն մարդիկ ել երբեմն Հապատ են ընծայում երկրորդական «քողարկող» դրդապատճառներին,որ նրանց ներկայացնում է գիտակ-

ՀԸ

Ն

կ, Մարքս,

կսպիտալ,4.

1, ե. 1954, էչ 189:

ր

ւ -

Գործողություններ Քարը ծանրությունը զգալու ճամար, այն պետք ն շարժումներ չ բարձրացնել, ատոմային ռումբի Հզորությունը պյաւրղելու Համար, այն պետք էր սայթեցնել:

ն

ցությունը՝ սխալ կամ ոչ արժանավայելզործողությունները արարջները արդարացնելուճամար: այլն դործունձության այս կամ այն /չ միայն դրդասլատճառները, ալոնի ընտրությանը Հանդեցրած մաւածական շաոո պրոքեսներ նույնվես միայն մասամբ են գիտակցվումմարդու կողմից։ հնչ վերաբռրում

միծագործունեության իրականացմանեղանակներին, ապա դրանց է անկախ դիտակցությումասնությունը որսլես կանոն կարգավորվում են սովորական գործողուծառայել բոլոր նից: Դոա օրինակ կարող ամոոժեքենն ու վարելը, հրչսշշտադրելը, խ ոսջը, թյունները. քայլելը: ն այլն: կան գործիքի վրա նվագելը կողմերի արու բոլոր ալդ եջ իրականության Գիտակցության են Համապատասխան զորցոլման աստիճանը ն լրիվությունը որոշում

բ

մակարդակը: ջոնեության դիսակցվածության հոչպիսին էլ լինի դործուննությոն դիտակյցվածությանայդ մոաէ որմիշտ մնում դիտակցությունը կարդակը, նպատակի ճատկապես նրա անճրաժեշտ Հճաոկանիշ։ Այն դեոլքերում, երբ այդ սիշը բացակայում է, չկա

նան

երզմները:

գործունեություն՝մարդկային իմաստով,

իմպուլսիվ վարքը դործուչ վարթ ռեությունից տարբերվում է նրանով, որ անմիջականորեն կառավարվում է պաճանչմունքներով ե ճույլղերով: Այն արտաճայտում | միայն անճատի ազեկտները ե ճակումները ե այդ պատճառով ձանոխ կրում Է հսասիրական Ճակաճասարակականբնույթ: Այսպես, իմպուլոխվորնն է գործում վայրույքից կամ անճաղիաճարելի կրքից կուրացած մարդր: փոխլուլսիվությունը դեռես չի նշանակում, որ այն անդիմարքբի տակցական է: Բայց այս դեռղլքումվարբը կառավարում ն դիտակցվում ն ոչ է միայն նրա անձնական դրդապատճառոր քե նպատակի մեջ ժարքնավորված ճասարակականբովանդակությունը:

այլ տելը ունի իմպո ւլսիվ

Տ 2. Գործունեության նառուցվածքը

նկատմամբ ակտիվ վերաբերիրականության Փործունեությունը

մունքի այն ձեն է, որի միջոցով իրական կապ է ստեղժվում Մարդու ն այն աշխարի ժիջն, որտեղ նա ապրում է: Գորժունձության միջոցով մարդր ազդում է բնության, իրերի ե այլ մարդկանց վրա: Այդ գորժոիր ներքին որակիրականացնելով ե բացաճայտելով ղություններում նա սուբյեկտ, իսկ է որսլես դայիս Հանդես ները, իրերի նկատմամբ իր Հերին նրանց նկատմամբ` որպես անձնավորություն: մարդկանց նա ի ճայտ պատասխանաղդեցություններին ենթարկվելով, այդ կեր ե Հառարակության իրական, է բերում մարդկանց, իրերի, բնության են Հառնում օբյեկտիվ ն էական Հատկությունները: հրերը նրա առջն որպես օբլեկտներ, իսկ ժարդիկ՝ որպես անձնավորություններ:

Բարձրադնելովքարը ն պայքեցնելով ոումբը, մարդը գործունեության միջոցում ր «այտ Լ բերում նրանց իրակուս Հատկանիշները: Նա կարող է ալդ իրկան գործողութ ունների փոխարինել սիմվոլիկ գործողուհյուններուվ, ասելու. «քարը ծանր է» կամ ոումբի Ճճզորությունըճաշվել ամապատասխան բանաձնի միջոցով: Րայյ սկզբում միշտ առկա է դորժը, զրակարկ զորժունեությունը: Այ դորջունեության ինքացքում բացաճալյտվումճն ո: միայն քորի նհ րումբո, ույլե մարդու ճատկանիշչնա բարձրացրեց քարը, ները (ինչ եպատակով ռումբըն ւպայքեցրեց ն է որոչում այն): Պրակտիկան խ՞տարոընրում, քն ինչ զիտե մարդր ն ինչ չզոտե, ինչ է աս տեւում սռխար"ում Է ինչ չի տրւում, ինչ է ն ն ասած, փ մերժում: ժյլ կնրդ փիաժաընտրում կոչ այն որոշում մանակ երնւն է բերում լաս Հճովեկանիբովանդակությունը Է մեխա-

`

Ալս նպատակը, որը «Հետառպնդվումէ դործունեությամժբ, որպես հասոա տիչ լե ուուո Հեղաղոր Է (ինում: եյդ ոլատճառուվ նրա ձեռբբեմասնաէ բումը հատարվում մորդ կողմից շաշորդաբար մի շարք վոր խբսնղիրներ լուծելու միջոցով, որոնք առայանում են դեպի նպատակը ինքանալիո։ Մյո:լես, րինակ) բոոնվորի աշխատանքային ղործունեությունը ընդչանուր առժամը ուղղված է մեկ Խղաումյի. չանջվող որակին ն աշխատւնքի տփլոայարուսղրողականության մակարդակին ճամապատասխանստեզա որոշակի արտադրանը: Աղ հպատակըիրագործելու ճամար ժամանակի վուրաքանչյո'ր պետք է ճաջողությաժբչուժոլ որոշակի ընքսցիկ աշխատանքային Խնդիրներ, օրիսավ՝ տաշել դեպայը, նշագժել ոյստրաստուքը, Ճումբը բարձել սարբի վրա ն ոլլն: Գ որժծունաոռության յուրաքանչ Կուռ այոպիսի. ծարաբերականորեն տվարտուն աարը,

սյա-

Հատվածում

աքը բնքացիկ խնդիր, կոչոշ գորժծոզուիթյուն: Վերը նշված աշխատանքային դործողությունները իրենցից ներկայացնում են առարկայական դորժողությունների օրինակներ: Այդպես են կոչվում այն ղործողությունները, որոնք նայստակունեն փոխել արտաջին աշխարծի առարկաների վիճակներըե Ճոռոկությունները: նմեն մի առարկայական գորժողություն կազժվում է որոշակի չՀարժումներից, որոնք կապված են միմյանց Հետ ժամանակն ն տարածությանմիչ: Այուլիս,օրինակ, «ռ» տաոր ցրելու զործողությունը կազմված է գրիչը (ժսախտը) մեֆ մատի, ցուցամատի ե ժիջին մատի միջն սեղմելուց, ընդ որում այդ մատները միմյանը ն մատիտի եր-

"րք

փում

լուծում

է

ո

չէ

գրիչը թղթից բարձդիրք են դրավում: Այնոււետե, ճոլվի բացնելու ն նրա վրա իջեցնելուշարժումներից մինչե որ «այրը նդրի որոշակի մասին: Հետո սիիչը շրջանաձե շարժում է կատարում վեր ն, ալնուճետե, ժամարույցի սլ«բի շարժմուն աջից դեպի ձախ

որոշակի կատմամբ

ու

ելման կետը, ոլոոնղ կոնգ աջ նելուց ճետո շեղ զծով իջնում է դեղի ներոն, պտտվում Էէդնի Էորժողուխ Հասնելը: հոր լը: անի ստորին յունն ավարտմինչնչն շրջանի րդ րի մակարդակիս

ուղղությամբ մենչե վերնի Հակառակ

առ-

:

լ

ժա աձ շարժմամբ: ոն վումԺ է էձձախիցաջ կատարվողաղեղնաճն

վերլուծությունը առարկայական գորժողությունների Մարդու նրանք բոլորը

ցույց

ոիչնայած արտաքին բազմազանությանը, են «վերցնել», տարրերից. պարղ երեք «տեղապես կանոն կազմվում հին իրանի, ուռքերի ե գլխի ձերոնք դնել», զուդակցվում «ներքն փոխել», Հեւո։ գործողությունների օժանդակ

է

որ» տալիս,

տարրերը յոարբերվում այդ ւտեւմսղով արագությամբ, ուժով, իրենց ճետագծով, տնողությամբ, թվով) կրկնությունների (որոշակի ժամանակի ընթացքում կատարվող են Որաե նրանով,թե մարմնիինչպիսի մասերով նրանք կուտարլվում: են ոշտությամբ, գիլուկուկի տեսակետից շարժումները բնորոշվում են

տարբերտեսակներում Շարժումների

թյումբ,ճարպկությամբ ն Համաձայնեցվածությամբ:

մասշարժումներիցմարդու գործուննությանը առարկայական .Քացի են

այնպիսիշարժումներ, որոնք առղա»յովում մարմնի ն որոշակի դիրք ընդունելը ն նրա սլաճլանումը (լանգնելը, նատելը (քայլելը, վազելը ն այլն), կոժունիայլն), տեղափոխումը են արտաՎերչինիս միջոցներ կացիան (Հաղորդակցում): Ո մնջախադը,։ ճայտչական շարժումները (դիմախաղը շարօումնեէ, խոսքային վերջո, ի իմաստալից ժեստերը

նակցում

են

նան

Շարժման նշված տեսակներում, բացի ձեռքերից ն ուռքերից, մասն նակցում են նան րանի, դեմքի, կոկորդի մկանները, ձայնալարերը մ ն ) ործողության ար այլ արտաքին այլն:նմա Այսպիսով,առարկայական (կամ ործող ։ ըր որոշակը կատարումըիրենից ներկայացնում է շարժու

րը:

ալ

ա

,

Համակ ամայզարգ

հ ի րագորժում:

աժի

իյ"

ձում

ձնով ո

ա

րք

Հառ-

ի

ՐՈՆՑ

Ր

«

:

ոա

|

ս

բառձրացվող

թյունը:

Գործողութան կառավարումը

ճ

զ. ,

յա, անինդճատ ԵՄքոր մախկատարումը ն Ն

վերաարդյունքնե-

|

է նրա վերաճսկողու- ճակվում ոշդրովում նեն գործողության րի թյունը

վերջնական

միջոցով: 4Ճամադրման Այն Հճիվանդները,որոնց այդալիսի վերա"սկողությունը ն ուղղումները խախտված նն, անընդունակ են լինում "աջոյությամբ կատարելու նույնիսկ ամենապարզ դործողություններո։ նրանք մշտասգես «վրիպում» են, երբ փորձում են նպատակի

ժուտ

սեղանի վոայից վերցենլ բաժակը, չեն կարողանում ճիշտ մոտեցնել բերանին, երը փորձում են խմել ն չեին կարողանում բաժակը ցույց տբրվուծ տեղը դնել: նրանք նստում են աժոռների կողքին, «ացի փոխարեն դանակով կորում իրենը մատը, չեն կտրողանում դիծ անցկացնել, գրել ուղիղ տողի վրան այլն: ինչպե՞ս է տեղի ունենում այդ վերաճակողությունը Այստեղ շատ բան դեռ պարզ չէ: Անվիչելի է իայն, կատառվում է զղալաոր այո հնի

ու /(տեսողության, րանների

:

րյ

լսողության, մկանային այլ զզալյությունա" ահնսորողին վերաճակողության բի) օզնությոմբ: (ոյՇարժումների սիսքն ղդայարանների օգնույյոմբ կատարվող րո լավ է լուսաբանվում այլն գիտափորձերիօգնությամբ, որոնցում փորձարկվողըպետք է գծի երիրաչափականմարմնի, օրինոավ՝վեցքնեա ո նի աստղի ուրվագիծը՝ Հայելու մեջ նրա արտացոլմանը նալելով։ Էրպես կանոն սկզբում այդ ոչ մի կերոլ անսխալ կատարել չի Հաջողվում, քանի որ մատիտիշարժումները, որ մարդր տեսնում 4 Հալելու մեջ, ուղղված են նրա ձեռքի շարժման ճակառակուղղությամբ: Միայն մարզվելու Հետ զուգրնիաց փորձարկվոդր սովորում է օգտագործել տեսոռ.:

հն

Վերջինս կախված է գործողության նղատալից, առարկայի կություններից, որի տետ դործ ունենք, ն ղործողության ղայմոններից: պլնտթ է այլ Այսալես, օրինակ, բաժակը վերցնելու Համար շարժումները ու» հանուկներով բող քան մատիտը վերցնելու դեքում: րպ սովորակահ է թոն պաճանջում, լելը ջարժումների 11 կառուցմածք աշխատանք այլ է մկանների քայլելը: Մանը բեռ ս«ոեղավփոխելը այլ խ:հելը ՄԵժ մեխը տեղափոխելը: թեն փաթեք բան պաճանջում,

դառուցել,

փոքը տես խափելը,իսկ մեխը առաստաղին կերպ է ընքանում, ըն ապելը պաճանջում է շարժումննսը այլ կեր։դ կառուցել, քան ճատակին խմելու ղճայքում: Բոլորայդ օրընակներում դգործոռուժյաննոլատակը նույնն է, բայց արբ ե տարբեր էն: 2եսըց օբեկտների նրա օբյեկտները իբոՀ ոությունն էլ պայմանավորում է չարջուների ն մկանային զործուի ն. Անո2, կառուց տարբեր Ս ովեչսական նեության 'վաժքո: Թիզիոլոգներ Խինը, ն. Ա. Բեռոշտեյնը, է. Ա. Հասրաթյանըցույց են տվել, որ մկանէ ոչ միալն շարժման անմիների աշխատանքը կառավարվում ւժարքի միշտ նան այն ոլ. ջական խնդրով,ե րո վ, որոնցում է: աշխատանըըկատարվում Մկաններըիրէնը ակտիվությունը Հոդերի յծակներում այնոլես են «ծարմարեցնում» ծանրության մեծությանը, Հրվող տոսրկայի դիմադրությանը, Հետճրման ուժին, որւլեսզե ասլաճովվի շարժումների սլայաաջմող ուղղությունը ն արագու-

ք

ն

:

ու

վերաճակողությ դեչ

-

օրին:

'

ներով Ճամաձայնեցնելով ույն: Վարորդը, մնքենան արդչելակելիս, չոչ դելակի վր: կիրառվող ճնշման ուժը շամաձայնեջնու է շարժման

ղության

տվյալները ն դրանք ճշտորեն Ճամաձայնեյնել ձեռջի շարՀեւոչ ժումների Այդ տեսակետից էլ ավելի Հնտաքրքիր են այն փորձերը, որոնց ժամանակ փորձարկվողը դնում էր առարկաներիիրական դիրքը ն ձեռբի շարժումները ղդալիորենաղճատող պրիզմատիկ ակնոցներ: Ժարզվեց,

ճՃճանասարճի արադության, վիճակի, մեբենայի ների

այդ Սակայն

ղումներից

է նա

սովորում

ուղղել

այդ

աղճատումները:

թյ աննպատա

Այսզես, դարբինը

նթե,

մուրձի Հարվածը ուժը Պոսառաայուխաներխնում առտիճանի Ճեւո, բոտ շինարած մետաղի դույնի աչքաչափով որոշելով այն: Հյուսնը ռանդայի վր կիրաովող ճրնշման ուժո ն շարժման է փաչճամամլատասիաաննեցնում ոորառությունը տված դիմադրության մկանային վունոխվող դոսյությոնը: տի ցույց Ամբարձիչի վրա աշխատողը՝ կոունկավարը, բեռը տեղափոխում է բարդ ն տւմենաշաճավետ ձեռքերի Է ուռթերի՝ տեսողության Հրսճետագծով, կողության տակ կատարվող խիստ ճառի չուի հ անընդճատ շըրժումէ կովածքի տարայքան

ինչես կողմնորոշիչները, Քն

կին

քաշի

որոշում

շարժումը,

ճամապատասխուն:

այլ

ն

ակլ

գորժոն-

տենանք, ոչ թե գործողու-

Այսոչես, օրինակ, շրեաններ դծելու ն Հատվածներ չափելու ճամար կարկինի օգտագործումը ւլաճանջում է շարժման տարբեր ճամակարդեր: Մատիտուլ կատ։որմող շարժումները, տառը գրելիս այլ են, ջան տառը դրելի: Սւշացած ն ավտոբուսի Հճոտնից վոռւզող ուղե մորի շարժումների "ամակարդը ոչ մի կերոլ չձր բավարարի ոնկորդ սածմանել ցանկացող մաղզողին։ Բոլոր այդ դեպքերում մինք ունենք Հործողությունների նույն շրյեկտները (կարկին, մատիտ, թուղթ) կամ Ժիննույն զործոլություննյրր (փազթ): Բայց այդ գզործողությունների նպատակներըտարբնր են ճ դրա Հետնանքով տարբեր են նան կազժոմող շարբժոււահրիՀաղիակչորգերը:

բացի այդ, տեսողական ազդանշանները նան ուշանում են մուտավորագես 027 վայրկլանով, ապա աղճատումների ննսաոմամբ Հառմարվելը արդեն անչնար մ դառնում, ինչպիսի վարժություններ էլ կատարելիս լիներ փորձարկողը: Ի դր պարզվեց, որ ակտիվ շարժումներ կատարնելու ճնարավորությունի,ցզրկված կենդանինէրը նույնպես չէին կարողանում կառավարել իրենց թաթի շտրժումները, երբեչէին տեսնուժ այն: Այստեղից պարզ է դառնում, որ շարժումների կառավարումը իրակապի սկզբունքի ճամաձայն: Աո կադոոծվում է Հետադարձ են ծառայում զդալարանները։ իսկ ինֆորմացիայի պի ճամար ուղիներ ն շարժումների որոշակի ընկալմող ճասոառարկաների աղբյուրներ՝ կանիշները, որոնք ղզործողության կողմնորոշիչների դեր են խաղում: ծետադարձ է կապի այդ ձեր Ձ. ծ. ենոխինը ոնվոնոլ ո: Հետադարձ աֆերենատտացի

Առարկայական (կմ այլ արտաքին) շարժման կատարումն, այսոլիսով, չի սաճմանափակվում շարժումների որոշուկի ճամակտրգի իրականացմամբ։ Այն անճրաժեշտաբար ներառում է նան շարժումե:« րի սենսառրային վերա:կողություն (զգայական) ատարդյունքնեճշդրտում՝ Համաձայն նրանցբրնթացիկ րի ն ցործողության օբյեկաների Հյոռտկությունները: Այդ պրոցեսի «իմբն է կազմում զշայական կողմնորոշի չեռ ների լուրացումժը, տեղյակ որոնք ուղեռիր ապպաՃում արտաքին կլի, նրա նում շարժմիջավայրի միճչ ման ն մասին: ընթացքի ար դլունքների

բոլոր

ինքնուրույնաբար

դնաոլքում փվորձարկվողը լրիվ կերպով կորցնում չ իր շարժումայս ները կառավարելու դրանք վերցնելու, նրանց ձրոք ալու, (առարկաներ նշված տեղը դնելուն այլն) ընդունակությունը: Միչոյն էրկարատն ժարոր

«ետո

Հետո:

«ա»

«օ»

Պարզ ե, ուրեմն,

.

որ գործողությունը կաղմող շարժումների Համադարդը վերջին Ճաշվու ես ոավարմվու: հն կարդավոր է վում նրա նպատակուխ Հէնց նաղատա:կի տեսակետից է, որ գնածատ. հն ում կուտարվող արդյունքները ն հրագործվում դործողությունների է դրանց ճշգրտումը: Հենց դործողության նպատակն է թն իրեորոշում, ն վիճակներ են ճի ինչպիսի Հառկություններ դառքում նրա կոսուբԺան, վերաՀսկման ն ճՃշգրաւիանկողմնորոշիչներ: Բայը մարդու «ամար ատննից Հաճախ նպատակ է ճանցգիսանում «ոյն, ինչ տվյալ պաճին բացակայում է ն սլետք է ձեռք բերվի իր դործողությունների միջոցով: Հետկաբար ուցեղզում նպատակը որրված էորպես պատկեր, որպես դործունհության աղպազա արդյունք, դինամիկ մոդել չՀենցվկցանկալի (անչրաժեշտ ճետ էն աղպադայի այդ մոդելի ճամադրվում գործողության մաստային արդյունքները, «ենց նա է կառավարում, ստեղծում ն ճըշտում շարժումները:

Աչույնս,նույնիսկ

ւլարղզագույն դեպբում, նրբ մարդը վերցճամար մուեցնում է շուրթերին, երա դործողությունննրը կառավարվում են ցանկալի արզյունքի (ծարավի Հաղզեցման) | յն ռետազծի մոդելներով,որ սլետք է անցնի ձեռքը ն Հետո, դեպի բաժակը բաժակի ճետ միասին, դեպի չրթունքները շարժվելիս: Առաջիկագործողության ն նբա արդյունքների այդ Ժոգելները («շարժումների ծրագիրը», հ «նորստանի ծրագիրը»), որոնք ուղեղում կանխումեն բուն գործողությունը, ֆիզիոլոգներն անվանելեն նում

այն

է չրով լի բաժակը ն մելու չս

Հ՞185

ճո ճ նղսմո ղվմուոմո մեմոր մրահքկիսդեօ դքոո ) մմզղրոսքմոծ բյաննեա 7 (դոկուկվեվգ մրնսկ )

«մո

դվժուտ մը ամե (դոզեսչ) դվժմղդ

ոմղ

ղց

դվժուտ

ջտխիոտկկմավինեողվղոճզր դոիքիավոսացման յանմուր

չիսջմսխ դոկակամառուչ մղահլիսցուիմարուղուրմուծն: վմզդ -դաիքիսնսջման ցախննաս ղղուրմզմ մազջ ոմզ դ Հ դրոսճկաոտվեվկուռ -ոխող մջվն Հվմղմմուտ ամղ չիսմզղճղաչջախղ իսմզդկոտոխողդ ղոիչիսկ Մո 3 լրոսիճամսիսվոծ վոնն -ոմոոտչ մղորմտմտիոմ եմոխ վմզդ -Ժղարձճղաջոախ րաինցեղոտ» վ ղիղ չյոսդճանիակմզղ3 ողնոմխոկատ ոչ ում աի

,

նվղղմվ աովհոքո տովով դդաիազասցման ատնմուղ

նմո

յոց մոլ չիամզղժդարձդոչտայո իսմզղ ոզնվ ՛իսմզդժվետ դ իսջմավփցտիմսիողջ նվրասկ վիողվոկումխ 1զմ դաոկակատմտոռչ Հաիտեմակմմմոի ղ մղաիջիսզղացմանՀանմուրոմոտ 3 սք ներր ղց Քշսմոկանոմ Ս1ազս ջտտր մմզմվ Հոր ղորկ'սմզմում ժղցզմվ մմզ 'տզ» վիովնորմաժղվ բունզ ղվո սա

«յե -տչ

Յղորվր

տցլջ

ղաղոռտուխուրո» հոդա վմզղդղոաիլի մմզմումուչ

5դոսմքիիամսիամաղչ մրոամատակ վմզղդայիանացման

դակում

ա

ջման րրաջեղտո վմզղաիրվո

ւզ»

վմյմվ մմղդդաքիամգմոմոչ նադնամակմյդ

դ

վմղոույ

վմզղիվտկգվոկղ ճղոկիմուր նսիդտն յոսզտ չմջմուի

-ամվկ մսիոմահոչ՝ միու» նմոովուղ

՞մ

-յո

փոսղճոմտա)մեմոր

մոիու տ սմուչ

վ` կոհղոտ

վո իսճածվր

մղմողզը

Ք» տղղմվ ղուդ ողուղվ վողղնդւ՞ամ ձենս 3 ՛ղժդվոքուդոիջիսկնմուր

դյոսքումամ

դորցմած վմզդկադանց

-ուտեօ վւավճորմափղվ ղ վմզողաքըիսետուդատկոյլ վմզմվ դաղ կուղ Հորոաթուվի մյզատզխամվադմդորջմանուտեռ տվա վմղաուժխոսուջտախ չմմցղկաղանց ջաջնեցտո վրակվտկումմ դանքիսկնմուր ղաորհոձմրբ / վիովնարմսփղվ դակ. վմզմվ 3 յոսնդոոմրտ ձզր դմզղծձվղակտու ՛ա

տփաղճուդջղոատ մսուլ չմղոաւքամաջման անսձվր տմդ դվիոժոսվ

մվ դ

կով

մժղլվե մաղմոկ զոշնդու նքա մս ի ֆոխտանախու զզմ չդավճանվմավմգողվ լյոսղվոս վնցտ ց) ոզիոդվ զը 34 դիողզրա ողացն մդաիիխադումզեսշ ձնս սողանդցկ | ձամադմմմա ճվղաիսջոի նվղահկիամնումվքոռիտ վ լոսիտանու իսովեւ

ղսամ

Հավտոռիտւ

Իո

մրամչիաղոտրոսելուր

փդտմոչ

չմարաչ վժմաի -ոիոկ ղտկակմտոջանա

յ ղ մմոէճդո դոնախո ա ող, զր ղոիքիսջատմոտ փլոդուրութ զե յ յրսիոխփանցտ զզմատանտ «իաժտր» Քվմզղկաղածմմ վջուխ ուք լոսմակունումնվտճուտովտ տմղ -իմտ ովլան լ ուրան ղվշուխ վմղղ -ն/ո

-

մեմուրչղղ

Խոքիւտ Ժղսմա «ղոսլիսկտղանղմ

ամատտտկ

մզղուվնամզոօ

ղջ

չտկմաստ վովեուղլտրոսմցմ |) մազջ մղակզեսչ «անմոր իվչմաղծ վիովն -ահվմսվմզտղվ:(րանադիողժմզղ» |) յոսկաղոմղ նղզտմոմուդուրեմոլ

բխսղաիղո յՀայլղ վովումո մոզմտուռ: դուկումվ Սորոսիքիսնաջման «դվժուտմը

ղզ ոնեվփմավմզադվ

մմս) ով

ւվմմզդ

-Քղա ղվղակաազնվ

դոկտմուցնվինսիմոտոակտզտ փիամզդղդաքլիանաջման

ո:Մ

ճդումղ ղզ յոսիղվմաղվաիխ մմզղղոաիքիսնսջմոն նսիմուուկ ղաոկոկվեվփ /ոյչ վմղխ| ղժղվոիտ նսի իսմզղովտճոաւմցիւօ դ այտմողնվ (դոկզնուչ) -Մատուկ տզջ լոսիղվմուռվ վմղղտկզքմը վմզղշվղակտոջ ղզուկու

նյո դզ վմզղտյգմօ

Հախ մմզղուսիքիսնոջմսն զակտքակմաատնտիմտտակ

տղչ

1 լրոսիմամոնետ չմրոիլիոզղյաթմյոն ղվմմզդ ողջմակ ղոկատմողզնվ ղակոլակմուտ ոսժիոզննքո մղւոիջիսզղացման չմմղդղւաիք ՛դվժուտսիր խողջ մորմոչակտտոախող Պանացման 1զմսիտահմոկ ումի: ղորվչ ոմն դ

ոի մվլողցղւաոալանոոո ւճդումղիսժղողաղտ վմզղ «"մմզղղաիքիաովաւյն չ-ղաիջիսնգնեորղտ րակ որո դժղվոտ շ«մժմոխ» նղոմղ ղողտաղվդոկ վմզդղուհը ոսմզղդուրիոխ վկածամս ովատ 1 1րաք 137ղդորանքիմակատ լ

,

Դափոոդվաօ չոկզմօ նղ

'

,

փմզդեվգակտուչ

լ

Սոզդիոսղմց

7 ոդ ամակ վկոմամա վմզդիվրաղմզղ մղղշվղ :մզդդաքիատոաոՀողվմօ

յս

դղզ յոսղաոիղո մմզդղաիքլիամզմումուծ -ո՛լտուչղակոյդսմոկ փմյդտկդիւ» վովոնքո դճվրփմզդքրաղմցդ վմզդտկցիմը (տղուվմաիղվ)

մմոյրոսն ովլզովաի մմզնեզւտվմզղվիրմ «(դմո ղ յրսխովաի վ4Հ ղրմոր "մյ Հորչսհ «դվքյս ջտոիսամվկչ ղակատորզրուչ մյոսճոնումո ճվմգեվն Դ աաա աա 7մզճ 1 ովիոհ տմվր «ոզ

Ճկուն) Բո«ժ)ո

ժղամս «մզղմջոիճասուկ փկաձամսԼ5) յոսիմողոմն յ մզդ վմզղղուրմյոի: մմզմվ կով "իսմզդղահքիսմզմոմ տ դոսմոկ վկաշամս ղզղա Հ-ղաիլիսկաւ մզղիվիաղմզմզմմոտ ղ իսմզխակ դակուտձր վկտձամսղզ ջոիոակ -ոչ աղ :վյիսղժ սվունողմմօ ամղ 9 ղո որք յոսդոմղ մս «զ լյոսկաղտածղ նստուխտաճմծ իվջմսդՀ վչմաողվճնո վր դվլոմղամեկո Հակատատտչտողջդատսո

վովուիը 3 րոսիջնզտո դոաիքիսմսիոմուղջ վմ չմմզղդրամաճուոմո քոիմուոյկմ ողոզն հողածու «Մղղաիքիսնսջման

ցտվծուծ

ավոավավ

լոսղակզնսչ ղլ նամակ զմոձղվ ղ ղոռուհուոդոնհսղըւսցմսգ, ճի նհնսմտոկ յզողտաոխդոակմնզեա յ ո զիոձղվ ո

-ո

|

ւմզդվյկ մադչդա մգ ՀաքքիսզդացմանԴղոոզտ ոզիոձղվ'ղամն նդոսը :րրաճամուծ վէ ջուկոուկ «ղվ յոանցնա մլոսճամցկտաախղտկ վր Հա «1 լոսիմուտոկ իսղջ մս ոն նսիոախո դ վմզդղոաիքիանաջմասն չրոսնգեւս չմղզավիք ողացն մղզցրտնիտ ժղցր ղզմավտոոխիուշ

վովիոն իու վժղաննմո -տդովուղ մս

ճու

քոսջմանղ լոսղոմույո ժղոմն զ ոզոՀղվ մմզղիլնար նիտ րաղնոքոակմզղ ոմ վմղղօտկմտաի1զւոն Հղվ ճվճղգմվ ցք 'ղվոար ղի ղղաիլիսղունուրն ձղր դուքրլիսղունուրնում վմզդրսդաիղը ղզ

չ

մվ ղղաիջիուտիոչուոմո

լ ղաոկակվրտաղվն» ոոնդտձլզտտվր դ օզնսր ««մոխվտ»«(վա24 /ոմգքոմչղո» «Հզնեար վոոնախու» դ «ղղաքքիսկոդոծղ «((դէղտծդացյ

«ղո

Ղ) «մզնսր վիոնախոա ւոճղզքոմշօղո» ղ «մվնդոլ դակոնսքմոծ» խճոտմա դոիքիսնաջմսն» նսոիղոկ» զ «մատիողնկա «(դվովսդ ը ր 2.) «րոս

Ո

վմզղղաիլիսկտդոածղ

խարճի վրա),որոշվում ն կարգավորվում է ներքին (ճՃոգեկան) մոտիչ վացիոն, իմացական ե կարգավորիչ դորժունեությաւմբ: կողմից, Մլուս ե ողջ ներքին ճոգեկան գործունեությունը ուղղություն է ստանում այդ է արտաքին դործուննությամբ, որը բացաճարոում է իրեղլերաձճսվվում բի ն պրոցեսների Հատկանիշները, իրագործում է դրանը նպատակաուղղված ձնափոխությունները, ի ճայտ է բերում Ճճոդեկանմողեւների նան չափը, ինչիս Հձամապատասխանության սոպասվածիՀետ ստացված արդյունքների նե զործողությունների Համընկեման աստիճանը: Մենք տեսանք, որ ճիշրալ ներքին ճոդեկան դործունեությունը կարելի է դիտել որսլես արտաքին առարկայական դործունեության ին-

են դգործողություններիվերջնական նպատակները, ինչպես գիտակցվում

նրանց ընդճանուր բնույթը: Օրինավ' ճեծանիվ վարող մարդը այղ վիճակում: նա պետք է ընդճանուր չի նայող անել լրիվ անգիտակցական է դնում, ինչ ճանասլարճով, ինչ արաառմամբ սատկերացնի, թե ուր ն այլն: Նույնը վերաբերում է աշխատանքային, խաղի ն ռությամբ

նան

ա-

գործողության: որոշ գործողություններ կարող են կատարվել կարգավորման ինովլես գիտակցական,այնպես էլ անգիտակցականմակարդակտիպիկ «րինակ ներում: Այուես, քայլելը այնպիսի դործունեություն ք, որի շարժումների մեծամասնությունը կատարվում է անզիտակցոբեն: Բայց լարի վրայով քայլելիս այդ շարժումների կատարումը, դրանց դգայական վերաճսկողությունը ե կենտրոնական կարգավորումըդառնում են (առանձնապես անփորձ լարախաղդացի մոտ) լարված գիԷնն

ի

տերիորիղզացգիայի արդյուսը: Համապատասխանաբար արտաքին առարկայական գործունեությունը կարելի է դիտել որսլես ներքին Հոռեկան դորժունհուքյան էքստե րիորիղզա պիա («էքստերնուս»՝ արտա ` քին

բառից ):5

տոմատացումըԿ հմտության առաջացումը

Հնարավոր է նան Հակառակ երնույթը, երբ պորժողության որոշակի հողմեր սկզբում պաճանջում են դիտակցականկարգավորում, իսկ ճետո ավելի քիչ մասնակակսում են կատարվել դիտակցության ավելի են այդպիսի դեպքերում, դրանք ավտոժաասում ինչպես ցությամբ: ո:

Չեն

մի գործողություն վերը քննարկված կողմերը ձամապատասխանաբարկարելի է անվա

նելնրա մոտորային

աան)

սորային (զգայական)կենտրոնաբաղադրիչներ, Գործողու(ոլխուղեղային) լ

մասնավոր ավտոմատացվածությունն

կան

ցության:

Բայց,դրա փոխարեն,այն նախադասությանքերականական ձները

բովանդակությունը,որ մարդը պատրաստվում է արտասանել, ժիշտ կանխատեսվումեն գիտակցության մակարդակում:Որպեսկանոն միշտ կ

վու մեն,

ուրդու մոտ նպատակաճարմար ների կատարման նհ կարդավորման Մ

(շարժողական),սեն-

թյան իրականացման ժամանակ նրանց կատարած ֆունկցիաները «ավէեմապատասխանաբարկարելի է սաչմանել որպես կատարում, ն կարգավորում: Գործողություններիկարաճսկողություն տարման, վերաճսկողության ն կարդավորման եղանակները, որոնցից դործունեության ժամանակ օգտվում է մարդը, կոչվում են չյո դորժունեության Հնարնաեր: Թված ֆունկցիաներիցյուրաքանչյուրըմարդու մոտ կարող է իրականացվել չիտակցորեն կամ անգիտակցորեն: Այսպես, օրինակ, բառր կոկորդի անձրաժեշտ շարժումների Համակարգը արտասանելու Համար բոլորովին չի գիտակցվում մարդու կողմից Որպես կանոն չեն գինան ն տակցվում մկանային այն ձգումների թուլացումների բարդ զուղորդումներըչ որոնք անձրաժեշտ ին ցանկացած շարժման կատարման Համար: Այդ գործողությունների կառավարումը, Հավանաբար,կատարվում է մաքուր ֆիզիոլոգիական ձնով, առանց ղիտակցությանմասնակ-

այյ

վերջո,

տակցման օբյեկտ:

Տ 8. Գործունեության լուրառումո: Հմտություններ Շարժումների ավ-

մբ

նն

գործողություն4Է-նց.- այդպիսի էլ

«մտություն:

՝

անվանում

Մենք խոսումենք Հենբ չարժումների անզիտակցական կարգավորտան կարդավոմասին, քանի որ դգործողությունների հ րումը միննույնը չեն: Շարշարժումների կարգավորումը ժումների աճող ավտոմատացումը կարող է ուղեկցվել այն դործողուքյունների գիտակցականկարզավորման միաժամանակյաընդլայնմամբ, ենչ որոնց մեջ այդ շարժումները մտնում Այսպես,օրինակ, այն շարժումեեր: ավտոմատացումը, որոնց օգնությամբ «էծանվորդը պաճպանում

:

է իր

նրան թույլ է Հավասարակշոունյունը,

տալիս

ուշադրությունը

տեղափոխել չրջապատի՝ փողոցային երքննկության, ճանապարձիձնի հ այյնի վրա ն դրա շնորճիվ ավելի գիտակցված ձնով կարդավորել իր դորժողությունները:նույն կերոլ սկանակ դաշնակաճարի շարժումների ավտոմատացումըանձճրաժեշտստեղները զտնելու սպրոցեսում՝Ժույլ է տալիս նրան կտրուկ կերչչով բարձրացնել ամբողջությամբ վերցրած գործողությունների կառավարման դգիտակավածությանմակարդակը, ստեղծագործության մտածղացմանը Ճճամապատասխան ավելի նրբացնել կատարումը: Ընդճանրապես Հմտության, որպես վարքի մեխանիզմի մաքուր

մասին Հավանաբար կարելի է խոսել միայն կինդանըներին

բնորոշելիո:

մր դործունչություն (բացառությամբ ճիլանդա-չ գին դեպբերի) վերչին Հաշվով կառավարվում է գիտակցության կողմից: Ժործողությանայս կամ այն տարրերի ավտոմատացումը միայն տոխում է դիտակցական կարդավորման օբյեկտբ, գիտակցության ոչորան է նպատակները, նրա կուտարման մոցնում գործողության ընդչանուր վերաճսկումը նե գնաճատումը: պայմանները, նրա

հսկ մարդու

մոտ

ամեն

արգյունջների

մեջ կատարվող Գործողության կառուցվծքի Հմտության կառուցվածքը ւտուրոլխությունների, որոնք ճնարավոր ին դաոնում նրա այդպիսի մասնակի ավտոմատացման շնորչիվ, Հանդեցվում են շետնյալին.

7.

Մր ձնաբների տոռփոխությունները: Շարմումնեոի կատաոշման

մասնավոր /

շարք ՈՔ

շա ի

ժումներ,

որոնք բորբ

մինչ միչ

ար այլ

4 ատարվում "1

էին ի մնկ:ւ-

մեկ րնդճանուր դործողության, սացված, ձուլվում շարժումնեշարժման մեջ, որտեղ այն կազմող առանձին պարզ րի միջն չկան «ճաւղաղզումներ» նե ընդմիչումնելո Այսպես, օրինակ,

միասնական

են

բարդ

տա-

փոխանցումը, աշակերտի կատարվում Է որոտ թազության «աստինխանաձնդործողություն», փորձված վարորդի կատարում է մոտ

որբ

ձեո

անտեղի շարժումները վերացշարժումով: Ավելորդ են: Օրինակ՝ երբ աշակերտը սկսում ում է դրել սովորել, ապա սկըոէ ճանում բում բաղմաթիվ ավելորդ շարժումներ է կատարում. դուրս ն լեզուն, տարուբերում |էիրանը, քեքում է զլուխը այլն: Գործողության

թի մեր

սաճուն

ն

յուրացմանը զուցընթաց բոլոր ավելորդ շարժումները չքանում են։ Առաէ Ճամատեղ, այսինքն երկու ձեռքերով (նքն պետք )՝ նան լ քերով, շարժումների միաժամանակյա կատարում: Սկսնակ խառատ, օրինակ,կտրիչըմոտեյլնելիս սկզբում նրան ճաղորդում է երկայնաատ ան, կան իսկ ՀՈՐ`. լայնական շարժում: Փորձված խառատը անմիջապես

ջանում

ոտ-

|

տո՝

ն

Է ամենանարձճ (առլունագծով)մոտեցնում ճանապարճով

-

դեւուլիր,

միաժամանակ ժի ձեոքով պտտելով կնեցուկի երնայնական տրման քափանիվը։ իսկ մյուսով՝ լայնականինը: Արագանում է նան շարժումների կատարման տեմալր։ Այսպիսով, գործողության յուրացման ժոամանակ Հնարավոր է դառնում նրա բոլոր շարժողական կողմժերը՝շար- -

ժումների կազմը (այն պարզեցվում է), շարժումների երքականությունը (որը դառնում է անընդճատ), շարժումների զոաւորղումները (որոնք երադործվում են միաժամանակ), ինչպես նան նրանց արաՀնարավորին չափով ավելի խնայողական: դարձնել Հ. Գոոծողությանսենսոբայինվեբաճսկողությաննարների փոփոխությունները:Շարժումների կատարման տեսողական վերաճակոէ մկանայինղդայության (կիղությունըղդոյ-իչաիով փոխարինվում

շությունեերը

Դրա ակներն օրինակներն են՝ տանց նեստիորն) վերածակողությամբ: մնքենադրջլո,տականագործի կողմից «աւոիչին սահդնորին նայելու առանդ անսողական վերաՀսկողության Հարվածներ Հասցնելը ("արվանալում է ոչ ին Հատիչի գլխիկին, այլ սայրին) են Է այլն: Սոաջանում 4Ճատուկ,զգայական միացումներ», որոնք թույլ էն տալիսզնաճատքլ շարժումների բնույթը որոշող տարբեր մեծուն ռլունների փոխճարաբերությունը: Դրանցից են, օրինակ, աչքաչորիը նյութի զգացումը ատաղձազգացումը վարորդի մոտ, մուտ, խառատի ն ճղկող բանվորի նուրբ տարբերումը չափերի բորձի օդաչուխ մուո։ Զարմու, Մճնջգրաված դիրքի զգացումը տսրածության

Ցելիս փականագործը

արագության չունում

է դռործողության արդյունքների վերաճակման Համար Խիստ կա'

տարարադորեն կողմնորոշիչները ընդունակությունը: առանձնացնելու բերելու պեռ, վարորդի մոտ վարդանում է շարժիչի աղմուկի մեջ վերջինիս ծանրաբեռնվածությունը բնորոշող ձատկանիշները առանձնացնելու ընունակություն, ձույող բանվորի Ժուռ՝ դույների այն նրբերանգները, որոնբ բնորոշում են մետաղի կազմը ե վառարանի կամարի չերմոոտիրոիր ն աղն: նյաաիսով, գործորության լուրացմ ան ճետ զուռընթաց առաջանում որա արդլունըների ն կատարման վլալմանների ավելի ճշգրիտ ն տաղ, անմիջական վերաճակման ճնարավորությոգ

րեսը մի Հատկություն

Այո-

ն

ա-

3.

կաբգավոբման հնաբնեոիփոփո. Գործողությանկենտոոնական

Ուշադրությունը խությունները:

ազատվում է դործողության եղանակնեն սչորտեղափոխվում է իրադրության ձողությունների արղյունքների վրա: Որոշ ճաշվարկներ, որոշումներ ն ծվե ն ե, ն արադ սկսվու մ են իրադործվել գործողություններ ինտելեկտուալ լլ

շր բնկալումից

ն

ճիմնականում

ն

Այսաես, օրինակ, լսողությամբ ընկախաոձույյ(«ինտուխտիվործն»): ՆՎ (նելով շարժիչի զերծանրաբեռնվածությունը, վարորդը, առանց երկար Հ

:

՞

։

իջա

ե «տք Փորը ասզանու ում չ, բ է ր վ խա նոում է միացնել Ապարատավարը,նարդալով սարքերի ռուցմունքները, անէ, քե սարքավորման աշխատանքում ինչ խախմիջամնս Կոնհսնում» են առաջացել ն ինչ պետք է ձեռնարկել դրանց վերացման «ատումներ մար: Հաջորդ շարժումների ճամար ներքին ւլ աուորաստականությունը սաեղծվում է արդեն նախորդների իրաղործման ժամանակ, որի կտրուր

խոբծ աար

չե

ոը

եժ

ե՛

Հ

ք

Այսղես, օրինակ, սկսեկրրողով կրճատում է ճակազդգմանժասխանանը: է այն բոլոր արդեն պատրաստ չով վայրէչթը, օդաչուն ներքնապես Հնարնեըը ստանդարտ շարքին, որոնցից տվյալ պալմաններում կաղմվում է վայրէջքի տվյալ ձեի կուոարումը: Այդ ոլատճառովանցումը տվյալ Հնարից Հաջորդին տեղի է ունենում առանց Հատուկ պյանազորման։ Պլանավորվում է միայն, թե վայրէջքի ինչ ձե պետք է ընտրել:

Սռտագործվելիքճնարների ողջ շղթայի կամ սերիայի դիտակոականայղոլիսի կանխատեսումըկոչվում է անտիցիղացի աֆ հ՞նչպես են առաջանում գործողության ճնարնեչ այդ փուիոխությունները, ինչպիսի՞նէ դրանց յուրացումըՀոգեբանական մեխանիզմը: իր «իմշում այդ մի մեխանիզմ է, որն իր մփորմեջ ներառում է 2ետազոտական նտրություն: Մարդըփորձում է որոշակի ղործողություն ձերեր կատարել ն վերաճսկում է դրա արդյունքները: Հաջողված շարժումները, իրենը արդարացրածկողմնորոշիչները ն կարգավորման եղանակները ն իինորվում ն ամրապնդվում են, փականճաջողզները աստիճանաբար են: ճնշվում վերացվում ըենը չարշդարացրածները ԻԷ գործունճության գործողությունների Որոշակի որի բազմակի կատարումը, այդպիսի տեսակների հ է է նպատակը դրանց որը Հենվում յուրացումն Գործունեությա:

ն

վարժության րի

ու

վեժար-

է գիտակցական ճառկացման վրա, զուգակցվում ճն մներով, աճվա նում րատ:կողությյամբ ուշակու ժություն: ճետ Կարժվելու

զուշընքաց մարդու գործողությունների բնույթի վոդղոխությունըարտացոլում է այդ դորժողությունները կատարելիս նրա ճողեկան կառուցվածքի փոսխոխությունները։Գիտակցական վերաճոկոդությամբ ն շտկումներովվզուգակցվող լուրաքանչյուր սիորձ արտացոլզում Լ ոչ միայն խնդրի «նարների ն դործողությունների խնդիրնքըի մտասրոճման ձեով: Այն, որպես կանոն, ճանդեցնում է Հե նց խնդրի քննարկման եղանակների, նրա լուծման Հնարների, դորժծողության կարգավորման եղանակների փուոխմանո

«Փորժողությաննկարագրի», նրա պատկերի մեյ. մուոք են գործում շարժումների կարգավորման ճամար անճրաժեշտ մկանային զգայուՌյունները: Հենց այստեղ է ճաղթաճարվում գլխավոր դժվարությունը, դործողությունների կատարման ձների մասին պատկերավոր-տրամաբանական սլատկերացումից կամուրջ է անցկացվում դեպի այդ զործոչ ղության փաստական կատարումը: Դրա ճիման վրա առաջանումէ զործողության շարժողական-ղգայական պատկերը ն նրա առարկայականինտելեկտոււսլիմաստավորումը, այսինքն Հենց այն ողզեբակական «դորժողության մոդելը», որը կարգավորում ն վերաճսկում է նրա կատարումիլ: 1 դետալ: Մրան աշակերտը մոտենում է գործողությունների կատար-

Ման

փանչման գործողությունը կրկնելու դեսլքում: Լ դոտ դետսպ:

Առայժմ

լռ

է բոլորովին նոր գործողություն կատարի: կատարի: է կատարվում այղ ճասկայել է, թե ինչես

Աշակերտ պետք

նա

Աշ,

միայն տեսել

կ

Սալերացիան ինքնուրույն գործողությունը:

կատարելու ճամար պաճանջվում է ուսուցչի քանավոր ցուցումները հ ցուցադրման ժամանակ ընկալված պատկերներըքարդմանել մոտորիկայի (այսինքն սեփական շարժումներիկարգավորման) լեզվա, նկատելով ն ուղղելով սխալ1 Փորձելով կատարել դործձողությունը, է աշակերտը ները, իսկապեսսկսում որսալ նրա «շարժողական էուԹյունը», սկսում է «մկաններով զղալ» նրա կատարման եղանակները:

եղանակներիմասինարդենղդայլականչշարժոչ կարգավորման

ղանան սլատկերացում ունենալով: Այդ պատճառովվերանում են խոսբերից գործին, պատկերից գործողությանը անցնելու, այսինքն զործողության նպատակին ճամասպատասխան շարժումներ, կառավարելու ճետ կապված շատ դժվարություններ: Այղ պատճառով էլ, որողես կա«ոն, գզործողության կատարման գործում նկատվում է կտրուկ տեռ:ոկատարմանբավայում ն սրադացում: 111 ն 17 դետալներ: Այժմ արդեն մեկ դետալից մյուսին անցնելիս գործողության կատարմանչճնարների փոփոխությունները այնքան էլ մեժ չեն: Դրանքճիմնականում ընթանում են ավելորդ շարժումների վերացՄան, ւխալննրի շտկման, առրնթեր շարժումների ձուլման, ճնարների առավելագույն ստանդարտացման ուղիով: Հնարներիայդ ստանդարտայման ճետնանքովդրանը կատարումը ավելի ու ավելի ավտոժատացված է դառնում, ազատվում է գիտակցության վերաճսկողությունիլ։ րնքանում է որպես պայմանառեֆլեկտորային ճակաղդումների

չարժ,

Համակարդ... ո,

'

ՕրինակիՀամար, քննարկենք, թե ինչպես է փոփոխվում աշակերտի դործուննության կառուցվածքը մի քանի միանման դետալների վրա չա-

Ա

ոՀ-1...դետալներ: Ժործողությանկատարման վերաճսկողությանն

կարգավորման ճիմնական ճնարների ավտոմատացումը դիտակցությունը աղատում է դործողության պայմանների ավելի լայն Ճաշվառման Համար: Առաջանում է դործողությունների արագության կամածին կատավարման, դրանք տարինր խնդիրների ճարմարեցնելու, նոր իրադրությունների ն դետալների վրա տեղոռիոխելու ճնարավորություն: յուրացման Գործողության

սլրոցեսին կարելի է նկարագրություն տալ, երե չափեկորերը լու լինենք, թն վարժությունների քանակից կախ-՝ ված ինչպես է փոփոխվում գործողության ճատկանիշներից որեիցե մեկը (օրինակ՝ սխալների թիվը, ճիշտ լուծված խնդիրների քանակը, Ո ծախսված ժամանակը) արտադրանքի քանակությունը այլն): ՎարԺությունների (կրկնությունների) թիվը տեղադրվում է ճորիղոնական

«Լարժության

քանակական

|

14--

Ընդանուր

Ճճոդեբանություն

յ առչնցքի (ւարացիսներըի

վրա, իսկ դործողության Հաիվող Ճճատկանիչը՝ ուղղաճայաց (օրդինատների) առանչքի վր: Գրաֆիկի վրա ստացված միացնող ոիծ:: սովորաբար անվանում են կնածրըը վարժությունների լոր» կատ «ուսուցման վոր»: Այն ինչ ոռ չուխով բնորոշում է ձնա

վորվող Հմտուքյան կարդացման ընթացքը: կոնկրեւո դիտարորձերի հնարադրելիս ատացվող կորերը խիստ բաղզմադան եյ: արդյունքնիրը մինսույն մարդու մուս նման խնդիրների Համար երբեք նուլՆույնիսկ նանման կորեր չեն ստացվում:

է ռխալների թիվը, ծախսվրասանհղադրվում Օրվինաաներիառանցքի տոկոսներով՝ առաջին վում ամանակը կամ անցած լուսրածությունը Դըժփոլձի ժամանակ նրանցունեցած արժեքների Համետփատությաւբ: բացասական արադացում: կորերը ունեն դար չէ նկատել, որ բոլոր

է տրված աշակերտների կողմից միննույնտիպի վրա ցույց ստացված ժամսնակ «վարժությունների լուծման |հիոլյունական խնդրի է ռխալների (սխալ ղեղադրված առանցքի վրա կորը». օրդինատների ն թիվը սխալ կատարված դործողությունների) տոկոսներով Հողոյերի հլմոն արժեքի 2ամ ի իատությամ:բ:

եկ. 6-ի

օլ

Ց0

Հ»

Հ

-

ՉՕ

մ

Տ

Ե

Շ

ա.

Մ

Վ

ծ

չ5

: Է

:

:

|

լ ն

Հ

Հ

օ

-

0.

լ

Հ

Հ

է

.

3Յ

ծ

Զ

Նկ. 5

Նկ.

կորերի առաջին տիպը բնորոշ

փորձեր

-`

Բայց, ընդճանուր առմամբ, ստացված

է բաժանել երկուտիայի. ու) կարելի կորեր րի»

բոլոր

«վարժության կորե-

բացասսկան արա ղաց մաբ (2 մտության ձնավորումը ակզբում ընթանում է արաղ, իսկ «ետո ավելի ու ավելի է դանդաղում, մոտենալով արազույյան, սխալների թվի ն այլ Հատմանիշջների որոշ սաճմանային արժեքի), բ) դրական հագացմամի, կորեր յուրացումը սկզբում ընթանում է դանդաղ, իսկ Հետո ավեյի արադ): ա-

"

5-ի

(գործողության

«ուսուցման կորնը», որոնք ինորոպատկերված ա ձնավորումը 2". Հմտության թուրմԽՈԼ թրի մարդկանց (1), երեխաների (Ը), ինչպես առնետների (Ի) լ

են

ասուն

նան

թնդիրներ

մոտ:

է

այն պրոցեսի ճամար, որի մեջ գե-

ա աք անով է այն Համար, խնդիրների

աան,ր երկրորդ բնորոշ ը): ճիշտ կատարումըճասկացոմ դործողությունների րոնց տնայքում լուծման եղանակը ճենց

ՆԳ ոսկշռում

ան նե

սնորձերի

Աա

կղ

երի

ն

ճանապարձճո

սլալնե

արին

տիպը

չանջում: Այսպիսի դեպքերում վում է, խնդիրը լուծվում է ճիշտ

որ

ուսրվող

ուսուցու-

է

պա-

«ասկաց-

կրկնվում։ սխալների չեն երկրաչավությունից ճայտնի է, որ ցանկացած ողորկ անընդչատ կոր կարելի է պատկերել որոշակի ճանրաճայվական բաո կարդի բազմանդամի)միջոցով: Այսպիսով, «մտության ձնավորման ընքացքը մոտավոր ձնով կարելի է արտաճայտել միջոցով: մոդելի որոշ մաթեմատիկական

Վերլուծական

ն

նաձեի (օրինավ՝

Հ61

յոսնկողոռրբաղոմղ

ղ

1 յոսնետ ոմի

չմջմատի նմսդվող

ծես

ոանմոր 1

վ ոզ նամ ումղ չրաղառվեղուջ

Փոխնաուսկզբ ղզվջղաստժզմմղ մրոամսիողֆղաջիուոր» ղվջղոսը

-զի վմզցկտոխզոնքիսնաջմանզո «յողմտրջ» մղսարիի ցղ'ացմսե ղոոկոլո զնվ ղող ողոձղվ ղվա ում վմզղ Մմղսհչիսմնոտմոմզի հսիմո տոկ ղ կախատվն -ղոաքքլիանացմվան նվրնսկ մղա 2 ազղ յանմուր ղվլիլաժոսւ ո րոսնտո|1 մզի մոտոտճտսո փյսջման եղ ս

Հաջման

-վատդվ») -իղլզտ

բաոի ղ

(«ուռ

"ո

մաղ

`

.

ոա

զոր

Քոռծ

ղոր

(Ռոոի քք .

ՀՀամմում

Հ -մո

Թրոր չ

ոյք Ամ

-ովսփս

`

,

"ողի

:

յ

,

մա

ւ

-մե վկաղվմօ վմզղղաիանասջման նսինուրոք 1զիղցչ փոսոկո մրոսկոաղ -վմօնղյ չմմզղդւրաքմնոդպսմ վմղջմաւի 3 յոսնասոկում ղաոկոտսնուովտ մս "յի ղյ նը ջաինկատվն իսփու էղվ ողեղիադ մրրակտճվմղղղաէլ Կանաջման մրրստոչուղն վմզղղդուրՒութ «մյոսկոչամգի վմվղժղաննմը «Արողմ վմզջմոխ ջուինկուտվն յայզմնտամոմգի մզդրաաթմոտք վկածոմո դշգ:ս նզտոքա դմզջմափ :րյամզմ Ժոզե կվտկումկ, ղզ ցխսղմ Մտ դյմաժ տսր Հանմոորտսր չ«դյամեկո վմզղվղոնղզկ ղուղ ղոկ ղամա «մմզդողճ Համո ղհաղղվր 7 իսսովցտտի երր չմրոլիսնկոտվե 7 մոսիմսիտեմոկ մզի ղո րակ ոտ տվի '4ղտոզտ ոզոմղվ (մյոսմուտոկ ղաիրրսնացման նքո սեսի Հանմուրմղոաէքիսմզմմուտ դվիոժղոամեկո վմզղոզնամոի վնսժո մոռ ումն սմամե ք :չմոռը 7 ժատզիու մուսքքի սու չիսղ վր դաոկավեսխավեվֆ :մող ղմակար մո ողջ վ Մղղոս իստր» ղմքիմզ» ղվճ դուր ստի դորոսուտտար անմուր ղ վմզղվղոնդղի ոդ

բ

|շմատ

դակաոմմոջ

՛

ոտը8

Թորած

ր

՝

|

-ռ

17:14

տղ

«իածմոկ

,

ոիջիսնսջմա դոլ

Կրո տարան` վմզմ -ոմնորոչ)

իո

թամբԱժյդրաթ գոյըվ Բագրատ

վմզղյոսթմուց

վմզդդանլիանսջմոնղակ

|

տառ

մո"

ոքբի

անաց

վոչ

վմզդմուղ

ՌԱ

գոն

ման

վ-աջանդի)

|'րամոտոկ

ոռսրչդղո

ճում

-ոոմտտո

ոսա

տոռող շ

-ոո

"2

Դող

77 7 մա

ի

շմ

դոկուտ

«դոկ

-ոնկուտ ճկու ց25 մյոսնոմզկ Հոտխող մր

էԼ)

ն

ու

դ

1լդնողդիաղ ղցզյոսջվոի դոր չոմախո

նքո

որբ»

-

մ

մոն ցղղատոցուծ

«մմզղտովմափղտվմ ոլո 2ամս «2147

ումիվմ զոոոոխ-մեծ

ոյ)

իսմզիղզ» 1 մողչղտ մրոամախողղջ ղոքյի վմզջմոի ղոկողցման վկոդկմկ ճղոր վ

,

լ

գարըիանսբմաք

«իո

դանւսնսք

նսիճոտորստ

ողմսծկուտվԵ

ողոմս մցւաշրադր»

:

|

դաոնան

մորթ սղց ամղ Չրուտոնող ոմՂ

դարըոատրֆ

.

|

-մտչ»

|

տսի

չՄմիորճովզկ

|

-

րաճուրաք

րիսնսօմս դոսկջ վմզղրաքլիսնաբմա,

Ա

լ

վկամս

տտի չղամքիսնսկուոմգի

-ովխղո դամի սջտինողսվողցկ

դաիստայմվի մ -,դկաղոն, դոր մոտով ճղամն պ յոսճումար վմղմ «մուտ ղվջդոս դաքչիանսցմ ծ

չջտիմոմ տովոի մղւսիքիսմեոն չմզդրաքմոչ կմազիտ րամոտոակ դա ա -ոկղտո պ տվ տմդ ճո րաճակոռչ կատտու վմզդկող «ոնց դաորմոտոկ դահիանսցմուք

տիվղո

դաիսկաոնղաիսմ ղ մրարճակոռ: վկատոմողնղոմղդ 1զիվոխոս ոկ 31րրաիոկո մ մրու մ ղ մղսիքիսմաղմվմզղմուղ: 3 դմսիոո|ին իզ չոմր դորտավն ջաինեւսոկվույունղ 7 ֆոինկուտ

չտախ

մզդեզվդյո ոստ ղրաէլիանսկոչամգի ամի դար ա

ղվջ «մոիտեմվուկ -Խզիղվո դվիամսողյո կատոշ չրամոտոի մուրմուտկտտ Հորոկ թո

-ախղ

լիրա

չղոլյիսն

-ակոջամվի դվյադոկը

«րոսճոխու դուչիանակոչոմյի ոգմախովբ 1դր դորթմու դոդող բորափոնյտ յոմի )ժրարւմո Աաաա աի Հու -ամջմամ չոմի

չող»

չովղմոտակ մղաիքիսն Հմցմսհ մզղտովո տվիռսկ տովղ

ՏԴ: Հոգիդ "2 գորատակ տանո Հաանաի բաթ Դ անաջմալ րարաքոզաղոր լ աողադոց աճով»,ատոմեոտահղ |

մմղող սրը սվտամող,ջղուտ դորմատակ

'ղվմզդիոքիտվջմոի 7 «րարճղդմուր մմսկ մրաքիսղեօ նղսմո մզղղատոտոոչ իվվվուրյ-3 գռ աիվլ| վմղշմաի-Ճ

|

՛

:

Հիսճոճվր վլուրդովո1ոհղոզտ Լոտ նիան 3 վյլզվուվ մմզիսի ղտակուղիվչվո -ցճսմխ Նր չումի վմզղղորմաո դ վմզղկոտոխղ ղուէչիսնաց մոն 1գովոուի -ոռնցզու ղ համցկուոմզի ումի ղզորցմսեոմվ վմզղմողչվմզղդանքիսնասջ -մսհ 1ատտնո մղանլիսնկուտվենլ ղմվեղո| ոմղ չմողչ ջտինոտորաո -իո ղաորմոտոկ ղզտլրանսբմսնողոմս 3 լոսցման դր չղաիքիանացման նաիճուտւուրա աի ղզմանկուտվեոզոմս 1 րրսղոծոսո մղաքիստրչ վողճամխղոր չմմզղղաքիավխոանողվմօ զզ տռամսիողորիոխ մմզղղոաիքիսկտոչողջղուս -մաիողջ նղոմղ ղող նո վրեվղտոիկրիղաորմսիողվջվմղղղանը |վմզմվուտ ղվլոժղւոմեկո յանմո մզմոտտակ3 րաիձտչախ մմա մղսմքլիամնոտմոմ -տ

Հատրչս

ր

/ դալիսի. տզիողոաինմո վմզջմոար Մ,

ո

ՉԷ

«զի:

-

7չ վնսիկմոջմուր-ճ նեղտմա

1-7

յ

ՀՏ

ւ

'մղջողոմ

ոզխմլյ

Սոհղոզչ 1ըմոսոց 9

նսմ

ամա որոաղոոչ վմ դվմա ժզմմց ղ դհոկաո ((վմստխորվո) դվիադարջառ վկաչամա Դունդուն վյզիտ իմաղցտար ամո դագաղ 7 ոսկ ղոր չմուր ոչ մմզմոկ ղորճաուս դլ Համսդմ ժղամս "մմզղմվգակտոաՆ ղիտ կոդարաքովը ղ դահքիսոմոջ շոտմո ղակախճոչոմդոչ նեմոխ ղոկաոիում վղա մմակ երր չմղջողոմ ոլոցոչ նվղզիա իսկատոխղ ներ լ

յ

ւին

փլոնմովուր փի

Մ

3 յոսիցմանուտնօ փեամմցեուվչ

ՀմտություններիՃուրաքանչյուր Հմտություն առաջանում

փոխներգործությունը

ժում

ճմտությունների

ն

գոր-

Համակարգում, որոնց արդեն տիրապետում է մարդը: Դրանցից մի քանիսը օգնում են նորի ձնավորմանը ն օգտագործմանը, մյուսները խւսնգարում են, երրորդները ձնափոխում են ն այլն: Այդ հրնույթը Հո փոխներդգորդեբանության մեջ ստացել է 2մտությունների է այն

Փությում անվանումը:

Ինչպե՞ս է այն տեղի ունենում: Հիշեցնենք, որ գործողությունը է իր նպատակով, օբյեկտով ն պայմաններով (իրադրուորոշվում է որպես շարժողաթյամբի Բայց այն իրագործվում կան, կատարման, սանհնսորային վերաչտսկողության կենտրոնական րի Համակարգ: հ

կարգավորման

որոշակի

Հնարնի-

Գործողությանճաջողությունը, այսինքն Հմտության

կախված է նրանից, թե որքանով են այդ ճնարները էֆեկտիվությունը, հ դործողության նպատակին, ասրատասխանում ռլաավօբյեկտներին

ճամ

մաններին:

ատեղծման ճիմնական օրենքը, ինչպես արդեն տեսանք, Հմժտության կայանում է նրանում, որ նոր խնդրի Հանդիղպելիսմարդը սկզբում փորձում է օգտագործել գործունեության սյուպիսի «նարներ, որոնց արդեն տիրապետումէ: Ընդ որում նա, Հասկանալի է, ղեկավարվում է խնդրով ն նրա լուծման պրոցեսի նկատմամբ կիրառում է Հնարներ, որոնք անցալում նրա կողմից կիրառվել են նման խնդիրներ լուծելու Համար: տեԱյստեռիցսպարվ է դառնում, որ գործունեության «նարների ղավո իման 4Հաջողո ւթյունը կախված է այն բանից, թե լուժման եղանակների տեսակետից որքանով է ճիշտ դնաճատվում խնդիր-

ների նմանությունը:

են երկու ծայրաճեղ դեպքեր:Աոաջչինը՝ երբ Այստեղ Հնարավոր նոլատակը կամ կւուի օբլեկտները ոլայման երկու դործողությունների ները մարդր ընկալում է որպես նման, մինչդեռ իրականում ալդ զոր-

վերաճկոիստ կատարման ճնարների, զության կամ կննորոնական կարգավորման: Այս դեպքում որպես ելման կետ ծաուսյում են գործողության ոչ արդյունարար նարները: Դրանց սխալ լինելը Հայտնաբերելը, ճաղքաճարումը ն նոր ու Ճիշտ Հնարներով փոխարինելը պաճանչում են ժամանակ ն մեծաթիվ փորձերչ Հմտության ձնավորումը դժվարանում ն դանդաղում է: Ալդ դեպքում խոսում են 2մտությունների բացառական տեղավիոխման կամինտերֆերենցիայի մասին:

ծողություններըտարբերեն

Այսսլես, օրինակ, նկարչության դասերին երեխաներին սովորհցեն ուզլղաճայաց գիծ տանել վերնից ներքն: իսկ դծադրության դասերին նրանց սովորեցնում են նույն խնդիրը լուծել ներքնից վերն կանում

ուարվող ջարմումով: Բստ նպատակի միննույն դործողություններիկա-

«նարների ալդ Հակադարձությունըլոքնրորդ դասարունցինեդժվարություններ 1 ձեռք բերելիս լուրջ ղզծելու ճմտություն խի են նան, երբ լառատը նման չիտվում դժվարություններ առաչույնում: մատուավտոմատ -ոպի վերո կատարվող պտույտով միացող լակի Հետո սկսում է աշիոստել վում Հաստոցի վրա աշխատելուց Պրո» տոս սոջի վլա, որի վրասլծակը շարժվում Էէ դեպի ներքՐ նչա երհոր կար մամանակի ընիսցքում թույլ է տալիս միննույն սխալը. առաջվա առբմախ Ժառ

լձակը պտտում է դեպի վերե: Հմտունյունների ինտերֆերենցիայի ալդ մերանիզմի ղրամատիկուկու ցուցադրում էր վերջերս Շվեղիայում տեղի ունեցած իրադարճափխլունը։Այստեղ Հատուկ Հրամանով ողջ տրանսպորտը ձախակողմրան չարժումից անցավ աջակողմյան շարժման: Դրա 4ճետնկանքը եղավ փողոցներում նկատվող անասելի «շիլան» ն վթարների ոեկոր-

հմար

զային

թիվը:

ԵրկրորդՀնարավործայրաճեղ դեպքն այն է, հրբ երկու խնդիրոե-

հի նալատակները,օբյեկտները կամ պայմաննեը

արտաք

նապես

են, մինչդեռ նրանց ճիշա լուծման ճամար անճրաժեշտ արբեր դործողությունները նման նն րստ կատարման ճնարների, վերաճակողուՌլուն կամ կենտրոնական կարգավորման: Օրինակի Համար, եթե աշակերտը ունի խարտոցով խարտելու լավ մետաՀմտություն, ապա այդ նրա ճամար զգալիորեն Հեշտացնում է դասղոցով մետաղ կարելու ճմտությանը տիրապետելը: Այուռեղ, գորկ նապլատակի տարբերությանառկայության դեղժողության օբյեկտների են նման կատարման ճնարները հ սենսորույին վերաճսկողություբում, հր։ երկու դեղքում էլ գործիքը ճորիզոնական դրության մեջ ալաճելու Համար աջ ն ձախ ձնոքերի վրւս Ճիղերի բաշխումը ղրակտիկորեն հույնն է: Այս դեպքումդործողության Համար ելման կեւո են ձանդիսանում ճիշտ շարժումները ե Հմռության ձնավորումը զգալիորեն Ճճեշե յսսում են, որ տեղիունի Հմ տանու էւ Այդ դեսղլքում ությունն կամ ինդուկցիա: իի դրականփոխանցում Պարզ է, ուրեմն, որ նոր Հմտության ձնավորման վրա փորձի ն ունեցած «Հմտություններիազդեցությունը որոշվում է ոչ քե միայն բուն գորալդ դործողությունների բնույթով ն նրանց օբլեկտներով, ալլ ծողությունների ն օբյեկտների նկատմամբ մարդու վերաբերմունքով: Բացասականանցումը, որը մեծ չափով խանդարում է առվորելիս ն ուսնձնապես կրկնելիս, կարող է զգալիորեն թովացվել, եթե մեծացվում է միմյանց ինտերֆերենցիայի ենթարկող խնդիրների լուծման միջն ընկած ժամանակը ն աշակերտի դիտակցությանն են ճասցվում նրանց էականորեն տարբերվող Հատկանիշները: իսկ Հմտությունների դրական ա-

փոխանցումը՝ ինդուկցիան զգալիորեն 4եշտանում է Լ ուսուցումը արա-չեն տալիս խնդիրնեդանում է, եքե աշակերտին, Հատկապես, ցույց րի այն էականորեն նման գծերը, որոնք արտաքնապես տարբեր են: Գործողությանանջատումը եր ձեավորման պայմաններից ն նրա փոխանցումընոր օբյեկտների վրա, նոր պայմանների մեջ, շատ կարնոր ն լուրջ Հետնանքներով «ղի իրադարձություն է: ինչպես արդեն գիտենք, մի շարք դեպքերում այն թույլ է տալիս միանգամից, առանց փորձերի սխալների ճաջողությամը լուծել խնդիրների նոր տեսակներ, այսինքն է բացում ճանապարտճ դեպի վարքի սկզբունքորեն նոր՝ ինտ ելեվձնը։ եր ծագման կոնկրեւո պայմաններից կտրված այդ գորուուտալ ծողության կարնորությունը նկատի ունենալով մենք այն կնշանակենք օղ նրացիա (չործառություն ) ճատուկտերմինով: Ասվածից պարզ է դառնում, որ գործողության վերածումը օպերաէ իայն ցիայի Հնարավոր նմանու որոշակիՃոդեկան դործունեության՝ թյան ի ճայտ բերման, ընդճանրացման ն այլնի Հլոան վրա: Գործողության կենտրոնական կարգավորման բուն եղանակների տեղափոխումը, այսինքն Ճոդեկանդործողությունների վերածումըօպերացիաների, նույնպ նս ճնարավոր է: Այսպես, եզրագծի «Ճայհլալին նկարման» սորձերում ձախ ձեոքով նկարելիս շարժման ճշտումների ձեավորված Հմտություններըի ճալտ են դալիս նան այն դեպքում, երբ անցնում են աջ ձեռքով նկարելուն: Դրանով է բացատրվում նան այն փաստը: որ են ձնռադրի բնորոշ ճատկանիջներըպաճալանվում անկախ ալն տառաու

ձննց, որով գրում

1 մարդը: Ավելին, նրանք դրսնհորվում նեն | ձախ ատամների մեջ սեղմած մատիտով գրելիս ե այն դեռլքում,երբ գրում ենք ուռքի մատների արանքում ռ"լաձճած մատիտով: եննտրոնականկարգավորման կառուցվածքների նմանությամբ է բացատրվում, թե ինչու նման քերականական կարգ ն բառակազմ ունեցող լեզուները (օրինակ՝ անգլերենը ն գերմաներենը, ռուսերենը ն ուկրաիներենը) ճեշտությամբ են յուրացվում: ՓոխանցմանՀենց ալդ տեսակն է, որ թույլ է տալիս ճաշվման լուրացված Հնարները ամենատարբերթվերի նկատմամբ, տարբեր ւնդիրների լուծման Համար կիրառել ընդճանուր բանաձներ ն այլն: Վերջին Հաշվով ալն ընկած է նան մարդու կողմից ցանկացած ինֆորմացիայի իմաստավորման(ճոսկացման) ն մշակման ժամանակ տրամաբանական մտածողության Հնարներիավտոմատ կիրոման ճիմքում:

ձեռքովդրելիս,

ն

կիրառել

Հէչ ռրփոխանցման Զարմանալի պրոբլեմը մանքխսվարժական Հոգեբանության ամենակենտրոնականպրոբլեմներից մեկն է: Յուրացված մտավոր կամ ֆիզիկական դգործողությունները նոր խնդիրների մրա ճիշտ ն Հաջող փոխանցել նշանակում է արագ ե ամենաքիչ սխալներ գործելու յուրացնել գործունեություն նոր տեսակներ: Որքան ավելի

այն օբյեկտների շրջանը, որոնց նկատմամբ մարդը կարողա-չ նում է կիրառել իր յուրացրած գործողությունները, այնքան ավելի լայն շրջանակը, որ նա կարող է Ճաջողությամբ լուծել արէ այն լանդիրների դեն մշակված Հմտությունների ճիման վրա: Պարզ ասած, որքան ավելի լայն ե ճիշտ է մարդու լուրացրած դործողությունների փոխանցումը, այնքան ավելի շատ գիտելիքներ նա ունի, այնքան ավելի արդյունավետ են նրա ուսուցման արդյունքները ն ավելի լով նն օգնում նրան իր

լայն է

դործունհության ընթացքում:)

նոր պայմաններում կամ նոր Կարողություններ մամբ կիրառվող ամեն մի վարքագիծ

խնդիրների նկատճիմնված Հիմնվում է տեղափոխման վրա: իսկ տեղափոխումը Լ օպերացիաների առարկաների կամքպայմանների այնպիսի Ճատկանիշներինմանության ճամար:Այդ վրւս, որոնք էական են գործունեության նպատակների նպատակը կարող է գիտակցվել կամ չդիտակցվել: Գիտակցվել կարող են գործողության նպատակները ն եղանակները, ինչպես նան իրերի միջն եղած կաղերը, որոնք ընկաժ են նրանց ձնավոխումների «իմէ գործունեությունը, որքան ավելի ճեռավոր թում։ Որքան ավելի բարդ նպատակներ է այն ճետապնդում ն օբյեկտների որքան ավելի բարդ ձնախոխումներ են նրանք պաճանջում, այնքան ավելի լայն է դառնում Հաջող տեղասիոխում կատարելու ճամար անճրաժեշտ միջանկյալ ինտճլեկտուալ գործունեությունը: Բայց ցանկացած դեպքում այդպիսի տեղափոխումը կարելի է դիտել որպես կարողություն, այսինջն դրվածնոր նպատակին ճասնելու ճամար անճրաժեշտ ու գործողության շնարներ ի ընտր ությ ան իրագործման ժամանակ առկա գիտելիքներին «մտությունն երի օգտագործում

կարողությունը ենթադրում է էքատերիորիզացիա, այսինքն ֆիղզիկական գորժողություններում գիտելիքների մարմնավորում: Սրա ճիմքը իդեալական մակարդակի վրա ինֆորմացիայի մշակումն է, արդյունքը իդեալական գործունեության արդյունքների միջոցով պրակտիկ դործողությունների կարգավորումը: 0րինակ՝ պետք է որոշել տված մարմնի ծավալը։ Այդ խնդիրը լուծելու ճամար ամենից առաջ ղետք է պարզել, քն երկրաչափական մարմինների որ դասին է այն պատկանում: Այնուեն Հետե պետք է մտաբերել, թե ինչես Հաշվումայդպիսի մարմինների ն որոշել, թե ինչպիսի չափումներ պետք է կատարել: Հետո ծավալը սլետք է այդ մարմնի վրա կատարել այդ չափումները: հ վերջո պետք է կատարելանձրաժեշտ Ճաշվողական օպերացիաները: Այստեղից երհում է, որ կարողություններում գիտելիքները իրականացնելու ճամար, բացի չիտոլիքներից, պաճանջվում են նան մի շարջ Հմտություններ ն օպե-

րացիաներ:

տերմինով նշանոսկում են «կարողություն» Դրան Համասլատասիւն բի ն պրակտիկ քյուն գործողու այնպիսի Հողեկան անճրա 2. որոնք ճատակոա տիլաղնտելը կ «վտութրունն նը»ժ ղզիտելիքների ուրյեկ նր նուտտակաՀճարմար զործունքությու ների Միջոցավ «ա մ ձ ո վ կար ներառում է ր: ելու Այդ ճամ «կարոր վ խնդրի ճետ իաղբմուժ շիտնլիքների ընորությունը)խնդրի Համար էական ճատկունչունների հրեան բերելը, դրա ճիման վրա ձնափոխություն-

ռլլ Ն

. », արո

,:

հ

ի աթ

ւս

-

ու

"

Տ 4.

Բիմնակաճ Գործունեության

դրանց զարգացումը

տեսակները

ն

մարդու

որպես գիտակցականակտիվություն, Մարդու դործունեությունը

վորվում

ն

զարգանում է նրա զիտակցության ձեավորման

ու

ձեա-

զարդաց-

Այն կապված:

Հե

ու

ո

ների այն Հոամաւարդի որոշումը, որոնք Հանվելնում են խնդրի լուծմանր, բուն ձնոորոխությունների իրագործումը, դրված նպատակի միջոցով արդյունըների մնրաճսկումը | դրա «իման վրա նկարչադրվածող պրոտհռի կսնոնավորումի: մեջ պարունակվող կորողությունների ձիա վորումը դիտելիքների ն առարկայից ստացվող ինֆորմացիայի մշակման ճամար օգտադործնան այն մող օալերացիաներիողջ Համակարգի լուրացումն է, ինչես օպերացիաների, որոնք բուլ են տալիս ի Հայտ բերել այդ ինփորմառրոանյ,ե Համէմատել այն Համարել գործողությունների «եւու Այդայսինքն կարողությունների լուրացումը, ոչիաի ձնավորման ոլրոցեսը: կարող է իրաղործվել տարբեր ճանապարտննրով:Դրանք կարելի է ճան ծայրաճեղ դեսռլքերի։ դեբնել երկու Առաջին դեւղբում սովոհողը ունի անճրաժեշտ դիտելիջներ: նրա առջն խնդիր է դրվում թելա մւռորեի օգտաղործել այդ սիտելիքները ն սովորողը ինքն է լուծումներ որոնում, փորձերի ն սխալների ճանապարճով ի ճայրո է բերում ճամ»սխայն կորմկորոշիչները, չդ աւա մշակման հզանակնեւ ինֆորմացիայի ն դարծունեությանճնարները։ Ուսուցման բնագավառում իը ժեր օրերու: ճենց այս ուղին է ամենից ավելի տառրածվածը,թեն ամենից ռլակաս արդլունավետն է: երկրորդուղին այն է, որ սովորերնողր ինքն է դեկավուրում սովորողի գիտելիքների կիրառման ճամար մնճրաժեշտ ճոդեկան դործունեությունը: Այս դեպքում ուսուցիչը աշակերտին ծակ օպերացիաներիընտրության նորացնում է Հատկանիշների կողմնոբոշիչների չհտ, կազմակերպումէ դրված նոր խնդիրներիլուծմ:սն Հյսմար ստաղված ինֆորմացիայի մշակման ի կիրառումն նրւս դործունեությունը: Այս ուղին այժմ ինտենսիվորեն զարղացվում է մանկովարժական Հճողեբանության մեջ:

մոտ

ձնավորման միաժամանակ դիտակցության աղբյուրի: է, բովանդակության վերջինիս «իմքն պարղզայման

մուն

Բարդու գործունեությունըմիշտ իրագործվում է ունեցած նրա «արաբերումարդկանց «ետ այլ Այն պաճանթյունների որոշակիՀամակարդում: ե նրա արդյունքները մասնակցությունը: ջում է ուրիշների օգնությունը աշխարճի, այլ մարդորոշակի ազդեցություն են դործում չշրջասլատող ն ռով դործունեության վրաո Այդ աաւոճ ճակատագրի կանց կրոնքի է մարդու գտնում Հարաբերությունը մեջ միշւո իր արտաճայտությունն կոմունիստական սչ միայն իրերի, այլե ուրիշ մարդկանց նկատմամբ: Հազար Հառարակարգկառուցող պովետական մարդու դործունեության սոցիալիստական մրցություբնորոշ է փոխօգնությունը աշխատանքում, եր, կոլեկտիվիզմը ե աշխատանքային ողնորությունը: Այլ կնրպ ասած, է մարղու անձնավոճայտվում վործունեությոանմեշ արտա է են, միաժամանակ, գործունեությունը ձեավորում րությունը Ճաե կազմակերպվածկոլեկոիվի Համերաշխ հրա անձր Այսպես, սարակականտեսակետից օգտակար նպատակասլաց գործունեությանը մասնակցելը մարդու մոտ զարգացնում է կոլեկոիվիզմ, կազմակերալվածություն, սխիական շաճերը ճասարակության չաճերի ճետ կապելու ունակություն: Անձի ձեավորման վրա դործունեույյան առաջատար դրեց դաստիարակաղդեցության փաստիըմբոնումը Ա- Ս- Մակարենկոն չական աշխատանքիիր ստեղծած տեսության կ պրակտիկայի ճիմբում: նո հւ եմ, որպեսզի երեխայիկյանքը կազմասղլաճանջում դրելէ: կերդպվի որպես սովորությունների որոշակի խումբ դաստիարակող փորձ»--»1: Այդ պաճանջի ճամաձայն սաների կոլեկտիվի ողջ կյանքը այնպես էր կազմակերպվաժ, որ այն երեխաներին բնղդրկում էր անձի որոշակի որակների (օրինավ՝ նպատակասլացության, կարդապաճու» թյան, ազնվության, պատասխանատվության, չամառության) դրսնորում պաճանչող գործունեության տարբերձկերի մեջ: Սյուղես, օրինակ, զիշերային արշավները ն 4ճերքապաճություններըդգաղութականներից պաճանջում էին վախի զգացմունքի դիմացկունության ն ձաղթժաճարում, ինքնատիրապետման զրահորում. խիղախ գործողությունները կորկնեվնլով դառնում էին սովորություններ: Որոշակիպայմաններում որոշակի արարքներ գործելու պաճանջմունքը ծնում է սովորություններ, որոնք առածն վերափոխվում են անձի որակների ժողովրդական այդ մասին ասում է. «ԱրարքյունեւՐսովորություն կճնձես, սովորություն ցանես՝ բնավորություն կճնձես»: Գործունեություն, ն

անձը

ա

ու

՞

ԻՃ.

Ը

Սաճքժոծ,

Ըօգ

ո.

Մ, 81, 5ոռօ

ՔՇՓՇԵ,

1958,

«ոջ.

284.

Մարդու մուռ դործուննությանտարբեր տեսակների առաջացումը ե ղարզացումը բարդ ն երկարատն ոլրոցեսէչ երեխայի ակտիվությունը

ն ուսուցման զարգացման ընթացքում, դաստիարակության ազդեցության տակ, միայն աստիճանաբարէ ընդունում դիտակցականնպատակասլաց դորժուննություն ձներ:

մ մտ

ս

ւմ

ւա

Հետո բնույթ:ենվելուց

իմպ ուլսային կտիվությու առաջին օրերիընթացքում ջբ

ք ունի

վա

րքի

երեխայի վարքը սա:մանա քշվում է մի քանի արզացուվն բնածին ռեակցիաներով:պաշտ (ղայծառ լույսի կամ բարձր ձայնի դեպքում՝բիբի նեղացում, սալանական ցավիե քաղցի դեպքում՝ ճչոց սնձճանդիստ շարժումներ), սննդառուքյան (ժծում), ն (ճոճելիսՃանգստանալը) քիչ ավելի ու

ուֆ

լաբիրինքոսային

(գլուխը դեպի գրրկողմնորոշման-ճիտազոտական ճակազդումները ի է,

-Հճետեելը այլն): 11--20 մը շրջելը կնե"իչ սկսում առարկային առաջին ռ

են

մուտ

Դ

ե

:

ոանըՀ ճիման րանց վրա ԼԼ

.

օր

անց

ման

ձնավորվել սլայմանական ռեֆլեքսները: տ արվա ընթացքում զարդանոււի առաջին է

կյուն քի

զենելը, ձեռնածվությունը), ի հաա»: բացարիր լ»ինֆոր աղիա կուտակում արտաքին աշխար -

'ի

Հեա

յամբ

է

որեխան

ռարկաների Հատկանիչներիմասինէ

յուրացնում

է

շարժումների

Համաձայնեցվածությունը: Երկրորդտարվա սկզբից ուսուցման

ն

ընդօ-

ազդեցությանտակ սկսում է ձնավորվել պր ակտ եկ վարբինադման Քլ: Դրա օգնությամբ յուրացնում է իրերի գործածության երեխան եղանակներըն մարդկային կուժ

Հասարակական պրակտիկայումիրերի

ունե:

նշանակությունը (քնելուճամարսղառկել մաճճակալի վրու,նատել

աքոռիկիվրա, ծորակը բաց անել, գնդակով խաղալ, մատիտով նկարել ն

այլն):

Ակտիվությանայդ ձների Հնտ միասին զարդանում է նուկ կոմու նիկ ատիվ վարքը" այն ճիմնական միջոցը, որի օգնությամբ երե. խան ձգտում է բավարարել իր պաչճանջմունքներն ու ցանկությունները,

յուրացնում է ճասարակական պաճանջներըկ ինֆորմացիան: Սկզբում այդ

վարքը հրականացվումէ

ձներով (ճչոց, դիմախաղ, մինչխոսքային

2--Ց ամիսներից սկսած երեխան սկզբում ժեստիկուլյացիա):

պասսիվոչ ավելի ավելի ակտիվորեն ակսում է յուրացնել մարդն կանց շփման, փոխներգործության ինֆորմացիայիփոխանակման գըլխավորմիջոցը խո սքային վարքը: վուրացումը վճռական Խոսքի .` "ր է ստեղծում առարկաներիպատկերները նախադրյալներ իրերից ն գորնրանց նշան ծողություններից ենն ց անջատելու, ջ լու, նրանց նշանակությու րը առանձնացնեւ լոս դրանք իր գիտակցության մեջ ամրակայելու ն սեփական վաո" ընն, իսկ

Հետո

ու

.

օգտագործելու նպատակով կարգավորելու Գոր"

ոլ

ճամ

ր

չ

Արդենկյանքի առաջին տարիներիներեխայի մոտ նախադրյալներ են ատեղզծվում դորժունեության

Խա:լ

պարզագույն տեսակներին տիրապետելու ճամար: առաջինը խաղն է: Հայտնի է, որ խաղային վարքի դրսնորումները դիտված են նան Այդ մատղաշների ամեն տեսակիքաշկրոմասողաշ կենդանիների ւու: ։տուբն է, կովի նմանակումը, վազվզուքը ն այլն: Որոշ կենդանիներիմոտ կարելիէ դիոել կան խաղ իրերի Հեւո։ Այսպես,կատվի ձադըդարանան նետվում է նրա վրա, գլորում ճանդալում է թելի շարժվող կժիկին հ պատառոտում վրա քարչէ տալիս վում է այն: Շան լակոտը ճատակիՏի չէ փալասը ն այլի: ՛

իրանցից

ու

Խաղի պրոցեսում մատղաշ կենդանիների վարքը առաջին Հերին է դիտել որպես ակտիվության ն կուտակված էներգիայիոլարոլկարելի տան օրգանիզմի ունեցած պաճանջժունքի իրականացում: Այդ մասին է վկայում այն իասոը, որ նրունց մուռ խաղը արդելակվում է քաղցած :

կամ թերսնված վիճակում, միջավայրի բարձը ջերմաստիճանի ն մարմնի ջերմաստիճանը բարձրացնող կամ ուղեղի ակտիվությունը ճնշող ի-. միական նյութերի ազդեցության տակ: ԵԹԵ որոշ ժամանակով կենդանուն զրկենք խաղընկերներից,ապա գրանից ճետո նրա գրդոականությունը ն խաղային ակտիվությունը կտրուկ կերսլով կբարձրանա, այսինքն տեղի կունենա կարծես Համապատասխան էներգիայի կուտազում (կամ «խաղիքաղց»):

գործունեության խաղային

կապը օրգանիղմի էներգետիկականփու բացատրում է խաղալու մղման առաչացումը: Բայց մնում է պատասխանելայն ճարցին, ին ինչոլես ն որտեղից են «այտնըվում վարքի այն ձները, որոնց միջոցով իրականացվում է խաղույին են տալիս, որ դրանցից մի քանիսը գործունեությունը: Փաստերըցուլը են կենդանուբնածին բնազդային վարքի շրջանակների մեջ, ինչմտնում պես, օրինակ, կատվի ձագի «որսորդական վարքը»: իսկ մյուսները ռաջանում են ընդօրինակման ճետնանքով, ինչպես, օրինակ, շիմպանւ զեիձաղերի կողմից Հասուն կապիկների, շրջապատող մարդկանց է կննդանիներիդործողությունների ընդօրինակումը: Մլուսները կենդանին որոնում գտնում է ինքը շրջապատող աշխարճի Հետ փոխներգորժելու

խանակության Հետ

ա-

ու

Մորո "լ թյունների : տնսակի բ բե իաւտարա ի կենդանիներինը: նույնն է: ինչ մ.Հ ները Հոգի»

. ն

'

ով,

է

են,

մ

մատղա

ն

նե

ասուն

Ժ

ն

են

ն

ծ ործողությու

"

ն

տեն ո

աղբյուր-

բնազդները,

Ա ՎԴ մ ն ն սովորելը։ ՈՑ ուրը" ատճառովէլ լ նրան «րոնց իր նմանների ընդօրինակումը, նման ճառուն չլինել կենդակատարած դգործողություններըչեն կարող նիների տեսակային վարքին: Քայց Հասուն կենդանիների մոտ այդ գործողությունները ծառալում նեն որոշակի կենսական պաճանչմունքների ն

պաշտպանվելու, Թշնամիներից (ուննդիչ

վտանղդիցփրկվելու, միջավալրում կողմնորոշվելու այլն) բավարարման Համար: իսկ մատղաշների մուտ միննույն դործողությունները բուն «դոր կատարվում են ճանուն ծունեության»: Դրանքանջատվածեն իրենց իրական կենսսկան նպաՀենց այգ է խաղային վարքի ամենախոր լուրաճատկությունը: տակներից: Ն րա Հեն Ջ կը նսատա գործունեու իրակա նացվող հ նն է թ լու ոչ թ ե յ ն զր նքնե բիչ ակ տի կ արդյու : Ք ձեռ ե րվում ն րա որո Ք են բ օգ Կու թյ բ: են տալիս, որ երեխայի ամար խաՈւսումնասիրությունները ցույց ղը նրա ակտիվության իրագործումն է, կենսագործունեության ճիմնոկան ձեր: Որպես այպիսին խաղը կապված է «ֆունկցիոնալ Հաճույքի» նրա է, իսկ աղբյուրը՝ ինդօրինադրդիչը դգորժելուպաճտանչմունքն ճեպ ն կումը փորձր: Բայց երեխայի խաղային դործողությունները ճենց սկիզբից զարգանում են իրերի օգտաղդործմանմարդկային եղանակների ն պրակտիկ վարբի մարդկային ձների ճիման վրա, որոնք յուրացվում ե մեծերի ճետ շփվելիս ն նրանց ղեկավարության ներքու ն

ա

ւ

Ս յդ

է երեխաների Ճանգամանքը կանխորոշում խաղային վարք».

ծնում սկզբունքային առանձնաճատկությունները, է նրւս ձների, աղն արդյունքների արմատաբյուրների,մեխանիզմների, ֆունկցիաների ` կան տարբերությունները: Ճետ զուերեխանիր պրակտիկայում առարկա-գո րժիքների ունենում գաշճեոռ դործ է իրերի մեկ այլ տեսակ խաղալիքների յետ: Այդ իրերի օգտագործման մարդկային եղանակը խաղն է, այսինքն նրանց միջոցով ինչ-որ այլ «իսկական» իրերի ն դործողությունների պատկերումը: այդպիսի օգտագործման՝ Խաղալիքների երեխաներին են տալիս երեխային, թե ինչպես վորեցնում են մեժերը: Նրանք ցույց "տք է խմեցնել տքկնիկին,օրորել նրան, զբոսանքի տանել, ինչես կերակրել խաղալիք սրջուկին, մեքենա քարշ տալ ե այլն: Սակայն խաղալիքի՝ որպես «իրական» իրի պատկերի նկատմամբ վերաբերմունքը առաջանում է միայն խաղային գործունեության ժեջ սո-

բառի

օգտագործման կապակցությամբ: .

Մեկից երկու տարեկան երեխան դեռնա չի կարողանում օրորելու,.

տիկնիկից փայտիկի սնելուն այլ դործողությունները վրա տեղափոխել:

նա-չի կարողանում դործողությունը պատկերել առանց Համասղլատասխան առարկայի կամ այն մեկ առարկայից մյուսի վրա տեղափոխել, են դառնում միայն խոսքի Ճճնարավոր Բոլորայդ օւվերացիաները լուրացՀետ մանը զուղրնքաց: Տաշեղի նույն կերպ վարվելու Համար, ինչպես նա վարվում էր տիկնիկիՀետ, երեխան պետք է նրան իր տիկնիկի անունը (օրինակ, «կատյա» ): / Ռւանցնելու տիկնիկից դործողությունը ձիուկի վրա տեղաիոխելու Համար մեծերը երեխային պետք է ասենտա

`

«ններակրբիր ձիուկին» ն այո Ամելի ուշ խոսթը երեխային «նարավորուէ տալիս «իրական» առարկաների մնո: մեշների կատարած դործոՍյու

վրաորկ ղդոիխաղալիքնելի վլոճ: Մ/քծերի ություն ահրըըտաղա տիխւնյ Հողությունները դլտելու միջոցով բառնրի իմաստը լուրացնելով, երեհան բառի ճետ մլոսսին այդ գործողությունները նույնպես տեղավոխում « վոաղի առարձայի մրոռ Այստեղ թաղը չւքյունն այն է, որ առարառանձնացվում են ճայի նշանակությունը որոշող դործողուխյունները Ոէ ն սուն առարիեայից աշիուվում են այլ ուոսրկայի՝ խաղալիքի վրոոո Սրա չնորչճիվ բառի նշանակությունը պրակտիկորեն անջատվում է իրի որտաբին ։տնհսբիցն կապվում է իրի ճետ կատարվող դգործողությունեճրի, մարդկային դպրակտիկալում նրա ուննչած ֆունկոիայիՀեու Որքան.ավելի է առաջ դնում ալդ պրոցեսը, այնքան այելի են բաենըն ազատվում իրերի ճետ ունեցած անժիջական կալից: Բառի նշարակությունը ավելի լայն չափերով է ներկայացվում ղործողությումբ։ իոն 2նտագայում խաս այդ գործողության մասին ուննցած պատկերացկատարվող իրւսմոիլո 2նարավորություսէ առաջանում իրերի «եա ո"

հո:ն

տոխարինել խոսքային դործողություններուի դործողուքյունները

չույին

տարեկանում խաղալիքների

«իտ

կատարվող բոլոր իրամրսն խաեն կծկվում ն փոխարինվում ավելի ավելի դորժողությունները խոսքով: Փոխանակտնականորեն վերարտադրելու տիկնիկի կճրակրման պրոցեսը, երեխան մի անգամ նրանվ մոտեցնում դղալը ն ասում է: «Գեւ րակրում եմ, Արդենկերավ» ն այլի: երրորդ տարվա կեսերին երեխան ակսում է իր ն ուրիշների գործողություններ ակաղրել միմյանց, /ուսնձնացվում է աշխար՞ին ս մյուս մարդկանցճակադրվողիր որպես սեիական դործունեության ն ցանկությունների կրողի: Իրերի «ետ կատարվող գործողություններըսկսում են ճանդես ղալ որչես իրեհի հկատմամբ մարդու ունեցած ֆունկցիաներ: Առաջհն գալիս ղերանն խաղեր 1-Ց

ու

«հսր»-ր՝ ՝

Դերային խաղում երեխան վերարտադրում է ժեժերի՝ իր կողմից դիավող ճառարակական ֆունկցիաները,մեծերի, որունս անձնավորուՌյունների ի Հայտ բերած վարբբոԱյսպես, երկու տարեկանը, տիկնիչկին կելսոկրելով, «կերակրում» է խաղում: Զորս տարեկաներեխան տիկեիկին կերակրելիս,սլատկերում է «մայրիկի, որը կերակրում Լ իր դստրիկին»: նրեխայիսոցիալական փորձի ընդլայնման ճետ զուդրնքաց բովանդակությամբ խաղերը («մայրիկ», օդառստիարակչուծի»չ առօրյա «կինո, «մանկապարտեզ», «կենդանաբանականայգի» ե այլն) ճարրստացվում իեն արտադրականսյուժեներով («օդաչու», «տրամվալյ, «տիե լերագնաց», «դործարանչ), իսկ ճետո նան ճասարակական-քաղաքակուն սլուժեներով (ռղատերաղմ», «պիոներնեհր»ն այլն): Ընդ որում խաղի առարկայական գորձողությունների վերարտադրուբովանդակությունը

շոկ

մաղուչնղ: դաքլիադումցեսչ

մոմանգոսութ 1 րրսմոտ դյմաղամոաողգը

տող

նգվա

--թլ

Դամզղդաէցք

ակտտչջողջդույ: ղո իղ դամքիսկամոոոչ /իսմզղշվգոկտու վրեվղոն -մօ զմ 1 ջաիմաիողդուրմ ուր ղր չնամոկ վ. /1իճղոովու խատմութող դակաղոմոողղգկ մջմոիղոկոմուվճսո ճո :իսջմավ դուկոմուվնաո

-ոջ

մա դակադամաողգկ զի Հա | րախձամս մժմոխ :լ ռուի դվոդնեմուղ ղարճոմաի վջմուիղժղվոքտ դաիրնաոյ րաոդնսմի Հանմուր»յոսմզմ | ժազջ դոովզմզ զվ մղգրո դո ճվտգկաողտ նիր

«այգիջումզի

Հայզջմանմզդոլուր չոզճ վմզմվ ղ նղոկնմոր մջմաի դակամովճաողդ կվտակամխ վիտովղմգ դ1 մմամամ մամ, ամակ վ հոն ղաղմգ ոիոկդո դվժատմո զմ) ղժղվ զ ղզմատորստիտ միր նվմզղջ նո Նորաաբմառ «Մկր

մա

այմարոչ տղ

նոնմում դարհանմում

չիոմ-ր չիմ

շորագջ

կատոխաոծ: ումի դորվչ լոսդաոհման

ղ

րոաղոձոսու

2վմղղդորմոխվմքոխուվը ա

Սվմզդկաողտետ

վժմոի

դալ

կողորոքովը

ղորմսիողի

մմղդրեվդոովյր հողսվճկղուվ ղոքչիսցղյաքման դվիանմող մամ ղդիսձում ոմոդ դղորճողառ ղ վջո վրեվղանմօոմղ դոկովեսխվեվփ-ավրոտողո դոն վմզմծումց -

ս

մ...

-ահղոսուքդ վմզդմումեոռլուղ ղվբողմ վկաձսմս ղլ ջոիոոկ ժղոմս ՛

|

դմզառոի դարճանման ա

արոր Ո:ատա

վիաոզմղ

մվ դորնոնմում Արղդուջվառր

ս

Հոդ

նիա մվ

որ

մղոմն

ճվտզկոոզաեր ւ ոյ շ ո

ղոնքասոնում մ ռտկոմզի

դորնուց մվ վս «մյու (գաղոփվտվմի»

ղ

յո

ղ

|

ո:

ղ

դ

։

7 մրա: մած «մդուժքանուղաղջ ոորաիրիոնսց ղոր ղոր4սմաղրեսկ "մժմոխ իվտուախրոարսն փամումը, ոզ "

Կաջման մմղղջ մ մսամ յմքնաան ղ մողզղջ

ս

ր

Ժճկո

րոս

մմզդկոողտ ղոքլիողղ

նսիտվն տսմոնուող» վժմուխի դոկ հմմզղոժզվգղտ ,

դաոումմուտ վղոժ

|

:

վր վճամ վտ

ըձսծդսուլյ

մմզդդոաւիիյացմսն

յՀայզնկոտվի մզղավնումղ ղ

ՎԱՎ

րականմակար վջմավփմվ ղվլոռիզմզ 3 րանմոր մնողվ ՛իսովիոր Մ ղլոսնոմաի վետոլ մկաոտոտղ) մղտրնոաուս դ (1ժղաքնմո ամդ Մո 4 դղոահքրագղդյաթ Հմսն մժդվզքո մկոտտհղ) ղվմժղոտողձո յ րաղզտար իս մվ -ամատկամտողոկագոմգեսչ ղդահքազդացմսն ((ովլտտ վ ժղաիեմտ մոկուեց ողսգն մղաքլիսզղածման ) իոոդր մոլ ոցեմս վմլզդգմձվղոկտոչ դակակոմաոտ» տոլ Համո սոն ունսն նվնտո|3 լոսիոկո «ղաոհլիաչտոմ «19 նզտուտ ծղցշ "(Ըմզչաա«զդուռ» )

ո"՛

տամղլրսողաանլ դկոտ մմղւմեմո նկսաինդրոմրո ղզմադատոկանովնսո յան լոգ դոմքիագդոացաան դույ մյդնամկ վմզդգագոկ վոլանմտ ոզեղոչ ղզ րոսոկո 'մմյզղեվկոդոր վնոո| վոմուր Հարոու -դաղակ րակ իխամզդճդոյոխդակոճամզի դլ լոսիմոիտնեմոլ մմզդդաը տ յոմոնուտզյ Հանսցմսն ղղնկմո րբ/ո փոսմսեղաՀյոսղոտո զզ տոսճտանմուն մմյջե նա վմմաի «րոամզնտո| վմզղդսղակ տոմ յրահսփ նմսձուշ մզղծ հ (ղվմզդծդոջո վովտ կզակ 1 րրաիկմոցղզ մմս դամքիսջոինդղմաջորոչվմզդղւաիլիանաջմ ի. ղզ լհսղճումա) մմղդողվզմգ («նդոխվլ-կ1վթմ» ժոռի դաոկամուվճսո ««մզդ

ոլխոմս

Բոո14

|

ի

:շ

-կվմոոն

ղոր

կտողտ մարդու

դաիլրսղուաքմսհ յ ղջ մա/դոժուտաի վժմոիխրոսմս նղ չԲղտ կ ձսմս յողորութ հայզիղք դոնովրՀողանմվունդչ րոսսկող ուշու ղջ ոու. վ մմզդղացիսճղենողամ դակոմավնաող Աժ աուո|ծո "մնտո|ո մժոսոլ իզմիոժ «մոնսո Հոտսնատգ»

րայտնեոնամտսր վքոռցմզգ շողուրքուխ

չռուի վր մաղմակժղզ մոսվնղու ժղզր ով վն ի մսե թմ ղոէլիսզղացմմե ղ վժմոի վքուոիլմզ

Չրոաճոեմոն ր

/ոյզմուկ

"մ տփրրիաովմզդդամլիամզմոմոչ դվիոկեմոր վեդտ նոմի վայն ղո Համովճսո ողոմս ղզմվ դր ճայմոկղմ ւոկղիմուո

ող/ոմս ղզժվ մղաքիանկոտվեողդժղվ դոկտաիոկմոսո 2 ւտ 7 մոռղիոննդ -մզի մ ((մզղղսդակ)իսճաչվր յզմոտաոկմմզղովծ դորմսիտնմոկողմղվ Հոմցիոօ նո 3 ՐրսդնգմսիսոՄրսէլիսնամուն թ»

մմզդղանքիանացման

ոցխոմս Բղղջ նսիմոտոկ 1 րոաղնանման ուր րած «մած ահզմատոկ մզղովճումղիոօտղզչ նդամե ղ «աղղնոմաԼ մմզողոաիլիան մմզմվ

ջոինդոոմրո փումակվակամիո Հողոաշղ վմզդիրոյմղ դոկաիելք

-կվմոր») խաղրվն ճղորվը

յոսժճու|ղմ վնող փալզդաքում մմզմզն

վազդ

՛

:

ղլոջորոչ ղվմղմղն օատիղանդմ զ վմզղտովը մղ 18. մտաղտր 1 ճող»

յր ամզմոմուչոյամի դողվզմգյոսնաի ջաճանմոն վմջնող դվ յանդմ մվ իսճոճ ամզմսրանմակ մժմոխ մլն մմ մժմոխ ր դոր դզեմը չորսի՛ սկոդանդմ ազմախոածմակ չՔոմվկտտյո ջանցղս ղվոտր վմղզդղոսյքիսնացման նսղողվուտտվոուրուտջ ղամո ղ վմզն ղակոովեսո 7 ր րսիմսիուղջ տսր վիոռ|դմզուղու ոմ ի .մյղշվղոկտոաչ վմզմվ նսիջմսեոտտեօ ցք Վա ք դ դվռտր վմզղովնկդաջ ժրորճոմցվկտատխ ջաճցգղդ)ն շռա զ դ7 մտիտստկ տմղ ր սի մմզղղարիքանսջսան /11Ք2 չդՄո։ ղ (1գկոմո է Մտզո եժ» իտղդոռուտմո մոխան 3 ցոսմսմօ ով ղղ ոցզիոմս3 րսջվմոնուտնօ ող մ մտվտոր -ճՔղկստխ ղվկվղկվտ հակուողտո չվմ-ի64 Բ կ2վքմ ողեմղվ» | րրսչոխ ղզմվ դոդիզմղովյոնոո| «կմվբմ-ի6Հրլլ» ղ յոստվն ղղ մզդյոսն «(դՄտ ղո1 ղ սղվկ յոսո ղլ սվնոս ժղոմղ ' -մոնտչ ղվիտողատդղտուասղչ տոմ մկաղաճմմ վմզդրատվն դորդ վմղղկվմժափ տիմօոր) :րոամզղջ պժմոի վղետոր մղորտան վիողվզմզղզ ջոիմսաիոդրմոր ժղոմն ոլաւղվ ղ մմզդովնկղոսփնղոկնմոր իսղջ ղտ մմզդղաքի սմզմոամոււ մզղղաիցիսկ -ողոշղ ղոկոտվովճսողող բաստմզղ | ծզր վտմավսմվ ղղնմո ղտ նույ զ չմյոսքումաի ղակաողջմսն ղոիլիսկողամդ վմզղրաղյմզ էհստոխոածմ: «ղոէքխսչ տոմ ՛նզտոհր Լ

վմցաոմ

լոսղատո

ա

| յլոսնտեմտն տետաղչ

մրոսմցկտուխ վմզղդածիամզոոմուչ ղվժոդ փղի ճվղամը յոսմատակլոսնղտ | իսմզիած զր վզիո |

«Նմոր վոն

ւս

որոնք միայն օրգանիզմի որոշակի «Հոռսոկանիչջներ, մռխրանըբմվոլ ե դորժունսուխյան ժմարդասձճրաժեչտեն սոցիալական փորձը, վարքի նային ձները լորաքիելու Ճճումալո մարբի ալգոյլիսիազատագրումը բնանախորոշված կողմից խասուորեն ծին հննսաբանական Հականիշների Է: մարդու վարիրո շնորձճի| սւուսվելություն լիոճլուց կարեոլաղույն ն սրոշվում դործուննության եղանակների էվոլլուցիան թի տնակների Բ դ քն հրա օրգանիզմի կննսաբանական ղարղացմամբչ այլ Դասարապատմական զարգացմամբ: դուցյան Այսդիոով, ուսուցումըճանդես է դալիսորսլես զարգացմոն առուջատար դործոն, որի օղնույյամբ երեխայի մոտ ձեավորվում են վարջի ե բբականության արտացոլման մարդկային ձենը, տեղի է ունենում քննուսկաանանճոռոի վերածում աշխարճի նկատմամբ մարդկային «Հաչարերության սուբյեկոիխ: Սակայն երեխայի վարքի ն դործունեության այն բոլոր տնսակնեում, քննարկեցինք մինչն այժմ, ալդ վերջնական արդյունքը՝ որ մեք յասարակական փորձիլուրացումը, չի ճամընկնում բուն գործունեության ճնու երեխան խաղում է իրերի Ճեւտ բոլորովին էլ ոչ ինչ եալառսուսկների թր րան սովորելու նողատակով: երբ նա կատարում է առաջին քայլերը ն կրորձում է արտասանել առաջին բառերը, նրան քայլել ն խոսել սովորհլու նսլլատակներըչեն առսոջ մղում: նըս դործողություններըուղղված նն որոշակի անմիջական սղաճանջմունքների՝Հետաղոսուրյան, ակոիդության, ծրեր ձեռբ բերելու, շրջապատի վրա ազդելու ե սարն բավարարմանլո Այդ սյատճառով Համապատասիւան զործողությունների ե ինֆորմացիայի լուրացուժը նրա Համար «անձնաղես» Հանդես4 դայիս ոչ քն որպես նպատակ, այլ ղաճոնջմիայն որոնս Ճամաղպատասխահն բող

մումքներըբ«վսրարելու միչոց: րայց վրա է ճասնում մի շրջան, երբ երեխայի կյանրբիմեջ մուոք ւ վոլծու) գործունեության յի սրոշակի տեսակ: Այղ այե ղործուննությունն Լ, որի աանմիշական նաստակը որոշակի ինջորժացիայի, դործողությունների կ վարջի ձենրի լուրացուժն է: Մուբյեկտի այդպիսի առանձնաչատուկ նաագործունեությունը, որի տակը է ուսուցում: սովորելն է, կոչվում Այն ներառում է. ա) աշխարձճինշանակալից Հատկանիշների մաաին ինֆորմուցիայի լուրացումը, որն անճրաժեշո է իդեալական(մտավոր) կամ ոլրակտիկ դործունեության այս կամ այն ձեր ճաջողությամբ կազմակերալելուճամար (այդ պրոցեսի արդյունքըգիտելիքներն են), բ) այն Հնարների ն օոլերացիաների յուրացումը, որոնցից կազմավորմում են վործուննության այդ տեսակները (այդ պրոցեսի ռրդյունքը գ) խնդրի պայմաններին նե դրված նպատակին Հմտություններն են), Համապատասխան ճնարների ն օպերացիաների ճիշտ ընտրության ն

վնրաճակողության իրագործման 4Հումարնշված ինֆորմացիայի օզտու-. եղանակների յուրացումը (այդպրոցեսի արդյունքը կարողու-. թյուններն են):

են

Գորան

Այսպիսով, ուսուցում

ե Ղ Ղ ի ի այ յն տե ղ, որտ են նյ ունները կառա վարվում բոՀմ տություննե բ ն կարողությունգիտակցորեն դրված նպատակոյի Պարզէ, ուրեմն, որ ուսուցումը առանձնաճատուկ մարդկային գորէ ծունեություն է: կենդանիներին միայն կարելի վարժեցնել: Մարդու Հնարավորէ միայն զարգացման այն մակարդակում, մուտ ուսուցումը երբ նա իր դործողություններըգիտակցական նպատակի միջոցով կարընդունակությունէ ձեռք բերում: ինչնա մենթ արդեն տեդավորելու անք, այդ ոնդունակությունը անօրաժեշտզարգացման է Հասնում միայն 0--ճ տարեկանում, ձնավորվելով դորժունեության կախորդ տեսակ ների՝խաղի,Խոսքթի, մուտ ապրո"կավխկ վարքի Հիման վրա: երեխայի գործունեության ձնավորման պայմանը նրա մու սուցողական առաջին

մարդու

դորժողու շակի գիտելիքներ, ներ լուրացնելու

տե

ուն

ո

ու-

ն որոշակիդիւտելիքների, կարողությունների յուրացՀմտությունների

ման

գիտակցական

դրդապատճառների ստեղժումն է: վրա ճասարակական աղդեցության ակտիվ կրողները ճասուն մարդիկ են, որոնք կաղմակերաում իեն նրա գործունեությունն վարքը ն պաճում են դրանք Հասարակությանպրակտիկայի շրջանակննրում։ Մարդկությանճասարակական փորձի լուրացման նպատակով երեխայի դործունեությանըն վարբին ուղղություն Հաղորդելու այդ ակտիվ պրոցեսք կոչվում է ուսուցում: երբ այդ պրոցեռր դիտվում է երեխայի անձնավորության ղարգացման վրա նրա ունեաժ կազմակերպվածազդեցության տեսակետից, ապա այն անվանում «ն դաստիարակություն, Հիմնականմիջոցները, որոնց օգնությամբ իրագործվում է այն, Հետնյալներն են. ցուցադրումը ն բացախրախույսըէ ապլատիժը, տրրությունը, դրումը հ պաճանջնեւ խնդիրների րի առաջադրումը, ստուգումը ն ուղղումը: Այդ ազդեցությունների օգնությամբ մեծերը կառավարում են երեխայի իմացական ն պրակտիկ ղործունեությունը, առաջ են բերում այն, ուղղություն են տալիս, վերաճակում են, շտկում ն դրանով իսկ ձնավորում ին այն: թյ փնչպես է այղ ամենը կատարվում ն ինչպիսի միջոցներով, ինչնյութի «Հիման վրա ն ինչ նպատակով, ինչպիսի ինֆորմացիա: է Հա-՝ Պորդում ն ինչպիսիդորժողություններեն յուրացվում, այս Հարցերով՝ զբաղվում է ճատուկ գիտությում՝ մանկավարժությունթ ղարդացման երեխայի

:

ու

Բ

գործունեությունըմարդուն չի զիջում միայն Հասա-: Ուսումնական րակության ճամար օգտակար ակտիվության տարբեր տեսակներին: հ կարողություններով: դիտելիքներով, անճրաժեշտ Հմտություննիրով '

սխիխականՀոգեկան պրոցեսները է ան իր խնդրին ամամլատասխան լուծվող կարողություն, կառավարելու ն դործուություններըընարհլուկազմակերպելու իր գործողություններն ու փորձր նլատակասլաց օգտաօպերացիաները, «մւոություններն գործելու կարողություն: Ուսուցումն, այուղիսով, մարդուն նաւխաղատնան

այն ձնավորում

Վ'արդու մոտ

|

ու

րաստումէ աշխատանքի ճամար:

Աշխատանք ոնո"

դործ

այնո իսի նպատա որի

տանքը է,

յու

Թ

կն է ճամար

դրել Հասարակության

ուն

եու-

արտա-

(կամ

ովո ղ) որոշակի սպա կող մից կու ի յան չասարա գոնե ն Աչխատանցաարդյունջներ, ն իդեալակա նյուքական առաջատար Հիմնական, գործունեությունն լին գործունությունը մյարդու իր զոչուէ, Մաշրգկությունըորոլիո կենսական տեսակ կդադարեցներ Այդ տշխատելութ: տլատճառով երն դադարներ

թյունը:

մարդու կարելիէ դիտելորսլես ռորԻունյությունը

ուկ

ս

տ

թյունը,

եսակայ

Հաղքանակը

ե

մարք,

ճ

որն

կհնղանականայլ

առ

աշխատանքային նձնաճա-

աշզաճովում նրադոյու-ք տեսակների նկասոմամբ է

ՀաՍոցիալիտոական օղտագործումը: սովետականմարդուսատ վի դործն է: մեջ աշլթւատանքը սարակության նսլատակներ կարող են լինել դործուննհության Աշխատանքային գ

բնուքյանուժերի

ն

նյութերի

մեքենաներ, կաճովթ մարդկանց կողմից սպառվող իրերը՝ ճաց ն ոյատրոսդորժիքներ, Հաղուստե ավտոմեքենաներ այդպիսի իրեր է լինել էներգիա (Տերե կարող Այդ իրերը։ շսո տելու Հաժար ամրճրւաժ շարժում ն այլն) ն ինֆորմաէլեզտրականություն, մություն, լույս, կարող ցիալի միջոցներ (գրթեր, զծապրեր, ֆիլմեր): Դրանք, ի վերջո, (գիտություն, արվեսու, գաղոասիարեն լինել իդեալական արդյունքներ են մարդկանց վարքը ն որոնք ներ) ոռրծողություններ, կազմակորպում ու

ն

աշխատանքը

դլաճակություն, վերաձճակողություն, (կառավարում,

դասորարակություն է մական Ալսչոնղ

այլնի:

չէ,

թե

արդյունքը արտադրվող

ղե

ւ

տք

է

արդյոք

բավարարելու Հւամար, թե մարդուն նրա սհիական պաճանչջմունքները է պետք ճաւսարակությանը: Ռավուկանէ, որ ալդ արդյունքը մմ դադարում նպատակները դործունեության մարդու պատասխանաբար

չամա-

են որ

Այդ նպատակոե՞պաճանջմունքներով որոշվելուց։ ինքը' իսկ կողմից, Հասարակության

նրա անձնական

տրվում

են

գորժուն հությունը

4ն ընդունում է որոշակի Հասարակականառաջադրանքիկատարման ին գ ործունեուաշխատանքայ Այտալիսով, մար դկանց է: Հասարակության մբ Հասարակական իր չությա ք յունը ն ձկավորում, որոշում, ուղղություն կարգավորում պաճանջմունքները են տալիս նրան:

նը 4 ասարակական ն Էէ ծունե է նան ըստ իր բ ն ույթի։ Աշ. Աշ գործունեությունը խատանքի բաժանման շնորճիվ մարդկանցից`ոչ մեկը ոչ միայն չի արտադրում այն ամենը, ինչ նրան ճարկավոր է, այլն ճամարյա երբեք չի մասնակցում սկզբից մրնչն վերջ գոնե մեկ առարկայի արտադրուԴրա ձետնանըով այն ատենը ինչ նրան ռլետք է կյանթյան պրոցեսին, քում, նա իր աշխաունըի դիմաց պեսբ է ստանա ճասարակումյունից: արտաքնասվեսխավարարմում են ոչ քե նրա Անձի պաճտճանջմունքները անվփոսկան աշխատանքով, այլ ճառարակությոն կողմից: Թե ինչոլես է կախված է շճասարակությանմեջ տիրապետող այդ տեղի ունենում, յունների շարաբերութ տամակարգով: Այդ արտադրական ամեն մր առարկայի արտադրություն ալատճաորվճասարակուրյան մեջ ՞ա»րտադրական որոշակի միաժամանակ մարդկանց է աշխատանրաբերությունների արռադրուցյունն յն իէ ոաղառման ոչրոՔն, ըւ»աշչթամանյփոխանակութ ցեսուխ

մ դ

նան

,

Դրանովկոկ աշխթոաւյյնլիս մարդուկաւուչր::ժդործողությունները ո-

այլ դրված րոշվում են ոչ ք, կենոչթբանական պլաճանչջմունքներով, ն այլ արտադրական նպատակով հպատակի իրագործման պրոցեսում այլ մարղկանց նկատմամբնրա ունելոժ 4արաբերություննե բրո վ: հատարման ն կարդավորման Այդվիսիդործողությունները շամար անճրաժեշտ է օղոատղործել ինքորմարիայի մշակման բարձրագույն պրոցեսները էս, առաջին Հերթին, երեակայությունն ու մտածողությունը:

Այստեղից պարզ է դառնում, որ մարդկային ճոգեկանի ալդ զարանալի ճատկանիջներիաղբյուրները գտնելու ճամար «ճճոգու» ինչ ոլ «ատուկ ՃառոկություններՀեարելու կարիք չի զգացվում: Դրանցանչրաժճշտությունը պայմանավորված է դործունեության օրինաչախփություններով, այորնքն բխում է «ենց մարդու, որպես ճասչսրահակի գոյության ձնից: մանանչ-աշխատանքային հր կատարմանճամար այդպիսի բարձրագույն Ճոգեկան ֆունկցիա-

մարդկային

ներ պաճանջելով, կոլեկոիվ աշխատանքային ցործունեությունը միաստեղծել է դրանց ամանակ մարդկության զարգացման անչրաժոշտ նախադրյալներ: պայմաններ Ճեւսվորման Հողփար Վերցնենը, օրինակ, քննուղ նախնադարլան որսորդական Հորդավում որսաճալաժի վարքը: նրա դործողություններն ինքնին ուղղված չեն որսի ձեռք բերմանը: Ավելին, եթե նա մենակ գործեր, ապա այդ դործողությունները նրան քաղցի կմատնեին. որար Ճեշտությամբ կանչեԱյդ պատճառով նրա ողջ զորժունեությունը իմաստ է ստատանար: ճում միայն մյուս որսորդների գործունեության Հետ ղուգորդվելիս: նըալեւոքէ ճարվի առնի որ«լատակինճաոնելուճամար որսաճայլածլ

պրոցեսում ու

|

օլ6

չմրոքլիսդեօ ղտէքիսմնանս1 բրախջմսեումվ մմս ղդ պոլիս մամղմողմ տկղլիժօ վկտքամա«վլխսղժ տճզքովչդտ ղակցեստ փոսղտե | ղաոկատմտղմ դղաիքիաւռիոջատ դ ոլքիազղւացման -մո մվրաղսուն ղղ քվրուկողոծղ աա հվղգրո ղվոր ժղամս մոիիւտ մդահլիսնցնետուսփ վմզդեվանմե դվժուտմու դու ղ վմզղրանր ղվժմզղ ոսմղմ ժո զջ մտրու մմղղնվնեմի զգ դաքիսկուղոածղ փոսմց մզ պամքիսկոաղուդմղմմոտ բոչ մեղ ցդ41 ղվժտտմո նադտոոսատտխուրտչ ղվմզդմղարծղոչատխնիր :մզղժղար «ճղուտխռմզմմուտ ժմոք վր փոստտղ ղ մզղեսեմեն ղվճոտմա իվլտ բնում նսաշկամղզն ղվչոհոր դղ րրսացմսեմ ոմի ուիանվտ Արք,չրամցղսոցատխտեմն Բո հոիտ զզ լոսիմսաղովնժղամս«մդսմլիսձեսմիտ լո վմցղժղաիծդոււուխ ղժղվոհտ 'մդսաք'ս տմդ | րրստուտտմտ րամզղղոր ջտինն' հոքիտ յ հոէիտ մորաքքիաղղացման դվոր ղոկզեսչ փջղրը

Գար

'

ոտ

:

ո

-Քոխ

մմվժրվս -վձ

ումը

ղ

Հազդաջման

Ան

փաձողաոյխդակաոնկոտվելրոացտ զ մզի մմզդղայիասնաց նիտ չ-մսե 1զոխաի «անմար «վմզդկտտտխդմսիոսդ» 1զտեջ ղ մամու -տմզի ովմուտ 1 1նիսըղոմղ մմզտ տմղ զ լոսղջման ճՔվիյամտո վջմոով Քղուկ ղոանմութ դիր չդահցիսամսիողջղո -տ

կստաոխոաձմմ

ւմրուրտուկդ

լ լոսդջմուն մրորտավղ -եմոր կով «տկզիհաո դոմչիազդոաթման վմզմփ դսնմոր դիր ւմժրվչ ղահլրսնկոտվե լ րրսրեռկ Ժղտոցտ ողիւղվ Դ ճղղչ մրորտուկղ ղաքլրադոկումվնույ դդաքլիամզմումուչ վովհանքո

)իսճսճվր վջմսի ղակակումուռոչ ժղոամն1զմամսղ իամզդկուռ -ախղդ դոկամուցնվ ինմանոջ դոահքիանեւս ղվմզդղաիքիսնացման դոկուխղո

1 մոսդճցմսիսո ղդմտոզոաճմզի

:չվմզդնվկաղոտրդոմջիսզդացմսն ոցի

«յա

ցուղուվեսնվե լ Տ

դամսնստոկոտ»

դվոուր ցուօնամնոշւս

ո -մա յ ոսխվառ դիր «/ոսժոսո փովն վոսմզղղաիյիան Քղդտկնմուր -մսն րակ րտ դովնորմաղվ նիտ ա) կոդ 1զնդոում իվտատկվղա կրստուչ 1իո 3 փոսովտո -տղավփ տվճուրմսվղվ տղզչ նղակնմուր դիր չմմղղոաէքի

իվտկզիմօնղոմղ րբրամզմ տու վ ղր վմզմվ 3 դորահքիսզղ կատո:տ Հաջմսե իվտկղզակմժղվ չղաքիսմզմոմոչ մսղ մրորտտկղ նղոամղց) մզդ Հղանքիսկաղտծղ մսղ. վմղմվ 1) յրոսղց մորու հղումղ 11 ղղոսհքամանղվլտժ -դուոովճտ ղակտկոմոռտ»չ կվոկոմրո նղակնմուր Ժղղչ իսովոոճը րակ իսրու նղոմղ ցքի Սրոքջիսմոմանղդղո վմզղմակոսնղղջ վ լոսիմոիաստկ

նո տ խամզդդահքրսկտտչվտակղզմօ

քղումդ յլ

:

։

Ֆուտ

'ՌեոՅմոՀ

ք "Ղվ

"մ

'Մ1ՈՉոճ

Յ8102019Ո

1216102151

ՓԱԼաոնո,Ը"նք "07Ճ4Լ

015011.

ԼՐ

«ոէ «որս»

04-Մ6ըլ ըմ

«մմզղիգվմամխ

Ա5ՅԻՈԱ

65042161 ՝14410ՅԳԻԸ

Մ. 11

230980 "9095մժօրլ "քլ վ 1162ո6::թլլ

դուրնանման գոթշարրար

'80օառտլր

մոճօատյն .Օ

վղակլնաշ

վորու

Լա

Ժվլտոս ճԱրաիքիսցղւթման ոմցտոմատո մղզմվ նվմղղմակոսւ իզ չմմզղվմ

ՂԿՍՏՈՒՄՍՆՈՉՎՍ

որաԵ նԱ-չ,

Մ

Հող

մղդահլքրասմրո դոկտտորդրտչ

էա

՛ջ

Ա նվ ՛բ

'ե0ունց

9:

վմղղմակոս 1զղսո վիճուջ

'

դոլրազղածմսե

"2

«ՅիՂ 21 ՈՑ

Վոզոզլ

-զաղ

2 մոլի մորտտչ .ատոտմտահխ միոց տմկոս վկտեվղ (կուղվմօ «ողո չեր մրահքիսկուղոշղ դակտողզվկհղոմղ զի աղ իսմղղղահրրսկտուչ մվ փվոկղիդօ Նի վժղմվ ճղղչ 7 յոսիմաիոակզն դյաիքլիսզղացմա վովեուդիոմղոտտվմո վր ղզրտ իղ :մմզդղսահքիսկատուծ իվտկզիմօ վմզմվ ղց բոսիմաղոմն րոսողնսմել վժղոտտոլոտմս «մառջտտիւք նղ ումի վմ »տղուսիր մղմվ Համաս 7 փոսցմանատնօ բոսքմսեոտն, ժ ր մղաքցքիսքղնն մղամյիսքյենա վմզմվ "ազջ գմդվուա դարջմսնետտեօ դ ղորտոոմատտի վմզղժվջշմսեհ Քջաոիխոակ մժղուռուվմո մս 1 ղիո (ճվրաճոււտա հմուխ վմղդժղաննմո դոքլիսղդմջ լյրսմղմմուտ դոմղ մմո մջվե ղակտանասցի վժղոտուղվնը

|

ՕՅ|

Վլոմատոամչ Համամուռուջ

չՔվրոսմեւտ վմղարծդոչութ Պակտողվկ նսնր ոստաոծղա մմզդղահքլիանսջմսննսի շ-մաոտուկտզջ նղոմն ց մմզդմզկտտխ վմզդտկցմմօ զ դակվակամխ նդզչ հմզկ նղ. չիսնսձվր ղորնոկղմ վմզդոսքքիսնաքմսննսիմուտոկ տղզջ վմզդտկղմօ ղաքխրաղակտմվ դվժտոտմո Մտ Դիաղջ վմզղյոսմոտ ղվիոն

ԴՎՍՇՓՎՍԴՈՌՂԻ'ՂՄԵԾ

1 մզի եվղաւք վժղոչւկ իվակո' նանս կատոտխղմջմամ վ տոուրվ լոսցո ղակունյիմորմոջ մղահջիաք աղմղդ ուղ ումր վմիմզ կով ունքի

Հասն

"Հնողմ ղվժմզդ զը մո յ լրաիննոատմտղիղ :դրսէլիսկողածղ ղակոկումուռ լոսմզմ ( ժսզջ զ ԽՄակպղվլ եվակաղտղ ղզմաղակաողզկ1 լոսմուն -ոո -ոն 'վջտտուր տս ցք Հաղ ոմղ կով մկռտտիող ղոիլիանսցջմսն իսղովվ, վ24 ղվմզղոամղծեզյ մմզղղաքքիանացման վմզղնմսո

մրնեսկ հղոմդփողն

Ուշադրությունը Ուշադրության սաճմանումը ծունեության ն

նրա

Հիշողաքթյանֆի-

Հոգեկան ուղղվածությունը

զիոլոգիական

կենտրոնացվածությունն:

անձի ճամարորոշակիլ((կաայնօբյեկտի վրա, որը Ուղղվաոնի: նշանակություն յուն կամ իրադրական) ժություն ասելով պետք է ՃասկանալՃոդեկան դորֆունեություն ընտրա-չ կան բնուլթը, նրա օբյեկտի կամածին կամ ոչ կամածինընտրությունը: երբ դպրոցականըլսում է այն, ինչ նրան պատմում է ուսուցիչը, ասլա: նա գիտակցորենէ ընտրել լսելու այդ գործունեությունը, նրա ուշաէ այդ զիտակցորեն դրված նպատակին: Այն դրությունը ենթարկված նա ք: տարված է ուսումնական նյութի բովանդակությամբ բանում, որ է ոչինչնրան չի շեղում, ճեն իր արտաճայտությունն կողմնակի գտնում նրա Ճողեկան գործունեության ուղղվածությունը: Հոգեկան գործունեության ուղղվածություն ասելով ճասկանում հն գործունեությանընտրությունը, այլն այդ ընտրուոչ թն միայն այդ Ցուրաքանչյուրմանկավարժ գիտե, որ սովորողթյան ների ուշադրությունը գրավելը այնքան էլ դժվար չէ: Բայց պաճպաայն ողջ պաճանջվողժամանակի ընթացքում ճաճախ «եշտ չէ: նել Դրաճամարպետք է Հատուկ մանկավարժականՃնարներկիրառել: Այդ պատճառով էլ ճոգեկան գործունեության ուղղվածություն ասելով 4ասկանում են ոչ միայն նրա ընտրական բնույթը, այլն քիչ թե չատ երայն պաճպանելը: կուր ժամանակով գիտակցության դաշտում ճեւտ մեկտեղ ուշադրուուղղվածության Հոդնկան դործունեության նահ նրա կե նտրոնացվածություն չոթյունը ենթադրում է գեկան գործունեության կենտրոնացվածությունըհրա վեր ացվաամեյ ինչից, ովյալ դործունեուէ կողմնակի ծությունն կենոամեն ճոդեկան մի այլ դործունհությունից: թյանըչվերաբերող տարված է, լինելն րոնացվածությունը տվյալ զործունհությամբ է լինելը: կարելի թերնրանում այս կամ այն չափով խորացված որեիցն նայել գիրք,արագորեն այն: Տվյալ դեպքում նկարազարդ թել Հի կարող լինել: Քիչ թե շատ նշանակալից կենտրոնացվածությունը Բայց կարելի է կարդալ դժվար մի գիրք, աշխատելովՀասկանալնրանում պարունակվողլուրաքանչյուր միտք, ամեն ինչ մանրամասնորեն: պարզել կամ զննել նրան կցված դծագրի բոլոր դետալները ե փոխկամեծ կաշատ Այս դեպքում կենտրոնացվածությունը պակցությունները: երբեմն աշակերտը շարադրության վրա աշխատող րող է լինել:Տնային ռադիոն,չի նկատում, որ դրսում մթնել է չի լսում խոսակցություններ,

է

-

պաճպանումըի

՝

ե լուլաը

վառելու

ժամանակնե է:

կապված Ուշադրությունը

է

ուղեղի

որո-

ջակի նյարդային կենտրոններիգրդովաճիմունքները ծության հեմյուսների արզելակման «ետո Այդ էլ ապաճովում է պուբյլեկտի ամար նշանակալից գրգոխչներիառանձնացումը, այսինքն ճոգեկան զործու-

գոր-

'

հնության ուզղվածությունը: Այդպիսի ուղղվածության պարզագույն դեղը է կողժնորոշման ոհնֆլեքսրթ Յուրաքանչյուր նոր ճայտընվող զրոռիչ, երն այն ունի բավարար ինաննսիվություն, առաջ է բերում ճամասչատասվխանգրգովածություն, որն արտաճայտվում է, ինչպեսի. ԴՊ. Պավլովն է այն անվանել, «ի՞նչ է սա» ռեֆլեքսի ձնով:

Հենց

ճիմքն

այդ

է:

էլ ուշադրության պարդագույն դեպջերի

ֆիղիսչոգիական

Ներկայումսինչես ճայրենական, այնպես էլ արտասաճմանյան դիտնականների կողմից կողմնորոշման ռեֆլեջսի կարնորադույն էլեկհ վեղետառիվ շատ բնութադրերը որածիզիոլոռիական

դեն Հետազոտված հն:

Այդ 4ծտաղզոտությունները ցույց

ռնջլեքսիդեսլքումտեդի են ունենում չոխուրյուններ, ինչսլիսիք դիտվում

տվնցին,

որ

կողմերով

ար-

կողմնորոշման

այնայիսիփոմասնավորապես

են քնից արթուն վիճակին անցնելիս: Փոլվում է էլհկտրաքնցեֆալոգրամման.նրանում ֆոնային ոիթմիկան ենթարկվոժ է դեսինխրոնիզացիայի, ձամասատասխանաբար ոոբոխմում են սրաային, անոթային, շնչառականն մաշկ-դալվանական Այդ ամենը վկայում է ակտիվության ճակազդումները: բարձրացման, «ակտիվության ճակազդման» առաջացման, զրզոման (առավելապես աֆերենո ային նեյրոններում 1 / արգելակման էֆերեն(առավելապես տային նեյրոններում) պրոցեսների բարդ բաշխվածության մասին: Ընդ ուսում նոր գրգռիչի նկատժամբ ճակազդումբ այնքան ավելի մնի է, որջում ավելիւե ծ թվով Ճատկանիշներովէ նոր դգրգոիչը տարբերվում չերց' Ուշադրությանավելի բարդ դրանորումներիդեպքում նյարդային ն րտաթորման պրոցեսները այդաես մանրամասնորեն դեռիա ուսուժնասիրված են: Բայց կարելի է ենթադրել, որ «ակտիվացմանճակազդումը» աչս կամ այն չափով բնորոշ է ուշադրությանբոլոր տեսակների ճամար: կողմնորոշման գործունեությունը կարող է լինել բավական այն չի սաճմանափակվումմիայն օբյեկտի «նոր» լինելու նկատբարդ, մամբ կողմնորոշման ոչ ւլայմանական ոռհֆլեքսով։ Ուշադրությունը կարող Է կապված լինել ղզուդորդաբար առաջացող վերճուշների ճետ, աչնսյիսի շբլեկտների ընկալման ճետ, որոնք նոր չեն, բայցսուրյեկաի Համար անսոլասելիորեն Ճատուկ նշանակություն են ձեռք բերում: Ուշառրության ֆիզիոլոգիական ճիմքերը ճասկանալու ճամար էա-

կան կարնորություն ունի նլարդային պր ոցեսների ինդուկօրենթը, ցիայի որ ճայտնազործելէ ի, Պ. Պավլովը: Այդ օրենքի ճՃամաձայն գլխուղեղի կեղնի բաժիններից մեկում առւսջացաժ դրդրոչման նրա սրոցեսները մյուս բաժիններում առաց են բերում արդելաչ-. կում: նվ ընդճակառակը, կեղնի մի մասի արգելակումը Հանդեցիում է Մյուս մասերում ղրդովածության ուժեղացման: Ժամանակի լուրաքանչյուր տվյալ սպլաշճին կեղնում կատուժեղ գրգռվածության որնիքե օջախ, որը բնութացրվում է որգոման ճամար ամենանպաստավոր, ազատիմալ սլայմաններով։ «եքն Հնարավոր լիներ,-ասճլ է. ի. Պ. Պավլովը:,-հ մեժ միջով եթե կիսագնդերի օայտիմ ալ ։տնսնելդանգի կափարիչի ՈՐԼ վե Լ ուսավո ո՞1: Զրսվա3ությունունեցողՂՆԵմաս ւյ ուս Ւենը շ մուսժո ՊՈ: իկտեսնեինը, Ժե խնչղես նրա ժեժ կիսադնղերով յակի մարդու մուր տեղաշարժվում Լ ձնուլ մճծումյամբ անբնդճատ փուվոխվող Է տար օրինակորեն արկնսկ ուիվաճգեր ուսեցող լուսավոր մի բիժ, րբ է կտասզիղերի մնացած տարածությանվրա փովա» քիչ շրջավատված թե չատ նշանակալից ստվերովոն Հենց այդ զուսավոր բժին» (որը միաժամանակ կարող է ընդգրկել կեղնի տարբեր շրչաններ) էլ "ամաաոյլատասխանում է մեղ վրա աղզղող ն այդ ուժեղ ռաջ բերող գրգռիչի ավելի Հստակ գիտակցումը: /ւշադրության Հիմջերի պարզաբանման Համար մեծ նշանակություն ունի նան Ա. Ա. Ութտոմոկու առաջաղրած դոմինանտի սկզբունքը: Այդ սկզբունքի Համաձայն ուղեղում միշտ կա դրգոման դոմինանտային, տիրապետող օջախ, որը կարծես դեպի կուն է ձգում այդ ժամանակ ուղեղ եկող բոլոր զրդիոները ն, դրա մեծ է շնորճիվ, էլ ավելի չափով տիրապետող դառնում նրանց եկատմամբ: Այդպիսի օջախի առաչացմանճիժքը ոչ միայն տվյալ հրգոռիչի ուժն է (երբեմն այն կարող է նան հական դեր չբաղալ), այլն հլարդային ճամակարզության ներքին վիճակի, որը պայմանավորված է նախորդած գրդգոխչներովն նախկին փորձում ուղեղում արդեն ամրաաընղվածՀարքված ուղիների կապերի առկալությամը: Նլարդային Համակարդի աշխատանքի բնույըը բացատրվում է դրդոման օերիչխոզ օջախի կամ դոմինուսոին առկայությամբ: ձողեբանականտնսակնոխը ռխչնե նկատմ սմ Բ Ցուցարոր ուցաբերվող է որոշ 111 արտաճայուլում մք բոչ դրգոչնորի նկ մող շաղրությյամըբ ն տվյալ պաճին գործող այլ զրզոիչներն անտես անե-

տակը Ճճետապնդող ջանքերի (ղննելու,ականջդնելու),ավելորդշարժումների ղզապման, շնչառության դանդաղեցման, ուշադրության Համար բնորոշ դիմախաղիՀետ:

:

ՏՋ.

-

մեր

րոշ

.

,

ք.

«ոք. 1951,

Ո.

Ոոոտօս, Աօոր.

248.

«օԾր.

օգ.

ո.

ո

1. ՛

ՃՆ-ՀԼ,

Ա3ղԲօ

ՃՒԼ

ԸՇԸՔ,

ը

կրել ոչ- -կամածժինբնույթ,երբ

մենք

ուշադիրլինելուխնդիր չենք դնում: Այդարիոի առջնգիտակցորնն գործունեությունը ունեուի ԻՆ ե

ին

իր գրավիրապոտո շնորճիվՄարդն ճտոմ

անսպա

մարդուն

որոն

առարկաներին, երնույթների կատարվող դործունեությանը: Ռադիոյով լսելով մեզ ծանոթ ն Հաշեղվում ենք աշխատանքից ն ճելի երաժշտություն, մենք ակամայից ականչ ենք դնում երգին: Ճա

ազդող

Ս

ուղղվածությունը Սակայն

կամածին Բոն կաւ յատարել

ն

կենտրոնացվածությունը կարօղ

են

գիտենալով,

բնույթ կրել, երբ մենք, որ մեղ անճրաժեշտ այն աշխատանքը/Ճեռնարկում ենք այն դրված նղատակք ն որոշման Հիման վրա: Այդպիսի դեսլքերում ընդունված մեեթ մել առջն նպատակ ենք դնում ուշադիր լինել կատարվողաշխահանբի նկատմամբ: Դապրոցականը, օրինակ, սկսում է ն գասբ գիտակցաբար կամածին կերպով, իր աոջն ճենց այղ թնդիրը դեպքերում նրա ուղղվածությունը ն կենտրոնացվ են կրում, ոչ-կլամածին ուշադրության պատճառք ները: Ինչո՞ւերբեմն ուշադրությունը կենտրոնանում է մեկ, այլ դեպթերում` ուրիշ առարկաների վրա: Այուռեղռովորաբար ղործում է սերտորեն միմյանց ճետ կապված սլատճառների բարդ մի կոմղլեքս: վերլուծելու նոլատակով մենք դրւսնթ պայմանականորենկբաժանենը տարբեր կատեզորիաների՝ սլարզերից մավոլը ըարդերին անցննով: Իրական է գոոոու: :դաւ»Ճաղվաղդեւպ ճառների այդ կատեգորիաներիցմիայն մեկր, Մեծ մասամբ մենք զործ ունենք մի քանի կատեգորիաներիպատճառների փոխննրդործությա այս

պատրաա

գնելով: մյդպիսի

րը

ու

արված ուշադրությունը ռովորաբար կապված է նրա Համար բնոարտաքին զրոնորումների՝ առարկան ավելի լավ ըմբռնելու նպա

ուղղվածություԶորյան գործունության ըենոտրոնացվածությունը կարող է

ն

դրգովածությունը

ով:

։

-

ու-

տաո իմ կամ ար մ ա հրո ակամայից Հանր է վում իր վրա

:

այդ

:

եպքերում դոճրք

ու

ֆիղիոլողիական

Անան

|

Ուշադրությանտեսակները

:

ի

աի

Բոումք

աա "Պատճառների առաջին

առաջացման

.

կատեդորիայինվերաբերում արտա"Քինգրգոիչի բնույթթյայատեղ ամենից առաջ (ետք է ի նկատի ենթադրենք աունենալ գրգոիչի ուժը կամինտենսիվությունը: Հակերտները նատած են ղասարանում ն որհիցե դրավոր աշխատանք է

կատարում: Տիրում է Հարաբերական լռություն, ն աջակերտները Քիչ իհ շատ մաշված հն իրենց զրաղմունքով: նրանք չեն լրում /ողոցի ինքն ասմուկը, օրինակ անցնող տրամվայների ն ավաուեհքե նաներիձայնը: Բայց, Հանկարձ, ինչ որ շատ մոտ մի տեղից անսպասեւէ, որ այղ չիսրեն լսվում է ընկնող ծանը աուսրկայի աղմուկը: Պարզ Ամեն ժի աշակերտների ուշադրությունը: աղմուկը ակամայիը կգրավի են

ուժեղ բուվականաչաւն ուժէղ գրդոիչ: բարձր ձույները, պայծառ լույսը, նն մեր ուշադրությունը: ցնցումը ակամայից գրավում Այստեղ կարնոր դեր է խաղում ոչ այնքան գրգռիչի բացարձակ, ունի գրգոիչների որքան ճարաբերական ուժը: Հատուկ նշանակություն Միջն Հծակաոռրությունը): ոնտրասստ, եդուժ էական է գրգ ռիչի ի է ' 2Ի կ ( թյ իջ ղն կ ը) մեծունան ինչսլես տնողություն առարկայի մն տարաժական ( դությունը, ինչ ճետ ամե առարկաների Այն օբյեկտը, որի շրջապատող Թ յունը: մատած է գրավում մեր ուշադրությունը: ավելի մեծ էչ, ավելի շուտ ծրկորաոն դրգոիչը ճեշտությամբ է նկատվում, երբ այն տրվում է ճառի զիղորչներն Հեռ միասին: ւ նշանակություն ունի զրգոիչի ընդճատունությու-: կարնոր ավելի շուտ կգրավի մեր նր: Պարբերաբար բոնկվող ն ճանգդչող լույսր քան անընդճասոմեղ վրա ազղողը: ե ւո ն ցոման դադարձցում է աա է րող դրավել մեր ուշաղրբությունը: Երե աշակերոր միապաղաղ աղմուկի տակ, ապա նա կարող է այդ չնկատել, սսկայն

իչի

,

կար-

՝

ուշադրությունը,

ւ

1ուզծս ա ,

:

-

աղմուկի դադարեցումը դրավում է նրա ուշադրությունը: ժրզոման արտաքին բնույքից կախված ուշադրությունը մենք կաձիջ ճամարել օատիխղողանանչ:Մանկավարժականպրակտիկան բող պետք է, իԻարն, ճաշվի նատի ուշադրություն առաջացնողպատոաոների ալդ կատեդորիալի ճետ: Դասատուն երբեմն կարող է բարձր խոռել՝ ուշադրություն գրավելու Համար: իսկ երբեմն էլ նա, ընդճակառա-, կը: նույկ նպատակով կարող է բառերը ավելի ցածրաձայնարտասաննլ։ Սակայնտլդ եղանակներըերբեք էչ մինչն վերջը չեն լուծում դրպ-

տինԼ ազտագործել Ա ոսում

ուչադրուրյան

Հնարնեչ:

կազմաներպման

Ոչ-կաժածին ուշադրություն

խնդիրը:

աքահամ" Դրանց

ճետ

միասին

:

բերող պատճառներիերկառաջ կատեգորիային է վերաբերում արտաքին դրզոիչների մարդու ներբին Ճամապատասխանությունը վիճակին. ն, առաջին ճերթքին, հրա ունեցած երբ մենը պաճանչմունքներին: քաղցած ենք, ապա սնունդ Ճիշեցնող բոլոր գրզոիչեերը՝ ուտելու մասին խոսակցությունները,«արեան ոննլակում առիսեներիսղզմուկը, 4աճելի ճուտըակամայից գրավումեն մեր ուշադրությունը: հսկ կուշտ «/

րորդ

ովչալ պատին զբաղված Լ այլ գործով, կարող է բոլորովին չնկատել դրանք: Հիղիոլոզիական տեսակետից այդ պատճառննրիազդեցությունը կարելի է բացատրել դոմինանտի վերը նշվաժ ապղրունքի միչոջոմ: «ր առաչ է քաշել Ութտոժսկին։ 1 Քւշադրության դգրամմահ ն պայպանման պատճառների «աջորդ են վերաբերում զպգացմունբհերը, որոնք կապված նատիգդորիային են ընկալվոց օբյեկտների ն կատարվողդործունեության Հետ: Շատ լավ չայանի ք, որ այս կամ այն զգացմունքը առաջացնողամեն մի դրզոիչ ուշագրություն է դրավում: Պատճառների կատեգորիային է սլատայչ նանում Հետաքրքրությանումենաառաջին ն սվզարղզագուլն «ճատկանիշը՝ նն «Հետառթսրքրաշարժություհնը:երբ գրավլչությու է բազմազան ուսուրչի ոլատմածը ուպավորությունների Հերթասփոլս է առաջաքնում, մոլա :: ռարշմունքներ սովորողների ուշաղրույյունիչի ': մենք կարող ննք անվանել Այդալիսի մարդը,

որը

ու

րովանու ոջագրությունը վալարոաս ճումանան Մանկավարժական Է

:

ոջազրություն:

'

առա-

պրակտիկ

անոթ է օդտովելուշադրության այդ տեսակից, բայդ սլետք է ճասիել այն բանին, որպեսգի արտաքին ճետաքրքրաշարժությունը չչանասի այխ քյուժի ներքին բովանդակությանը, որը աշակերտներըյուրացնե-

Լու

եե:

Ուշադրությունառաջ

բերող ներբին պայմաններից է նան կենսաունը, ւթյ ի մեր դիտեմասնավորասդես, սովոլճըների ն սդաակերացումների,ինչպես նան 4մտություննէրի րությունների աղյիջությունը, որոնք ճաճախ մեծ նշանակություն նեն ուշադրության կաղզմակերպվածությանշամար։ կավ «ալանի է, օրինակ, բե դոլրոցականիճամար որքան դժվար է դրջի վրա աշքառռել ոկսելը: Բայց ծետո նա ավելի ավելի Է ներգրավվում աշլատանքի մեջ, ուշադրությունն արդեն չի շնդվում Ի ուշադիր լինելու ճամար Համարչւս ճիգերի կարիք լի զոացվում: Բավականէ միայն շողանվել ռույորուկուն բոադրության առաց ն բաց մեջ, նոտելգրասեղանի անել դիրբը։ Դղպրոգիպայմաններում ուսումնական պրոցեսի ընդտանուր կաղմանեձրպվածությունը,դասարանում կարգ կանոնի առկայուու տլանը, կանոնին «ճեյոնելը, որը որոշակի սովորություններ է Հարգ առաբւոցնում, զղալի չոոիով նպաստում են սովորողների ուշադրության պաճպանմանը: Ճիշռ սարըավորված աշխատանքայինտեղը, պարապմունջների Ճշգրիտ կարգը, աշխատանքում մարրության ն ճշտաղաչության աաճանչըմեծ նշանակություն ունեն դպրոցականիուչադրուչ ճամար: թյան կաղզմժակերոլվածության Ուշադրության գրավման ճամար զգալի դեր է խաղում որոշակի փորձ

ազդ

ն

ունեցած

ո

ու

ու-

ու

ու

երբ դպորքականըգոնե որոշ չաուպավորություններիսպասումը, փով դրտե, բե ինչ են բուն մատուցելու, ապա նա առաջադրվող նյութը

ծին»

ուշոսչբթությամբ: Սպասուժը ճաճայ թույլ է լիս ընկալել նույնիսկ այն, հնչ մենք այլ «անդամանքներուժ լոլորովին չէինք ննաի:

ընկայում

է ավեի

մեժ

:»ո-

անձի ընդճանուր Բացառիկչափով ուղղվածության 4Ճետաքրքրո նավորապես, նրա ւթյ ունների ազդեցությունը, որը ուշագրության ամենակարհոր պատճառներից Ժեկն է: Այն, ինչ անմիջականորեն Հնատաքբքրումէ մեղ, ակամայից գրավում է մճր ուշադրութ լու: Խլդ րով ճՀայրոնի է ամենքին անձնանան փորձեց: Հեւտաբրրբոության դերը առանձն ամես մեծ է երեխաների մոտ ինչպես ավելի մաղ, այնհալեսէլ զորոց աղան տուրիրում: ն,

սուլէթ սռադրությունը Հետաքրքրությունը

մաս

գրավելու միջոց Էէ Ճիշելչ որ այն սերտորեն կալված է մեր կենոսոիորբորժելի» գաք ձի, մեր ունեցած գիտհլիքների հ պատկերացումների ճեոչ Ռրնիցե ւոյռարհաչի վատ իմացությունը անչճնարէ դարձնում ճասկացումը ն նրահոմ Հոռոաշորրիվելը: Մյուս Ռողմից դավ ծանոթերնույթը խույնուիս եր »ջոռա-

այն կրկնելը, Ճանրադուփարի զուղակցվելով սիստենեմատիկությունը, դրամիչ:, Հետաքրքրաչարժ շարադրանքի ճետ, քուպաճովեն մշտական չետսքրքրություն հ անընդճատ ուշադրություն

բերել

վերադառնալը

Հետնողականությունը

Կամածին

ուշադրություն

ցորեն

ուշադրությունը

ճարելու դժվարությունները

աշխւսուսնքի վրա, ճաղքա-

առնելու կատային ճիղերի միջոցով կենտրոնացվածությանն կողմնակի առարկաների նկատմամբ անտարկամային ճիգերն էլ բնուքաբերության: Հենց նպատակագրումն են կամածին դոում ուշւադրությունը (այստեղիցսլարզ է, որ «կամաու

՛292

«կամք»

այլ

եդ

տարբեչՄոր ությում,

մեր նաղվոկին չթոսձի ն Հետարթրքրուն յունների Հեւ: ոց այդ ամենը, հատածին շադրություն մում ազդում Է ռչ բե անժիչանանարըն, այլ անուղղակի ձեով: յռ տիչնորդվում 2 դիաակջորքն դրված նդպատակննը ով: նափաժոն

ուշաղոություրը

աուսվացնլ

է

ոչչիամածին

ւշառրու-

ու

հ

ենբ տվյալ

ն

թե «կամայականություն»,

Մսորդումուտ կամածին ուշադրությունը առաջանում է ոշ ի:մաւտ աւք ի ոլրոցնեսում: Սարքը ռրել Լ. «Բացի այն օրգանների լարումից, որոնք կատարու նդ այլաստանքը, աշխատանքի ամբողջ տնոդության ժիէ ջոցին անչրամեշո կաբ, նատտակոաճարմար ոջն արտա ււլւյովում Է շոգրուի յուն (մեջ, ն րեղսմրն այնքան ավոյի շատ է ահորաժեչոո, 2 տրայղլուրում բանվորին որբան ամէլի Բլ եր բովառաշխատանքը կատարման եղունակով, դակությամբ Հետնաղես, որքան ավելի քիչ ստանում Հ բանվորը ճաճույք աշխատանքից՝ որոլես եր սխիական ֆիզիկական ն «ոգեկան ուժերի խաղից»: `

կամածին ուշադրությունըոչ-կամածին

ուղղում

ոչ

կատաժեխ ուշօդրությունը «րակադես Հխոտոաւրար, ջ ՀԺ Դունաանոմ նի չոշանրությունը ս: նրան Հբ (նայն, արոտորեն հռոորված լին" չ մեր կգտրժութոնիրի,

(/լունոջ

հե

ուշազրությունից տարբերվում է նրանով, որ այն օբյեկտն վրա է ուղղվում ընդունված նհ ռրոշումների մեր կողմից դրված դիտակ ցական նպատակնքրի աղդեցության տակ։ եքնե ոչ-կամածին ուշադրության դեսլքում ինբը աշթսատանքն է դրավում մեզ, ապա այս դեպքում մենք ինքներս ենք մեր առջի դիուսկցորեն նղատակ դնում լինել ուշաղիր, դիակ -

է

կամաժին ուշադրությունը մեր կամի դրսնորումն է: Ռբնիջե գորժունհությամբ ղբաղվելու որոշում շներ կատարում եյջ կայչաջնելուվ այդ որոշումը, գյոուսկցորեն ուշադրու նույնիսկ ալն բա:ո:ն դոաոձենչում որ «իրո ընչռ «որոյ դրույ մեւ ր ճետաթչյրում, բայց որու զբաղմեխը անձրաժեշտ ենք Համարուժ: դր

:

դեռ ուսուցիչը չի ճամոզվել, որ աշակերտները ճասկացել են իրեն, որ պաոմածի Հիմնական իմաստը նրանք կարող են կալել իրենց հախկին դի ոդիքնեսր Ճեւո, նա չպետք է շտապի ւսնցնել նոր նյութի Չոուաւկուր նրբեմն անցածի

կապվում

ու-

եկատմամբ ճետաքրքրություն ն առաջացնում: ծետաքրքիր է այն, ինչ նոր է, այն, ինչը քեն կապված է Ճնի ճետ, բողլց արդեն ճարոնի առարկայի նոր կողմեր է բացաճայտում: Այղ սպոոոճառովնոր ռխոհլիքներ մաոույնլիս չոռիաղանց կարնոր է խիստ ճեռտռնողականությունը:Քանի

է հնա

բառը

բառի ճետ):

էշխաոանքը նաատակաճարմարղործունեություն է: Իսկ նպատակառրումը իր մեջ ներառում է նառ ուշադրությայ, ուղղվածությու թ Հասարակական կյանքի պաճանջմունքները մարդու մեջ դաստիարակում ս" աշխատանքի ւկրոցեսումայն աենիցըվերանալու կարողություն, ինչ նրա աշլաաչաուսնքույինն դորձունեության ճամար էական նշանակություն չունի Է կենարոնանալունրա վրա, ինչը կալված է ուշխատանքիճետ: Դ Ինչունս ն ոչ-կամածին ուշադրությունը,կամածինուշաւղլոությունը: աքլոսոորեն կապված է Մարդու Հշետաքրքրությունների Հեւո: եին Բայց ոչ-կաժածին ուշադրության դեռյքում Հեւտաքրթրություննել:ը: անմիչանան են, առլա կամածին ուշադրության դեպքումնրանք ճիմհակասում միջհորդվուժ բնույթ ե «ոտանղատակի Դրանք են, քորքրություններն դորժունեության արդյունթի ձետաքրթրությունները: Ինջը գործունեությունը անմիջականորեն տարող է մեղ չճետա-

կրումվ

ԱՇ

կ.

Մարքս, Կառիտալ,

«.

1, Ե. 1954,

էջ

159:

228`

Քըրքրել, բայց քանի լուծելու ճամար, Տետացքրքիր: իքիր Իր

որ

նրա իրադործումը անչրաժեշտ է դրված խնդիայդ նպատակի լույսի տակ այն դառնում է

Ուշադրության

Բացի կամածինուշադրությունից, պետք է նշեյ ուշադրության նս մի տնտան, որը, -

ականչ չ դնում միչանցքից լսվող աղմուկին, նրբեժն էլ գրիչը աննալատակ շարժում է թղթի վրայով: նա անընդճասո ճիդղերիմիջոցով ստիպպած 4 մերադառնալ խնորի լուծմանը: Բայը առա լուծումը սկսված է, ճանա լարը լուժման իշտ ավելի ու ձատակորեն է երենում, ալի ՞

Խնոիրը աստիճանաբար վելի Հասկանալի է դառնում: Այն քեն դժվար է, բայը լուծել կարելի է, Դպրոցականըավելի ու ավելի է արվում նրանով, այն ավելի ամելի է գրավում հրսն: նա դադարում է շեղվեու

լուց: Հանդիրը Ճւոււորճետարբրքիր է դարձել: նրա

յաւ Ուշադրությունը մածինից դարձել է «եակամածին: Հետկամո ծի): ուշադրությունը չի կարելինույնացնելոչ-կամածին ն ւղ ուշաղրության Հետ, քանի որ այն կալված է գի տակցական Հետ ն տակներ ի պաֆղպանվումէ դիտակցականչճետա Քրջրա-

րություններո վ։ խյուս կողմից այն նման չէ նահ կամածին ուշադրությանը, քանի որ այստեղ չկան կամ Ճամարյա բացակայում են կ մային Ճիդերը: Ուշադրությանայդ Հատուկ տեսակը, ուրեմն, որակաիօ տարբեր է ինչպես ոչ-կամածին, այնոլես էլ կամածին ուշա-

դրությունից:

Ըկն»չայա ) այն նշանակությունը, որ ուշադրության ւս չդ ճասռուկ աեսակը ունի քեր դիտակցական կյանքի ե մանկավարժականռլուսմյտիկայի աժար: լարման միջոցով ուշադրության մշտակա մամային ուշադրություն

է: Այդ պատճառով էլ լավ մանկաճողննքուցիչ առաջբերելով,այնունետկ պետք է գրավի

շակէրտներին, պետք է Հետաքրքրություն ելունի 1կատմամբ:

տ-

առաչացնի

ուսումնական

Ուշադրությունը

է, կայունությունը ն տատանումները ան

՝

քառիածին ն / / նման, ան ոտաց բնույ մշոատական կամային է կորում, բայց ճիդեր չի ռսղաճանջում, Պատկերացրեքւքի դղրոցակասը, որը Թվաշանական դժվար խանդի է լուծում: Սկզբում խնդիրը երան կարող է բոլորուլին չշետաջռըթոել: նա սկսում է լուծել խնդիրը,քանի որ ոլնտք է այչ անել: Խառիրը դժվար է ն սկղբում ոչ մի կերպ չե լուծվում, դեյրոցականը անընդճատ շեղվում է. մել դուրս է նայում պատուճանից, մեկ

վարը,

առանձնաճատկու

Ուշադրության բնորոշ

՛

Հետկամածին. ուշադրություն

սլաճպանումը խիստ

Ց 8.

ասպա

բազմակողմանի ալրոցես պետք է առանձնացնի կա ղո» մի կողմ, ինչպիսին Հ"( չա յու-

իւր

ՍՄուսջին Հերթին

ճ2ռ// "7 է: նությունն Սաճմանաիակվա՞ծ է արդյոթ որոշակի ժամեր ուշադրությունն դանականատվածու:կարո՞ղ ենք այողդյոք խոսելժամանակի մնջ խատոչ "րեն որոշակի Հանդես հկոռ «ուշադրության ալիբի» մասին: Որոշ ՀԼտաղզոտողներ փորձեցին ուշադրության գործունեությունը ոաշմանափակել զուտ կննուբանական ոիթմերով, դրանց ճանդեցնելով Այո տատանումնէրը սասուն կոչված «ուշազունյած տատանումները»: ոռվորաբար ուսումնասիրմում էին ճաղզիվնկատելի դրդոիչներըիՀիման որ եթե ականջ ղնինք չատ րա (ն. ն. կախգե ն ուրիշներ): Դաւրզվեց, թույլ, Հոգիվ լաելի ձայնին, օրինակ՝ ժամացույցի տկտկոցին, ապա այդ ձայնը Ժե լալում է, մեկ դագարում է լովելչուց։ չնայած մեր ուշադրուքյունը լարվոֆ է նրա նկատմամբ: Միննույն արդյունքն է ատտացվում րելիս: լուսավորվածության նրեու իրար շատ Մոտոնրբերանգներ տւսըըբ 1:յսն ն ապի ք մուատանումների սարբերությունները: փարզՀաշվեցի վել, որ դրանը տնողությունը մեծ չէ՝ 1,5- -ից մինչե 2,5 մրե. ն բիչ բն քալուն բոույթ ունի: Հենց ւս լ դ ճանգամանքն էլ դիտվումձր որլես այն փաստի ցուցանիջ, որ ուշադրուցյան տատանման «ճիմքըկենպրոցեսների ոխ :քն է: Սակայն, ուսբանական իսկապես,ինչի՞ցեն աղում այղ տատանումները:Այդ Հարցի Ճաստուկ Հետազոտություն /

տ

տվեցին, որ նման տատանումներում միայն ուշադրությունը Հէ որ նշանակություն ունի. օրդոիչը դադարում է նկատվելուց նույնիսկ մենք այստեղ գոր ուշարության պաճղանման դեպքում: Հետնաբար ունենք ոչ թե ուշադրության տատանումների, այլ զգայարանների բերչչկան ճոգնածության Ճեւո: Մերժելով ծանդգճսձ ուշադրության տատանումների կենսաբանա-չ կան բաղասորությունը, չի կարելի չընդունել, որ շատ դեպքերում ուշադրությունը բավարար կայունություն ճանդես չի բերում: Մասնավորա-չւն, այն չր հարող տտականորեն կանդ առնչ, որնհիցեանշարժ առարնայել մաքուր սպի "ակ թղրի կայի վրա: Փորձեյեթ ուշադրուրյամ միայն մի քանիվայրկյան կարող է շարուվրա հղած ան կետին: մ. նակվել: Դուք կամ կմոռանաք կետր նե կակսեք մաածել այլ րանծրի մասին, կամ կետը ձել աչբի առջն կսկսի «ընդարձակվելն աղոտանալ»: նույնիսկ այն դեպքում, երբ ժեր ճայացքը որոշ ժամանակի ընթացքում վարված ուշադրությամբ բնեռվում է օբյեկտի վրա, այդ, Ստանիսլավակու արտաճայտությամբ, «ոչ քե նայել, այլ օբյեկտի վրա աչքները պլշել է»: ները

ցույց

«յար-

15--

ԸնդչանուրՀողեբանություն

ւ, Մր

ուշադրությունը չափազանց դինամիկ է, շարժուն: նույնիսկ

Աաաա

«րից աթի ւԳոԻաար Ն Ն ա ո «Հոր : օբլեկոի աթե, անահ ոճմններում. Հունեության ենք

է,

ում փոփոխվում, մեկ մից կատարվող խորն Մար /ւուշադրության չարժունությունը, դինամիկ բնույթը լավ է լուսաբանվում ալուքո կոչված երկակի պատկերների միջոցով: նթե նայելո, Ճճատած բուրգին (ռես՝ նկ. 2), ազա լինենք այն կարող է թվալգադո

ք

դաքով դեպի մեզ ուղղված, կարծես դեսլի աուսջ դուրս եկող, բայց կարող է թվալ նան գագաթով մեզանից Հեռացող, կարծես դեպի

եթե այդ երկու գնացող: խորքը են բավարար ընկալված բի

պաոկերնեպարզորոշու-

թյամբ, ապա բուրգի կենտրոնին անշարժ տեՃայացքով նայելիս մեզ չի Ճճաչջողվում

միայն պատկերներից պաճել վականորեն մեկը. մեկ թվում է գաղաթով դեպի: բուրգը

ան

մեզ ուղղված, մեվ՝ ընդճակառակը: Այդ «երքափոխությունը կատարվում է ժամանակի

ընթացքում: աաՀավածեռրի առթկերեերից նրան պետք իրակաւ մեկ

հշոնակություն վերագրել: Պատկերացրեք, է, այլ միոր այդ ոչ թե բուրդ ջանցք, որի ձախ կովլմում կան դոներ, իսկ աջ կողմում՝ լուսամուտներ, Հատակի վրա տարածձեցեք գորգ, պատերի տակ աթոռներ ղրեքն այլն: եքե բավասկանաչաւմ:ուժեղ երնակայություն ունեք, ապա ձեղ: երկակի պատկերի միայն մեկ մեկնաբամղայոչանելայչ (Ճաջողվի լու

է

Պամար

որ,

անվուխոլւ օբյենտի վրա ուշադրությունը տնականորեն Անշարժ կենարուացնելու ճնարավորություն չունենալով, եթե միայն մենք այն. նհ

տարբեր կողմերից

զննելու ի վիճակի չենք, մենք կարող ենք, ընթացքում պաճպանել մեր. ուշադրությունը ղործունեության սրադործման ճամար, որը կասլված է այն. սա-

Աա Մատանի նպիսիհոգար օբյեկտի

քերում

փոփոխման շարժունության

մենք

գործ ունենք,

Այդպես

օբյեկտը

որի

«ճետ

այդպիսի:դեւպ-

է, օրինակ, գնդակ խաղալիս, երբ տեղաշարժվում է, փուիոխվում է նան

անբեդչատ ռսրող ենք արդյոք իրադրությունը: կա» չէ: Իճարկե, աղի

«ետ,

իչաղի:

այստեղ մեր.ուշադրությունը ոչ։ Քանի որ դործուննությունըշարունակվում է ն "արղը նրանից չի շեղվում, մենք խուում ենք կայուն ուշադրությա, մասին, չնայած այն բանին, որ մեր գործողութլյունների: օբլեկտը փովխոխվումէ: Խնդիր լուծելիս դպրոցականը անցնում է նրա: -

՞

ել,

որ

մեկից մլուսինյ) որոշ ալայմաններից

թվերից

ն

Հաշվումներից՝ ուրիշ-

ԿԻ մ իր 5 ԿՄ Խան

Ներին: Նրա ուշադրության օբյեկտները այ նույնն է ւմնում. մ բայցդործունեությունը բ ք որ" դո այդպիսի էլ պատճառով Այղ ե. լուծում: խեղրի մասին այն այւուժով, որ ուշագրությունը ուշադրության ենք քույուն սաճմաններում: է Ժիոնույն գործունեության պլածալանվում երկար դամված մնալ եկ թեն ուշադրությունը չի կարող ժլապիտով, ։ ալն րա, կարող են Հանդիվրա: Դրա ապացույց նույն գործունեության

միեենտրոնացվե լարող առարկայի նականոնծի ա

պետք անալ օրինակ՝այն փորձերը,որոնցումփորձարկվողները Այդ դործունեուէ

շրջանակները: շեն իրեեց առջնի արագորեն անցնող ալն չի ռռխոոմոսուացէ ո լաճանջում, թյունը անընդճաո ուշադրությո՞ն ն է։ Փորձարկվողնորի միօրինակ աոջե վում, թեն բավական պալ'զ ուն շդող վարազույր: Անցքի Հետնից ոնցոում անցք է փոքրիկ քաշվում են նկարված: ժապավենը որոշակի է ժաավենը:։ որի վրա շրջանակներ այլնոլես,որ է փաթաթվում արազությամբ մեկ լիսեռից մյուսի վրա անցնում են երեք շրջանակփորձարկվողիաոջնից մեկ վայրկյանում լումատիտով։պեւռք է դիժ քաշի շրջանակներից ներ: Փոարձարկվողը դեպեն այդպիսի որ տալիս, բաքանչյուրի վրա: Արդյունքները ցովց ն նույնիսկ 20 րուլե կարող է 5, քերում

անախ

10,

խորձարկվողը պաճանջող խիս շլաաոել: Այսպիսով բրուլեում երեք օւլերացդիա մեկ երրորնույնիսկ թույլ չի տալիս շեղվել

լարվածաշխատանքը,որը ականվայրկյանով, կարող

2.

բ

անընդմեջ շարունակվել ոչ թե վրկ: Ուշադրության վայրկյան, մինչն 20 րուլե, այսրնքն է կամային ճիպաճպանվում այստեղ ակնճայտորեն կայունությունն ձգտմամբ: չաիով լա՛վ կատարելու "նաբավորին դերով, աշխատանջը ն դաղզրոցի փորձր ցույց են Հետաղոտությունները էքոպերիմենտալ ն դժվար աշխատանքիդեպքում տաչիա, որ Հետաքրքրական ոչ շատ է էլ ավելի երկարատն լինել: դպրոցականիուչադրությունը կարող եի դասարաններիաշակերտներիուջշադրուէ, մււումնառհրվել որնիցե ւեքստ արէ խյան կայունությունը: Առաջարկվել դասարանում փրձարկողի աղդանչան էր աուսդրել: Յուրաթանչյուր կես րուվեն մեկ նշանըպետք է դնեին ի դ։լրոցականները պալմանավորված տալիս, էր պաճին դրում էին: Այդ կերպ Հնարավոր այդ որը

ալլ

է

աչակերտ (ուրաբանչյուր ընթացքում կես հուպլեի Հաշվել դառնում րոս:եիը՞քացբում Պարզվեց,

այն տառի վրա,

որ տառերի քանակությունը: գրած տատանում նշանակալից

չի նկավել: են ա«նրնղմեջ կարող 0-13 տարեկա դպրոցականները Հետեաբար, այդպիռի կչոգնեն իճարկե, աշխատել ողջ դասի ընթացքում: Նրանք, միօրիտնող ն այդ Հասակուք չի կարելի այդքան երկար

ուշաղրության ոչ մի քիչ Թե

աշխատանքից

շատ

նակ աշխատանքճանձնարարել: Ռրբան

ավելի երիտասարդ է տարիքը դժվար է աշխատանքր, այնքան ավելի Հաճախակի պ ետք է աշխատանքի մեկ տեսակից մյուսին կամ ճւանդգստանալ: անցնել Այնուամե նայնիվ, նշված փորձերի արդյունքներըբավար:որ ճատակությամբ են տալիս, որ ցույց ուշադրության կայունությունը կաշխված է ոչ թե կարճա տն կննսաբանական ռիթմերից, այլ կամքի լուծումներից, որոնք են

վեց, որ երկու այդպիսի աշխատանքներիմիաժամանակյա կատարումը Հնարավոր է, բայց պայմանի դեպքում, որ դրանք արդեն ծանոթ են սփորձարկվողինե դոնե մեկր որոշ չաւխով ավտոմատացված է: այն դեպքում, երբ աշխատանքըչափազանց դժվարանում էր, օրինակ՝ նեցուկի ասեղի ետրուկ շրջադարձի դեպքում կամ թվաբանական զժվար Ճաշվում կասչարելիս, փորձարկվողները սովորաբար դադարեցնում էին աշխատանքներից մեկը մինչն առաջացած դժվարության ճաղքառացույց ովեցի, նան, որ ուշադրության բաշխումր մէժ րումը:|Փորձերը չափով ենըթկա է մարզման: Համար, օրինակ՝ օդաչուների, վաՌրոչ մասնագիտություների րորդների,մանկավարժների ե ուրիշների աշխատանքում ուշաւդրությունը բաշխելու կարողությունը մեծ նշանակություն ունի: դասի ժամանակ նյուրը շարադրելիս պետք է «ետնի տնի, Քին, չսի իրեն ն միննույն ժամանակդիտի դասարանը, ինչսլես են աջակերտները լում իրես

ն

վում

աշխատանքի ե նրա նշանակությամբ

հոկ

որոշ-

նճչատմամբ ցուցաբերված

«ճաքրքրուքյունից: /շաղրության կայունությանճամար

/

նշանակություն կատարվող գործունեության ակտիվո ւթյունը, «Օբյեկտի. նկատմաբ Հետաքրքրությունը, դերասանի թեմական ուշադրության Ճարցը բացառիկ

ունի

մեծ

քննարկելիս,

բնդղժելէ Ստանիսլավակին,-նրա 4նտ ինչ որ բան անելու բնական պաճանջմունքէ առացացնում, հսկ գործողությունը էչ ավելի է կճնտրոնացենումի ուշադրությունը օրլեք տի վրա:Այսպիսով, /ւշադրությունը դործողությանճետ ձուլվելով մ. մեա չխոխադարձաբար ամուր ր կապ է սւտեղժում Ճյուտփվելով, օբյե ղժում օբյեկտի կւ

Ուշադրության

բաշխումը են

«աշխել

Հես

Ուշադրության Ուշադրության

/ոչշագրության բա շխումը Հոգեկան գործունեության այնալիսիկազմակերպումն

տեղափոխումը

է, որի

դեպքում միաժամանակ կատարվում ավելիգործողություններ: հրական ում Հնարավո՞ր է արդուշադ ւք յունը: Անցյալ դարի վերջերում կատարված

երկու կամ

յոք

Բաոցիը:

իրԲանիր

/

-

մել, երբ ընկալում

Քղթր

մէէ

ապացուցում

արադ

ուշադրության բաշխման, անձնարինո ւթյունը: ուշադրության բաշխումը

ամուր

տեղափոխմանըչի Սակայն Հնարավորէ

`

Այդ

Պոոատ

նան.

ան-

ժամանակ ձեոքի

ջով,

ՒԼ

Շ

ներկայացնում:

ՇՄՏԽԱՇԱՅՑԵՑԱՈՆ,

Շօ6ք. 608.

2,

Լ,

195». «11Շ՛ԸՇԴ80»,,

ՇՂք. 102,

րո տեւ

Ճանգեցնում

ստեղծել սշադրության իսկական բարխնոր Փորձի ընթացքում որձարկվողըն, առաջաոկվում էր անընդճատ դումարումՖեր կատարելն դրա Հես, միս... ոշ նիցե աշխատանք կատարել, օրինավ՝ պտտելբռնավերը, 0 դրանով Խա տեղաշարժել մետաղ թիթեղի վրա արված ճարի որը իրենից որեիցն նկար էր Աս եղըպճտթ է տեղաշարժել ճեղքի մեջտեղով:կողքին դիոլչելու դեպքում էլեկն շում որամագնիսական Հաշվիչը էր այդ ն Համարվումէր,սխալ: Պարզ-

ենք երկու միաժամանակյա գործող տարասեռ միննույն պաճին ընկալել դրդոխչներ, որոնը ժամանակի տառացիորեն չի Ճաջողվում: Այդ լուսաբանելու ճամար կարելի է դիմել ն կոչված կոմպլիկացիայի փորձերին, որոնցում ճաերկու միաորամանակլուգրօոխչներ։ Այդոլիսի դեպքերում կիրառվող սոուկ սարքը իրենից եւրկայացնում է մի մեծ քվատախտակ, որը Վերջինս ինչ որ ժանված է 100 մասի, ունի արագ պտտվող սլաք: ղում դիսլչում է զանգին: Փորձարկվողը պետք է որոշի, քե թվատախտակի որ օծի մոտ է գտնվում սլաքը զանգը ճնչելու պաճին: Սլաքի բավականաչափ մեծ արագության դեպքում ճշտորեն որոշել այդ Հնարին |: Թվում է, թն զանդր Հնչեց, երբ սլաքը անցնում էր այդ գծից կամ ճետու եթե, օրինակ, զանգը ճնչում է այն ժամանակ, երբ առաջ սլաքը անցքում է 30-րդ գիծը, ապա ոմանց թվում է, քե այն Ճնչում է 35-րդ դծի վրա, իսկ ուրիշներին՝ 29-րդ: կախվածուշադրության ուղիղվածությունից,այսինքն այն բանից, թե առավելապես ինչի վրա է կենտրոնանալու սլաքի շարժման, քե զանգի Հնչման, շկուշանա» կա կամ ղանդ: Այդ բաղատրվում է նրանով, որ սլաքի արադ ռալաքը, սլտույ"բի դեպքում մենք չենք կարող ուշադրությամբ միաժամանակ ե՛ ն՛ որի վրա մենք ուշադրություն ընդգրկել զանգը, սլաքը: Այն գրգռիչր,

զուգակցվում

Հետաղոտություններ, ընդճակառակը,

աշխատանների Հեղինակները չին նրա էրն

«

.

թվոր դումարելը, միաժամանակ Հնարավորեն ն լորվ կերոլով իրաղորժելի, յլ վուրաքան սլրոցեսներից չյուրի վրա սուն ձին: ծախսվում է նույնքան ժամանակ, որքան, երկուսի վրա. միաժամանակ: "ի քանի ավելի ուշ կատարված ոչ

ԸԴընդունակությունը:

նում Ուշադրության տեղափոխմանը ճաճախ ստիպված ենք լինում դի-

մի բանիՀժտազոտություններ ցույց տվեցին, որ Ֆրկու տարբեր աշխատանքներ շրինակ՝բանաստեղծությանանգիր ճարտասանելըե

վրա

ու

է նրա կողմերից մեկ գորայսինքն ծունեությունից մյուսին արագորեն անցնի-

կական

տեղափոխումը,

:

ոմ

:

հնք դարձնում, ավելի շուտ է ընկալվում մեր կողմից: Այդ պատճառով, երբ մենք առավելասլես ուշադրություն ենք ուարձնում սլաքի պոաույտի

մրա, զանհզը«ուշանում է, այսինքն մեր կողմից նկատվում է ոյն ժամանակ, երբ սարքնարդեն անցելէր Ճամապատասխան գիծը: հսկ երբ ուշայրությունը դարձված է զանդի վրա, ապա մեր ղիտակցության մեջ պաճոլանվում է սլաքի այն դիրքը, որը ընկալվել էր մինչե զանոի ճնչելը, քանի որ ճենց զանղը ճնչելու պածին մենք չենք նկատում նրան ճամասասսասունող զիծը: հնչպես այս, այնպես էլ մյուս դելքուվ մենը, այշաիսում, ժե. ուշաղրությունը Ճաջորդաբարտեղասոխում նբ մեն զրղոիչից մլոսի՝ զանզից սլաքի կամ սլաքից զանդի վրա են տալիս, կոմոլիկացիալի մեթոդով կատարվաժ փորձերը ցույց Ճեւտ ռարասեռ, որ ծրկու բովանդակությամբ միմյանց չկասվզվաժակընքարքաչին զրգոիչների միաժամանակյա ընկալում, անճնար է. Սակայն այստեղից չի կարելի եզրակացնել, որ բոլոր տարասնո դրզոիչները խանդարում են միմյանց: Շատ ճաճախ է պատաճում, որ նրանք ոչ միայն չեն խաուսրում, այլե օգնում են մեկը մյուսին:Հռնուորինավելի Հեշտ է լսել, երբ նայում ես նրան: Այսղպնսի դեպքերում լսողական ն են տեսողակուն զրդիուները ուժեղացնում մեկր մյուսին:

Ուշադրության

գիտակցական տեղափոլումբ

կարելի չփոթել չ նրա էս չեճույղերի «ետ կապված չի

(ոշադրունյանշճեշտությամբ շեղվելը վկայում անկայուն լինելու մասին: Ուշաղրությունըառանձնապես ուժել Հետ:

շեղժան

ղում անսդասելի, ընդլճատուն, ինչպես նան գրգռիչները Տեսկան, միասեռ,Թեկուզ ն բավական ուժեղ դրգոիչները, օրինակ՝ անընդչատ թնդյունը, միայն սկզբում են շեղում ուշադրություէ Ճճարմարվել նը, իոկ «ետո Հաջողվում դրանց ն չնկատել: Փորձնական ճանասգարչով ուշադրության շեղումը ուսումնասիրում են աշխաւտանքին լրանդասողլրացուցիչ դրդոիչներ ավելացնելով ն ճաշվի աոչ նելով, քե ինչպես է այդ ազղում աշխատանքիվրա: Փրլածոթոն

'յծրվածությունը ուշադրության բաղասաւկան

կողմն է: Ցրվածությունասելով երբէտն Հասկանում են աշխատանքի մեջ լինելը, որի շչնորձիվ է, որ այդպիսի խոմորդը շրջաողոոոում նկատում: ոչինչչի Հասկանալի է րացումը միայն այն դեսլքումյ երբ մենք կարող ենը ամմեկ դորժծուննության։ Բայց իրականում մեղ ճաբողջասսես նվիրվել ճախ պեռք 1 լինում, որհիցե դործով զբաղված լինելով, այնուամենայ-

խորասուզված

Թույլատրելի

Անաար բաշխել նիր

ուշադրությունը:

լ

ւ.

բոլորովին այլ տեսակ ծրվաժություն

մարդը

փովփոխություններին, աՂրունոան

ոչ

կարողա-

առկա է այն

դեղքերում,երբ

մի բանի վրա ի վիճակի չէ երկար կենտրոնանալ, երբ

նա

մեկ զ .օբլեկտ անցնում է մլուսին՝ ոչ մի Ո" բյեկտից կ ամ ներնուլթից ոք մոտ այդպիսի ցրվաՀասուն մարգկանց կան, լաոննլով, բանիվրա մու Լ ժամանակ: երեխաների արչ րավահություն ննատվում ճոգդնած հան Հաասխ է «Հանդիպում: Այդպիսիցրվածության դեմ պետը Լ սզայճատկապես նրա կամային որակներեխայի ունձնավորության,

նրնդՀա անքոդ"

բարել բի

ոապստիարակմակ միջոցով: երնարու՞ուն

ծրվաճությունիը բացի նկատված են նան ուշադրության այլ (ոավոտումներ: Դրանց թվին է պատկանում գիտակցության ժավալիճիմանհդաղին նեղացումը, ուշադրության ծավալի ռաճմանափակումը, նրա դործուննությանոլորտի փոքրացումը: Դրատետ շաճախ կապված է լինան խում ուշադրության բաշխման ունակության թուլությունը: Այդ հարցր Ճճիվանդագիներնույթներնկատվում են ուղեղի որոշ օրգանական 4իվանդությունների դեպքում: Հիվանդըդտնվում է միայն իրեն ն վերճուշերի առավելաիռ ուռ տռլավորությունների՝ ոլորտում,որը ն է միայն դաշտը սաճմանափակում նրա ուշադրության զինամիկան իրադրականնշանակություն ունեցող օբյեկտներով: Այլ Ճիվանդությունների դեւղքում, ընդճակառակը, դիւովումեն ուշադրության քճթնակի մեկ օբյեկտից կամ շեղումներ,նրա չա իից ավելի շարժունություն, անընդճատ անցումներ: գործունհության սոնսակից մյուսին կատարվող նման անընդԱոռանմինդեպքերում մեկ օբլեկտից մյուսին կատարվող մեջ անցումները անձնարբինեն դարձնում որնիցե աշխատանքիկատա. բումը:

Մի քանի չՀոգեկուն ճիվանդությունների դեպքումդիտվումէ ուչադրության ալարկուռություն, շարժունության նվաղում կամ ընդճանրուբնեռումը միայնինչ որ մի բասլես անշարժություն, նրա միակողմանի նի վրաւ

4. 9.4.

Ուշադրության Ուշադրության

զարգացում զարգացումը

առաջին

բնորոշ է միայն ոչկյանքի Համար երեթայի ամիսներին կամածին ուշադրությունը: Րնդ որում երեխան սկզբում ճակազդում արաջին գրգոիչներին միայն նրանց կտրուկՀերքավփոխմանդեպքում, խավարից պալձառ լույսին անցնելիս, Հանկարծակի ն ուժեղ ձայների դեքում, «նրմաստիճանի փուխոխությանդեքում ե այլն: Սկսած կյանէ Ճճետաքրքրվում առարճի երրորդ ամսից երեխան արդեն ավելի շա որնիցե է արտաքին կողմերով: երեխան կարող երկար ղննել կաների է առարկա, շոշափել այն կամ բերանը տանել։ նելնամենը, ինչ փայլուն մ: նոր, նրան իի ուռՀետաքրքրում է: կամածին ուշաղրության սաղմեր սովորաբար ծագում են կյանքի

առաջին տարվա վերջին կամ երկրորդ տարվա սկզբին: Այդ ուշադրու թշունն առաջանում է դաստիարուկության ւլրոցեսում, երեխային չշրոջառղլաաո՞ողմարզիկ տստիճանաբար սովորեցնում են նրան անել ոչ 76 այն, ինչ ինքն է ուղում, այլ այն, ին: պետք էչ երեխաներըստիպված

1. Ս.

իրենցից ւպաճանջվող դործոդությունների ուշուլրություն դարձնել մոս: սվաում վրա, վնրանալ իրենց անմիշսկան մղումներից: երեխայի են

գալ դիտակցականություն պարզունակ, մաննոմոտ ձնուր նուս միասին առաջին անգամ ի ճայտ է զալիս նան ուշադրության կամածին ուղղումը: Դաաոիարակության պրոյեսում մեծճրը առողում եի ակզրում դնել իչիստ սյարզ, բայց, այնուամենայնիվ, զիտակյված նյատակներ, «աճայ ճնչոլով միաժամանակՀանդես եկող իմապույսային մղումննըը: էրեխաչին մաքրունյան,կարգ կանոնի,որոշակի կարճամակեցության դապոա:օուքյան, կանոններին Հետոելում սովործցնելով՝ մեւք հլս մուս կամածին ուշադրություն ենք ղարդւսգնուիյ Մինչուրոցական տարիքում կամածին ուշադրության զարդացման է ունի խաղըո Այն երեխային սովործտգնում Համար մեժ հշանակություն Ճեւո, սովորեցշարժումները Ճամաձայնեցնել խնդրի բովանդակության նում է որոշակի կանոնների ճամաձայն ուղղություն տալ իր դործողուկյուններին, Այդ աշենը կապված է կամածին ուշադրության ղարդաց-

չէ հրեան

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

՝

ու.

'

Փ.

ամ. Ոօ6ճքա

8.

ԸՇքուօը. 8օշորոճուծ

-

Ծոլոմ1116

7.

Յ.

տՇտճղ

«ՅԱՀԱՑքԱԱՇ-ՈՀՂԵԼ06

Ք. Ք.

Մճոռոռ, 4

ՈՒՇ

ՉԹՇԱԽՆՅԱՌՒՇ.

1ՉՀՈՂՅ

6ՐՕ

8իաճում

11104Ե1ՌՈ:68.

ոոմաուլաք».

օթ

Ղ-80 ՃՆ, 15-80

ՀԼ,

«ԽՎԼՈՒ-Ը

195:. «Լ1ոշրո» «/1ոճտո2»,

ՖՎԻՀԱՈՒՅ, 1998. ռող.

մա»

Խ1111

381, ՃՆ. 1970.

ճետ

/

մն

8-րդգլուխ

ու

ման

Ճճեսո

եթե նախադպրոցականիոչ կամածին կտռող է լիուշադրությունը նել բամական Ւրկարատնե,կայուն ն կենտրոնացված(նա եիլնմո կաաման է շրջապատող հող է այլնոլես ռարվել խառով, որ մոռանում էնչի դեո աւա տարիջոսի ալը խիտ մասին), կամածինուշադրությունը անկայուն է, չի կարողանում երկար մնալ մեկ օբյեկտի վրա, դեռես Հի կարողան: մ բավականաչաի խորը լինել: երեխան 2եսոությաւմը շեղվում 1, չի կարողանամ դիտակցաբարկենտրոնանալորնիցե բանի վրա: նրա ուշադրությունը խիստ Ճճուղականէ. նա գեռնս վատ է տիրաոլետում իր զգացմունքներին: Աստիճանաբար,մարզումների միջոցով, զարդանում է ուշաղզրությունը ուղղելու ն կենտրոնացնելու ունակու-

թյունը:

կամածին ուշազրուքլյան դաստիարակմանՀամար Հատուն նշանակություն ունի ուսուցման րոցեսը: Դպրոցական պարաղմունքների կաղմակերսալողւ ավռեցուրյունի, դասի ընացքում դասարանում նստհուսուցչին լաճչու հ չշեղվելու անձրաժեշտությունբԸ լու, ամենը մեձ այս են խաղում համածին զորժում: ուշադրության դաստիարակության դեր Ուսումնական աշխուտանըի տարբեր տեսակներդպրոցի ուսումնական սղ արտալտունջների ուղղվաֆության հ ուուսրա:ի վրա ռիտակցության դաճլունում նենտրոնարջվածժո:քյան / ր ծ / մ

են

ոլ

պտճանջում: ջ

ԽՈՍՔ

Տ

Հասկացողություն լեզվի

ն

խոսքային գործունեության մասին

Վերհում արդեն Ճիշատակվեց, որ կենդանին կյանքի պայմաննե բին կարող / ճարմարվել միայն, այսպեսւած) «անչատական կա:րդով», պայմանականռեֆլեքսների որոշակի ճամակարդգ ստեղծելուոչ: չէ իր տեսակի ընդունակ չողսվ: կենդանին սկղբունքորեն անձատական փորձը:Սուրնդունակ չ/ յուրացնելու իր տեսակին պատկանող կենչավել նիների նախորդ սնրունղների փորձը (եթե,ի՞արկե, այդ չորձը չի մատնել նրա մարմնի կառուցվածքիկամ նյարդային Համակարդության աշխատանքի առանձնաճատկություններիմեջ, օրինակ՝ բնածին, ոչ պայմալուս

հա

իր փոխանցելու ներկալացուցիչներին նա

նական ռեֆլեքսների ձնով): Մնացածբոլոր կենդանիներից մուրդու ուննցաժ կարնորադույն տարբերությունը,որը նրան թույլ է ավել ամեւթի ճետ Համեմատած) Ժամանակարճ (էվոլյուցիոն պրոցեսի ողջ ենքիս նակամիջոցումբնության ուժերի իմացության ն հրանջ վրա իշխելու ռործում ճսկայական Ճճաջողությունների ճասնել, այն է, որ նրա: անձնական, անձատական փորձը անխղելիորեն կապված է Ճամամարդկային փորձի ճետ, որ լուրարանչյուր առանձին մարդու փորձը միջնորդված է

:

Ճիվ։

այլ

մարդկանց փորձով:

Այդ նրա ճամար ճնարավոր

է ղառնում լեզվի

դոյության չնոր233

լ

է

լեզվի

Ի՞նչ ո

մասին

է

լեղուն,

Ամենալնդշանուրսաճմանու|

նուն

է. բառային լոնզուն նշանների Ճամակարգ ՔԷ շան շանը իրականության ցանկացած տարըն է, ոլը միջնորդումէ ժեր դորժունեությունըն որի «..տկանիշներիցէլ կախվածէ վլորԴուննության իրադորձումը: 0րինակ՝ նհտռէչլովավտոմեքենայի ղեկի մուո, հուը "ալփողոգող բեր վերաբերմունը կղրչհորւճք մեր ճանապար ճինչանղդի Հեշտ է տեսնել, ցային երթնեկության տարբեր նշանների նկատմամբ: որ չկա նշանի ն դորայդ տեսակես'ից սկղբուսբային ւարբերություն է ծիքի միջն. միայն դործիքն միջնորդում մեր սլրակտիկ, աշխատանն, այսպես ասած, ուղղվածուերկկողմմնի քային ղործունեությունը թյուն ունի, Այն փոփոխում է դործունհությանօբյեկտրէլ խովփոխումէ նան իրեն՝ գործունեությանը (մուրճով մեխը բոլորովին կերպ են իոխում, քան գլաքարով, թեն այստեղ գործունեությունը այլ բովանդակության նույնն է): հակ նշանը միջնորդում է մէր եըստ սական, ինտելեկտուալ գործունեությունը, մեր բարձրագույն Հոզեկան Ֆունկցիաները՝ ըբմբոնումը, Հիշողությունը, մտածողությունը ն այլն ն ուղղված է ճենց դեպի այդ գործունեությունը: Բայը այդ դնպջում ինչպիսի՞ք ենբառային նշանի մեր տճսական գործունեությունը պայմանավորող օբյեկտիվ Հատկանիշները: Այդ է, նրա բովանդակալից կողմը: «Աթոռ» նշանակությունն բառի ասելով մենք դրանով իսկ ճաղորդում ենք ճսկայական քանակության օղակ ալ, ինֆորմացիա այն մասին, որ այդ կաճույքը չորսուռանի Լ ն նախատեսված է նստելու ճամար, ունի ճենակ ն այլն: առարկա Կարելի՞է արդյոք ասել, որ այդ ողջ ինֆորմացիան պայմանավորված է «աթոռ» բառի Հճնլմամբյ որ այն կազմող Հնչյուններըի սկզբանն ինչ հճարկե, ոչ: որ ներքին կասղով կապված են այդ ինֆորմացիայի ճետ: Հետ Մենք ղարզապեն պայմանականորեն ենք կաալդ Հնչման ւում մւղ Համար պոտենցիալկերպով էական, այսինքն վքրջին ճաշվով «ասարակականորեն այն 4ատկանիչները, կարնոր բոլոր ն որսնք օղուուոր ունի իրական առարկաների Համապատասխան դասը են դոռրծվում մր ումի «Մթոռ» բառի նշանակությունը, սպաակերա զական վանո» մեջ ինչ երո ճառա

մը

|

իրադործվել այդ այդ նկատի չունենք, ի աթոռ առարկայի Հետ կամ, ձթն մենք կոնկրետ կամ բազմաթիվախոոընդՀանրապես դասհրին(արքոռին առարկաների |

:

1ուն Հասկացողութ

կարող առարկան, ինչաիտիդործունեություն

երից

ենջ

բառի վերարերելն լուրաքանչլուրին) Ցուրուքուն չյուր մարդու

Լեզվի ճիմնական

ֆունկցիաները

|

ց։

այնամեր, հեր մքե, երա, ա, րավան աքի Հետ. ամէնը, գիտեք անք, իրավան աքոռի ձեռ,այն շանակելու ա աա աղի րր » ազրուարծն իր դրանով իսկ խոսակցին կամ 4ա-

ր

Կան

Բառը մար ց այԴղ ցույց

Լ

րեաւ,

Լ

«գ Ք

4տալիս,թե

բան Հայաթ Համան

է Գիբներ» անվանել:

Ք

Լ. է. |.

մեր

առարկաների որ դասին է ոլատկանում Ս.

Վ

լ Վիգոտակիննչաններր «ճոդերանական գոր-

ցոյց

տալիս: ն

վարջը

որոշվում ննությունը սկզբունքորեն ողջ Առաջինը էական դործոններով: կության

դործուերեք

են

մաբղ-

փորձն Հասարակական-պատմսկան

Փոքր երեխոսն ինջավելինեղ կոլեկտիվիփորձը: մարդկային ե նա ծնողներինՀարցեր է տալիս հուրույնաբարչի իմանումաշխար»ը: ընդչճաեն նրան: Այդ պլատասիչաններում

է

կամ

պատասխանում միաժամանակ վերջինները մի մասնիկը անցնում է տ

|

է

նուր Ց

ա

լ

ղիտելիքի

օվտագործում

ում

է

իր

երեխային, որը

գործունեու նա

ստանում.

նաս 2նտա-

ն

ընան իննՒաի թ.

ֆիտելիրի այդ մառնիկը օգնությամբ: ա ճամակարգության մոով, լեզվի" բառային նշանների նահ ունենում դպրոցում. այն ամենը, ինչ ղոյբոցականը

րացքում: նր անդի է

է

ուսուցչի

բյսցարորու-

նա յուրացնում իմանում է աշխար»ի մասին, լեղվի միջողով։ այսինքն դարձյալ միջոցով, բլունների կամ ղասազրքի մեֆունկցիաներից ամենակարնոր Հլառտեղլեղուն Հանդես է դալիս իր զոկական-պատմա կան փորձի դով որպես Հասարա

լության,

Հազոր

ե

դման

յուրացմահ

միջոց:

Հւո-

փորձն է, որը Հաճախ անմիջական մյուս մարդկանց երկրորդը ես գնում եմ ճաշա-

Օրինակ՝ արժեք չի ներկայացնում: տարակադան Հանդիպում ընկերս, որն ինձ

անառպարչին

է րան: Հ պատճառովփակ է»: րանը վերանորողման

ասում

է.

«Ճաշաո-

Այդ միտքը չի մտնի

ոչ

դասախոսությունէլ Համալսարանական այն Խեիի մեջ, Հասարակությանճամար ընդչանրապես Բւլց միննույն ժամանակ ալդ Հաղորդումը թյուն չի ներկայայնում: հ ես շրջվում եմ որոշակի ձնով կարղավորումէ իմ գործունեությունը. ճանդես եկավ իր մեկ դնում ձմ մեկ ուրիշ ճաշարան: Այստեղ լեզուն իայի կոմունիկաց որպե ուրիշ կարնորագույն Տր ալին քիա ամե) Խայամի Հերառաչին մի շփում զանակ: 9է տր ամեն մի կոմունիկացիա, ամեն (եթէ դեցությու ազ դործադրվող վրա բին լսոսակոի են է. ուղղակի անուղղակի ենք տալիս, թե ինչ պեւք է անել) կամ մենք նրան ցույց ճամար կարնորւտեղեԱմ մենք նրա դորժունեության ազդելյություն կօգնեն կողմնորոշվելու նրան նություններ ենք Հաղորդում, իրադրության կամ ճնտագայում' Համապատասխան դասագրքերի լրոցական

ն ոչ

Հետաքրքրու-

ֆունկցիալով՝

ԿԱ

դանվելիս):

որոնք

ինչ

երրորդը յուրաքանչյուր առանձինմարդու փորձն 4: Այն անձնական նժան որ

չափով է կենդանու փորձին (մի անդամ անձատական վառվելու մուլ բոսից, երեխան այլես չի ձզվում դեպի այն): Բայց, այլնս այն մասին, որ անձնականփորձը միշտ միջնորդված է լեզվական նշանակություններով, նրանումշատ բան նան այլ ձնով է կասլվուծ լեզվի Հեւո։ ինչես դիտենք, հր կենդանին

չրյոածլով

պլանավորելու ինդունակությունչունի:

է

նա

դործողությունները

ավտոմատորենիրագործում

այն, հնչ նրան թնլագրում է անպայման ն պայմանական ների ճամակարգը:իսկ մարդու վարքը, որպես կանոն, բոլորովին

ռնֆլեքոայլ

կերպ 1 կառուցվում: նրա տամարտիպական իրավիճակը ոլրոբլե-

մային րվելով

իրադրությունը է, խնդիրը, որ պետք է լուծել օզժիայն իր անձնականփորձից(ինչպես կենդանինէ տնում). «ոլն ուրիշ Մարդկանցն ողջ Հասարակության փորձից, Այդպիսի խեղճի դլոան ն լուծման ալրոցեսըկոչվում է ինտ հլեկտուալ ակտ: ոչ

Այն

կազմվում է երեք փուլերից.ղորժծունեո ւթյան ոլլանավոԷնիա իում, ն ստ իրա դործում աց վածա իղդյունք ե Համեմ

Հետ, նախանչված նպատակի

ատում

ոչիսի ինո

Հենց այդ-

ԱՀա

հկտուը ակտերիցէլ Հիմնականում է մարդու կազմվում շ«անձչատական» վարքը:Հետնաբար նրա «անձնական» փորձը սեվա-

կան անչատական փորձի,այլ

Ժարդգկանցփորձի

ն

Հասարակական

որձի (ուրատեսակ է։ Ճամաձուլվածք ի տարբերությունկենդանիների, Այսոլիսով, մարդը կարողանում է ղլանավորել, հր դործողությունները: ծրագրավորել Այդպիսիպլանավորման ն, ընդճանրապես, մտածական խնդիրների լուծման Հիժնական ո

դործիքը լեզուն է: Այստեղմենք բախվեցինք լեզվի երրորդ 4իմինտելեկտուալգործունեության (ըմբոնման, «ի-

բական ֆունկցիայի՝ տաժողության,

շողության, նտ: մ

երնակայության) գործիքլինելու դտաստր

Ո՞րն է սսլդ փունկյիաներից Հիմնականը:իճարկե, կոմունիզացիսյի ֆունկցիան: Մվխայն չտման պրոցեսում մենք կարող ենք թյան նորդիտելիքներստանալ:հնչ վերաբերում է լեզմի գերին ինտելեգոռաչլչորժունեության գործիքի, մայա Հէ որ այն նույն

իրականու-

մասին

«րն

ոո է կարելի ներկայացնել որպեսճաղորդակցման

բայց

կան

որպես մարդու շփում Հենց

իրեն

Հետ,

-

դորժունեություն,

որպես իր

ղործողությունները կարգավորող դորժունեություն:

սեսի

ա-

1եղուն որպես բառային նշանների ճամակարղ օդաասդործվում է խոսքային զործունեությանմնջ:

Հասկացոռություն Խ ոսքայ

ղդործունեու ծ ցույնր ին օդտակողմից լեզվի է, պրոցեսն որի նպագործման յուրացնել սուսկն է շՀաղորդելկամ փորձը, կամ կո մունիՀասարակական-աատմական գորհ նավոր ել սե ի ււ կ ան կամ պ լա յաջ ղ ծե ն ուղղվածուժոդությունները: Այսպիսով, այդ գործունության թյունը կարող չ տարբեր լինել Այդ կարող է լինել գործունեություն, ռրր Պանգեցվում է որնեցե նոր ինֆորմազիայի կամ նոր գիտելիքների Հաղորդման, կամ այս կամ այն մտածական խնդրի լուծմանն ուղղված ցորժունեություն։ (եթե ճշգրիտ տերմինոլոգիա օդտադործենք, է ետք ասենք ոչ Թե «խոսքայինգործունեության», աղա այլ «խոսքային խոսքային գործուճեռւթյան մասին

ա

մարդու

ստ

ավելի

ռորդողությունների» մասին, որոնք մտնում են ավելի բարդ ամբողջագործունեության նան, օրենակ՝ տշսատանքային կամ ուսումնական հազմք մեջ): Այսպիսով, լեղունՃաղորդակցման միջոց կամ ղործիք է, կատ պարղզասեսխոսքը՝բուն Ճաղորհռկ թոսքային գործունեությունը ուսկշճան պրոցեսը:

ն նրա ճիմքում ընկած բառային նըԽոսքայինդործունեությունը շանների սիստեմը՝ լեզուն, ուսումնասիրվում է ոչ միայն ճոդեբանուՍյան, այլն ուրիշ դիտությունների կողմից: Դրանցիցամենակարնեորը է լեզուն լինգվիստիկնանէ (լեզվաբանությունը), որը ուսումնասիրում

որպես վերացարկված Ճճամակարդ,խոսքային գործունեության մեջ նրա ունեցած Պունկցիաներից աննախ։ Ուսումնասիրելով խոսքը, «ոդեբանեությունը պարզում է տարբեր պայմաններում, տարբեր պրոբլեմային փրադրություններում լեզվի օդտագործման առանձնաճատկություսնէրը մարդու վարքի ծրագրավորման վործում

լեզվի խաղացած դերը, երեխայի մու շվիման ոլրոցեսի ձնավորման ուղիները ն այլն, այսինքն այնպիսի երնուլքներ, որոնք գուրս են դալիս լեզվադիտության կողմից լուժմող լսնդիրսերի շրջանակներից: մ երջիյ ժամանակներսարտասաՀմանյան երկրներում

ե

ՍՍՀՄ-ում

դուրգացվում է սաչճմանային մի զիտություն, որը ձգտում է ղուգակցել ն մեթոդների շամակարդ |: չր նջ Հոգեբանության ճասկացությունների յնզմի ուսումնասիրման գործումլեզվադիտության կուտակած Ճակայա կան փորձի «ետ ն բացաճալյտելլեզվական միավորների ճարաբերակիրագործման մեխանիզմների ու ությունը լւոոքային դործունեության կոչվում է պսիխոլինդվիստիկա։ ձների «ճՔտ։ Այղ վիյտոությունը

ռր

՛

ճւ»

'ՇՋ91 40944637 "1

ՃԱՅՆԵ-ՆՒՀլ|

մշտօյկ ա.

Լ.

«Սոոմմ»

վոատմնո -ոոտոախո»ջ -ոմ

:մմյոսո| վմղզղծվճմ(վմզղյոսնաոմզկտախ զվ տոմ) ռստողող| ումն վմ վղնցկ ջղր դղակոի վմղնղեսովկ 1զղճախվակտ խմզկ

մորու

ողոազն Դզղաոուտո ւո սոմ

7ղ ։.իսմովոմոմզվչ Կաջոաոիոխմցկորեոկ

մնմուր վեռղումսքոոո ողունկսմոկ

նմոմ վմցղկոնմակոր ղոր ղակավեսիմյսվեվփ ղոքսեմոկ

-շորոչ 'իսժրո| կովփողուրչոռ վմղղճվմ զր ղվանմտիղ ո 9 յոսիիսչոխու տփալղաժուխաւջուցմսետմվ դոքիսնեմոկ ավնկոսգ որու ղվիոնմուղ (զնոտո զգ լյոսջովուտ մսղունղմրոչ ոյումովմզղ մմղզղժնաոջչ նտ ամղ) վղսոկցց: տույ :մմոփտնան ղվոռր ղորխմզկոր -ետկ «ճոմաչոննա»ջ վմզղովնկղագ ղակզես» 1զմուժ լ ճատստ մմա ճվր ողացն դզ Էլիտանադղժ մմզդյոսնոմցկ ջունց ղվոոր վմյդրեվղողգր դակավեսնավեվգ:

-նսկ (1161--5881) մղսոկցց կ -տոխ

ջոիխճգեմախգորդ

(դոկզեսջ ողխոմղյոչնղմղ) ղվիոժոսո| ղդոիջիսղվղոացման

Խղն

վ

21 մոմոիոմ մորոչ ղորղամողիղը ումղ մյոսղամրմ վովուքո ղակավեսմսվեվգ դաքիսգղացմոն դվիամոսո|մմղդղաիքլիստան ջոմուտուկ (մզով ը մոշ-ղըը զջոգեղը -Ղ կ Ղողոցը -Ղ -ը

վժրվ, -Խտցչ

'ովտոլ

յ

ր)

ը

.

Հմզդդոմգեսչ

դ

(գմցաշղոցյ -ր

ղվճմմղի ովտտ -ցղնսվավեվց: յոսմզղկուրողուուտ

-Ղ

դլ

'

'դվոոդը

՛

.

ն) 4

-ղ

ողոմղվ

նհաճ

չլ«վժնակ-ժնսկ դլ փոսիղոխչախ տծվրոտ ժղոմղ րբոանղամս (ղվմզղնսմկ նղվմվ ղղզ լոսղտն 'մմղղդաիքիամսիաոխճ:::վգ6մ ջոինընոմեք ողսզն մող յ լոսխվեղտչ «րացի մսի ումուռմող մտասխղոժումաք» 'մկզի նճվմզղեսխվեվգ 1 հմեն ռվմոգվմոտ նտո ողիուղվ :յոսինումցկտոխ մյ ջաինընմոխ նղզոհտվոձ մյոսճողմանցտ նա յումս նդմ դճվր վմզդդվքում փլոմամս վղեցզկ«դվնզի զտ վժոսո| իսժղողոզչ -ովճոմ» մմզղուվնկղագ ղակզնսչ» մսում ջոխխուկ ժմոծչ ղորղ ծնսմրո վմս ղաճաովեղոչ միվչ վմզղդաքըիսմվոռղդղյոսուս ղդղակատնանե վմզատմ» ղզ վր մմղղղանիստսնուտղտ նիր Հօ«մմցղմղկվտտխ վղեզկ մս (նզմնոտոկոմեզ/Ժովն վր յոսինողլանցտա լոսոտրաոնդտ նտ ղորտովոռ| ղուրոկղմ վժոսո| իսժղողագչ «ազիոաղի վոուր ղակունմամ «մղ դվազջ վմոոն դվլոժղոաժ դվմզի վնդետովկոլոջ իայզմեոմողը «դղի Ժ չյոսղոծմ: նու նղ» վնզմոս ղզ լոսի -վղմզմի որմ 291) ոս վղիո չ-Քոդլոնզտ ժղամս օէ ղղսմտղվկ վմզղմզկտուն ղաոկանսքմոծվմզսոմ» նտ մոռրոկղա վնզկաո|ին մս ճցմնակամեզ ճվղոմն ղակսմյ :մզղ -րոստովոո| ղակաղառոտմո վժոսո| ովլան ղց դողմզ տար վմզդնդաիխվ» րոսժխզն Հայզիոոդի (վոր ղվոզչ վմայոն դվյոտակաջ դականմամմզ վոտրոնցտ վկոչ ղվմուռո վնղետովկ ոլոջ) մս -ամս վղզնզկ /ճզցջմսնետղտհու ղ ոկամյ կ Ցուվճուծվնոկսք Ցուկուղվրուցվն վճոսօը 1991) Հոսա վմոտ մայմաչ դոժ վղիր

(մբածուցնոնզտ)

(Զ

ք բաիջմանատնօ

դացոաղմո

ղ

,-

փատոուրվ դ րսդղվր զվոռվր տզչ փդվրմզտ մղվրմզտ (օ«ոսրվտու)

նզտոո

«մվնմլ,»

«աջմսն դվրոնզեոս ՈՊԼՐ Հյգած | Ժոզե (լյո,բ րավ թաոո» 7րոածուկու,

վմզղուկ մոս

Ղոոռոատո ուրու դոյջիոզղ րՀ որ դոկավեսավեվ: մա ղյ զղղ:ա քիսոոնուռվուղ (մրաղտիղո : ո դ քիսոոնուռվուղ վմզստա "կողվմ» մոշ «ղոմատ 7 տողի դվլոժոսոլ ոզմոքղվ Բ 7 մողճամո նող փոսիջմանումվ աս Հյոսնողիաղղ դոիջխոմոմ ճղոմղ ժղղ մոսմատոակ ոմի դո

«ոզեղվ) մոռ րո» Իմ Մ "՛

ոաղեցկ

բ րեգնա

ՀՔուխնկուովե բոռ)դոհունեուավի մ -վչ մմ զդղարը

ակո

1"

դժղվոո «(իոմիուլ, «մզղմումուն եսըԱ փոջոոտ ղմոմոնեւ, մա մոդուրութ դորմակղմհր մվուովոջուչ մժոսո|դղ4 ղոաոկոխմա ո

ղոչ

դզ

զոքչիս ցղսթման |

դո, փ

յյտ

մն

լ)

աա

/

մ 71

՛

դո քոժ

»ՂՈ

/ոււ

մորդ Ք»

ոսո| դ/ոկուր ԲԱթաոթամնում| իաժդամեկո :

մովոն իո

մոմոդոխաչ «ոզեղրաղ (փե մախողդում դոկումմու Տ

հակոչ

նաթ

Դ

իրնՄ)«դո ի

դյ

ԴԱոոՈԱ

Հղ յո

պ

ժղղ

-

դորղ

աճել»)մմզդրոան

մոսիճմշմումումզմու ժղ:

շվրեսկ վիզր զվ խո: իո. յ աաա կորիր թիյոմ "լ" ղվջոխմնումու եի 7 որ բրոաավեք մս

տաճ

ղուրղ,

ղոչ

Քո

չիստոու մվ ճղղ» ոմի յոմզիդտոքուց ո ոյս ղակո ը 5 դզղում Ժվմոի ժղումղ '/ոռղոովը «վոնեմո վովուն իո նղզ5 մորուջճդումդմատմ «Հոյ» էի մուս

մի վչմորաղուջ 77 Թոաոտուխ վոճանանմուր մմյդեսեար փեմու ւմողվմց չմզդշվան մե դարիսեմակուրոջ ղվիոմումոնն ու ԴԻ ղղ որին եյ ի 1 զ

'

'

-Ժղզմօ

նամուկ լժմղդՀվե մն կով դվլոժոսո| տու դուս դոքիազղացման դվլոմստկզվիցս դիսհոանհչոխ, |ւ

-յոյ մյումակղմոմդ Ջ ուխ

զ

մրոսճոծոււյու վժոսոլ մս

ճվղոմ

դիս ի

՛"

չնվղյաի

ճմրաքիսկանղաիամ տզմկղակդողան կ Պդուտոմոգ րոկ ոիովու այ չիամզղրեվղո: մոմմու պղմաժղւամեկո վղոժ վր իս հու հյոկ Դոդոփոսա վեց դրսքքիազդա ցմանղվէուժ -ոսով բոադադում,:Փղողա մմզդրեվղաովգը կոդովեաեի որ ր մմոսդմ մուկ «թ ծգս ջոճոկղո ցոնփաղը դվոռմոսըը |

դ

ոհ

մ

։

Իր ազհաս Ադճոմգկատեն Դսաքխազդոաթման ղվլոժոսղվ

մ

ցվնոմստ

«ՈՂ

Ք :

ՀՂացմսԵ

մմզցրեվը

-ոոլղը ցտողովետսվեվփ Սու շրսղցւաթմսծ

ցվոմոսըլ"Հ

բնույթով, կառուցվածքով է առաջացմանը մասնակցում են իրենց ընդ «տեղաղրման խորությամբ»տարբեր ուղեղայինմեխանիզմներ, որում այդ մեխանիզմները տարլւերվում են կախված նրանից, օրինակ. `

կանխամտածված է արտասանվում, քե ավտոմատորեն: 2. էյ. Անոխինի ստացված տվյալների տե Հետաղոտություններում ոսնկյունից խոսքային գործունեության ֆիզիոլոգիական ճիմբն է ճանդիսանում մի առանձնաճատուկ ֆունկցիոնալ ճամակարգություն կոմ, ֆու նկցիո նալ ավելի ճիշտ, մի քանի Համակարգությունների բարդ կազմավորում, որոնցից մի քանիսը մասնագիտացված են որւլես խոսքային, իսկ մյուսները «ռռլասարկում» են նան գորժունեության այլ ն բազմատեսակներ: Այդ կազմավորումը բազմանդամային 1: Խոսքի պրոցեսների ապաճովման գործին մասմարդկային նակցում են ինչսլես շազդակճակաղզդում» արոլի ոլարզագույն ֆիղզիոլողիական մեխահիզմներ, այնպես էլ առանձնաճատուկ մեխրանիզմն բնորոշ են ներ, որոնք Ճիերարխիկ կառուցվածք ունեն բազաուլես խոսբային գործունեության բարձրազույն ձների ճամար, ինչպիսին է, օրինակ, խոսքային ներքին արտաչճայտության ծրաղդրավորման մեխանիզմը: բառը

Ի՞նչ են հրենցից ներկալացնում խոսբի մէեն խանիզմները: Ինչոլես ցոյց դալիս ՖԽ. հ. ժինկինի Հետաղզոտությունները,մինչն նախադասությունը կազմելը մենք ճատուկ կուլի (սռարկայա-չ-ոլատն սխիմաները) կերալին, այսինքն մտապատկերների, պատկերնեի օլնուրյամբ կառույում ենք նրա կմախբը։ Այդ մեր ասելիքի ծրադրուվորման մեխանիզմն է: Հետո զալիս է մեխանիզմների մի խումբ, րոնք կաղված են ։պլանից (ծրագրից) նախադասության քերականական (շարաճյուսական)կառուցվածքին անցնելու Հետ: Սրանցից են շարա. ճյուսական կառուցվածքի քերականական կանխատեսման մեխանիզմը, ն բառերի քնրականական բնութազրերը մտտպաճելու, ոլաճպանելու իրականացնելու մեխանիզմը, կառուցվածքի մեկ տիպից մյուսին ահցմեխանիզմը, ծրագրի տարրերը քերականելու (տրանսֆորմացիայի) նական հառուցվածբներում ծավալելու մեխանիզմը ն այլն: 1 լնաւշճուն դալիս են յն մեխանի քները,որոնք ըստ իմաստաբանական| Հնչյունային «ճատկանիչջինըիասպլաճովումեն անչրաժեշտ րառի որոնումը հ նրա արմատակա: ծրադրավորման մեխանիզմի չարժողանան դործունհությունը։ եվ, վերջապես, կան նան խոսքի Հնչյունների ընտբության ն շարժողական ծրագրից այն Հնչյուններով «Ճագեցնելուն» անդման մեխասնիոմներ։ ՎՏիջում սկսում են դորժելայն մեխանիղզմնները, որոնք ապաճովում են խոսքի ճնշման ոռնալ իրագործումը: Խոսքի

մեխա-

նիզմները

ո-

'

Այռտեղրց կարելի է տեսնել, Հիմքը չափազանց բարդ լոգիական Խոսքի

որ

է:

խոսքային սլրոցեսների Քիզիո-

Խոսքային գործունեության ֆիզիոլոգիական պայմանավորվածության բնույթի մասին վե-

խանգա-

րումները

պատկերասկզբունքային

թը շարադրված ցումը իր արտացոլումն է գտել ուղեղի տեղական ախտաճարումների են ժամանակակից «ճետաղոտություններում, որոնց դեպքում աուսջ դալի» այսոլնս կոչված «աֆազիաներ» (այդ տերմինով միավորվում են խոսքի տարբեր խանգարումներ, որոնք առաջանում են մեժ կիսագնդեչ րի կեղնի առանձին մասերի վիրավորվելու, ուռուցքների ն այլ օրդանշանական խախտումների դեպքում): Այդ բնադավառում առաջատար չակություն ունեն սովետական ճողեբան Ա. Ռ. Լուրիայի ն նրա րոցի

աշխատանջները: Փֆինամ ի

ւս իկակա

սությունծ է ն նախաղասությու ւս աֆաղի ան կապված խոսնլու ընդունակության խախտման ճետ, թեն ննրով (ֆրադներով|) Ճիվանդի մոս խոսքը կրկնելը, անվանելը կամ ճասկանողը ղժվարուՏյուն չոն ւսուսցւացնում: դինամիկական ափֆակարելիէ առանձնացնել դիայի երկու ձեեր, մեկի ղեսքում խախտված է ասելիք խոսբի ձրադրավորումր, իսկ մլուսի նրա քերականականչ-շարաձլումակոաւն կազմակերպման մեխանիզմները: ն

Փա

կա

դեսլքում՝

շարժողական աֆաղզիան նույննա քերականական նախադասության բնուրադրվում կառուցվաժբի խախամոմբ առանձին բառերի պաճղպանման դեպքում, բայց, դրանից նան բաջի նրա շարժողական սխեմայի տրոճմամբ: Առանձին Հնչյուններ արտասանելու կարողություն պաճպանաժ լինելով «անդերձ, Պիվանդները չեն կարողանում դրանք միավորել որոշակի Ճերքականությամբ: Այսպիսով, այստեղ ընդճանրապես խախտված է խոսթի կազմավորման սուկցեսիվության (ճերքականության) սկղբունքը: մֆերեծնտային շարժողական աֆազիան խոսբի արտասանության ճոդաբաշխության խախտումն է: Հիվանդը չի կարոդանում «զտնել» իրեն անչրաժեշտ որոշակի «ճնչյլունը ն անընդճատ «սայթաքում էջ դեղի նման արտիկուլյացիաները: Այստեղ խախտված է Հնչյունների ընտրության օղակը:

«ֆեկտորային

է

Ս

եմանտիկա

աֆաղիան դրսնորվում է բառերը գրտնելու դժվարության բառերի միջն սեմանտրկական (տրամաբանաքերականական) Ճճարարերությունների ճասկացման խախտման ձնով: 0Օրինակ՝ճիվանդը Հասկանում է «ճայր» ն «եղբայր» բառերը, բայց չի կարողանում ճասկվանալ,թե ինչ է նշանակում «օճորեղբայր»: Այս դեպքում մենք գործ ունենք բառի սնեմանտիկական սիստեմայնության, կան ն

16--Ընդճանութ ճոգեքանություն

-

.

վրւուլ, "զա

«մի

դորվջ

ցիո

կվտորցտովո ղովր

Հաժոսոի ջոխեուո կ

տի

Հս

տմո

ՊՈԱՔադտ դլորաեդովըժղումը ավաղ .

ո

ցմոմզի

Ը

Բոոիոկգուր սիողջ մմզդդաքքիակող:ա դվ

բրա ի

դզ

տո ջոիոմ "մդոքքիս էղվ կով «Մրոսմսի ողջ

ղրաղին

Հաջոխջուտրոոիղով զ դտքլիաղում «ճղզչ 1) դկ

աիոծ Սժոսո|9

-ոզտկ ոլենլվ

ա Նի"

դոմքիսդոկումժ վինզ1

տոկ դակում

2 յ ոսմ

տզչ

ոքո լ նամակ Ճզինդ դզեմո ոզեմդվ «մմս 7 գժոսղվ բկ իվոակո իվտակվղ'սրսկ եհը չյոսնտո| ղզ մզն մուտատճտստ ձզյո դոէլիսզդ նիտ տոմ ժղամա ղ վմզղշվղուիոձ ղզ լոսինողջղոստ Հաջշմսեղվլոժոսո| տմի վմզղկտողտ վղոժ վրի ղովր ժղզղստկ եղակ ժղզր ղդմստր ղ չվժոսո| ղվժմվղ ղվժոտմոյյրաի -դոթոմումատո մժոսո| դմվդակտոչ ղոքիսջոխճահվմավմզտդվրոկ վժոսո| մձվղոփոքւ նմսմմաք «ածմզի վ :մՀվղ ղոքքիսջտինոահվմավմզտոժը դոիսջտիջոտ '

ղոլ

լսադտովնդո: «փղզղ

վճոիղմուռն ղոկտճնամիոն

-դոկ 3 մուխքն -ովփոէ վղտջվտոտ ղ ոժմա եմ, մոբոչ ոո) դ արոխոց Փոխջուտրողը տզճտմետովկ 2վժ կումոտիկ դսոոջ շ դարա ԱԱ ԻՑ Ժուի71 վղտքոչ ճոչ Հրոոծղոչուի Ն կոս վժոս ո| ղի ՛ովհուս մա մԱղդղաքիակտոջու նքում

ղզլ

իո

,

ի

մո

դ

Ք

մ

ղ

դ

ամի

ԲԲսղանղմ

էո

մ

"

ու

ղ

,

ճի

ն

ֆղոաս

վժոսո| տեոխող

Ժ/ովճոնվմավմզտոժ» Մ ԱԱ

ւի

ամոմդոլքիսոսդվաղզը

ողջ

փոկցխողսկ հոկ

ղժղվուտ

ղ վղո)ի7

: Օյոսիկմուիղզ

ռ

կղզի ոզմոմս Խ մղաքցիսոսովող ու դու,Գամքիսոանադող բակ կառո ղվեղոս ՆԻ» «դանիաձավոա

դամքաառադոդգբ գրզժմզ

-զր Մժոսոլ մվ -տ վր դգրո դավը էա լ «նսոսով մա «1 բախողու

ո

րամ

մ7

Ի

իր բ

քգոհխ

առրտ

էլո

սիոմեոմջ րբոկ Բոամսիողայխ ժսմօովող վ

ո

Հոմսիաո մնսոս :3

ոսկոդուղ

ո

7 ողցղա

մ

"ո

ր"

ոկ

ղ

շ

27ր

յաղ

հո

:3

Ժղց վժ

ծզր

մում

Պոարդրաչ

դոամոխոք ղզմ

ոտ

ճրոճ

մմղցկտողտ դւոնիսղուսցմսԵ ցվոմոսոլ

ումղ ՄոուոՆաե

ժղզր լոսղոմդ

մս

վժուղվմոաքցիսոսովողգյը Ցանխսոսոլոցղր

ո

տ

ո

:

աա

Հաղոմն ող

:

«մղոքքիամնումվ

ոխ

դող

՛7ղ

Լարի բ դոկմու 7 դո/իսոսովողզի /մճվկաոսո| մզբ ղ ժդզբ

Թի

տ

ոաքքիսմնոմվ դոքքիսճնկոռ սո) մս ՛դովճորմսֆղվ դրու

յոսշմսեուոեօ եը

ոոծ

ոո աՆ ՑԻչողագոսռ: (մախումն աար

-

ոբ

"Ք

Տ

վժոսղվ 3 լոսնետ

ճվճղումկ, ։մժոսղ Դզղվ) դվջորով խավփոք ղտ

իմտակվդոարակ լ

(ղոիսղջատրտկ|

3 Դդնեմամմզ դ տ 7 մչվգովտքլ յ դ ղոկ -Մրտդողակ Դ մսղմոկտ վժոսղ դրի ո Հրոոծղոչոխ վ. ողոտմղուչնղմ լյոսղտկաղցմսե լրոսխմցկորնտակ -ող վովունքողմս մ րս օմղոիղմ վտոժլվցտ մսիտոմե ւրոդվմօմմղղ մմ վժոսո| դպ (Սգոթմոոթ -կտոզտ մզ վզի ուտ կոնղուքօ մմս ճոմ վ լոսխմդկոտրետկ ղվիունատկամտո Հպիոտչղա րոսձղոչոխ ԱմԱժոսւ (րբոճղոչոխ 7 ոսմախոմեոմբ ւծվր մմո) ով ի վ ւո կ յ" մժոսով խվտկո զմնակաչ 3 փզմոկ նվտզկտողտ եր «3 դմզն մժով րտկ ջլի ) ղորմսախոտողար մեմոմկմզ չմժոսւպվ (ղորմսխոմեոոմց իվառկվղսրակղմրսղտիգդո-ժոս վջող |) (Հյոսդկմկ հմա -ոոտտմո մժոսվ ղվլտյոյսժչ «մժոսղվ վչվմփս) ղվլտամրո տոմ 9 դղավջվտոո յմնակոաչ ) փվյզմակ ճդոմրվր վճվղուխաքնտ նսիսջտոտ մժոսով ղոէցիսնմումվրեվղողվբ ղաոկովեսմսվեվգասղվվոր 3 վելյմոն վղոժ վր վովունքո)ցղնողջղատսո մղճոսը չմզղվղոկտոչ տոմ 1զեմոկտո չվմցղծվղոկտտչ մղմմոտ -տն յ փպմոկ (մմզտկտ վժոսո|) մմզղյոսմ մրւսեմոկտոռն ղաոքքիսզղացման /ոժ մ դվջղ տատ դոհջքիսցղ:ած վմղցհուռղտ վժոսոլ վմ" ղվլոժուսգ

ջաիխմյկարեկ իախոշ փվժոսոմանիա դոցա մզի -Ձոսոռ րուկ /Մղաքլիսդոկոնմաձու, վմզղ մժոսոլ մյ վճա , կտ ղվջո րուկ ոզյոմսոմ) դուր: շր, դոմիակոնդաիխամ ոք

դամշիակոնղուխոմ 7 ժազխոմոմ յճնմղմս դայի սոսովողգը Զառա մկ Հժոսոլ մղահլրաշ

ործ ԻԱ

հաոզտ

-ռռողզի մղէ ոազջոդոլ ԻԱ 477 (Սսդոջ մ մմյդմվեղիղա

ժղզ ջոիհվոո

ղցր Դատ ս

՛7

-ողոհոմզ ոմմում

«յոսժոզնվմզդջ սղոց վլովղցմժսե "/1 դոզվաօ փմզդդամիանդաիխվչ դաղցեսչ գահադան դող բոսղոմուտ ղակոյ մղղյոստողվոտող վկտոցտ մզմմուտ նսնցզղաղոսմքիսկաղոածղ դլ մորոչ դորնոկուչ վմզղրեվղողցրղոՒքիազղւացման ղվլոժոսղ չմղսաէք դվլիաղմց տոմ ոդորաթ Պատամմցիգվյողոանդչ փամ ) ջախտողվողվ ոյա դոկիաջուխնավ մանուալ վոչ վլովեովը ։փաղջ դարատովոռվ վամ դժդվոքտ "դոլ ջանց դծվր դաքքիսկադածդդ վրեռկ գվլաղոամնդչ Հանաո) կվտուրզդագխահջիտմուչոտմուդվլմզջչ դվմոսո «ոմի դուրմոկդմ ձոստ ճվղզբո դովետգտ դվիատմսողզը

Հոաիցաանատքսգյ 22Ր գաղխադովոմե որոջոչ դոկաղումզեսչ ղի գոփագոմյեաչ երո վմրդդոռղա ՏՆ, Հատ նրա ՊՈ «ոդգր տտխդատդախ ճիրանիադոմոնի ւ դյա «ՂԱմամիմց կով աոսդաիմց "րոողոխդո ղղ դս գյր ոու սիողոմ) ի՛աոսոի վզի մոմանդոի մղվճուտ

հվակոցս

մայզմողմ ղտլքիսկոդաոձղտոմ ղորտովոով ղդահքիսկաղա

մստմ

զժղվոտ

ավելի ՀՃակամանկավարժական երնույլթ, քան օթոքովախոս» Խուցիչը: Ընդ որում սլետք է ընդգժել, որ խոսքի կազմակելողվաֆությունը բոլորովին էլ պարտադիր կերոլով ձեռք չի բերվում միայն զազմամյա պրակտիկ փորձի Ճճիմանվրա. ճետնողականորեն եշտ մոսքային խնդիրներիցավելի ղժվարներին անցնելով,խոսքի արտաքին ենք,

բանից,ցանկանո՞ւմ ենք մենք ընդղժել,

ու-

ր Ճենց Պետրոսը եկավ (ո ոչ իսկապես եկավ (այլ ոչ թե ինչ որ տեւ լու ուշացավ),կամ որ նա ե լավ ճենը երեկ (ճ ոչ թե ա այսօր), կամ տվավճենց առավոտյան (ալլ ոչ թե հրեկոյան)ն այլն: Այղ մքնը Հատկապես

րուկ կատարումէր

մո

ւա

ս

ա

կան:

ն

ո

ւթյ

ն

ու

առա-

Խոսոդը պետք է ի վիճակի լինի իր խոսքում արտաճայտելու պինդումների տարբեր աստիճանավորումը, Ճարցի տարբեր մտեսակները: նույնիսկ միննույն «ոչ» բառր կարող է արտասանվելմի քսանիտասնյակ ձայներանգային տարբնրակներով, որոնցից յուրաքանչյուրից մեր որոշ լրացուցիչ ինֆորմացիա: Բայը ձայներանդը

ԻԱ ակա սա

դավա

ա

մ դիմախազը

.

ն

ժեստիկուլլացիան,

դռանամա ՎաՆաաա եծրըջ,

ությու

,

ամ

մ

ան

առերի

պաթա

արմ

ա

տտրբեր կարդի ո չ-լ եզորոնք երբեմն ձայնարւան աղ

բաժան-բաժան

հրենից Հատուկ

արտառա

ի

է ներկա«ակտուալ մասկենաասույցի տրամաբանական այդ արտացոլումը, 0րինավ՝ «Ռհարուը եկավ նրեկ առավոտյան» բոնի նախադասությունըտարբեր կերպ կարող է արտասանվելկախված այն

դնի

նում

խաղում

ն

այլն:

այաինքն համան»

պրոբլեմ

Խոսքում. արոււլթի այսպես կոչված

ա-

է. նպատավաճայաաթ

ԼԲ.

մեծ

է այն

տրտեղ տեղի է ունենում այսինքն նրա

րական

իրադրությանՀե,

է

ն խոսակցությունը, կ(ոնտեքո այի է, վուրաքանչյուր Հաջորդ նախադասություն զգալիչափով

պայմանավորված է նախորդներով: նրա

բնուքագրծրը Հակադիրեն

Սախոսության բնութագրերին, այն կժկված Առաջին, մեր, որ արտաճայտվումեն մենախոսության մեջ, նրանում Քոջնորճիվ այն բանի, որ նրկու խոսակիցներն

Ը

էլ գիտեն

նը: Այդ պատճառով ձայնագրված

է.

շա

Ժէ

բա-

ենթադրվում

իրադրությոու-

բիչ Հասկանալի լ կողմնակիընթերցողի կամ լռողի մրմախոսությունը ճամար: ան: բացատրվում է «ոյի նրանով, որ այն ոչ-լեզվական մծկոմունիկատիվ

ու-

արտաճայտիչ

ո

նա

ոսություն)

ր

|

նակությունների Համակարգը) դեոնս բավական չէ ոչ միայն ձնան Համոզիչ կանորեն ճրա, արել բայի, գրանիր, խոսքի Համար: Այդ նպատակով խոսողը պետք է կարողանա ազատորեն օգտվել նան մաջերի արտաճայաման մի քանի ոչ-լեզվական, բայց Հոդեբնական տեսակետից էական ճաղորդակցական միջոցներից նյ ջին «երթին, ձայներանդից:

որ

մյս խոսքը չափով իրա ոամախոաւթյու այսինքն կապված

առարուսումնակակխ

Նննախոսության կանխամտածվածությունը մասնավորապես ենխոդրում է տվյալ ասույթի ճամար առանձնապես ճարմար լեզվամի-չջոցներից ընտրականորենօգտվելու ունակություն, այսինքն ալն բաոր, բառակապակցությունը, շարաոյուսական կառուցվածքը օգտագորժելու կարողություն, որոնք առավել ճշտությամբ են Հաղորդում խոաողի մտադրությունը, այն բովանդակությունը, որը նա ցանկանում է արտաճայտել: Սակայն այդպիսի ունակությունը (ավելի ճիշտ՝

այն,

սովորեցնի

«Հենարանների» թիվը աստիճանաբար պակասեցնելով, ճամեմատակարճ ժամանակում կարելի է ակտիվորեն կաբար ձնավորել րողությունների Ճճամապատասխան ճամակարդ: Այդ խնդիրը առաջնեւ Ք ւա ը

Թե նիկոլայր),

Թե

միջոցները, օժանդակ դեր Խախուուցյան ճամար խազում, որոշակի բովանդակություն անճրաժեչտ Հաղորդելուճամար, չ77 երկախոսության մեջ, դչանակություն ընդճակառակը, Հծոք բնրում ինքնուրույն Դունիսկ փոխարինում ասույթի մեջ բացակայողլեզվական Սաճախ տիւ տարիծ. որոնք

էն

են

է

են

ծրկրորդ, այն ոչ-կամածին, ռեակտի

ծրկախոսության մեջ ռեպլիկը ամենից Ճաճախկամ իրենից ոչ-խոսբային ազդակի նկատմամբ անմիջականխոսքային է (մարդըմատը Ճակազդում դռան տակ չ թողնում. «Ախ, սատանան տանի», կամ բոլորը ճագնվում են, բացի մեկից. «իսկ դու գնո՞ւմ եստ»),կամ այնպիսի 'ովանդակությունը «ռւլարտադրված»

Խամ Լա հ

Խա

ո

ո

զեղ

է.

նախադասություն, որի

նախորդ նախադ ասությամ փաբ, մար,

արարի

ԱԱ ւ աոա Աճ այդպիսի դեպքում իրենից ներկայացնումէ նախորդածնախա-

րը

արաիոիոարո ք

է

վ

թամաաաաը

«ողորական

աոր ում .

ոո" ա

՛

ն

է

պատասխանն է.

ա Ջոան

աա /

արոր

«Գնում

որխադաությա կարի:

եմ»): երրորդ, ՐԴ

ժրագիր չունի. եքն այստեղ

յառոցումը Է

րաո

յա

նախադասությունը

Բրուք

ւհՈՔն:հրեն, նրանում մանավորված: է բոմ (կոնտեքստով)Հակայական

աա,

ալն

աի" երգա«ի աոր

ամո

դեր

Սահարա

են

թաղում

՞

ք

ւննները,

արտաՀայտությո

ն

տեսակի շաբլո տարբեր

սովորաայլն (շաբ

ները, սովորական ռեպլիկները կան բառակապակցություն ե այլն )։ ով կարող էր մտածել» քեզ բան», «ասացեք խնդրեմ, ն

Հատուկ տեսակ տորժունեության ներ-ներբինխոսքը: կոչված տեսական դործուապես Է

ռոքային

|

: խոսթ նՆերջին :

ե Հանդես է գալիսորոլեսպրակտիկ ք ն խոսՐ մինչն անձրաժեշտ տեղը աանավորանուլ լ (օրինավ՝ նեության պլանավոր (շր

ւՆ

ինքներս ը

ոք

ենը

Հաս-

Հետ

մեզզ

ք թե ուրիշ եղանակ ընտրելը նելու ամէ այդ եղանակը մյուսներիցլավ) ւմ ն ոքննարկում»հնք, թե ինչով

ն

այս,

ոչ

զա

ձեերո որոշ եսական դորժունեության տիտամա/ ենը մաթեմատին մենը ն փու Օրինակ եթե իրագործմա սբպես ոլլանի դարձյալ ինքներս մեզ դատո ապա կան զժվար խնդիր ենք լուծում, ղություն ենք անում»: ճասկանու էնք մել մեզճասկանում լեք դրության մեջ ինքներս ք ւթյ Համառ Բնականէյ, որ նմա խտարի ներին ր պատուՏեվ ր / Բրլ" տառացիորենկնս խոսջից։ Այդ յու ւթ ւկտորությու նը, կցկտուր" բնորոշ էՃատո բա7

մի

քանի,առանձնապես բարդ

՛

լ

Ս

:

,

լ

|

յա

իրադր

Է

կողժից, ի

այստեղ

այ

.

մու"

է

օրգանների արտաբերման Հետազոտել գրանցելումիջոցով: այլն) այն շարժումները

է ննրքին խոսքը կարելի

լեզվի (շրթունքների,

ն

են

ճասո-

Ներ. նն ն ժնյմանը:

ներքին խոսքի են ունենում որոնք տեղի ավարտին» եր վում իրենց «տրամաբանական ք շար խոսքային են, ասում խոսքի այդ, Ա. ն. է զբաղվել Հոգեբան երով առանձնապեսշատ կարող է որ ներքին խոսքը մասնավորապես,ցույց է տվել,

Տին նան

մի

ինչպես

շարք

ում-

«թաջնված»

աան

Հատկապես ակտերի, բանավորխոսքային

աստիճանըառանձնապես մեջ կանխամտածվածության է է, երկրորդ: գրավորՔորը

բարձր

է:

, ոը

ի

ան ՎԴ

Արքան

Գրավոր խոսք

մենախոսությանտա-

Գրավորխոսքը,

է նրան Հատուկ բատեսակն են

են

ցայտուն

դրանքավելի բայց ռանձնաձճատկությունները, թյունը.

միննույն արտաճայո-

Մ, կերպ ասած,

կաի» բաղզակայություն: խոսակցի «ՀեւռաղարձՀարցեր տալ |լ մենք չենք կարող ըստ մեզ չի կարող խոսակիցը Հեւտ

ա-

աՆ բանավոր ենթադրու

ծավալուն է, քան ված: Գրավորխոսքը ավելի խոսքը Հետնանք է այն բանի, որ դրավոր այդ

:

նր

այն,ւ

գրավոր խոսքը խոսքի ամենավանխամտաժված տեսակն է: կեզվամժիջոցներ ընտրելիս մենք ոչ թե դրանք պարզապես ճարմարեցնում ենք ունենալիք խոսակցության խընենք դրանց պեդիրներին, այլ գիտակցորեն գնաճատում կամ Փական անպետք լինելու աստիճանը: Ավելին, արդեն մասնակիոֆեն կամ լրիվ արտաբերելով նախադասությունը, մենք կարող ենը գիտակցորքն կամ անգիտակցորենՀամադրել այն արտաճայտելու ձնն եթե պարզվում է, որ մեր նախադասուն սկսել չէ, ճրաժարվելնրանից լավագույնը ր 1գբի ւմ ի օպ եյունը ' անճնաբ ր ցիա, ւԹյան մեջ բացարձակապես կաա որը : մ, Արդեն իրագործված տարբերակների այդպիսի վերանայումը բին սովորաբարզուգակցվում է ներքին խոսքի օգտագործման ճետ: Մինչե նախադասությունը գրավոր ձիակերպելըխոսողը (տվյալ դեպքում՝ գրողը) կարծես «արտասանում» է այն ներքին խոսքում: Պետք է ասել, որ այդ տեսակետից գրավոր խոսքը Ճճոգեբանորեն կարող է շատ բազմազան լինել: նրան տիրապետելու առաջին շրջանում ներքին խոսքը ոչ միայն պարտադիրէ, այլե Ճճաճախճանդեսէ գալիս էքստերիորիզացված, արտաքինձնով. մարդը կարծես ինքն իրեն թելաղրում է: Ներքին խոսքը սովորաբար իրագործվում է այն ամենի ծավայուն կամ կրճատ արտասանության ձնով, ինչ գրվելու է։ Գրավոր խոսքի, առանձնապես բարձր կուլտուրա ունեցող անձանց մոտ, լդ աստիճանը ըստ հրնույթին անցնում է ներքին պլան, ինտերիորիզացմում է ն նրա ծրագրավորումը չի գիտակցվում որպես այդպիսին. մարեն թղթի վրա»: է, թե բառերը իրենք իրենց «Հոսում եչ վերարնրու է խոարալինգործ»յությոնների զապմակերոման,, ապա գրավոր մենախոսության մեջ այդ իրագործելը զգալիորեն ավելի եշտ է, քան բանավոր խոսքում, քանի որ այն, պատկերավորասած, սվելի «դիտելի» է: Այդ պատճառով էլ կազմակերպված խոսքին սովոմցնելը ավելի դյուրին է սկսել գիավորխոսբից: ռանձնապես

Ավո

թյուրիմացությունները ընկալելիս իրադրությունը մեծ չափով իրադրայան

էնայդ

"ո արմոջէական է

օգ նող

րորանա

՝

ի ալդպատճառովէլ ներքին խոսքը ված երկախոսությանը: տեսակետից

ցառվա

վարքի դատել, թե Հասկացավ նա մեզ ե արդյոք ճիշտ ճասկացավ: ամեն է Այդ պատճառով մենք նախօրոք պետք ինչ բացատրենքնրան: Այս է գրավոր խոսքի կառուցվածքային ավելի մեծ բարդության պատն, ճամապատասխանաբար, ճառը բանավոր խոսքի ճետ ճամեմատած ճՃասկանալուճամար անձճամեմատ ավելի դժվար լինելը, որը անչրաժեշսրություն է առաջացրել կազմակերպել գրավոր խոսքի ճասկացմանը

Սանա

որ

Աաինա»

1»1

ս

Ց

4.

Խոսթի զարգացումը ուսուցման պրոցեսում

վրա ( Հասնում

Երեխայի խոսբում

երեխայի խոսքի զարգացումը բաժանվում 1. ճնչյունաբանության ճրեք Հիմնական փովի։ Առաջինփուլբ. որը ն բերականության նախորդում է բուն խոսքի տիրապեսմանը, մոտավորապես 2-րդ ամսից մինչե 14-րդ ամիսը ընկած ժամանակաճատվածնէ: Երկրորղը լեղվի յուրացման նախնականլիուլն է, մոորը շարունակվում է 11-րդ ամսից ինչն տավորապես մեկ տարեկան յոթ ամսական ճասակը: երրորդը, որը կարելի է անվանել լեզվի քերականական կառուցվածքի յուրացման ուլ շարունակվում է մեկ տարեկան յոթ ամսականից մինչե երեք տարեկանը: Հետաղայում երեխայի խոսքը սկզբունքային վերակառուցումների չի ենթարկվում, այլ տեղի է ունենում միայն բառապաշարի մեծաջում ն օգտագործվողբերականականձների ավելացում: Մինչխուքային փուլի ներսում կարելի է առանձնացնելնախաթոթովանըի (զեղգեղանքի) շրջանը (մոտավորապես մինչե 5-րդ շրջանը: Թեն նախաթոթովանքըերբեմն ամիր) ն բ անսվում է որոլես ճնչյունների լուրացմոն սկզբնական օղակ, դրա ճամար ճիմբեր չկան, քանի որ այդ շրջանում երեխայի արտաբերած Հրնչյունները. ա) կորելացված չեն, այսինքն ոչ մի չասիով միմյանց Հետ Համադրված չեն, բ) լոկալիզացված չեն, այսինքն առաջանում են պատաճավան ձեով ն սովորաբար խոսքային աղմուկի ճետ միասին, դ) Հաստատուն չեն, այսինքն ճնչյունը, որը ծնողին «նույնն» է թվուհ,. իրականում հրեխան ամեն անդամ այլ կերպ է արտասանում, դ) ռնհլեվանտային չեն, այսինքն կապված չեն որոշակի լեզվի ճետ: Թոռթովանքի շրջանի սկզբում (չորրորդ ե Հինգերորդ ամիսների են մեջն) Հեիչյունները ճոտակ լոկալիղզացվածն ճաստատուն դառնում: ն Այնուճեան երեխան սկսում է «վանկեր» արտաբերել միմյանց ճակադրել «վանկի» կազմում պոնվող «ձայնավորները» ն «բաղաձայնները» (այդ բոլոր տերմիններըչակերտների մնջ են վերցված, քանի որ այստեղ փոխաբերաբար են օգտագորժված): Այղ կապվաժ է ճնչյունների կորելացվածության ճատկանիչի երնհան գալու ճետ: Մոտավորապես 6-րդ ամսում ճայոտնվում է «կեղծ բառի» երնույթը։ երեխայի խոսքի Ճոսքը տարոճվումէ ճՃատվածների,որոնցից յուրաքանչյուրը կազմված է մի քանի վանկերից ն միավորված է շեջշտավորմամբ,ձայներանգով ն արտաբերմանմիասնությամբ: երե այդ «կեղծ բառերը» օբյեկտիվ առարկայական վերառրում են ստանում (մոտավորապես 8-րդ ամսում), ապա այղ այն լուրջ որան կական քանակական փուխոխությանազդանշանն է ճանդիսանում, որը

ագարի, Գ

թոթովանրի

մեկնա-

|

24Տ

ի

առաջին տարվա

վերջում:Այդ փոփոխությունը առաջին նրանում որ Ճաղորդակցման ընթացքում ե րեխայի օգտագործած բառերի թիվը (ակտիվ բառապաշարը) կտրուկ աճում կերպով է, Արտիվ բառապաշարի այդպիսի ավելացումը մոտ երեխայի երկուպատճառիցէ առաջանում: Մեկն այն է,

Ճճերթին կայանում

Է

»

ջողվել է իրեն Համար

որ

երեխային արդեն Հաչ

այն մեծ ճշմարտությունը, «Ճայտնադործել» որ

իրականության առարկաների ամբողջՃամակարգեր կարելի է մոքում հւ ուրիշներին ճասկանալի փոխարինել ձնով

ջոցով: Մյուսը՝

ինքնըստինքյան բխում

ն Հոտնադորժումից փերաբերում է

յան ձետրին, խոսբի միջոցով

է

արտաճայտել բառերի մինրա

կատարած առաջին

ն պարզ ընդճանրացման նախնա

անցնելովմարդկային Հնարաղորություն.

քրրիայի խոսքում զարգանում եշրին, է անվանել Մարելի Միաժամանակ

է մի

նրճույք,

Րր

«աինտագմատիկական ֆոնետիկա»։Վերարտագըըփում է բառի Հնչյունային կառուցվածիր,բայց միննույն դիրքը գրավող "նչյուններըչեն Հակադրվում բոլորովին

միմյանց տարբեր առարէւներ փրենցով իժառտով: Օրինակ, «ՂՇՇԸՑ» նշանակում է ե՛ արտաճայտելու «6818ք6յ»,

է՛

«Պօքօոտգ»,

ն

նույնիսկ

ծրբեմն վերարՀեւ ւր բառերի իրական նշանամոսծնալու կությունը.«1ՅԱԵՅԱՑ»,--«Ս6ոՅքԸո180»: «Սինտազմատիկական ֆոնեսիկայի» ճամար առվորական էրնույք է տվյալ բառի բոլոր Հնչյունները միմյանց նմանեցնելը. «ՂՏՈՒՐԱ»--«Օ0ՊՄ», «Ծճոմմ»--ԾՃու» ն այլն: րելն այի խասքի այդ շրջանի ամենաէական բնորոշ գիծը ամ նրա կ ւս ծին բնույին է (ռրը,հ դեպ, չի տարածվում առանձին ճնչյունների արտասանության ի «1օքճ80»,

ստադրվում է նույնիսկ միայն բառխ մանկային կազմը շեշտի աին, առանց որձ անգամ անելու

ա-

յշ

րված են

դառնում,

վրայ: վերջո, չյսինքն

Ն:

շրջանում

Հեչյուններըռեւ

երեխայի խոսքիՀնչյունային կազմը

է Համապատասխան Համադատառխանում լեզվի Հնչյունայինկազմին, ռարեկան երեք ամռանանից մինչմել տարեկան աա

պանը բառապաշարի ճարոտացմ ուն, որոշ դանդաղեցում է նկատվում, քանի որ երեխան հ արաղիղմա եկարար Փա նետիկայի նրա Ճամարնոր մեխանիզմին, որընրան է տալիս Ճնարավորություն տարբերակելն Ճակադրել միմյանց միայն մեկ Հնչյունով տարբերվող այնպիսի բառերը, ինչպես, օրինավ՝ «ՂՅՈՅ», «ԱՅոճ» ն

տիրապետում

«ազո»:

ք րուռն

(աճուճ) այդ մեխանիզմին,երեխան Տիրապետելով վերստին ակա

կերպով նոր բառեր սովորել: Դրա Համար նշանակալից դեր է խաղում այն փաստը, որ այդ տարիքում հրեխան սկսում է միաբառ (Տոր» ախչի) նախադապություններից անցնել երկբառ (շշայրիկը եւտքլ» տիպի)

նախադասությունների:

Սակայնպետք

տալը քրճխան

է

ընդգծել, որ ընդճուղ մինչն երկու տարեկան

նախադասության Մքջ բառերը միմյանց

Ճետ

դառ-

ազլելու

նում

Համար բխոլորովինքերականականօրինաչափություններըչի օգտագորժում, այլ պարզապես կողք-կողքի է դնում անձրաժեջտբառնրը։ նքե այստեղ Հանդիպում էլ են որոշակի քերականական ձներ, ապա դրանք ենտրված նն պատաճականորեն,երեխան տառացիորեն Ճաջորոաբար: ասում է ն՛ ոճայրիկը նստել», ե՛ «Ճայրիկը նստած է», ն՛ «Հայրիկ նրոն տիր» այլն: Այդ շրջանը, որն արդեն վերաբերում է զարգացման երկքերականուբորդ սիուլին, կարելի է անվանել օ«սինտադգմատիկական թյան» փու: Վերջապես, մոտ երկու տարեկան «Հասակում երեխան սկսում է ճիշտ օգտագործելքերականականձները, իսկ ճետո նան բաոերի մեջ առանձնացնելնրա թերականականկարնորագույն տարրէրը՝ ձեույթննրը:

Հաղորդակցման

ն

սոցիալիզացվածխոսքը (Խոսք՝«ուրիջի

ոՀամար»),

Ճճոդեբանության մեջ այդ տեսակետին Հակադրվածէ զոտական

(լոոկու

Հնչյունաբանության

իրենից Հատուկ պրոբլեմ է ներկայացնում երեխայի խոսբի Փունկցիաների զարգացումը: երեխայի խոսքի ֆունկցիաները բավական էական վերակառուցման են ենքարկվում։ Սկղբում բացառապետ իրաղրական լինելով (խոսակցին նրա բովանդակությունը Հասկանալիէ միայն այն դեպքում, երբ նա ճաշվի է առնում այն կոնկրետ իրադրու-

Ի կողմից ընդունված է) աան(այժմ «մրակքար խոսքի ճետագա ինտերիորիղացումն ցիալակա մանձատավկան, Մյսպիսով,ներքին խոսքի արմատները այդ

երում ը

են

ացումո»

«

բոլորի

ու

է,

գրտ-

ն արտաքին» խոսքում:

երեխային, ամի իԳիճափորձում ամր ւտարիրի ներգրավում Ս

ազո

հոգու

ե,

ձր գտնվում,

որի խոսքը էին նրան չՀաս-

խոսող) երեխանեիի կոլեկտիվի ք իզ ր կւս ոից լեզվով ուրիշներիասածի բովանգակությունում Հաաաա . ոռ բացառվումէր: Պարզվեց, այղ իրաՄ . ակենտրոն դրութ, աարարալը խոսքը գործնականում էր: նման վերացվում երնույթէր նկատվում նան մի

ե

Հ

114 աջ

որ

բչ

2 արք այլ իրադրություններում, այնպիսի սոցիալական, կոմունիկա տիվ աճը բացառվում էրչ նշանակում եջ եզրակացրեց Վիգոտսկին, եսակենտրոնխոսքըկապված չէ հրեխայի ճննց

երբ

սկղբից անձչատական, եսակենտրոնմտաժողության Ճել. սոցիալական կողմի վերացումը, ընզչակառակը, առանձնապըեո նպաստավոր կլիներ եսակննտրոն ռսբի դարացման ճամար: Հավանորենբանն այն է, ռր եսակենտրոն խտռրը ՛" խում է սոցիալականխոսքի անբավարար նպացուցված էչ որ խոսքի Հաղորդակցման նսլատակ ու դորժազրումր հաորդում է դորժողության (խաղի, ուսումնական դործունեությաւն) ն կարգավորմանճամար նիա օգտաղդործմանը: Այս վերչին փունկցիանվերջնականորեն ձեավորվելուէ միայն նախադպրոցական տարիքի ավարտական փուլում: այդ

դնպքուշի իրաղրության

անչատականացում -

քլարավորման

երեխայի նախադպրոցական կողմից

թյունը. որի մասին պատմում է երեխան, ինչպես նան նրա ժեստերը, շարժումները, դիմախաղը, ձայներանդը ե այլն) հ ըստ ձության չանչ ջատվելովոչ-խոսքայինվարքից,երեխայիխոսքը այնուճեւոնդառղ`

|. Ս.

տեսակետը, րստ որի էգոցենտրիկ խոսքը լուրաճաուկ անցման փով է սկզբիցնեթ սոցիալականխոսքիցդեպի րուն անչաւաԱյդ նյութը փորձնականՀաստատում է ստացել: ոստ 1.

`

Մինչն այժմ մենք խոսում էինք միայն ձրեն խայի խոսքի թերոկանության մասին երեխայի խոսբի սեների զարգացումը մանտիկայի զարգացումը մանրամասնորեն ուսումնասիրել չ 1. Ս. Վիգոտսկին, ցույց տալով, քե ինչպես ն երեխան պատաճական ոչ էականՀատկանիշներից աստիճանաբար անց. նում է էականներին։ Այդ ղարդացումն իրագործվում է ընդչուսղ ինչն միջին դպրոցական տարիքը:

Հե.

Դոլությունունի մի տեսակետ(ժ. Դիաժե),որի Համաձայներեխա մի խոսքը էգոցենտրիկից (եսակենտրոնից՝ շիր Համար»խոսքից) զարդանում է դեպի

ինչոլիսին է երեխայի կողմից քերականության յուրացման ըրակեզբունքոայինմեխանիզմը, մինչն այժմ պարղ չէ: Արոյսշաճմանյան որոշ «եղինակներենթադրում են, որ երեխան լեզվի քերականական կառուցվածքը յուրացվումէ այսպես կոչված «կոնտեքաւտայինընդո:նրացման» միջոցով, այսինքն «կազմավորված» լեզվի բառերը սովորում է նրանց չարաձճլուսականբնուքադրերի ն, առաջին ճերթին, բառերի Հաջորդականության ճետ միաժամանակ ն ճեւտոյ վերջիններով ղեկավարվելով: բոլոր բառերը բաշխում է ըստ քերականականկատեգորիաուրացումը կարծում են, որ բառաղաշարի միայն երի: Ո/ւթիշները մոտ է, որի շնորճիվ էլ երեխայի միանգամից առաջանու|է նախրոն խադասության որոշակի սխեմա, որը ճետագայում «լցվում» է տարբեր բառերով, ճշգրտվում ն լրացվում է: Խոսքի սեմանտիկային ֆունկցիա-

հարակ

Ար ա խնդիրներից սայմաններից:

թն

,

կոնահքստալին, այսինքն Հասկանալիմիայն այն դեւլքե երբ ճայտնի է կոնտեքստը, ն կոնտեքստայնության «տարրերի փոխճարարերությունը կախված է

է

խոսքի

տարիքում սեփական իմաստի զիտակցումորպես այդպիսին չի կատարվում: նախ, երեխան առանց ճատակուսուցման Հազվադեպէ գիտակցումհոսքի բաժանվաբառերի: Աչնուճետե, խոսջի 4նչյունայինկազմում նա կարող անջատելմիայն առանձին վանկեր, իսկ վանկի մեյ՝ նրա առանձին բաղաձայն ճնչյունը:Այստեղից էլ Հենց բխում են կրտսեր դոլրոցա-

Հոմրունը Է

ճամար կանների

,

տառերը (գա վոր Հեչյուններ նշանակող

«ոճլոշ»):

Լեզվի լուրացման

պրոցեսում ն

ճնչյունական թերակառական

վերլուծության) դերը

Հարդի

թողնում ձայնա տիպի՝ կամ նույնիսկ աճ

որոնք բաց սխալները տիպական

են

կաԴպրոյում մայրենի լեզվի դասընքացի երեխայի եկը մոտ խնդիրներից րնորագույն ն այն կազմող լեղվականտարրեխոսքի իր րի

գիտակցական նպատականկատմամբ ե

առաջացումն է դրվածվերաբերմունքի ն

կարդալ կողմը առանձնա:վես էական է գրել ժամանակակից այն սովորեցնելու

այդ

սովործլի»:

մեթոդիկաները, որպոս

Գրադիտություն

վրա, Հետազոտությունների որոնք Հիմնված են Հոգեբանական խոսեն քաշում երեխայի մոտ այդպիսիուսուցման ճիմը, «ենց առաջ կա-

կանխամտածված վերլուծություն

քիշնչյունային

ունե-

ունակություններ տարելու ունակության ձնավորումը։ Այդպիսի ճամակարդայինբընալով ն Հասկանալովլեզվի Ճնչլունաբանության ճեչտությամբ կանցնի դրավոր նումը, երեխան անձչամեմատ ավելի սովոԱդ դրաճանաչություն խոսքի իր Համար նոր կոդիվուրացմանը: միակ Ֆունկցիանչէ: նրա երկրորդ ֆունկցիան առաջին, բալլ

"րեջնելու

ճամար լուրափուլերում մայրենի լեզվի ուսումնասիրման անգամ առաջին ծառայելն է. աշակերտը տեսակ ոլրոպեդեվտիկամ ձնա կատարվող զործողությունների հաաում է լեզվական նյութի տենա Հետագայում կարող է ճետ, որը որոչակի Համակարդության վրա:Ի վերջո խոսքի ումումնասիլեզվականայլ միավորների ղափոխել ծրագրի մեջ մտնող րության երրորդ ֆունկցիան նրա դոլրոցական ծաոլրուեդեվտիկա առարկաներինկատմամբորպես մնացած բոլոր ճնարավոր չէ անցնքլ զրանց ռայելն է. առանց գրաճանաչության

ավեւի

ուշ

»-

ռումնասիրմանը: բերաէ վիճակը նա ն մայրենի լեզվո Մուռավորապես այդպիսին . մոտ պատմո նախ, երեխայի կանությունըուսումնասիրելիո Աոոն, Լուի մակարդակում, բացում է ստեղծվում քերականության են շարաճյուսակա դրվում մասին:Ալնուճեւոն կարգայինբնույթի Հեւո Մ նախադասությունների

Գեր ի" սինտագմաների թրա վոբների՝ ' ունակության ճիմքնրը, ապաձովում իո8լրզգագան դործելու ընուրության Համենայն դեպս, կամածին րը

«Հնա-

կամ, ների զիտակցված ոավորությունը:

մայրենի Դալրոցում

լեզվի

ուսուցումըունի

հա

մեկ

նղպակարնոր

տարբերելուն տակ: Այն Հանգեցնում է «ճիշտ»-ը «սխալից է, առանձնապես էական լելզվամիջոցնեի ֆունկցիոնալ

Գբոս

ռրիԷ Լ լի ն

ա

նախնականայն եդեվտիկան

լի

ուսումնասիրմանը:

անցնել դիտականՀիժնականՀասկացությունների -

՝

որ

նագիտացմանը, դրանք Ճաղորդակցման կոնկրետ ւայմաններում հալատակաճարմարն արտաճայտիչ ձնով օգտագործելու կարողությանը, Մայրենի լեզվի ուսուցման այս ֆունկցիան առայժմ ճատակարտացոլում չի գտել մայրենի լեզվի դպրոցական դասընթացում, որտեղ այն" երկրորդականդեր է խաղում: Մինչդեռ, բացի խոսքի զարգացման Ճամար իր ընդճանուր նշանակալիությունից, այն շատ կարնոր է որպես: գրականության դասընթացի պրուվեղեվտիկա: Երկրորդ լեզվի ուսուցումը տարբեր ճողեբանական բովանղակություն ունի կախված այն տարիքից, քե որ տարիքում ենք սկսում այդլիսի ուսուցումը: Այդալիսիուսուցումը կարող է տեղի ունենալ մայրենի՛ լեզգի լուրացմանը վուղաճեռ կամ նրանից աննշան չափով շետ մնալով: երկլեզու ընտանիքներում այդպիսի դեպքերը սովորական են ե բաղմիցս նկարադրված են, Այսպիսի դեպքում այն Հոգեբանականտեսակետից նման է մայրենի լեզվի յուրացմանը: Բացի այդ, այն կարող` են, լեզուն' է սկսվել նախադպրոցականտարիքում, որը, ինչպես ասում ն քերականության: «ուղղակիորեն», առանց նրա 4նչլունաբանության դիտակցման տիրապետելու Ճամար օպտիմալ, «սհնիտիվ» (լավագույն: ունեցող) տարիքն է: Սակայն ամենից ավելի տիշնարավորություններ Հետո, է ուսուցումը այն երբ երեխայի երկրորդ լեզվի բանից պական մոտ ետ կամածին օպերացիաներկատամայրենի լեզվի փաստերի րելու կարողություններն արդեն ձեավորված են: Հենց այդ կարողուխյունների ճիման վրա էլ կատարվում է օտար լեզվի ն ընդճանրասյլես երկրորդ լեզվի ուսուցումը: Եթե մայրհնի լեզուն յուրացվում է «ներքբնից՝ վերք», այսինքն սկղբում ձնավորվում են վանկաստեղծման մեխանիղմի նման տարրական մեխանիզմները, այնուճետն յուրացվում են լեզվի բարձրագույն մակարդակներըն ի ճայտ է գալիս կանխամտածված խոսբը, ընդ որում ամենավերջում ձնավորվում է լեզվական միավորնիրի Հետ գիտակցորեն գործելու ունակությունը, ապա երկրորդ լեղուն' յուրացվում է «վերնից ներքնս, լեզվամիջոցների անմիջապես կանխամտածված ընտրության միջոցով լեզվի ճետ դիլտակցականզորժողուկատարելուց դեպի խոսրի ավտոմատացումը: նուր. լեղվի ուսուցման ալս ՃճոդեբանականԿսռանձնաձճատկությունը ճաճախ թքեոաէ մանկավարժներիկողմից: գնաճատվում |

յուններ

Խոսքըն

անձի

աեր կիրառ ւ

է, առանք ամբողջությունն տեղեկությունների

ե, մաս-

թյան

ւեր

մերը շարադրվածից ակնչայտ է, թե լեզուն, խոսքը էնչպիսի նշանակալից դեր:են խաղում

էստ Ճոգնկան կյանքում: չուառավելապես լելվական բնույթ ունի:

մարդու

մարդու գիտակցությունը

'

ողջ

երին

կ. Մարբոր իր այն ճայտնի խոսքեմիտքն է արտաճայտել է»: րում, եվ լեզվի այդ դերը լեզուն օրրական դիրոակգությունն առանձնամես ճատակորեն ղրախորվումէ երանում, Թի չնզուն կամ Ճոգեկան խոսքը ինչպիսի նշանակում յո:ն ունեն մարդուբարձրագույն տամար: ֆունկցիաներիիրաղործման ձնա այես ռերչոորեն է Սալված, եղուն իճարկե,Ժա աժծոեո: ղո ւթ, ասն Սակայն նրանց միջն ղուղաճեռականության չայըուբերություն գոյություն չունի, ինչպես «աճախ կարծում են տրամաբանչ ննըը ն լեղլագետները, երբ ձյտում են մտածողության մեջ դտնել լեղզվի չբարրերի ճշռրիո ճամարժեքներ ն ընդճակառակը: Մտտծձողությունր. ըազճակառակը, իր բնույթում լեովական է, լեղուն մտածողության դոյրմի թի է, թեն (դոննՀասուն մարդուտոտ ն մտածողությանբարձրաղույ: ձներում)ոչ մրակ գործիքը: Պակաս սերու չեն Լովի Հարաճետ։ հսկասլես մարդկային (էիջբերությունները Ճիշողության հորովաժ) Հիշողությունը ամենից Հաճախ «ճենվում է լեզվի վրա ն ավոէլ դազվադնել՝ միջնորդման չալլ ձների վրաւ նուն չաիով ը րոնումր քույնպես իրագործվում է խոսքի միջոցով:

Հենց

այդ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ոռ

առա

Է

Շ

Պ-

2. 3:

հ.

է.

2ՃԵճ010

Ճ.

4Խթղ

ՀՕաՃՂԵԽե»

առու

Ը1088»,

Ց. Ճ. ւ"

Ցաճոժան,

մ160ՒԴԵՇՑ.

)

Ոծքճյածր

ԻԼ., Աո-Թօ

8.

Մ.

ԸՂ080

Լ Խօքօտրաը, դ

բսըօի

ՔԵՐՇԱԽՇ ճօքաօքուն

տ:պօ3րմ, Ի

ՃԼԱԼ

ոո:

Շ

ՔՇՓԸՔ,

ՇԸՐ 040ՐՑԿ ՕՇՔԾՅ.) 24388114

006ր.

ՄՖքոզ.

Պ՛1:

Խաղադօկաը ըօսե

186 80ԸՂ6ղ082:ղլգ.

ՈՇԻՆ010Ր1460

ՅՐ.

21.11

ի

Թաօոժակ

բօստ,

1966.

«ՍքՕՇՏՇԼԱՇԱԽԸ»,

ՂՇՈՂՀՀԵԽՉՇՈՆ

Փոոտմ

66.:

լիու:ԹԺՈրե6

«8

-ույյ-

Ճ1., «ԱՅոոճ», 1965

ՎՇԱԾՏՇրՑ

2 113Ո-80 ԽՆԱՐՖ, ՆՏ 1965.

"

|ոճ,

ս

ղր

արչաճուստ:

որտ

նվելի պակաս չաղվովչ

չչքի զարնումլեզվի կասը երետկաչության Բայց այոտեղ ես նրա ունեցած զերը ոչ մի կասկած մեկի ժամանակ պարզվեց, որ երբ փորչի 2արույում: Գիտաղդտորձերից ձարկողը դպրոյյականներին խիղրում է սկզբում երնակայնլ ն չենտո ճետ,

հկալոլ

եղլոոծերը, (օբինավ՝եվրոյի) առափնյա գժի միոյն այն վերարտադրել

աշխարըւոիասերիըժեկի

նրանը կարողանում

ասլա

են

տարրքրը, որոնք երանցմուտ կապված են բառայիննշանակումների Հեա. ժովախորչերը, «րվանղդանները, կղզիները, թերակղզիները: «ճղուն տարբեր տեսակի պայմանական նշանների, քարտեզանրի Է դիառրերի, ճաշվիչ ն այլ գորժիջների ճետ միասին մարդու օճողերոնսկան կործիթներից» մեկն է ճանդիսանում: ինչպես ն ամեն ժի այլ շովեբանական գործիք, լեզուն «...նույնպես ձնափոխում է Ճճողեկան ֆունկցիաների ողջ բնքացբը նե ողջ կառուցվածքը... ինչպես տեխնիկական դործիջը, որոշելով աշրսատանքային օպերացիաների ձնր, ձնա: փոխման է ենքարկում բնական ճարմարման ւվրոցեսը»

մչսպիսով, իմացական Հիմնական պրոցնսների (ընկալման, Ճիշոբնութաղության, մաածողության ն երնակայության) Ճճողերանական գիրը "նարավոր է տալ միայն այն բացառիկ կարնոր դերը ՃասկանաՀեա, լուց որ դրանց ձնավորման գործում խաղում է խոսքը:

Մ. Շ.

ԲՇՓՇՔ,

8Խ,ՐՕոՇշհոն,ՔՅՅՌՈՆՔՇ

ՑԱՇՍԱՒ

ԸՀԱԽԱԿՇԸՏՈՆ

Փրրւսոն, 81, Ա3տո-ոօՃԱ1

196մ.

ԷյՀ-ջ-

ՄԱՍ ԵՐՐՈՐԴ

աի

մ. բուն օրտեղի է ունենում Դրա ճեւռտնանքով շրջասլատող աշխարտճի Սրա ցահիղմի վիճակի ադեկվատ (ճամապատասխանող) արտացոլում: ճիման վրա առաջանում են նյարդային իմպուլսներ, որոնք տրվում են մարզողության օրգանների) մարմնիջերմաստիճանի կարգավորման, շարժման օրգանների, ներզլատմանղեղձերի աշխատանքի, «ենց զդաՀչ ճամար չ։լատաոկարգավորմա ն ոյլ դործողությունների Վարանների մսանատու կատարողականօրգաններին: եվ ողջ այդ անընդգրկելիբարկազմդություն ունեցող ն վայրկյանումբազմաճաղարօպերացիաներից ված աշխատանքըկատարվում է անընդմեջ: Տղասլարաններըմիակ «կանալներն» են, որոնցով արտաքին աշխուսրճըթասիանցում է մարդկային չիտակյության մեջ: «Այլ կերով, բախ ղգայությունների միջոցով, մենք չենք կարող ոչինչ իմանալ նլութի որնէ ձեի ն շարժման որեէ ձնի մառին...»ն Զդայարանները շրջամարդուն

ր.-.ՆԽՆԻԽե.7..,թյյյթցյցքյյյ

ԱՆՁԻ ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՊՐՈՑԵՍՆԵՐԸ

են տալիաւ քե կողմնորոշվելու աշթարճում 4նարավորություն նա մարդը դրկվեր իր ոոլոր իմանա, թե չէր զգայարաններից, ապա Գ մարդկանց իր ին զատարվում շուրջբ»-չէր կարողշփվել շրջապատող

օ-րդ գլուխ

պատոլ

ՋԳՍՅՈՒԹՅՈՒԽՆ

-

ՏՆ

մաս զգայության Հասկացողություն

ձայների

ն

անության,

ր: ո. մաստիգույների, Ճոտերի

ն գործունեության ճանի,մեծության ճամար

ին ամա զ

Հ

աշխար ի Ջգայություններհ Շրջապատող

դերը մարդու կյանքի

ն

ռին մենք իմանում

ու

են

ջոր

կողմերի մաշնորզգայարանների

շատ

այլ

ղգույություննեօրգանիզմը ն ներթին

չի Զղդայարանների օգնությամբ մարդու ստանում րի ձնով բազմատեսակինֆորմացիաէ

արտաբին

մասին: վիճակների մրջավայրի ոլրոցես է, պարզագույն ճոգեկան Զգայությունը ն նյութական աշխարտի առարկաների նան երնեույթների,

օրգանիզմի ինչոլես Հատկանիշների, երբ նյութական Դոր»4 արտաց վիճակների ներբին չ ամոպաազ նմիջականորեն դրգոիչները մեր զգածելով ոյր «..ներդործելու վրր սողասխան ռեց եպտորն եր ի պարաններիվրա, մատերիան առաչ է բերում զգայություն»: ն ուղեղին են Հ:ոՀշայարաններըոսւռանում, ընտրում, կուտակում զորդում ինֆորմացիա:Ուղեղը յուրաքանչյուր վայրկյանի ճոսք: Հոկայականնե անճատնում ն մշակում է ինֆորմացիայի սսոանում

առանձին

Մ"լ '.

"1

.

ա

բի

ե...

ընթացքում

Վ. Ի. Լենին, Երկեր,

6.

Ռուս Հայտնի սնունդ ճարել) լ|"ուսավփել վտանգներից: բժիշկՄ. Պ, Քոտկինընկարագրել է բացառիկ մի դեսը, երբ Հիվանդկինը զրկվել էր դղայության բոլոր տեսակներից, բացի ձախ աչքով տեսնելուց ն նրբ ճիվանդը փակում էր աչքը են ձեռքի ժբ փոքր մասի շոշափելիջից: նա քնում էր: ոչ ոք չէր դիղչում նրա ձեռքին, ապա մասին տեղեկություննել ստամիշտ Մարդը շրջապատող աշխարճի նալու այանջ ունի: Օրգանիզմի ճարմարումբ շրջասլատող միջչավայ-Հասկան: են, եթն մ են թադրում: Ժ է եթեայդ Փեն, այդ շասկանալուԼենենք քա ամեն ալայն իմաստով, ն միջավայրի օրգանիզմի միջն մշտապես գոյություն ունեցող ինֆորսիացիոնճաշվեկշոի (բալանսի) առկայություն: ինֆորմացիոն Ճաշվեն ինֆորժակշոին ճակադարձ են ինֆորմացիոն գերբեռնվածությունը ցիոն Թերբեոնվածությունը կամ զգայական մեկուսացումը, որոնք ճանեն գեցնում օրգանիզմիֆունկցիոնալ լուրջ խախտումների: Այդ տեստկետից ճատկանշական են տիեզերական կենսաբանության ն բժշկության պրոբլեմների ճետ կապված վերջին տարիներին կատարվող այն Հետազոտությունները,որոնցում սաճմանափակվում է զգայական ին-՝ ֆորմացիայի ջանակությունը: Այն դեպքերում, երբ փորձարկվողներին տեղավորում էին ճամարյա լրիվ վգայական մեկուսացում ապաճովոլ սցիկներում(մշտական միապաղաղ ձայն, կաթնագույն ակնոցներ, են բաց թողնում, ձեռքերի ն ուռքերի վրա՝ որոնք միայն թույլ լույս մաշկային զգայունակությունը վերացնող զլաններ ն այլն), ապա մի թանի մամ անց փորձարկվողներբարգելակվածվիճակի մեջ էին ընկ-

խո,

`

-

:

լ

24, էջ 57--58:

Վ. Ի,

Լենին, Երկեր, Հ.

14,

էչ

403:

Վ7--

Ընդճանուր Ճոզնբանություն

խնդրում էին դադարեցնել դիտափորձը:Զդայարաչ քում նական Համառորեն մասնակի մեկուսացման հ

սաքին

փորձերը, օրինակիՀամար, երբ արեն մսրմնի ազվեցություններից մեկուսացվում մակերնույթի: ցույց տվեցին, որ այս դեւլքում՝ շոշաիխելիքի,

աք աժան զգայունակության խախտումներ կկատաաիճանային Նմավանորձն մոնոխրոմատիկ: լույսի ոո անքեցության ԷԱ քարկվա փորձարկվողների եկան մուտ 7 Հալյուցինացիաներ: ղական Այդ բազմաթիվ իաստեր

Տոնյ ու

եր

են

ն

1Դ

յանը

են

տեսո-

առաջ

ն

վկայում

այլ

այն մասին, թե մարդու մոտ որքան ուժեղ է արտաքին. աշխար»ի՝ ձնով ինֆորմացիաստանալու սլաճանչմունքը:

զգայությունների մասին

Մարդուկենսադործունեության. ճամար զգայությունների դերը դժվար է զերագնաճատել, Քանի որ դրանք աշխարճին Հենց մեր մասի. մեր աղբյուրներն են: Բայց բոտ էության ի՞նչ են երենցից ներկայացնում զգայությունները: չության Հար(Զգայությունների Ցի միակ Ճիշտ լուժումըտալիս է լեն ինյան ե-

գիտելիքների

արտացոլժան-ո

«ությունը,

'

կողմից նրա

մեջ:

են որի Հիմնական դրույթներըչարադրված Վ.ի ննինի

ն «Մատերիալիզմ էժոիրիովրիտիցիզմ» աշխատության ։

՛

Ջայության մասին մատերիալիստական ուսմունքր պնդում է, արտացոլման տեոր առարկաները ե սության լույսի տակ նրանց ՊՃատկությունների առաջնային են, իսկ զգայություններըզգակարանեերի վրա" մատերիայի ազդեցության արդլունք են: Բնդ որում զզալությունները մեզ տալիս են օոայեկտիվ իրականությանճիշ պատկերը, այսինքն աշչ խարճկ արտացոլում են այնպես, ինչպես այն իրականում ցոլություն ունիչ Ինչպես ղդայությունների, այնպես էլ իրականության ման ամեն մի այլ ձի ճշտության չափանիշը պրակտիկանէ, սուբյեկտի վործուննությունը: գաութուննե գայութ)

րը

արատացոլ--

քննինյան արտացոլման ճավադրվում է զդայությունտեսությունը գոյությունունելյողոչ դխոտկան, հդենալիա տականԼԱ մունքոերին: Մի կողմից այդ զգայություններին սուբյեկտիվ իդեալի ննռի (Բերկլի, Յում, Մախ ն ուրիշներ) "Կոված մեկնաբանությունն է, որոնք զզայությունները միակ ե ավություններն են Ճափարումի դրա ճետնանքով աշխարչը դիտվում է որպես զդայությունների ամբողջություն:Մյուսկողմիցայդ այն տեսակետն է, բոտ որի զգալությունների մաին

--

ո

խերը արտաքին աղդեցությունների պայմանական ներն են (Ի. Մյուլլեր,Հ. Հելմչոլց):Այն ելնում է

նշանները, ոխմվոլ-

գրգռիչների որոշակի"

| տեսակների նկատմամբ մասնագիտացման ռեցեպտորների այլ

ձին, մասնավորփաստերից, որոնք

ցույց

են.

տալիս, ՛

որ:

առան-

միննույն դիր-

արոխչներըտարբեր զգայարանների վրա աղդելիս կարող են տարբեր զղտյաւթյուններառաջացնել։ Այսպես, աչքի ցանցաթաղանիլ լուսային դղաւլուվի ուններ:է առաջացնում նրա վրա ինչես լույսով, այնպի» էլ դլնկաղունանճոսանքով կամ ճնշմամբ աղդելիս: Միննույն ժամանակ մեխանիկական դրգոիչը կարող է առաջացնել ճնշման, ձայնի կամ լույսի զգայություն կախված Պրանից՝ մաշկի, ականջի, թե աչրի վրա է նա ուղդում: Այդ տաստերի վրա Հենվելովի. Մյուլլերը «սուսջքաշը վվզայարսնների ուեցիֆիկ էներդիայլյիիրսկղբունըքըո գաղակվիարըկայանում է նրանում, որ զգայությունը կախվաժ 1իլուղգլերի Լ ոչ քն գրգոիչի որակներից, այլ այն զգայարանի ուլեցիֆիկ էներդիամե, ոոի մրա .ազդում է .այդ դրդոիչը: նշանակում է ոչ մի նմանություն կոլություն չունի մեր զգայությունենրին արտաքին աշխարչճիտուսրկահրի միջն ն զգայությունները միայն վերջինների աիմվոլները, պալհոնաւկան Խշաններիեն: Իրն Մյուլլերի բերած փաստերը ճիշտ են, բայց իրականում, պանք հոմբնգճանուր նշանակություն չունեն, նախ ն առաջ, ոչ.բոլոր դրդոիչսերն են նույնպես ճամապիտանի (ունիվերսալ), ինչպես էլեկտրական չառանքը կոմ մեխանիկական դրգոիչը: Ձայնային, ճուռուռելիքային ն ե ծն մ մեղզ մ մոտ ե ները, աչքի վրա նե ներզործելու /1 Վրդոիչները, դեսյքու տեսողա կան վզդայություններչեն առաջացնում: իրենը չճերթին լուսային Կ Ճոչեն կարող լսողական առոառաելիքային իչնե չեն ռելիքային գրգոիչները կան զգայություններ ալություննջ բայնել։ նշանակում է, որ այնպիոի ճարաբնրականորեն ունիվերսալ դրդոիչներ, ինչուիսիը են էլեկտրական ճոսանքը ե մեխանիկական դրոեն: դրոխչըճազվադյլուտ բացասություններ վրա տարրեր դգրդռիչներիազդենրկրորդչմինեույնոնցեպտորի դության ճետնանքուվաշչացած բոտ զդայությունները որակի միննույեր չեն։ Այսպես, մեխանիկականճարվածը կամ էլեկտրական ճոսանքը. են ոկանջի վրա ազդելով, լսողական կոպիտ` առաջացհում, որը Հի կարելիՀամեժատել օդիտատանումներիառաջ բերած Վոողական ճարոտտ զգայությունների Հետ. Պետք է տարբերել տվյալ ն ոչ ղդվայարաւնի «ամար ադեկվատ (ճամաղատասխան) աղեկվու 26նց սադ մու ար ոռում է իրականության այուշրդիղորչները: կաների ե երնույթների որոշակի «առսկանիշնեիի,նրունցաղիքոՖիկ 1ններդի այի արտացոլման Համար զզայարանների նուրբ մասնագիտացմոն մասին: Զգայարաններիմասնագիտացումը երկարատն էվոլյուարտաքին կիայի արդյունք է, իսկ իրենք՝ զգայարանները աշխարճլի Հարմարվելու արդյունք են ն. այդ պատճառով ըստ աղվդեցություններին իրննց կառուցվածբի ն «ՀատկանիշներիՀամապատասխանում հն այդ մոտ Մարդու սոլգեցություններին: զգայությունների նուրբ տարբերակումր կապված 'է մարդկային Հասարակության պատմակաղ զարդացման, `

"

-

ր

՝

զգայություն

ս

՛

|

19:

գր մվ մդվթամ ղվլորոձվր վեսդդոծժուրսմ նվմզդմստոահվղը հտղչ յայզկամզմմատմմզդկարնո դ մմզդղլուջղաոկոյուքոմգ մլոդվմօ«մմովճկոսփ դոիքիսցոսմյի տվոսկ տոմ ղզ օոիխոակ մմզմմուտ ջոիմջ չդոքլիսմջմում մմզդմաֆ 3 բոսկոմ տվմեճջ 7 պ դոքչլիսցսսմմցի չ-զմմտտ կաղվմօ «տվնկոսփ ղորմնորտչ րոսմտտակմկաձվր վմատտեվիողըչյոստկտ ղվջղատստվր ղղյոտ ղոք) վղնզկ վեզնսոին լ լոսիիսչոռ Հահոնն

վոոր ջղի մղրսմլիսնկողոոր

վմստտե կով իսղոմլյ, /ճգր վմզդղվթոմ նսիղտե տսր ղվմզդկոոծվր վմստտնվիուդո1ոշիջ ւմմ'յն ջաոիխմն փողո տ ղզ յոսղոր րոսքմսն ղզ ժաոսի մս «րոսնզտ նսկց ճնվմատիղնղաս -մոմղ նվջողամտաղզկ վմզդծվմ 1 Փղի ղո փյեզկ վեզեւսովին «Բվջոինեղտն դԴզյոսիդտն ժղամս չնվմզմմատ դվիոձմմ օոիմն օատիրետկմոտր վմստտնեվլողը գվիողնեցի մցժմոտ դիա րակ ոտ լոսմզդղվքում մրոէլիսկաղոժ ճոխո/մոմանցտ փլնցկ 3 ջտիրեակ մմս ոարամեց ղ «Մջաինդոն դոկաղրվչ վմյդ դժղվո ղակոադասմողղկ նզտմս "որ 1 օտիկատտոսկ -4վ17 դվիամատիողնցա «քող «/րոճվր տկ յոսդքոմ դվյաղնցկ վմստտաեվյոդո ան ղվոռտրատմիոջրոսղզոոս 1 վնղտ նզտմս նվմզղղվրոմ նվմզղղդվրոմ ղվիողնզկ վմստոնվլողտ (ջ տզչ վղոկտղամողվկղզ յոսղճովը մղվում «ճվմզղվեւս նանմսնտչ նվմ -տ

մմզմմոտ

մոարքոժոունո:չ

դվիոնմահլ վմզդոհսուրվ չյոսկոծր

ժղսմո վմոտտնեվիաղտ ղվլտոուրտմքուք

կրստոչ նսշումզի (2 Դ դվլոււողզմղգտ -ընմուղ (եվջաղամողցի) մմս ) Թվղ ((ճվմստէողնցա վողճամո դղվիոնմումղղտվեմզղ) դվմուտմտ -քտմ ղվտոտրոմմուց (7 Քվոտր ժզմղ 1 ջոխրետկ մմստոնվիողը 9 ղոցնսմո դվլոնմահղնսրտաճտատստբսժղաղադչ Հայղնետ ումի վղոմոքաննեղտղոտատիուորտ 5 ճվրոսկ վորխեմեմժրվչ չաղովես) -ավեվժ դոհքիստեջ «Արսղմ ղվլոմստկզֆղս վղոս «վոսղմզ ղոկղզն դիտ րակ ուտ (րոն ողուղվ զ մրորտոկղ փմվաեվե -սչ

Մտ

վր

մտո

ղզրտ

ավնկոցս դալլիսեմակարտչջ դվ -հատկատջչ)

Հոնմող

3 լրսղտծոստ ողզխոմս

մղալքիսմահը

մատտեվնոցզ մոզնամխո

մջֆմտմտատղցրո ղվկոնմոկոր 1ցղնոռճ ղաք'ստեհ 1յղճոնգցք։ս վ ՛Վժտոր 31Ղ կոտո վլաովճորմսգղ վովոնր չղվմմոի իվ Սղ ղարմսիոտեմաոկ ի վտողճմցտո ղակոնսմոտակ ս ղդղոկ ղոր լոսմզմամգի ձղսմա «մզցղրյսնեակա:

մզղգուտող ւդվժմոի կսնղոխոողջ -Խզնմզիո

-ոճարվ կիստոչ -«ոսետտղչ

միսիոլ,

Ֆ

ղզ

1զղտիղտ դղմղզղյոսքմոՀ վովոնքու զործձսմոաղրնսկյ նավում ջակզ ղծվր վմզղլոսքմտՀ չմմզդդաքլիամզմմուռ

Վ

-աֆ դ ը ւրոսմ վժսզջ ղող ղզ չոիոչղկտկաողորտքուվ դոզանամուռտկ դիաղղվր ղզ ջտիհսջավր մմզղովնկղագ սկմղ նիր 1 -ոզջ տրոսղաճենօ /զխոր չղվմզղոցնսմո զուր «հողե միան դաորքմումղ վժվլղվիտծած

Վլ

.

լոսիկադուղ

ց`

«աղվոմզա «ղաիալուծնն» դիսդղվր փրաեմտ ոզեմս մղոակիսմաննղ ոզնսմե ոզեմս մդակիսոն: լ

..

շՔոտո ղտ «րոսջմոն վլիովնուրմսփղվդզ յոսնկատղոորղղզմաղակտծճվրղո Համվ ղզ մզղովնկոագ ղաոկանսիմարմաչ«դականսմատով ղովր Սմզղղվձմզի մազչ վմզղղտեմօ ղզորքմոծ ղզ ջոիոտկ իսումզկ տմզոող -ցրու մմզղղոմոտեհչ :ճսզդվ ժվջմսե ղոքլիսճուրվ | լյոսմտնոն մժազֆ Քմոշղտ իստոորվ Նր Փւնոձղտ մս ողոձղվ զ միսկ ոցողնիսղ մգտ ո) մաղջղտ քիրաղմղզպտակզեսչողոմս մղսքքիսածն րաժխոլն «ոլզդվ վմղլովնկազս ղոո| ոմղ րատկ ղտահքիստկաոնոմ դուվոտտուհտրոչղտ ւս Հողա ոզ» վղ ովոտ ղզ 1ոսք մմզդղյաիքիստսեո Հղղնակտամեզ -որնսկտորհտմ ղ իվքորնոմ ջոիմվիղ մղոջիսճկաղոռր վմղղողեսմեւ մ ղականսքմոծողոկը ըմվմնանո մղորնոտձատստ ղդոմքիոմտնր

տմղ պզաղմիտմՀվմնոնաոմ «ոմղ րատկ ղյսիքսզղ ոսջվջմսե | մզկտտհո դլովր «րոկ ղակտքտեն «'աչվջ վզի» Սղյսիրկ'սիտեեհ ՛իսովոոհր չիսժղողտագչ ՛«ախովախողջվլովեմզղը «յմզղողնամո դվիոնմող դտվեմզղյկվֆվնզոո վՀվսեմե նսննտ տմի

լյոսղատծատստդռաիջիսիտեչ: չվղվլ լ ժտղզո վմստազնդս ղվւշտա 1աոքիտ վմզղղտմո սովը դտ նլոմ լոսմզգյոսքմած ղզվժոտմո վմզդժղւսդղատկը -ոնե ղվժմղղ ղլովր 1 նսմոկ դող րտկ «(լոսմղղոզնամո 1զիտլոչտտմո ղդոսմղաղ 3 ոմզք ֆակ մժղտտտղվծանիր չժղոտողվձծտձում վրեվղտեմօ վյվսեմե ղոկոլիսիղ Հ-ումշղո Մո մղատկքսցմսեմզղդտոոտտախրտրտոչ դվժտամտ վիկմատքղցմրեվղտեմօ վեռզոմս մումծիւսղց Հ ղոլ դղակտիոմմաորտչ ղաորճոճատաստ 1սցմսԵիվտխուզճմղհւ ա չդ ղմցղմզկտտխ իվակզի ղլտկտը Ղ մմզցցրանիաուծծ վչմողմա իվոկզիմօ մմզղղուքքիոանի հսո

ՀՀմմզդեվգոկտոջ

ղտկոմվ վմղովիսդմզ ղ վմզղակմաոստվչմոողծտ ղվժտտմտ կնաճղղւս զրաէքիսիսնոիոկղտ նվղոմղ ճիոմ (կսնետ տմի վմղղղտմումտեն վտկցի ոսո ղը յոսսնտտմտ 1ո ղզճ մզդՓփվիեսմզվչ մզղխիրվո մմզղղոաիք| վմզղղամտվտնե1զղջ ղզ ղմզղկոտմսրսւտուվ Կալահջմղ սիքիսկվգվնզիոո -ոււթսմ վչմտովեո ղվժտտմտ Ստ րաղց դաքչիսկտտչտղջղոստ վմզղ Հրսհքիսքտնե 1 պղահլիսկվգվնցոո վմզղղամտկանենցք ձա «ցտոտ հմզկ

Րր չմժղամեկո «վմզղղտեմօ վմզղտվեմզղ) կվգվնճզոո» Մո «մժղամեկո «վլովեմղղց կվփվճգոո վմզղղամահանե»ջզր Հո 3 յոսցման նցտոլտ իսովռուր չմմղզղծվղտկտոչ իխվտկզլմօ տմղ յոսմսնատտմաղցզ մոշվը ղո զպիտվր մմզն Քղզմվ հոմուո տկ մրոքքիակնածոչ ղզ.նսմ մմզղղդտմտլաննմմզղողճսմո ղորմոիրմուչ վրեվղունմ» ղվմէոիտտ մմզ (րսժոզն

-ուկ

չտզչ վլակվտկոմ»ո դվլաժղուտ -)վրխազիսչտխղր ուոլծու-ղոկոկումուռ

ունի մի.շրջան,որը ծայրամասի պրոլեկցիան է կեղնում: Այստեղ ծայրամասի որոշակի բջիջներին «ճամապատասխանումեն կեղնային բջիջնճրի որոշակի տեղամասեր, կեղնում տարածականորեն տարբեր կետերով են ներկայացված, օրինակ, ցանցաթաղանթի աարբեր կետերը: կնեղնումբջիջներիտարածականտարբեր դասավորվածությամբէ ներկայացված նան լսողության օրգանը: նույնը վերաբերում է նան յուս

ղգայարաննճքրին:

Մրչձոտականզրդոման միջոցով կատարված մեծաթիվ :իորձերը ներկայումս արդեն թույլ են տալիս բավականին որոշակի ձնով ցույց տալ կեյլնում զգայունակության տարբեր տեսակների լոկալիզացիան՝ (ուխուղիղային Հատուկ կենտրոնների դոյությունը): Այսպես, տեսողական զգայության ներկայացուցչությունը ճիմնականում կենտրոնացված է ղլխուղեղի կեղնի ծոծրակային բաժիններում: 1սողականզգալու-

լոկալիզացված է վերին քունքային գալարի միջին մասում: Շոշավելիքի ն շարժողական զգայությունը ներկայացված է ճետին ն կենտրոնականդգալարում այլն: Զգայության առաջացման չձամար անճրաժեշտ է ողջ անալիղավրա աշխատանքը:Ռեցեւղտորի ւորի՝ որպես մեկ աոքբողջության դրպռիչի ազդեցության ճետնանքով առաջանում է դրդիո: Այդ դրգիոիխ ակիզբը իրենից ներկայացնում է արտաբին էներգիայի վերածում Ռեցեպառրից նյարդային պրոցեսի, որը առաջանում է ոռնեցեպտորում։ ճասնում է անալիզատորի արոցեսը կենտրոնաձիգնյարդի միջոցով այդ միջուկային մասին: է անալիզատորի կեղնային բջիջներին, առու երբ գրգիռր ճասնում օրգանիզմըպատասխանում գրգիոին: Մենք զդում ենք լույս, ձայն, Համ կամ գրղոիչների այլ որակներ: Զգայությունը, արտաայսպիսով, «... բին գրգիռի էներգիայի փոխարկումն է գիտակցության միաստի»: Անալիղզատորը նյարդային պրոցեսների ողջ ուղու կամ ռեֆլեկտորային աղեղի սկզբնական ն կարնորագույն մասն է: Ռեֆլեկտորային աղեղը կազմված է ռեցեպտորից, ճաղորդող ուղիներից ն չֆեկոորից: Ռեֆլեկտորային աղեղի տարրերի փոխաղարձ կապը շրջապատող աշխարճում բարդ օրգանիզմի կողմնորոշման ն գոլության պայմաններից ճամար ճիմք է աղպաճովում: ախված նրա գործունեության Տեսողական զգայությանպրոցեսը ոչ միայն ճգտակարինֆորմասկսվում է աչքում, այլն ոնֆլեկտոր դործոիայի ընտրությունը ղության ձնով, անցնելով դեւի կենորոնը, զգայություններում այնտեղից կրկին վերադառնում է դեպի ծայրբրամասեր,ու ձենը այնտեղ էլ ավարտվում էւ Նույնըբնորոշ է նան

թյունը

լ

Վ. Ի. Լենիր. Երկեր,

14, էջ

52:

մոալյած

անալիզատորկերի

մություն ունի

1ԼԻեցեպտորին ուղեղի միջե ղոուղիղ ((ենորոնաձիգ), այլն Հետադարձ կապի սկզբունքը, որը աՀետադարձ ճամար:

միայն կաղ: ((հնարոնախույս) ուսին անգամ ճայտնադործել է Սեչենովը, պաճանչում է ընդունել այի սիաստը, որ զգայարանը միաժամանակ գործում է ն՛ որպես ռեւ կիոուրր, Ս որպես էֆեկտոր: Զդայությունը կենտրոնաձիդ միայն պրոյնար արդյունք չէ, այլ նրա ճիմքում ընկած է լրիվ ն խիստ բարդ սնլֆեկտորային ակտը, որն իր ձնավորման ն ընթացման ժամանակ ենթարկվում է ռեֆլեկտորային գործունեության ընդճանուր օրենքԱյդոլիսի ռեֆլեկտորային օղակում տեղի ունեցող պրոցեսններին: Խնրի դինամիկան արտաքին դրդման ճատկանիշներին նմանվելու յուիօրինակ ձն է: Օրինակ՝ շոշափելիքը ճենց այնպիսի սզրոցես է, որտեղ ձնսքերի չարժումներըիրենց ձնով կրկնում են տված օբյեկտի եզրաժերը, կարծես նմանվում են նրա կառուցվածքին: Աչքր, շնորճիվ օւվանկական «ռարքի» ն շարժողական ճակազղումների ղուղակցման, դոր ժում է նույն ոկզբունքի ճամաձայն: ոչ

.

շարժումները Ձայնալարերի

նուլնպես վերարտադրում են ձայնի

օբյեկտիվ Հատկությունները: Գիտափորձերիժամանակ խոյլնաշարժողական օղակը անջառելիսանխուսափելիորեն ձայնի բարձրության նկատմամբ յուրօրինակ խլություն էր առաջանում: Այոպիսով, սենսորային ն շարժողական տարրերի զուդակցման շնորճիվ սենոորային սարքը վերարտադրում է ռեցեպտորի վրա ազդու դրդիչհելի օբյեկտիվ տատկանըշներըն րատ բնույթինմանվում է իրաւ: քոտ էության էներգիայիքամիչներ են, որոնց մի«գայարանները չով անցնում են միջավայրի ճամապատասխան փոփոխությունները: րարձրության

յս

փուիոխություններիառաջացրած իմպովաների չս ռան ռաերիաները

ձին նյարդերում

ճանդեցնում

դոյծողության:

են

մուրաճատուկ

նե

Համապատասխան

Ի՞նչ ակզբունքի ճամաձայն

է տեղի ունենում զգայություններում ինֆորմացիայի ընտրությունը: Առաջարկվածեն մի քանի դառկածներ։ հատ առաչին վարկածի գոյություն ունեն աղզդանջաննլրի սաճմանափակ դաշքրի ի Ճայտ բերման ն բաց թողնման մեխանղմհեր, ինդ որում այդ դասերին չշչամապատասխանող Հչաղորդումները Ժերժվում նն: Այդ կարելիէ նմանեցնել խմբագրական առօրյա վրակսիկային. որնիցե պարբերական, օրինակ, ինֆորմացիա է 2րասզարա-չ կում սպորտի հ աղորտամեններիմասին, մինչդեռ մյուսը մերժում է ամեն ինչ բացի ինքնատիպ դիտական չողվածներից: ընտրելու այդ ճշաժմեմատման ժե խնդիրը իրագործում են խանիզմներլո

օզոկար

Միջատներիմոտ, օրինակ, այղ ժեխանիզմները մասնակցում նն նր ոնսակին ոլորուլաւողջղուլգի որոնման դժվարին խնդրի լուծման սգրո263

եսին: բերը»

:

Ժիմյանց Հաջորդող

այլն, դրանբ բոլորը

ն

'

վարիացիաների երգչի ուղեղը չի նկատում ռանց այդ կանխամտածված աստիճանական ձայնի բարձրության Տեսողական անալիզատորի Համար նույնպես բնորոչ է Հաստամ արումը: եռթն ուն Ճակաղդման դդմա դրգոխիչինկատմամբ կողմնորոշման րոշ ւ առարե րա «ոլոռ աչրբերըուորտի տեսադաշտում շարժվ ԳԱ չ արավոր է, որ դորտի զին էական ր Է Հար ւրրաան մաա տքոողան: ոււմքաս ք, ինչունո ՛

նանան

ծիսական

թիթեոնն թիթեռ

նեյր», անելը»

որկների «աչքով,

տիկնե

(ուսաո

։

«զա-

Այդպիռի

Հաջորդականություններ ռեֆլեքաների ամժրասլնդմած լոծում են։

է հողմից ճաջորդաբար շղթայի լուրաքանչյուր սուլ մնջատի եթն էզի չարժումը այն չէ, գունավոր Համակարղում: երկակի՝«այո-ոչ», ուրիշ է, ուռում չի դոն վում, թների ղանդանկորը բիծը սլաճանչված է ինչպես սլետք է, հշահակում նա չի ոչատասխանում

ր

այլիոյես

ռրարծլիս որ

ք

է,

պատկանում:ՓուլերըՀինրարխիական

տեսակի է

Քոր

այ

"

ւ

ռակ

մնոն

կազմում:

են

ւմ.

նոր

ք

մ

են

/ արո կաժ Ը

Բոր /

ոի

-

մ

Բնա

մը նամ մերժումը կարող է Հեման ում, որոն», մասնավորապես:

ոլ աաճանյմունքները: ջմունքներ ը:

չէ

«այո»

Վ

է

ւ

ուս:

հիղը

:

աչ

'

Հւաղորոուժնե ի թու

իրենցից

Է

ոնրունուչ նը»

ն

Համառոի

բրկայացնում

սովորաբար Լ կենդանիները

են

կոն-

չրջւմդատ-

Բոլոր հրանք զդաւն այնոլիսի աղդավներիծոլով, որոնց նկատմամբ վաթ ՀաՍակայն են: կենդանիռրդանիլմներիմեծամասնությունը ուան ար իւա ուժ ջակ ներին, որոն ք անմիջականորեն կաղզղումէ տլոռյն էէյ " ու շշո:ի աՅՔոՎ աղը: ծարավը,ղուղամորվելու են երնխը աճանչմունքնորի են կամ որնիցե այլ ներբին ճակում կարող

դպսու

ոլա

մի

ի

ե

ն

'

)

'

սատրաստականությունը

չափանիչները,որոնցով իրադործվում լինել այն կարգավորիչները,

է

ինջորտացիաԴողիչ էնքրգիայի բնորո ուի: ղղայություններում Համաձայն վարկածի երրորդ բ

չափանիչիՀիման վրա: թնարաթյոնը կատարվումէ նորույթի էլ դիտվում է կողմխոաշխատանքում գայարանների իսկապես, բոլոր

ի

Մշտական դոդոիչներիփոփոխությունները: կարծես դեսլբումզղայունակությունը բթանում դրգոիչիաղդեցության կենոմատուղումը դադարումէ աղդանշանների էն ռեցնւլլտորեհրից մարելու «պման ղդայությունը րոնական ներվայինռարբին:Այսլես, է լրի կերպով անճնտանալ, եքճ միտում . ցույաբնրում:Այն կարող մաշկի դրգոհչը դադարեցնիիր շարժումը մասին ազդանշան են առկայության գրդիոի վերջուլըներըուռեղին է գրգոիչի ուժի, նույնիսկ լիս միայն այն ժամանակ, երբ փուբոխվում

դտայուն նյարդային վրայով: տա-

այնքան էլ

ծավալը: մաշկի վրա, Հաղորդվող ինֆորմացիայի նան լսողու թյան դեպքում: է վիճակը Այղոլիսին ն այն անսականձախը կառավարելու է,

անպայման Հարկավոր վրա սլաճելու ճամար հրդչին

-

մ1ժ

ճնշում չ1'

ձայտնաբերված բարձրության անճրաժեշա: լ, Լէ

որ

ԼԸ

մատ.

ՎԵՐՅ112

ոչ (ղող)՝ տոնի բարձրության

մեծ

վիբրատո

տատանում:

ւլ

տակը:

վրտ

մի

ւտմեն

ար առի Գաթաաոն կայու ասին չ

ի

մ

«

Էրի"

'

|

ք 1 Բր

ոչ

ոնցեպտորի ավլալ

է

քաշդումը մարում է: Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել,որղդայութքյան պրոցնէ որպես որ իրագործվում այնպիսի սենսորային Համակարգ, ղործողությրունների որոնք ընարում էնարտաջին ազդեցության ապնցիումա տաթում են րկ նապաճովում էներգիան շրջացատո ղ խարչի քիշտ արտացոլումը: ա

րոշվածությունեսի

ուժեղ կամ ավելի քոլ այն ժամանակ, երր դրդոիչբ ավելի

ՂՐ

յ

է: շարժվող միջատ անպայմանորեն առանձնացվում դրգոիչի նկատմամը կողժնորոշման ոնակցիայի մար ՊՐ Հան Պոր եր են ստացվել ե. Ն. Մոկոլովի փորձերում: ճամակարդր նրբորեն մոդելավորում է նլարդային գդայարանների վրա ազդող արտաքին օբլեկտների Հատկանիշները ն ստեղծում է Ս յդ Մողելնն մոդելները շրանց «ներվային մոդելները»: կատարում են ընտրած չանորեչ ղոբչի Ֆու էցիաներ: եթե ղործող վրա գանորե): Համընկնում նախապես ձնավորված «ներվաթյաշնք սզդող դրգոիչը չի Հեռ, ում են կողմնորոշման Ճակազդում առաջ չեն մոգելի» ուի առաջանում ա րեիմոյուլսներ: եվ ընդճակառակը, նախորդ փորրող անձճամաձայնեցման ձերի ժամանակ կիրառված գրգոիչի նկատմամբ կողմնորուման Հա-

միայն ժի որ փուլի ադիղբըՀնարա Ր ե: ա ւն կազմ պատասխանը: չորվել է ան երը ախորգ Հարցին անի ճետո, ալնբանից օտ:ռոր

ո

չի:

-

ճ

Ն, նա նորմացիա բ չ որո"թարմ բա սով ըրկՍակայնարն տախտ ֆոնի այդ դատարկության .

ու

'

լ

փոփոխությունները»

.

ԻԲ

հեաո

են

Համասատասխան ոնցեպտորի վրա որոչակի գրդոիչի ազդեցության Հետնանթով, ր" «րա զգայությունների դասակարգումը ելնում է դրանց առաջացնող չիզոիչննրի Ճճատկություններիցն այն ոնցեսլտորներից, դրա աղդում են այդ գրգոիչները:Ըստ արտացոլման բնույթի ն ռնցեւլէ էք բաքը, 1) է տորիտեղի

որոնք

դգայությունները ընդունված բաժանն,

հքատերոցեստիվ

զգայություններ, որոնք արտացոլում են ն երնույլթների ն միջավայրիառարկաների Հատղանիչները են որոնց ոեցեսլտորնեոր տիղավորված մարմնիմակնրնույթի մրա, Հ) տներոռնեաոյ որոնց ոռնցեպտորները տեղավ վվայություններ, են ն են մարմնի հերքին օրգաններում դոլվաժ

ատռաքին

Հյուսվածքներում տիվ ներքին օրգանների վիճակը ան Գի:ն :

տացոլումէն

գողություններ, որոնցռեղեսլտորները -

.

առաջանում Քանի որ ղզայությունները

Ջ

Լա»

.

»

/

Հեք

րն

ն տեղեկություն Ճոդակապերում ը

դիրքիմասին:

են

շարժման «թայիմեր մարմնի

ու

կարելի է էքստերոցեպտորները

ստորաբաժանել երկու խմբի. դիսռոանտարին ոռեցեպտորների ռեցեպտորներըվրդիո ճաղորդում են նրանց վրա ազկԿոնաակտային դոզօբյեկոների ճետ անմիջականշփման մեջ մանելու դեպքում: ԴրանՑից են շոշափելիքի ն ճաշակելիքի ռեցեպտորները: Դիստանտային սեցեպտորնհերը ճակազդում են Ճեռվում դտնվող օբլեկտների աղդեեն տեսողությունը, լսողությունը, ճոտաՋություններին: Այդպիսիք `

վոնտակտային

հ

ռությունը:

:

Հենց նոր մենք թվեցինք զղայությունների Հինդ տեսակներ. եսողություն, լոաողություն, ճոտառություն, շոշափելիքն ճաշակելիք, որոնք առանձնացել էին դեռնս Արիստոտելի կողմից: Արիատոտելը տվեց այդ զգայությունների այնպիսի խրմբավորում, որը ընդունվում էր երկու ճազար տարուց ավելի Բայց փրականում զգայության տեսակներըավելի շատ են: Շոշափելիքիկազմի մե. տակաիլային (ճղման) զդայությունէ նան զգայությունների բոլորովին անկախ ների Հետ միասին մտնում մի տեսավ ջերմային զգայությունը, որի ճՃատուկջերմային անաէ Հանդիսանում: Ջերմային զգայությունները ոչ լիզատորի ֆունկցիան միայն մտնում են շոշափելիքի կազմի մեջ, այլն օրգանիզմի ե շրչաատող միջավայրի միջն ջերմակարգավորման ջերմափոխանակու7 բյան ողջ ոլրոցեսիճամար ունեն նա ինքնուրույն ավելիինդճանուր տ

ու

Տ2.

ընդճանուր օրինաչափությունները Զգայությունների

ԶգայություններըՀամապատասխանգրգոիչՋգայությունների ճատ-

ընդճանուր

ների արտացոլմանձենր են: Այսպես, տեսողական զդայություն առաջացնող Համապատասխան զրգոխչը 380-իը մինչե 770 միլիմիկրոնի դիաոազոնում գտնվող ալիջի երկարությամբ բնորոշվող էլեկտրամաղնեսականճառադայքներն են, որոնք տեսողական աճալիգաառրում ձյափոխվում են տեսողական զգայություն առաջաղնող ներվային ոլրոցեսի:1սողական ղգայությունները ռեցեպտորներիվրա ազդող 16-ից մինչւ 20 000 ճաճախականությամբձայնային ալիքների արտացոլումներն են: չձպման զգայություններ առաջանում ենյ երբ մաշկի մակերնույթի վրա մեխանիկական դրգոիչներ են ազդում: Վիբրացիոն զգայությունները, որոնք բացառիկ կարնոր նշանակություն են ձեռք բերում խուլերի մոտ, առաջ են դալիս առարկաներիտատանման չետնանքով։ հրենց ապեցիֆիկ գրգոիչներն ունեն նան մյուս զգայությունները (ջերմային, Հոտառության, ճաշակելիքի ն այլն): Սակայն զգայությունների տարբեր տեսակներն ունեն ոչ միայն առանձնաճատկություններ, այլե բոլորի ճամար ընդճանուր ձատկանիշներ: Դրանցից են. որակը, ն ինտենսիվոթյունը, տնհողությունը տարածական լոկալիզացիան: Որակը տվյալ ղդայության այն ճիմնական առանձնաձշատկուքյունն է, որով նա տարբերվում է զգայությունների մնացած ւտեսակ-

կանիշները

զգայության տվյալ տեսակի սաճմաններուփ նույնպես ներից:Որակը է կրում։ Այսպես, լսողական զգայությունները տարենն փխուխոխություններ Հպման ն լսողական զգայությունների միջե միջանկյալ տղ են բոտ բերվում բարձրության, գրավում վիբրացիոն ռատանտփան ղդալությունները: ձայներանդի, ուժի, տեսողական զգաՇրջապատող յությունները՝ ըստ ճադեցվածության, գունային երանգի ն այլն: Զգամիջավայրում մարդու կողմնորոշման ընդճանուր պրոցեսում մեծ դեր ն են խաղուի Ճավառարակշոության յությունների որակական բազմազանությունը մատերիայի շարժման շարժուժների`աձների անվերջ բազմազանության արտացոլումն է: զգայությունները, Այդ զղայությունների բարդ ճամարագացման ինտենսիվությունը բնորոշում է զգայությունը քանակական կարդային մեխանիզմը ընդգրկում է վեստիբուլյար ապարատը, վեստին որոշվում է ն տիտազետից ու ազգող դրգոիչի ուժով, ինչպես նան ոնցեպնյարդերը կեղնի, ենթակեղնի բուլյար ուղեղիկի տարբեր բաժինտորի են ֆունկցիոնալ (աշխատունակ) ները: Տարբեր ճամար ընդճանուր ցավի զգավիճակով: անալիզատորների Տնողությունը յությունները, որոնք ազդանշան են տալիս դրափչի ավերիչ ուժի մասին: բնութագիրն է։ զգայության ժամանակային զղայարանի ֆունկցիոնալվիճակով, բայց Այն նույնպես որոշվում ժամանակակից գիտության տվյալների տեսանկյունից զդայությունների ընդունված դասակարգումը արտաքին (էքստերոցեպտորնե- առաջին Հերթին գրգոիչի գործողության ժամանակ ն նրա ինտենսիհ վությամբ: Զգայարանիվրա գրդոիխչիազդեցության դեսքում զգաներքին (ինտերոցեպտորների)զդայությունների բավարար չէ: տի) առաջանումէ ոչ թե միանգամից, լությունը ն որոշ այլ որոշ տեսակներ միաժամանակ ներքին են, ն՛ ժամանակ անց, Ձգայությունների է ղգայության որը կոչվում են ջերմային ն լատենտային (թաքոմ.)շրջան:Զգայության արտաքին:Դրանցից ցավի, ճաշակելիքի տատանն ճամար լատենտային շրջանը նույնը չէ: Հպման տարբեր «էն, ռտատիկա-ղինամիկական ղլդալումկանաչ-ճոդակասլային զգայությունների Համոր այն կազմում է ձարյուր երեսուն միլիվալբվթյունները:

նշանակություն:

է

ու

`

տեսակների

վան, ցավի Ճամուը՝ երեք ճարյուր յոթանասուն միլիվայրկլան։ հսկ ճաշակելիջի զգայությունը առաջանում է լեղվի մակերնույթի վրա բիմիական գրգռիչի աղդելուց 50 վրկ. անց:

Ճիշտ այնպես, ինչպես զգայությունը

չի առաջանում դրգոիխչի աղդելու ճետ միաժամանակ, այն չի չքանում գրգոիչի ազդեցության դադարեցման աճին: Զդայությունների այդ իներտությունը դրանորվում է այսոլես կոչված Ճետներդործության երնույթի ձնով:

Տեսողական զգայությունը աչքի է ընկնում որոշ իներտությամբ չքանումայն ւսռաջ բերած դրգռիչիազդեցության վերացման ւլաՀի: ՓրդռիչիՀեւոքը մնում է այսպես կոչված Հաջորդա կանպատկերի ձնով: կան դրական ն բացասական ճաջորդականպատկերներ: Դրական Հաջորդական պատկերը իր լուսավորվածությամբ ն գույնով է ազդող ՀՃճամապատասխանում դգրդոիչին: Տեսողության իներցիայի, Լ

Հե

դրական ճաջորդական ոլատվկերի այսինքն որոշ ժամանակի ընթացքում ձնով տծնսողական տպավորության պաճլանման երնուլքի վրա է սկզբունքը: Հիմնված կինոնկարաճանման

Հաջորդականպատկերը ժամանակի ընթացքում փուվիոխություններ է կրում, ընդ որում դրական պատկերը փոխարինվում է բացասականով: կույսի դունավոր աղբյուրների ազդեցությունից ճնտո Ճալջորդական պատկերըստանում է առաջինիլրացուցիչ գույնը: ի. վ. ուսմունքի ակնարկ» գրքում դրում է. իր «Գույնի Գյոթեն «Մի անդամ, երեկոյան, երբ նես մտա ձյուրանոց, իմ սենյակը մտավ բարձրաճառակ ն ղեմքի կուրացուցիչ սպիտակություն ոաննցող, սն վառ կարմիր իրանակալով մի աղջիկ Է կանգներ կիաասվարում» ինձանից որոշ ճեռավորության վրա ես ուշադրությումբ նայեցի նրան: նրւս «եռանալուց ետո իմ դիմացի սպիտակ դատի վրա ես յտեուս լուսավոր ճաճանչով շրջասվլատվածսն դեմք, իսկ Հճատակորեն հրնացող սլատկերիՃագուստըինձ թվաց ծովային ալիքի գեղեցիկ կա-: նաչ դույն ունեցող»:

մազերով

ու

պատկերների առաջացումը կարելի Հձաջորդական

Հեւտնյալ կերպ: ինչպես ճայտնի է, ննթադրվում է,

որ

բացատրել աչքի ցանցաթաէ

ղանթում կան երեր տեսակի դունազդայուն տարրեր: Գրդգոմանպրոցեսում դրանք ճողնում ն ավելի քիչ զգայուն են դառնում: երբ մենք նայում էնք կարմիր գույնին, ապա կարմիրը ընկալող տարրերը ավելի ուժեղ են Հոդնում, քան մյուսները: երբ ցանցաթաղանթի այդ նույն է ընկնում, ապա լուռա-չ տեղամասի վրա այնուճետն սպիտակ լույս ւ

ք.

8.

Րոյօ, 136թճամալ

1957, «ոք. ԸԸՇԸՇթ,

288.

«ՇՕԿԽԵԱՇՔՑԵՎՑ

ոց

ՇՇԼՇՀՂՑՕՅԱՅԱՉ,

ՄԼ, ՈՅոոօ

ՃՒ

պղայուն տարրերի մյուս երկու տեսակների ավելի մեծ ընկալունակության Հետնանթով մենք կաղտա-կանաչավուն գույն ենք տեսնում:

կռողականզգայությունները, տեսողական ղդայությունների կման, նույնպես կարող են Հաջորդական պատկերներտալ: Այս տեսակետից ամենից ավելի Ճամեմատելի երնույթը «ասվանջների ոնդոցն» է, անախորժ մի երնույթ, որը Հաճախ է դիտվում խլացնող ձայների ազդեցության ժամանակ: Մի քանի վայրկյանի ընթացքում լսողական անալիզա«որի վրա կարճ ձայնային իմպուլսներով աղդելուց Ճետո նրանք սկսում են ընկալվել ն թում է, թենՃճաճախակամիասնաբար կամ խլացված, է ենթարկվել: Սությունը զգալիփոփոխությունների Այդ երնույթը նըկատվում է ձայնային իմպուլսների ներդործությունը դադարեցնելուց ճետո ն շարունակվում է մի քանի վայրկյան կախված իժոլուլաների ինննսիվությունից ն ոնողությունից: Նման

երնույթ տեղի ունի

սլես, ջերմային, ցավի

նան

մյուս

անալիզատորներում:

մյա-

ճաշակելիբի զդայությունները նույլնոլես դրդոիձի աղդեցությունը վերացնելուց ճետո որոշ ժամանակն ընթացքում շարունակվում

ն

են:

Հդայությունների ճամար, ի

բնորոշ վերջո,

է

նան

զրզոիչի

տա-

կալիղացիա ռնցեսլտորների լո բածա կան Դիստանտային կատարած տարածականվերլուծությունը մեղ տեղեկություններ է տագլլաված տեղի մասին:կոնտակտային մեջ գրգռիչի միս տարածության վերադրվում են մարմճաշակելիքի) զգայությունները ցավի, (ճպման, է: Էնդ ազդում որում, «պման զղայունի այն մասին, որի վրա գրգոիչը ճամեմատած ճետ ցավի զդայությունների լոկալիզացիան թյունների ավելի ցրվաժ ն սլակաս ճշգրիտ է: ն:

զգայարաններ, մեղ Տարբեր Ջգայունակությու-

տեր տալով

տեղեկություն-

աշխարճի վիճակի մասին, իրենց կողմից արտացոլվողերնույթնկատմամբ ավելի կամ պակաս զղայունակ կարող են լինել, այսսինքն այդ երնհույքներըկարող են արտացոլել մեծ կամ փոքր ճշյոու. ՁՋղայարանի ղցդայունակությունը որոշվումէ այն ննաթույ գրգոիչով, որբ տոլար Կեւլմաններում կարողանում 7 ղղաուժը, ւսյն ամենափոքր առաջացնքլ ՒԴրգոիչի է բերում, առաջ զգայություն ճազիվ նկատելի որը ն ոռոտորին բացարձակ է զգայունակությա կոչվում շեմ բլ գրգոիչները Ավելի թույլ, այսպես կոչված ենթաշեմքային զգայություններ չեն առաջացնում ն նրանց մասին ազդանշաններըչեն Հաղորդվում գլխուղեղի կեղնին։ Յուրաքանչյուրպաճին անվերջ թվով նը

ն

նրա չափումը

շրջապատող

ների

քամի

ա-

ան

կարնորները' կեղնը ընկալում է միայն կենսականորեն իմսլուլսներիը է միջոցով կասեցնում մյուսներին, նկ իր դրգոման շեժքբի բարձրացման Այդոլիսը եկող իմսղուլաներին: ըլում նան ներքին օրգաններից այդ է։ Հնարավոր չէ սլատկեվիճակը կենսաբանորեննոլատակաճարմար մուռ ժեծ կիսս:որի րացել ոյնոլիսի ժի օրգանիլտիաշխատանքը, " իւնզովասները ընկալեր բոլոր լնդերի կեդեր նույն Հեշտոսւոթյամբ Այդ կշասցներ օրգաաղատովեր դրանը բոլորի պատասխանները: է կործանման:չենց մեժ կիսագնդերիկեղեն ն նիզմի անքխուսատելի դիրքերում կենսականշաճերի ւղաշտղանության կանգնածօրդանիվմի իմոլույսճանապարճովոչ կարնոր իր դրդոմաւնշեմքի բարձրացման ազատում իոկ օրգանիզմը դրանով է ենքաշեմքային ները դարձնում է անտեղր Հճակաղդումներից: ու

»ամար չեօրգանիզմի

իմպուլսները Ստնայն այդ ենթաշեմքային հլինիկաէ ներվային Հիվանդությունների չեն: Ալդ Հաստատվում դոթ միջավայրիդ արտաքին երբ սփառտնրով, վում աւտացմածբաղմաթիվ կիսաղեգերի դրոռիչներն են մեծ ննող «հնց բուքը հնթաշեժբային ն

Հալլուցինանպաստում

կեդռում ստեղծումենքաշեմքային ենքաչիժքաչի» առաջացմանը: «ղգայախաբությունների» րաների, են ընկալվելորպեսսննրուն ձայկողմիցկարող ձայները Հիվանդի խոսքի նկատմամբ նրա միտաների մեժ խումբ, իսկական մարդկային կույսի թույլ։ ձազիվ դեքում: 2ամանակյա Լրիվ անտարբերության բովանղակության: կարղ է առաջացնել տարբեր ճառագայքբ Հպատելի նկառելի Ցալման' Հազիվ ւեսողական ղղայություններ, պատրանքային ճպումը) կարող էն ժարմնին Հաղուսյոի օջախ

(տրինակ՝ օղայություննենըը

աղավաղված ղոայունյուններ: առաջացնելմի շարը մաշկային սուր դայի: ռտորինշեփբլ:որոշում է ովյալ անայի Ցղաչությունների զգաԲացարձաղ մակարդակը: հակության րճաց զգաչյու «աշ ունի Հակադարձ ծմուունակությանհ չշնմբիժեծության միջն գոյություն ն

մեծությունը, կապ.երքանավելի փոջրեշեժքի անալիզատորի մեծ

մեմատական ավելի այնքան

է

տվյալ

յաւնակությունը: Հետնլալ կարելի է արտաճայտել Ադ Հարաբերությունը

բ Ք.

ք

ղզգա-

բանաձնով:

1.

/, իսկ ըղայունակությունն

ոսոնղ՝

ք.

-ռրդոիչի չեմքային մեծությունը:

մեկ ունեն: տարբնըքղ ղայունակություն Մարդու Մեր անալիղատորներոը «ոմար նյութերի ճոտավետ ճա մապատասխան Հոտառականբջջի շեմքը առայջացնեՑ մոլեկովից: դաշակելիքի ղգայություն չի դերաղանցում հեմ

ԷԼ)

25 000 անդամ ավելի ամենաքիչը յաւ դնաքում: ղղայության ա պուսջացման Ճոտառում

նն "ռորար ոլաճանջվում

Լու

քան մժոլեկուլներ,

շւուռ

անալիզատորնք

բարձր է տեսողական ն լսողական զլաԻնչոլես ցույց են տվել Ս. ի. Վավիլովի փորձերը, մարունակությունը: ցանցաքաղանթի վրա ընդունակ է տեսնելու լույսը աչբը դու քվանտ ճառագայթման էներզիա ընկնելու դեղբում։ Այդ միայն 2--Ց ծաո

ր

րդեն

մենք բացարձակ մթության մեջ կարող էինք ուեսնե որ ճնոտվորության կմ. վրա գտնվողվառվող մոմը: մեղանից մամանակ, ճպումը զգալու ճամար պետք է 100-ից մինչե 10 000 միտեսողական կամ լիոն անդամ ավելի շատ էներգիա՝ ճամեմատած ճետ. ազդանշանների ընկալման զեղքի լսողական

նշանակում է,

ՄՄինն

բացարձակ ղգայունակությունը սածմանափակվում Անալիղատորի

ղդայության

է

ոչ

միայն ստորին, այլն

վերին

վերինշեժքով, Զդալունա-

է

գրգոիչի-. չեմք կոչվում բացարձակ է ազդող ուժը, դեռես որի դեպքում առաջանում այն զրզոիչին Համաղատասխանող դգզայություն։ Մեր ոնհցեսղտորներիվրա աղդգող գրգռիչների ուժի ճետագա մեծացումը նրանցում միայն ցավի

կության

ամենամեծ

ղղուլություն է առաջացնում (օրինակ՝ չափազանց ուժեղ ձայնը, կուտացնող պայծառության լույսր ն այլն):

ինչոլնո ոտորին, այնպես էլ վերին բացարձակ շեմքերի մեժուԵն կախված ւսրբեր ւպայմաններից՝ մվփուիոխվում մարդու տարիքիդ, ոնցեսլտորի ֆունկցիոնալ վիճուղործունեության բնույթից, կից, դրգոիչի ուժի. տնողությունից ն այլն:

ըյունները

ն երի մենք օգնությամբ Զղայալաւն

միայն կարող ենբ Հայս այս կամ այն գրգոիչի առկալությունը կամ բացակայությունը, այլն կարող ենք գրգոիչներբ տարբերել րատ ուժի ն որակի Օերկու

ա

ոչ

տա-

դգրզոիչների տարբեմիջն եղած այն ամենափոքր որը զգայությունների րությունր Հազիվ նկատե. լի է կոչվում առաջացնում, տարբերություն տար է թե րակման չեմթ ստուգելով ձախ Փերմանացի ֆիզիոլոգՎեբերը, `

՛

ձեռքերով երկու առարկաներիցավելի ծանրը չոկելումարդու ընգտավ, որ տարբերակման ղդայունությունը ոչ եր ակա ն: Այդ նշանակում է, որ դրդոիչի արաբ է, ւյլ աճի ճարաբերությունը Հիմնական արժեթի նկատմամբ պետը է Ճճաստատուն մեծություն լինի: Այսպես, երե ձեռքում բոնածֆ ունենք 100 Հո բեռ, ապա կչոի ավելացման ճազիվ նկատելի զգայության առաէ ավելացնել մուտ 84 գրամ, իսկ եթե բեռր կշիւպեւտքթ է, ապա ճազիվ նկատելի տարբերության զգայության չացման ճամար պետբ է ավելացնել մուռ 38,9 գրամ: Այսպիսով,

ւշ դունակությունը,

Ցարձամ

քեբա-

Մանանար ա ո

լս

ոք

որքան ավելի մեծ

ւվեւոքէ

մեծ

է նախնական գրգռիչի

մեծությունը, այնքան ավելի:

լինի նրա աճը: շեմքը բնորոշվում է տվյալ անալիզատորի ճամար Հարբնրակման

ամուս ւն ճարաբներությամբ: Տեսողականանալիզատորիճամար այղ ՞արաբերությունըկազմում է Ժոտավորապես 1/100, լսողականի ՀաԷՏո:ը՝ յ//Ո, Հալման Համ ար՝ 71/50:ա: դրույթի փորձեւսկանքոռ ուդումը է որ ճիշտ ցույց այն միայն միջին ուժի դրդոխչներիՀամար: տվեց, ցլնելով Վեբերի ստացած փորձնական փաստերից, դգերմանագր Համո

ֆիզիկոս անխները ղգայությանինտենսիվության որգոիչի ումնդ արաա"այտեց ճետնյալ բանաձնով. Տ"

կախվածությունը

Շ, Խ|քՄ-

5--ղգայության ինտենախվությունն է, մ--դրգոիչիուժը, իկ ն Շ-խ ո-ի էն: ճաստատուններ Օդ գրույթի Հաոոփաձայն, կրում է որը ոլաիխոֆեղիկական շիմնական օրենք անունր, զղդաՓամեմ յության ն նատննս եվու բյ ունը կա ն դրդտիչի ուժի ի ք մի ն: լոռար մյ կերոլ ասած, երբ դրգոիաճում է չի ուժը երկրաչավաղսն գրոգրեսիայ յով, ասլա ղոայության մեճանում է Ոլալանական սվրոգրեսիայով ինատննաիվությունը (Վչբերորոնք

Տ

արբերակման

վզգայլունակո

ւրյ ունը

կամ տարբերնլու կուաման քիչ նկատմամր: ղդայունակությունը, նույնպեսՃակաղդարձ է դանվում տարբերակման շեմբի մեծությունից. մեծ է տարորքան բերակման չեմքը, այնքան ավելի փոքը է տարբերակման դղայունակու-

քունը: Տարբերակման

զղդայունակության ճեսսկացությունը օղոաոչ միայն որդոիչների բո ինտենսիվության ունեցած տարչ այլն զգայունակության մի քանի տնսակների ոներությունը, այլ առոյնձհաճաակություններ բնուքադրելու ճամար: Այսպես, խոսում են ոսո դությամը բեկայվող առարհաներիձենրը, չափերը ն դույնը տարբերելու ողայունակուն ան դամ Հայնի բարձրության նենատմամբ ղգայունակուդործմում է

Թյուս մասս:

որը ղդայունակությունը, Ժնալիզատորների որոշվումէ բացարձակ չեժբերի մեծությամբ, աաանա Հաստատունչէ ն փուբոսություններ է կրում շարջ Տիղիոչուրանան Հողեբանական պայմանների ազղեցու-

ն

մի

ու

րյան տամ: Դոռանցշարքում Հատուկ տեղ է սրավում աղասպատացիայի

եբհուսթը։

Ադասպտացիա Հառկանայ գրգռիչի Ի |

դղաս :

ունակութ

կամ

ճարմժարում

աղդեռության ՛

ան

պետք է ասելով տակվզդալարահը ն-

խովփոխությւնլր

՝

ի

երեք տարատեսակներ:

դիգոիչի

որպես Ադաղտացիան

1.

տնական

զգայլությ

աղզդեցու-

Այս լսի լըիվ վերացում: պրոցեսում (լան նրփուիոխությունննրի առաջին պարագրաֆում,խոսելովդրգոռիչների մասին, մենք ճաւռուկ «կողմնորոշման» կատմամբ անալիղատորների ե|:ռ ճիշատակել

արդեն

այդ

ան

հբնույթը:Հաստատուն

աղդեգրգռիչների

ցուրյան դնայքում վդայությունը մարելու միտում է Հանդես բերում' նախնունմաշնի Վրւմ դրվածԷի. բեռը շուտովղադարում է զգայուչ փաստ է Հուռառական դղալությունՍովորական քյուս աոաչացնելուց: չքացումը այն բանից ճետո, երբ մենը որոշ նկատվող ների ճոոասկորեն Ճուտ ւոճան մնում եթե սնունդը արձակող միջավայրում: ենբ ժամանակ

ճաշակելիքի ւո ընքուցքումբերանումպլաճենք, ժամանակի

որոշ

դդալության բնտենսիվությունըկթուլանա բող

Է

լրիվ կերսլով մարել: ն անչարժ

Հատուորուն

ատ

Ֆեխներիօրենքը):

Լայդնրեույթի տարբերել

կարելի է

ն

բ վերջո

զղայությունը կա-

դեքում նսողւագրգռիչիազդեցության

բացակայությունը բազաորրդան ւոնալիվատորիրիզ աղապրուսչիույի մուխճատուցորդոիչի անշարժությունը վում / նրախով, որ այտ չեսլքում մըշսարքի շարժումների Հաշվին: Աչքերի մում է բուն ռեցեպաորույին տեսոեն տական կամածին ե ոչ-կամածին շարժումները ապաճովում արճեսությունը: Փորձերը,որոնցում դական գայությանանբնդճուռ ուականորեն պայմաններ էին ոտեղտվում աչքի ցանցաքաղանթինկատո

ւ

Համար, մամբ չլւստկեռիկայունացման:

ցույց

վեցին, որ

այս

Չ--Ց բում /տեռողական զղայությունը չքանում է առաջանալուց ունենում: է լրիվ աղաղպտացիա տեղի դյան անց, այսինքն

դեւ-

վայր-

Ադոռըտացիահն անվանում հան վերը նկարադրվածինշատ մոտ տի երնուլի, որն արտաճայովում Է ուժեղ գրդոիչի այզգեց" ձեո Թյան ւթյ ան բ 1 հ զոայո ց ժան 0րինակ՝ճետքը մոուը չըբի աակ մոջնելիս սառնության ղգայության ընտենաչությունը փոբրանում է: երբ մենք կիշախամար սենյակիը ղուրս դալով ճայտնըվում ենք պայծառորեն լուսավորված տարածության մեջ, ալա սկըվբում «կուրանում» ե շրջապատում մանրավասնությունները նկատելու անընդունակ ենք դառնում:Ռրոշժամանակ անց տեսողական անալիղղայունակությունը խիստ թուլանում է ն մենք սկսում ենք Խորմալ կերպով տնանել: կուսային ինտենսիվ գրգոման դեպքում աչջի ղայունակության այդպիսի անկումըկոչվում չ լուսային դ չոսցիա: Աղապոտացիայի նկառագրված երու տեսակները կարելի է միտաՉ.

-

ոո

ատ

դատորի

ա

ա

կայունացումըձեռք

նդավորվում

չր

աչբի

Հետ

էր բերվում

Հատուկ ծծիչի (մրոշՕ«ռմ) օզնունյամբ, որի վրտ պատկերը:

Ժլիասին շարժվող

8--

Ընգչանութ Հողեբջանություն

Հորն

բացասական

աղապատացիա

տնրմինով,

քանի

ճնտնանքով ղգայունակությունըպակասում անալիզատորի շրանց Ի

որ

է:

վերջո,ադապտացիա անվանում նան Թույլ գրգռիչի աղդեցության տակ ղղայունակության մեծացումը:Ադապտացիայի ալդ Ժնսակը, որը ճատուկ է զգայությունների որոշ | Ք.

են

տեսակներին, կարելի

դրական

ադասպտացիաանվանել: Տեսողական անալիզատորում դրական ադապտացիան կոչվում

ՀԱՐԻՆ Բով աչքի ն

:

արտաճայտվում

նրանում,

է

որ

զգայունակությունըմեծանում

տացիայի Համապատասխանձեր ադապտացիա է

է

խռհփարում գտնվելու Ասողական է: ադապլռության նկատմամբ:

Ջերմային ղգայություններում դրականազապտացիանդրոնորվում

նրբ միննույն չերմաստվճանըունեցող ջրի դեպքում, մեջ խաւսյես սառեցրած ձեռքը մտցնելիստաքություն է զզացվում, իսկ տաքացրած ձեռքը մացնելիս՝ սառնություն: ջ այն

խայես ծավի

ադապտացիայի գոյության բացասական

ճարցը երկար

մանակ վիճաբանությանառարկա էր Հայտնի է, որ ցավ ջրգոիչը բազմիցս կիրառելիս ոչ միայն բացասական

նկատվում,

այլ

նա-

ժա-

առաջացնող չի ադապտացիա

ընդչակառակը, ժամանակի ընթացքում ցավն

ուժեղանում: Սակայննոր փաստերը վկայում

նա.

ավելի է

են, որ ասեղի ծակելու մ. ինտենսիվ չերմայինճառագայթման նկատմամբ Լրիվ բացասական ազապտացիա գոյություն ունի ըստ Տարբեր անալիզատորներ նրանցում ադապտացիայի որ ման ինտե ինտենսիվության ճամեմատելիս սլարզվում է, որ նրանցից մի քանիսբ սրաղդորնն են ադապտացիայի հնթքարկվում, իսկ մյուսները՝ ավելի դանդաղ: Այսպես, օրինակ, Հպման ոնցեպտորներըչատ արագ են

ան

ադապտացվում: նրանցզգայուն ներվով տնական գրգռիչի ազդեցու-

րյան

դնապքումմիայն սկզբնական շրջանում

է

անցնում իմպուլսների

«ճամազարկ»: Համեմատաբար դանդաղ 27 աղապտացվում «ոնսուլական ռեցեպտորը (մթնային ղապտացիան տնում է մինչնմի քանի տասնյակ բուվեներ), ճոտառական ն ճաշակելիքի ոեցեւղտորոչ

մեծ

մի

ս

ները:

Զգայունակության մակարդակիադապտացիոն կարդավորումը,

կախված է ռեցեպտորների վրա նայսկան կենսաբանական որը

ազդող

դրդոիչների ուժից, Հրս-

ունի: Ադապտացիան նշանակություն թույլչ սռալիսզգայարանների միջոցով որսալթույլ գրդոիչները ն զգայարանները պաշտալանել չափազանց ուժեղ գրգռումից՝ նրանց վրա անսովոր ազդեցությանդեսքում:՝ կարելի է բացատրել Փղապտացիույի երնույթը այն ծայբամասային փոխփոլխություններով, որոնք տեղի ունեն ռեցեպտորի աշխրատանքում նրա վրա գրգռիչի տնական ազդեցության դեպքում: Հայտնի Լ,

ուժի գրգռիչների

օրինակ, որ լույսի աղզդեցուքյան տակ աչքի ցանցաքաղանթիյո:սւիկներում գտնվող տեսողական ծիրանին քայքայվում (գունաթավփվում) տեսողական ծիրանին վերականդչ։ իսկ մքության մեջ, ինդճակառակը, մեծանում ն է: Մնացած դրա շնորճիվզզայունակությունը ճովում է վերաբերյալ դեոնս ապացուցված չէ, քե կան արդյոք զգայարանների նյութեր,որոնք քայքայվում են գիգոիչի ազդենրանցում քիմիական ն ժամանակ: վերականգնվում են նրա բացակայության ցուրչան տակ նան է անալիադապտացիայի բացատրվում երնույթը Բացի այդ, ղատորհեբի կենտրոնական բաժիններում կատարվող ւլրոցեսներով: է զգաՀնական դրգոման դեսլքում գլիւուղեղի կեղնր պատապախանում (ունսկուժյունը թուլացնող ներքին «պաշտպանական»արդելակմամբ: առաջացումը առաջ | բերում մնացած օջախնձրի գրգըոԱռգելակման փանուժեղացում, որը նպաստում է նոր պայմաններում զդուլունակուքյան ուժեղացմանը (ալդ Ճաջորդական փոխադարձ ինդուկցիայի երեմույքն ՏՆ

է)

Զդայության Ջգայությունների

ինտենսիվությունը կարված ,

է

ոռեցեսլտորի ժին գրգոիչի ուժից աստիճանից, այլի տվյալ դառրոացիայի դրգոիչներից. Մյուս ոլաչին մնացած ղգալարաննեւչիվրա ազդող տսկանալիազդեցության գրգոման վզայարանների

փոխներգործությունը

ոչ

զղատորիղդայունակության

է

զգայությունների

ն

ա-

փվոսիոխությունը կոչվում

փոթններգործություն:

2ճետեան-. վփոլներղործության Գրականության մեջ ղղայությունների են նկարոափաստեր մոոթումյան բազմաթիվ բով վզալունակության դրված:Այուլես, տեսողական անալիղատորի զգայունակությունը փո-փոխվում է լսողական դրղոումեերի ազդեցության տակ: Ս. Վ. Կրավէ վել, որ ւոլդ ւեոիոխությունը կախված է լսողական դրրկովը ցույց ողական մեծացնումեն դրոշների բեւրձրությունի քույլ դրգիոները ց: ժամանակ տեսողական անալիզատորի զունազգայությունը: Օ0Միննույն է տարբերակման կտրուկ թուլացում, աչթի զգայունակության նկատվել էր ավիացիոն շւսրժիչիուժեղ երբ որսլես լշողական գրգռիչկիրառվում

աղմուկը:

մեծանում է նան ճուտապուսկան Տեսողական զգայունակությունը ռրոշ զրզիոների ազդեցության տակ: Սակայն Հուռի խիստ արտաճայտո-չ վաֆ բացասական Ճուզական գունավորման դեպքում տեսողական զդաունակությունը թուլանում է: նույն կերպ թույլ լուսային գրդոռումների դեպքում լսողական զգայությունները ուժեղանում են, իսկ ինտենսիվ լուսային որգոիչներե ազդեցության տակ լսողական ղդայունակությունր վատանում է: Հայտնի են էան թույլ ցավերի ազդեցության տակ ս՛Ե-

9շբ-

ողական, լսողական, «պման

ղացժան դեռլքեր:

հ

Ճոտառական

ուժմոզգայունակության

որեիցե մեկի զգայունակության փոփոխություն Աջալիզատորներից

կարող է անղի ունենալ

նան

դեռլքում:Այսոլես,Դ.

վրգոմ ան

լուս անալիզատորների կնթաշեմքային 4.

կազարեր ստացելէ

մաշկի ուլւորա-

ենթարկելու Հետեսնքով տեսողական մանիշակագույն ճառաղդայքմանկ զգայունակության թուլացման փաստեր:

Ընդանուր առմամբ մեր բոլոր անալիզատորներնձլ մեծ կամ փոքրչայխով միմյանց վրա ներգործելու ընդունակ են: Ընդ որում զզայությունների փոխներգործությունը,ինչպես ն ադապտացիան,դրանորվում է զղայունակության մեծացման թուլացման երկու Ճակադարձ պրոցեսներում: Այստեղ ընդճանուր օրինաչավությունն այն է, որ անալիզատորների փոխներգործությանդեքում թույլ գրդոիչները մեժաղնում, ուլազնում են ն իսկ ուժեղնե ղները մ թուլացնու (ում զգայարանի զգայունանաու

չ

իսկ

կությունը:

են ալիվլատորների սփոռխներգորնան ինչպես ծության, մարզումների ճՃետնանքով վզդայունակության ուժեղացումը է սենսիբիլիզացիտ: կոչվում ֆիզիոլողիական մեխանիզմը Զղայությունների սխոխներդործության ե ղ ի Գլ իշ ուղ կ ե ղեւ (որտեղ ներկայացված են անալիզատոր-Հ ն ների կենտրոնականբաժինները) դգրզոման իռաղդ իտ ցիայի են: կոնցճչնորա Ըստ Պավլովի, իայի պրոցեսներն թույլ է իռաառաջ բերում դրգոիչըմեծ կիսագնդերի Հեշտությամբ կեղնում դիացիաչի ենթարկվող(տարածվող) Գրդահան զրու դգրգոժան դպրողես: Սենսիբիլիզացիա

՝

Ժժեծանում է ժյուս եսի իուշդիացիայի ղզաճետեանքով անալիզատորի յունը: Ուժեզռրդոիչի ազդեցության լունանուբ դեպքում) ընդմակառակը,

առաջանում է կոնցենտրացիայի միտում ճանդես բերող դրգոման պրոՀ4ամ աձ այ ն պես: Փո խա դարձ ին դուկցի ւալ հ օրհ նշի այդ ճանդեցնում է մյուս անալիզատորների կենտրոնական բաժինների արգելակժան ն վերջիններիս զղայունակության թուլացման: կարող Փնալիզաասորնեռի զգայունակության փոփոխություն

է ասս

պայմանական ոնֆլեքսի ձնով՝ երկրորդ ազղարարային Համա(որգության դրզոիչների են փաստեր, ազդեցության տակ: Սուացվել են տալիս, քե ինչպես է փոփոխվում աչբի ն լեզվի էլեկորոնք դույլ են «թթու է, տրական զգայունակությունը, երբ փորձարկվողին ասում ինչպեսիմոնը»խոսբերը։ Այդ փոփոխություններըճար ն նման են զալ

Կան

նրանց, քում:

որ

դիովել

են

լեղուն լիմոնի «յութով իսկասլես գրգռելու դեպ-

ղդայարանների զօայունակության փուիոխման Գիտենալով օրիընտրված օժանդակ դիրկարելիէ ճատուկ կերսղով ճաչափությունները, գրոիչների միջոցով սենսիբիլելացիայի ենթարկելայս կամ այն լիզոռրորը, այսինքն մեծացնել նրա ղզալունակությունը:

անա-

Սինեստեզիա

Ցղայությունների վոասներդործությունը իբ արտաճայտությունն է գյոնում երնույքները ժեկ խմբում, սրանք սիննստեղիա անունն են կրում: Ան ւռ լ հ զադրգոման տառրներից մեկի ազդեցության տակ մյուս ւա

ճամար անալիզատորի սպեցիֆիկ բնորոշ վզզգայուէ սինեստեզիաչ կոչվում Սինեստեդյան առաջացումը օիաչի երնույթը կարելի է իոչել զգայությունների ամենատարբեր չոեսայլների "ւռ է: դւրուսխ Ճանդիումեն տեսողա-լաոկապված: Հեւ զականսինեստեղիաներ, երբ ձայնային դրդոիչների ազդեցության տակ սուբյեկտի մատ տեսողանոն .«լատկերներ են առաջանում: Տարբեր չեն մարդկանց մուռ այղ. սինեստեղիաները ճամընկնում, բայը յուրաթանչյուր առանձին անձի ճամար նրանք բավական ճաստատուն բնույթ ունեն: Հայտնի է, որ որոշ հրլաճաններ «գունավոր լսողության» ընդունակություն են ունեցել (Ռիմժսկի-նորսակովը, Սկրլաբինը նե ուրիշներ): Այդպիսի սիննստեզիայի »սատակ դրսնորում կարելի է տեսնել լիսվացի նկարիչ9ուրլլոնիսի ուռեղծազործության մեջ, պույների ելա

սիժոնիաներում:

էրնեստեղրայի երնույքիվրա են ճիմնված վերջին տարիներս «դուետերտժշտական» սարքերի ստեզժումը ե «ղունային երաժշտության» են ճանդիղում ւեենտենոխվ ճետազուտությունները: ԱդելըՃճաղվադե:ղ սողակունդրաոխչներիազդեցության ւուսկ լսողական ղգայություննորի ճաառաջացման ոմողքերը, լսոռական դրդոիչների ազդեցության ա շակելիքի ղգայությունների առաջացումը ն այլ մինեսոնյի այով ոչ բոլոր մարզիկ հն օժտված, բայց ալլ երնույխը, այնուամենույնիվ)յ բատւսածված է: Ոչ մեկի մուտ կասկած չի ճարուցումայնղլիսի վակողն արաաշայտությունների օդտաղործման ճնարավորությունը, ինչպիսիք են. «սուր ձայներ» ն այլն: Սինեստեճամ», «ճչադոզ դուլնո, քաղցը րայի երնույքը մարդկային օրգանիզմի անալի ատորայինկ ճամակարոերի մշտական փոխադարձ կապվածության, մարդու կողմից օբյեկտիվ է «անդիչ աշխարճիաժբողջական արտացոլման նա մեյ ասչացույց սանում:

Զղայարաններիսենսիբիլիզացիան Զգալունակությունը ե մարզումը

ճնարամիայն կողմնակի գրդոիչների կիբուժման, այլն Ժարդումների շնորչիվ: Զգավոր է

ոչ

փալոսնչնրի մարզման «րժ

է

կատարելագործման շատ Ճնարավորությունները

կարելի է առանձնացնել կենսաագործունեության երկու

նն,

ոլորտ-

ներ, ռրոնք պաստում են ղգայարանների զգայունակության բարձբացժո:նը.22 ահնսիբիլիզացիա, որը տեղի ունի աննաորային

պակա-

(կուրության, ությունների

խլության) անչրաժեշտ ն տարերային փոլ,Դատուցման շնորչճիվ, 2) աննսիբիլիզացիա, որը գործունեության բո-

վանդակության, սուբյեկտի Հանչներիճնտնանք է:

մասնագիտության առանձնաճատուկ պա.

Տեսողությանկա լսողության կորուստը զգալի չափով փոխճաչոուցվում է զգայունակության այլ տեսակների զարգացմամբ: նի են դնուքեր,երբ տեսողությունից զոկված մարդիկ զբաղվում են Դակագորժությամբ ն ունեն բարձի զարզացած շոշափելիք։ Երնույլթների նուլն խմբին է պատկանում նան խուլերի մուռ վիբրացիոն Բյան զարգացման դեսլքերը: ղոկված վսողությունից

Հայտքան-

զգայու-

որոշմարդկանց ժու տատանումների նկատմամբ զգայունակությունը այնքան ուժեղ է զարգանում,

նրանցից ժի քանիսը նույնիսկ կարողանում են հրաԱյդ նպատակով նրանքձեռքը դնում ե գործիքի դրա կամ մեջքով դեւի նվագախումբնեն շրջվում: կույր, խուլ ն 4ոմր էլեն Քելլերի մուռ Հոտառական զղայունակությունը այնջան ուժեղ է զարգացած, որ նա շատ ն բարեկամների որ

ժրշտություն լւել։

այ-

քելուների կարողանում է կալել նրանցից արձակվող Հոտերի Հետ ծանսքների մասին վերճուշնրը նրա ժուռ նույնպիսի են, Հաջողությամբ առվում Ճոտառության Հես, ինչոլես ու

Բոր

ճաշակելիքի ղզայությունները կատարելության առթեյի, պանրի, գինու, ծիաախոտիդեղուտւոաւոոր։սիճանիեն Հասնում մոտ: Նրանք ճամտեսելուց ճետո, կարողանում են ոչ արագորեն ների միայն ճլտորեն ասել, թե խաղողի ինչ տեսակից է պատրաստված գիեին, այլն տեղը: որտեղ այն աճել է: ռպլատկերելիսՃճատուկ պաճանջԳեղանկարչությունը առարկաներ ներ է ներկայացնում նրանց ձների, Համաչափության ն գունային ճաեն տալիս, որ նկարչի րաբերությունների ընկալմանը: Փորձերը ցույց է չափազանց զգայուն Ճամամասնությունների ղնաճատման Ճճարաչքը մեծության 1/60--1/50 սաճմաններում ցում: Նա նկատում է առարկայի տնկած փոփոխությունները: Գունայինզգայությունների նրբության մաաին կարելի է դառել Հոոմիխայտանկարչական արճեստանոցի դոլության վփատոխճիման վրա. այնտեղ ճավաքված են մարդու կողմիցը ատեղծրած ճիմփնականգույների մուռ 20 000 երանգներ: Բավական մեժ են նան լսողական զգայունակության զարգացման Հնարավորությունները: Այսպես, չութակի վրա նվազելը ձայնի բարձթության լսողության ճատուկ զարգացում է պաճանջում ն այն չութակաշարների մոտ ավելի է զարգացած, քան դաշնակաճարների մոտ: Զայնի բարձրությունը դժվարությամբ տարբերող մարդկանց մուռ ճասոուկ պարապմունքների միջոցով կարելի է զարդացնել ձայնի բարձՓորձված օդաչուները լսողությունով Հեշտոուրության լսողությունը: թյամբ որոշում են շարժիչի սլտույտների թիվը նրանք առանց դժվաՀոռառական

ն

մարդկանց մեծամասնության

ձայնի Ճեւո:

բութ ոն արբել ում ե բուլեում 1300 ն 1340 ված մարդիկ կարողանում են տարբերել միայն

ոլոույտները: Չմարզ-

ն 1400 Հատուկ ճետաքրքրություն են ապտույոմարդու մու ներկայացնում այնիսի ցրգոխչների նկատմամբ ղզայունակության ները: առաջացման երնույքները, որոնց րովայման ճամարՃաժապատ խա Այդ ամենը ապացուցում է, որ մեր զգայությունները զարգանում այո դոլուՀռեցեպտոր թյուն չունի: Սյգոլեսին է, օրինակ, են կյանքի պայմանների ն աշխատանքային գործունեության պաճանջկույրերի մուտ արգելքները նկա. մամբ Հեռավորության տակ: Չնայած նման բազմաթիվ փաստերի առկաազդեցության վրա դրահորվողդգայունակությունը: ների Մյուս մեծ խումբն են կազմում զգայարանների մարզման պրոբլեմը դեռնա բավարար չազզայարանների ոննոխբիլիզացիա- վուժյանը, յի այն նրնույթները,որոնք ի Հայտ են գալիս փով ուսումնասիրված չէ: Ի՞նչ է ընկած զգայարանների մարզելիուորոշ Հատուկմասնաղիշճիմքում: թյան ճարցին սպառիչ պատասխան տալ ճնաայս Առայժմ տնականորեն մոռ: զբաղվող մարդկանց տուցյուններով Հուրոնի է, որ 1միչ տավոր չէ: բանվորների տնսողուբյունը անսովոր սրություն ունի: նրանը ,

տնանում

են

մինչն 0,0005 մմ. մարդիկ` ընդամենը մինչն 0,1

ները տարբերում իր գույնի շն

լայնությամբ

մմ.

ճեղքերը, իսկ չմարզվաֆ

Գործվածքներներկող մասնագետ-

40-ից մինչն 60 երսնգնլ.։ Զմարզվա ձույնն են թվում Փորձվածձոսողնեոս ալվաժ պողպատի զունային թույլ երանգներովբավական աաա մեծ ճշտությամբ որոշել երա ջերմաստիճանըն նրանում հղա) խառ

«շրբարյ. Իրութրուին

նուբղոերը:

Փորձ է արվել բացատրելու կույրերի ճետ շոշափելիքի զգայունադուքյան բարձրացման երնույթը: Այդ ճանապարճչովճայողվեց առանձ-

ՃայտթուոՎ՞լ Հրաոքցաաբթորննր Դաշիոիի Մարմնիկենրը, րի ափի ր , " նույն աթ աշկի -" ՊԱ" Ճետազոտությու4նր ատությա որոնք

ը

մա-

յույքի մ

մեջ:

Հա

- ամար

նը կատարվեց հան տարբեր մասնագիտության առողջ տեւողություն մուտ ըւնեցող մռրդկանը դիակների մաշկի վրա: Պարզվեց, որ կույրերի «:Էծլման է։ Այսպես, եքե առողջ ոնցճուտ՞որները քիվր ավելի եծ

սողությունունեցողի առաջինմատի եղունղային մատնաճատվածի մաշկում մարմնիկների թիվը միչին «Հաշվով Ճճասնում էր 186-ի, ապա կույր ծնվածների մուտ այն 270 էր, իսկ մենելուց Հինգ տարի առաջ կուրացածի մոտ՝ 311: կառուցվածքըճաստատուն չէ, այն ճկուն Այսպիսով,ռնցեպտորների է,

չյսրժուն, մշտապես փոփոխվում ն ճարմարվում է տվյալ ռեցեպտո-

բային ֆունկցիայիլավագույնկատարման ամար: Ռճցեսպտորների ճետ ժիասին ն նրանց ճետ անխղելի կալի մեջ ոլրակտիկ դործունեուխյան նոր պայմաններինն պառանջներինՀամապատասխան վերակառուցվում է նան ողջ անալիզատորի կառուցվածքը: "

`

Լեռնտն. Զգայության ծագման պրոբլեմը,

ե. զարգացման պրոլլեմները2.

Ե. Լ.

Յ.

Շ.

15580 4.

8.

8,

Տեռ՝

Ա.

ն.

Դոգեկանի

Սոնան.

օու

Հեք.

1,

«1, 38-50

5.

Շ.

8.

9րւռասո

Վաոօյթ.

ՈԼ--Դ

1946.

Էքոաու0տ.ԹՅԶՍուՕՈՇԱԸՂՑոԸՉքքմոօդ Կքոտաօտ.Լոտ

տ

օօ

Վ375618.

1--մ1.,

Էաոտօ

Ճէ

ք2008,

1133.

4,

ԻՆ--7.,

ԱՅորօ

Ճր

ՇՇՇՔ,

10-րդ գլուխ

ԸՄԲՈՆՈՒՄ

Տ

Հասկացողություն ըմբռնման մասին ն նրա Բիմնական առանձճնաճատկութ:ուններիբնութագրումը 1.

առարկաների ն երնույթնեբի արտացոլումն է զդալարանների վրա նրանց անմիջական ազդեցուառանձին զղգայության դեքում, որի ընթացքում տեղի է ունենում թյունների միավորում իրերի ն իրադարձությունների ամբողջական պատկերներիձնով:

մարդու դիտակցությանմեջ Ըմբոնումը

ստրուկտուրայնությունը,

կոնս-

իմաստավորվածությունը:

հ

Ըմբոնմանառարկայականությունը դրսնռր-

: `

ամբողջակաճությունը ն ստրուկտու-

վում է այսպես կոչված «օբ յ եկտիմաՋհայի ծրնույքում, այսինքն արաաբին աշխարջից ուտացվածչոեղեկությունները լդ

դործոնույն աշխարտճին վերադրելու

դության ձնով: Առանցայդպիսի վերագրման ոքբռնումը մարդու պրակտիկ գործունեության մեջ չի կարողան. կան կարզավորման թարել իր կողմնորոշման ֆունկցիաները Ըմբոնման

1961.

ՇԸՇԸՔ, 1948.

1950.

ջականությունը, տանտությունը

րայնությունը

1962.

1ոօքոք

ա

կալականություը,

Էքոտաօտ.ՕԿշքշ օճուլօն ոշմձօՓայսօոօոտմ

ՇՇՇՔ,

ձէլ Շ.

ՃԱՅԽԵՇՑ.

|

Ըմբոնմանառար-

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

1, Ա. Ն.

տարբերուրյուն զգայության, որում արտացոլվում են դրզոիխչի առանձին ճատկանիշները, ըմբոնումը արաատցոլում է առար կան ամբողջությամբ, նրա Ճճատկանիշների միագումարությունը: ընդ որում ըմբռնումը ոչ Օհ առանձին զգայությունների դումարն է, այլ զգայական չմացո քյան որակական նոր աստիճան, իրես ճատուկ ամենակարնոր աոսնձնաառանձնաձճատկություններուվի: Ընմբոնման են ՀատկություններնՑ առարկա լականսումյունը, մբոոի

որակ չէ՛ Գոյություն ունի բնածին առարկայականությունը

դորժողու-

Թյունների որոշակի ճամակարդ, որը սուբյեկտի ճամար ասլաճովում է առարկայականության բացաճայտումը։ Այստեղ վճռական աշխարի դեր են խաղում շոշյախելիքը ե շարժումների զդայությունու հ. Մ. Սեչենովն ընդղծում էր, որ առարկայականությունըձեավորվում է այնոլըսր սպլրոցեսների Հիման վրա, որոնք վերջին ձաշվով միշտ արտաբինչարժողական էն |. յսպաճովում են շփումը առարկայի ճետ։ Առանց շարժման զգայության մասնակցության մեր ոմշոնումները առւչսրկամօկանությանորակ, յսինջն արտաքին աշխարճի օբյեկտներին վերա չէին դրվածություն, Բ.

Գ.

ունենա:

Սնսներ նկարուրել

է մի Հիվանդի, որէ մոտ

յսխտաճար-

մինչդեռ տեառարկայականությունը, սողական անալիղատորիզդալունակության տարրերը ն տարբերակման ված էր տեսողականըմբոնման

սլարզագդույն ընդունակությունը պաճալանվածէին։ Հիվանդիմոտ կոն. տուվիայի Հետրանքովառեջ էին եկել զլխուղեղի ախտաճարումն ակնաբյուրեղներիլրիվ անշարժություն: Նրան տեսանելի ողջ տարածուչ Թյունը թվում էր կամ Համատարած լուսային Հոսք կամ մշուշ, որտեղ

սնայլում: Տեսողության վերականդնման առաջին աթագայը քում լուսավոր անընդմեջ տարածությունից ԳԱԱաՑ իմաստազուրկ,մեծությամբ պայծառությամբ տարբեր-

լույսի

է

առանձնանում

ու

վող բժեր, Հիվանդիտեսողությունը պործում էր զղայությունների մաոչ բառերով ն ոչ էլ դրավոր ձնով չէր կարողա-

յարդակում, սակայն

նա

նում վերարտադրել որնիցե օրյեկտ կա

առարկա

ն

նշել նրա

Հատ-

կանիշները: Միայներեք ամիս տնած վերականգնմանաշխատանքից ետո Հիվանդի տեսողությունը դարձավ ոչ իայն զգացող, այլն րմ-

Համ Էմբոնումը նշանակալից չաիով անչամասլա գուասխան է մեր ակնքարթային զդայություններին ն նրանց պարզ ենք Հանդիսանում: ըմբռնում այդ զգայություններիը չի Մենք մարը վե կված Ադընդճանրացվածմի կառուցվածք (ստրուկփաստոր տարնվերացար Հ տուրա) ր իր տարրերի միասնության մեջ, որը ձեավորվում է որոշ մանակի ընքացքում,երբ մարդը որնիցե մեղեդի է լսում, ասլա ավելի վաղ լսված նոտաները դեռես շարունակում են Հնչել նրա մտքում, երբ սկսում է Հնչել նոր նոտան: երաժշտական արդեն Սովորաբար լսողի ճասկանում,այսինքն նրա կազմությունը ըմստնղծագործությունը րոնում է ճանկարծակի, այն լսելու ընքացքում որոշակի պատի: Ակրնէ,ոի առանձին վերցրած չի ամենավերչին պատին լասածնոտան / կարող ճիմթ ծառայել այդպիսի ճասկացման ամար. լսողի մտքում է շարունակում ճնչել մեղեղու ողջ կառուցվածքը նրա մեջ մանող տարրերի ամենատարբեր կապակցություններով Հանդերձ: Նման պրոցես է կատարվում նան որթմը ըմբոնելիս: պաճին կարելի է լսել միայն մեկ չարված, սակայ յուրաքանչյուր ոիթմը առանձին Հարված չէ, այլ ճարվածների ողջ Համակարգի կան Հնչում, ընդ որում Հարվածները միմլանց Հետ որոշակի փոխադարձ կասի մեջ են գտնվում ն Հենց այդ կապն էլ որոշում է որմի

տուրայնությունը Ա

բոնող:

Այսպիսով,միայն տեսողական զգայությունըդեռես չի առպլաճովում արտացոլման Մի շարք Հեղինակներ, առարկայականությունը:

ժա-

օրինակ, որպես «միջատներիդետեկտոր»: Երբ ցանցաթաղանթի վրա, օրինակ, ճանճի փոքրիկ ստվեր է բնկնուէ, ապա այդ «դետեկտորը» է բերում 1եզվի՝ առաջ ռեֆլեկտորաչ գորտի ցանցաթաղանթը նկարագրում են

Գորտիաչթը ազդարարում է միայն օբյեկտի մի քանի Հատկանիշների, ճիմնականում նրա շարժման ե անկյուններ ունենալու մասին, իսկ մնացածները անտեսվում են | չեն Պաղորդվուիուղեղին ւմ Առաջանո է արդյոք նրա մոտ տեսողական առարկայականպատկեր: Ակնճայտէ, որ ոչ, քանի մին շարժում:

որ

Հարո Որո լես իժբոնման է

ւ

քաղցից

սատկել:

յան

տ

սատկած

ճանճերով շրջապատված

գորտլ"

մրոնումը:

ե

պայքուցիկ նյութի րակը կա առարկաներ, սակայն իրականում դրանք բոլորովինտարբեր ձնով են «ապաճում իրենց»: Մենք վորաբար որոշում առարկաները ենք ոչ քք նրանց արտաքին տեսբով, թվալ

են

ն

բնկալվելորպես

նման

`

Ըմբոնմոն ամբողջականության ն կառուցվածքայնության աղբյուիր մի կողմից բուն արտացոլվող օբյեկտների առանձնաճատկություններն են, իսկ մյուս կողմից՝ մարդու առարկայական գործունեությունը: հ. Մ. Սեչենովը ընդգծել է, որ ըմբոնման ամբողջականությունը ն կառուցվածքայնությունը անալիզատորների ոեֆլեկտորային զործունեության արդյունք են: -

սո-

այլ

ալո

այն բանի,Թե Համաձայն

ա

ինչես ենք դրանք օգտագործում ոլրաակՀիմնական մեժ դեր է խաղում նան բուն

աւք

Հատզանիշների: Առարկայականությունը պերցեպտիվ

պրոցեսների) ճետադաձնավորմ ան

ն

նրա

արտացոլման իջե

սուբյեկտը ստիպված

է

գործում:

փնտրելըմբոնման նոր

արտացոլում ռողաճովող եղանակներ: Էնկալմանի յուս

նությունն

,

էչ

ի

երբ արտաքին աշխարճի

է ծագում, անճամապատասխանություն մոլա լինում ն

ավելի

ճիշ,»

նրա ամբողջակաառանձնաճատկությունը տարբերություն զգայությունից, որն արտացոլում

վրա ողդող զգայարանների ըմբոնումը

առարկայի առանձին Հատկանիշները, առարկայի ամբողջական պատկերն լ: Այդ ամբողջական

ոլատկերը, բնականաբար, է կազմավորվում առարկայի առանձին Հատկանիշներին որակների Մասին որոլես տարբեր մոդալության զգայուԹյուններստացված գիտելիքների ընդճանրացման Հիման վր: Ըմբուն մոն, ճետ է կապված նրա ամբողջականության |

ստրուկ-

պ

Պերցեպտիվ պոոցես, այսինքն

ըմբոնման

պրողնա, ՐԱ

՞՛

-

աակ

աշխարճին վերագրելը ապաովում է իրոառարկաներինըմբոնված պատկերի Համապատասխանության վե-

խաճավողությունը, Շոշափելիսաղյուսը

բող

որ

ամանա

առարկայականությունը ատուկ դեր է վարքիկարդավորման դործում: Արտաքին աշխարձճից ստաց տեղեկություններն «յդ որակ

խաղում

վող

ար,

-

՞

-

Ըմբռնման կոնս-

.

տանտությունը |

"բ

Րմբոնող սուբ:չե կտի տող

ե օբյեկտների

նկատմ կ

դիրքի :

աւ

շրջա

բ

ազատության ազ թյ

աաս-

տիճանների բազմաթիվ լինելու ն նրանց երնան գալու պայմանների դրաված դիրքի, դիտողից ունեցած Ր: ղանության ճնտնանքով շրջապատի ը են իրենց տեսքը, մեզ ճամար իրենը դրսհորու Ն րովիՀամապատասխանաբար փոփոխություններ են կրու նման կոնստանտո պրոցեսները, Սակայն շնորչիվ այդ ւս փոխճատուցելու սփուվխոխությունները ոլերցեւտիվ թյան: ունեցած ընդունակությունն է, մենք շրջապատող առարկա ըը

ա (ոաավերվածության, տարածուքյ յ" 2 Գրոավորուքյա թ Բո, ՛ ո առարդա " , Դարբ Մ "ո " ի '. ու

'

,

ամար» -

6 1զրրցեպախվ

Համակարգություն անվանում անալիզատորնեերի խումբը:

են

ըմբոնման

տվյալ ակտը ապաճովող

ն այլ Հատկյանիշըմբոնում ենք որոլնս ըստ ձնի, մեծության, գույնի Հաստատուն օբյեկտներ: ների ճարաբերականորեն Ըմբոնման ալդ առանձնաձատկությունը պարզաբանենք մեծության կոնստանտության օրինակով: Հայտնի էյ որ առարկայի պատկեբր

(ալդ թվում

մեծանում

նան

վրա նրա ցանցաթաղանթի

է, երբ մինչն այն

սլատկերը) ունեցած

է, ե կրճատվում եղած Հերավորությունը

չրոնակայն թեն առարկայի դիոման Հեռավորության ինդճանաոռոակը:

վրա նրա պատկերը Հետ աչի ցանցաթաղանթի միասին փոխման ճամարյա է, առարկայի ըմբոչովող սլատկերը նուլնպեսփոփոխվում

անփուհոխ է

մնում:

Բոլոր դեմքերըմեզ

նայեցեք թատրոնում

նստաժ

Հանդիսատեաներին:

ճամարյա թե միննույն մեծությամբ

են

երկում,

դեմքերից:

են

ը

առաջացման պատճաոր: ՓուՈ՞րն է իմբոնման կոնստանտության ցե այդ մճխանիղմը ժառանգական է: Մեծության կոնստանտության վերաբերյուլ այդ ենթադրության առուգման նպատակով ճետաղոթվեց մշտապես խիտ բնակվող մարդկանը բմբոնումը: Այդ մարդկանց ըմ-

ընդարձակ ազատ բոնումը ճՃետաքրքրականէ նրանով: որ մեժ առարկաները նրանք պատճառով տարածության բաղակայության ՄԱ «վեցին (16. 3էնրբ Ֆրանց ցուց ան ամանում, ռավորության վրա դտնվող առարկաներ, ապա նրանք ալդ առարկանեորպես փոքր առարկաներ: րի ընկալեցին ոչ թե որպես ճեռավոր, այ անտառում

Ընբոնման կոնստանտությանայդպիսի խախտումներնկատվում են

ե

երբ նրող-ք բարձրից ներբե ճարքավուլրերի բնակիչների մու, նայում: Բարձրաճարկշենքի վերին արկի լուսամուտիցնույնպես օբեն թվում: Մինչդեռ լեկտները (մարդիկ, մեքենաները) մեղ խիստ փոքր ասում են, որ նրանք ներփայտամածի վրա աշխատող շինարարներն են առանը նրանց չափերի աղտեսնում քեում գտնվող օբյեկտները

Բատման:

վերջո կս մեկ օրինակ, որը դարձյալ խոռում է ըմբոնման կոնսժայ տանուարքյանբնածին լինելու մասին դրույթի դեմ։ Այդ երեխա տարիքում վիրաճատությանմիջոցով վերանակ կուրացած ն ճասուն Ի

-

են: տեսողությամբ մարդուվրա կատարված դիտումներն կանոնված քիչ ժամանակ անց ձիվանդը կարծում էր, որ Հիվիրաճատությունից

է

մ

թոչելդետ

բարձրության վրա էր` լուսամուտր գետնից է, գանվող օբյեկտները նրան ոչ թե Ակնչայտ որ ներքնում գտնվում: մ ) / քվում, որի չետնանքով ավելի փոքր էին էլ Հեռացված, «յլ հա էր դգնաճատումբարձրությունը: ոնման կ պատճաիսկական ո տանտության ակտիվ գործո"պերցեպտիվ Համակարգության որ ննե եչ տւսբն ղությու սարքերի շարժումների Ռեցեսլտորային լ նրանց ետ լ պատասխան կաւվվաւժ ճոսքիը, րատեսակփուրոխակաճ, 10-12

բել

կնի վրա,

միայն

«խալ "

զգայություններից սուբյեկտը առանձնացնում է ըմբոնվող «օբյելտի ինվարիանտ)ստրուկտուրան: ՏարՀարաբերականորենՀաստատուն, միննույն բեր օբյեկտներիբազմակի ըմբոումները են այդ փիոիոխականպայմանների, ինչալես նան բուն ռեսարքի նկատմամբ ընկալվող պատկերի ինվարիանտու-

պայմաներում ապաձովում դաստակներին, Փեպառրային առաջացնում սատկերի իյունը ,, Հետկաբար, որում ընրոնման պայմանների փոփոխման

ավելիփոքր մեզանից զղալիորեն դեմբերը թեն Հեռվում գտնվող մոտ ձեր ձեռքերի Նայեցեք ավելի դտնվող վրա, իսկ մյուսին՝ երկու անգամ մէնին՝ մեկնած ձեռքի Հեռավորության ավելի մոտիկից: նրանք ճիշտ միննույն չափի կթվան, մինչդեռ աչքի ցանցաքաղանըիվրա առաջին դաստակի պատկերը իր մեժությամբ կե Հավասար կլինի ավելի մոտ զտնվող ձեռքի դաստակի սչատկերի

նակ

կարող առանցիրեն վնասելու, լուսամուտից, վանդանողի

են

կոնստանտուդիտողի զա. շարժումների առաջացրած վարիացիաները առանձէ ալն, ին: ճարաբերականորեն ւի ըԸմբոնվում ինոա փ օրինակ՝ որեիցն առարկայի ձեր, նրա չափսերը ն այլն: դոյության ոլայմանների անԼի սխալները ուղղեե լու լատկերներ մեր ըմբոնմահխսիստե(ու: բնդունավություն մ ուդի 11 րով տեսողական ըմբոնումը աղճա1" "1 փորձերով: Երբ մարդը դնում է՝

լուոԷնդ

ե

ո ազո Բորա ո յատ չեն:

Տր

այդ

տ

հոր

Աննի վերչ

ԿԱ խաթա Համապատասխան

Պոլոպատկերները մ, շրջելու, լո ո ի ո ՆՆ ԳԱԼԻ" ր. Հլ ո ստ

ր

ան րի թ գատարված 71 ար ակնոցներ

"ո

պարան «ուղղել» անոթ ոլա սովորում իաաբար ր Ի

ճայտնվում է անակնոցն, է դրանք իը ի վերջո, դադարում նրա աչքերի ցանցաքաղանքների վրա ն

՛Րը

է

երի քենԱա Մարան դրանք նրանով, ըմբացատրվում վոնստա որոնք արն հրանիզմ ունեցող օբյեկտի րմբոնվող ԱՆԱՆ Ի" ոն նրա գոյության սղայմաններին ոարրին իտի Մ րա

ում

ն, այի

ք

։

է

որ

ե

Պորրվող

Բրո" չուրուշատուկ

աինորոմ յունը

լ

գի

մարչու

ու

դործողություն էս Աուրկաինքնակարդավորող

ոլրոցեսում ձնավորյող ըմբոնման կոնստանե դործունեության տնձրաժեշտ պայման է:

կյանքն

է, երբ անչրաժեշտ է հնվարիան տնրմինը օգտագործվում ո

բաղմազան ձշսիոխությունենրի պաճպանվում է,

ցույց

տալ,

ժամանակ նրա Հատկանիշներից, որեիցե

որ

օբ-

մեկը 285-.

, :. անվերջ բաղմազանու Հաչովես աաիդը Հեր կարողանա կողմնորոշվել ամ աշխարում: Սուրոխյուիանու նարոշվող բբ Սուտը Սյոսբ նհն փուոթյւկատհութ աղաչ«ովում է շրջապլութ ոը աշխարես 41:անուուլ, ունը զ Ըմբոնման ն կրա արտայոչնլով առարկույի խա ութությունը: ական ռի ձարաբել դոովվան պայմաննշրիմիասնումյոնբ: յւ

:

|

Դ

:

ք

/

թեն

թի Բեն

Ըմբոնման իմատռա.

վորվածությունը

5»:ս'ոաջ

որոնում ըմրորումը

այնու

որ

հերի վյ

խյան

նում

:

6:

ոպեպաո՞լր

ոդեղատորՋոյ

դրդոիչի ընի ջական աղղեցուլանուղվող Հեյոնյանթովչ սատնույն

հրները միչ»: նրա Համար որոշակի մո" ըժբոնումը ամ նյա նշունակություն ունեն: Մոլը: ուռաատային ե տոռսրկայի էության ՊՍՏԱկապված է մտածողության սերտ կերով րժբոնել նշանակումէ մոովի Հեւ: Աոսր կան դիտակցորեն կաղմոն որոշոյի խրմառարկան ըմբոնվող անվանել ալն ն, ուրեմն, ույն: հույնի» դասի ն բառիմիջոցով ընդչանրացնել բի տամ մեզ ծանո օրոալ նրանում ենք կոժ առարկա տեսնելիս մենք փորձում մի չետ ունեցած նմանությունները: այն վերագիոլ Մնալ

լ

։

,

վերադրել

անձա-

սիոչո

նս

իրերի

շարժումների

չրի

Ըժբոնումը չի որոշվում սլյորդււյեսզգայարանները կատեղորիոյի: կույոով, ան աղդող որդոիչների հղած լ իրենից ներկայացնում ՀԻ"

մենկնաբանովյալնքրի չավաղույն դինամիկական որոնումների

ւսն

ոջլոողես: Այդ տեսակետից Հասկա նըշոշկան ոն այողլեռ կոչված «եր-

սխոխ կիմասո:» նկարները, ռրոնցում են մեկ առարւյու խուրընկաչվում ծ): կան, եկ ֆոնը (լ. նկարնելում ըմբոնման

լդ

որ տ

է րւ նուի առանձնաքումըկապված

երս ի մանմո ք երն

վորժան

մոտա

ճետ

ն

ողաակ):

(Էր'լու կիսադեմակտիվ պրո-

մի բերելով կարելի է եղրոկացնել, որ ըմբոնումը ուատկերըձն Համապատասխան զես է, որի ընքառթում աուտրկայի տխոլի դործողուՀամար մարդը մեծ թվով ճանաչողական Լովորելո: ուռ աջ|ոներթին ությունը թյուններ է կատարում: Ըմբոնման ակտի տարընըի լտոռբքո::7 ՏԼկտորային րմրոնքւը արտաչայամում ժամանակ ոնսողական րնկալման (»ոչաղելիս՝ձեոքի շարժումների, :

է

,-

-

Հ

-

"

ւ

րն

ա

ՉՑ6

անչը»ո-

դրահորվողակաիվություն, այսինբի մա մակրոմակարդակում ակտիվորեն անզաշարժնմարմինը ոլրոցեսում սեփական րմբոնման

Հնարավորություն:

ւլ

Էմբոնումը,բացի իրեն առաջ բերող գրգոիչից, պայմանավորվածէ նան Հենց րմբրոնրվող սուբյեկտի մեջ առկա մի չարք գործոններով: Ըմբոռնումէ ոչ թե մեկուսացած աչքրչ ոչ Ան առանձին վերցրած ականչը, այլ կոնկրետ կենդահի մարդր, ն նրա ըմբոնման վրա միշտ այս կամ այն չատով ն նրա էն իրոք ըմբոնողղ անձնավորության առանձն նձնադատկությունները, ըը։ ադատկութժյու վոր թ, աղդ ում Ապերցեպցիա

՝

ՆՈ

՛

վերաբերմունքըըմբոնվուլառարկայի նկատմամբ, երո ոլառանչմունոե զղդւացԽերըոըՀետաթրթրությունեերը: ձղտումները,ցանկությունները մարդու «ոզեկան կրանքի բոմունքները: Ըժբոնման կախվածությունը նրա անձնավորության առանձնարասկություններից, վանհդակությունից, կոչվում է աղերցեսլցի

ա:

Քազմաբիվ ւասածերը ցույց

տալիս, որ սուբյեկաի կողժիյ ոմբոնվող պատկերը սլարդաղես ակնժարքային դդայությունների ռումալ չէ: Այն Հաճախ ալյնոլիսի մանրամասնություններ է ղլարունակում, են

ալասկերի վրա չկան, բայց ոլոռք ուվյալ ռլաճին պանցախաղդանթի տեսնում որոնք մարդը փոր էնախորդ ճիման վրսո։ Իմբոնումը ւսկաիվ սպրոյես է, որը ինֆորմացիան օդտագործում , վարկածներ առաջադրելու Է ոյտուգելու Համար: Քայդ այդ վարկածսերի բնույթը որոշվում Լ ,սոնձի նախորդ փորձի բովանդակությամբ: են տվել ճետաղոտությունների արդյունքները, երբ փորԻնչոլես ցուց ձարկվողներին ոչղիղ ն կոր գծերից կազմված անծահոք պատկերներ են տրվում, աղա արդեն ըմբոնման առաջին միուլերում սկսվում է այնվիսի էտալոնների որոնումը, որոնց կարելի լիներ վերադրել ըմբոնվող օբյեկտը: Էմրոնմոն ռպրողեսում այլս կամ այն կատեգորիային օբյեկաի պատկանելության վերաբերյալ վարկածներ են առաջադրվում ն

ձր

կարծես

Նտուդմում

որնեիդե առարկու ըմբոնելիտ վերարտադրվում են նան Մպսղիսով, անցյալը ըրբունումների Պեյոքերըո Այլ ոլատճարով բնական է, ո այւարկան տարբեր մարդկանց կողմից կարող է ըմբոնվել ե միննույն ո

վերարտադրվել ուարբեր կեբոլ: ի

տիտափորձիժամանակ փորձարկվողներին առաջադրվեցին ճամե-

-

,

այլն) մասնակցության ձնով։ Բացի ույդ

է Խան

ուղվում:

նեւսն-

Ի

ն

։

20.

/

/

-

-

,

նշամատաբար բաղմիմաուռ Դրանցից սլատկերներ: լուրաքանչյուրը երկու տարբեր բառձրով: դայոկերները պոսչաղրվեՄիննույն էրկու խմբի, ընդ որում առաջին իմբին տրվեց որ աեուննի րի առաջին ցուցակը, իսկ ժյուսին՝ երկրորղը։ ա

ուց որձարկլողների /

ու

ծն

,

ատԲոլոր ք

Ս

թա արամ երիհ

փորձարկվողները պետք է վերարտա-

ճետո

պատկերի Դարովեր

"

անք:

ոյաին

նշան

կան ոո ս նրա (երարտա ման արկվողների առաջին, ԴՐ

բուգոցուՊի Թյուն է գործում Խոր էր խմբիՀամ ս ի վնրարտաղիվաԺ պատկեսնների 24 տոկոսը նման Փորձ Հաերկրորդ խմբի առաջինլուքակում նշվածներին: մար տովուը Հիշեցնում էր երկրորդ ւո որ

վեց,

բա

մ

ռրրինք աիղվողոնրի վերարտադրված Ար կուցակումՀատակված :

ը

"Հ

ավ Ոմբոնման սլրոցեսի վրա անցյալի փորձի ««զդեցության / վայրո րնը նան մի դիտաիորձի միջոցով, որի բի ընքւցբում թյունը Հաստատվեց , րի մեջ Աո ն փորձարկվողներըկրում էին ակնոցների ով ուլղաճայաց ուղղությամբ անցաթաղանթի առաջին օրերի ընքացբում, երը փորձարկվողզրիզմաներ: Փորձի 2րջող

իը

ա աստիճան պատկերը ող

ի

:

որոնվում իզի-

չ

Է

Հետաքրքրությունեն ներկայացնում նան «ծռված սենյակի» ճետ Վյմսի կատարած փորձերը: Այղ սենլակը այնպես է պատրաստված

շնորՀիվ

Պնռանկարիկանոնների օդտագորժման աչքի ցանցաթո ղանքի վրա տալիս է ճիշտ այնպիսի պատկեր, ինչսլես սովորակ։ ուղղանկյուն սենյակը: Երբ այդարիսի սենյակի մեչ տռարկաներ տեղավորում, աաա դիտողի կողմից դրանք աղճատված չափանրու երնում (օրինակ, ճասուն մարդր փոքր երեխայից ավելի փոքր է ի պում): Մարդիկ,ճավանաբար, այնքան են սովորել նորմալ ուդղանկյուա որ նրանց ըմբոնման մեջ ավելի շուտ աղճատվում են ահնյակներին, թեք սենյակում տեղավորված օբլեկտները, քան թնե ինքը՝ սենյակը: ձչ տր այդպիսի սննյակում կանայք իրենց ամուսինրին աղճատված չեն տեսնում, այլ ըմբոնում են սովորական ձնով, են տեսնում: Ալդ փորձի իրադրության մեջ աննյակը աղճատված է պերցեպտիվ Համակարգըպետք ընտրություն կատարի Հակասական առկայության պայմաններում, ընդ որում ստացվա արդլունըի որոշվում է սուբյեկտի նախկին փորձով. թեք սենյակը չի աղճատում միալն լավ ծանոթ առարկաները: Շոշարիման ճետ միջոցով սենյակի ծանոթանալը աստիճանաբար նվազեցնում է ենը) աղճատմանէֆեկտը ն, ի վերջո, ինքը սենյակը եույնէ ճիշա,այսինքն ՛ րմբոնվել: քեջվաժ նա իէ սուբյեկտի լաւլիսով, ըմ բ ոնումը կախված կին տրքան ավելի ճարուստ է մարդու փորձը, որքան փորձից

տր

Հիտաջրքրավան

«Ար -

,

ս

մի" կ.

շրի

)

։

:

են

նս /

Բա 2

իբոր

դ

Հեյոռ այդ կշաջողորոշ ճիդերից կում ոչն դործիբի ձայնը, ապա ձայնը առաջին պլյոն կմղվի, իսկ Վի: նյդ ռեւզքում տվյալ գործիքի Ֆոնը: մեն ֆոնը մեաղածեն կկազմեն յայածնները էական ղզործոնէ սուբվրա ազդող բովանդակության Բւմբոնման Հ

Ա, կկարագրվածոն

դիրքորոշումը" լովոր

փաստե

Քն

ազդեցությանտակ աղճառվում դիրբորոշման ելը օբլոնուիվըմբոնումը Ն. Վ. Գոդոլի «Ռեիղորը» կ»տեղի է ունենում -

-

Լ

այնալես,ինչալես այդ

անձնավորությանն մեջ քաղաքում բարձրաստիճան ատկնրգությո:ոն Մաոն

հող

ժամանակ' Հայտնել»: Խլեատակովի

նան են Հուլզերը:չ որոնք կաԸմբոնման պրոցեսին մասնակցում Լմբոնման ժամանակ են սիոխել ըմբոնմյան բովանդակությունը: տարէ մի շարք Հաստատվում կարնոր գերը

ապրտորրի Իոգավոն զիտափորձորու:

բը

Սայ

յ

փորձի,դրդապատճառների Հուղական վիճակդիրքորոշումների, խնդիրների, դործունեությյան (

Ըմբոնման վրաս սուբյեկտի նախկին

ճամողմունջնիրը, ոշ-

մարդո" սերի (որոնց կարելի Է ավելացնել ն այլն) մատին վերը ջարաղրվախարճայացքը, ճետաջրջրությունները ես էնայն պրոց ակտիվ է տալիս, որ ձր ցույց նան

դարջլի

:

ըմբոնումը

կառավարմը Ըչրբոնումը, ինչպնս

Ըմբռնմանֆիզիոլոգիական ճիմթերը

ի

իոֆորաացիայի

րդա ար ննրդաշնակության ատակ դնենք առանձնացնել Հիոցյոլ նթե տարբնրվում:

նր

ոն

ալո

,

|

առ

ի

ձային ոռրը

'

ները շրջասատո աաա ղ բոլոր առարկաները շրջված էին տեսնում, բացառություն էին կազմում այն առարկաները, որոնց շրջված վիճակը ֆիղի ո վու: անչճնարինէր: Այսպես, չվառված մոմը շրջված էր կառլիս բայց Պենց որ այն վառում էին, մոմը սկսում էր երն լ մա նորմալ՝ կրակով դեպի վեր ուղղված:

յ

փամ

-

'

նա ունի, այնքան ավելիՀարուստ է կրա րմավելի շատ զիտելիքներ մեջ: բան է նա տեսնում առարկայի հոնումը, այնքան ավելի շատ դրրառջն որոշվում է նահ մարդու Որոնման բովանդակությունը ոճա ոե նրա գործունեությանդիդաղ վա ի եդրով ը որել երաժ շտական սռեղհենրոփ Օրինակ նվագախմբիկատարմամբ «նք որոլես նվագակցության լսելիս մենք այն ըմբռնում մԽողարծություն ն նվագակցությունը ձուչՄեղեդին աակ լողող միասնականմեղեդի: իթնորի ն ին Գոր ծիքնն մոե նձին մեո որտող

հ

ունֆզգայությունը,

Պավլովր` ցույց ընկած են «իմքում տվեց, որ ըմբոնման ռհդլեբոները, ար ժամապայմմոնական

լեկտորայինպրոցես

է:

են դլխուղեղի կենակավորնյսրդային կազերը: որոնք ստեղծվում ն

առարկաների

ղնում՝ ռեցեւոորներիվրա շրջապատող աշխարի Ընդ որում վերջիններըճան Հետնանքով: ազդեցության երնույլթների կեԱնալիզոատորների դրդոիչներ: դես են դալիս որպեսկուիպլեքսային է այդ կոմպլեքսային ղնային բաժինների միջուկներում կատարվում դրդոիչներիբարդ

մասին գրում է. «Անընդմեջ 17--

ի.

|լ Համադրություն: վերլուծություն

անություն Ճճողեր Ընդճանուր

ն

բազմաղան ձներով

0,

Պավյովն այդ

տատանվող բնու289

:

մրոադ

նզտմս -ուհվլոդա դակոնաքմու ղ դարխջ դոդ դզ լոսճկոաղոուր Խճղ 3 վլղմոկ կուղվմօ ոզիոմլը դորփիտծած նսիմոտոկ իանաոձճվր -սմմրիմ Մո մաս, դորդամբիմղղ յոսնկողոոր իսփու դտ բոկ չրոամզդկտոցտ նազմահմզգ վմզղմատահվադո դուկանաթմուշդիաճաճվր մմզդդոաքրիաքոնն

,

ո

ձո

-զկտ

ժմոչ

«ափ

Հո

վր ֆ լիսիջմանոմվ մոմոմաիսո ղ

զո

«դտ ի անսթմտ

մ 7" ւյ դակոնսքմած

չո

մս

ոչ».

ղտ

յ

լ ղոս

Լո

ցղղորմիտոյո

'

-

տիո

68-ոճիլ «լր--1մ

'ճլ

"հօջ

:4ցօ5

-հտօլլ

'60066լլ

-Ք91 ՛415 8,

աաաարան

ոգունգոոգո,

սիոր ոկ

Ծար

ումի վմատունվվու տ

.

յակմզ

-

։ `

յ

՞

՛մղյս

ե

մզղմ

ոՄՈ`

-

լ

մ

ժ

ԱՄ

սմ

դոորդ

/

ի

ճի պճվր

մզմմոտ միաողզտ ուաէր վմզոոկ դվլանմոքղ բաժուզն ղաիլիսնցնետվվսնմե դվաոժզմորսկ մնուրտ րոջ չյու

ոի (ո մի Կրորոովդ խար / Հ ր

7մ

վմզցղծվղակտոան ղոտիք'սճնսմրտ

'վՎ/աոկմաոսո զ

'ոզճեսմո

յսժ

,

ո

ղ

ո

Մա ղ վժվյզփոածած վմզդդոմի սանն դականսոզտ ոզոմս մյ յոսմտանոմ միսղզեզըմյոսդասմ :դղզ դմզխոակնաճաճասո լոսմզղդուր

-րմ դաքլիսջոմուտ բակ փակմոսը

Լր սի

ՂՎժ վ1 ց փոՀ

ով

նսսաշկտամզգհե

|

ո

Լոմստտեվվոզտ

ց

1.

րմ

:

սանն

'

ախի ւ, "

ւտ

"ոէ

"'ՎՉՉԶ ԷՆ

ակո |

,

մոզնամի: ղորդամի յ վժ վ)

մմզղրյաղսմրմ

կաոստտսչ

րոան բյամզմմոատ գականսողտ պականսու կողորոք Չ2ղմստտեվլյողո

ով մզն

»

վմզդ մ ղո ջո իովույլմմզղդղաքքիսմզմմուտ ՛ճվղոմ ք ղորդսմր ղվողնսմո ղուր նսճկաղոր -մուտուհվոողո Արւսեմտկտոտն -մղամրմ ղզ ջոկդմ բոսժրվչ դործմակառոն վմղդրւսըսմր:յ 'վմզղրոսղսմրվ ղ ողուղվ վմզդղաիցիաքանե

տրսսստի

Հաջմսեմզղոյսի ողոմս

եվաոմ

11 իթա" որ " Բո ՈՄոր զորտոգագոռ ուկ մզեմոկորոչ յ քար Աի մ փաովեուր , ր մ աանՐ ա ղորցջոգ նա մաս

7 Գո դոժ «մջմուղվծո դոսիքի : Ան Իդի բախճատոթ մամակտոզտ մավչկ նիր (դմ փասոցտտախ փո " Բոոցոր կատոաչ մորոչ ճղամս դող մզղմատահվյողդո գդծվգովտ ո: փոաղվմօ) ժղղր ժղզ վմզղդակվաստ Մա

վմղղիսղմզ դ վովողքո դող նսնտծասո ով զղամրմ վմզխոուկ

գուրդամրմ

|

|

|

-դո

,

ւ

ՈԱ:

«ողն եմոմ ց "7 բսղզղոա վեզտ յոսղնզի վմզնդետովկջղր " ը ղոէլիսմզմոմուծ ցուիճակողո Մւո դ վմզդդամիսմգմոմաչ Մո ղ դակաջոմուտ «դվմակոդ «որոք Ձղոմղդու (վմզղեվխսեմե ղուսմ զիտվր Հա լրսիտուտոռտ վլ մզի կցզր ողոմս լ րոսքմսհ մոժզ1 մվանմե նմոժ ո «մղ 1 դչ -որս կողվմօմաի վմ իսնկախակ ղվջղոստ Ս Նանե ան դափոնսոմԱոցոցր ոն "դաղվմօ բոսդոռ ն 3 Հասն Հչվնղտչ Հվանմեվովոնիը :վսեմե ղվլիտոժզմորսկ ղաիսոնսր կղզի 2 րբսննո տվի վրեվղտեմօ մմզ «փոս վնցտ մժոզն ղվճաաղրչմզտ ղ -տկ զղվլամստտեվոաողոձվը մցտոակ ջոիջնցատո վմստտեվլողո -մզղկտո ղիոռսղղվր րի'սմզղղորջոռո 7" վմզոակ դվմոնմոդ դ ջակղմ րոսժրվչ ղորդսմրյ 7 ջոսմ Հաիովր տկ նսճոլվղմ կողտրուքովը րակ մտմանմած վմղզդոժղմգզս -ոՏՀ վնզնուսովնմղոսքիսնմսնան վիսղզզը տոց :3 դոզճսմհ դնսվո ղորջեցտո դպմզոտկղվոնմոդ մսիակաղորտք մժրվչ ղոնչիսմնուրոչ չմզդեումգ տոճդտ ղվջղոսու զլ| Հո ժղ րյաղսմրմ ղ մզսամ Մտ մզղդարդչ վ վնզտ դվոովր ժղզի իխվջմսդնվմս /ղոահլիսմնորտչ պաղ րադզղա րոսովւճսմոիղորղամըմ տզջ ղիսղղվը վժոսռի կ ողուրոք ղդոքքիսցոամզի ղո 3 ւոնգքյոմ» նվեուտուրվ ղ վմզղետմգ դվջղդուտ 1ցտուղոուր չվմզոստմ մ մարոաչ դորճակոտ ճ դո ջաիմաիատոուրվ վժոսզ գժղվոլո ձզրնղմղո վմզդղահղչ ոզխմս յ յոսիդսմրմ մժոսո|իսիեզմ մոտօ ոսչ ջ ղոէլիսջա քսղաոջղո «ոզխոր 9 մողչղտ մրոսդամրմջաիմսաիուտոորվ -մզի նդատսը:1 զջ դրսհումջմում ղաքջրսցուսջմանղակոմնորոտ»-դուկ տզչ մրոսղամրմ ջուտորցրոչ վմղղդղամքիսմանք վնդնուս Հ-ոքյոմմգի մրոամնուրուջ վմզղծվղուկ ձզր վմցկտախ ղակոծնսմրո 1 րբսիջմսեումվումի

մաստ 7 ղվժոտմո ղզ բոսիմսիտրնոկ մ ի վչմաղվքու չ վմզդոկ վմզդծվղակտաչ յ որդոմ ջոկղմՏորրոս րվչ դորդոճրյ մսիտկադուրոք մմզոոկ դվլունմուէդ ովղամկվր կսճտիքղոլքիսցզր վմզղոկմոասու) ( ր «անումժուի բակ 1 բափուռկգ դ ղամ մբ ուից » ես կ յ ) րոլ. (րսճոշցր վմ7գ մրի |հս 1 փզմոկ 1զմզմմծոսո վմզոոկ նո չրոաովուռ|վածն դհ մզջիսմղուն ո ճո

բոսմս նդ

-դդճոնզքժո րոկ աի անիր ն Մդդոիր խաւ ԲԱՏ պարվչ դոմիսջանգի :մյոսճադջգաստ վակցմօ դոարակղմճվղաֆ յ Ք" ա Վղահլիսմաիուղ: ուրա մոա ան` հա աայամ բոաիիոչախո մրոյլիսցան ա«(144 բոխոարաչ) բոամյգոծգ գի, 1արգողմաո մզմմուտ :

վժլո

մ

լ

Հոտ

մասմ

վտկլմօ

՝

Ա

-

աայ

ղո

-ոմ

ղող

ղ

)

ր դոիքիսնաջման յայզդողջ ղակաոջավու: չմդաքրսմղզմամոաչ լն իսմս մմ զկտոհո դականսոք | յոսիկադոճղ ւա ովմգղամ,

մփսմտ

սողտ

դոր

ղակմոսո րտակ

,

րոսիջանգի) կառզտոամոտ դվյ յոսիհսջ 1 դրզմմզ (դվ վմզնղետովկ կյի ճվրնսկ 7" ի Դ մդտր ճղանավիտքողոմս ղվյ րրաինաղջղոստ մղոսքք «մզղձվաեմեղակուղորնոխ ոզոմս «մմզղվենմն իխսզկողձոնմցզղ

լ

իտ

:

իս

:

|

ղվմզդղաիքանմածոսն մոումուտնգքոմչղո րոաղովը

տորները։ նման ձնով շարժողական անալիզատորը մասնակցում է նան ն տեսողականըմբոնմանը: Ըմբոնմանտարբեր տեսակները մաքուր տեսքով ճաղզմագեպեն Ճանդիսլում։ նրանք սոմորաբար կոմբինառվում էն է արդյումթում են տատացվում եմբոնման բարդ տեսակները: ՕռինաԷ` դասի ժամանակ աշակեր:»չի կողմից տեջատիըմրոնումը ներառում է տեւողական, լշոլսողական

շական

շարժողական ընկալումներ: մեկ այլ դասակարդման Համառ Հեմք են ԸԺբումոան Հ«անդիռամատերիտյի դոյության 4նեը' տարածությու-

նում

նր,

ի

շարժումր: Համաեյռ դասակարդուիան ձայն առանձնացնում են տարածումյան րմբոնումը, ժամանակի րմբոնումը հ շալյժման ըմբռնումը:

ժամանակը

է

որպես Ըմբոռնումը

Տ2.

գործողություն `

Շարժողական Ըմբոնումըլուրաչատուկ

բաղադրիչներիդերը

ըմբռնման պրոցեսում

նրա հրկնօրինակը,

ներիը

են

յուն

վող օբյեկտը

ն

են հեսները Դրանցից

ձեոռր-

են որոնը կատարվում շարժումները, շոշափելիս, աչքերի շարժումը, բմբոնվում է առարկայի տեսանելի կոկորդի շարժումեղրադիծը, ները,որոնց միչոցով լսելի ձայն է արտաբերվում ն այլն:

Տի

երբ

Շարժողական բաղադրիչները մեժ դեր են խաղում շոշափման ռորչ է, որ չկյպսսիվ չոշավփելիքը ճատուկ է Հայտնի մեջ, ծողության մարդու օրդանիզժի ողջ մաշկային ծաժկույթին: Ակտիվ շոշափելիքը բնումաւ

ն գրվում չ մեժ ճշտությամբ առարկայի ճամապաստասխան արտացու լում: առաանում Է ընկալվող առարկայի վրայով

ձեռբըտեղավոխելու

ընքոշջջում:

աչքի աշխատանքի միջե շատ Հիոթի ԱԱ արը Աոա ն

առարկաների էզրադծերի ոական կան

ե

՛

ծու

»

մ

մասին է,

շավելու իր հռանակները, սովորեցնում է

,տրաածգիայինն տակտիկային: ՇՏԿԵՑ,

,

1156ք.ս 1436թ,

դառօ

օտ.

կան։ Աչ-

Աի թոսքը

ո

- Հարավորության, Թե նայելիս աչթի շարժողական '

նաեւ իան

Հ

5»

ո

ԲԱ

որագորգածության Ռամա,

աա Ապակի

ԿԱՆ

գծեր ընդճանուր

չոլդ

դքօրտթո6ուտ, :Թ

լր

շոշա

«մ

մոն

ները ձնով բազմազան են։ Տեսողականընկալման ժամանակ կատարվում են աչբհոի միկրո- ն մակրոշարծումներ։ Աչբերիմակրոչարժումների» կարճձլի է աոսնձնացնել երկու ճիմնական տեսակները: ճետեող ե սակադիկշարժումները: Հետն Հետնող

իմբոնրըմբոնը

գիտակցությանմեջ ստեղծել նրա Բմբոնման էական բաղադրիչ-

ժամանակը: արժողական րոց

շ

դործողու-

է, որի նպատակնէ Հետավուռել զոտել

Շոչայրմոն պրորջեսումձեռքի շարժումների ն տեսնելու պրոցոսում աչթի շարժումների ֆունկցիաների վերլուծությունը բջույց է տոլ, որ են նրահք բաժանվում են երկու մեծ դասերի: Առաչինի միջ մտնում ն ճշգրտման դիրքորոշման շարժումները: որոնմչ"ն, Դրանց օգնությամբ իրադործվում է ըմբոնման օբյեկտի որոնումը, ան այդ ռիրքի ճշգրտում ջի (լամ ձճոթը) «հլման դերքում» պաճելը նրնըորդ դասի մեջ մտնում են այի շարոումնքրըը,որոնք մառնարզում էն առարկայի մտավոր կերպարի ստեղծմանը, օբյեկտի տարաձար ն բնութազրերի չոարտմանը,ծանոթ օբյեկտների ճանաչմանը ն | (ճունարին ԶՈՅՏԱԼՏ-իմացություն այլո: Հյո բուն զ նոստիհական շարժումներիպերցեպտիվ գործողությունների դասն է: Աչշռիբավական մեծ թվով ֆունկցիաներ կոռուարող այդ շարժում-

Խամ աչքին չովուրաճատուկ է

ՀԼ, 1947, Շրք. 555.

շարժու ժումնե

բ ը,

նշայե ինչպես

ցույց

է տալիս Հեն

«ենց դրանցն

անվանումը, իրենցից ներկայացնում են այնպիսի կոկիկ սաչճուն չարժումներ, որոնք աչքին Հնարավորություններ են ընձեռում անընդճատ տեսնելու տեղափոխվողօբյեկտը: աչքերի արագ քռիչքներն են, Սակադիկ շարժումները որոնք նկատելի են, օրինակ, կարդալիս կամ անշարժ օբյեկտները ղննելիա:ՄարդըՀի կարող Ճաշվելեր աչքերի սակադիկ շարժումների Թիվը ն առվորաբարսխալ պատկերացում ունի կարդալիս կամ որնիցե առարկա ննելիս իր աչքերի կատարած շարժումների մասին: Մեզ ն մեծ թվում է, որ կարդալիս մեր աչքերը Հաստատուն արագությամբ տեղափոլվում են տողի երկայնքով, մինչդեռ աչքը չարժումների գրանցմյանբոլոր օբյեկտիվ մեթոդները ցույց են տալիս, որ իոականում աչՔերը չարժվում են թոիչքաձեո, իսկ ալդ թորչքներն էլ Հերրոախոխվում են

սնեռումներով:

" համանադ) ԱԱ ԻԻ արը ր բճիչքը նաւոր լատարվու ոճովենրում,Մապոտ, : րդալիս Ման

ր

միչին, տաշվով 0,022

վոկ-ում, իսկ

եձրկարատե քորչքները, որոն, օգ սշիղբը, տջգմ արգո Ն նկ հր ոա ուշադրուժյամր ուղված է դեպի օբյեկտը, ապա մսում նն, որ տեսո գությունը սնեււված է օբյենտի վրա: Աչքի անեռման ընդանուր գերն այն է, որ Հենց սնեռման պատին Է ամենաջատ ինֆորմացիա ստանում: Տարբեր տեսողական է կատարվում դեպի «աջչորրտռի նությումբվերադարձ

ւու

ուղեղը

խնդիրներլուծելիսաչքերըմեծ

Իլ Եռաորութ

են սնեռված վիճակում մասամբ

դըտ293

նհ նկարներ զննելիս աչջերը սնեռված վիԱյսպես, օբյեկտներ ներվում:

ժամանակի 95 տոկոսի ընքացքում: ընթերցումներիպրոցեսում աչքերի շարժումների ուսումնաշիրություն90-95 ողջ ժամանակի տոկոսը:Ընթերցէ կարդալու ների արդյունք մեծանում մանկ դմտո ճետնանքով ւթյան այնպիսիմշակում, որի է մարդու կարդալու տրադությունը, տեզի է ունենում երեք դործոնների՝ թվի պակասեցսնեռումների աչքի մի վրա տողի սենհռումների տնոզուման, պրոցեսում ընքերցումների քյան կրճատման ն վերադարձման շարժուժների թվի պակասման աղդեցության Հչետնանքով: վերադարձի շարժումների պակասումը քույց ճակում

Լու

հ

ողջ

ճետնում է կարդացածի ընթերցողը ուշադրությամբ իմասվնուսդառկում է միայն անչասկանայի մնացած տեղերը սլարղե-

է տալիս,

տին

դանվում զննման

են

որ

ճամար:

ճիմնաաչբի անեռումների քանակությունը կոչրդաղու սլրոցեսում կամ կանում որոշվում է ընթերցողի ճամար տեքստի բարդ

ընկալման պատկերի կայունացված

ժամանակը: Պարզվեց,գունայի որ

(լույսի առկայծում կայունացված պատկերի պայծառումոդուլյլացիան Հետ միասին) թույլ է տալիս գործնականում անսաչփոփոխման քյան

պատկերի ընկալման ժամանակը մանորենմեծացնելկայունացված էֆեկտ»): ԱյսպիսովՀնարավոր դարձավ ուսում(«վերաչարմարեցման նասիրել սյասսիվ, այսինքն իր շարժողական նարավորությունները յոիվ կերպով օդտադործելու ճնարավորությունից զրկված, տեսողական Համակարգի ընկալման առանձնաչճատկությունները:

տվեցին, որ կայունացման պայմաններում ցույց Գիտավփորձերը առաջանում են մի շարք սպլատկերներ,որոնց մեծ մասը չի ճամասպլապայմաններումփորձարկկյսյունացման տասխանումիրականությանը: ն ծավալ ունեցող օբյեկտչարք ողները չեն տարբերում միմյանցից ները

կեր.

իրականՀայու երբեմն

բուրգը

ն

նրա ալատկերը ընկալվումեն

նույն

պատկեր Խորանարդի Հարք,հրբետն էլ ծավալային:

է այնպես, կարծես նկարմատչելի սրադությունը իր պայմաններում դիտողը կայունացման կարդոլու ֆոնի վր: ընժերցողը խորանարղ Հարմարեցնում, մած լինի լինելով:կավ ն է անշարժ շարժվող օբյեկտները, սաւոտեքստին: դժվարությամբ տարբերակում ենթարկում է իրեն առաջարկված ն ծավալ ունեցող մարմինները ն այլն: ֆոնը, Հարք կերը երբ դիտողը կենտրոնացված ուշադրությամբ որհիցե կետի կամ ի կնչայտ է, որ այնպիսի ոյատկերների օղնությամբ, ինչպիսիք են անշարժ առարկայի է նայում, նրա մուտ սուբյեկտիվ սլատկերացում է ճայացանշարժ չ անեռվում կայունացման պայմաններում ստացվածները, անչնար է իրադրության առաջանում, որ իբր ինքը այդ կետի վրա որ իրաէ տալիս, մեջ կողմնորոշվելը ն վարքի կարդավորումը։ Սուբյեկտի խնդիրն է Սակայն աչքի շարժումների գրանցումը ցույց շով: Հա հն բաղմաթիվ ոչ չամասլատասխան պատկերների մեչ գտնել հ սնեռել կանում այդ սպրոցեռբուղեկցվում է չկանխամտածված դիտողի դանդաղ դրելֆով,արագ ՍռիչքՀամապատասխան պատկերը: Նչբի շարժումների ղրական դերը «ենց միկրոշարժումներով. մարաննկատելի ճամա| լուկարեչի Այդ ն է նրանում, որ նրանց օգնո թյամբտեղի է ունենում կայանում արադ ներով (աչքերիտրեմոր): տառոանումներով մտնող մայր նայեցեթ պատամխանպատկերի ստեղծում: Հենց ալդ կերոլ էլ տեսողական Հասաբանել ճասարակ օրինակով: Ուշադրությամբ վրա մժակերնույթի մակարգն առսլաճովում է ընկալման կոնստանտությունը: Պատկերների արնեին, այնուճետն ճայացքը տեզափոխեցեք որնեիցե Հի է, որ սնեոհ դուք.երկու Հաջորդական ընդունակությունը թույլ է տալիս դործողություններ կատարելու կտեսնեք:Ակնչճայտ սղւատկերներ սնեոման հի հկալունացվածտեսնել այն առարկաները, որոնք դեղի չի կետում կոնսաանտ միննույն դտնվում: ժամանոաւկ վող օբյեկոր ամբողջ ժեզ են շրջվում տարբեր կողմերով: երկու կետերը երկու Հաջորդական ոլատկերներւոյվեՕբյեկտի սնեոման սննեոման շուտ ավելի այլ կետի, պետք է խոսել ոչ քո ընկալման ղպատկերնենըի Համապատասխան լինե ցին: նյապիսով, իրականությանը ան նեռ են ն ուսուցման լու կամ շրջանի մասին: Հախ ձնավորվում չվ կյանքի ղոնայի անիշները այմանիհերի մ հ են վերակառուցումների: յդ մասին են Տեսողական ընկալման պրոցեսում շարժողական բաղադրիչների աղդեցությանտակ ենթակա են ստացվել աչբի ցանցաքաղանթի կայում, մասնավորապես, կույր ծնված մարդկանը ըմբոնման մասին դերի վերաբերյալ նոր տվյալներ Հետո առաջին օրերի ընկալումը ուսումնասիրելիս նրանց մուտ կատարակտր ճեղացնելուց սղատկերների կայունացված նկատմամբ ն. ճու. 7. Հատուկ սարքի հն ամսականում կուրացած տարեկանում ենքացքում: վիրաճատուօգնությամբ (Վ. Զինչենկո, Վերգիլես): երբ Սյան սպրոյեկցվող վրա շնորչձիվ տեսնելու ընդունակություն ձեոք բերած մարդու վրտ պատկերը, կայունացնում ենք չթի բանցարաղանքի վրաՀետո, ճառեում կատարված ցանցաթաղանթի դիտուժները ցույց տվեցին, որ վիրաչատությունից ենք այն բանին, որ պատկերը այսինքն անց փորձարկվողը երբ վիրակապը ճեռացրեցին նրա աչբերիը, նու ոչինչ չտեսավ բացի մող ւս 2--Ց վայրկյան յով այլես ձի տեղաշարժվում, աւն աղուտուրվաղծերից: Նոա անապասելիորեն չտեսավ ալն առարկյայաւտվյալներ է այն տեսնելուց: Քիչ թե շա Ճճամողիչ դադարում կան աշխարչը, որը ստնհսնում նկատմամբ ենք ժենք, երբ բաց ենք անում մեր չաչքնեմեծացնել անչշրամեշտ եղավ ցանցաթաղանթի Համար լու

Հատող ծավալային ղսպանակը ընկալվում

ու

ափալները՝

տտ

մ-

նրա տեսողությունը վնրականդնվում բը: Աստիճանաբար

էր,

սակայն

աշխարձը նա դեռ խավար ն մշուշապատ էր ընկալում: նրկար ժամանակի ընացքում նրա տեսողական ընկալումը սոճմանավակված էր միայն նրանով, էնչ նա առաջներում իմացել էր շոշափման միչոցով: Նա այդպես էլ չսովորեց աչքերով կարդալ սակայն տնսաողությամը կարոն դանուժ էր ճանաչել տպագիր մեծատառերը թվերը, քանի որ կույրերի

ռսողական ընկալման

շոշափելիքի վերաբերյալ տարբեր Հեղինակների կատարած մեծախքիվ ճետաղզոտությունների արդյունքներ Տանդեցրին եմբոնմոոն՝ որւվեսՕօվերացիոն ստրուկտուրալի» մասին տեսակետի ամրապնդմանը: ն

-

ՀՀՀ:

դպրոցում նրան սովորեցրել էին կարդալ Հենց մեծատառերը: երա կատարած նկարները վկայում են. որ նա ընդունակ չէ վերարտադրել ոչինչ,

ՀԸ

հնչ նախապեսչի իմացել շոշասրելիքի տրջոցու: Նյսպես,նա նույնիսկ տեսողումյունը վերադարձնելուցՀետո մեկ տարի անց չէր կարողանում նկարել ափոտռբուսիառչնի մասը, քանի որ չէր կարող ձեոբէրով "հոտա

Ն

ԱՐ

ղոտելայն: Աչքի պանյցաքագանըինկատմամբ կայունացված սլատկերների

վ

ր.

՛

ասուն կատարված փորձերըն կույր ծնված տարիքում տեսնեչու ձեռք բերած մարդկանց վրւսկատարված կարողություն տյրոումները չրմք հն տալիս պնդելու, որ մէնք չենք խորդ ըոմբունլ, անի դո ծետ

ի |

Աչքըշարժուն

ընդունակ է լ ք ումնե կատարելու ընկալվող օբյեկ ծողություններիշարժումներ նկատմամբ: Հայտնի են տարբեր օբտի մակարդակները յեկտներ զննելիս աչքի կատարած շարժումմեժ է, օրինակ, նեֆերտիտիի արների թվով գրանցումներ: Ապուղիսին ձանի լուսանկարը դիտողի աչքի շարժումների դրանցումը (նկ. 9խ Միննույն ժամանակ մարդր ճեշտությամբ կարողանում է ճանաչել ալդ ցուցաարձանը այն մայրկլանի մի թանի ճարյուրերորդականմասում դրելու դեպքում, երբ աչբը դեո չի Հասցրել իր շարժումները կատարել: գոր» Պերցեպտիվ

օրգան է,

որը

ի

շարժվում աչքերը, եթե ըժբոնուայղ շարժումների: Դժվար է / ղի ենթադրել, որ բնությունը ալդ բուրդ մեխանիզմը ստեղծել է Միան նրա Համար, որոլե«ղի դիտողը Հալաջրով անցկարնի տնսանելի աուսրկանեի՞նչՀ նպատա «զ

կ

իող

կարող

կով

է

են

տեղի

առաջին ջի

դեսլբքում չասլք

ունենալ Լ

նան

/

առանց ց

րի եղրագծերը, բոոյդ ժամանակի սղության պայմաններում չօզովի նրանից: Հարց է ծագում, թե ըմբոնման պրոջեսում ինչ դեր են իոողում աչքի շարժումները ն ինչ է իրենից ներկաչացնում մի ակնքարքում տեսնելու, կարծես առարկաները «լուսանկարելու» ընդունակությունը: զործողության էության պերցեպտիվ Այդ պրոբլեմը ըստ լ

տարբեր

մակարդակնեբիպրորլեմն

::

,

:

-բա 22

ել.

Արան.

`

:

ուսռու-

ու

Ն»

ՀՀԻՏ«

յա

ու

Ըմբոնումը սլերցեպտիվ դործողուրյունների Համակարգ էհ դրանց տիրապետելը Պատոուկ քում պրակտիկա էպաՃճանջու մ:6

մըե

Փ"

-

ԿարելիԼ առանձնացնել4 օպերացիաներկամ պերցնոլտիվգործու

դության

մակարդակներ. յտնաբ

եղենտիֆիկացիա ա ւ. ՛

ր

ճանա

ներում,

Առաջին չին

ում:

Հ":

ըբերում, երկուսըպերցելտիվ ոտ

երկուս

յ

վերջինները ճանաչման: ողոզոյուններ իցեպտիվ գործողության առաջին որութ

տյ

են, իսկ

Փոնկացաժ վարող է

«1

|

է

ղգայական պրոցեսի ելման

պատասխանելիայն

ԷԱնկալման

օպերացիան ճայլտնաբերում

ֆազը:Այդ փուլումռուբյեկ

այն Հարցին, թե կա

արդյոք

դրդիչ,

Հաջորդ օպերացիան տարբերումն է կամ բուն իմՄրո վերջնական արդյունքը էրցեպտիվ սլատկերի, նուշի ձնավորումնէ: ե ճանաչման Գերցեղլտիվ դործողությունների ուսումնասիրման Կամար ամենիդ ավելիՃճարմարը դենետիկական մերոդնէ: Սախաղդոլրոցական տարիքի երեխաների մոտ այդ պրոցեսների ձեմ ան Լէրոււերի մեո: ն դ յուն ավորմանԼրուհրիմենտալ ուսումնասիրու է հ(լատարվելառարկա ձնր տեսո լամ բ ե Հի: ճլութի ը նկ նյութի Հիման վրա: մա բորի ընքացքում կիրառվել աչբի Հետնող շարժումների ն ձեռքի շոշողյւի ոն շարժուիների կինոգրանցում: Այնուճետե շարժման ընետաղիծը մերադրվում էրր նե ըկայացվող քեստ-օբյեկտի վրա: Փորառրկվողնն երի Հիմն ն խխնդիրն ոո Գխոոթվան ողիրը էր մամ որու ջոագրված ու բոնումը։ |

.

րը

չ

:

Ան Արքա աա ԱԱ"Բութ, է

չ

ն

Հ

սիմետրիկ ֆիզուրի սատկերը, կամ ճանաչել ծանոթ ֆիգուրը, ուրիշնե րի միջից ընտրել այն: Բնական է, որ այդ խնդրի տեսակետից փորձարկվողներիՀամար ինֆորմացիայով ամենից ավելի ճարուստ Ճո ֆիղուրի եվրադիժն է: Պարզ է նան, որ փորձարկվողներից կականիշը են րող պաճանչել այլ խնդիրներ, այլ Հատկանիշների մեծության, դույնի, կառուցվածքի, կշոի ն այլնի առանձնացում:

Ձեռքերի

աչթի չարժումների ճետագծի վերլուծությունը ցույց տվեց, պատկերի ձեավորման պրոցեսը ներառում է ճեւոնլալ պերցեպտիվ զործողությունները. օբյեկտում խնդրին ճամապատասխան ինֆորմացիոն բովանդակության ձայտնաբերումը, առանձնացումը ն ծա կախված փորձարկվողների նոթացումը այդ բովանդակության Հետ: տարիքից, թվարկված սղերցեպտիվ դործողությունները բնութագրվում են ծավալվածության տարբեր աստիճանով: 0Օրինակ՝ երեք տարեկան մուռ նախադպրոցականի տվյալ խնդրինկատմամբդեռես ինֆորմացիոն բովանդակությունը առանձնացնող պերցեպտիվ դորժողություն չի ձնավորված:նրանք դեռես եզրագիծը որպես այդպիսին չեն առանձն

որ

նացնում,կողմնորոշվումեն աո լլ Հատկանիշների (երեխանկատմամբ ների ուշադրությունը Տիմնականում գրավում է էկրանի կենտրոնում ղադրված լուսանկարչական ասարատի օբյեկտիվը), որի ճետնանչուն

քով ծանոթացումը անբավարար է լինում ն ճանաչման ժամանակ թույլ նեն սորվում վեց տարեկան երեխաները ախալներ։ մանրամասնությամբ

ճետաղզոտումեն պատկերի եղրադիծը: Հասունսփորձարկվողներըսաճմանափակվում են պատկերը 2--8 Հատող շարժումների միջոցով արագ դիտելով: Հասուն մարդու Համար ողջ ուրվագիծը այնքան պարզ է, որ նա վայրկենասես այն վերադրում է որնիցե դասի, ալսինքն ընկալումն այստեղ փաստորեն ձուլվում է ճանաչման Հեւ:

Սակայնպերցեպաիվ պատկերի ձեավորման խնդիրը չի սաշմանափակվում նախադպրոցական ճասակի շրջանակներում: Այդպիսի խբնդիր ծազում է ամեն անդամ, երբ մարդր Հանդիպում է իր Համար նոր օբլեկտների՝ լինեն դրանք երկրաչափական մարմինենր, նկարներ, թեն սուսրկաներ: Ընդ որում օբյեկտի ճետ ծանոթանալու պրոցեսում դիայլ մեժ մի սկսում է որնիցե ճատկանիչ կամ Հատկանիշներիոչ տողը որպես առանձնացնել

ինֆորմացիայով ամենից ավելի ճարուստ առարկաների որոշ Հատկանիշներ (կամ ճատկանիշների կոմոլլեքսներ) դարձնում է ընկալման օպերատիվ միավորներ: միավորներ ասելով պետք է ԲԸմբոնման օպերատիվ Հասկանալ այն բովանդակությունը, որը սուբյեկտի կողմիցառանձմեանացվում է այս կամ այն սղերցեպտիվխնդիրը լուծելիս: Այդպիսի վորներ կարող նն դառնալ, օրինակ, պայծառության աստիճանները»

խումբ

կողմեր: Այլկերպ

ասած,

նա

առարկաների այլ որվաղծերը։

Հատկանիշներ կամ նրանց կոմղպլնքսնեամբողջական առարկաների ն, վերջապես, առարկաների խմբերը ն նրանը միչն եղաժ չարաբերությունները: Ըմբոնման օպերատիվ միավորների »երքափոխմանը կարելի է չե տնել, օրինակ, կարդալ սովորելու պրոցեսը դիտելով: Սովորողըսկզբում դործ ունի առանձին տառի «նտ ն առանձնացնում է նրա ուրվագծերը: Այնուրաուն,այբուբենը յուրացնելուց չետո, նրա գործողության միավոր հ առարկա է դառնում ամբողջավան տառր, ավելի ուշ' վանկերը, բաոնրը, նախադասությանՀատվածները, ամբողչական նախադասությունները: հսկ փորձված կարդացողները ակնքարքորհն կարող են որսալ ամբող պարբերությունների իմաստը: մյուղիսով, պերցեպտիվ լործողության բնորոշ գիծը նրա ծավոալ-

ըը»

) է: Դերցեւղ(ճաջորդականությունն դածությունը,սուկցեսիվությունն է բնքանում իմ դորժողության ղարդգացումն ապեցիֆիկ սենսորւյին առանձնացման ճանասարչով՝ ներկալացվոդ ,յուժի բոմանդակության ն սուբլեկտի առջե դրվխժ լսնդրին «ոոմաաոռանձնառատկություններին դատասխան: Այստեղ վերջնական օբյեկտի արդյունքը ներկայացվող պատկերի ձնավորումն է:

Շրբ պերցեղոիվ ոլաատոկերն արդեն ձեավորված

է, ապա չնարավոր ճանաչման ցզործողությանիրադորժումը: Ճանաչմանճամար ն անչրաժեշյտոեն բաղղատումը հդեն տիֆի կախիղենոիֆիկացիան: իայի օպերացիան կարելի Լ առանձնացնել որոլիս տարբերման ակաի հն ռանաչման միջն ընկած միջանկյալ օղակ: իդննախֆիկացիան երկու միաժամանակընկալվող դրդիչների կամ անմիջականորեն ընկալ մու դրդրչի ն տիշողության մեջ «պատվող» պատկերի նույնացումն է: ռանհաչումը անոլայման ենթադրումէ կղենաիֆեիկացիս, Հէ բայց չանդեցվում նրան։ ճանաչումը ներառում է նան կատեգորիղացիա. այսինքն ներկայացվող դրդիչբ նախկինում ընկալված օբյեկտների որո. շակի դասի վերադրում ն տնական ճիշողությունիը ճամապատասխան նմուշի դուրս բերում: է առնում

ւէ

ոկզբնական փուլերումմիեժչարով Հիշեցնում Ճանաչման պրոցեսը ժանոքացման պրոցեսը: նրանում նույնպես առկա ին այեպիսի դոր-

Հողություններ, ինչոլիսիքեն ճայտնաբերումը, խնդրին Համապատաս ինֆորմատիվ բովանդակության առանձնացումը: Երբայդ բովանդգակություննարդեն առանձնացված է, սկսում է իրագործվել ՀիշողուԺյան մեջ գրանցված նմուշի ճետ ներկայաշվող առարկայի բաաղղասուչ փր ն իդենոիֆիկացիան: երբօբյեկտը ունի մենծ թվով էական Հատկահն

նիշներ,

առա բաղդատման պրոցեսը իրագործվում է քայլ քայլ այնքան ավելի երկար է տնում, որքան օբյեկտում ն ծանոթացման ժամանակ ստեղծված նրա մողելում այդպիսի Հատկանիշները ավելի առ

ն

վմզդտկզիմօ չցսղուջ զջմսե | յրսռկո յոսղոկաղրվ։, մեմոկոր «ոզչ մմզ յոսմզցիսփ մջմոամ ղզորնանհմոն ղատրոկղմ իսո ղզաոկաոնսողտ -ուչ րոսնղամն ղ մյոսն -վխԽոր :յրամզմ ուրան վլավճուրմագղվ ջատիկատակ ղմս «մեմոկուրուտչ -ովի վմզտճոն իվախղճղս 4 ցոսջմանումվ ղոկոանսք մոշ վժնո յոադնմզի | մվ ոմի ղուվնկդագ դորտոջմկ վից վմզղյողուկ մաղամուրաի ղվոխ վ դարոմզկորնոկ չմթ վկողորոք վովխանքր -ըյմսմո ղաքիսաքմսեմզղովոի ղ ղորոմզկորնետկ ճղոմղ րոսոզճամի' 1ոք Հովը ղորիոկղմ ղակոնսողտ ովլտհ | մաստ մս 9 ջզր ղոժղլո միվյ| մեմոկորուծ ղաոկաոնսո 2 ղվոչմոխողոցորնեոմ վմղղիողոկ տմղ ճՒոույ սյոսճովրը նսիմտտակ մամանմաճոֆ վմդմրոի վմզտմոն իվտխողզնցո զջ տուամոացիսմավնորմագղվ վմզկտոտխ նաղաղվոտտախուրոչ ղվմզոռի վ վլղզմաոկ միրսղմզ դորքմոծ վժճու ուծ իսմումի ողոմս 1ցղճնումցկտոտխո վմզկտոխ ջախճաղաող ճփրնսկ վմզդքվեմն մող ) լոսիծղծ դ բբսղողջ լ բախնմսն դվոնմող բոկ «դվմզկմոչջ մջմոմ փզիտ դալիսեմակուրոչ -ոջ ղ բրաիդուջ րոկ դովճարմաֆղվ նսիջոխո յոսմզտծոանիվտոցճզյ :մօ ձամս Հախճուտո ղզ յոսղոխվուտ յոսժնոքվղմ վկողորոք կոփողորչոռ 'ղվմրսադմկտում դ մյոսդանդմ վլովճարմագղվ զ յոսջմանտողցվկ մմ վվղոնոքոնղան մզղմսիովը չմզտշան խիվախոզնգս «զտման իվոտխոզճզվ ղզ բոսրեուկ փղի ոռ մմզմմուտնմու դմ դվջդուս Սողսվնկղուգ մաշսով մս վժոա ղզղա ոկ Հղ.վւող5. չմմղղյոսքմոմ վղոմոշ վվղոնուց|ունղուն նո ղվժմզղ նիտ 1 ղվովոձւղվ վժճոիոտ մրեվղուղվզի չրոսիճուտո ք դաիցիամսիախւտղորքմոչ վրեվղոովզը

ղ

իսհոմի վմպկտուխ ջոինողաքակ տսրբ վմզդնսիկմոջ չոնզտ վմնաքոչ -մոասիմրտիլիսղեօ ճղոմվ,չմուրտչ դղորջւմ վմզղմվնղո| ղակոնսողտ ղղ դյորնող նսիմոտոկ յոսմզղդուրծուխ մձզքամչղո մմզդյուքմած վմզժՀոա նսճուիք ճղզմվ քոքողէ մս ֆ լյոսիեմույլյ չղվն Հյաքուկ «Մմղոէլիստոռրվղո -ըիջույ մրոքքիստծղջ մմզդմվնղոլ ուխտ Դգմատակ մզղրուսքմոծ վմլժեո դաճանսմովը 4մյդ մմզ կով զջս դվճդիտ 1իալվ ղվմզդնաիկմուջմավի դոարդամս մմզդմվնղո| դարճուվաղոջ ղ մմղղմվեդո| նմոմ -նսախկմուջմավփի նանեմո մլզքմոաՀ մմզժձու կողորոթ րոսմզղդորիաո ուղ չեղուչոմ։

վջմաւն նցիմտ ղվմզղնախկմաջմսի կողորուք նղ ղակ վովողիո զվ մմվ մս "րոսիջնդտո մ. դոաքքիսմսիաոխոտ

մզթմածոնյգտ

տսր

վմղղնսի

մմղկ -կմոջմուն իվդիողզրոաղիա «մ31ջոխստնոմ շմոմանդտ վր ղղիրո

վջմափոատվե -ոտխ մրորտոկղ վլղոնոլվանդոնոսմզղղորմուխ վմզջմովիղորճուղաիոկղվլյ րոսինդոմե դ ոսիտիաչոտ չրոսաժճոաքղմ -մո դզմսկուտոջ ժղամս «մզդլոսքմոմ վովողմո վմլժնո դվ) բոսդաղյոո" նիր չիսմոմի վով զ1մօ3 րոսր իվփոկցիմւսո -ոմոբուծ մղուիքիսմաիուոտ -քմոմ մմշտ ճղղմվ "1 «ղվոոր ղո րբրոսիջնցոո1 ղաքքրսմսիոոտ ողո մս -ոհմուխ ղվի յոսծղ մմզղնսիկմաջֆմուխի մոս ւող Հ ումն ճղղմվ ովոտ վ Լոս մմս տոոփ վր ղլտվրիտկ դքոկուրիոն դյ

տսր

յզիղիաջորուչ

կմատոիխ նստովթ մաղմոկ դզմուռվափվճխսնաոխտ ղակոսցի «զկուողւտ նուովն դսհջիսնսջման ոզոմս մրոսղամբմզր մ րոսի.

Հատո

:

Քղզմվ

ղվնզջյալ

լամոնմու

վմոնն դոէքիսմուխքն

մտ

մոմ «մմզղմվեղոլ ջուխմնոծուս մմզղնսիկմոֆմաիղուն ո

նղ

մմզդրառոխո նա դմոկոլ ւադոնամոկ դզք 1լջա՛ բումզդ` -ղուրքույր ղուրնողաքուկ մմզղնսիկմուջմափ նմում ղորղամս մմզղմվեղոլ ղորձաղոց 'ղարճոլրաղոտցմս ուշ յոսիմնոյիղզհմուկորտջչ վմզղ -դահքիսնսջման իվոտոզնվցի ոզոմս 3 յոստվն մրոսղոմբմմմա փքիսմն

յա

ղմ

տույ

«ղմ

ղ

մզղոսքիզվմվմոմ նմում

"մզղֆվեսմզվչ ղոկողսխուվ

'մզդղվրմոր ղակովփաքումկմց քսղոջշղո ղվլ բոսինահոկմզղ ղվմզղնեսի -կմոֆվուի կողորոք վմզջմափոտվը ւչմմզղոզճամիո լ ղուրմսի ղուրձուղուց -տղջ վմզկտոի' փոամզղղորմախռղուրճուղաքոկ վմզկտոխո ոմի վքդուն Հացոնդոն վա դց զիտահոատցչմորու դոարջա վմեդոլ ներ 3 դտզկ դվմոխթնադզրո դուրմվոռդրոսուս վմզդոցնասմողոր Վաղոջ ղ ղարդսմիմ «ողմզք| «նէր :յոսիջմանումվ ղմո լ իսմզդիեվղուռվզը վովոձւղվ «մրոսձաղուց մախոմողչ 7 դվիճուՄ ղվիաղտոտիսրվո փոսղսոն -ղվ զք յոսնոց | ճմ մսղմակ ճվմզղատցկատոցտ ղակոաղցման ղակոո չմցղջոխիտոջ ղվմղծ վկաողուրտք1զղնզնումն 1 նսմոկ մոզնսմո ձենս -զՏ ղզ բոսինսջ դզմուտոուի նր ոզ տ դուրձուղուց մմզղովճոմղիօ նի մոմով նսիջմանումվ յոսրեոկ ղոիքիանաջմանղորձողոց յոսմզղֆ Փունոնմուն վ չնզինողուց «աձմզի վ Պ Էզիմնուրոտ ղորղդամր ճզիմզմ դւոոզչտաղիո -մոտ մմ ստղտ "ճզիմղմողտիոտ բրսմեկո :րորսիջմսեոմվ ղզ4 մոմոանմասճուծ -զղավնամգխոօ մասաժ նո դիակոր չմմզղվնամզիոօ ղարտոննում ոս ղոր դաովոտտուխուրոջ «ղոր ս

իվոորմսգղվ դոհքիիսկոնղոիամ ՛Քաղջդոսո վմզկտտիո ղզ -հյասոկ

ղ

յոսնմսովուղ մղորձողուց դորմզմաղդտքոջ

մոր -տը5 ղորձողատվ ղզվիովմաոզղկո վլմոկմաոստ քսղուց դյնմա ղդժդվուտ 'դվյոդոտիսրվո ջոիակ ոլխուտ րախ -Քնցտո ց դահլիամաիամուղդջ յոսմս ահլտուննում մոկզ1մօ նղյ 'ովնկդսգ նսինոիակմզղ ղդ մմզկտոախր ջոխմսիողջ 1ո «ղուրբնզտո վմզկտուո զր ո 1ամաոտուկ ղ զ ոսոկո մմզղրութմոծ (վժոզջ բակ) վժէր մուրուվ մալզմ -ողոց վմզղրաքմոմ վժլո նղուսո ղզմատոռուվի դակմուսու 1զջնցտո ղս Համսիոմողտ կով իսղումնդ փրոորվղվր1զղճուոտ 7 վլզմոկ միվքց վմզտ -զկ ղորղդչ վովոնքիո իվչմաղն վմզղրոաղամիմվլողդկմը 9 յրսիտոցմկ

խիսնմզկ կամտկ ղուրնուղջղոււս ու վմզղձվղոկտուտ ղակողրվչ պ ղոկ ոկվովոկ ղարնոր վյավճորմագղվ նմսզիտ իվմոչ վ ՛մոզճամխ. դուր նոլրղմեւսն մղուր ղորնողոց Հոռչննոււյ7 րոսիովուխ մվրաղմ վոզնսմիո -ճոմսէ օվղղւխսմո ոխ չյոսիմուտոկ ղզ մզղյոսք վմզղտկղիմօ» ճրոույ -մոմ իվլաորետմ վժմո ղ վժողջ զոսժնուքդմ վմս մրոաղղե նսիղկմկ ողք ղոռրաոմղոր վտկզ|մօ յ յրսաղողվոտտոոորուն ղոմվ, :չղզ տոծ մակ

սս

որոնց Հատկանիշները Հայտնի են, օբյեկտների ճանաչման ն նրանց 2աշվառման ճամար բավականացնում է աչբի ուրաչատկությունների երկու շարժումների միջն ընկած ժամանակամիջոցը, այաինքն սնենոման ժամանակը: ճանաչման պրոցեսը այլ ուղիով է կատարվում: 0բյեկտը կարծես տպավորվում է պանցաքաղանքիվրա

բանի դեռ այն Հարաինֆորմաղիայի՝աչքի ավեբերականորենանչարժ է, տեղի է լի նուրբ ն փոքրըշարժումներով միջնորդված նկարում, այսինքն իրադործվում է ներքին պերցեպտիվ գործողություն: ն

ունենում

Այսպիսով, տեսողական ընկալման շարժողական բաղադրիչների ավելիմանրակրկիտ վերլուծությունը ցույց տվեց, որ նրանք առկա են նան սիմուլտանայլին ճանաչման փուլում, բայս նրանը օդնությամբ նույննա ինֆորմացիայի ճանում

է կատարվում ոչ քե արտաքին աշվրա տոպլամորվածն մնացած շաաարճիջչ յլ աչքի կանցաբաղանիի պատկերից: Այն ալերցեպտիվ դորժողությունների րունակվող Ճճամաէ ծսոասյում ցանցուահարդը, որի Համար ինֆորմացիայի աղբյուր դառցի վրալի դեռ պաճպանված Հետքը, կոչվում է վիկարտյին, այսինքն արտաքին պերցնպտիվ գործողություններ, փորարինողչ

Այնպիսի, թվում է քե տարրական, պրոցեսի իրականացման ճամար, ինչպիսին ճանաչումն է, վիկարային գործողությունների Համա-

կարվի դոյությունը ստիսլում

է ենթադրել,

որ

ավելի

բարդ

պրոցեսները

որոշակի նուչնվես(օրճնակ՝անդիըննրի լուծումը) ոլեոթ հյչուքական "իմբի վրա, այսինքն պետք է ունենան սեփական շարժողական այբուբեն: խնդիրների լուծման պրոցեսում աչքի միկրոշարժումռերի ն աչբի բվացող սլասսիվության, այսինքն, սնեռման սլաճերին իրադորժվող շարժումների միաժամանակյա գրանցումը թույլ "վեց առուռեչ այդ վարկածը: Էէ ճենվեն

արդյունքները ցույց Հետաղոտությունների

տվեցին, որ խնդիրների լուծման պրոցեսում առկա են աչքի շարժողական վարքի երկու ձներ։ Առաջինը արտաքնապես արտաճայտված կ մեծ ամպլիտուդ ունեցող դիտվող պերցեւղտիվդործողություններն են, որոնց օգնությամբ ծանոթանում են իրադրության ճետ ն ձնավորում են նրա պատկերը: երկսլաճին, նկատվում են վիկարարորդ փուլում, տեսողական սնեռման ն լուծումը (ին շարժումներ, որոնք ընկած են սլատկերը ձնափխոխող րադործելու Համար ր անչրաժեշտ ր մլակգործողությունների Համակարգի րգի մշ իրագործել անոչրաժեշտ գորժողուխյ մանը մասնակցող փոքր ամպլիտուդի թռիչքների միջն:

ն

չ նները մասն մասնակվիկարային սլերցեսլտիվ գործողությունները ն ցում իրադրության պատկերի ձնեափոխմանը պատկերավոր մոան կարնոր կարն պայմա են Հանդիսանում: անդիսանու ծողության

Ս լապիսով, են

ման

խնդիրների կատարման Բազմազան

Ըմբռնմանծավալր

ժամա-

ընթերցումը, անչարժ նակ, ինչպիսիք օբյեկտների զննումը, որոնումը ն այլն, աչքերը սակկադիկ տեղաշարժեր են կատարում ն ինֆորմացիա են քադում միայն թռիչքների միջն ընկած սնեռման դադարների ժամանակ: սնեռման է Հարց ծագում. մեկ (կամ կարճատե ցուցադրման) ընքացթում քանի՞ օբլեկտ կարող է ընդգրկել դիտողը: կախվածփորձարկվողին տրվաժ ճրաճանգներից, օգտագործվող նյութի բնույթից, փորձարկվողների տարիքից ն մարզվածությունիցինչպե՞ս է փոխվում ըմբոնման ծավալը: Ըմբոնմոան ծավալիճետազոտման նպատակով կազմակերպված սովորաբար որպեսդրգոիչներ օգտագործվում են դիտավխորձերում տարբեր օբյեկտներ. թվեր, տառեր, անիմաստ վանկեր, կետեր ն այլն: են ներկարճ ժամանակով տարբեր թվով օբյեկտներ Փորձարկվողներին ն կայացվում որոշվում է ճիշտ ճանաչվածների թիվը: Մի շարք ճետազոտություններում ցույց տրվեց, որ միմյանց ճետ չկապված օբյեկտներ ներկայացնելիս ընկալման ծավալի չեմքային է կազմում: հսկ հրբ օբյեկտները խմբավորվ տարր արժեքը 4--Ց են, օրինակ գծերը՝ տառերում, տառերը՝ բառերում, առարկայի մասերը՝ ամբողջականառարկայի մեջ, կետերը՝ կետային ուրվադծերում ն այլն, ապա շեմքը դարձյալ ընկած է լինում 4-ից 8 միավորների սաճմանում, բայց դրանք արդեն ոչ թե 5--6 միմյանց ճետ չկապված տառեր են, այլ նույն թվով ամբողջական, խմբավորված միավորներ, ինչպիսին է, եԼ

-

օրինակ, բառը:

ներկայումս ըմբոնման ծավալը բնութագրող նոր տվյալներ

են

է մի վարկաժ, րատ որի նույնիսկ կարճ ցուԱռաջադրվել ստացվաժ: պադրումների ժամանակ փորձարկվողիՀամար կարող է մատչելի լի-

նել ինֆորմացիայի Աա քան ավելիմեծ քանակություն, ավելի

այն,

որ

նա

ճաղորդում է որոդես տեսածի մասին Հաշվետվություն: Այդ վարկածի«ճիմնավորմանՀամար օգտվում են մասնակի վերարտադրը ուշ

ումաան հորճարգվողեերին Ե Վոկ.-ի ըզրացթու Ցուցադրումից ի Հնչում ՐԵ րմա տառեր:էր տալիս, ի մաս աա" թե փորձարկվող Տր Մ տաչր որ Մ ման

մե

ցոց:

«Հե.

ցույց

ը

"Բարը

Ս տացվաժ

/տք

տվյալները

արտադրիչ

ցույց

տվեցին,

ցուցադրումը ավարտե-

երկ Ճիշողությա արկվողների ուց Հետտ փորձ թյան մեջ դեո պաճպանվում է 5, ա ի Հ

որ

ջ

դեռնս

նշանների միջինՃաշվով 76 տոկոսը, այսինքն 9,1 նշան։ Առաջաէ դրվեց այդ արդյունքի այսպիսի բացատրություն: Օբյեկտի տեսողական Հ

Հե Հ ժամ ցուցադրման պատկերը ժամանակի ավարտից բորց ժամանակով փոխոխիր Հե աճաանվում էէ ճնապատկերի է պապանվում ձնով: Փ որձարկվողներըկարող են

դեռի ս

նտո կարճ

այդ օգաադգործել

նող նուրի

որոր

արադ

ջնջվող Հետքը

Համապատպնիաճրաճանդին է

ջնջվում | 4իՄնացածը ընտրելուընթացքում:

մասբ չի կարող

Այսպիսով, վերարտ դրվող վերարտադրվել: շողուքյունից ն ծաէ դնում ոչ թե րմ բոնման թաՀմանափակումներ նյութի ծավաչի վրա վալը, այլ ՀիշողությանՀնարավորությունները:

ըմբոնման կարնորԳոա կամածին աշխարի առարկաների երնույթների կանխամտածվածպլանաչափ ընկալումը: է դալիս որպես ինքնուրույն ձեր

Դիտում

Վ՝ շրջապատող ու

Դրտման ժամանակ ըմբռնումը ,անդես Անճրաժեշտէ սովորել օգտվել դործունեություն:

չորել շոշա ինել,տեսնել,

ե

լսել

այլն: շենք

զգայարաններից, Հաճախ լենք ար

տարբերում

հրաժչաականատեղլեզվի առանձին ճնլյունները, չենք լսում ռտար քուլ րված սխալ ճնչյունը ձաղործության կատարման ընքացքում զաձրանգներում:Այդ ամճնին կամ չենք ահսնում այն նկարի գունային են խոսքի այնպես, րնչպես խոսում ըեչի Լ ն պետք է սուլորել: Դիշտ նան դիտման ըմբռնման, Հուլտուրայիմասին, կարելի է խոսել է ճիշել Հոլանդացը տեղոն մառին: Այս կասլակրությամբ է կախվածմյոբի աստղանե Մ, Միննարտիխոսքերը՝ «Հենց չ է միայն «դիտեցիր, թե ինչին լոառվորումո. ձեզ բավական դավազանովդիպչել սեփական աչրերին» հալել» կախարդական չափով խախվածէ խընդզգալի

րայի

ձեզանիջ

կուտուծայտնի

ոտք

Հաջողությունը հսկառլես, դիտման

կուօրվաընթացքում են, որ մարդու աչքը րի Հատակ դնելուց: Հաշվել որ այք Պատկերաջրեք, սակադիկշարժումներ: տարում է մոտ 100000 ճետ, քաոսային կերսլ կապված չեն մխքլյանց մե ոչ տեղափոխումները "ազիվ քն կադիտողը դեպբում ն

աննպատակ լկառամարվող:Այս քաոսից:Խրան րողանա զլուխ Հանել իր ստաքած տպավորությունների Հենց վող «կողմնացույց»: Հարկավոր է դիտման ուղղությունը ցույց առջե դը ված խնդիրը, դիտողի այդդիսի կողմնացույց է Հանդիսանում դիտմանտլլանը: մեծ նշանակությունունի նաԴիտւ:օն ճաջող կատարմանճամար դիտողի կենսափորձը,գիտելիքները:Որխասզատրաստվածությունը, են որքան ավելի շա քան աղքչի Պարուստ է մարդու կենսափորձը, չն,

տ

ըմբոնումը: կազմակերպելիս, դործունհությունը աշակերտների ուսում-

ալնրունավելի դիտելքըները,

նրա

Ուսուգիչի, իր

Հարուստ է նրա

նոր ոլնաք է Ճաշվի առնի դիտման այս օրինաչափությունները: նա ոլետբթէ ճամար ապաճովելու նանան նյութի չաջող իմբոնումը

ակտիվացնի նրանց նախկին աշակերտներին, խապատրաստի ւ

ՊՆ

հնոոռց1, Շոր

Ք

1քօր

նրոքօյթ.

հ,

«Առաեճ», 1869, Ըրբ. 14.

նյա-

փորձը,

կարի

կա Հաստատել նոր նլութի ճետյ սովորողների առջն նորանոր խձդիրներ ոնելու ուղղություն տա նրանը ըմբոնմանլը Ի վերջո, նույն նպատակին՝ աշակերտների դիտման կաղզմակձրպ-

մանը հ նոր գիտելիքների ավելի արդյունարար յուրացմանն է ժառաչ յում մանկավարժուրյան մեյ մաղուց ի վեր մշակվող զննա կանու-

սկզբունքը: ֆեռկա Ուշինսկին, խոսելով ուսուցման զենականուչ թյան մասին, գրել է, որ զննական ուսուցումը «այնպիսի ուսուցում է, որը կառուցվում է ոչ քե վերացական չվատկերացումների ն բառերի, այլ երեխայի կողմից անմրջականորեն ընկալված կոնկրետ սլատկերների ճիման վրա. կարնոր չէ, թե այդ պատկերներըընկալված են բուն ուսուցման ընթացքում՝ դաստիարակիղեկավարությամբ, քե ավեյի շուտ: բնքադքում...»: Ուսուցումը երեխայի ինքնուրույն ըմբունիան է դառնում, նրբ օղտագործվող Հատուկ միջոցներ» (զննական ձեռնարկները, սարբավորումները, ցուցադրական փորձերը, էքակուրախաներըե այլն) զուղակցվում են ուսուցչի խոսքի ճետ: Այդ միջոցների դերը մինչե այժմ օժանդակէր ճամարվում. դրանք օգտագործվում էին որես գիտելիքների ճեշտացնող ն աշամոտ կերտները ուսումնասիրվող նյութի ննատմամբ առաջացնող զննականնչութնր Սակայն վերջին ժամյոմաակներսկատարված էրաւլերիմենտալ Հեւ տաղոառություններիարդյունըները թույլ են տալիս այլ տեսակետից նայելուուսումման մլրոցեսում զննականության սկղրունքի իրականացմանըս Ակնճայտ է, որ ուսուցման պրոցեսը չպետք է կառուցվի միայն աշակերտների կողմիըդդասի ժամանակ ուսութչի Հաղորդած ինֆորմա ջիայի ընդունման ակզբունջի Հիման վրա: Այն պետք է կազմակերպվի որսլես սովորողի ակտիվ մտածական գզորժուննություն։Այդ ղործունեության վերջնական արդյունբը՝ աշակերտի Համար սոր դիտելիբների ն լատակն է: հսկ ինչպիսի՞ ճակտնագործումը, Հենց ուսուցման սպլրոցեսի միջոջներով կարելի է Հասնել այդ նպատակին, որպեսգի գիտելիքների յուրացումն էլ Հնարսվորեն չարով ամուր լինիս Որոշումներիընդունման պրոցեսի էքսպերիմենտալ «ետազոտությունները ցույց տվեցին, որ այդ պրոցեսի էական բաղադրիչներից է պերցեպտիվ գործունեուկողմնորոշւման-ճճտազոտման, իրադրության՝ պատկերի մանիպուլյացիան: թյան ճիման վրա առաջացած Այդ երկրորդ՝ իրական իրավիճակից վերանալու սիուլը ոչ այլ ինչ է, էթե ոչ պատկերը դրված խնդրին Համապատասխան վերակառուցելու գործու

րյան

ակնառու

յուրացումը

Հետարրբրո '

"

նեություն ԷԸ

7Ն Ֆա

Զ68---266.

ուն, Ըօծը.

Շռց.,

Հոգեբանություն 20--ԸնդՀչանուր

Պ.

6, ՃՆ--մԼ,

1Յո-ոօ

ՃԱ

ՔՇՓԸՔ,

1949. Ըը.

Յ05

Ռրոշմանկայացման պրոցեսի ճամար պրոբլեմային իրադրությունը «ներբին պլան» տեղափոխելու անձճրաժեշտությունը վկայում է ուսուցման պրոցեսում ր սկզբունքի նկատմամբ ճիշտ մուեցզննականության ման ման չ չափազանց դր րման զանց կարնոր լինելու մասին: Զննական ձեոնարկնեՐԸ 471 հոտքէ օգտագործվենմիայն որպես շարադրվող նյութը լուսաբանող միջոցներ։ Որպեսզի սովորողի ամար նոր գիտելիքների «Հայտնագործման» / դոր նույնքան ակտը մ «տանջալից» չլինի, ինչպիսին Լ ը Մ ւ իտության կամ արվեստի բնաղավառում ստեղծագործականպրոբլեմ' ես ուսուցման սլետք է ուղղուց 1 ննականությունը ների լուծմանն պրոցեսը, Սյուն միայն պատկերի առաջացման սլրոցեսին, Սոր իրադրության ոչ : ման ւս վ է րակառուց այդ պատկերի այլն դրված խնդրին Համփասլատասխան ոլրոցեսին:Այդողլիսիմոտեցման դեպքում էական նշանակություն է ձեռք բերում ոչ միայն օգտագործվող ղննական ձեռնարկների բնույթը ն ընտրությունը, այլն չասի ժամանակ դրանց մատուցման դինամիկան: Դասի ընքացքում զննական ձեռնարկների օգտաղորժման Հաջորդակաուսումնասիրվող նյութի մոդելի նությունը պետք է ուղղություն տա ստեղծման Համար սովորողների կատարածգործուննությանըո Ուսուցման ընթացքում զննականության սկզբունքի օգտագործման նկատմամբ այդպիսի մոտեցումը, որի դեսլքում այդ սկզբունքըճենվում է սովորողների ակտիվ դիտման ն մտավոր ակտիվ գործունեության արդյունարար ն ԱԶամուր լուրավրա, ոլետբ է ասլաճովիդիտելիբների

նո

տա

պումը:

Տ8. Տարածությանըմբռնումը '

ըմբռնումը Տարածության

միջադեր է խաղում շրջապատող վայրի ճետ մարդու փոխներգործության պրոցեսում ն նրանում մարդու կողմնորոշման անձրաժեշտ պայման է Հանդիսանում: Այն իրենից ներէ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տարածության արտակայացնում ն ե ցոլումը կերառում է. օբյեկտների ձնի, մեծության 59խադարձ դասավորվածության, նրանց ոհլիեֆի, հ ռավորության ուղղության ըմբոնումը' մեծ

փո-

Միջավայրիճետ

մարդու փոխներդգործությունը ներառում է նան ճետ մարդու մարժինը՝ նրա «Համարբնորոշ կոորդինատներիճՃամակարգի միասին: Ինբը, զգացող է, մարժին մարդը, նյուցական որը տարածության մեջ որոշակի տեղ է գրավում ն ունի տարածական Հայտնի Հատնիշներ ձն, կանիշներ մու (մեծություն, Ի երեք չափումներ, տարածության մարմնի մեջ շարժումների ուղղություններ ն այլն):

,

Ե

ՔԸՓԸՔ,

Լ. ՃՈՅՒԵՇՑ, 11Ը15010-Ո8 1960, 6րք. 225.

ՎՆԱԸՂՈՇՈՒ0Չ

103ռտուք,

ձնե, 1834:

ՃՈՒ

ար

տեղի է. ձնի,ժեծության, Սոարկանձրի

որոշումն աւժտեղափոխությունների

ը:

միմյանց նկատմաբ կաառարկաների

շիջապատող

նկատժամբ սնփական մարմնի դիրբի միաժամանակյա վերլուծությունը կատարվում են օիգանիզմի շարժողական պրոցեսում ն դործունեության յահդիսանում են վերլուծական-Համադրական դործունեության առանձնաջատուկ բարձրաղույն դրսնորում տարածական ան

,

է, Պյորղվաժ

ընկածէ

:

ի

որ

։

վերլուծություն: Հիժքում

տարածական վերլուծության տարբեր ձների

շարք

ա

`

ալիզատորնելի կոմպլեքսի գործունեությունը

որոնցից մեկը տարածական (ր միջավայրի դործում բացարձակ մճնաշնոր4 չունի: ոչ

Հ

չ

"Ր

«

գործոնների ր ոլ վերլուծության յ

գոր

խաղում

" Տարածական կողմնորոշման գործում Հատուկ դեր է սն շարժոգվական լիդատորը: Վճոջինի օգնությամբ փոլներդորժություն է սաշմանմում տարբեր միջո:

անալիղատորներըի

Տարաժսկան կողտոտրոչմանՀատուկ մեխանիլմներիքվին պնտբթ է չասել փերչուծական դործունեուրյան ընքաջթում երկուկրաաղընՀաստատ ոճրի միջ չո օննրվային կապերը (բենջկուլյա բային տեսողություն, բինաուրալաւյին լառղություն, շոչաղզեչիը, դիոինիկականճոտառությունն ԱՍորարկաննրի տարածական ճատկանիշներիարտացոլման ղործում կտրնոլ: դեր ունի ֆունկ փիոռնալաս իմետրիան, է ոխը բնորոշ բոլոր դույռ անալիզատորների Համար:Ֆունկցիոնալ կաասիմեւորիան (անում է նրանում, որ անալիզատորիկողմերից մեկը որոշ չոնսակետից առաջատար, գերակշռող է Ճէսանդիսանում: ՑույցԷ տրել, որ զերա-

այլն))

մեսակեւռից անալիղատռորների կողմերիմիջն

կշոմ ան

բիմանուալա

հղած

ռւսրարբե-

րություններըդինամիկականեն ն ոչ միարժեք: Այսպես, աչքերից մեկը, անհսողուժյան սրության տնսակետից առաջատարը լինելով, տնսաղդաշտի

մեժության կարող տեսակետից

Առարկաների ձնի

Լ

առաջատարը չլինել

է

ն

այլն:

ըմբռնումը Առարկաների սովորաբար ձնի

իրագործվումէ տեսողական, Հպման Է շարժողական անալիզատորների օղնությամբ: Ռրոշկենդանիներիմոտ որոշակի ձն ուննցող օբյեկտների ազդեցության դեոլքում դիտվում են բնածինռնակցիաներ,վարքի այսպես կոչված բնաժին զոիծարկման մեխանիսգմներ, Այդ բնածին մեխանիղմ-

ըմբռնումը

նե ննիը

ր ս

խոտորեն մասնաղիտագված

իատասխանու ենչ յիշ34 ոշ»կողպերին։ բանալին Ռրապես օրինակ կարող է ծառայել գիշատիչ ,

ի

են Ւ

ն

«Համաս մ

ի

անում

են «

ինչ-

մ

Քռչունի ուրմապասոկերը նմանակող կարոոնե խազի նկատմամը ճավազդիներիընտանիբիմատղաշի սաշտպանական ոնակցիան: Զեի Հեւ ծանոթանալիս որոլնս Հարուստ

ինֆորմացիայով ավելի Հատկանիշ ճլեւտքէ առանձնացնել է ՀանՀենց եղզրադիծն եզրագիծը:

դիսանում երկոլ արբեր հոռ գիծը:

ոնալությունների՝ պատկերը

շնորչիվ Միկրոշարժումների

ն

ֆոնը բաժա'

կարոռ է առանձնացան օբյեկտոքւրի սածմանները (եզրագրժը նե փոքրիկ մանրամասնությունները): Տեսողականճամակարգը սլետք է ընդունակ լինի ոչ միալն առանձնացկելու «օբյեկտի» ն «ֆոնի» միջն եղած սաճմանենրը, այլե սովորել չսեցնել,ինթանալդրանցով:Այդ իրագործվում է աչքի շարժումների միջոցով, որոնք կարծես կրկին անդամ առանձնացնում են եզրագիծը հ ան«րաժեշտպայման են ռանդիսանում առարկայի ձնի սաստկերիըստեղծման ճամար: աչբը

Շնոմոդացիան սովորաբարկա:ղզվածէ կոնվերզենցիալի,այսինքն տնսոզական առանցքներըանեռվողառարկայի վրա ճատելու Հետ

/0)։ Ակոմոդացիայի որոշակի դրությունը

ակոմոդացիայի որոշակի աստիճան:

պրոցես առկա է նան շոշափելիքով ընկալելիս։ Անոտեսանելի առարկայի ձեր շոշափելով որոշելու ռամար անձրաժեշու է վերցնել առարկան, չրջել այն, տարբեր կողմերից ձեռք տալ հրան։ Ընդ այո որում ձեռքը շոշափում է առարկան թեթն շարժումների միջոցով, շաոունակ ճիտ է վերաղառնում կարծես ստուգելու ճամար, քե արդյոք ճիշտ է ընկալվել նրա այս կամ այն մասը: Առարկայի ձեավորվող պատկերը առաջանում է ճոլման ն շարժողական զգայությունները մեկ կոմպլեքսի մեջ միավորելու ճիման վրաւ

կորցնում է իբ շարժունությունը ն, ճետնաբար, ակոմոդացիայի, այսինքն տարբեր չասիով Հեռացված առարկաների նայելիս իր ձեր փուիոխելու բնդունակությունը: Դրա չետնանքով զարգանում է ճեռատեսություն, տեսա-չ պարզ որը դրոնորվում է նրանում, որ տարիքի ետ ամենամոտ 42եռանում: Է ավելի նելի կետը ավելի ու

աաաաանրոը

Հաղ

1"

ա»

-

2ՅշՋԱԶ.

"

է

աք)

սք

միչ

ռՀ

ձեի տեսողական ընկալումը որոշվում է դիտման պայԱռարկայի մաններով. առարկայի մեծությամբ, դիտողի աչքերից նրա ունեցած Ճեօբյեկտի նե ֆոնի պայծառուռավորությամբ, լուսավորվածությամբ, դ, ն Ռյունների միջե եղած Հակաղրությամբ այլն։":

Հեւո դուդրնթքաց ակնաբյուրեղը աստիճանաբար Տարիքի

«թ

ազո

ա-

Լա

ա

Նման

Առարկաների

(եկ. բճրում տեսողական

առանցքներիմոտեցման որոշակի ասաիճան եյ ընդճակառակը,տեսոզական առանցքներիայս կամ այն մոտեցմանը Համապատասխանում

-

Շռարկաներիեմբոնվող մեծությունը որոշվրա նրանց պատմեծության վում է ցանցաքաղանթի ն դիտողի աչքերից ունեկերի մեծությամբ ըմբռնումը ցաժ ճեռավորությամբ: Տարբեր չասիով Ճեոացված առարկաները Ճոտակորեն տեսնելու ճամար աչքի Հարմարումը իրազործվում է էրկու մեխանիղմների՝ ակոմոդացիայի ն կոնվերդենակնաբյուրեղի բեկողունակուցիայի օգնությամբ: Ակոմոդացիան թյան փոփոխությունն է նրա կորության փոփոխման միջոցով: Այսռրի ոլես, մուռ առարվաների նայելիսմկանային կժկում է կատարվում, ն աստիճանը է ճետնանքով վոքրասում ակնաբյուրեղի լարվածության երա ձնր ավելի ուռուցիկ է դառնում:

է

առաջ

Նկ.

10.

կոնվերղենցիայի անկյունըանմիջականորեն օդոտաղործվում է

վաաերոմման

որ-

ցուցիչ, կարծես «ճեռաչափ» է ճանդիսանում: : ոջն տեղավորված պրիզմաների օզնությամբ տվյալ Հեռարության ճամար կոնվերգենցիայի կարելի է փոխել: եթե անկյունը այս դեպքում կոնվերգենցիայիանկյունը մեծանում է, ապա օբյեկտի ահսաննլի մեծությունը աճում է, իսկ մինչն այն եղած ենկալվող ճեփոքրանում է: իսկ եթե պրիզմաներըայնպես են դասասավորությունը Հորված, որ կոնվերգննցիայիանկյունը փորրանում է, ապա օբյեկտի ոեսանելի մեծությունը փոքրանում է, իսկ մինչե այն եղած Հեռավս-

ը

է։ ռությունը մեծանում երկուդրգոիչների՝ վրա առարկայի ցանցաթաղանթի պատկերիմե. կ ակոմոդացիայի կոնվերգենցիայի ճետնանքով աչքի մկանժության ների լարվածության կոմբինացիան լ ճենց ընկալվող Մէառարկայի ու

Հուժյան պայմանառեֆլեկտորային ազդանշանն Առարկաների խորու-

ն ճեռավորու-

թյան

թյան ըմբռնումը

է Հանդիսանում

Հ

Ալոմողացիան կոնվերգենցիան գործում ն

են

միայն

չատ

միոթըսաճմաններում,ոչ

չճեռավորությունների ճամար.

ցիան՝

5-ՆՇ

մ,

մէծ

ակոմոդա-

կոնվերգենցիան՝ մինչե

մ

ճեռավորության վրա։ Մինչդեռ մարդը ընկալվող առարկաների ն նրանց գրաված տարածության խորությունը ընդունակ է մինչն 2500 մ Հեռավորության դեպքում:

տարբերելու :

ԱԱ ԱԱ Անն

քից վրա,

որի կողքին

գտնվում էր «փոսը» ծածկված

(եկ. 11): Գիտավփորձը ցույց

երեխան

նն Ա

սողացող

նյա:

տվեց,

որ

տախտամածի վրա

ռրա թա ավելի Սուտենում

նրան

սլավ վող

Ճաստ

ազատորեն

նի եռ

Ճավա

Ճճարքության

չս

վեց, որ երեխան կանդ առնեւով եր վերաբերմունքն է դրրանորում ոչ թե փոսի խորու-

վ

կնա

թյանը, այլ իրադրության լուրաճասուկ լինելուն, որը կաղված է նոր, դեռես անժանոք մակերնույթիվրա չոչ անելու անճրաժեշտությանՃեւտ. Երեխային կանգնեցնում է ոչ թե

խորությունը, այլ նորույթը, որը

կողմնորոշման ռնավցիա

ղապում է շարժումների ռաջացնում: նման արդյունք է ստացվում նան այն դեռքում, երբ տախտամածիսաճմաննեւ Րից դուրս տոպակուտակ փայլուն նրբաթիթեղ են ստեղավոչ ն

րում:

ա-

Այս դեպքում

երեերկու մակերնույթներիսաճմանի

,

խան

կանգ

նս

է առնում

վրա:

մ

նե ն ըմրոնումը ըմրոնումը Ճիմն ռարկաների խորության ն Ճե ճեռավորության Հիմնակա նում իրագործվում է բինօկուլյար տեսողության չշնորճիվ: Հեռավոր օբյեկտների(օրինակ՝ աստղերի) բինօկուլլար սնեռման դեղքում երկու աչքերի տեսողական առանցքները միմյանց զուգատճեռեն: Ընդ որում ճեռավոր առարկաների պատկերները մեզ միշտ տարաժուլ

թյան միննույն տեղում ները արտացոլվում են

երնում անկախ նրանից, թե այդ արդյոք միայն ձախ կամ աջ, կամե են

-

պատկերմիաժա-

Հետեարբար Ր վրա, Ր ցանցաթաղանթների ԲՐ աչբերի ՀՔ ՐԻՑ են որոշ մեկի ցանցախաղանթի Ճամառպլատպասխանում կետեր մյուս աչբի

աչքերի ՀՔ ՐԻ մանակ երկու Ր

ցանցաթաղանթի վրա որոշակի կետերի: երկու աչքերի ցանցաքաՀամաղանթների այդ սիմետրիկ դասավորված կետերը կոչվում են կետեր Համապատասխանողկետերը ցանցասպղատասխանող աղան Ղ

ա

լնոլիս ժճոլ

հնտերր

են,

Համրբնկնեին, ը

որոն րոնք

ղանթներից մեկը մյուսի վրա դնելիս ուղղաճայաց ռանցքները ճամընկեցնեինք:

հ

ցանցաթքաեթքն ցանց Հորիզոնական ա-

կետերի Ցանցաթաղանքի Ճամապատասխանող

գրդոումը տեսաչ դաշտում մեկ օբյեկտի առկայության զգայություն է առաջացնում: Աչ-

ամապատասխաՔերի ամենմի դիրքի դեպքում ցանցաթքաղանթների նող կետերին արտաքին տարածության մեջ խիստ որոշակի կետեր են Համապատասխանում: Տարածության այն կետերի գրաֆիկական պատկերումը, որոնք աչքերի տվյալ դիրքի դեպքում մեկ օբյեկտի ըմբոնում են ապաճովում, կոչվում է Ճորուպտեր: (նկ. 12): եթե առարկայի պատկերը երկու աչքերի մեջ ընկնում է ցանցաթաղանթի կենտրոնից տարբեր չափով «եռացված չ4ամապատասխանող կամ դիսա ար

ատ

կեւռերիվրա,

ապա

տեղի

ունի Ճեւտնյալերկու էֆեկտներից մեկը. 1) երկակի պատկերների առաջացում

բա(եթե կետերի դիսպարատությունը վականաչասի մեժ է) ն 2) սնեռվող օբեկտի ճետ Համ եւիւսուսծ վյալ օբլեկ-

տի ավելի կամ

պակաս չասիով

Ճե-

ռացված լինելու տպավորություն (եթե դիսպարատությունն այնքան էլ մեծ

չէ): Հենց վերջին դեպքում էլ առաջա նում է ծավալալնության տպավորությունը կամ ֆեկտր:

ատերեոսկոպիկ

Այդ էֆեկտը կարելի

բեոսկուի՝ձախ

ն

է դիտել

էստե-

աջ աչքին առանձինառանձին երկու նկարներ ներկայացնելու ճամար օգտագործվող սարքի

Այդնկարները ոյա» աին օիվեկտը նկարվում միմյանցից բբ

է

ստացվում ալքերիազան Հեռավորությանվրա են

է,

որը

տե-

կամերաներով: Այդպես ստացվում լոսանգարչաղան նայելիս ոհլինֆ պատվեր

ղավորված երկու պատվերներ, որոնց

" դիոգարատ

է

առաչա-

ումի:

մեծ

Սիդ մանրգուկուում ներկայացվում են երկու միմյանցից այսջաս տարբերություն ունեցող պատկերներ, որոնք չեն աղպաճովում պատ911

կն բի

ձ ձուլումը, ապա

ակսում ալատկերը :

։

եկ.

Ի

յուրօրինակ էֆեկտ է առաջանում. մեկ ն մյուս Այդ երնույթը ճայտնի 4 երնալՃաջորդաբար: անբինօկուլյար մրցություն վան տակ: Այս դեպքում այդ երկու պատկնրները ճաճախ ճանդես են գալիս երկու առարկաների կոմբինացիայի ձնով: Օրինակ՝ մեկ աչբին ներկայացվող ցանկապատի պատկերը. ն մյուս աչքին ներկայացվող ձիու պատկերը կարող են տպավորություն ստեղծել, որ իբր ձին քոչում է ցանկապատիվրայից:

վայրէջքի չերտի րնկալումր րստ խորության կարող է շրջված լինել: է երնույթ կարող ժամուառաջանալ գիշերը կամ մառախուղի Այդարիսի ճակ, երբ չեն երնում իրադրության այն մանրամասնությունները, որոնք օդաչուի Համար առարկաների ճեռավորուցյան ճիշտ արտացոլմանը նպաստող պայմանական ազդանշաններ են ճանդիսանում: Այդպիսիազ-

դանշաններից մեկի վայրէջքի շերտի մրա վառված կրակների պայժառությունն է (ճայտնի է, որ պայծառ լույսի աղբյուրները միմյանց ավեչլի մոտ են թվում, քան աղոտ լույսի աղբյուրները) ն լուսային ազգանըշսնոերի անճաջող ղուղակցումը բավական է խորության շրջված ընկալման առաջացման Համարս

լո,՛ե, ւս իի Խ

ի ո՛լո1

են

ւ

Ուղղության

ն

հվիորդայ

ըմբռնումը

ւսւռ կանիշների

ճիման վրայ որոնք Ճեռավորությոն ւայմանական ազդեցություններ են Հանդիսաը

Այդպիսիք են, օրինակ, առարկայի տեսանելի մեծությունը, դժային Ճճեռանը| կարը, որոշ առարկաների ծածկումը մյուսների կողմից։ նրանց գույնը: նում։

ձավ ճայտնի

՞

'

նքցաժ իրք»արգո Դաամար

/

Բ

|

րկակի

խորության ըժբռնում առաջացնող նկարները (եկ 14, 15)/ նրանք Ճաջորդաբար կամ մեկ, կամ մյուս ր4բոնումն են

Հիմ, ման

խորության

ր

Գոիգոնագա

առարկաների ուղղությունները որոշելու ճամար ելկետ է ժծառալում: Այդ պատճառով էլ տարածության ն, մասնաշրջապատող

մորասլքս, խաղում ո բից բացի Հաա դեր իոին

քիաողական զգայուն

ոքերի շարժոմիայն աչքերի ստատիկական, այսինջն 4ճավասարաոչ

էն

նկ.

զական զդայությունները, այլն ն մարմնի դիրթի զգայությունները:

կշռության

14.

Բինօկուլլար տեսողության դեպքում տեսանելի աուսրկալի առաջացնում: Սովորական պայմաննե րում ցանցաքաղանքի սլատկերի ճիշտ

մեկնաբանումը ապաճովվում է թվարկված լրացուցիչ ճատկանիշներիօդտագործման միջոցով: որոշ Այնուսուննայնիվ

դեպքերում

այն փաստր, որ խորության ըմբոնումը կարող է լրիվ կերպով փոխարինվել

բացառիկ նշանակուճՃակադարձով,

ն.

15.

Այսպես, օդանավի վայրէջքի ժամանակ օղաչում կողմից

թյուն

է ստանում:

պա-

ճերից ժեկը առարկաների այն ուղղության ըժբոնումն է, որ նրանք ունեն այլ առարկահ դիտողի նկատմամբ: Այն ուղղությունը, որի վրա մենք տեսնում ների ենք օբյեկոր, որոշվում է աչքի ցանցաքաղանթի վրա նրա պատկերի որաված տեղով ն շրջապատող առարկաների նկատմամբ մեր մարնի բնորոշ է երկրի Ճարորը Այդ դիրքը, բության նկատմամբ մարմնի ուղղաճայաց դիրքը է մարդու Դառսարոկական-աշխատւսնքայինբնույթի շչնորպուսջազել

Բոոք

մբոնում բռ որդա

Տարածական տարբերակման կարեոր

թյունը որոշվում է նույնական օրենքի ցյանցաքաղանթների ալդ

ուղղու-

օրենքով: ուղղության 4«ամապատասխանող կետերի

(Ոստ

վրա

ընկնող որդոիչները մենք ընկալում ենք որպես միննույն ուղղությունը ունեցող: Այդ ուղղությունը տրվում է այն գծով, որը երկու աչքերի տեսողական առանցքների ճատման կետը միացնում է նրանը միջն եղած չտեռավորությանմիջին կետի ճետ Այլ կերպ ասած, ճամապատասխանող կետերի վրա ընկնող պատկերները մենք տեսնում ենք մի ուղիղի վրա, որը կարծես դուրս է գալիս ճակատի կենտրոնում դատնվող միակ «կիկաչբից»: լուլյան

Հայտնի է, որ աչքի ցանցաթաղանթի վրա առաջանում է դիտվող առարկաների շրջված պատկերը: Պիտվող օբյեկտի տեղափոխությունը է բերում ցանցաքաղանթի պատկերի տեղաշարժ, բայց ճակառակ առաջ

ուղղությամբ: Սակայն մենք առարկաներըընկալում ենք ոչ թե աղճատված տեսբով, այլ այնպես, ինչպես դրանք ցանցաթաղանթին են տրրվում աչքերի օպտիկական ճամակարդի կողմից: Այդ տեղի է ունենում տեսողական զգայությունները «լման, շարժողական ն այլ ազդանշանճետ ների զուդորդելու շնորճիվ:

Այդ տեսակետից ճետաքրքիր տվյալներ

ստացվել այն փորձերի ժամանակ, որոնցում օպտիկական ճատուկ սարքերի օգնությամբ փորձարկվողների աչքերի ցանցաթաղանքների վրա պատկերների դիրքը կամ կողմնորոշումը դիտավորյալ կերպով աղճատվում էր: Այդ եղանակով ճնարավոր էր լինում ստանալ ինչպես ուղղաճայաց, այնպես էլ Հորիզոնական պատկերներ: Պարզվեց, որ որոշ ժամանակ անց աղապտացիա է կատարվում ն փորձարկվողներիընկալած աշխարճը օվերադասավորվում է», թեն այդ վերադասավորումը լրիվ չի լինում: են

կննդանիներիճետ

կատարված նույնանման փորձերը ցույց տվե2Հաայդպիսի Հարմարում չի առաջանում: Այսպես, ցին, որ նրանց վերի աչքերին պատկերը ձախից աջ շրջող պրիզմաներ էին ամրացվում ե դիտում էին, թե ինչսլես են նրանք ճատիկներ կտցում: չավերի մոտ ն նույնիսկ երեք այդ ունակությունըկտրուկ խախտումներ էր ունենում Ճճետո ամիս շարունակ ակնոցները կրելուց ունակության ոչ մի նկատելի լավացում չդրսնորվեց: նույնպիսի արդյունքներ ստացվեցին նան երկկենցաղների ճետ կատարված փորձերում: Ակնճայտ փ ուրեմն, որ առարկաների դիրքի նկատմամբ կենդանիներիբնածին տեսողական ռնակցիխաներըուսուցման ազդեցության տակ չեն կարող փովոխվել։ եթե պաճանջվում է, որպեսզի կենդանին յուրացնի բնազդայինին Հակադարձ ռեակցիա: մուտ

Առարկաների ուղղության ընկալումը «Հնարավորէ ոչ միայն տիհսողական, այլն լսողական ն Ճճոտառական անալիզատորների օղնուճամար ձայնը ն ճուռը Ճաճախայն միակ ազդաթյամբ: կենդանիների նշաններն են, որոնք, ճեռվից ազղելով, զգուշացնում են վտանգի մասին:

Զայնի ուղղության րմբոնումը իրագործվում է բինաուրալային լսողուքյան միջոցով: Զայնի ուղղությունների տարբերակման ճամար ճիմք է ծառայում երկու ականջներից գլխուղեղի

կեղնեինազդանշանների Ճաս-

նելու ժամանակների տարբերությունը:

Ձայները կարող են լոկալիզացվել ոչ միայն չորիզոնական ճարթության մեջ՝ աջ կամ ձախ ուղղությամբ, այլն ուղղաճայաց ուղղությամբ՝ վերնում կամ ներքնում: կատարվածփորձերի տվյալները ցույց տվեցին, որ վերջին դեղքում ձայնի տեղը տրոշելու ճամար գլխի շար«ումներ են անճրաժեշտ։ Այսպիսով, ձայնի լոկալիզացիայի մեխանիզ314

մը ճաշվի է առնում

ոչ

միայն լսողական ազդանշանները,այլն մյուս

տվյալները: անալիզատորների Տեսողական

«օբյեկտիվ Արդյոք ըմբոնումը մեզ միշտ պատրանբներ աշխրարճիառարկաների ճիշտ արտացոլում Վ ապաՀովում։ նկարագրված են սխալ ըրմն սրոնումների բազմաթիվ փաստեր պայմաններ, որոնցից ճիմնականեն: կանգ առնենք դրանցից մի քաներըտեսողական ոլաւորանքներ

ռիսիվրա:

1) «Սլաբի պատրանքը» (նկ. 16): նկ տարաԱյն Հիմնված է ղուդամիտվող միտվող զծերի սկզբունքի վրա. տարամիտվող ծայրակալովսլաջը ավելի երկար վում, թեն երկու օլաբներնէլ փաստո-

ունեն: երկարությունն (ոկ. սլատրանքը» 2) «երկաթուղու

րեն նույն

12): երկու զուգամիտող ուղիղների միջն ընկած տարածության ավելի նեղ տեղա-

Նկ.

16.

.

մասում ռռպոջապաւաաաւաաառատ տեղավորված ճատվածը ավելի երկար է թվում, թեն իրականում երկու զուգաՀեռ Հատվածներն էլ միննույն երկարությունն ունեն: ԹՈՐ Հ դծերի դերադնաճա3) Ուղղաճայաց տումը (նկ. 18): Գլանի բարձրությունը եզ-

Նկ.

17.

է ճամեմատ ավելի մեժ բերի լայնության են: ճավասար թվում, թեն նրանք «Հովչարի պատրանքը» (ոկ. 19):

4) զուդաճեռ Հետնանքով ազդեցության Ֆոնի են թվում, առաջին դեպքում դոդավոր գծերը իսկ երկրորդ դեւղքում` ուռուցիկ: 5) Հատման պատրանքը(նկ. ճն նույն ուղիղի վրա են գտնվում Հ գծերը: քեն

20): Միննոչ

նկ.

18.

Յ15

6)

շրջանադծերի պատրանքը(նկ. Համակենտրոն

Այդ բոլոր փաստերըմեզ ճամոզում են, որ գոյություն ունեն ունաողական պատրանքներառաջացնող ընդչանուր գործոններ, Ռիտվող

4Լ), նկարի վրա

պատկերված Համակենորոն շրջանագծերը ընկալվում որպես սպիորովճետե ուղիղների կարճ Հատվածները այդ շրջանադծերը «ատում են ֆոնի Ճետ նրանց ճատման տեղերում: են

յոնսողակուն մի քանիսը բացատրելու պատրանքներից

րալ,

Ճաւմարորս»

Հ

ՑՅա-«--/| 1 ՈՆ 11 ե

---27շշ/ /

//

եկ.

14 Գ

-

Հ Հ Հ

ՆՀ.

-.

--

Հ

ՐՀՀ պատրա

19.

ճայտնաբերվածեն Տեսողականպատրանքներ

նան

կենդանիների

մուո։

Տ

.

«Տեսողական ւառորանքների, օգտագործման վրա է ճիմնված ծպտանքը, ըւսզմաքիվ գազաննեչորը թի,

ձկների, թոչունների

ճամար միջատների

որ«նական Մ մվ։ նո Հանղդիսանու

պաշտ-

ճարմարանք

»

-

-

ել.

ծպտման

է

Ամղեն ե

արդյունարար

ղանակներից մեկը

ն

,

ե-

մժփմի

1, այսինքն կենկրիան դանիները շրջապատի զոնի չետ ձուլվելը։ Ծպտմանմյուս եղանակը ձնախեղողսլատկերիօգտադործծում է, որը այն աստիճանէ աղմատում կենդանու մարմնի ուրվագծեԱյդպիսի բը, որ անճնար է դարձնում նրան զանազանելը ն ճանաչել: ձնախեղող պատկերներ են զեբրի մարմնի վրայի ցայտուն չերտերը, որոնց շնորճիվ սկսա: որոշ տսրածությունից կենդանու ուբվազիծձըղանազանելՀնարավորչէ:

Ֆա լ

ու

եկ.

21.

քաշվել: նտր առաջ դրուի չում է ընկալման

Այսպես, «սլաքի սլատրանքը» բացաւտորըամբողջականությամբ. տեսանելի առարկաները ե

են

հրանց մասերի մենք թնկալում հնք ոչ Սե անջատ, այլ որոշ Հարաբերուրյան մեջ ս ողջ առարկայի (պատկերի) Հատկանիշներըռթալմամբ չերազրում ենք նրա մասերին (ննե սԺբողջլ մեծ է, աղա մեծ են նան մրա մառերը: նման ձնով կարեչի է բացատրել նակ «Ճճովճարիպատրանքի»: ,:

.

«

ք

Ուղղայաւյաց զծերի գերագնառատումըբացատրվում

է նրանով, որ մեջ աչջի մկանաձարիությանեն կատարած շարժումները մեծ լարվածություն ւլաճանչջում ՀորիզոնականՀարթուշարժումների Համեմատությամբ: Բանի որ մկանա-

Մղգածաաց

չին

ավելի

մեջ թյան կատարած (ոն

լարվածության ինաձնսիվությունըանցաժ ճանտպարձիմեծության

Ցուցանիշ կարող է ժառայել, ապա ուղղաճայաց դծերը մեզ Հորիղոնականներիցավելի երկար են թւում, ժակա:ն բոլորովին լ ոչ բոլոր տնսողականպատրանքներիճամար են ղդղտնված«ամոզիչ բացատրություններ: լ

Տ

4.

Ժամանակի ն շարժման ըմբռնումը

Ժամանակի ընկալումը

ժամանակը, ինչպես

բրագուքյան

է

մատարածությունը,

են: տնրիույի դոլության Հիմնականձշերից իրակաըբմբոնումը ժամանակի

երնեո։լթների

նության

ն

՛

-

ռբյեկտիվ

տնողության.

ո-

ա-

Հաջորդականության արտացոլումնէ: |

Հեարավորություն միջավայրումկողմնորոշվելու

շլառրաւոյղ

ոճ:

Ր

Հաշվար-

Ռչ միայն մարդու, այլե կենդանիներիՀամար ժամանակի մասն է Հանդիսանում: Չր Հարմարվողականդոոժուննումյան կարնոր է մուտ իրականացվում ժամանակի մեջ կողմնորոշվելը մարդու ծլինիկականդիտումենըը միօգնությամբ: բաժինների ուռենիկեղնային տվե-

ջոցով ստացված բազմարքիվտվյալները ձճաոմոզիչ կերպով լոկալիզացիայի,այցին, որ կեղեում ժամանակի ըմբոնման օջախային կենտրոնիզոլության սինքն, ժամանակի Հաշվման Հատուվ գլխուղեղային անելու ճամար Հիմքեր չկան: Ժամանակի րմմոռին ենթադրություններ ցուլը

բրոնման խախտումներնկատվում

են

կեղնի տարբեր մասերի ախտա-

է մի շարք րմրոնումը իրաղործվում դեպբում:ժամանակի են որչվես ն հալիղառոիներիօգնությամբ, որոնք միավորվում դործում ճիմքումընկած ժամանակիըմբոնման մե ամոողջական Համակարդ: ա-

աուն

կիգլխուղեղի ո

կլարդային Համակարդությունում, ն չերթափոխումը,գրգոման ղրզոման սագնդերում արգելակման

է կննւ րոնական ելանման գել

Թել

եսների լրոց

սյլրո

ժամանա

մարումը:

բբլբոնմանը

ար-

մասնակտարբեր անալիզատորներ են

տարբերակո'

մ ամենաճիշտ ցում, սակայն ժամանակի Հատվածների Մ. ի. Մեչեղդայությունները: տալիս են չարժողայան ն լսողական է ժամանակային ն տարահովը շարժողական անալիղատորը անվանել Շարժողական վդայուըմբոնման օրղան:

Հարաբերությունների ժական

ն

արադության թյունները ապաճովում են երնույքների տնողուքյան, արտացոլումը: ճիշտ բ ավական Հաջորդականության դեր է խաղում Շարժողականանալիղատորը Հատկապեսկարնոր տեսակետից ռիթմ

ասելով

ռիթմի ըմբռնման դործում:Հոդեբանական աղդակներիխմբերի շարջի Հասկանում են օբյեկտների չարքի՝ որպես են իրար ն րմբոնընման խմբերը սովորաբար ըմբոնումը: 2աջորդական ություն։ լմբավորման բնույթը դդալի " Ըմբոնվող ԱԱ

ե. չաիով որոշվումէ աղղակների :

:

եի

սերիալ

նր |

յունը, ժամանակի ըմբռնումը մարէով օբյեկտիվ իլուկանութ Այտ:սռոլ է դուն

աղվդակներիճարաբերական ինտենսիվությամբ, նրանը բացարձակ ն տնողությամբ, ժամանակային Հաջորդականությամբ: քո կազմվածչ ֆիզիկապես նույն բնույթին ժամանակի սերիան ժեչ նույն կերոլ դասավորված ազդակներից, ապա ոիժմի բմբոնումը բոշվում է սուբյեկտիվ դործոններով: Փորձարկվողը սովորաբար րմբրոնում է խմբերի սերիաները, որոնցիցըյուրաքանչյուրում չեշտված են որոշակի տարրեր։ Ընդ որում ըմբոնվող ոիքմը կոչվում է սուբյեկտիվ ոիթմ, իսկ շեշոումը՝սուբյեկտիվ շեշտում: Ռիթմի ըմբռնումը սովորաբար ուղեկցվում է շարժումներով: ՌԹիթրատ բրմի ղդացումը շարժողական իր Հիմքերի նույի ունի... Ռիթմի ապրումը իր էությամբ ակտիվ պրոցես է: Չի կարելի պարզապես Լաողը միայն այն ժամանակ է ապբում ոիթմով, երբ միաժամանակստեղծում ե կատարում է այն: Ռիքտի ըմբռնումը Հոգեբանության ճամար ճատուկ 4ճեւտաքրքրություն է ներկայացնում Հենց այն պատճառով, որ նրանում մեծ Հստակությամբ է դրանորվումըմբռնման ակտիվ-դործնական պրոցես լինելը): էսողականղդայությունները արտացոլում են ազդող գրգռիչի ժամանակային տռանձնաձառկությունները՝ տնողությունը, ռիթմիկ բնույթը ն այլ: Մեչենովբ լսողությունը անվանել է ժամանակի չափիչ, իսկ լոողական 4իշողությունը՝ ժամանակի Հիշողություո Տնականժամանակաճատվածներիըմբոնուժը զգալի չափով որոշվում է այն ապրումների բնույթով, որոնցով նրանք լցված են: Սովորաբար լի ժամաչՀետաքրբիրն խորապես սլատճառաբանված դոիծուննհությամբ նակը անգործության ժեջ անցկացրած ժամանակից ավելի կարճ թվում: Զդայարանայինինֆորմացիայի կրճատմանաղդեցությունը ճետազունե-

ռիթմբ»։ «լաել

է

ւ

ու

ժամա ը

աղմ

ախի ոլված կազմակեր

'

ւ

են րձերը ցույց

աւիորձե

ու

լչորսենսորա-

տվել,

որ

բ

ին մեկուսացման պայմաններում ժամանակր սուբյեկտիվորեն չավփաղանց դանդաղ է Ճոսում։ Այսպես, Հատուկ ներքնակի վրա դրված բաքի ձե ունեցող ռեսղպիրատորիմեջ տեղավորված փորձարկվող անընդմեջ միալար ձայնի, արճեստական թույլ լույսի, «պման ն չարժողական ղդայուր յունների սաճմանափակման սլայմաններում Հայտնում է, որ նույնիսկ րոպեն նրան ժամ է թվում։ Սակայն ճետաճայաց ճաշվեավության դեքում չակառոակերնույթ է նկատվում. անգործության նե ձանձրույքի մեջ անցկացրած ժամանակը կարող է ավելի կարճ թվալ, երբ նրա մասին վերծիշում ենք որոշ ժամանակ անը: ժամանակի ըմբռնումը փոփոխվում է նան ճուղական վիռակի աղդմգության տակ, ԴրականՃուլզերը ժամանակի արադ ընքացման սպլատԶԸ

առանձնաձճատկույուններովԵՇՓՇՔ,

Տքս.

-

Ե.

ԳՆ ՂՇՈՂՉՅ, ԷԱքօԾոոուծլ ՔԱՂԵՏՑ

1961, Շր.

205, 209, 210.

4ՅԻՒԵՐ: ՆՈ

ք2515Կրմ. հԼ, ՌՅո-Քօ ՃԱՄ

սատնղծում, իսկ բացասական ճույոորը սուբյեկտիվորեն մի են ժամանակային ինտերվալները: ձում

են

ոս'նք

նոթի "

ւսժամանակը ըմբոնումըղարդամման ղզալի ն ժաժանակաճատվածուշ: է ձնամորվում բավական սչարճ է անցնում ների ճիշտ գնաճատման զարգացումր կապված է ճոդեկանի ինդճանուր Բան

երեխայի մուտ

Ճնտ :զրոցեսում սիտելիքների լուրացման են ժամանակի այն |նԴպրոցականներըամէնից լով կոոմնորոջվում ճետ: են դործունեության ամենօրյա նրանց տերվալներում,որոնք հապված

զարգաղման

ն

ուսուցման

տարածության մեջ քարժմուն ըմբոնումը օբյեկտնորի ղիրբի փուիոլսության արտացոըմբռնումը կենսական մեժ կարնորությունունի: լումն է: Շարժման վոանդի ազդանշանՌրոշկենդանիների ճամար շարժվող օբյեկտները են նհ բերում: ծեռողական ճամաառաջ Հակազդում արադ ներ են առանձնաձճատկություններ զարգացման որոշ կարդի էվոլյուցիոն են աչքի մարդու կառուցվածքում.ցանցարաղանՏեսադաշղդայուն են միայն շարժման նկատմամտը: Շի ժալրամասերը ուննսում աչջերի տի ծաչրամասում օբլիկտ Հճայոնաբերելիս տեղի է օբյեկտի պատկերը տեղաշարժում, որի Ճճետնանքով ոնթլեղտորային չեթլաւրոոր լ է դեպի տեսադաշտի կննորոնը: Այստեղ էլ իրառորժվում չ օբմոխղվում / Շարժման ըմբռնումը

մաաանվի,

ժ

211|

,

անապանումը զասազ

եկոր յեկտի

ԼԶ

Ը

նե

չ

ճանաչումը: -

ւ ում Շարժման ըմբոնման դործումՀիմնական դերը պատկանում է շարժՕբյեկտի սողական հ շարժողական անալիզատորներին: են արագացուժան արագությունն պարամետրերն ն մեջ օբյեկտների ն ւթյո ւնը: ուղղո շարժմա Տարածության կարող է ստանալ երկու տեղաշարժմանմասին մարդր տեղեկություններ ակտը տեղաշարժման անմիջականորեն ճանապարճներով՝ տարբեր բրոնելով ն որոշ ժամանակ առաջ այլ տեղում դտնված օբյեկտի շարժտեչ

՞

ըՀ-

ման

միջոցով: ըմբոնվում,երբ շարժվող օբյեկտի

մասին մտաճանդում կատարելու

Շարժումըանմիջականորեն արադությունն ալողիոին է, որ ժամանակը միավորի ընքչսդքում այն ճամեմաս:ած ոյն ճանաանցնում : մի ճանապար", որը ավելի փոքր չչ ն դիտման ճեուսվորուոլարձճիճետ, որ տեւոջու թյան տվյալ սրության աչքերը: Հակառակդեպքում մենք քյան դեպքում կարող ան տարբնրակել Այդպիսին է, ըմբոնում ենք ոչ բե շարժումը, այլ միայն նրա արդյունքը: մաօրինակ, ժամացույցի ժամ ն րոպե ցույց տվող սոսքների շարժման է

ոին

մտաչանդումը:

շարժման

մառին մենք ինՏեսողության օգնությամբ օբյեկտների Ցորմացիա կարող ենք ստանալ երկու տարբեր եղանակներով. սնեռված

Հայացքի ն աչքերի ճետնող շարժումների օղնությամբ։ Առաչին դեպքում, երբ աչքը քիչ թե շատ անշարժ է, շարժվող օբյեկտը ցանցաթադանթի վրա արագորեն տեղաշարժվող պառլերներ է առաջացնում: Ընդ որում քանցաթաղանթի վրա օրլեկտի պատկերը ոչ միայն շարժվում, այլն փառխոխվումէ: Սակայն մենք օբյեկտը ըմբոնում ենք ոչ քն աղտատված պատկերների շարքի ձնով, որոնցից լուրաքանչյուրը իրենից ներկայացնում է մի փոբը այլ դիրք դրավող օրչեկտյ, այլ որալես շարժման միճակու դտնվող միննույն օբլեկտը: Դրա ճիման վրա կարելի է եզրակառնել, որ առարկայի շարժումն բժբոնջյու ճամար, անճրաժեշտ է ցանցաքաղանթքի վրա տեսողական պատկերների տեղաշարժում: Պատկերներինույնպիսի տեղաշարժ է ում նան այն ժամանակ, երբ մենք մեր ճայացքը տեդատոխում ենք, ջն ոշսենք, ոննյակի մի անկյունից մյուսի վրա: Սակայն դողքում մեզ այս տոտ շրջապատող առարկաների շարժման զգալություն չի աուսջանում: երբ մարդը քայյում է սենլակում, ապա չնայած աչքերի ցանցաքաղնքի է որլես սնմրա օրուռկերների տեղաշարժին, նա սենյակը ըբմբոնում իրոս շարժ, աաա շարժվող մարդուն թվում է, այդպիսի ճշտում չի կատարվու շարժվում քե նրա շուրջը ողջ աշխարը նույնպես է) Շարժման ըմբոնման երկրորդ նարավոր եղանակը Հայացքով ։

ա-

ի

Դոութու

Հարոու:

աաա Բոաագաք

:

շրարժվող

օբյեկտին օբ/

Հետնելն լ

է: Այս յո

դեպքում դեպք

շար շարժվողօբյեկտի ղ օբյ

ր ւղ պատկե-

Քիչ թե շատ անշարժ է մնում, սակայն նկատմամբ ցանցաթաղանթի ենք: Ակնճայտ է, որ մենք այնուամենայնիվ օբյեկտի շարժումը տեսնում են ըմբոնում կարող շարժման առաջացնել աչքի Ճնտնող շարժումները քան վրա զատկերի շարժման ազդանշանների բաջանցարադանքթի րը

քակայության դեպքում: ցույց տրվեց վերնում, ուչքելրիկամածին Մյուս կողմից,փնչպես ցանցաթաղանթիվրւսռպլատկերների տեղաշարշարժումների ճետնանքով առած, օբյեկտին ճետնելու Ճատուկ շարժվող ժը (որոնք, ավելի ճիշտ նոլատայ չունեն), դեռնս շարժման ըմբոնում չի առաջացնում: Աչքերի պասսիվ շարժումների դեքում, որ կարելի է առաջ բերել, օրինակ, մի աչքը ձեռքովծաժկելով, իսկ մյուսը մատով զգուշությամբ չարժելով, ընդճակառակը, կթվա, որ աշխարճը շարժվում է աչքի պասսիվ չշարժման ճաղզառակուղղությամբ: Այդ նշանակում է, որ տեսանելի աշխարտճի կայունությունը ապաճովվում է աչքերի ոչ թե պասսիվ, այլ կամածին աչքի մկանների կամ նրանց ներշարժումների միջոցով: (Կլինիկայում, մւսլին սարքի ախտաճարումների դեպքում, երբ ճիվանդները փորձում են շարժել աչքերը, նրանք մոտ առաջանում է տեսանելի աշխարճի Ցանցաթաղանթի վրայի պատկերներիտեղաշարպտտման զդայություն ): ժը չարժման աղղանչշան է դառնում միայն այն դեպքում, երբ

Պորտ

Տողեբանություն 21--Ընդչանուր

քբ -օ» վիոճծամա ջոիոակ մու մումուխիսո մչիսհդօոինճոնոու, -ոկոռչ վլսհղդ 1 փաղտոմսո| ռսիմտտտկ

:մր-ոն

դոկուվ զո, «իսմզա:ոմ

դիո

մմղ ողեւողջղոստ Մղսաշլիսմնոտմոմզգի չմուխքն մորու ամողոկո չ դ 1 նմոմ մյիսնդղմմղ յոսմզցժոզն դիտ 9 մաղմտկովոողջղտատ նիր -դչ հսմողոկուռՌակզմսիուտոորվ ողոոոիող դչիարղդոողր հզովն , ժտզո ղվնոճվր նիո քույ չիսղջ ամզրոտտխամգի ղզմվ ղմղվ մղրսիքիսկոն -դաիոսմ վյլիոաիղ ովլիան 3 ողնդուչ մմս 9 նսիչոխուոր ամե ղդա -տամամզի մեզը նվմզղկողոնղդ մաղմտկաողղրո ղորչախուղրը հոզչ ղոկքիսկանդոխսմ վշրող նսիջախուտր Է|զնման «ահ ժղոմն ղ 1զղնոծտստմզղմցկոտխ դողվոտտախտրուչ 4 մոզի ձգր իսստցտտխա չմղյարցիսմ Կո

մամ ղոքքիսճկուտվեն փոսմզժողնմոիոմողդչ

Կամրտ ղ

-

Ժոաո

լ

՞

«ողջ ոմի

ռոմի

ուխ մղաքլիսջոիմաիտտոռրվ ղորչտխոտի ք լոսդնամաւընո մսիտմզկտոթր 1 'սիղգչ ղզմսղ

վմզոտկ

մժղուտողմո ղոկողոմուրոմմո ն սիմատոկ ումի վիղ մմ. 'ՄմրոՉսմսիտրգառովո 'Մմրոստ

նմոմ

/

ն

ոյզչո Մուր

փզիտ վովողյտ դորչոխուտր

վմզղղաիքիանմոնւսե դոհլիսմնոկոչ

Հվանմե Հվմոս ջոինդոտմրոչ

ղորդ

քիսքղ

Դ7

դվջուրուկ կոդ

ատոմ ղ

չդոմղ զ

-ոմրո տմղ մմպ րոսժոզն դո Մոտ -փրեամ մեվոհմն մմ «րոսժեոզնդլո

ժվովեոճղվմզ 1 վարդրվչ դվ

դոիիսդութվանի) մզ «իշ

զ մոսիմնոկաչ

ղոմղ 1

մոսիոափոաչողչ մրոանդխո

փոսինդոոմբո ղ փոսիղկմկ ուք մարո վիյիու դ բաաիքնզատո

զ

համա

յ վիա մակ դվրոխմզղմիորտոկղ փելանմն զնվվվս մս «դոլ Պաճակոամելդո Թղեդուչ միսմիոլ, իվչմադն վվլջմու, :ղվմզղղուլրամզմ մատ վիլտակդ Հժ վզիտ 1զդճդո ստղչ նվմզղղոը

նվդոմն դլավր

դ

Փոխոնոչունումղղմակտառու Շամզմմուտ ժղումղմզոկը 7 ողի մոռավ Հատորզրոֆջվմզդտկ զ/մ իսսոցտոի նիր ամմղղահիոսմզմմոտջունդ դճվր նղոմղ ջոիտքոչտտմո ղյ ղզմողաատմոնվերո դոժմա «րոսիմու» -ոկ ի փարո վ նոմո վրր դոժղմու մրաչախոտը վմզդտելիմը

«(մդսդունետ վիսոից ըասժջոիմր -տտո օմղսդանետ յովբ» վիս զջ մղահլիամոիթն դարմզմուռ» մրոդվմօ) հաիմտանոմ | իսդոմն յոսմզժխոզն մրոսմղզմատը տո նղումն 1զղնոմոիխ -քմն 3 համակ վմզոտկ դիո1 մրոստոտուոչ սովով ող յրիյուստ

ԼԱՆԵՒՆՆԵ

դիովր դճվր վմզդտկզիմցզեմանոչ դարլիսջաիննոս վկամսմս մղուլ|

ղակմզվորո1 փնսինավիդղմոատորստիո «Մրոէքիսդեօ վմզղմտարմնտ մղամս նսնոխըտոամզղդարմայխ մոտոմամով 2 յոսիմվոդրուսուս

մրոսքմոծ

չիոմ Հունուն էամս ողխղիո մրորքմոտճոնգտ դահոցտմոսո ղվիակաողորտթ Համս նվնղուրվի մմզժմվն նիր չիսօդողոաղգչ վո ղզ ողզոձղվ ջաիղոքոմ վմղզժմվնղվջղոստ վլրակմոստ 1 յոսինոտո -ողյոսոկղմ ղդականմաձճոտչ դաիքիսմսիոխտ ղորքմած վիոկմոստ րոսմս նեղ չմզկւտտյողահոկ Սո (րլոսդողտ ժղզ մզղմտկղ նսղնդտ դղմսնտմո զը մս ժղզր րոսղնղոա| մնակ թշ րաղոլկմոխ խաղ տ վժնոքուչ մզր եղզտմս ՛լյոսոդվկ :մմզժտղչ ղուշջիսճգնետ վորսմ|դլ լրրսդախչահ: րամնոալիղմվկոդուզութ ձՀամա մզ Վո իվչմաղն ղոքքիսկողանդմ երր չնղտ կողորոթ չվժ Փվրոսնումզի ամ) Հաճգնետ վվանհմե ողոդխաղ ք լոսղաժք դ րոողոձաստ վէ կաողոբաքովը

ղոկոնսոզտ մս ոյվեվսեմե մղաիքիսմոտոնն ում "րաղոմղ թո դոիջիսնգնհտ Ք մա 3 -ոմոկ մղսիիստմզղվ ա հրաիքիսամզղվՀոմս վղա մժո վղոմտչ ') մ ն ց փ 7 ն վ յո ր աժ րվ: վտողիմոսղվկ ՛ ջոկղմ մժղւամեկո վմ Հակոսմսամառո դող լոսղտովնղուչ | կաղվմօ ղորքմոծ նսճոիյ) լոս

"

:՝

օոմմոչ -տ

Է

«

րակ ջադեսչ լ լրսդոճասու

Ի

ռ

տ

Զ

չտսր սնմոր մժղամաախոդարթմոծ վմզղակմոս վուկոմվ ղզ մոսմզմմոբ

նստտոոճմը :մմզղյոոսքմոծ նսճտիի|

ղ

չմրոուք|

Հանոս դլ կոսոկոչ րաիթմած ժդամղ յի 1 րոսի ախո ՛ոմիվյդ -ոկմոստ քմումդա նսիդատն յոսոմզդ վղսեոի ժղզ ատղչ ղ դվժղանցտ ժղց րոահող մոակմզ վժճողե մմզ կաղվմը յրսդոճաստ | մզկտոխ դականմոճուծ դուր -Քմոժ ով/լոզղո գյմաղակողտ ամի վմզդակմոսո մժնոքոջ |

հժրոխանցո մժճամու աաա, Պիտարաումմ դադոոոնում հոիթմոճ

մս

՛ց յրսեսրտչ

ղոմղ նդտ վմ

չմկոսակա»չ վղա ելո մղահլիմմականոմ վմողդաիբարանի վմ

չ-ղղրոանդնղ ղորղուտուտ դլոկոր :րրաիքմոծ չ ղմնոդե մվ զը ՛1 րոսիք ղոմղ լոսմեկո տոտ ղվժնողն նսղնդո նվժեսկ 3 լոսմող նվտսրոու՞մ յոսմնողը բաղեղակ թմոծմղտ| ջտտող մեմուր մմզ «ոզխորլ 1 տոր ոոտջաչ դավնարմաՓղվնտ ղդ մմատահվյոդո ղոկանսոցտ րող դ

-վլմզ Հատն

1 ոսք

դակողրվչ վիովճորմոժղվ րրաժիւզն ող չիսիաղոանօ րոկ իսմողզմզը է յոսդե տղ մմզ 'մկոջվի 1 1իը :յիսդոճաստ

3 մտալմնտ

ամն նտ ուոմոմգիվմզղտակղիմօ կով իսղոմն դ վմ յոսմնոմգիվղորնեսկովի վմզղյուքմոչ իվչմաղնվս 3 մզդ յոսդատո 1յղնտավնողույր մմզիչ -ոկ ովկչտտտտր ովլուտ 1 ոսք ՀղաձծղանետՍո դ ղակունսքմոծ մրոհցիոկողամ ղոկտքոկոչ ող տրո երը «2 չմրսաջնենղմ վմզղղոանքիսմզմմուտ վմզղտկգիմօ1 մողմուկ վոսնոի րտկ լոսմոժ մնստվն մմռ դզմվ պ ՛ղվմզղտկմոստ նստոահոծ ողխտղդջղոսը վղա ատրբյվրաչ չմղմաիլոս մշ զր դոսիլիսկաղոածղ մողչ պ զսմետմզի 2 րրսքմոձչ մոկզնիսո մմղզմզժխողն ղղ

դորչախոտւոր դոկողոմորոմմոոզ ում լյ յյոսդվ

ղյ

մաիտմուղշ

մատվստու: վմղք ոովուչ իսդչ Նմա ղզ րսղեզմ

7 քմածղա մղդվրոորմվ զը 1 յոսիք

աա դ 7 փոզխո Հղվ ճղգմվ իսսաջտուխ յյմնոտմոմգի

վ

-ուտո

դոմդ

մողուսքքոմտենղակահսքմուծճնվմզդրոսքմոճծ վո):

ղ լրող

վմղժժտ

դ

դաց ադոմզեսչ

--ջչ մփտաղոշնղգ

տիտ ոմի վյզիտ 'րսոաղվ 3 մատմտղսնմտ ղճվյատկտնղդո իսմվժղոտով|վծտ իվտկտ մր'ստոխտատր բր'սիղղչ փրի'ող

-ոնը -ոկ

տզչ

վմղղկտագ նսիմոո ղիջորտկ

Հս ղորջոխումւր ղվշորտկ նսիմոտտկ տմի մմ 'մոմտղտղշ չրյոսժխողն դվ իտ) վիտ ղորվչ դորնմղքիղմվոսժզտ ղովր զը ղոծ «րոսջոխուտիբ տեխտ«մղոնը ոմղ դվ) մոսիեոկ մորու մղանչլիսկտեդուի Հոմոդուկոտտ մոմուտտրդրոն մմզղնսվսիսո մմզ ումզվ ղիսղ ումի վոոժղտ նմոմ -սմ

դնովր մյ յոսիղղտ. ողմճմվի մմղ «մլոսջոխուռի ովջորոկ ղորդսմրմ ղոտորեմտկտռոուն պք դոժ ովյուտ մյ մզղժղոամնմոիո փղիո րսսոգզնսմխի նղոամղմլ փռսիջմսետմվ մմո "Մրոսչոխուրղվցորոկ-1ա(լտդ աոկա» վմղղտկղիմօջոխմտ ղղմաղոյ մուն: Փախմզվոտխտմի վմղտմտոձ) մնզտ ղորչտտոտր ղվշորտկ ղ ղվջորոկ-Հո բսոլնսմթ ղոր -նհոմտսի Քվրնսկ վմզղնոամսիսո վմպղժվողտվե ղոք 1իսք մմղզղժղւսինմտ Ր:

յզշամս ովնուռ ՞ս

ղզ

մոմաղամո

1իտաո

«01 ո ո Ս 7ումն ի ո ՏՆոր" 775 ոտջտնտ ղաքքիսմվոուղ

ՀՀամվոող մ

մմ

դոր

րուս

Է

:

ուք

մ

դլտ

՛:

զդդ`

ի

ք

բ հզտ

«րառ :

դուրնտոմւաք ղնամհ վմղդձվելտվն ճվր -նսկ

վմղոտմղկտծու

Հլոսոս ղակոտարդիոտ նղամլ, :նվրոաչտխ ենղտ դուրցուհւուտր քվջ -ոլոոկշաղ քվշորող -ոտի ղվջորտկչ-ա ղմտ ղվջորտկ ղովր ո նլիտեօ լ մոզո յոսողնսմխո ղորնաուլյ (ղղ ոսիմսիուտոռրվաոմզի նվմող դ բախվող ողոտկամս 1յո (լոսդոր վտոմղզտղսկվմզղժվիզտվե մսղ իսխղւոր «մմզղժվմ -մոլ ղովր 1 զր նուի վզիդ չիսողջ ջոխջոտրողդգուվ` դմգվուտ «ղոր -զավե ջցաոիճումյաի ովը -տմդո ճղտստ կովղիաղ ղդ րաիչոխատր իսխհմգկմարտ մմզոԴվեղ ոոծզրովաղոյոսմզղղորմուն եմը զի վմղուոկ մող ղ լարտնմաոնոր:

մաղ զ բոսիդկմկ բանղո

ղզրո

մ ջրող

ղողոուտախուրտջ վոմզկոմո

-մսհ

տոտ

ղոկոզ

,

դմ ղոիցիացղոաց փոսժճութ

(մորու

վեմոճուչմղվլ տյց

) խոլջ վեն -տմչդտ մղովվտոտ նմավող ւմտազղատժուխաի վեողումաողաողքո աստիմլիսժդ ոմումեոժը -մոկուրուչ կրատաջտովո| վմղղմվեդո|1 յորսիճ

մս

րտ

խանաձվրվմզղղոամլիադկմկ տեսչ տշվր մմզղժվյտվե վմզդատմգկածո ժաոցե ալվնառա իսսատցտտխ նր չղվոտր 'այզղվ) մոտ ղորչախոռ 3 յոսոսո| մս «Լ տձվրիմղաիքիսմսիտմտաղչ այզմնուտմոմգի

«ուտր

մր

վմ ղվիամրդձվր /Մմր'ստտտոռն Հատտտոտչ վմոխհակ մոմոչ Ւվամզ ղվ1 ոմվրո| մզ ղՂ մր յաճոտ ղջղտսո շՀդղղց ձնս տմղ վմղմրթբո|| վմղմմոտ ղր վք'ող մրսած ճ նն մս. ոկ զի դյղովճոտ դ: փ բրչսսոմզղ "4 սսոկ րող ղոհցսնսաջմսեղակակվրգդր դվժջտին լ ւ" ճվղզրտ տղվոոտոախութուծ աա մկուղոնգ վովոնքո մ

խն : -

.

ս

ո:

ի 1

մ

-

։

-

չմրուիլիսձ

մմա

'րսսջնցտո

դակաղիոսուս 27 "Մմջիսէղ

դսսաիսչատտոր տզթ

-ոմ»չդոտ ոլմցմտմզի վմ ղժվյզտ ղաի'յսաոկսո -վե՛զ դղղս'աիք'սմսիտմողջչ Հայցմցմոտրը դոռողմնոտ

մմզ (րոսժոզն

վչ

ամլմսվուր

-նամրտ զ լոսիղկմկ ճվմաղ մջիող բաճմզի :չղվջղոստ ղղ յոսինուաէ ղամաս(մմզոտր տմղ ղղ լոսիճողջդուտ րառ (մմզղմոխքն ոոտկաո») մջիսյղ ձենս 7 յոսիմսանոտոորվ -ղնսմիոնիդ «ջոմնմղիմրոէքիիսճնամրո պոսինկաոտվեբոսմեկը :չիանմակՍաքդտզչ| յրսիճամոաքմլիսդ յում -Խզն փեսքցր ջոիճողվմրսկ :1 ջցի մտիուջ վրդ մմզ ոզոետկտուչ ճմզի ղ մմեվկո դո (րաիչոխտար վ տաի վղզիտ տշվր մոտր դվճվր' վլիսդ յոսմս նդմ Դզղվլ մզմմոտ ղլ նսմոկ ղտալքիսմոիքնտոմ մմզո որ նքայ չմյոսջախատր 'ա ղրանակոո վմզոտկ ճղամդ զ վմզոոր ղվջղոստ 1 րբրաղնուծղ» մլոսջմանատնօ ղաքիսկոնղտիխամմփաղոտնղմ մլիոէղբոաժողն վմա մկողտնզ ղակաճնամրո վ մոմողոամնմո մղիղ 2 յոսինոսսր նեատմո մցյոմսիսո իսժղողողտ ձծցտինաուսկյի ճվմոմմ ում, ոց լոսինուսսմ մմզոտբ ղվջղզաստիսստցտոխ նտ մրչամսմողինակ: մրորտոկղ դտիլիսկորնղոիխասժ մաղոջնղմ վձճամրտո1 րակոնոմ՝ Խուսմոզցն վկողտոնդ չմկողոնց վմզոտղ Հժ ճվղամողավճու վմղոյոթ -դրո զ գկտղտնղջտինողվմրակ կտաղտեզ ջոի մողսվնոստողղրը -Քողվմրակ իսմզոտր ղ մրոՒլիսձեսմրտ տոկ (կոլղոն «ղով -ոճձնսմրոտ տղվոտվրմմսմոմ բոկ դղաողոնց վմզոտոր տիամղոռր'իսկաղտնց մզմզ 1զիչտխոտը 4 նսմոկ «րոոձղոջախ 1 մղզղղաքքիսդկմիվկտրնետմիխիասոցյոտխ մոտիու մվ

:1 ղյդշմանոտ մջմոաւրղորճառա 1ոտղզրվմզխոոժյ մմզ մս Դզիտ | ճրսն -Խօ անուողչ մցիսքղզոիճուխոք մկուղունդ ղոանուի ծզի ղաքլիսդղացմսն Հոմ մողստնկ լհսջտոոատր ղահանկվգաոիզբ իսսոզտտի: նր դոմքիսղեմ| ղ ցտիմսիուտոռորվ (շռինկատտվնոր 2 իվատկտ դո լյոսժիոռն կտսոկոջ ղտ ղլտվր լ տզիտղաննմոտմղալիսդկմկ պմտկտը

-մտմզի ղժտվը ժղ հյոկղմ դվմաղտկաձվրղաղոկմտստ ժղգր: ոո մա վղյոժ մոսժխոցզն մմզմզմոտր ղոմ 1 տչ փղի մեզողաք չյոսկ -ովչոմզիողժղվժղզ տսմուռոակղ «մմզնղո յհսք» մոսմզմ ժղց ւոմոչ վ ժղզր ովյղղկմկ մս վղոժ ովիզմսիսո մվեղտ ողխողջգոստ մրոջոխատտր մոսղջման յ ողսվճոս վղզիո լրսղճոնամո մղաքչիոմնոտմոմզի չ«իսիեց| դակոտփղո» օրոսիդուրնմույի» մրովլիոտծղտմջտիճնակոռչ իո1 Խզեշղվր ողջ փղջ ղակտիեզ| «մ ողո-

ղիամբ խսողառ զնդտ 9 չմոխոաղոց մոկմզ մս իսդոմղ կմուտոտնզ րազմ| ճառտ տշվր Հանչքուղ Հ-մոխչ փր'սղնոտչ նզտ 1 ղո ճղոստ ող Վլխտկ 3 1իալ|մազմ մմո' ղվղոխումառ ջոմմուժ գլու տզչ վմղղոաչիսղկմկ րոսիեսչ 1 ղորղ (ղվոտր ղալլիսմրտ վմզդժվյղատվե ղվոր «մվնաոաս աո խսմզժուղվ յՀակողվծոլ) յայզղդնում -տոր

ւ

ց96

Հանժոր "դիոջորոչ

դոէլիննսձվչ չլոսցոթառղվնո ւզժղվոհր լ 1ումիտ նիդտ ջոսմզդգորիախ վմզղժղոմնեոձոստ

ի

ճամ Դագզդո" «րաճաննդոմլիս 1պդվովկոջվի | դրա ազդնողդիաղ /ոյհոհը չմոսդո Ս մդգ համոկ ժղյր /դոռնմուր հոգուտ -ոդոց» դոքջիսգգուջմո» նույ յր «դրզխս ղ վմզմ պղվ 1 նամակ մրոանողաջ գակմուտ ջոի մրորողոծ ալմաստ անմար գ յոսդար դուրդամրմդզմովգտակգ Հոհդմ լոաղվկոլող ծղզ բոսնողոջ բոսողնամթ Մ ժ

գվջոր»ւ-10

«ղո

մո

լոոչ եզր վմզեվց

գառորնա «

փոովը

հիր խարար

փորջ

ջոխջուտրոոդուկ Հանաջաոոն չ։ոգդնսմթ Դռվմմմյոսողոջ մմզ 'մոմումսիսը ղ ձամսեմոխ վկտծմամս բոկ 1ղիջմսե իոկ 'ղվջարոկսա ողոմս ովոմս ղվջորոկ մ1ղ վդաովաոտդտ մ'սիվ -ոմվ 3 նսմակ ղր չրոողվ) 1 մլմմոտտ մվ տոմ վյոսմոդոց ղաոլ'սկոտտուչ «ղաոքսվկածամս զր դոյ ոզ

"յ

ի

վոտ ւոնվց վզի 1ղիշամոդրնակ դալիամսի նաւտուխոծմձ Հաղակոամվ մօ նպոոխոյոժմ: 7 ղորղամիմ վմզղոկցի տղ: Հոմողչ եղզբ կով իսղոմն ղ ըսղուջ եզր դվեմո չժղվզվոկդմկ զ

տշվր մլոսմողոք մջմսփոողղզկ լոսխոտկ զր

ողով

1ո

ղ

ոջ նղոստղըվո

մող

արան արմ

ժդզր դորնոդ

րոն դո դզրու մմզդուկմտատ ողոմաս մյոսձողութ ւրչսմ ղոկատողվկ Փր դաէքիակաղոմղ

մաղ ոմ.

ւ

նց

ղղ

ջ

բ

ֆօջ

։մր'սկոմզմմոտտղ մի'՛սճողջֆղոստվմղզղմվնղոյղոկ

-ակվբյդր

դ

դականտարվ

1 ժղորտեղգոչ մաղմոկ

:այզմոի րոաջման

-ոստկ մյոսջոխատր վմզղժվիլտվե«իսովոոհր :լոսիսփ զորեղիոամրո տմղդ1զդն լ վզմոկ մվնդվ դակակվրզդր կով ովյզդճամսմ չիսդ մսդ 1զջմսնոանօ | ժտցո ոզոտկզիոստ մրոսչոխոտթ |

դվբուրոկ-1լ " չմդո

,

րանով րմտո

ղակոկվիզղը լկմորղզ 4 վլզմոկ ովխածնամիտ -տոկվմնղո| 1 դաքլիստզիտղաննմտ ղիսնոց վլիսհդ մմզ ր'սժխովնգզլտրաղոռչ զն մյոսչտխոտրի ղվջորտկ տղզչ դորմոտտկ վմնդո| ղակակվրբզոր -ոռտտ -զր

րտկ մտիքն մրաճակոռ: վովիւնքո վ մողչղո ողզոատմղդոջչնղմ -զպոտյրուչ պտգջչիամաս «մյոսչոխոատի զվջորտկ զոժ '1 տզիողաննմո վգիտ զո

վոսմղժոցն վովոնհր Հրոածղոչուխ1 զաիսմնոճա իվփոկտմլիոլղ մմզ "րոսմոտոկ զզ ժղզտոտառղձողոկտռորվ մմզղնամսիսոմմղ լյոսղ 3 տզիաղաննմոտվիտ նվղզրտ մրաչոխուտի դվջորով-1լյ ատն

մմղրեակ մոմողորափաղժղվ վոոժզտ ղզ ժվովաձղվ ՛իսմ ճղոնո րտկ մզիտեօ եվղոյո տոտմոտխ -զգկադանց փովողա վժգատողվնա նսիմտտակտզչ մգ մլ լոսիջման Հոմվ մյոսոտոտի ղվբտիակ-ա զ ղվջտրտկ վտոժցտ մմզ լոսմղջմախի դմա ղաղ իակզ դողմզ ժմդանցիսփաձաղվմօ նր չկադանց գարջախոատ |

-

դդոաչիամնուտ զորու

սողոջք Հմոմզի վիստի վոկզ1մօ զճվղմամիր'

-մր ղզվջարակոզմոմո 1զջմահուտեօ| վղմտկ մդահջիսնոլմանմսիոտը

ղոկորտոյովջղո ամզճտաչմզի չմղացիսնոծվչ 3 դվջուրուկ-16 ղ (դվջուրոկ չյոսմզմուռր

Նլտ 1զեմոկաոտն ստզչ Խանմսիոո չլոսժոիգն սմզղոոդ վկտն դրովը -մոկուր վկտճամո ղաքիսջոտխմախողլջ «դաքրանսջմսեղտկանութվ ովմոմո Լոռե ոզնդոչ լրոամզնվկողտնզ դղարչախուտրյ նոմոկ մյոսն

բոսիոմե 1ուէ ղում (րաձողոց "իանմակ զղվի 1 նսմոկ դմս)դաքիսմնատմոմգի մզժ մմզղկոողտ դտմվ, խատոշ

Կովի

3 վկմոակժղոմնԴեոզղնողջդուտ 1զմսիուռտն «տագ Հմուտ

-մակառով,«յոսդր լ տզչ ճվղամդ 'տմի դարվչ վղակաճարվ իսզիմսի նսճածուո լուսո «ողջ :իսմցոտկ նմով մղոաքիոնաջմանզակտակվբզղը -զճամո ղոռրմախիտղջ նղումղ ղծվր վմզղղոոքքիանաջման ղակոնսջշտոխուո ր նտ ղ ղականարվ ղզ լոսիմտտճոմ մմղղղաիքիիսովսփոփ դալլիսմղմոմ յաջ դաքիստզիագոաքնմոդարջախատր դվջորակ | մրուչոխատր դվջորոկ լ տզիող վմզդդվճմզիմդաքիակիաստ մվ լ լյրաղճմակմոմ

դոռղվոտտուխուրուչ տմղ յոսողնոմո ղոքքիսմնտտմումզի մրոսմղմաար

«քոիճտտորոտիու» տվրաճողուջ մղժմուտ վտռոո

զղվր նվիոծղուտվիղ ջոինոսոր դոիչիստեզջ ւիսմզղղոջ վմզղակմուո Նաւտտոտճմծ եզի լիմեաքիսղմ1 նամոկ մողնոմո վ/ուվճ բոկ ղոլչիսմոիքն ղուրնոլիդմ լոաղվկվող դուրդեդակոմգիքումդ ջաիճումաք ոհվիոսակտ ամտմախս դաքլիանոնվիվտումզիօ զգ ովա նաիծդոչ նվդալիանանվչդակողտ մմզդժվյզտվն դզ ուսն ղ յոսիդաչ դոկզնսջ ջաինդխում -ոխ ճվղեզը չլովճտեվյուտկա ղալլիակոնդաիամ վովողյո վս «ողեսմխո փոսղվդոս 2 վնզտ իաժղողտղծ բոաղվկորոդ -րո մոկ մդաիամնուտմոմզի 1 վել դոլիանսձվ, ոզոմս զգդորջար

դվջորոկ-նյ

'

Համեմ

յո

Ը

փզիտ

տոր

ղ վմզդոմգկոծո վմզղդոմոռան -ադաջվտոու մորով ճդակնմոր դառոչ դվճվր տար վմզդաովմց վկոռակ դակունամոն մզուտմկզ դոկոճամխն տզիուղաւնմո «մրյոսչոխատտր «առիուղիխազղվի ղվջորակ-ն (ովլզեմոկ -առան կաղվմօ) մմզդակզ|մօ րոսմզղդուրմոխ վժգոտողվ ջտիմզկտախ Հո ոզ 5 վրդ / նախմտտակիսմվղկողանց դորդաղդհող ղմոկոր չրշոիջմսնտտեց ղԱմ1մզղկողոնկղորղ վովողտ ղոժ դ

ցւսթոսմնուտմումղԻի

բսժիոլվն

վմս

'ՍՄրո'սչտխուտրդվջորոկ

որոշակի մարդու ճետ, որին մենք առաջներումգիտեինք: Լինում են նան դեպքեր. մենք կարող ենք ճանաչել մարդուն, բայց չտ միչանկյալ այն պայմանները, որոնցում նրան նախկինումընկալել ենք: Ջա զանց թերի կամ ոչ բավականաչասի լրիվ ճանաչման դեպքում այն ն կամածին բող է բարդ բնույթ ձեռք բերել: Հենվելով օբյեկտի ընկալման վրա, մենք նպատակադրվածձնով տարբեր Հանգամանքներենք ն դրանով ճանա մտաբերում ճշգրտումենք ճանաչումը: Այդ դառնում է չումը վերարտադրություն:

լա

Դողթում

վերարտադրությունը ճանաչումից`

Բուն

ՈՒ Աամար ն չ-կամածին

մում արտադրություն

|

է

օբյեկտի

առանց

վերարտադրվող ըմ բոնման: կրկնակի

լավ է ամրապնդված, ապա վերարտադրությունը ճեշտությամբ է կատարվում: Բայց երբեմն մեղ չի Հաջողվում ուզած պաճին վերճիշել այն, ինչ անձճրաժեշտէ։ Աչդ դեւղքում ստիպված ենք լինում ակտիվ որոԱյդպիսի նումներ կատարել ն ճաղքաճարել որոշակի դժվարություններ:

մարդն իրագործում է տվյալ պատին, դործունեություննինքը ճատկապես վերարտադրման Համար չի կազմակերպված:Այդպիսիդեռքերում վերարտադրությունըչկամածին է: Բայց այդպիսի վերարտադրությունը«ինքն իրեն» ռանց դրդման» չի կատարվում: Ոչ-կամածին վերարտադրմանկարող հն դրդել ծանոթ առարկաներիըմբոնումները, մտապատկերները,մւոքերը, են գալիս որոշակի արտաքին որոնք իրենց ճերթին, առաչ ազդեցությունների Հեւոնանքով: Ոչ-կամածինվերարտադրությունընույնիսկ այն դեպքում, երբ առաջ է եկել պլատաճականորեն ընկալված օբյեկտների հ կողմից, կարող է ունենալ նպատակաու չժ քառսային, բնույք։ Վերարտադրվող վանդակությունըայատեղ որոշվում ն այն զուգորդություններով, են մեր նախկին ըոնք կազմավորվել փորձում: այդ

ո

ա-

ի

ո

աոան լերւնա ալլ

:

ո-

«Հին տան մեջյ-- դրում է Սեչենովը,--որտեղ մեր մանկությունը է անցել, ամեն մի անկյուն լի է անցյալի պատկերներով... հիրադարձունյունները նե դեմքերը, ճիշողության մեջ գրանցվելով շրջապատող արտաքին ճանդամանքների ճետ, նույնպիսի անբաժանելի խումբ կամ են ջուդորդություն խնչոլիսիք սերտված բանաստեղծությունվազմում, ներն են, է այդպիսի է վերարտադրվել խումբը նրա ցանկացած օղակը ակնարկելումիջոցով...»: երբեմն վերարտադրմանմղող դրդիչը մենք չեն նկատում ն մեղ թվում է, որ վերարտադրություն, «ինքն իրեն» կատարվեց: Ոչ-կամածին վերարտադրությունը ավելի ուղղված ե կաղզմակերպւ Լ ՄԼ Շօգծեօը, 1156քճոտեւ: ո

ՓԷԵՕՇՕՓ`ՒԵՇ

ՔՆ, ԷՉՇաՓո:ւոՅՂՅՆ, 1947, 67ք. 449.

ՈՇՀՈւՕ10Ր4Կ6ՇճոՇ

ոբօա3թօ:չուտ.

մտ աբերու ւի: Մոոաբերումըկամածին մտապաշման նման կարող է շատ բարդ լինել: Լավ մտաբերել կարողանալը ճիմնված է մտամորդործողություն սովորելու վրա, Դրանից է կախված ունեցած գիտելիքների օդտագորժման արդյունավետությունը ն պատրաստականությունը:1ավ մտապաճումը, որպես կանոն, ապաճովում է նան լավ վերարտադրություն: մեծ է նրանից, թե չափով Բայց մտաբերման ճաջողությունը ինչպիսի պայմաններում է այն իրագործվում: Ուսումնասիրությունները

վերարտադրությունըկոչվում է

Ար"

վարու

Մարո"

ամ

թյան բովանդակությամբ, որբ

չնայած

ված կարող է լինել այն դեպքում, երբ առաջ է գալիս ոչ թն պատաճականորեն ընկալված օբյեկտների ազդեցության տակ, այլ մարդու կողմից տվյալ պաճին կատարվող որոշակի գործունեության բովանդակու թյամբ: Այսպես, մարդու մուռ, կարդացած գրքի բովանդակությանազդեցության տակ, նրա կենսափորձի ոչ-կամածին վերարտադրությունը է, որ ինչպես ավելի ուղղված է ն կազմակերպված: Դրանից Հետնում ոչ-կամածին վերարտադրության,այնպես էլ ոչ-կամածին մտապաճման պրոցեսները մատչելի են կառավարման ճամար: Որքան ուսուցիչը ավելի սիստեմավորված ն տրամաբանորեն է կառուցել դասը, այնքան է նախկին փորձի այն բովանդակությունը, որը ավելի կազմակերպված դասի ժամանակվերարտադրվումէ դպրոց րի կողմից: ս կողմից ածին վերարտադրությունը առաջ է գալիս

:

տալիս, որ մտաբերման է այնբանից, թեն ինչպիսի

են

ճաջո

ախար

ղո

ւթյու ն ը նեկաախ ված

ճշաուճստակությամբ բոքյամիէգիտակցվում վերարտադրողականխնդրի Մտաբերելիս դժվարության առաջացման դեղվանդակությունը: քում անձճրաժեշտէ վերարտադրողականխնդրին 4Ճամապատասխանդիտելիքների լայն շրջանից դնալ դեպի ավելի նեղ շրջանը: Էնդ որում ւվետք է լայնորեն օդտադործել զուգորդությունների «ամադրությունը ե Հաւեմատությունը վերարտադրվող բովանդակության ճեոչ նմտապաչտծումը, մտաբերումը ինչպես նույնպես է: ընտրական ավ գիտակցված ն խոսքում ճիշտ ձնեակերոպված է տալիս մատբերման 4ճետա-Հ վերարտադրողականխնդիրը ուղղություն գա ընքադքին, օգնում է մեր 4ճիշողությանմեչ անճրաժեշտ նյութը ընտոխելուն հ կողմնակի զուդորդությունները արդգելակելուն: է նրաՄոտաբերման Հա ջողությունեը կախված են նից, թն մտաբերելու օգտաՀնարներ ինչպիաի

ա

Հանզնետ ղտնքիիսզղացման նմսովողոտմի ղորճոձճոսթ վմղուոկ յոսոզը տն -ումիո դաքքիոզղոացման ուողտ դվ բոիոակ 7 նսմոկ մրոսնուսսր վո

Իր զդճատծտստյլոսնոսաբ կով իսղոմն դ մմզժողտվմզոռկ բոխի -վեոն -ջեզտո նտի վմղիտ «Ոզճղճ» ողցմոկ Դղղնոհսքը բոկ մղաիլիստզիող Համո դորչահոուոր: յղնցետիդ կով իսղոմե ղ մրանատճուտվմզո ոկ մսաիտկտղորտքթ մաղ նոմտկ 1զղնոմոխքն ղց րակ ոորոմյո կաողարութ Հող փբիոմդ մմզդՀվանմե վկողրեսկ նցթյա ողոր ղոլիսնգնետ վշավնճկսնղվ ղաոկտոտնոմ եղի ջաիխակ | նամոկ մրաճոս -:սրմսիտկողորտբղ ողխուղվմրոսշտխտտր դահուկ Հվժ վոիղ :)

դղաիլի

Հադկմկ կվտարգտովո վլիսհդ ակալղզ դորդախչախ մկր նվմգոմուղյամզդնարգր դամջիսզդացմոք, :րոսինոսար վէ. ողո Վրադատն | ճվ տմղ 4զր վջղո իսխդոր դոքլիոզդացմած Դուվ «զմ մարմտշոկտտոող մրուճոտասր դյմափրամեկը մորոչ Հոկաղուծդ

մս

Դ ըրողմց

.

ոզխաճնամբա 121 յոսից «ղր ղոքքիսմզե -

Տ

ճոռոմ

-եզմ

Նմաիսիլջմսնուռեօք կող րուք ոստ

:

չմ) հնար

մոկմզստ

մզղվմոտ տտճ լ Խմսիսո մմս իսի նմոր մր ոզխոոր չրոսից)

նդտիվչ ղդզմզղորվգե ճզոսռվոակտջվի

ղվլ ջաոինտսսր դվիսմոմ եցր ժղամա մմզժյողն դորմնատտմոմզիվիլո -ոխողտ վմզտոուխդիտ մոսիմոտնոմղղ իսդումվ, զի 'Քվրոսկոանկնմա առոնտ ղղ նսմոկ րոամզղդայրմտեւ վկտքոմս մմզդոժզվգցաօաիմոր նտ վնույ չմորտչ ղորհոծուտ դտկողմեկո նղոմղ դղտժ (րաիձղողչոխ ղո իսիք Հմմ վմզիտմորտճչՀամզդեղտկոամգի մզղդւաիցիսդկմկ ասր սսղոնդղի մմզղոծզիգզսջտիմուրԴսմզջմավուովի միսդոլ, 3 շոինանոխու ողո «վ ջախոսջավր տղ նղոմն լ յոսիմնատմոմգի ց գր վմզդջ վժմոի նատ վմզդժվիղովե դողվոտտտխոարոտ 1 մոսղոր մրաիջիսկոնդաիխոմ ՛

,

-զղա դոաքոկ՛դակտզ տոմղսղեղվր մրեսկ դսմիսվակոաղդուծղ «ղոլ: -ոոսիջ ռոզմկղոկվիս/ղ 7 ոսինոսսղ րբոսչ» բոսմմոկոանոամ առխով -մախտողզկ ղտիչիամսիոդեջղտ մ որի ողմտ յ մուն բաիխուսկ իսոմզցը Հոմզիղա դիտ մս րսկողտէղփ մղոաիցիսղվմող»չդտ ըրալ ոոմդմղմուոր զճվիղմսյոսմս նղյ չրոսղվ)7 աա դմսով մրոռճաասր մոր ղոժղիռտ դորմզմ ժազջ վմզգվկատախդ ոսդատն ոտ | ղոկտողզկ1ոոուովլո -ոջ

ԱԱ վլղիտ ղտժմս նվրնակյոանմոր հվակադտածդ չիոքղ մոսիջմսետւոնօ ' յոսմցժիոցզն դաղվոտտտոորտոչ 4վժ վլղիտ չրադաուն / սող. մ լ, դում -ղտ 17 դրզմմզ կով Դոսդտմոխքն իսփոՀ ոտկտռ րբոկ զրու մլոսնող -ըմո տծզքոմչդտ դվկտղարոթ վմզմտր ղ վմղղմզկատտխո լուինաոսոը դողդոտտախորոչ դով, :մողղղոաբոսկմմե -նդմ մզմմուո 1 նսմոկ մողեսմփտ ուսճռսս Ո դորնոսսրը ս

րազցոռցուռ

ղ

ւ

դոկադջդտ «անմոր -Քկղեուստշվր ժղոամղ«մժդտքկ

չիսմդերոչ ղղ

ղղ րոսի րոսվտմաք խմզկ

դմ մմզոսչ նսմկ քիսդմ դոկաղդջղտ (հզղ մո Լար րուկ ենե դիուքուի դ բաինասատկոամզի 2 լոսիմախուտոորվոմզի -խոկ մջղղ 7 հվրոդվն ղղ չսղր վովնաիխիչ մոզ» ղոհլիսցտինեւս փ ոիասփաիղո մղանջիսկանդատիսմ վմզոսչ մզր իսստցասմո նիզ չմո րոջ

ջոնց ղճվր նղոմղ ոմ դղոաքքիոդ մմղոտկ դուկատ յամզքկուովն չՀոկանմոճոտ»չ ծնղոմղ «մղոսքքիսկանղտիսմվմզդդանլիսջմանոմվ նսիմն զոկոացուռի Հուոմոմզի | մոճղքամչդտղմս ողզչ դոքքիսզդացմաննմոմ պաղ ղզ շտիուտկ մմղզոսչ նամզմտմզի դվշղոկ ջոնղոտ մզդ չղ1էո դ մր ստզչ /դվլամմօվադ վկոք ճվրեոմզտախ ջյր դակադզմաչ նտ նիտ 'ժղզ «րո-0Տ րրսոտ ժղզր իսզձվմգի դոմ վմզմրզտկաշԾղոտ եիատո ձղր մլաողատրոթ մա-4ղվ մու ու Տ յալղզմնտեզտ մդաիչիովոնդաիխ -ռմ ղղ մղոոզկողղչ վմզոսամզի մվ լրոսմոտսուք որո» յՀանմուր19 ղմզդ «դոաիցիսջմանոմվ վժղոիկ զակակամուռոչ նդզշ չտղզչ -տոտչ»

Հ ջտիհտկ

վշղոկ մղւաքքիորյոտխ

յւնմոր

վմղտկ զտկակոմ փադոժամաք

չմարի սդակոնումոչ

նղոմն ախակ

ժղզ

ղվոակողարութ

վկտճամս վմղորկմզր ժղղ լոսնկուովնէւոզչ վմզդղղումՀ

մղումն ՛Քվրնսկ մզր զիդամրմ ժղամղ ղզ րրսմզղժղուրոնդուչ դժղվոիտ «րամնետմզի ղղ «մզ րք փղզ մոոծվչմցի

նզտմս դ վովոււդվ

Գղոմն դտ փտքնղա ժող մմզդտկղիմօ վնղւո դ վկոտղորոք վկտճամս յոսմնուտմամգի դլովր Հս ժղղղ յճզրվկողտրատքդղուրոջոամ 2 դղ:սի/սոմնտտամոմդի վկոտմամս ջոիկմնենդմ -ոտ

ո) վմզտոտի վլմաոիճդտժղոյկ -Քդտ մցրմրսսանճաոմաստ վմգնոսչ զ

Վրաստ

վմղոսջ

-ոճուտ

յ

ւր

/ուցմն» դոմիր

ք ղննեո -/1 Հուոռիծղ դտիչիսմսիոմուղչ յայզմզմուոր ղղ զոսոլ ամի դպառիքիսնսցման օզր ի չրսինկուվն դոտրմնոտմոմգ փղիո մող զզ ով1 Ազդ ղ տաիմաիտեմոկդզ իսզջ մող ողզչ մմ դժվիղ նվրնակ չճվղ ուն ջոտինուրաի -զմնուոմամզի վմնդ"| ղոկանոմնու: մամոիտմ դուրմուոթակ Հալիս բորդամուստցտոո -մոմզի ղաղ Հ ջոիոյակղդչմսղոկտոյ գարմյմոուղ :

ր

բշիթակ զովծ ա հոյո/ճգը

մղոայլիսնածոչ

ւոծղք մդամրիամնոտոմյի /լո/7տ

մկոդրեսկ մրոսճու Մդամս վմզդդոամիան մանուն դանոսդծվր

Հոմշդտ ղզ րսղճզնղաչ իամզղշմոխոադոած «մմղչոկ վժղուկ քաիջուորոառիդուկ դղզմսիվոկտ մմզղմզկտտո վմզդտկղոմօ ղտպոտտախորտաչձր ղոլ) մրոարետկ վղոյխ մսիտդոմ րոլ մսիտմն վլիսիդ նսիմզժ ղմղզդմաքդոզչմմզղմսղմակաղղրտ նվնղոտոմը:ր'սիջմահ Հոստ

անկուվե -ուոր

րաճուսսը 'ց 8

ղղ

արազդող, այսինքն դեսլի առաջ թյամբ (պրոակտիվ, կամ, ընդճակառակը, ճետաղա գործունեության բացադելակում) սական ազդեցությամբ նախորդ գործունեության ընթացքում առաջացած դեպի Հետ գործող, կապերի վրա (ոն տրոակտիվ, այսինքն է դրսեառանձնապես ցայտունորեն Արդելակումը արգելակում): վորվում այն ժամանակ, երբ նախորդ կամ ճետադա գործունեությունը բարդ է կամ նման բովանդակություն ունի: Այստեղիը բրում են մի շարք կարնոր մանկավարժական եզրակացուրյուններ։ հռաջին, մի նյութից մյուսին անցնելիս պետք է փոջբիկ ընդժիջում անել, Հանդատանալմտավոր աշհքսատանքից։երկրորդ, տնային աշխատանքները պետք է կատարել այնպիսի կարգով, որ առաջադրանքներ: 0րինակ՝ զրամիմյանյ Հաջորդնն իրար քիչ նման ճետո պետքէ պատրաստել Ճճանրաճաշիվըն ոչ թե պաոկանությունիը մությունը: Այդ կանոնով պետք է ղեկավարվել նան դասացուցակը կազ-

մեչիս։ Պրոակատիվ ն ոնտրոտկտիվ արգերակումը ղրսեորվում է նան որնհիցն մեկ գորժունեուրյան սաճմաններում, մասնավորապեսորնիցե նյութ սոփորելիս: ծչայտնիէ, որ նյութի միջին մասը ավելի վատ է մտապաշվում, բան սկիղբը ն վերջը, Միջին մասը ենթարկվում է ն՛ ռետրոսկտիվ, է՛ պրոակտիվ արդելական բացասական ազդեցությանը, առանձնապես այն դեպքում, երբ նյութը ծավալուն է: Այդ պատճառով նյութի է պաճանջում: Անչճրամիջին մասը ավելի մեծ բվով կրկնություններ ն պետք է տեմպով: Ուշադրությունը Է դանդաղ ժեշտ աշխատել ռիքմիկ ավելի երկար ղաճել առարկայի վրա, որովճետն միայն այդ դեպքում են ուղավորություններն ամրանդվում ուղեղում: Ժամանակավորմոռացում կարող է առաջ դգալ նան անդրսատճազդեցության տակ, որը վրա է Ճասմանային արգելակման

Հետե «ամապատասթան կեդհային բջիջների գերլարվածության վանքով: Դրանովէ բացարվում ճոդնած վիճակում մտապաճման կրտրուկ թուլացումը: նյարդային բջիջների նորմալ աշխատանքի վերսկսումից ետո այն, ինչ մոռացվել էր, կարող է վերարտադրվել: ինդուկցիայով ե անդրսաճմանային արդելակմամբ Բացասական պայմանավորված ժամանակավոր մոռացման ճետ է կապված ոնմինիսնում

վերճիշում)երնույթը:Այն կայանումէ (լատ.ԼԲուլուՏԸ6ԲՈէլՅ-ցենցիայի

վերարտադրությունրանում, որ սովորածի «ետաձդված (ժամկետանց) ճնտո կաեր ավելի լրիվ է լինում, քան անմիջապես մտապաճելուց ունենում է ճաճախ այդ տեղի տարված վերարտադրությունը, Ամենից են տվել, որ մեծ ծավալ ունեցող նյութ մտապաճելիս: Փորձերը ցույց ոնմինիսցենցիայի երնույթը երեխաների մոտ ավելի Հաճախ է Ճանդին

Ռեմինիսցենցիայի առաջացման «նարավորությունը պետքէ Ճաշվի առնել ուսումնական աշխատանքում: Նյութի վերարտադրման դժվարությունը կարող է ավելի մեծանալ մտաբերելու շատ ուժեղ ցանկության Հետնանքով, քանի որ այն արդելակում է առաջացնում:երբ ժամանակի ընքացբում մարդը զբաղվում է այլ ղործով ն այդ արգելակումը վերանում է, ապա այն, ինչ ւետք էր վերճիշել, Հաճախ կարծես «ինքն է դուրս լողում» ճիշողուՍյան մեջ, Հնետնաբար ճանաչման կամ վերարտադրության անճնարինությունը լրիվ մոռացման ցուցանիշ չէ: Ռաոմնական աշխատանքում այդպիսի ժամանակավոր մոռացումը պետք է տարբերել տնական մոռացումից, որը կարող է վերացվել միայն կրկնության միջոցով: Երբեմն աշակերտի գիտելիքների դնաճատման ժամանակ արաչացող թյուրիմացուՃեւռո, որ ժամանակավոր մոռացումը տեթյունը կապված է այն բանի փականիտեղէ ընդունվում: Այստեղ ճաշվի չեն առնվում այն պայմանները, որոնք մոռացում են առաջացրել ն որոնցում կարող է մեղավոր լինել նան ինքը՝ ուսուցիչը:

ոլում։

.

ժամանակավորնյարդային կապերի երկարատն պաճպանման ճամար առաչին ճերքին նշանակություն ունի դրանց ամբուքցյան աստիճանը: Որքան ավելի քիչ են նրանք ամրապնդված, այնքան ավելի շուտ են մարում ն ընդճակառակը: նյութը Հենց սկզբից պետք է Հետնաբար ձիմնավորապես սովորել: Այն, ինչ լավ է ամրապնդված, երկար ժամանակով է պաճպանվում ն ավելի բիչ է մոռացվում: Ամրապեդված նյութի նկատմամբ Հետաքրքրությունը Հանգեցնում է

նրա ավելի տնական պաճուանմանը: կախված Մոռացումը

ժամանակից: Այդ ճանդամանքը առաջին անդամ դիտափորձետեմպերը րով ճաստատել է էրինդճաուզը:, նաս ցույց առանձնապես տվեց, որ մոռացումը արագ է կատա Ի՞ Ճետո, վում անմիջապես ռովորելուց իսկ Հետո դանէ Այդ օրինչսչավիությունը դաղզում առանձին դտավ էբինդճաուղը անկապ վանկնրի մոռացումը ուսումնասիրելու ընթացքում: ԴրանիցՃետո կատարված մեծաթիվ ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ մոռացման անժպր կախված է նյութի բովանդակությունից, նրա գիընդ որում այս դեսլքում մոռացումը ավելի դանէ ընրանում։ Սակայն դաղ նյութի մոռացումը նույնպես իմաստալից ն ունենում է ակզբում ավելի արագ տեղի աստիճանաբարդանդաղում է: Ուսումնական աշխատանքում այդ օրինաչափությունը Ճաշվի նելը կարնոր է։ Պետք է կանխել մոռացումը: ինչպես ասել է ՈւշինսՄոռացման

է

տակցվածությունից,

առ-

կին,

«ճիշողության չությունը Ճասկացող ղաստիարակը անընդճատ է դիմում ոչ քն ավերվածը վերականգնելու,այլ չենքը ամրացնելուն նրա վրա նոր Հարկ բարձրացնելու Համար»ն

Տ "

վոզնուխյունների Պաճպանման պայմազները կայուն

Մոռացումը միայն ժամանակիֆունկցիաչէ: Մտապաշման ն վերարտադրությաննման

այն

նշանակալիություն ն

նս

ընտրական

բնույթ

իր բովանդակությամբմարդու

ունթ

սլաճանջ-

մունքների, նրա խոր Հետաջրքրությունների, նրա գործունեության նպատակիճնտ կապված նյութը ավելի դանդաղ է մոռացվում: Շատ բաներ, որոնք մարդու ճամար առանձնապես կենսական մեծ նշանակություն ունեն, բոլորովին չեն մոռացվում: նյութի պաՀ ղանուժը անձի գործունեության մեջ նրա մասնակցության է: ֆունկցիան Մոռացումըկախված է մտապաչվող նյութի ծավալից: են տալիս Հեւտազոտությունները, ցույց սովորած նյութից որոշ ժամանակ անց "իշողության մեջ պաճպանվածմասի տոկոսը Հակադարձ Համեմատական է այդնլյո ւթի ծավալին, եթե նրա Հետ կատարված աշխատանքը քանակական ե որակական տեսակետից նույնն է։ Այղ պատճառով շատ կարնոր է մտապաճելու Համար աշակերտներին մատուցվող նյութի դողավորումը: Սակայն մոռացումը չի Հանգում միայն ըմբոնված նյութի ծավալի քանակական նվազմանի։ Պաշպանմանն վերարտադրության սլրոցեսում Հիշողության մեչ ամրապնդված նյութր որոշակի որակական փոփոխություններիէ էնթարկվում: Դրա Հետ կապված նյութի բովանդակության տարբեր մասերը նույն կերւլ| չեն մոռացվում: Դպրոցակաների կողմից ըստ բովանդակության տարբեր նյութերի Հիշողության են մճջ պաճելու երնույթի ուսումնասիրության արդյունքները ցույց տալիս, ռր ամենից լավ ռլաճսլանվում են նրա Հիմնական դրույթները, պակաս լրիվությամբ: առանձին իմաստային միավորները, ամենից քիչ պազղանվում է տեքստային բովանդակությունը: Այդ պատճառով Հիշողության մեջ սատվող նյութը ավելի ընդչանրացված բնույթ է սոսնում: Այուղիսով, զիտելիբների մոռացման դեմ պայքարելու Հիմնական մեջ նրանց օգտաղործումն է, նրանց միջոցը ճետադա ղործունհության գործնականկիրառությունը: Դրա շնորչիվ ոչ միայն պաճպանվում են անցյալում ձեռք այլե նրանց յուրացումը ավելի

ինչպես

Հաստատուն

ւ

ԴՕ Լ.

Ըրթ. 425.

է

բնրրացգիտելիքները,

դառնոթի--.

Ֆասոշաճեն, Ըօճք,

Շօվ.,

1.

10, 1-1.

ՍԹո-ոօ ՃՈՒԼ

ՔԸՇՓՇՔ, 1950,

7.

Հիշողության անճատական տարբերությունները

Մարդկանցճիշողության անճատականտարբերությունները դրսնորվում են ինչպես նրա Առճատական պրոցեսների առանձնաճատկություններում,

ր աւան

այսինքն այն Դպրոցեսներում մուտ

բանում, թե տարբեր մարդեն իրագործվում մտաինչպես կանց ն նան ճիշողության բովանդակուվերարտադրությունը, այլ պաճումը թյան առանձնաճատկություններում, այսինքն նրանում, քն ինչ է մտապատվում: Այդ երկկողմանի փոփոխությունները տարբեր կողմերից բնուքազրում են լուրաքանչյուր առանձին մարդու ճիշողության ար-

դյունավետությունը:

ր

Հիշողության պրոյեսներում

անճատական տարբերությունները ճշտուարագության, արաաճայտվում ն սմատրաստավերարտադրելու ամրության քյան) կանության մեջ: Մտապաշճմանարագությունը որոշվում է այն կրկնությունների թվով, որոնք այս կամ այն մարդուն անչրաժեշտ են ելունի որոշակի ծավալ մաասպաճելուճամար: Ամրությունը որոշվում է տովորածհյութի պաշպանման ն նրա մոռացման արադության միջոմով: Ի վերջը, Ճիշողության պատրաստականությունըարտաճայտվում է նրանում, Սն անճրաժեշտ սլաճին ինչպիսի ճեշտությամբ նե արադուդյամբ է կարողանում մարդը մտաբերել այն, ինչ իրեն պետք է՛ Այդ տարբերություններըորոշ չափով կապված են բարձրագույն տիպերի »առանձնաճատկությունների, նլարդային դործունհության րգորա արգելակման պրոցեսների ուժի ե շարժունուքյան «ետ հ Բարձրառույն նյարդային գործունեության առանձնաձճատկությունհերթն դրամը ճետ կապված ճիշողության սղլրոցեսներիանճատական ւտարբերությունները կյանքի պայմանների ն դաստիարակության ազեն: Այդ պատճառով չիչողության նըշբեցության ակ մեղմանում որոշվում են նրա դաստիարակության ք/ու/ժ ն ռւլայմառենոով առաջին ճերթին կախված են այն բանից, խե լուրաքանչյուր մարդու մոտ ինչ չափով են ձնավորված մտապաճման խելապի, կաղմակենրոլված եղանակները: նրանք կապված են աշխատանքում ոշւռառեր լինելու սովորության Հետյ իր ռպարտականությունների նկատմամբ սվառտասխանատու վերաբերմունքի առկայության, դրանք Ճամաեո: ռորեն ի կատար ածելու ն այլ այդ, ՞իէ կախվաժ գիտելիքների ձեռք բերման ե ամրապնդման սիստեմատիկությունից Հիշողության անճատական տարբերությունՀիշողության ները դրսնորվում են նան նրանում, որ շատ ել տիպերը մարդկանց մուտ ավելի ճաջող է մտապաճեն

մժ/տապաճման

առանձնաձատկությունները

Հանդամանքների Բացի

Բոյան արաատազանությունը

վում

պատկերավոր նյութը

ները

ն

է

՛

նկարները, (առարկաները ,

,

ձայները, ,

գուլ-

.

/

այլն), ուրիշների մոտ՝ բառային նյութը (ճասկացությունները, ե ն մտթերը, թվերը ե այլն), հրրորդների մոտ որոշակի նյու ավելի լավ Դրան ելնելով մտապաճելու բացաճայտ նշաններ չեն դրսնորվում, են ակնառու Հիշողության շող Հոգեբանության մեջ տարբերում :

յատկերավոր, բառային-վերացական, միջանկյալ կախված են Այդ տիպերը

տիպերը:

որոշ

չափով

մեջ առաչին նյարդայինղործունեության

ն

երկրորդ

բարձրագույն

ազդարարային

կյանքի փաստերը Ճամակարգությունների փոխճարաբերություններից: ապացուցում

են,

որ

մաապաճման ժամանակ պատկերներին կամ մբո-

քերին գերակշոությունտալը

գլխավորապես որոշվում

է

մարդկանց

ճիշողության

այլս

կամ այն տիպի ավելի կամ սպլակասչափով

նրանց

ճանդիսդում -է-նկարիչների

մոտ, ռուսզատկներավորտիպը ավելի Հաճախ մոտ: Ամենի բառային-վերացականտիպը՝ տեսաբան գիտնականների մուտ կամ այն տիպի այս Հիշողության Համախ մարդկանց

առանձնա-

տարտիպը վոր ակնառուՎատկերա Հիշողության տղպաբերակվում է կախված այն բանից, թե մարդու կողմից տարբեր է ամենիցլավ արմիտապաճելիսոր անալիզատորն վորություններ են Համապատասխան ճիշ ւղարբերում Դրան դյունքների ճասընում, ո-

ղության շարժողական, տեսողականն լսողական են (Հանդիպում, Հազվադեպ ձնով այդ. տիւերը՝ պերթ Բայցմաքուր են տեՀանդիպում խառը՝ տնսողական-շորժողական, ԱմենիցՀաճախ իր Հիշողության սողական-լսողական,լոողական-չարժողական տիպերը: մարդըօգտվում է որՀամապատասխան առանձնաճատկություններից Հնարից: օլնս նրա արդլունավետությունը բարձրացնելու անՃիշողուցյան աշակերոնհ առնի հո Ո/ւսու 2ւս

րք

կեռ էերանց Միաամանակ արարումների, ոա ն՛

լսողական,

ն՛

մոռ Ճիշոշարժողական)

ղություն զարզացնի։ Այդ է պաճանջում ճնենց ուսումնական նլութի բազմազանությունը:Այն սովորողների ճիշողության զարգացմանճամար առավել բարենպաստ պայմաններ է ստեղծումջ

Յն4

.ո՛ Մտածողությանալսպիսի մտաճանդող, կշռադատող (ն, մասնավո-

է արտաճայտվում ննա

միջնորդված

բնույթը,

Մտաճանգումը,

միջնորդված իմացության ՀիմՃենց իրականության կշռադատությունը

նական ձնն է, Օրինակ՝եթե Հայտնի է, որ «բոլոր թերքացարերըայրվող են» (առաջին դատողություն) ն որ օւովյալ նյութը թերթաքար է» (Տրկապա րորդ անմիջապես կարելի է եղլրակացնել, մտադատողություն), ճանգում կատարել, որ «տվյալ նյութը այրվող էս (երրորդ դատողությունը, որ դուրս է բերված առաջին երկուսից): Ընդորում այլնս չի պաՀանջվում ալդ եզրակացությունըստուղել անմիջական փորձի օդնությամբ, էմպիրիկական եղանակով,Հետնաբար,մտաճանգումը Ք ա յն պիս ի դատողությունների). տջերի (ճ"ասկացություններիյ մի ճետանքով կամ մեկ քանի որի դակապն-Հ դա նոր ռոտանում ենք հրիլջ-մնենբ -.-տառղունյունին դումյուն, որը դուրս է կ ւք Իո ւնից: ելման դատողությունրյ. ունն երի. բովանդա է դուրս նոր որոնցից դատողություն բերվում, կոչվում են մտաները, ճանդման նախադրյալներ: Վերը բնրված օոինակում նախադրլալներ են ճետելալ դատողությունները. «Բոլոր թերթքարարերը այրըժու էնչ կամ 119 նյութը քէրքացար (մասնավոր կամ փոթր նախադրույք), Մտաճանգումների ընթաց» քում ալդ երկու նախսոդրյալներիցստացվաժ Հետնությունը կոչվում է եզրակացություն (վյալ նլութր այրվող է»): Տարբերում են Հիմնական ամսակի մտաճանգումներ. 1) ին. դուկտիվ (ինդուկցիու) ն 2) դեդուկտիվ (դեդուկցիա), ինդուկցիան մասնավոր դեպքերից, օրինակներիցն այլն (այաինքն մասնավոր դատողություններից)դեպի բնդճանուր դրույթը (դգեպի ընդճանուր դատողությունը) տանող մտաճանգումն է: 0րինավ' եթե Լ

տի-

փական բազմակողմանի(ն տեսողական,

Հատկանիշներ: տարրերի քանի Հետագայում

ամենից ավելի ցայտունորեն «աշխատանքում» քապես,կանխատեսող)

արտա-

Այաղլես, Հիշողության ակնա-. առանձնաճատկությունները: Հայավածֆ

Ճատուկ դերակչոություն չի դիտվում:

պարզագույն դատողություն էնք անում. «Այս սեղանը դարչնագույն է»: ծրկրորդ դեպքում կշռադատելու միջոցով որոշ դատողություններից րերում ստանու ում էն քն այլ իիՕրինակ դուրս թյուն (նե(ներ): բերում, դատողություն Դ. Դ. պարբերականության օրենքի իր Հճալտնագործած ՀիՄենդելենը ման վրա զուտ տեսականորեն, միայն մտաճանգումնեւբի միջոցով կանխատեսեցալն ժամանակ դեռես անճչայտքիմիական մի երբ ալդ տարրերը ճայտնագործվեցինն ուսումնասիրվեցին, պարզվեց, որ տեսականորեն դուրս բնրված նրա շատ կռաճումներ (դատողություններ) Հաստատվում են:

մասնա-

կյանքին գործունեությանպայմաններով: Մարդկանցկյանքի, են դիտական գործունեությանսլաճանջներըպայմանավորում

ն կշռադատումների վում է, 2) միջնորդվաժ՝Մտպաճանգումների միջոցով: էնք, օրինակ, դարչնագույնսեզան ն Առաջին դեպքում մենք տեսնում

դ:

բերվումելմանդատողու-

(ընդչանութնախադրույք), «5լյալ

վու

օժտված են ն երարդեն ճայտնի էյ որ էլեկտրաճաղորդականությամբ ն կ՛ պլատինը այլն, ապա այդ մասկաթը, ն պղինձը, ե՛ ալյումինը, Հնարավոր է դառնում ընդծանրացնել խավոր, անջատ, եզակի փաստերը

էլեկտրակա«Քոլորմետաղները ռատողությամբ. բնդճանուր այուլիսի նության Հաղորդիչներեն»:

ընդչակառակը,ընդչանուր դրույթից (դատողուԳեռուկցիան, ն այլն թյունից) դեպի մասնավոր դեպքը, աստը,օրինակը, երնույթը ամենից ավելի տանող մտաճանդումն է: Դեդուկտիվմտաճանգման է: Սիլոգիզմի օրինակ րածված տեսակետներիցմեկը սիլոգիզմն է ինդուկկարող է ծառայել չՀետնյալ մտաճանգումըչ որը չճակադարձ ընդճանուրը, այլ այսինքն տանում է ոչ թե տա-

մասնավորից դեսլի

ցիային,

նո ձոլոր

մ

ճաղորդիչներ Ին աթյան են:

մասին: էլեկտրաճաղորդականության

մտածողության սլարզագույն ն միաՍիլոդիղմը տրամարանական ձեն էն Դատողությանայդոլիսի նղանակնեժամանակ խիստ տիպական ձիմաոն վրա միմյանց ճետ կարելի է Համագրել այն բին բանաձների հ դատողությունները,որոնցից օդտվում է մարՀասկ:ացությունները Այդպիսի Ճճամադըըմո ածողական դորժունեությանընթացքում: դր իր մտջերը, որոնբ ծն ճիմնական բոլոր այն մանը զուզընքաց ստուզվում խորճրդաժելու մասին առաջանում են աստիճանաբարլուծվող խնդրի ի րարի զրոցաում: Ալրըդեպլջումլուրացանչյուր մոջի ճավասոլ,

է Ապացուցման նեյր խատորենՀիմնավորված ապացուցելի դառնում: մճրչության լոտ պրոցոսը քեորեմի) ողջ (ռրինակ մաթեմատիկական աար Հերս չիք Հաշվով կառուցվում է որպե «լոխ ն այլն: Հասկացություններ ուսդրվում են ւուսրբերդատողություններ, ու ինդուկցիայիմնացած Ալապիսով, «իլոդիզմը ն դեդուկցիայի են մտաժաանճրաժեշտ տրամաբանականձները միանդամայն բոլոր մոաՀամար: Դրանցշնորճիվ կան ղործունեությաննորմալ ընթացման ուեյ Համոզիչ,անճակասական ծողությունը դառնում է ւսպլացուցելի, Այդ պատճաիրականությունը: է արտացոլում ն

նոգրի

րեմն, ճիշտ

օրինակ, 108.

օբյեկտիվ

ձների Մտածողությանտրամաբանական ԼԱ. Լօթշտոր. 116. 1963.

ՖՎԱՇԱՐԱՅ,

ԿԼ,

Է.

7ԿՇԾ106

մասին ավելի ՈՕՇՉճԱԸ որտ

անի ժանրամասնորեն

ԱՇՀՅՐՕՐԱՎՇՇԽՈՆ 1ՈՒՀՈՆՖ-

՛

հր

ռով էլ ձնական տրամաբանությունը,որը Հատուկ կերպով ուսումեասիրում է մտածողության այնպիսի ձներ, ինչպիսիք են ճասկացուկ մտաՀչանգումը, թյունը, դատողությունը դրանով իսկ մտածական գործունեության խիստ էական օրինաչափություններէ ու-

սումնասիրում:

Զնական տրամաբանության կողմից ուսումնասիրվող օրինաչափուեն, բայց բոլորովին էլ բավարար թյունները քեն անճրաժեշյո չեն մարդկալին մտածողությունը լրիվ, խորը ն Համակողմանիորեն բաղզատրելու Համար:

Ջնականտրամաբանությանառարկան է,

ենաը մետաղ է, է: Հաղորդիչ Հեւոնաբար անագը էլեկտրականության երկու օգնությամբ ե դապիսիչիլոգիստականդեդուկտիվ բւսնաձնի է դուրս ն դատողություն (ընգնանուր մասնավոր) նաիոսդրյալներից

բերվում անագի

-

այլ

միայն նրա մեկ, թեն, ինչպես

ոչ

թե

ողջ

մտածողությունն

տեսանք, խիստ էական կողմը

(մտածողության տրամաբանականձները):Զնականտրամաբանությունն ուսումնասիրում է արդեն պատրաոտ, առկա, առաջացածմըտքերը՝ ՀՃասկացությունները, դատողությունները ն այն ն նրանց միջն է ճաստատում: որոշակի փոխչարաբերություններ(բանաձներ) ՄՍիլոգիզկամ բանաձնի օրինակներից մը ձենըայդպիսի փոխճարաբերության մեկն է: Դրանովիակ ձնական տրամարանությունը վերացարկվում է ժտքերի՝ ճասկացությունների, դատողությունների, մտաճանայդ ն ցումների զարգացման անմիջական առաջացման

պայմաններից:

Սիլոդիզմիբանաձեր, ինչպես

կացած

այլ

ընթացքը, չի

ձնական տրամաբանության ցանմտածողության պրոցեսի թն կոնկրետ կերպով ինչպես է ընթանում ն

բանաձն, չի արտաճայտում ցույց

տալիս,

տվյալ մտքի առաջացման ն զարպացման պրոցոսը: նրինակ՝ սիլոդիզառաջին անղում սովորաբար լինում է մեծ, ալինըն ընդճանուր նախադրույթը, այնուճետն դալիս է փոքրը, այսինքն մասնավոր նախա-

մում

դրույթը

ն ճետո

միայն

այդ

Բայը ադ չի կատարվում:

երկու նախադրույթներից եզրակացություն է նշանակում, իճարկե, որ մտածողության կեն-

դանի, իրական պրոցեսում

սկզրում ճայտնվում է միայն ընդճանուր

դատողությունը) ն դրույթը(ընդճանուր

ճետո

միայն` որնիցե

վոր դատողություն: Ընդճանուրըն մասնավորը միշտ ի Հայտ անխղելի փոխադարձ կապի մէջ:

մասնաեն

գալիս

Ավելին, իրական մտածողության ժամանակ սիլոգզիզմիկամ ցանչեն լիկացած այլ մտաճանդման նախադրույթներըերբեք տրված մուսժոնում միանդամից ի արդին պատրաստ վիճակում: Դրանք ղության միջոցով պետը է ի Հայտ բերել, նվաճել, առանձնացնել: Այս կայ այն խնդրիլուծման ընթացքում նոր մոքերի, ճւասկացությունների, դատողությունների, այսինքն մտածողության նոր արդյունք315

ների առաչացմանը զուղընքացնրանցմիչն սիլոդիզմներիօգնությամբ որաջակի ճտրաբնրություններ են ճաստատվում: Այդ տրամաբանական ոլա ճարարերություններիճիման վրա էլ կատարվում է մեկ դատողուբյան ըրդը բիսուրր մյուժիջ: ձետազոտելով սիլողիզմը ն մնազած բոլոր ձնական տրամաբանությունը կարծես տրամաբանական բանաձները, ելնում : այն բանիը, որ մտաՀանդումների նախառդոլալներբարդեն տրված են պատրաստ վիճակում: Հենց այդ էլ Էէշանակումէ, որ ձնական տրամաբանությունըվերանում է մտքերի ծաղման հ զարդաջման անմիչական պայմաններից»էյն լրիմ կերպով վերանում է, մասնավորապես, իմացուքյան ճետ մտածողության ունեցած փոխադարձ լգդայական կապից: Այլ կերպ ասած, ի տարբերություն ճոդերանությունից,ձնական տրամաբանությունը չի ուսումնասիրում, քե զգայությունների, ոնկա,

ճրման վրա ինչպես է ծաղում ն զար չումնտրի հ մաատղատկերների դանում մեր մտածողության բովանդակությունը: Տրամաբանական բաեն նաաքրում, օրինակ, սիլոդիզմում ճամաղրվում կարծես արդեն ռաժ, ավարտուն, լրիվ կերպով ճատակ ն մինչ: վերջը ձնակերպված ւոբիր, այսինքն մաւաժողությանարդեն պատրաստ արդյունքները: սա-

Բայց կա մտաժական գործունեության

նան

այլ, ոչ պակաս էական մտածական կողմ բուն մի պրոցեսը, որի ընթացքում ն մուտ որի Հետւանքով այս կամ այն մարդու ճասկացությունների, դատողուլ ունների Է այլ ձենրով մտքեր, արդյունքներ են առաջանում: ՄտածՓոդուրյանայղ երկրորդ, նույնսլես շատ կարնոր կողմը, ոաումնառիրվում է ոչ քն ձնական տրամաբանության, այլ ճողեբանության կողմից:

էյ այսինքն ուսուցման Ցուրուբանչյուր անճատի մոտյ երի նա մռածում Է պիածլըթներիյուրացման ընթացքում, աշխատանքային գորժունեուբյան կտամ խաղի պրոցեսում, որնիցե թնդրի կամ կարդացածգրքի մաաին խորճրդածելիս, գեղարվեստական կամ գիտականտտեղժագործության պրոցեսում ն այլնյ ծագում զարգանում են նոր մտքեր, ենքադրություններ, կռաճումներ, մտաճղացումներ, պլաններ: մտածական տւսումնասիրում է անճատի Հոդեբանությունը ն ինչու է առաջանում դրոցեսնէերը, այսինբն այն, քն ինչպես դարգանում այս կամ այն միտքը: այն Այսպիսով, տրամաբանության աուսրկան իմացական են, տրոնք երի «արաբհրությունննրն արդլունբն միջը նղաժ հսկ Ճճոդեբանությունը ուսումջանում են մտածողության պրոցեսում: նասիրում է տրամաբանությանպաճանջներըբավարարող իմացական ու

ու

առա-

ընքացման պրոցեսի արդյունքներինճանգեցնղ մտածական ն Հոդեբանությունը տրամաբանությունը, եվ շրընաչափությունները: տարսումնասիրում նն իմացական միննույն դործուննությունը,բայց ու-

ըներ կողմից, որսլես տարբեր ձություններ. առատրամաբանությունը՝

արդյունքի (մտածողության արդասիքների՝ Վելառլես Հասկացությունսերի,դատողու յունների,մտաճանգումների) կողմից,իսկ ճոդերանուրոցես: Քանի որ մտածողության սլրոցեսը ն նրա ար-

իյունը՝որոետ

(բասկացությունները, զիտելիքները զասիքեսըը նն է

ն

ալն)

անխզելիորեն

անջատ դոլութ միմյանջբից յուն ունենալ չեն կարով, առլա ն շողերանությունը տրամաբանությունը սնրտորենկապված են ն նասված

գորժում լրացում մտածողության ուսումնասիրման

են

իրար:

Հոգեբանորեն մտածողությունը

Մտածողությունը

որպես

պրողես է Հտաուսումնասիրել նշանակում

որպես պրոցես

գոտել այն ներքին քաջշնված սլատճառները որոնբ Հանչեջնում են այս կամ այն իմացական արդյունսբներիձեՀոու: Այդպիսիարդյունքներ, մտածողությանարգասիքներ են ճան,

,

դիստն ումի,օրինակ, Հճետճյալ դործոնները.

աշակերտըլուծեց տվյալ խըն1 ն ոչ, նրա մո լուծման պլան, «նոսճում» աումոտաշղացում, չացավ, լե ոչ, լուրացընը նա արդյոք որոշակի գիտելիքներ ն գորժոդության եղանակներ,նրա մոտ ձնավորվեցարդյոք նոր Հասկացություն րե ոչ ն այչն։ Այդ բոլոր արտաբնապեսղդրանորվող Հետնում շիր,

փաստերի բացաճայտել դրանց Հանգեցնող ներքին Հաածականպրուցհսը: Դրանով իսկ Հոգեբանությունըուսումնասիրում է այ ներքին Ճատուկ պատճառնձրը,որոնք թույլ են տալիս բացատրել է "չ խե միոյն Հավաստել նկարագրելերեան եկող ճոդեկան երնույթներր ո (րադարձությունքերը: Ընդ որում այստեղ հս Ճոդեբանուկանդիտուէ դճտերմինիզմի(այսինքն պատճառական նլսում թ/ուտը սպայմանավորվածության) դիայնկոիկա-մատերիալիստական սկզբունքից, ըստ որի արտաքին պատճառներըբեկվում են ներբին պայմաններիմիջով: Այլ սիրո առած, օրինակ, մանկավարժական ամեն մի ներդործություն մար-

Հողնբանությունը ձղտում

է

ու

Հումրա աղղում

| Է ոչ Ժե ուզղակիրորեն անմիջականորեն, այլ միջնորդձնու, կարծմս բքկվծլով տվլալ մարդու Հոզեվիճակիմիջով, ալկայված հրա դզայմունքներից, սինջն մտքերիցն այլն:

չաժ

Զատկերացնենը, որ մի

թուրույն) լուծում

էն

քանի

աշակերտներ ((ուրաքանչյուրը ինքայղ մտաժական պրտ-

միննույն խնդիրը: Լուծման

որոշակի զուլում ուսուցիչը նրանցից յուրաքանչյուրին որոշ (ն Ջշաի օգնությունն է ցույց տալիս, ճայտնելով, կարծես Հիանգամայն դուն) «Հուշելով»

Ռճորեմներիցմեկը, որի վրա Հիմնմած Է լուծումր։ Աբազձրտներիցլուրաքանչյուրի վրա, կախված այն բանից, Ձե նա ինքը խնդրի մասին խորՀելու պրոցեսում, այսինքն գնացել յոսվար նրա տածողության նե րքին դրսից եկող, պայմաններից, եոոմնակըայղ օգնութ,չունը ոչ թե միանման, այլ տարբեր աղղեցություն այխ

աի :

ն

կդործի։ Որքան ավելի արագ ն ավելի շատ է առաջ գնացել աշակերտը, որքան ավելի խորն է նա ճասցրել ըմբոնել խնդիրը, այնքան ավելի լավ Ճիմք է պատրաստված դրսից «Ճուշածը» օդտադործելու ճամար, այն: քան

մադ րությունը է, Համադրության պրոցեսումտեղի է այն տարրերի միավորումը, որոնց բաժանվել էր

իմացյվող օբյեկոր: 0րինակ՝դլրոցականը Համադրումէ մեխանիզմի առանձնացված

ավելիմեծ չափովեն ձնավորված կողմնակիօգնությունը ընդու-

նելու ճամար անձրաժեշտ ներքին պայմանները: եվ ընդճակառակը, որբան ավելի քիչ է աշակերար մտաժել խնդրի շուրջ, հրա ճամար այնքան

միջն ժասերը, նրանց

ավելի դժվար է այդպիսի արտաքինօգնության լուծումը մինչն վերջը Ճասցնելը։ Սկզբում նա ընդճանրապես կարող է մտածել, որ Ճուշվող թեորեմը զործի Հետ ոչ մի առընչություն չունի, այսինքն սլարզասլես չի ընդունի դրսից եկող օգնությունը, չի կարողանա նրա-

ն

սկսում է

թե Հասկանալ

ռաջացումն

որ արտաքին(մանկավարՐկամ այն Ճողեբանականարդյուն քըն է տալիս միայն ներքին պայմանների միջով բեկլ/ելով: Հուշածը, կողմնակի օգնությունը (որը թվում է թե տւղղակիորեն ցույց է տալիս լուծման ուղին) չօգտագործելու փաստը առանձնապես ճատակորենէ ի ճարո բերում մտածականպրոցեսի այդպիսի ներքին սպեցիֆիկ պայմանների ն օրինուչավփությունների առկայությունը: -

|

գլխուղեղի կեղնում ժամանակավոր նյարդային կապերի է:

Վերլուծություն

ն

վերլուծություն Համադրություն ճամադրությունրացում: Վն րիլուժությունը

առաջ

ընդճանօբյեկԱաաա ազար ՄԻ Աաոաահատա բերությունների առանձնացումն է, ուսումնասիրվող օբյեկտի բաժանումը առանձին «մասերի» ն բաղադրիչների: 0րինակ՝ պատանի տեխեիկների խմբակում դպրոցականը, փորձելով Ճասկանալ որնիցե մեխանիզմի կամ մեքճնայի գործողության սկզբունքը, ամենից առաջ առանձնացնում է այդ մեխանիզմի տարրերը, այն առանձին մասերի է բաժառում: Ամենասլարզագույն դեպքում նա Հենց այդպես է վերլուծում իմացվող օբյեկտը: է,

ն

ն ճամադրությունը միշտ երլուժությունը են:

ձամեմատության

միջողուվ: ծրկու կամ ավելի առարկաների ամեն մի Համեմատություն մու միմ Հ: իյա ուն յց Պոտ այսինքն 2ճամադրուՀարաբերակցելուց, ի հունից: Համադրական այդ ակաի ընթացքում տեղի է ունենում Համե ժատվող 1 երնեույքների կանե / րի, առարկաների, իրադարձությունների վերչու-

ակրա-

Լյ յա

-՛

ուժեղ պրոցես են առաջացնում (առաջին ճերթին դլխուղեղի կեղնում) ն ինդուկցիայի ֆիղիոլողիական օրենքի ճամաձայն արգելակում են միննույն առարկայի մնացած ճատկանիշներիտարբերակումը, որոնք թույլ զրզոիչներ են Հանդիսանում: Այսսլիսով, վերլուծության ճոդեկան պրոցեսի ֆիզիոլողիականճիմթը զլխուղեղի բարձրագույն բաժիններում դրդոման ն արգելակման որոշակի ճարաբերությունն է: Վերլուծության միջոցով ամբողջի առանձնացրածմասերի միավորումը 4տտ

Լ

՛

ն

այան հանան շրի վանո կալացուցիչներին դնությամ ատման Մա կենդանիների ամենի ն.

տարբ

ուսուցչի

'

ր

ր-

դոր, ավելի իշները: անը Այսպիսի Լ աեր, մ բում բ Համեմատությունը ԸնդՀա նրացման մանողՀամեմատվո, Ծր դրան ոաեձիա բ Հոմ լ. վերլուծության շնորՀիվ վում նում

է այդ

մ,

մ

չր ,

Տարբել օբլեկտների Համար

գրգոան

`

էն

արՀատվանիչները ընդճանուր մոկոէ

Հատկանիշ

1) Ընդճանուր դժերը որպես նման ն Հ) ընդՀանուր գծերը որպես էական Հատկանիշներ,Օրինակ՝նման դեր կարելի է գանել ամենատարբեր առարկաների միչե, Մասնավոբաղձա մի խմբում կամ դասում րաո դույնի՝ընդճանրությանկարելի է միավորել բայը, ալ վարդը, արյունը, ճում միսը, խաշած խեցղզետինը նայն: Սակայնայդ նմանությունը դեռես ոչ մի չա(ընդճանրությունը) տով չի արտաճայտում թվարկված առարկաների իսկապես էական ճատկանիշները:եյն ճիմնված լ նրանց զուտ արտաքին, միայն խիստ մակերեսային, ոչ էական վրա: Օբյեկտների ասկ

Որեիցե առարկա վերլուծուքյան ենթարկելու պրոցեսում նրա այն Հատկանիշները, որոնք ամենից ավելի կարնոր, նշանակալից, էական ն Ճետաբրքրական են, առանձնապես «ուժեղ» դրզոիչներ են դառնում ն այդ սլատճառովառաջին պլանի վրա են մղվում։ Այդպիսիգրզոիչնեըը

ա-

փոխադարձաբար կաղնրանց անխղելիմիասնությունը պարզորոշ կերպով Հանդես է դալիս արդեն այնպիսի հմացական պրոցեւոււմ,ինչպիսինՀա եւմ առությունը է. Շրջապատող աշխարճիՀետ ծանոթանալու առաջին փուլերում օբյեկոները առաջին Հերթին իմացվում են ված

Տ

Մսուսծողությանպրոցեսը ամենից

իրա-

կապերի փոխճարաբերությունների Հառտատումը: Համաղրուքյան տիզիոլողի կան "իմքը ն

նից օդուվել։ Այդ ամենը ճենց նշանակում է, այս այլն)ներդործությունը

կապ է Ճաստատույ

երանցիցմեկը ինչպես է ազդում մյուսի վրա: Դրա Հեսնանքով է դործվումՀամադրությունը, այսինքն տարբեր տարրերի միջն

օգտագործումըն

ժական ն

ունենուի

են

լինուի:

Ճիուսն վերլուծության

ժեքավորչեն ն, բացի

Հատկանիշների մակերեսային կատարվող այնքան էլ արընդճանրացումները

վրա այդ,

մշտապես սխալներիտեղիք

են

տալիս: Զուտ

չսրուսքին ճատկանիշների, օրինակ՝ կետի մակերեսային վերլուծության րա «Հիմնվածընդճանրացումժը ատիսլում է խորապես սխալ եզրակաչ

դեռնս արտաքնասլես դիտվող փաստի (ռիոխանցման») անբավարար, խիստ մակերեսային ն ոչ-ճոգեբանական բացատրություն է:

ցություն կատարելայն մասին, որ կետը ոչ թե կաթնասուն է, այլ ձուկ: նրանց ընդճանուր Տվյալ դեպքում այղ օբյեկտների Համեմատությունը նման, է ոչ առանձնացնում Ճւստկանիշներիթվից բայց հական միայն Դատկանիշները (արտաքին տեսքը, մարմնի ձկնանման ձեր ն այն): եվ ընդճակառակը, երբ վերլուծության Ճճետնանքովառանձնացվում են է դառնում, որ ընդճանուր ն էական ճատկանիշները, աղա պարզ կետը պատկանում է ոչ քե ձկնջրի, այլ կաթնասունների դասին: յուրաքանչյոր Հետնեաբարի,

էական

Հատկանիշ

իսկապես, մաթեմատիկականորոշ խնդիր աշակերտներին զանաղան տարբերակներով (օրինավ՝ երկրաչափական զծադրերի փուփոխակներով) ներկայացնելը ուսուցիչն է կատարում ն ոչ աշակերտները: «Փոխանցման»այդպիսի երնույթները ուղղակիորեն կապել միննույն խնդիրը տարբեր վարկածներով աշակերտին ներկայացնելու անգա ււյ"մանքի Հետ Հենց նշանակում է երնութական ճարւսբերակցություն մանել արտաքինի, տվյալ դեպքում ուսուցչի մանկավարժականներ-

միասեո

տվյալխմբիճամարմիաժամանակբընղէ, բայցոչընդճակառակը. Հանուր ոչբոլոր ընդչճաեն նուր էականօշբյեկտների, (հնմանյ)յՀատկանիշներն Համար: խմբի Այդ ընդճանուր ն փական Հատկանիշնետվյալ ն րը բացաճայտվում են խոր վերլուծության Համադրության ընթացքում առարկաների

ն

դործության ձնենրի նհ աշակերտների միավոր գործունեության արդյունքների ինչպիսիք լինելու Հետ ն դրանով իսկ աշակերտի մտածողական բարդ պրոցեսները 4անդեցնել միայն այն բանին՝ կատարվեց թե լկատարվեք: Աշակերտիբուն մտածական պրոցեսի, փոոթունքում,

արտաքին արդյունքին ճանգեցնող նրա զործունհության ներքին, չի ռապեցիֆիկօրինաչափությունների մասին այստեղ դեռնս ոչինչ են ասվում, բե ինչպես նրա մտածողության ննրքին պայմանները շիջնորդում արտաքին, մանկավարժական ներգործությունը, անճայտ է մնում։ Այդ դնսլքում անճնար է դառնում նան հրեխայի նպատակառլաց ուսուցումը, նրա մտածողության ձնավորումը:

գրանց Հետնանքով:

ալդ

ընդճանրացման օրինաչավուՎերլուծության, ճամաղրության Հիմնական, սպեցիֆիկ թյունները 4ճենցմտածողության ներքին, 6րինաչափություններն են: Միայն դրանց Հիման վրա կարող են բացաարտաքին դբրսրություն ստանալ մտածական գործունեության բոլոր ն

.

սնորումները:

Այսպես, ուսուցիչը ճաճախ

խնդիրը փովոխակներով իրականում

ներկայացնելը, «ոգեբանշանակում է, ռր սովորողի մոաժական տեսակետից գործունեությանճամար բարենպաստ նախաղրյալներ են ստեղծվաժ: փուխոխությունը նպաստում է այն բանին, որպեսզի աշաՉայմանների առանձկերտը իրաղործի առաջադրված խնդրի վերլուժություն, նացնի նրա ամենաէական բաղադրիչներըե ընդճանրացնի դրանք,

տվյալ խնդիրը լուծող կտմ որոշակի թեորեմ լուրացրած աշակերտը լի կարողանում օփոխանցում» կատարել, այսինքն այդ լուծման եղանակը այլ պայմաններում նույնատիպ խնդիրներ օղտագործել, չի կարողանում թեռրեմը կիրառել դրանց գծագիրը ն այն մի ճամար, եթե բովանդակությունը, լուծելու են: ճենց նոր սուրանկյուն որը փոքր ձնափոխված նրինավ՝աշակերտը, է նկատումյ

որ

եռանկյան դժագրի վրա ապացույեց հոանկյան ներքին անկյուններիդումարի մասին քեռրեմը, ճաճախ ի վիճակիչի լինում կատարել այդ եթե նրան արդեն ծանոթ գծագիրը շրջվաժ է 90 աստիճանով պացույլցը, կամ եթե նրան բութանկյունեռանկյան գժագիր են տալիս: Այդ կարգի ա-

Հաճախակինկարագրվողն պրակտիկորեն խիստ կարնոր փաստերը «ոգեբանական բացաւորություն են պաճանջում: Գիտելիքները մեկ իրադրությունից մյուսը «փոխանցելու կամ փոխանցելու պատճառեերից մեկը ամենից առաջ խնդրի առաջադրման պայմանների փոփոխությունն է: եթե խնդիրների պայմանները զգալի իոփոխությունների է միննուլն թեորեւիների ենթարկենք ն եթե դրանց լուծումը Ճճիմնված մեկ խնդրից ւմլյուվրա, ապա տեղի կունենա լուծման «փոխանցում» այդպիսի փոփոխության «խոխանսի վրա: եվ ընդճակառակը, առանց ցումը, անճնար է: Տպավորություն է ստեղծվում, որ փոխանցումը» անմիջականորեն կախված է այդ փովփտխություններից:Սակայն այդ

նական

|

խնդիրների էական Տարբեր

ն ընդճանպայմանները առանձնացնելուն րացնելուն զուգընքաց նա կատարում է նան մեկ խնդրից մյուսի վրտ գուժման ախոխանցում»,եթե այդ երկրորդ խնդիրը ըստ հության նման չ առաջինին: Այսպիսով, փուիոխությունտեղափոխում արտաքին կապի չետնում ճանդես է գալիս վերլուծություն-ընդ-

Ճանրացում »ոգերանական կարնոր ներքին կապը նկատվումէ, որ արտաքնապեսդիտվող արդյուքը («փոխանցումը») աշակերտի

ներջին մտածողությանպրոցեսի օրինաչափ Հետնանքն է, կուծման եղանակը մի խնեղրիցմյուսի վրա տեղափոխելու Համար պեոքէ բատաճայտել այն ընդճանուրը ն էականը, որ կա նրանց միջն: Երկու

վերլուծության Ճճեւոնանբով թանդիրների լուծման բունբի բացաճայտումը փոխանցման ներքին, մանն

է:

այդ

սկրզընդճանուր

«Հոգեբանական

պայ-

Մտածողության մոտիվացիան

Վերլուծությունը (ն Համադրությունը)

ն,

առձճասարակմածողությունն ընդճանրա-չ ոնա, ինչսլես ս մարդու ամեն մի դործունեություն, միշտ ելնում է անձր որոշ պաճանջմունքներից: երն չկան պաՀշանչջմունըննը, աղաս չկա նան զործունջություն, որը պաճանչմունքներիցպեսչք Լ առսոչանար: Մկոածողության,ինչսլես ւղ ամեն մի այ: ճողեկան պրողեսի Հեւ տազոտության ժամանակ չոգեբանական գիտությունը Ճաշվի է առնում, հնչդես ի այս կամ այն Հասիով Ճւշտկաղես ուսումնասիրումէ, ըն

դործել նահ ղուտ իմացական դրդառղատճառներ:Հաճախէ պատաճում, որ աշակերտը սկսում է դասերը սովորել միայն մեծերի ստիպմամբ, ասումնական աշխատանքիպրոցեսում նրա մուտ առաջ են դալիս բայց

իմացական Հետաքրցքրություններ այն ամենի նկատմամբ, ինչ կարդում կամ լուծում է, Այսսլիսով, մարդր սկսում է մտածել որոշ պաճանջմունքների աղդեցության տակ ն նրա մտածական գործունեության ընթացքում զարդանում են ավելի խոր ն ուժեղ իմացական պաճանջջանում նան

զուտ

անում,

նա

առա-

ու

մունքներ:

են ինչպիսի պաոաւնչմունքաեր դրդապատճառներ ատիսղելւովյալ ն զործունեություն մարդուն իմացական ինչպիսի կոնկըստ Հանսկսել ու

վերլուծություն, դամանքներում է տարդկանց ճամադրություն մտածական պրոցեսներ կատարելու սլաճանջմունը առաչացել: այլ Մինչդեռ ի տարբերություն ճոգերանության, ձեան տրատաբանու-չ ն է Թչունը վերանում ոչ միայն մտածողության զգայական իմացուրյան, այլն մտածական դորժունեության պաճանչջմունքների, դրբդապատճառնենրի, Պույղերի ն այլ ճոդեքանական երհույքների սիոլուալաբնրություններիը: Մատծում, խորձճրդածում է ոչ քե առանձին վերզրած «մաքուր» մտածողությունը, ոչ Թն մտածական պրոցեսը որոլես այզպիսին, այլ որոչավի զղացմունըննր ն պաչանջմունթներ ունեցող մարդր, անձնավորությունը, Օ։»`Մտածական գործունեության ն սլաճանջմունքների անխդելի կապը ճատակորենբաամեն է ա-ն կարնորաղույն փաստը, որ մի պրոցես միշտ որեէ մի անձնավորության այնպիսի մտածողություն է, որը բազմաճարուստ կապերի մեջ է դունվում բնության, հ մսրդկանց եւո այ Ճճասարակության Մտածողությանճոգեբանության մեջ ուսումնասիրվող մոտիվները, երկու տեսակ են լինում, 1) լուրաճատուկ իմփո(դրդապատճառները) ցական /,, 2) ոչ լուրաձատուկ։ Յուրաչճատուկ իմացականիդեքում մտածական դորժունեության ղրդիչները ե շարժիչուժերը իմացական դրսնորվող ճետաքրքրությունները ն դրդապատճաուպաճանջմունքներ են, ներն Երկրորդ դեսլքում ): երեխայի Հարցասիրությունը (օշրինալվ՝ սկովում է ճիմնականուլ արտաքինպատճառների ն մտաժողությունը ոչ քեն գուս իմայական ճետաքրքրությունների դրդման շնորճիվ։ Սրիաշակերտը նակ՝ կարող է սկսել սլատրաստել դասերը, լուծել |լսնդիրը» մաաժել նրա մասին ն այլն, ոչ ժե իրեն «ճամար ինչ որ նոր բան Լ

մուռ

Հ

ն

ն Մտածողությունը լուծումը խնդիրների

նպատակամետ բնույթ հրառողությունը լուծելուանձրաժեջտություն առաջին

աանթբ ն

ու-

"երթին

խնդիրը

ընդունակություններ,

ցաՀալոում

մտածողության

ն Հայտնաղործելու իմանալու,այլ

միայն այն սլատճառով, որ ստիպված է կատարել մեժերի պաճանջները կամ այն պատճառով, որ վախենում է ընկերներից Հետ մնալ ն այլն։ Բայց ինչպիսին էլ լինի մտա-

ժողության սկզբնականմոտիվացիան, մյոածելու ընքացքում սկսում

են

առաջանում է այն ժամանակ, երբ ընթացքում մարէ դնում, երբ նոր պրոբլեմներ, նոր Հան-

կյանջի

ու

իր առջի նորնպատակ

չը

դամանքներ յել չես

ն

ո է լինում,

ն

գործունեության

տործունեությաննոր սլայմաններ

են

առաջ

դալիս:

Այդ-

օրինակ, երբ բժիշկը Հանդիպում է որնիցե նոր, մինչ Ռի ն ալդ անՀայտ է փորձում պանել "իվանղության կիրառել նրա բուժման հոր մեթոդներ: հր ամենախոր անչությամբ մտածություն ,

մ

»րաժեշտ | միայն այն

ու

որոնցում իրադրություններում,

ճանդես են գոաիսկ դորժունեության նղդատակները, ճին, նախկին հ ղան նակները միջոցները անբավարար(թեն անճրաժեշտ)են դառնում շրանը ձեռք բերման ճամար։ Այդպիսիիրադրությունները կոչվում են լ Ժեջ սկիղբ առնող ըշմային: Դրոբլեմային իրադրության Բ ատազորդորժուննության միջոցով Հաջողվում է ստեղծել, Հայտնադորձեռք բերման ն չպաճանջմունքների ժեչ,դանել նղլատակների բավարարման Խոր եյանակներմիչոցներ: դածոդությունը նորի որոնումը ն ճայտնադործումն է, Այն երբ կարելի է յոլա զնալ գործողության ճին, արդեն ճայտն եի եղանակներով, ոլրոբնախկին լիս

ադ

Սոր

ԴՐ

Է

ու

դնոյքերում,

գիտելիքներով Հմտություններով, չի առաջանում ն այդ օլատճառով պարղապես լեմային իրադրություն մտաժողություն չի պաճանչվում։ 0րինակ՝ արդեն 2-րդ դասարանի «2.2-րինչի՞ է Հավասար» տիպի ճարցը չի ստիպում մտաչեր Այզայիսիչարցերի պատասխանելուՀամար բավական են միայն աշակերտի արդեն ունեցած դիտելիքները:Մածողություննայստեղ ափելորդ է: Մտածժական գործունեության պաճանջը վերանում է նան "յն գեպքում, երբ դպրոցականը լավ է տիրապետում որոշակի խրն-

աշակերտին

դիրների կամ վարժությունների լուծման նոր եղանակին, սակայն է կրկին ու ն իրեն արդնն կրկին լուծել այդ նույնատիպ քաջ տտիոլված ծանո խնդիրները: Հետնարար, կյանքում բոլորովին էլ ոչ բոլորիրադրություններն հն պրոբլեմային, այսինքն մտածողություն ճարուցող: Պետք է միմյանցից տարբերել պրոբլեմային իրադրությունը ն Խնդիրը: Պրոբլեմայինիրադրությունը այն է, երբ գործունեության ընքացքում մարդը ("աճախ բոլորովին անսռղասելիորեն) «անդիպում է ինչ-որ անճասկանալի, անձճայտ, անճանգատացնողերնույթիչ 0րինակ՝ է օդանավը ն ճանկարծ շարժիչի ձայնի մեջ սկսում է նկաւծ: բնչ-որ կողմնակիլ անորոշաղմուկ: Անմիջապես օդաչուխ տրծունեության մեջ Ա մուտք ծ է դործում որն անճրաՇոր ալ ԱԱ զ մտածողությունը, վուսը, որն ասշրա ն ժեշտ չ տեղի ունեցածի իմաստը պարզելու ճամար: Հենց այդպես էլ պրոբլեմային իրադրությունը վեր է ածվում մարդու կողմից գիտակցԽեզրի: երկրորդըծագում է առաջինից, սերտորեն կապված է նրա

վարում օդաչուն ե

վող դայու

բայց

ր

։

ն

տարբերվումե նրանից: Պրոբլեմայինիրադրությունը

Հ: չ դեռես ոչ այնքան ձասկանալի ն քիչ աղուռ, բավական գիտուկցմած տպավորություն է, որը կարծես Ճուշում է. «ինչ-որ բան այնսլես ն այլւն։ Հէ», «ինչ-որ բան այն չէ» Օրինակ օդաչուն սկսում է 1սկատել, ե նչ-ո ել, որ շարժիչի ինչ-որ բան է կատարվու ժ)։ ճետ անչճչասկանալի մ, նա է դեռես չի արվել, առկայ քե իսկապես ինչ կատարվում, շարն ինչ սլատճառով։ Առավել նս նա դեռ չլիտն, թն ժիչի որ մասում կնչոլիսի գործողություններ պետք է ձեռնարկել Հնարավոր վտանգից խոււաւնելու ճամար: Այդպիսի պրոբլեմային իխրադրություններումէլ Հենը սկիզբ է առնում մտածողության պրոցեսը: Այն սկսվում է ենց այդ պրորլեմային իրադրության վերլուծությունից: Այդ վերլուծության է խնդիրը Հետնանքով առաջանում, ձնավորվում (պրոբլեմը) այղ բառի իխսկանան իմաստով: ի տարբերություն պրոբլեմային իրադրության, խնդրի ծադումը սաչշմանաէ է, մուռավորապես նշանակում որ արդեն Հաջողվել գոնե զատել տվածը (շայոնին) նե անչայտը (որոնելին):։ Այդ սաչշմանազատումը Հանդես է դալիս լսնդրի բառային ձնակերպման մեջ: 0րինավ՝ ուսումնական խնդրում Քիչ Ժե շատ ճատակորեն նշված են նրա ելման է տված, ինչ է Հայոնի ն այլն) նպաչշանջը, պայմանները(ինչ Հարցը (ինչ է պաճանջվում ապացուցել, զտնել, սաճտմանել,Ճճաշվել ն այլն): Դրանով իսկ առաջին մուտավորությանկարգով ն նախնականձեվով նշվում է որոնելին (անչայտը),-որը փնտրելու ն գտնելու Հեխնդրի նախնական ստացվում է խնդրի լուծումը: Հետնաբար տնանքով ձնակերպումի 0մբայն խիստ փոքր չափով ն մեֆ մոտավորությամբ է ռաճմանում որոնեհլին։ Խնդիրը լուծելու ընթացքում, այսինքն նրա ավիլի բացաճայոմանը զուղընավելի էական պայմանների ն պաճանջների ք

ր

՛

ի

ու

ավելի մեծ չափով է որոշվում որոնելին (անճայտը): նրա թաց ավելի ճոտակ են դառնում: ավելի ավելի բովանդակալից բնութագրերը է, Խնդրի վերջնական լուծումը նշանակում որ որոնելին ի Հշայո է ն բնրված, գտնված լրիվ չափով որոշված է: եթե որոնելին (անճայտը) ամբողջապես ն լրիվությամբ սաճմանվեր արդեն խնդրի սկլզբնական ձնակերպման մեջ, այսինքն նրա ելման պայմանները ե պաճանջները ձնակերպելիս, ապա այդ անչայտը որոնելու ոչ մի անչրաժեշտություն չէր լինի: Այն միանդամից ճայտնի կդառնար, այսինքն ու

ու

ու

մի խնդիր էլ չէր առաջանա ն մտածողություն չէր պաճանջչվիչեվ, ընդճակառակը, եթե չլիներ խնդրի նախնական ձնեակերումը, որ նշում Լ դոնեյ,քե որտեղ ոլեւոքէ փնտրելանճայտըյ այսինքն շատ փոքր չափով կարծնս կանխատեսում է որոնելին, ապա այդ դեպքում պարղապես անճնար կլիներ գտնել այն: նրա որոնման Համար նախնական ոչ

տվյալներ, «կառչան-ճենարաններ» կամ նախանչումներ չէին լինի (ժողովրդական Հեքիաթներում. «ղնալայնՊրոբլեմային իրադրությունը տեղ, չգիտեմ որտեղ, դանել այն, չգիտեմ թե բնչ») ոչինչ չէր ծնի, տարակուսանքի ն շփոթվածության տանջալից զգացումից:ց Խնզրի լուծման ընթացքում մտածողություՄտած տա ն

բացի,

Ա

դետերմինավորումը որպես պրոցես

նը առանձնապես ցայտունորեն է ճանդես գալիս որպես տպրոցնսւ Մտածողությունը որպես պրոցես մեկնաբանելը ամենից ինքը՝ մտածական դործունեության դետերա-

ռաջ

նշանակում է,

որ

մինավորուժը

ղործվում

է որպե

քացքում մարդը

ս

փիրա(պատճառական պայմանավորվածությունը) Այլ կերպ առածյ խնդրի լուծման ընպրոցեսւ

է խնդրի Բացաշայտում

նորանոր

ե

մինչ

այդ

իրեն

անտայտփովիոխակներ, որոնք պատճառականորեն պայմանավորում են մտածողության Հետագաընթացքը: Հետնաբարմտածողության դետերն մինավորումը ճենց սկզբից տված չէ բացարձակապես պատրաստ ավարտուն իսկապես աստիճանաբար արդեն ձնով, այն դոյլանում, այսինքն ձնավորվում ն զարգանում է խնդրի լուծման ընացքում, նաՀանդես է դալիս որպես պրոցես: Պրոցեսի հլման պայմաններում խապես ամբողջությամբ ն լրիվ կերպով նրա ճետագա ընթացքը չի «ծրագրավորված»: Խնդրի լուծման ընթացքում անընդճատ ծագում ն զարգանում են նրա իրագործման նոր տարբերակներ: Քանի որ նախապեսամեն ինչ լրիվ կերպով «ծրագրավորել» չի կարելի, ապա միասին անչճրաժեշտ են մտածողության պրոցեսի ընթացման ճետ մշտական ուղղումներ (որպես պատասխան այն նոր պայմաններին, որոնք սկզբից նեթ անճնար է լրիվ կանխատեսելը):

Խնդրի լուծման ճայլտնաբերումըճաճախ Ճճամարում են Հանկար-

՝

25--ՐնդՀանուր Ճոդերանություն

ակնարքալին ծակի, անառասելի,

տայտնաղդործում յուն,

«փալլատակում» ն այլն: Այղ փաստը կռաչման նմանությլաժբ անվանում են «ինսայտ», էվրիստիկա («էվրիկաշ' «զոաջ բառից) ն այլն։ Այղսլես ամրակայվում է մտաժողության արդյու նքը, արպասիքը։ Բայը չոզեբանությանխնզիրն է բացաչայտել դրան Հանգեցնող ներքին մտածակ ան վրա Հասնող «ինոլրոցեսը: Այդ կարժես"աանկարծակի ռայտի», այսինքն անչայտի (ոլրոնելիի) ակնքարքային Հայտնաբերման

սալատճաուս կա՛ն պայմանավորվածությունը Ճամար բացաչալրոելու

ամենից ասոջ ոլետք է ճաշվի առնել, սր Խնդրի լուծման ընլոցքում միշս իրագործվում է անչայտի (որոնելիի) գոնե փորը, բոլորովին աննշան ն սկզբում խիստ մուտավոլ կանխատեսում: Այդ կանխա-

է կամրջակ անցկացնել շնորչիվ Ճասջողվում դեպի Ճայրտնիից անչայար, կարձես թն լցնել նրանց ժիջն եղաժ անդունդը: Մաածակունպրոցեսի ճիմնանան «մեխանիղմները» ավելի լավ պարվաբանելուՀամար քննարկենք անճալտի մտավոլ կանխատեսման մասին Ճճետելալերեք փոխադարձաբար ճակադիր տնոակեւտեերը, որոնք տայանվում են ճՃոդեբանությանմեջ ն որոշում են խնդիրներիլուծման ընքացջում ոռվորողների մւռածողության ձնավորման ուղիները: ճերքին, այն դրույթն է, որ իմացական դրոցեսի Սղ, տաոռաջին յուրաքանչյուր նախորդ սուլ («քայլ») անմիջականորեն նրան «Հաջորդողի սկիզբն է դնում։ Այդպիսի դրույքը ճիշտ է, բայց բավարար չէ: մաւած իրականու ողութ յան ընքացքում որսնելին կանխատեսում է վազ, ջան թե միայն մեկ «քայլ» ավելի առուց։ Ալո պատճաոով էլ ամեն ինչ չի կարելի Հանդգիցնել միայն նախորդ ն նրան անժիչականորեն ձեսնող սիուլերի փոլսադարձ կաղին: Այլ ներպ աւած, չի կարելի ընրազնաչատել, նսեմացնել թւնղրի լուծման ընքացքում մտավոր կանխատեսման աստիճանը ն «ծավալր»: ծրկրորզ, Հակադիր տեսակնոր, ընդճակառակի, չափագաւնցում, բարարչակացնում, ղերաղդնհաչատում է դեռնս անչար լուման, այսինքն մատժողությանընթացքում դեռնս ձնոբ չընրված արդյունքի (արզասքբի) կանխատեսման պատը: կանխատեսումը, որ միշտ մասչ նակի ն մոտավոր է, այստեղ անմիջառես վեր է ածվում ստացված արդյունքի (լուծման) պատրաստի ն լրիվ բնորոշմանը: Այդ տքսակետն սխալ լինելը կարելի է ցույց Հետնլալ օրինակով: Աշակերտալ Է դժվար խնդրի տր չարչարվում որը լուծումր գտնելու Համար, նրան. Նա բնականաբար, ռեռես է կարող ղտննլայն միայն Ճայլոնի Հ է։ վերջում՝ որոլես իր մթածուկան պրոցեսի արղյումը: Ուսուցիչը, որ արդենդիտ է լուծումը, զրահ այղ պրոցեսի աղազա արդյունքը, սկսում ք օգնելաշակերտի: Փորձված մանկավարժը հրբեք նրան չի «ուշի» տեսան

լուծման

ողջ

ն ընթացթո:եա ատոիճանարբար կարիքիդեւսքուժ1/2

ա-

կելտին միայն փոբրիկ «Գուշումներ» կանի, որսլեսզի աշխատանքի ճիմնական մառը նա կատարի: Միայն այդպես կարելի է ձնավորել ն (ն ոչ Սե նենգափոխել)աշակերտների ինքնուրույն, իսկավարգացնել մտածողությունը: հսկ երն անմիջապես Հուշենք լուծման ճիմնական այտնենք կան ուղին, այսինքն ժամանակից շուտ մտածողության ն դրանով «օգնենք» ապա ւղ 14գո7 արղյունքը այդ միաշակերտին, մտավոր զարգացումը: աշագործունեության երբ այն կարդելակի նրա ոկսած առաջինից կելուը նալսապես գիտե լուծման ողջ ընթացքը՝ միննրա մտածողությունը կամ ընդճանրապես չի չն վերչին սիուլը, առա աշխատում, կամ աշխատում է ամենաքիչ չափով, պասսիվորեն։ Սովոբողեերը միշսո էլ զգում են մանկավարժի կարիքը, որակյալօգնության մտածո է ն րանց 2/Դ չլետք բայց բոլորովին օգնությունը վերացնի արդյունքով փոխաղությունը պրոցեսը հախասնս տված պատրաստ

իինելով:

Այսպիսով, այղ երկու քննարկված տեսակետներն էլ ընդունում են, որ անչայտի որոնման սլրոցեսում առկա է մտավոր կանխատեռումը: Բայց առաջինը լ)հրազնաչճատում, իսկ երկրորդը չափազանցում է այզպիսի կանխատեսման դերը: նրրորդ տնսակետը, ընդճակառաէ կանկըչ խնդրի լուծման ընքացքում բացարձակապես ժխտում խաւուսման գոյությունը: երրորդ անսակնտր խիստ լայն տարածում ստացավ մտածողուկիբնոնետիկական մոտեցման զարգացման թյան նկատմամբ կապակտությամբ: Այն կայանում է »ետնյալում. մտածական պրոցեսի րնՍայբում պար է ճերթականությամբ նայել (այսինքն վերյիշել, "աշվի առնել, օղտադործման փորձ անել ե այլն) ճամապաառարոան օբյեկտի բոլոր, շատ կամ մի քանի ճատկանիշները, նրա ճետ կապված ընդչանուր դրույքները, քնորեմները, լուծման տարբերակնեե ույլհ: բն Այդ բոլորի Ճետնանքով նրանցից պետք Է ընտրել միայն այն, որը անչրաեշտ | լուծման ճամար: Սրինակ՝ եթե խնդրի ելման պայմաններում զուղաճեռանիսա է տված, ապաս խնղիրը բննության ենթարկելու պրոցեսում պետք է Հերթով Ճիշոլ այղ օրլեկտի ճատկուէլունեեըը ն լուծման «ճամար փորձել օգտաղործել Հերթականությամբ դրանցից լուրուքանչյուրը։ ի վերջո դրանցից որնէ մեկր դուցե ն պիտանի զտնվը այդ դեպքի Համար: Բայց, իրականում, ինչպես ցույց տվեցին

դիտափորձերը, մյուսծողությունըերտուռուկՃողդերանական

բեքչի «աշթբատում» լուժմոն

տարկամ ժի քանի Հնարավոր բոլոր ըերակենըը նայելու այդպիսի «կույր», սպյատաչական, մեխանիկական ողանակուր Մտածելու ընքացբում դոնե ամենասոքը չափով կաին վում է, է առանձնացվելու, Էն բննարնվող օբյեկուի որ Հուտկանիշն վերլուծ-

փելու ն ընդճանրացվելու: Այդ բոլորովին էլ օբյեկաի ցանկացած չՀատկանիշր չէ, այլ միայն որոշակի «ատկանիշ, որը առաջին պլան է մղվում ե օդտագործվում Լ լուծման ճամար: իսկ մնացած Ճճատկաեն, բոլորովին չեն «նկատվում» ե տեսանիշները կարծես բոաացակայում դաշտից չբանում են: Դրանում դրսնորվում է մտածողության «ուղրզ-

դետերմինավորվածությունը: Հեւ տնաբարանչճայտի որոնումների պրոցեսում նրա զոնե ամենափոքրիկ, խիստ մոտավոր ն նախնական կանխատեսումը ավելորդ է դարձնում կամ շատ Ճճատկանիշներիճերթականուքննարկվող օրբլեկտիբոլոր ն մեխանիկական ղիտարկումը։ եվ, ընդքյամբ կատարվող «կույր»

վածությունը»ընտրականությունըհ ,

դակառակը, այն դեպքերում, երբ այդպիսի կանխատեսում չկա, մեխանիկական դիտարկումը անխուսափելի է դառնում: Հենց դիտարկման (ոճքշծօք) սկղբունքով են աշխատում կիբեռնետիկների կողմից ստեղծված բոլոր ժամանակակիցը «մտածող» մեքենաները: Այդ մեքենաների ծրազրերում նախապես դրված են ճնարաու որ խնդիրների լուծման բոլոր Ճճիմնական տարբերակներն եղանակոր վուրաքանչյուր ները, այեհղես դեպքումանճրաժեշտւուսրառանձին բներակի «րնտրությունը» իրադործվում է եղած բոլոր կամ մի քանի տարբերակները մեխանիկորեն դիտարկելու միջոցով: Դրա չնտկանքով այդպիսի մեքենաների օղնությամբ իսկապնս Ճճաջողվումէ լուծել խրնդիրների մի քանի տեսակներ: Այդ կիբեռնետիկայի անվիճելի ե աչքի ընկնող նվաճումն է, Սակայն կիբեռնետիկական մեքենաները, ինչպես տեսնում աշխատում, քան թե ենք, բոլորովին այլ սկզբունքով են մեքենաները չեն Հետնաբար այդպիսի մտածողությունը: մարդկային ե «մոդելավորում» չեն վերարտադրում մարդու մտածողությունը, թեն դրանց օդնումյամբ մենք շատ բարդ խնդիրներ կարող ենթ լուծել: Առավել նս կարնոր է պարզել, թե մարդը իր իմացական դորժուննուքյան ընքացբում ինչպես է իրադործում անձճայտիմտավոր կանխաճոգեբանության կենտրոնական զրոբեսումը: Այդ մւոածողության

լեմներից մեկն է, Այդ պրոբլեմի լուծման ընթացքում Հոգեբանական մտավոր կանխագիտությունը չաղաճարում է անճայտի (որոնելիի) տեսմ ան վերը քննարկված երեք սխալտեսակետները: կուվերաբերյալ ծել այդ պրոբլեմը՝ նշանակում է բացաճայտել մտածողության ճիմնական «մեխանիզմը»:

«բացարձակ ընդճանրաճիմնական Այն ունենալ: «Մեխանիզմը» պես Հնարավոր չլիներ գործ կամ այն կերպ կառսլված է միշտ այս ՀեւտոչՑանկացած խնդրում,ինչպեսարդեն Հայտնի,չտված փաստերի

(որոնելին) ինչ Անտճայտը

Մտածողության դատարկություն» չէ,

նշվել ,

նում է, ինչ որ բան մ միշտՀայտն Հայտնի է լինում

որի

(ելման (ելման

որ

ճետ

մանները պայմանները

ն

ն անճայտի իւնդրի պառանչը, Հարցը): ելնելով ճայտնի տվյալների է դառու ճնարավոր Հարաբերություններից, կապերից ում որոնել ն ղանել ինչ որ նոր, մինչ այդ թաքնված, անճայտ մի բան։ ավյալ քիմիական տարրի անճայտ Հատկանիշները որոշելու Օրինակ՝ պետք է այնպես անել, որպեսզի այն փոխներդործության մեջ Համար ռհակտիվների ճետ: քիմիական դոնե մի քանի արդեն Հայտնի մտնի էլ այն փոխճարաբերություններում Հենց նրանց «ետ ունեցաժ այդ

երնան է բերում, իմանալի է դարձնում իր իսկական չատկությունները: Հատկությունները, Ցանկացած առարկան իրեն ճատուկ Ճատկանիշները, ն այլն ի ճայտ է բերում այլ իրերի, պրոառարկաների, ոլրակները Հետ նե այլ ունեցած փոխճարաբերություններում: երհույթների ցեսննրի

Օգտվելով Հեդելի ղրույլթից, որը Վ. ի. Լենինը Հատկապեսընդգծել տնատրակներում»,կարելի է ճանգել ճետնկյալ է իր «Փիլիսոբայական ն ինչ որ ինքն է, միննույնիրընտճենց քղրակացությանը. կապերի ն էգալիս որայնճանղես որքանով այլբան երությունների տարբեր ՀՃամակարգերում,Ավ եՀարատաբ օրիայսպիսի ցայտուն պարզաբանեց ի ուշ վ. ի, էենինն այդ դրույթը ն է, Թե՛ խմելու նակով. «Բաժակը, անվիճելի 0է, թե՛ ապակյա գլան կամ որաՀատկությունը երկու այդ միայն ոչ բաժակը դործիք: Բայց Հատկություններ, ուրիշ կր կամ կողմերն ունի, այլ անճամար թվով

որակներ, կողմեր, փոխճարաբերություններ...»: Այն ե՛ ապակե գլան է, ն՛ խմելու գործիք, ն գեղարվեստական մեջ քանդակով կամ նկարով առարկա ն այւն։ Օբյեկտի (առարկայի) ե այն նորի ճայլտնադգործումը իմացությունը անչձնար կլիներ առանց ուրիշ օբյեկտների (առարկախնրի)Հետ նոր կապերի մեջ մացնելու: իմանալու Հետնաբարառարկայի նոր, դնա անչճայտձճատկությունները ն Համար ամենից առաջ սլետք է իմանալ այն Հարաբերությունները փոխաղարձ կապերը, որոնցում

այդ

դրսնորվում ճատկանիշները

են:

մտածական պրոցեսի ճիմնական «մեխանիզմը» նդ ոլատճառով նության Ճճետկյալիէ. «մտածողո ողլրոցեսում օբյեկտը Ճճանմտնումն շնորչիվ դրա րան ռր կապերի մնջ է ճատկ անիխշերո վու է դալիռ ակն որ նորա դե նոր իր են Հասկացունոր ամրապնեղվում ներով, որոնք Ա լդ նոր միշտ օբյեկտից հիտարժես ձնով թյուններում: անամեն է բերվում: Այն դուրս բովանդակություն նոր միշտ իրհնորկողմով, նրանում գամմմեղերնում է են օրինակ՝ ուղիղի։ որը բացաճայտվում: Հատկանիշներ խնդրի ելման պայմաններում տրված է որչղես տվյալ անկյան կիսորդ, Հանդես է դալիս որղես միՀետաղալում, խնդրի լուծման ընթացքում, ս

ԷՎ.

ի.

լենին, Երկէր, 4.

32,

էջ 101

ջին գիժ ն բարձրություն, այնուճետն որպես երկու ղուգաճեռները Հատող գիժ ն այլն։ Այդ նշանակում է, որ այդ ուղիղը ճանդես է դալիս

միշտ նորանոր ճատկանիշներով ե որակներով: Մաածողության նըշված ճիմնական «Ժեխանիզժը» կոչվում է «վերլուծություն Համադրուչ խյան միջոցով», քանի որ օբլեկտում նոր Հատկանիշներիառանձնացումը (վերլուծություն) կատարվում է ճետազոտվող օբլեկտր այլ առարկաներիՀետ Հարադրելու (ճամաղդրություն),այսինքն այն ուրիշ առարկաների ճետ նոր կապերի մեջ մտցնելու միջոցով: Միայն այն կապերի ճարաբերությունների ՀամակարգըբացաՃայտելու ճետ ղզուղինթաց, որոնցում ընդգրկված է վերլուծվող օբյեկռը, մարդը սկսում է նկատել, ճայտնադործել ն վերլուծել այդ օբյեկտի նոր, դեոնս անճայտ ճատկանիշները: նվ, ընդճակառակը, քանի դեռ Կտ չի սկսել բացաճայտել այդպիսի կապերիճամակարդը, նա ոչ մի ուշադրություն չի դարձնի նոր ն լուծման ճամար անճրաժեշտչճատկանիշի վրա, եթե նույնիսկ ուղղակի ցուցման միջոցով «Ճուշենք» այն: Օատաճական«Հուշումր» ճաճախ նպաստում է ճայտնադործություններին ե դգյուտերին: Սակայն այդ կերպ Պուշածը օղդտադորժելիս ե ճայտ է զալիս մտածական պրոցեսի վերը նշված օրինաչափությունր: «երջանիկ» պատաճականությունը կնկատվի ե կօդգտադործվիմիէ լուծվող խնդրի մաայն այն մարդու կողմից, որը լարված մտածում Ամեն սաին։ ինչ կախված է նրանից, թե ինչ չափով է «ճող», բնդճանրապես՝ներքին պայմանների ճամակարդ պատրաստված, որի վրա է (նկնում Ճուշված այս կամ այն միտքը: Այատեղ,ինչպես ն ամենուընք, արտաքին պատճառներըգործում են ներբին պալմանների միջոդուխ Հատուկ գիտափորձերի ընթացքում բացաճայտվեցին այդպիսի Ճուշումների օգտաղործման ներքին Հոգեբանական պայմաններից մի քանիսր։ Փորձերըկատարվեցինչետնյալ կերպ։ Աուսջինդեսլքում փորձաբկողը միննույն ճուշվածքը փորձարկվողին առաջարկում էր խնդրի լուծման տարբեր (վաղ ե ուշ) փուլերում: Մյուս դեպքում, ընդճակառակը, մտածական պրոցեսի միննույն փուլում առացարկվեցին տարբեր ավելի մեծ կամ մակարդակի Հուշվածքներ (խնդրի լուծման. օղակների փորձնական բնդ որում Հիմնական ավելի սվխոքը քանակություն): խնդրի Համար որպես Ճուշվածք տրվում էր մեկ ուրիշ, լրացուցիչ, պարունակում էր օժանդակ, Ճամեմատաբար ճեշտ խնդիր, օրբ առաջինի լուծման սկզբունքը: Լուծման այդ սկզբունքը փորձարկվողը կարող էր ընդ"անրացնել ն մեկ խնդրից «փոխանցել» մյլոււի. վրա: ճետնյալըխնդիր առրաջարկվեց Օրինավ՝ որպեռ Հիմնական չն ՕՇն ՃԹՕ ընկած միջն «Ապացուցել, որ ոնղանի անկլունազծերի 0ժանգակ խնդրում ո"լաճանչվում ռանկյունները Ճավառարամեծ են: ու

ուղղանկյան անկյունագծերի ճավասարությունը: էր ապացուցել ՃեՇքը նրանք ճավասար են, քանի որ ճավառար են Ճ93 ընդճանուր Հիմքերը, է Համապատասխանճավասար 488 ն Շքը Հավասարկողմերը կողմերի միջե ընկած ուղիղ անկյունները, Հիմնական խնդիրը լուծվում է օժանդակի օգնությամբ, այսինքն օժանդակ խնդրի լուծումը նրա վրա: «տեղափոխելու» միջոցով: երկու խնդիրների ճամար ընդճանուր օղակ Ճք ինդճանուր Հիմքի (ն սկզբունք) էր ՃԵՍ ն ՃՇՇ եռանկյունների օզտաղորժումը, որը առաջին դեպքում օդտաղործվում է որպես ճավառարամեծ, իսկ երկրորդ դեպքուվ՝ ճավասար ձճթք ն ՃԸՇ ճոանկյուԸ

ԾՈՐՆ

Ն

Ե

ք

Ցի ճավամ Ցժածդաի /ինշ//1177 /447/74477 :

նիների բնդճանուր ճիմց։ Այսպիսով,Հիմնական խնդիրը լուծելու Հան ՃԸ մար պետք է զտնել ՂԾ Ճավասարամեծ ւղատկերները(որոնք են ն ՃթՕ ՕՇն կապված քոանկյունիների ճետ): Խնդրիլուծման այդ օղակը պետք է առանձնացնելորսլես երկու խնդիրների ճամար չակախորեն ընղճանուր տարր: Այլ կերպ ասած, պետք է ընդճանրացում կա-

տարել:

ընդնանրացումը ն Այսպիսով, են

նրա

արդյունքը

տեղոսիոխումը,

յառաջին «երքին կախված երկու խնդիրները վերլուծական-4ամադրական մեկ միասնական պրոցեսի մեջ մտցնելուց: Հենը ընդճանրաց-

(է տեղափոխման) պայմանավորված է նրանով, թն ընրիացբր վերլուծության վաղ, թե ուշ փուլում է կատարվում խնդրի ն Ճճուշվաժբի ճամադրումը: Չրոցեսի ւտրդչունքը (փոխանցումը, ճուշվածքի օդտազործումր) կախված է այն աշխատանքից,որ խնդրի վերլուծության ուղղությամբ կատարելէ ինքը՝ փորձարկվողը: Միայն այն դեսղլքում, երբ չլուծող անձնավորությունըինքն է ընդճու մոտենում լուծման Հուշվող օղակին, նա ի վիճակի է լինում ընդունել դրաից(ուսուցչից, ղեկավարից ն այլն) եկող օղնությունը: Այլ կերպ նա պարզառլես չի շասկանա «ճուշվածքը» ն ալդ պատճառովչի

ման

կամ էլ վերջինը կօգտագործվի զուտ ձնականորեն, մեխանիկորեն, առանց գործի էությունը պարզելու: Մտածողության զարն մակերեսային ուսուցում: գացման փոխարեն տեղի կունենա շտապ իրական օգնություն կարող է Ցույց տալ միայն այնպիսի Աշակերտին կարծես ներգրվում է կա«ՃՀուշվածքը», որը բնականորեն մտնում, ոչերի ն Ճճարաբերությունների«Համապատասխան ամակարդության մեչ, որը մինչն տվյալ պատը արդեն բավականաչաի վերլուծվել էր Հենց աշակերտի կողմից: Այս դեպքում ճուշվածքը մտնում է նրա մտածողության մեջ որպես այնպիսի ճարցի մասնավոր պատասխան, որը նա ինքը իրեն արդեն առաջադրել էր ն որի շուրջ լարված մտածում էր: եթ, Ճուշվածքը այդ կերպ ընդունվում է աշակերտի կողմից ն օգտագործվում է /«նդրի լուծման պրոցեսը առաջ մղելու ճամար, ապա այդ օբյենտիվ ու ճավաստի վկայություն է, որ նրա մտածողությունը ավելի բարձր մակարդակի է ճառել:եվ, ընդճակառակը, նույն Ճճուշվածքը

ընդունի այն,

չընդունելը: այն օգտադործելչկարողանալը նշանակում է, որ մտածա-չ կան պրոցեսը առայժմ ցածր մակարդակի վրա է գտնվում: Այդպես մտածաընդունվող կամ անտեսվող ճուշվածքը դառնում է ներքին կան պրոցեսի Ըստ այն բանի, թե աշաօբյեկտիվ ցուցիչ կերտը ինչպես է ընդունում դրսից եկող օգնությունը, կարելի է դատել Հողեկան պրոցեսի ընթացքի մասին: «Հուշվածքների» փորձնական մեթոդը թույլ է տալիս Հետազոտել մտածական գործունեության ներքին, ապեցիֆիկ օրինաչափությունները: ն խնդիրների լուծումը Մտածողությունը սերտորեն կապված են միմյանց Հետ: Բայց դրանք նույնացնել ն մտածողությունը խնդման ժամանակ Խնդրի բի լուծման ճանդեցնել չի կարելի լուծումը իխրադործվումէ միայն մտածողության օգնությամբ ն այլ կերոլ անիրագործելի է: Բայց մտածողությունը դրսնհորվումէ ոչ միայն խնդիրներ լուծելիս: ինչպես արդեն նշվել է, մտածական գործունեուքյունը անձճրաժեշտէ ոչ միայն արդեն դրված, ձնակերպված խնդիրնեբի (օրինակ՝ դպրոցական տիպի) լուծման ճամար: Այն անճրաժեշտ է Հենց խնդիրների դրման, նոր պրոբլեմների բացաճայտման ն գիտակցման Համար: Հաճախպրոբլեմները գտնելը ն դնելը ավելի շատ մտավոր ճիզեր է ղաճանջում, քան թե նրա լուծումը: Մտածողությունը ճամար, կարդալու ընթացպետք է նան գիտելիքների յուրացման հն շատ այլ քում ։տեքստր ճասկանալու ճամար դեպքերում,որոնք Ճետ։ Բոլորովին էլ նույնական չեն խնդրի լուծման Թել մտածողությունը լուծման Հե ՀոլնԽնդիրների (պրոբլեմների) ավելի լավ է ամենից գեցվում,աչլնուամենայնիվ մտածողությունը ձնավորել Հենց թնդիրների լուծման ընթացքում, երբ աշակերտը ինջն

իան

ճանդիպում իր ճամար մատչելի խնդիրների ն Ճարցերի Ճեւտ, ձիակերոլում ն Հետո լուծում է դրանք: Վերջին ժամանակներսոլրոբլեե մային իրադրության խնդիրների լուծման ճոդեբանակուն ճետաղոտությունների ճիման վրա մշակվում են դոլրոցականների սպրոբլեմային ուսուցման մեթոդներ: Ուսուցման այղ մեթոդները նպատակունեն սովորողին դնել իրեն ճամար մատչելի որոշ պրոբլեմների «Հայտնագործողի», «ճետազոտողի» վիճակի մեջ: Օրինակ՝ աշակերտը լուծում է մի շարք խնդիրներ ն ի վերջո իր ճամար (բայց, իճարկե, ոչ մարդկուբյան ճամար) նոր թեորեմ է ճայտնագործում,որը ընկած է այդ բոլոր Խնդիրնորի լուծման ճիմքում: Երեխայի մտածողությունըամենից լավ է կարգացնել ճենց այդպիսի պայմաններում: Այդ դեպքում այն կլինի իսկապոս ինքնուրույն մտածողություն, որը միշտ ինչ որ նոր բան է ՀոՃայտնաղդործում ն բնդունակ է չճաղթքաճարելուդժվարություններ: է դիտությունը գալիս այն եզրակացության, որ աշակերգնբանական որ ճանապար"ից բոլոր դժվարությունները վերացնել Հարկավոր չէ: Սիայն դրանց Հաղքաճարման պրոցեսում նա կարող է ղարդացնել իր մտավոր ընդունակությունները: Մանկավարժի կողմից ցույց տրվող օգնությունը է ղեկավարությունը կայանում է ոչ թենայդ անճրաժեշտդրժպարությունների վերացման, այլ սովորողին դրանց ճաղթաճարման ռամար պատրաստելու մեջ: Այստեղ գործում է մի ընդճանուր կանոն, որը այնպես ճաջող է ձնակերպել Ա. Գրամշին. «Պետք է դիմադրուքյուն ցույց տալ այն ամենը Ճեշտացնելու միտումին, ինչը չի կարող Հեշտ լինել առանց դաղարելու, այն լինել, ինչ որ է Հիմա»:՝ է

տեսակները Մտածողության

Տ8. |

Հոգքբանությանմեջ տարաժված

պարզագույն Հոողյալ

2)

ն

մի

փոքր

է մտաժողության

տեսակների արձչձատական դասակարգումը.

3) վերացական 2) ակնառու-պատկերավոր, ազջառու-գործնական,

(անհսական) մտաժողություն:

Ակճառու-

Գործնականմտա-

ծողություն

Պատմականզարգացման ընթացքում մարառջե դրված խնդիրներըսկզբում դիկիրենց

լուծում էին պրակտիկ դործունհության Կինջ: Միայնճետազայում նրանից առանձնացվեց Օրինակ սկզբում մեր ճեռավոր նսխնին

գործունեությունը:

տեսական սովորեց ն (քայլերովն այլն) չասիելճողամասերը ավելի ուշ, այդ պրակտիկ վատ գիտելիքների ճիման վրա, աստիճանաբարծագեց ն զարգացավ

գործնականում

միայն

գործունեության ընթացքում կուաակ-

լ որպես ճայտուկտեսական գիտություն: երկրաչափությունը՝ Պրակտիկ

«662 ղվողասո ղովր ա խքմսնուտեօ մրոքքիանոծու ղղ յոսոկո մմզղամզկ Ւ 1 նմոկո -ոճր Խյոսիմսիողթ րբաչ վմզ ղդ ղյաիքսծոկոտ վմզղոտվղդմզ րոաճմգիղուրխսուս իսփաք դմա րբտկ ոմո

տսր

ոփունա

վմզղնսմսիաոբաիճոմաի չճվրնեսկ -Խոմվ, ղզ րրաժիողն վմզղղուրմուն վուվո Վղվ ՛իսեմոկ վովոշղվ մղղձվղուկտոծ վովեռձղվ վմզդղալլիանուզոուչ 2 լոսխոսնութղչ ղզմաղոռրումղուր մոսմցղժղոտոռվեու եր :(մզդծվմա դզջաոտող "լ, 'զյ "դ 'ղ Սոոկողվղվրը 'Ո Դրամտոսը "6 "դվմզհեղու, վմզղղանքիսոսնու՞ոզչ իվլլորնումմրուն

ե)

"ո

1 ումա ոսղատովնեղուչ

տ

-ափաք

ղ մյոսմսախողջ վմզդրաքլիսճակոչ քվմս տոմ ղ ղոկաղոմոռ «դի դակակովեվ «լոփոմնոջմուվնո «դակակվաորդքոր րաժնոլիլմ ղորնաուս չմորոչ ղորնոնմոն մսիոտր ղուկաճամիլ, փոս նղոամղ ղոկաքոկոչ դյոսմղմ ժողջ ղսքլիսկողուծղ վմզդղւսնքիաճոկոու բոժճուր -դմ «ազդնուիաք մմզժրվչ վմզղուսքր ղ ղոիքիսրոտ Մոկվեվփ «վուն -փտորզվոր .վմզդոահիստվե մզմմոտ ճվրնսկ վմզդդոկոանսմով,

վմզդղաքքիսնատոն դ

ոսո վմզդղահիսնուկոռ ղականումզի

չիսղջ

ճվղզգրո

(վմզղմցկտախուոր վմզդրոսղամրմ)վմզղմգկտոն յաստղկտ ղովր 17 Հա դ վմզդդաքլիանաջման կվտկամխ դլովր Հա ովա.) ոլնղոչ մղահը Հանսջոտրը նզտոհր :ղաքքիանսցուտր նսիմոտոակիսմզղդաքիսնոկոռ» ղժղվոհտ 'ղակտճոմցի տկաոմտոմո (հոմզդջ ղիսնանհուն լոսմ -եմկո) 1 րսղոնմոն տար ճղոամղոսկտռու ղակոճսմննոամի ղորվչ վմզջմսվփ նան Ի ատաղկու դ դակողջման վմզդոոիզմզ Մո

Ն

ը

"019 'բ

«Ի0Չ ՉՎՈՅՅԻԸ 'Փ

ո

ԵՇՏ

3ոմոլվ 51.

:

ճիան Վանդա մոիաց մաոուխուչ դ դորղովր ղվիսմսխմ ակմզ ովոտ ղզ ղակզմոտ չ տոր չլոսմզջմափտտվե ոնդտղչ վլբոովլ, "ք ղվմզղդաղվղովզ դոմզես» վնումունիզիք 1զիմզմ 1 մատչ վ մրոհցիսձսմահնմախԷլիտա մղ Հաքիսքակոնոմ վմզղղաիքիսնոկոռչ տսր վմղզղղակաճամոնողվող |

չրատգցոնոմվո ղղ4 զն յատադկա դիավր քղ լոռցուռը վմզղուաիյիսնոկոչ դ իամզղմզկտտեւ ոմզկ Մր :մակզքմօ նմա 1զղնոմգկառոն մմզղղականամեւնողվուղջոռու մ1նոկդմ դզմակոտոչ 1 ազղրամչդա լոամրմեղն փախմլկ առաղկո զ նլոմ մայսմ ղակուօմոան կոտր ղք մզղղաքիացուղսցջ «րսիծղոտխ ղզմվ -ռտովոող» վո ղ1մօ ոսմզժեւգն շ չղոկմուտ համժմժատղչ իսեմոկ մվնոտմոր մս 244 տշվր ղտոիլմղ վփումսծ իսմզմազջ | տզի լոսժճույվղմ ղոմլիսմնորոչ ղ դաքյիացւմմգի վակզոմշ նսինարյ Փոստ ՛1 րսիղախ ղակաոձվրղոդ տմզո ՛նվնա ողխղիո Խտմ ողխուղվ 14 ով` վմզղղանջիանացմոր ր ճղոմղ մոկ ղդոէլիսնսցտուր -չուխ զմ դժդվո կվտկոամլ,չրակտոոջ ղոկզմուտ չ--ջ դւսեիսնաջուտը մա «ոսր վմզղղոկանամխնողվող ոզատյյի մսիումզկտուն Հատ ֆ լրաղաձոստ մղաքջիանսցջուտրը մսի Հսստցկզղ Հովղկատխ«ասողկո իսղզջ ղիսեռեմոխ մվ որ ուոմղղ ակ շղվռ զվ 'մտրաչ ակեմախ նղզցչ մմզղժվատնտվ նճղզմվ «նզոտղխո ղզ փոսմասկ պոայոչ մմյղադվգմլ մզոտմժմժոտղշ :մմզղակմասո ղտ րակ ոտ նսիակղմ ղվչոխ փոիիտտղչ նղտիրվրը1 լոսխակ "յռսմոնմոջ «Ս/ոռտողոռոր (լոսղոքոմ ղղզմսկվեվգոզջմոկ դ ըրսղատկաղցմսն իսմցմողջ մ մղ « :3 յոսմնորուչ ղ ոստախգի մմլղտկզիմօ նսինորվ ղուովլմզ՝ սօ դոկաղջմսեշսսողկտ ր։սղատոկաոդրվչ մղոսյքնան -ոտր ղակոճ (առխոամզղ մղակզմուտ ժզվզ պմձղվրի)ր'ոկոռու վ Ո մղախիսնսցուռր վտողվզմղ1 լրսղտեմուն 11 ճի ՀամոնտվողՀղ վղվճմզի ճդյշ :մդակողջմսե Մտ գ դղակտոցտ զ 1, մղահլիսգղոջմահ յոսոզնսմխ ղուրճանմահ ղոկզնաչ վիուղվզմղմոձղամոմաէ դիո ղոր «ոսոզճամխ դորճոնմոն ղակաորտոխդահլիսկեմոր ձճնս դյովր (յ չմղագ ոո

(ոռ

Փարճաանացուտբ ոզնու

«ոնն

տոծ

վղզիտ լրոսլվմ

վո

չյոսկվնդն յի դտժ «կ մարո) Դղղնակոմեզ 4 փոսխվտո(կոտ դուլիսնգենող նսնորդմ իսճոձվը վովղողկտուն

նղոմղ ղորկոկղմ)մղոաիքխանսջուտր

յասադկը «մկվեղե դոաժ «ոսիոմե | (դաքչլիսջոմոտ նլտ օզր օզր) փղիտ ղո ամի վղոնզո մս «ղզ մոողոցտ ողիտճվրդո ղ րաքող ժղումղ իազջուռը ղվոտր վի 1 երր նողեղմ վո չճվմզղծվղոկաոտ վղոժ վր փտկզքմօնախտվն 1լիչոմտոմա Դոաղամզի իսճաձվիվմզդդաիսճակոտչ յոսղտնամակ ղզէ րբլոսո ժղամդ 1լ իսսոջտուերր ։մղարդամր դ ճդաոմդ րոսիկմուդց իսխմզկ իվմմ դ դղմադոկոծվիղո ողազի

մղսիիսնսցութրմիոմցկտտո«սսսողկոտ վմզդողվդմզմս

զ

ղո

`

ղղույ

իաճոջցի մղոաքքիիակողոժ վմարվ լբսվվմ մս «ղզ րաղտե մմզղեսի չմղջ տմղ ղվճղվափ ղովր 1ո -կմոջֆմոփ իվղմողզգիբոռաղիր (Փղիճո -զիոմ մարո|մոտկ վր Հս դվկվեղե նտ մա ջոմճոկուխուռ ՛դզ լոսղոլւտ մմյդաո մզ »վքվմ լրսիջո ց մզի դ լթսիճաոկուխոտ մկյր նվմզղկվե վժ4ո վմզղնսիկմոֆմոի դտզչոաղիր ղգ մոոտխուչ ժղամն մս

յ յոսի Պազդացմսն դակոջուտր դակտոզտ պակղտ դզմաղակամզմոամուչ Հոտճղու ճվղոմղ նոլղմեանհ մղորճատնմանվղվճմղի ղլովը 41 դո սք տասն Հազղացմսե 'ղոկտոցլտ կվտկտմխո նճղղվ»չ մս Դ 101ս մղվ/յաողճասո յոսկողուղ նո կով :լ«-'4գր ղոչ Հազղացման ղոկոցիսիղ մֆ ջոիուաիտմղղ դղմսդակոձվրղո յոսմեկո մղ Հաիքիսմնտոտմոտ ղտաիլիսճկուվե վմղզդրւսնոմզկտոխ վմզղմուվանաը» քղաորվր ղզ ջաիխակ դզմավկեղպղդտ մղաքիասզդացմոն ղոկոոզո ո

-ղմնե ձոսո

2 յոսոտ 1 ղժղվ ճղզչ ղ մմզղոկմուտ սսկմզ նո 4 յոսղղե մրոքիոմն մմագոժոմաի ճվմզդողվզմզ:մզղկվնդե ջոխտոոմտու ճվմսրոլ անա

չտզչ

«կաթնասուն», Հասկացություններ (օրինավ՝ «ոնսակարար կշիռ», ն ամբողջ այլն ճասկացույյունների «քննադատականոնալիղմ» այլն), դասեր կամ ճամակարգեր (շրինավ՝ «երկրաչափական Ճասկացությունների ճամալկարզ»): Մենք արդեն տնուսնք,

նույնիակամենավներացական մտածողու այնուշրջանակներից, իմացության գալով զգայական թյունը, ղուրս զգայություններից, չի կտրվում կերպով ամենայնիվ երբեք լրիվ ըմբրոԱկնառու-զգայլական փորձի Ճեւո նումներից ն մտասպատկերներից: մտածողության այղ անխզելի կապը էլ ավելի մեծ նշանակություն ունի դպրոցականներիմոտ ճասկուցությունների ձնավորման ընթացքում: Դպրոցականներիմոտ ճասկացություններիղարդացման դործում զննականությունըերկակի դեր է խաղում: Մի կողմից այն ճնշտացնում փուլերում երեխայի է այդ ոլրոցեսը:հը զարգացմանոկզբնուկաւն մտածողության ճամյսը ավելի ճեշտ է ակնառու, ղդայական-կոնկրելո նյութի Հետ գործ ունենալը: նրինակ՝ շատ պատմականճասկաշություններ («բոլար», «ռամիկ» ն այլն) ճամապատասխանակնառու սպատնկարազարդումների ճիման կերների,նկարների, դեղարվեստական վր շուտ ավելի ամուր են լուրացվում։ Բայց, մյուս կողմից, ոչ ամեն մի ղննականություն ն ոչ |լ ցանհւսզածպայմաններում կարող է բարենպաստ նախադրյալներ ատեղծել դպրոքականներիվնրայանան մաածողության ձեավորման Համար: մեֆ Ակնառու ձեռնարկներում մ: լոսաբանող նկարներում չափաղանց քով պայծառ, կոնկրհո-զգայական մանրամասնություններիառկայուքլոչնը կարող է ուշաղրությունը շեղել իմացվող օբյեկաի Ճիմնական իսկ դժվարանում է այդ ամենաէաց։ Դրանով կական Հատկանիշների կան Հատկանիշներիվերլուծությունը ն ընդչանրացումը: Այսպես, 6-րդ որ

են աշակերտներից շուոնըը ավելի Հճեշտությամբ լուծում ղասարանի

ֆիվիկայից «ճնշում» թեմային վերաբերող «վերացական»տեքստային խնդիրները, թան թե նույն թեմայի վերաբերյալ այնպիսի խնդիրներ, կոնկրեո-զդայական ժանրամասորոնք ավելի մենծ քանակությամբ նություններ են պարունակում: Ֆիզիկական ն այլ երնույթների միջն եղած

կարծես սքողվում, շիմնականէական կախվածությունները

առարկայի ւկնառու-զգայական Հատկանիշների կողմիցը մոդելում ճեշտ չէ ան(օրինավ՝ էքսկավատորի կոնկրետ-գզայական ն Այդ ւիջաւլես լծակի սկզբունբը առանձնացնելը վերացարկելը)։ նկարձեռնարկների, լուսաբանող կամ զննական այն պատճառով այս ների, սխեմաների օդտագործման յուրաքանչյուր կոնկրետ դեսլքում ե վերացականտարրերի միջն որոպետք է նրա կոնկրետ-վզգայտկան

շղարշվում

են

պաճոլանել, շակի փոխճարաբերություն

Դպրոցականներիմատ

Հասկացություններիյուրացման

ընթացքում '

վնրացականմտածողությանվարդացումը բոլորովին էլ չի նշանակում, ն ակնառու-պատկերավոր մտածողու նրանց ակնառու-դործնական որ է թյունը այժմ դադարում ղարգանալուցկամ ընդճանրապեսչքանում է:, մտածական ղործունեության այդ առաջնային ն ելման Էնդչակառակը, ձնեիը առաջվա նման շարունակում են փոփոխվել կատարելադործճետ միասին ն նրա 45Եղարդանալով վերացական վել, մտածողության տաղարձ աղզղեցությանտակ: Ոչ միայն երհխաների։ այլն մեծերի մոտ մշտառլես այո կամ այն չափով ղարդանում են մտածական զործունեության բոլոր տեսակները ն ձնեերը:Սրինավ՝ տեխնիկների, ինժեներծերի հ կոնստրուկտորների մոտ առանձնապես բարձր կատարելության է ճասնում ակնառու-դործնական մտածողությունը, դրողների ժոտ՝ ակնառու-պատկերային(կոնկրետ-զդայական) մտածողությունը ն այլն: Տարբերմարդկանց մԺտածողության ՞Իտածողության անչատական առանձնաճատկու-չ անճատական առանձքյունները առաջին ճերթին դրսնորվում են նրանում, որ նրանց մոտ մտածական այդ տարբեր ն միմյանց փոխադարձաբար լրացնող դործունեության տեսակների ձների Ճարաբերությունը տարբեր է լինում: Մոռածողուչ նան են անչատական իմացական առանձնաճատկություններից թյան ու

նաճատկությունները ու

մի շարք այլ որակներ.ինբնուրույնությունը, ճկունուդործուննության ն այլն: Թյունը, մտքի արազղուժյունը

Մտածողության ինքնուրույնությունը առաջին ձերթին է նոր ճարցը, նոր պրոբլեմը տեսնելու, ձնակերպելու, իոկ աչնոււնտն սեփակրսնուժերով այն լուժելու ունակության ձեով Մուսծողության ստեղծագործական բնույթը ճենց այդպիսի ինբնուրույնուիյար :1եջ է ամենից ավելի «ոտակորեն արտաճայտվում: ճկուն ությունը խնդիրների լուծմանսկզբում Մսոածողության ընդունված ուղին (պլանը) փոխելու կարողությունն է, եթե այդ ուղին չի բավարարում պրոբլեմի այն պայմաններին, որոնք աստիճանաբար առանձնացվում են նրա լուժման ընթացքում ն որոնք սկզբից «աշվի առնել չէր Ճաջողվել: Մտքի արադո առանձնաւլես պետք մ այն դեւղքերում, ւթյունը երբ մարդուց պաճանչվում է շատ կարճ ժամանակում (օրինակ՝ մարտի, վրարի ժամանակ ն այլն) որոշումներ կայացնել: Բայց մտքի այղ որակը պետք է նան դպրոցականներին:Այսպես, օրինակ, որոշ լավ նույնիսկ բարձր դասարաններում, երբ նրանց նոր խբնաշակերտներ դիր լուծելու ճամար գրատախտակիմուտ են կանչում, ողջ դասարանի դեմ-ճանդիման շփոթվում ն գլուխները կորցնում են: Այդ բացասական Հճույղեխիըկարծես արգելակում են նրանց մտածողությունը, Միտքը ն ճաճախ ապարդյուն կերպով աշխատել, սկսում է շառ դանդաղ

ջրսիոովում

թեն չանդիստ իրադրության մնջ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

(տանը կամ նստարանին նստած)

նույն աշակերաները արադ ու լավ են լուծում ժիննույն ն նույնիսկ ավելի դժվար խնդիրները: ԱրդելակողՃույզերի ն զգացմունքներիաղդեցության տակ մտքի այդ կտրուկ «դանդաղումը» ճաճախ է դգիովում: նան քննությունների ժամանակ: Այլ դպրոցականների մոտ քննական հռուղեռր ն Ճճուղումներըոչ քն դանդաղեցնում, այլ ընդճակառակը,խլնում ն «արագացնում» են մտածողությունը: Դրա շնորճիվ նրանք կաեն րող ավելի բարձր արդյունքների Հասնել, քան թե սովորական, Հանգիուտիրադրությանմեջ: Որոշ աշակերտների այդ անչատական առանձնաճատկությունները անչրաժեշտ է «ատկապես Ճճաշվի առնել նրանը մտավոր ընդունակությունները ճիշտ դնաճատելու ճամար: Մաոածողությանթվարկված ն շատ այլ որակներ սերտորեն կապված են նրա «ճիմնականորսկի կամ ճատկանիշի Հետ: Անկավխնրա կաանջատական առանձնաճատկությունների մ։տաժողության ճատկանիշր էականը ինքիուբաղաճայրոելույ բընոռորագույն «ասնելու կարողուրույնաբար նորանոր ընդճչանրացումների է, նա չի սսճմանաիփակվումայս կամ թյունն է: երբ մարդը մտածում այն առւսնձին վոսուոը կամ երնույթը մաւոնացույց անելով, եթե նույնիսկ այդ երնույթը տռղավորիչ է, Հետաքրքրական,նոր ն անողառելի: Մատծողությունը ան"րաժեշտաբար առաջ մ դնում, խորանում է տվյալ քիչ թե շատ նույնտերնույթի էության մնչ է բացաճայտում է բոլոր նման որրան էլ նրւսնք նրնույլքների զարգացման ընդճանուր օրենքը, արտաքնապեստարբելվեն միմյանցից: Ոչ միայն բարձր, այլն ցածր դասարաններիաշակերտները լրիվ կեր լով ընդունակ են իրենց Հւ ւար մատչելիհյութի ճիման վուս երեվույթներում ն առանձին փաստերում առանձնացնելու էականը ն դրա շնորճիվ կատարելու նոր ընդճանրացումներ: Դ. Բ. էլկոնինի, Վ. Վ. Դավիդովի, է. Վ. Ձանկովի ն ուրիշների կողմից կատարված բաղմամյա դանդվածային ճողերանականչմանկավարժականզիտափորձերը ճամոզիչ կերսղով ապացուցում են, որ նույնիսկ կրտսեր դղրոցականմերը ձնով) չատ ավնի վիճակի են յուրացնելու (ընդ որում ընդճանրացվածժ վերջին ժամանակներս մբնչե կարծում էին լի բարդ նյութ, քան թե ոչ միայն թվաբանական,այլն Հանրաճաշվական կախվա(օրինավ՝

|, «1ԱՇՂԸՎԾԵՅՈՒՑ

ՀԱՅՅՅ»,

ԸՇՏՕՅՑ. ՀԼ,

ԹՄուածոը.

Շ՛4մ.

".

ՈՇԱՏԱՂՕՐԱՎԸՇԽԱՇ

ՑԱՇՐԱՑՇՇԽՈւ

բօղ.

ԽԱԼ

ՈՀՈՃՕՀ011տ»,

14114

ամնոշճտծ

«ՅՅՔԱԸԼՈԼ0Շ1Ե

11. 4.

Ե.

բող.

018,

ՒԼ

մ

ՔՇՓՇՔ,

ԱԼ

օ6ճտաճումօր

ՐՅտԵոճբումն ու

քշե.

ՃՆ, 31-80

082114».

Խ0ՐՕզտոճիժրամ

ՊԼ, 113550

ԱՌՍՀՂՀ.

6.

ՍՇԸՂՇ

օրքճղճռ», էԼ

2.

5. .

Օ

«Օ«Աաօտոթլբ հճորձթղ6

4,

Օրուն

8ԵՄԾ1ԸԽՈՑ, ՀՃՂՏԱԱՈՇ:ՒԸ 1

Շ.

մ.

3.

Ց

018.

քող,

Է.

ը.

Լ,

ԱՀԸՂՇՂՕԲՁՂՈՑ.

11-80

1958.

ՇՇԸՔ,

ձէ

ՍԵՍԱՅՇԱՈՑ

1966.

ԷԼ

Փ.

104111: 8.

Ճ.

«1. Շ.

ւ

4:11

«1136ք2511516

թորում

ՔՇՓԸՇՔ, 1956.

ԱզաօՎօՐու

ԼԱԾրՕաօՑը.Լ,

սռւուոճուտ,

«Լոտ»,

ԴՂՇՅՂՎՈՒՇԲՃՑ. ԱՇԱՀՑօՐԼՑ

ԻճՂ8-

1966. 1 «Թօծուտ

3մճուն

1959. Պոտ

ծքա"կբ080վ1ու ՃՆ, )13ո-ոշ

1ոտոլՅուռմ.

2281"1510011»,

ՀԱ.

Ա0Ղ

1968.

.

ծություններ):

է, որ դպրոցականներիմտածողությունը դեռնս կասկածից դուրս ժեծ բավարար չասիով չօգտագործվածռեզերվներ ն ճնարավոշատ րություններ ունի: Հոդեբանուրյանն մանկավարժության ամենածճիմնւսկն խնդիրներից մեկր այդ ռեզերվները իչն վերջը բացաճայտելը ն դրանց Հիման վրա ուսուցումը ավելի արդյունավետ ստեղծագորու

ու

ծական դարձնելնմ:

ի 3-րդ

գլուխ

ԵՐԵՎԱԿԱՅՈՒԹՅԸԻԾ

8 Լ

Հասկացողություներնակայության, նրա ճիմնական տեսակների

ն

լրոցեսների մասին

ծրնակայությունը կամ ֆանտազիան, ինչԱրագ ագությունը սզատկանոմ է մտածողությունը, պես րա աաունը բարձրագույն իմացական պրոցեսների թվին, ն

`

որոնցում

պարզորոշ

լուրաճատուկ մարդկային գործունեության

դրանորվում է մարդու

բնույթի: Առանց աշխատան-

քի արդյունքը ձրնակայության մեջ ունենալու չի կարելի սկսել աշխամիջոցով սպասվող արդյունքի մտապատկերուտանքը: մր մարդկային աշխատանքըվայես տարբերում է կենդանու բնազդային գործունեությունից: Աշխատանքային ցանկացած պրոցես իր մեջ Ճանանոլայմանորեն ամփուխումէ երնակայությում: երնակայությունը դես է դալիս որսղես դեղարվեստական, դիտական, կոնուրուկատոճրակւան, դրական, երաժշտականն ընդճանրաղպեսատեղծադործականդործու-

Փանաաղզիայի

դսկիոաղոմվեսջ մողոջնդյ--ցշ 10ջ

անմար պտղչիամս(մմղզղզքղվբոկ մմստկամտողսկղոժ «տզչ վկոջվի Սզիտստողցղա ջմսն լ ջոիխվտո մնոմ., /ղվմետտոկու -ոմվ մՀամաղտ մնսմե մմյ զր դաքլիսջմսն վմլդոսմգչ մվլ յոսդոզչ մրաքլիասքակաղմը մլն զալիմակաողմղ մս «4 մփանվ Հոջնդտո ղզակամե| օղր ղզոաժղքտ վնեսմե1 րոսնեո մղաքիսձսմաղտՀամս վմղդմաքիտ չոմի վժղատառղվմոտ ղոքքիսմմոկողմդ 1ըշմանդլ լոսոկո ողի որ դոր չմմզդրեվղոռվյր ոսժիոզվն որ չդատքքիսջամմզի տվմեճկ չոսիկմորվդղըղղ մրոքլիսմտիքն դ մրոլքիսձճամսղտվիոնն փոսդկդմ. վժեա մղոնը մմզդիոիիտղոր Համնամվ ղվորզվմսմտ մմղ «րոսիտվն 1 մզկտոախՄր :րոսոյն նմաովող նղամս «դվմզղժդղմռ ղորշիասսքուտր վ յոռի Ամղոանջիս): Բղիղոմոումմ ոզ մողւոիոչմմղղ -կմողքլց ոլոճամգիաստ մմճտլոմ ղորցւսմ աոմղտո Հոշիտ զարեկ վրղյմամո ղոյուովն «կոդվմօ «վմնդո| ժզ ոմ րոջիոձսմ դո րզմմաժիո 1 նսմոկ մղանքիամնոմվ մմաիխրբրոկօզի 1ղրձամաղմ աղտ

մս

Դզտոնղ 4

հաճ 7 ողաջիադուրո ղա մղաէլրամղմմուտ տշգքումչղո

ոճվր դահլիաման

պ դաոիցիսնեսջոռրը իսիլկմողդ,բ ղաքջիոքոակվոդմզ

չմմղդմղկտտիւուը սաոցիոխ վմղզղջ ղորմուսով դզ ղդոքքիսնաջմսե ջբտինհսջավրողոտղդ -տեմօ ճղամա՛իսչմախադով վմզդղանիսնստտն դղրոկաողոմորումտ տղչ 1 բաիջմանոմվ (կողվմօ «մղաէլիսմտղմ վկողատնըզահլիոնսշման -ողչ ճղոքրվր ղց ջատխեւոկղցմատմյցոմմզեմակտյրոչ վմղզդղաքիանակոչ ղ վմղզղմցկատոտտր մս վղոժ «(«րամզեցոչ ռակմզ») տոամղդկվունմուկ ուր ռակմ: 3 թաիմատատկ ոյովոչ էրրամրվչ ղոոլիուն մժղաոտտովեո դորղ լ ցատկղմմղահիսմսխոմողչ ղորցնդտո վլովճողվմրակ մող Հաջոտր 7 ջակդմ էղաքչլիամ կով «րաժրվչ ղոքլիսմոկողմց մմղդղաքքիանոկոռչ Հախոմտատղչ ջաիումզկորնոկ դոքլիսմտղմ վմզկտտխուռղ:եմոկորոչ ղ եմտկատրու,ջախիհմցկարնտկ յմզղվզիտախուոր վմզդդաքիվանակոտչ

հա մզ (Թ:ղլթ903Ա0) թուտ -հեմուկ խմուոուն ղորողտողվղուկ ղցմանկուտ նմո Լո Հե վմղդժուսի ղաքքիսդվղոսցման մոա դրաիջիաքսն «մղամջիազդասց «զին 9 յոռիոկո իսմս ճղր ղդոէչիամեումվ դվլուրզմսմո «իսհվոռոքը «մչմողվչո ո

յո

ղ յամողտրվ հսղդջ Փաոինմաղճվր ովոտ ղլ ոք ղ ջոինաոմղոչնղմ Ժղամս իսնաճվր վմզղովնոմզոիօց նսիմտտոկ ւոզտվմզղդդւաիլիոճաոկոռտ յոսիմտտտկ մրախնոտմտ նաղկզմ ճոստ նվղաքքի դուկ ամվոսո

ճամ ղոքլիանսցջոտր մզղմկկտախուռը ստի ողիւմս Մաղջ սղեւղվը | վելզո «/ոսմզղողնսմիողդոքվիաքոկ ղվլոմզկտոխ-ողմկղակ ոսղվվա -ողմղ 4 րրաիցջմանոմվ Հղի մրախհնուտմոնսղկդմ Փոստ դոնչիսդոկոամը նտո լոսժխողն -մոմտիոմ ղղ նսմոկ մմղղժղարծդո ոոիչխսմմոկսո չուր վմս դիո ղժղվոտ «մղոնովկ «յոսմում աոխի ղդոջիսմնոմվ րոսնոմզկտոմո -ոիոմ ղնմսոիող ղաոկոմոկողմգ վմղզդժղարձդոչուխ ՛դվիոժղումոուխ վմզդժդարծճղոչոլ, :իսմզդ դակոմվ դորմամաոիխոմ 2 կամոկ դվոցեսմե

մղ ող մղանջիսմակաղմզ -Ժղարձղաչոո վջղտ փ լոսիղամտատջտտիո մաղ մող 9 տծշզքոմջղո մմզ Հաքջիանսջոտըղ ոզուղլ չմմզդյոսցամ ի «Հրսմզժեւզնդտ դժդվոլտ 4գր դոքիք'ամնամվդվլարգյասմո /Սդանլիոնսջուտր ոզոէգվ բաղոծաստ ողխղխաղմղոանչիսմոկողմգ չնվճղորվը բոաիմզմմոտժղումղ ղղ ի ոնղվյ ժդ յոսդոքոկ 1 դրս զ դաքլիսանսջոտր դոչիսմուկողմց Հացիսմդուչնդմ ովիոտ 1 յրա ող դիտ ղորդ դո"ցիսնսք չՀղվ :ղանտիւտ1զողտոողվդակ մղոաքիսքակաղմդ տղզչ դոքքիսնսջոտր 3 ջոիխեւոկ դզմատմղո -ուտը չմղորմսիտղրմուր ղոկ Հոմոկմուտ վմզդիցնսրնիո 3 լոստոռյող մմս 'մրցս ջնղատո վմզդ ղակ րոկ 1ոկղաոձվը վմղզդմղ:ժս նվո -յզեսր ղոկզեսջչ փողն պանմոր 1 յոսձճամաղինսկ լրոսժնոք -ողճձմզի վժղզտատ ոոոճ ղդորժտիոչ սմակողմդ «մոմողտզչ (մուրուտ -ղմ դոքքիիսդղացմոն մոս «մմղոտր ղո 7 ժողո մրոքքիադակուվմղջ վղոնցո 1յտոտմատոտ Ժղասմս ոսժիւղն 1ոքվոո ) մմղզդժղաքեմո1ոյկդոչվի տմղ ղող 18 «(Թղոմնետտ "մո իսմուտ դատմովտ մղոնզո մլողվմօ)մժ ոզոմս վտոոմատի վժղոտողեո ղլովր Հա 1լղնոմզկտտի մժղան Հղաքնմո ղակաողձմղզի -մո մղ 1զղնոմզկտախլոսժտր մխպոկովժղոտողվծո ղմղվր յոսջեզոո 1 դաքքիամսիամողչղիա մս «րրսդոմղ ֆ լրսղոքոկ մղալիասկողոձւղ ղիսնոմսդմոկ ղ ղմձաստ դահլիսմտկողմղողնամի ղոկղզեսչ ոզեհւմլյ Բո սղ ատմղղղր"ժող վմտողստ ճաճվր ղզէժղամս րրսմետմց 'ղյաքքսզղ:սաջվսնիվտկո մատն ոզնդղտջ | նսմոկ ովիմս վմզղմտումզկ ղորքնցտո չմ ղյարըի'սձոամողտ 3 կոդտրտբթովղ մղսարի'ս ոկ ողմց րզվմսմխոմմց«րսմզժողն Համսղմմղոիսմնովվվզվիտո ղւռ

մայսմ

մրչսննդտո

վմնոտոմջվժմմտի ր'սիսջո

ոո

ն ղո մն ղաոկոտոկ մուտ մսիտ ղր մոր ող հու1 ղ վ Մրս ղող նմո 3 րորսդոքո| վմղզդղմդկտո խԽ վմղղմուս «ր'սքնզտո զ ր'սի ող ոմս վժղտտող/ձծո ոկ ղ ղտկողտճմյզի ղո ճվր դոՒքյսզցդ'սջմսն Դ մմոտտ Հ-ոտքբաչտտմոտ մվս տզղքոտմյղո

ղտկաջմսետջնղտոդվլաոկնմոր մղո:սրբյանոկտղմղ Կոո

Վո Հո

ոով չ"յոսկոֆվի դյնմու 1լղողտ մղոնզո նո 3 րրաիծղոչուո մլղոկո մժղոտոո| դաժովող իսժոսո| վր :ղվմզն մվ վղոնգոտմն բակ վղոնզոտտոբ| դիտ 4 իաղոմմս «մմղժտս1 «վղանզոռձոն ազղադվոռտոխուրոչ

ղ դոսքլիիամոկ -կիճոմրտ ղզ ոզուղվ մղոնզո «ամողզդա3 ղաքի սդիոք «կող -մզ որաիջիսմջմոմղջ Հղվ «ք Հղզղնումզկտոր1 ժողո «Ժամօովուղ դոտժ «րոսիչղաչոտհւ ժջոիրտտխ րոկ եղղղր ղվքոմզիւօ -որութդայզմե իսկող ղոնցո ոմտոտչ ով տոոմտոտո ոկ Մ դաքքիսքոկողմզգ ջառա տվոսը չոտր տծզթոմջղո դաքիսզգ -ոնց ղակաջմանողմադտ

ֆ03 Ճա ղմս դակաջ տձզքամաչղտ պղամլիսխոնոջոմոտ (մղոաիլրահակողմ, գ ղ ր'սմզղեզտմոժ ՛լոսմզմմե նո -տմուբ չճղր վմզդդսիքիսմետմակղ մՀղվ (ղտ 1լջնզտոտմզի լոսղվ ի չոնգքոմչղտողոտտձր ջաոիմզկտտտ մրտիքիասղեօ ղոքքիսնտկողմգ ովլմվոտղրառս մզղղանքիոմետմոկղ դոկ Հորտտիո ղ մզդեզտմոժղոկամեոչմաղվԼտ ովոլճմզքղմ 2 ոզողիտ դակտղրաուս ոզուղվչնսջնզց րրա մ գդակատոզիմոնցն «զի 3 յոսինակ (րաշնցտո ղատիջիիսեմտկորտչ վմզղմզկտտո ղողվոտտ լյոսժրվչ մվ ղմս «մղաքքիաքոահուղմ:

դայլիսդոկումն

վղա Հոխտարտոչ ղվջոիմետմուկղ

չնսջեղտ

ոտմզի

ղ

ղտկտցջմսետքնցատո յվ նամակ Իա դաաքքիսքտկողմ, իվոռտխ դրիղ

Հաագա ար կարա ղմտ

ղ

փոսժճույիղմ ) վմզղդրցուոռվուղվ (վճուղվնայոււ դվեռեղուիվջ

դոիչիսնկտտվն կաողորոք ջողժ (րրսմզղետմզ) «վոկզժոտ «րակոջվի դաքմտ ոզկ «աժ ողզկ լոսժողն դոիքիսզդաջմանղո մսիակաղորութ անմոր 'դորճանսի վրդտովո գվլողլոմղանետ նմամկմզ ՛ղալքազւոց մսն

ողիումսիո դաիջիսնկոաւովե

ոն

ոսղզղա

3) վնեզտ դի

չշռխբուոր

-առվղակ ս դող | ողաճուստ նսմոկ մղանքիաուկողմգ իվոոոլ, չորոսիոկմզղնամտկ մշ ոուս Տ ղվո վմս «Ժմվնվովողմտ ) բրսիաոմհաղ նզտմս «Վ րոաինսձուցՀղվ զյրտ «ար զում" ղզ բ'ռիմո մոիոմ ղվիսվ մմզղժղարծղոչոխ տմղ նզո «մա «ժակ դվջանատր «դվլոժդոմտուհ լ յիսջնցտո մարտչ մվ ղեմուր տխա վոտ» դովուխողո ղ 3 մղտց մժղուկ տլվմօ տմղ կով վի Մորուջ -ոնուհո դիսհոիո1 լոսմաոժիոտվ ող իվոռտխ զրիզ մնմոր չղվո զԱզ -տր դաիլրաիվոոոտոմղ 3) րրալտիի մա վջղո ղորնտնմուն ՛դղահիամզը ողոմս 3 լյոսիտովնմա տմոտ մմզղձմաղո ղզ բոասձկամգերոսոզնամխո ղոյլիստկոաղմը մմզ մխոկ ուղ» վմզոժվուտեմո ճու) վժղսրծձղաչախ ովլոունհ ղտաիցիսմատկավմղ ւոջ վ 3 մրոնքիստծղՏ չղվոոր մոսմզղձմագը

վմզղոմ Հվիտմեվեզջոչ ՛վյովուտս մս-ղվ ղզ րբաձմղտ1) կվնմուր մոք ղզ սիկ «տզջ վմզեվջ -ոչյ «։Մմզղծմնսաղո ղվլուրոակ ամզմաիաղրմոր մոսժղոլկ նղոմն ջտիխոտկզզէ ղիոկտո ՛.տիմնտոկտտոտխղ ղգ զի -ջնզտո ժղամս մմզդմզվկտտխվովխոտ դաիսակողմը «իսղջ ջախմի -տկոտոտմող1զմզմ ծասո մլաքքիմմաոկուղմզ իվոռոխ Հ նսմտոմմեմող

։դղյչաքքստկողմզ

իվոոտի 3 բաիխձակ մղջ ղարղ չկիջմանոմվ նսմոկ դոլքիսիոկողդմղ 77 ղյ: ովտջոչ«դ լյոսիջմանոմվ ղղմ ժղամս մզմեումբ վմմոախ 3 յոսշղողվ ղյ: -ուղ րոսժղոիկբսիմսիողրմոտր

ժղասմս«մզղմզկտտխ 7 յոսթնդտո

դովետտդաֆեզտոր :Քաճվր մորմաչ Համզփտուո|նվղահլիսզդաջման ոյխմս ղզ յրստվն մժղոնոամզվջմսեումվղտ ժղամս մեովտ ճղակնմոր ղո 3 յ իսղջ յմզկտոխ ե վիսմվդ ջոինումղուշնդմ մմսեավ, «մմոոմզկ Մաք) մվվ ՛ճվմ ջուխտ իսիրջնցոր չդ1իող ճվմզղժղողտզչ վմզղմոովո լ ՛ճվ -ուր

վիղժոք| չ-զղղորիտխմղաջ վժղտկ ճվմղնմտչ նսճտիլ| վզջաղտ ղզմվ նսիղտն մասզվ նվմզկտոխտոր դոկոմվ նզտղլտ վեոզիուս ՛մմզդտմայս վիոկվտոտտղոֆ վխոզն1 «յոոսղոմզի» ոզխոամսիոկտդորոթմնմոր մղուքքիսղղոսթ լոսժոզն ուր «('հաղմզղոկզեսչ ղվժմղղ նսղվմոռղվուի Հման

շսվս

բոսմզղժղորտեղուն ոզումա յոե ողնղոչ 3 նսմտկ մղրաիքիաիուկողմզ մղաիքիսիվոկտ նսղոլիո| վմզղժղարծղտջուխ ղմոկտո ղաղվոռտոխ

ղակաղցմսե7յսնմոր ողիումս3 յրաջմսե մղակլիսմակողմզ չղւայզվավում ղոկոջմոն ղտրմոխ ղդոաքքիազղացման ղ իջմանոտեօ 1 3 յոսիցմաննտտեօ իր

«զի մտոխաոծմծ 1 լոսլտսոջ Հոջնղտո վջղոտոզ ումսղովր

ազադատա յմ

րոք|սզղ։աջմսե

ե

րա աար րաքքսի ղ

կռա

Սումւսնոկողմզ

3 յոսիձամոդմդղաիքիսմոկողմգ -վտկտ զգ վդվյկ մոկուտեօ 11 տշվր մղոսմքիսմոկողղմգ ղատղրկղգմավյզվոաոսղվղո վոսչմուվծո Փոիմվոտղքժսուսմ -սուիտետուլմ 1 յզմճոտձոսոտսր «ոնմուր նսաւտխուոծմծ եզր մս վղոչ «ղաիցիսքակաղմյը թամմոիոձճվը ղ «ամողգղ:աղոաքքիսքան ոայզջման մղաիցիստծզթոմչղո :ղդ4 տովո| ղ տվմեմջ վոջոչ մմզդվնոս իվմ) ս ղիտկտար վովնուրմոգդվ վկլաղոնդ իսնոծվր վլովետտղոգ չմղյանլիսիսց ղորցյվ ջաիջետիւիս :44 վովլոնու ղուրջչա վմնղո|ղող | օոխգժո:| 11 բչողոմն ճղգ, նոյ ղ իսլոմի վմոհար ջմղեղաջաղյիտ 1զղճոմցկուոթտ «անմո ղակաղճմզի :մուր»/չ ղոքլիանսջուտը |զկտոն ովոտ | 1իալ| մղաիսմոկաղմգ ամս

դոքըի ղոիջիսհոկոնում ժղամա«րոաժեիւզն ղզ ոոշզթոմչղո դուքիսնսջուտր ժզ ղ 1զղ

վովխողիոկովղխաղ 1զղտն «սիվ ւոմղքոմչղտվմզղմվյզտվե յոսսզջղմ 7 դ ոսքքիամ «Քոնոկ ոսծամս ծզր ղոիջիսմնոմվ դվիորդյմամխո ղո՞ջիոի յոսդոհակ մղաքչիսմաիտժզքմո Հսխոմողջ ղտ մս րսղամղ

յայզջման ՛նզտոհր Ֆֆ Ժղւսիոմվ ոսղուոո -ակողմդ չմղաքքիսմոկողմզ 1 մուիքնմիտստկոջ դողվոտոտտխո հողաոտո չիսճսծվր ղոքքիսնսջոտը տովվ ղվո մաիատտսր -եղմ «լոսժեւզն ղոքքիսքոկստ վմզղղաքքիակցեզո ղորջմանուտեօ չոկմ դաիցիուոծզքոմչղո -տր ազեշղվրը ղոքչիսմնումվ րոանղդոմսմուր ղաոկողրվչ մմղղժղղմօ ղզ ջոիեմոխր ղոիջիսմտկողմգ ը չմղմաիքիուսի դտ մս 1 տմոչդկտ ղիորոեղուվ վմզղստիտանուղմ -ոչ 3 նզղ վզիտ ղոժղիտ ՛մկտջվիոմվ դո րմոիաջ ղոիցիոքակաղմց վզիտ ղուժմ լյ 1 ջցր ղոկտի ղ ովմեՀջ դղոկամսիսո վկոտձծամս -տմողջ

լ

ոդ ղաոլքսմնոմվ մ մզ «րասմս ի ղէռ մղ:աիլրածսամոսղո Պայզղնակ ֆ բրսոաջշմսնմղ։ս 1րսմակողմգ դոլ'սնորվ 2 ողողիտ ղոց ւտովո| ղդոքքիսնսբուոր -ոմեզ ղուկ մզժրվչ Հիսնաճվր ճվմ «աքտկաղմզոզաշդվ 1զջալ յ վելմակ մմվեդո| դիսդդվր ոխով նսմամողմմդաքիամնոմվդվոր դ/մամլ, «զղմղորտեղոջղահաողոան

չմմզղժղզմօվ/ոկվեվֆ դոժ փզ

Հոս

Հվժ Կժ ղղ

նմոտմ

տոք

վզիտ զ

յ մմզդծղղմօ վղոկզեսչ մջվետժմուի

զարգանում սումնասիրելիս,

է գծագրերի

ն

ծավալային բնական մար-

մինները տարբեր կետերից ուսումնասիրելիս: ծատ աշակերտներ սովորություն ունեն բաց թողնել կամ թռուցիկ կերով կարդալ գրքերում բնության, շենքի ներքին կառուցվածքի, քուղաքային պատկերի կամ գրական դիմանկարի բառային նկարագրությունը: Դրա Հետնանքով նրանք Ճող չեն ստեղծում վերաստեղծող երնհակայության զարգացման ճամար ն խիստ աղքատացնում են անձի դեղարվեստական ընկալումն ու ճուղական զարդացումը: երնակայությունը նրանց առաջ չի ծավալում ցայտուն ն դունեղ սպատկերներ։ Վերաստեղծող երնակայության յուրատեսակ միջոց է աշխարճագրականքար-

ւտեցզի ուսումնասիրությունը: Քարտեզով Ճանապարճորդելու ռովորույթը ն

ներնակայության միջոցով տարբեր տեղերի պատկերացումըօգնում տեսնել դրանք այնպես, ինչպես որ իրականում կան: Ստեղծագործական երնեա կայությունը, ի տարբերու, թյուն վերաստեղծողերնեակալության,ենթադրում է նոր պատկերների ինքնուրույն ստեղծում, որոնք իրադործվում են ինքնատիւղ ն արժեքավոր նյուցական արդլունքենրում: Աշխատանքի ընքացքում ծագող ստեղծագործական երնակայությունը Ճանդիսանում է տեխնիկական, գեղարվճատականն կանկացած այլ ստեղծագործության անքակտելի մաեն

արչ որը սլառանջմունքների բավարարման ուղիների փնտրման ճանապլարձին ընդունում է ակնառու մտապատկերներիճետ կատարվողակտիվ ն նպատակասլաց դործունեության ձն: Մարդկային անձի արժե-

Քավորությունը շատ

տեսակետներիցկախված է Ֆրանից, թե երեակաեն գերակշռում նրա կառուցվածքում: եթե դեն պատանու մուտ կոնկրետ դործունեության միջոցով մարմ. նավորվող ստեղծագործական երեակայությունը գերիշխում է ասսիվ ունայն հրազանքի վրա, աղայ այդ վկայում է անձի զարգացման

յության ռաճասի

որ

տեսակներն

բարձր մակարդակի մասին

դործունեության մեջ երեակա«Մարդկային յության կատարածդերի Հարցը պարզաբանելուց Ճեւոո,անճրաժեշտ է ւսլնուճեւոէՔընբ նարկել այն պրոցեսները, որոնց օղնությամբիրագործվում է ֆանտաստիկ պատկերների ստեղծումը, "լարզել գրանց կառուցվածքը:հսկ ինչպե՞ս են առաջանում երկակալության՝

Արակայության նար

Բաո

մարդուն

պրո-

|

պրակտիկ է ատեղծազործական գործունեության ընացքում կողմնորոշող պատկերները, ն ինչպիսին է դրանց բաղադրությունը: ինչպես ըմբոնժան, Ճիշողության ն մտածողության պրոցեսները, այնպես էլ երնակայություննունի վերլուծական-ճամադրական բնույթ: Դեռես կոնկրետ առարկաներըըմբոնելիս կամ նրանց մտաբերելիս վերլուծական պրոցեսների օգնությամբ մենք ի վիճակի ենք լինում առար404

առանձնացնելու ն մտքում ամրակալեկայական իրադրություններից իսկ մենք, միաժամանակ, նրա մի քանի ընդճանուր գծերը: Դրանով լու առարկայի մասին ունեցած մեր դիտելիքները ինչ որ մի չափով ավելի խորը էական ենք դարձնում, նրա պատաճական զծերը անտես առնե. «եանանքով: Այդպիսի վերլուծությունը ավարտվում է ճամաղրուչ չու յուրատեսակ «էտալոնի» ստեղծմամբ, որի օգնությամբ իրաԼրա ղործվում է այն առարկաների ճանաչումը, որոնք իրենց բոլոր փուվիոխությունների դեպքերում էլ դուրս չեն դալիս «նմանության չոսիի» որո շահը սաչճմաններից։ երնակայելիս վերլուծությունը ն «Համադրությունը ունեն այլ ուղղվածություն: նրանք մտապատկերների ճետ ակտիվ զորմիտումներ են դրսնորում: Հիշողության Հիմնական միտումը «էտալոնին» առավել մուռ պատկերների վնրստեղծումն է, այսինքն, վերջին Հաշվով, այն իրավիճակի ճշղրիտ սպղատճենին մուռհենալը, որն անցյալում տեղի է ունեցել վարտում, կամ այն օբյեկտի օլատճննին, որն անցյալում ըմբոնվել, ճասերնակայության 4իմնական միտումը կացվել կամ գիտակցվել էր: մաասչատկերների (կերպարների) այնպիսի վերակառուցումն է, որը երջին Ճաշվուվ ապաճովում է ակնճայտորեն նոր մինչ այդ չստեղծված տրադրության մոդնյլի ստեղծումը: Այս նե նախորդ միտումը ճարաբեւ րական են. մենք շատ տարիներ անց ճանաչում ենք մեր ծանոթին, չնա«աժ նրա դիմազծերը, ճադուստը ն նույնիսկ ձայնը նկատելիորեն փոխվոլ են, հ ճիշտ նույն կերպ երհակայության ստեղծած լուրաքանչյուր մեջ երեան են դալիս Ճնի, արդեն ճարոնիի գծերը, նորի նոր սլոասոնքԺրի է 2նչ մնջ պաճպանվում է ճաջորդականությունը: ծրնակայությունը բնորոշելով նրա մեխանիզմների տեսակետից, անճրաժեշտ է ընդգծել, որ կրա էություն մտապատկերների միոէյ, եղածխակերպման պրոցեսն վերակառուցումների է: երնաստեղծումն ներբիճիմանվրանորպատկերների կայությունը, ֆանտազիան ռեալ իրականության արտացոլումն է նոր, անաղասելի, անսովոր ղուգորդությունների ն կապերի ձեով: Նույնիսկ այլ կատարելիս Յողություններ

եթե ուշադիր միանդամայն անսովոր Ճճորինվածքը, քննելուլինենք,

կոլարզվի։ որ այն կազմող բոլոր տարրերը վերցված են կյանքից, քաղված են անցյալի փորձից, ճանդիսանում են անսաճման թվով փասկանխամտածվածֆկամ տնրի ոչկանխամտածված վերլուծություն, որը ստեղծագործական երնակայության առաջին ստեղծադործության մեջ երնակայության փուլն է: Գեղարվեստական մասնակցությունը ցուցադրելու ճամար կարելի է մեջ բերել կ. Պառւստովսկու ճետնյալ արտաճայտությունը. «Ամեն րոպեն, ամեն մի անն նշան ասված խոսքը ճայացքըչ լուրաքանչյուր խոր կամ կատակով ասվար միտք, մարդկային սրտի լուրաքանչյուր աննկատելի շարժում,

ն պոկված նրբափետուրը կամ գիշերը ճի21Մ լիողես, ինչսլես բարդուց այա ամենը ոսկեփոչո' չրի մեջ առկայծող աստղի կրակը՝ շարունակ Ճավաքում ենք ղրանք, են: Մենք՝ գրողներս, տասնամյակներ Հավաքում ենք մեզ ճամար աննկատ, միլիոնավոր Հատվիկեերը, այղ կ Հետո ձուլ վածքից կուխում մեր «ոսկե այղ վերածում ենք ձողլվածբի վարդը»՝պատմվածք,վնա կամ պոեմ": ,

ճատիկներ

Հ

«

Համադրությունը երնակայությանպրոցեսում մտապատկերների

մ է տարբեր ձեձրով: ը իրագործվու

Պատկերների Համադրման ամենատարրական ձեր՝ աղլլուտինացիան (կցականությունը) ենքադրում է տարբեր, ամենօրյա կյանքում Ա ն մասերի որակի, են բազմաքիվ Հէբիաթային կերպարներ Ցիայիմիջոցով ստեղծվում ոավերմաճարա, Հավի տոտիկների վրա կանգնած խրճիթ, թնավոր ձի մարդաձի (կենտավրոս), այն օգտագորժվում է նան տեխնի(եղա), կական տանկ-երկկենցաղ (ամֆիմեջ են տանկի ն նավի ճատկությունները, ակորդեոն, բիա), ուր միացված հ որի Ժեջ ղուզակցված են դաշնամուրը ): Սգլլուտինացիույի բայանը ոբոլեւ սպլատկնրների փոխակերպման ձնի, մոտ է Հիպերբոլիղացիան (չափաղանցումը),որը բնորոշվում է ոչ միայն առարկայի մեծացմամբ կամ տոքթրացմամբ(լեռան մեծությամբ Ճսկա հն մատնաչափիկ), այլ նան առարկայի մասերի թվական փուիոխությամբ կամ նրանը տեղա շարժմամբ. «ճնդկականղիցաբանության բաղմաձեոբ աստվածուռիներ, վիշապներ ե այլն: երկակայական սլաւտկերի ստնղժման մոնդլխանի Հեսրավոր միջոց է սրումը, ճատկանիշների ոլոշ ընդղժումը: Այս Հնարի ողզնությամբստեղծվում նն ընկերական չարժեր ն կծու ծաղրաորոնցից կանկարներ (նկ. 38): Այն դեւլբում, երբ մտապատկերները,

չմիացվող

լլուռին «աոսնձում» ճատկության

(օրինակ՝ Կանդժագորժության

նկ.

Նկ. ԴԸ Ոոօծշնոմ,

ի

Ըօս.,

1.

22.

3, ձՃԼ, 196ՊՈ1Ա3ո27, ՛

1957, Հք. Տր

թ

495Տ

ռուցվում է նրեակայությանպատկերը, ձուլվում են, նրանց միջն եղած ուարբերություններըճարթվում, իսկ նման զժերը մղվում առաջին ոլլան, աղա որի լավ օրինակ է նկարչի այդ նղլաստում է սխեմացմանը, կողմից բուսական աշրարձճիցվերցված տարրերից ստեղժված զարդա. ռամադրում քանդակը: Ի վերչո երնակալության մեջ

մտապատկերների

արտաճայտությունները. «Ժամացուցանակը: Գրանցվել են ճետենելյալ ա ժամացույցը վաղուց մաքրման կարիք ունի, յույցի վերանորոգում... ետ է մնում... Պետք է ժամանակ գտնել ն դալ այստեղ», կամ «ժա-

օդնությամբ, որը լայնոական ացման մեջ։ Այս երեկանգրականության է գեղարվետոա րեն օղոաղործվում է ինչառ անձնացումը, որը կրկնվում վույքի ճամար բնորոշ է էականի մարմդրա ն կոնկրետ պատկերում վփաստերում, որ չաիով միատարր

կարող է առաջանալ տի

պ

մագույլցի վերանորողում... ժամացույցի վերանորոգման արճեստանոց մեր միկրոշրջանում կայ իսկ, այ կոշիկի՝ոչ մի կերպ չեն բացում» ն այլն: Բայց աճա այդ նույն ցուցանակի վրա ուշադրություն է դարձնում նավորումըտ բանաստեղծըն նրա բանաստեղծության մեջ ձգվում է զուգորդուզուգորդովյունբազմաթիվ ընթացքը նաիվ խյունների շղթան, որի առաջացման պատճառը, ինչսլես պարզվում է, զուգորդումների Սակայն ների առաջացման մեջ է ենթադրվում: ելող Հանդես արտաբին տպավորությունն է, տվյալ դեսլքում ցուցանակը, որը անցել տարբերվումէ Հիշողության սլրոցեսում ակտուալիզացիան չ Համապատասխան Հուղական իրավիճակի դտիչի միջոցով. «Ժամաձնոք է բերում զուոր ր աաադրաթյաւնից:Այն ուղղվածությունը, յուվցի նորոդում, րոպեի նորոգում, շաբարվայ ամսվա նորոգում» զուենքարկվում է ստեղժագորստեղծագործելիս դորղուքյաս ընՑաքքի» ն ես այն է ռորդում չ բանաստեղծը իմ տարին՝ դրդապաւոճառներին: խեղրում. «նորոդեք Ճիշյո պաճանջմունքներին ծությունըդետերմինավորող Վճ նման Է սփռում չեմ արե: Ձուդորդությունների անսովոր ընքացքը, որի խախորը լույս ե. Ս. Տոլստայայի օրագրում կա մի ռրառում, տում է սովորական կապերի ակտուալիզացիան, ղուստեզծաղործական չզրոցեսիընթացքում երնակայության Տոլստոյի ուոեղծադորժական Ն. կ. նոր խիստ քական կողմերիցժեկն է։ «Հենց քրնակալության վրա. դորդությունների ընտրությանյուրաճատկության մբոթն ընչպես են իր մեջ վեսլի վերաբերյալ Տոլստոյըինձ չվատմեց, 82. Երնակալության պրոցեսների ֆիզիոլոգիական կ դիեմ ես ներքթնում, «նստած աշխհատասենյակում քեր առաջանում: ետ խալաթի տում թեքին ասեղնադործված է արդվանց ոլխու մարդո: ուղեղի ղործունեուքյան արդյունջ է: որպես ուղեղի գեղեցիկ է: Ե. մտածում եմ, քե ինչու Հոր որը ն, բոլոր բանվածլներ Ցինակայություն, Հոդեկան մյուս ֆունկցիա ամեն տեսակ նախշեր, ղարդեր, միտք ժադում«նարել դամեժ կիսագնդերի կեղեի նման արոցնաների նորաձնությունների, որ գոյություն ունի կանացիաշխատանքների, Դ ապրում են կանաչ»: եւսք ֆունկցիան է Հանդիսանում: տողություններիմի ամբողջ աշխար", որով վարո որ կանայք ն նա ճասկանում էմ, Հիշողության ֆիզիոլողիական Հիմքը նլարդային կապերի ստեղէ որ այդ շատ ուրախալիլինի, ն սրանց ճնտագա ակտուալիվացիան (վերականգնումը,արգեմրտիմ անմիջառյես ժումը ն դրանովզբաղվել: Եվ, իարկո, են տիրել այդ Աննա... Հանկարժ եվ լակվածության վերացում) է։ եթե Հիշողության պրոցեսների ընթացքերը (այսինքն վեպին վերաբերող մտքերը) պուխ ամբող: բում սռեղծմած կապը Ճետաղայում վերականգնվում է, ապա երնակամի վեպի ինձ ժանյակավոր ասեղնագործումյունը այդ բլսող յուքյան պրոջեսի ժամանակ մարդու կյանքի ընթացքում առաջացած զբաղմունքիցուշախ ավեց: Աննան զրկվաժէ կլանբիայդ կանացի ե են կանաչք նա մենակ է, բոլոր կադնրի Դին Համակարգերըասես տրոճվում ըոչրումներ ունենալուց, որովճետն մեջ: միավորվում նոր Համակարդի Այդ միավորումը Հնան չկա մեկը, որի ճտ խոսի այն ամենի մասին նից նրես են թեքել է դառնում րավոր գլխուղեղի կեղնում դրգոման բավականուժեղ կենտզբաղմունջների ինչը կազմում է ամենօրյա, զոտ կանացի կայանում րոնի առաչացման Հնտկանքով՝ պայմանավորված պաճանջչմունքըքի յուրաճատկությունը երնակայության Ստեղծադործական ընրացսովորական կամ որնէ անմիջական տպավորությամբ: Այսպիարբնացմամբ է նրանում, որ այն փոխում է որոնք սով, երնակայող մարդու մուռ նլարդային բջիջների իրար կապվում են մւոքերին,ձգտումներին, ենթարկելու նրան այն Ճուլվերին, Քը, եվ են արվեստառետիներքնաշխարճում: նռր ձեով, Այս ճանգամանքից է կախված տվյալ պաճին դգերակշոռմ ն մնում զուգորդուէ տամար բնորոշ նորույթը Ճիշողության սլատկերներիճամեմատ նույնը` ներե մեխանիզմը չնայաժ ճետ նրանց կամ Հակադրության, մասնակիորեն Համբնկնելը: առընթերության, Թյուննելբատ նմանության, է մեժ կիսագնդերիկեղնի գործուէ այդ Հենց երնակայությունը ճանդիսանում որոշվում բերում, է առաջ ֆունկցիա. նեության Միաժամանակ երնակայության կառուցվածքի նավորոլ միտումներով:Ինչպիսի"զուղորդություններ ն Հետ վերանորոգում» բարդությունը նրա ունեցած կապերը Ճիմբեր են տա«ժամացույցների Ճույզերի օրինակ,ժամացույցի արճեստանոցի Մ լիս եկթառրելու, ժագրոլ բ երնակալության ծրնակայությ ֆիզիոլոգիական

ոլրոցեսի Ստեղծագործական

:

-

ոնյաղը: մոտաքան իում

Ճիմթերը երնակայության չլատկերների առաջացո Երնակալությունը

(դիսոցիարվում )

որյո-

շրջանակը»:

,

ղուղորգությունների

դուգորդությունների բնտրությունը մոառատկերների կայն

պատկերերեակայության

մմ-

դետերմի-

որ

Լ

«օթ:

Շօֆես Ճմքօշուծմ

Ղ0ուօն

(18601891)».("ՆՆ

1528, Շրջ.

36.

խիգոոո

տեղավորված են ոչ միայն կեղնում, այլի ուղեղի ավելի խորքային շերտերում գտնվող բաժիններում: տարիների ճեւտազուությունՎերջին են Ճաոտատում ները ենթադրությունը: այդ /ւղեղի այդպիսի խորքային բաժիններից, որոնք մեծ կիսագնդերի կեղնի Ճճեւո մեկտեղ մասնակցում են եհինակայակախկ պատկերներիձնան նրանց ներգրավմանը, ճանվորմանը ցործունեության պրոցեսի մեջ դիսանում է Հիպոտալամո-լիմբային ճամակարգր (Հիպուալամուսը ե ճին կեղնի ու ենթակեղնային շրջանների Հետ հրա ունեցած կապերը, որոնք կաղմում են «լիմբը», կամ ուղեղի բնի առաջնային մասի շրջակայքում, կիսազնդերիմուտքի մոտ եղած սաճմանը): Փորձերովպարզված է, որ Ճիպոտալամո-լիմբայինՃամակարգի վնասման դեպքում կաեն տեղի ունենալ մարղու Ճողեկանի այսպիսի բնորոշ խախտումրող ներ. թվում է, թե նրա վարքը չի կարգավորվում որոշակի ծրագրով ն կազմված է տարբեր, մեկուսացված գործողությունների շարքից, բոտ որում, այդ գործողությունները առանձին վերցրված բավակահաչաի ն ամբողջական են։ եթե նման ճիվանդին ուղարկեք խանութ, տաբարդ չով հրն դնումների ցուցակ ասլա նա բավական խնամքով կկատարի տրված «ճանձնարարությունը: Սակայն ավարտելով պնումը,նա այլես հ չի կարող ճասկանալ, թե ինչ սլետք է անի ղնածը կսկախաննպատակ թափառել մինչն չստանա ճետաղա գործողությունների մասին նոր ճրաճանգ կամ չճանղիպի մի այնպիսի առարկայի, որը նրա մոտ առաջացնում է սովորական ծանոթ ոնակցիա, օրինակ՝ լուսանշանորդի (Ը5օՓոթ) կանաչ լույսի նկատմամբ: Այդպիսի ճիվանդները ի վիկամ զրքի կարդացված ճատճակի են կրկնելո։ իրենդ ասված թվաշարբը մածր, սակայն երանը չեն կարող նպատակադրվելիրաղործելու դործողուքյունհելի նույնիսկ ճասարակ պլան նե կանխատեսել դրա «նտեվանբները։ Այսպիսով, ենքաղրվում է, որ տվյալ դեպքում խախտվել են այն կառուցվածբները, որոնք պատասխանատուեն վարքի զլանավորման, ապազա գորժողությունների ծրագրի կազմման Համար: Բայց, ինչպես արդեն նշվեց, ամենասովորական, առօրեական, սակայն ճետ դրա մեկտեղ երնակայության ամենակարնհորագույն դերբ թերնս կայանում է սլլանի, վարբաղծիծրագրիմշակման մեջ: կինակալության պատկերներ արտաղրող Երնակայությունը մարդկային ուղեղը կարդավորիչ ազդեցուն օրգանական թյուն է պործում օրգանիվմի ծայրամասների մրա ն փոխում է կրանց գործունեության

պրոցեսները

ոյրոցեսըո

փատտոլո միջին դարերում ճայտնի էր Հնտելալ ապշեցուջի: է ին երը որոշմարդիկ, տոամելաալես նրանք,ովքեր տառապում նյարդային Հիվանդության մի ձեով՝ Հիստերիայով, մտորում էին Հիսուռ Դճոհս

Քրիստոսիալն մղձավանջներիմասին,որոնք

ավետարանական

ըստ

առասսյիլի մ կրել էր խաչվելիս, ապա նրանց ափերին ն ներբաններին ճայլոնվում էին «խաչելիության նշաններ»՝ արլունազեզումների ն նույնիսկ խոցի ձնով: Այդպիսինշանները ստացան «ստիդմատներ» անվանումը (ճունարեն «ատիգմաջ նշանակում է «ապիս, օ«խարանադրոշմ»): հ ճարուստ Տպավորվող ունեցող մարդկանց երնեակայություն դի-

«ռելիս, Հետաքրքիրփաստերեն ստացվելֆիղիոլոդիական պրոցեսների ընքացման վրա նրնակայության ազդեցության մասին: Երբ Ֆլոբերը «րում էր էմմա Բովարիիթունավորման տեսարանը, բերանում մկնդեղի համ եր զգում: Վոլթերը ամեն տարի Բարթուղեմեռայան գիշերի տարեդարձի օրը ճիվանդանում էր: Մտորումները,այդ օրվա մասին, երբ սպանվեցին կրոնական մոլեռանդության զոճ դարձած Ճազարավոր ճազարավորմարդիկ, նրան պատճառում էին տենդի նոպա. ջերմությունը բարձրանում էր, երակագզարկը խիստ արազանում: Հոդեբրանության ինստիտուտում տարիներ շարունակ Րոսկվայի ուսումնասիրության էր ենթարկվում Ս. Շ-7՝ երեակայության պատկերների արտակարգ պայծառությամբ աչքի ընկնող մի անձնավորություն: «Բավականէր, որ Շ-ն ինչ-որ մի բան պւլատկերացներ, կամ,ինչպես ինջը էր ասում, «տեսներ» ն մենք ականատես էինթ լինում նրա մարմնի տարօրինակ փոփոխություններին։ Հատուկփորձերի ժամանակ... մենք Հնարավորություն ունելանքճետնել, թե ինչպես է նաս կարողանում 2"-ով բարձրացնել աջ ձեռբի ն 1,56-ովիջչնցնելձախ ձեռքի ջերմությունը: նման արդյունքի Համար բավական էր, որ նա պատՀասնելու կերացներ, թե աջ ձեռբով բոնել է սալօջախի ծայրը, իսկ ձախով՝ սարոցի մի կտոր: Առանը մեծ դժվարությաննա կարողանում էր արառազնել սրտի աշխատանքի ռիթմը («տեսնելով», թե ինչես է վազում տրամփայրետկից) կամ այն դանդաղեցնել(«տեսնելով» իրեն անկողհոմ «անզիստ պառկած): նրա մոտ էլեկտրաէնցեֆալոգրամմայում: հրատվում լին ալֆառիթմի դեպրեսիայիերնույթներ, երբ մութ (փոր) խցիկում նուտած ժամանակ, սկսում էր «տեսնել» ձարարական լուլսի վառ փունջ: նա կարողանում եր Ճճեռացնել տալ ատամը առանց ցավազրկման, «աքանձլով», որ իրը Թէ բաղկաթոռի մեջ նստած է մեկ ուրիշը, ն որ նրա, այլ ոչ թե իր ատաժն են Հեռացնում: Հոգեկան գործունեության որոշ խանգարումներ նույնպես չափաու

Ս

"1

գործիք (կեկտրակնցեֆալոգրաֆի) Հատուկ միջոցով

ԱԱ

որով

բեսիա»): (իճ,

ուչշադրույյունը

գլխուղեղի կեղեի էլեկորա-

Հարաբերական շանգատիվիճակում ուղեղի էլեկտրական սոսատանումներով («ալֆա-ոիրմ»), «իքմին լարելիս ալֆա-որըմը արդելակվում չ (ալֆա-ռիքմի«դեպ-

կան ակտիվության զրանցում:,

փախոնավոր

ե: 4. 3. մքո ՈՅխաոԵ

ԲՇԱՃՕՀԾԻՈԸ»,

1960, ԻՑ 1, Ըքք. 158,

Հքըօու

յե

ՆՅՐՑԱՎՇՇՔԱ:

Որճլլօճօ08.

«Թորոս :

4լլ

է. «իսկ ելե ախալներ նեո: Ճճուղվում

ն կենդանի Հեւոեղանց ուժեղ դյուրազգացության հրնակայության

լումը: Հայտնիեն դեպքեր,երբ բժշկի անզգույշխոսքի ազդեցության

ներքո 4իվանդը երնակայում է, քե տառապում է վոանդավոր ախտով ալիս Առան նրա մուտ ի ճայտ։ հն գալի 4ճամապատասխան ախտանչաններ։ խ վ շ ր չանում են այսպես կոչված լատրոզենային ճիվանդություններ: ն տարբնավպալից սարսափ Խեղող ազդեցություն, Օ։Օ»ֆանտաստիկ են նան ուսուցչի մանկավարժական տեսակետից առաջանալ կարող անտակտարարքից կամ նրա անղգույշ խոսքից:Այսպես են երնան գալիս նյարդային այն խանգարումները, որոնց երբեմն անվանում են ւո

«զիդակտոգեն»:

Գիոական գրականության մեջ նկարագրված է ճետնյալ դեպքը «Միջնակարգդպրոցի 174 դասարանի աշակերտուտի,16-ամյա Լյուղմի. Վ-ն առողջ էր, աշխատասեր, նսատաչջան լա (րստ մոր խոսքերի): նա տառապում էր «խուճապային վախով», որն զդում էր դասարանական գր ավոր ր աշխատանքներինախօրեին: Սպասվողդրավոր աշխատանքից դեռ առաջ կրա մուռ զարգանում էր ներբին տագնասալից վիճակ, "

ց

-

`

"

շատ

|

ն ի էն ի » բ նի զուգորդվում էր «ինչ-որ անխուսափելիոր սարսասիելի օրերին նկատՀիվանդադին դադ 1 լարված սպասումով: Միաժամանակ, այդ վում է ախորժակի խիուո անկում, անճանդիստ քունյ աղջիկր չէր կարոդանում պատրաստել դասերը: հսկ արդեն գրելիս ցրված էր, չէր կաորը

-

ա

րողանում կենտրոնանալ, չէր Ճիշում գրածը, ցուցաբերում էր խիստ շտապողականություն,ընդ որում «ամեն ինչ կարծես տեղի է ունենում մշուշի մէչ», Այս ամենի ճետնանքով էյուդմիլան թույլ էր տալիս իրեն ոչ ատուկ չատ բացիողումներ ն այն քնրականական կանոնների կո»անձնարարուպիտ սխալներ, որոնք նա ճիանալի դիտեր: Տնային թյունները նա գրում էր ճանդիստ ն անսխալ:

ի՞նչն էր

նյարդայնության ն ֆանտաստիկ վախի պատճառը, որոնք ն որոշում էին ոռնալ անճաջողությունները, գրավոր աշխստանքների ժամանակ: Ինչպես պարզվեց, դեռնս 17 դասարանում աղջիկը մի դպրոցից տեղափոխվում է մեկ ուրիշր։ նոր դոպլրոցումռուսաց լեզվի ուսուցչունին բարյացակամորեն չի դիմավորում նրան ն բանավոր պատասխանների ընթացքում (գրատախտակի մոտ) նրան տալիս է խիտ առաջադրանքներ:Բանավորպատասխաններնաղջիկն, իմիջիայբարդ Հաղքաճարում է. Սակայն, առային ակ գրավոր աշխատանք, լոք, է «Լեզուդ ժամանակ ուսուցչոււին մոտենալով նրան, կտրուկ նետում ես տեանեմ, է թե ոնց բլբլում, գրելու» Աղջիկն անմիջապես խիստ լավ

այդ

եվ վրան, ասես, տաք չուր ձեռքերը, դեմքը, ողջ մարմինը քրտնեցին, գլուխը «մշուշվեց» ն ամբողջ աշխատանքը գլեց ասես մուժի մեջ. «ինչ դրեցի, չեմ Հիշում»: իսկ երբ Դարոնեցին գրավորի վաո մասին (ընդ թվանշանի լցրին.

վանք երբեմն ճիվանդության Համար անմիջականորենառիթ չէ ճանդիսանում ճեղինակավորանձնավորուրյանխոսքի ոչ ճիշտ ընկանման

են:

որումուսուցչու՞ին վերադարձնելով աշխատանբը, ասաց. «Ես աղջկա գիտեի»),

պես էլ

ճետ

այդ-

ինչ-որ բան կատարվեց. «ներսում ասես ամեն ինչ սմքեց ն նռրից գլուխը «մշուշվեց»: Հենց այդ օրից էլ վայխ առաջացավ դասարանականգրավոր աշխատանքների նկատմամբ»: Հեշտ է նկատել, որ բոլոր այս փաստերընման են կրոնական մո-

լեռանդների «ատիգմատներին»: նմանությունը կայանում է նրանում, որ ն մճկ, հ մյուս ղեւքում երնակայության ոչ միայն մտապատկերները են մարդու կարգավորում

վարքագիծը, այլն ձնափոխում են ֆիզիոլոգիական պրոցեսների ընքացթը: Դրա ճետ մեկտեղ ֆանտազիայիպատ-

կերները մնում «Աա ն

ր

Վ

որոլես գլխուղեղի կեղնի ֆունկցիա ն իրենք իրենց, ճասկանալի է, չեն կարող ազդել մարդու մարմնի

են

Պլխուգոդի, Րի պ չ

,

այսպես կոչված իդեոմուտորային (գաղափարաշարժոՈ ղական)դորժողություններ՝ շարժումներ, որոնք առաչանում են այն ժամանակ,երբ մարդը միայն պատկերացնում է դրանք: է կա կարելի ".տարել «ճեւտնյալփորձը: ՄարդըՂեռքինբոնել է Ճոճանակ՝ Թել, որի Հ

.

ծայրին կասված է

կախված փոքր բեոչ նրան առաջարկվում է ճնարավոր է ռ"լարզորոշ զատկերացնել, թե բեռը սկսում է ամակենտրոն շրջաններ գծել: եվ իրոք, որոշ ժամանակ անց բեռր ազատ

որքան

սկսում է պտտվել:Շարժմանւլարզորոջ ն ցայտուն ո"լատկերացումը առաջացնում է գիտակցության կողմից չգրանցված մկանային ճիգեր, որոնք նե ճոռանակին շրջանաձն շարժում են Հաղորդում: իդնոմուռորային ակտերի վերծանման սկզբունքի վրա է Հիմնված երկրում լույնորեն Հայտնի դերասան Վոլֆ Մինի փորձի տպավորությունը, րր

տիրապեսչելով անճավատալիորեն նուրբ զգայունակության րնդունում իդեոմուռորային գործողու-

է իրեն ճէշտ շփման մեջ գտնվող մարդու

թյունների չնտնանթով առաջացած թույլ ազդանշանները, պուշակում շարժումների ուղղությունը ն այասպիսովգտնում քաքցրած

է նրու

ռւսրկան, ցույց տալիս գրքի մտապաչՀվածտողը

ա-

ն

այլն: դրանորվում է անոթաչին ճամակարգի ոնակտիվությունը: Այսպես, օրինակ, երբ մարդը նոր միայն պատրաստվում է ծալել ձեռքը, ապա նախաբազկի ծավալը մեՓանում 4, անգամ եթէ մտաժված շարժումը չի իրագործվում, Այդ քջաջումը կախվածէ մորի մկանեւրի անոքնքրիընդարձակմանլա,

իդեոմուռորային գործողություններիմէջ

Է

85,

Ն. էԼ

Ոոոոօաօ.

95» Ըրք, 255. 1957, Թբ»-

Ըյ08օ

Իռ

1 16մօծման

ՓԱՅԱԾՅՕՀԱՎՇՇԽԱՐ

Փճուօք. ԻԼ, Ճ16ղ-

ժամաԱրան շրջանառություն ուժեղացումը, անշուշտ, ոռնալշարժման կակ օգաակար է, քանի որ բարելավում է մկանների մատակարարումը թթվածնով ե գլյովողայով, ինչես նան ճեռացնում է նյուքափոխանակության արդյունքները:երե մարդուն առաջարկվում է պատկերացնել, որ ինըը բնո է բարձրացնում, ապա նրա մկաններըթեթնակիորեն են լարվում են ն Հայտնվում է էլեկտրաակտիվություն,գրանցվում Որքան չատ բեռ է պատկերացնումմարմկանների ն էլեկարաակտիվուդը, այնքան ավելանում են մկանների լարումը մկաններում աչքերի ակտիվուՃիշտ այդոլես թյան ինտենսիվությունը: է է, նայում որ թյուն է ճայտնվում, երբ մարդը պատկերացնում են կենսավերն, ներքնլ կամ՝ կողմ։ Վերչին ժամանակներս ճայտնվել ստաէ կայն ճանաչում շարք սարքեր: մի Հոսանբներով կառավարող կառավարվող ձեռբի պրոթեզը: ցել կննսաչոսանքներով ղգալի ազդեցություն է գործում մարերնակայությունը Այսսլիսով, ճամակարգերիաշխատանքիվրա դու օրդանիզմի շատ

կենսաչոռանքներ:

ն Տ 3. Երնակայությանդերը երեխալի խաղային Քասուն ստեղծագործական գործունեությանմեջ

Երնակալություն ն

մնում

խաղ

է խաղը, բնորոշվում

դայտամբ:

մարդու

մանկությունը,ուսումնախադոլրոցական նառությանառաջին տարիներըդողլրոցում, գործունեությունը երբ երեխայի առաջատար

է

երնակայության պրոցեսների բուոն

զար-

բազային գործուննությանծրաղիր։ հրեն տինդերագնացերնհակայելով կառուցում է իր ն իր Հետ խաղացող փոքրիկը գրան Ճամասլատասխան Հասակակիցների վարքագիծը. Հրաժեշտ է տալիս «ճարաղզատներին», սլատկերում է ճրթիռը զեկույց է տալրս «գլխավոր կոնստրուկտորին», ն այլն: մեկնարոիչքի սաձին ն միամամանակիրեն այդ Ճրրիոի մէջ խաղերը Հարուստ սնունդ տալով երնակայությանը, զերային ե անձի ամրապնդելու Թույլ նն տալիս

իորացնելու արժեերեխային վճռականություն, կազմաՀատկություններ (ճամարձակություն, քավոր ն այլն) երեակայական իրավիճաՀնարամտություն կնրոլվածություն,

զորոո

կում իր ն ուրիշի վարքը Ճամադրելով սլասոկերացվողոռնալ անձի վարքազծիճետ, երեխան սովորում է իրագործել անճիաժեշտ

ն

կազմակերպման ճամար ունենա. լով բացառիկ կարնորնշանակություն, երեակայությունը ինքը ձնավորվում է գործունեության տարբեր տեսակ ն ներում մարում է, ի րբ բոլոր այն դեպքերում, գործոն վիճակից անցնում է Հանգիստ վիճակին: նախաղպրոցական մանկության ընթացքում տեղի է

երեխան

աստիճանական վերացում երեխայի երնակայության ունենում

ժունձությունից,

գոր-

կարիթ ունի արտաքին նեցուկի, (ամենից առաջ խաղալիքների) ինքնուրույն ներքին գործունեության, որը թույլ է տալիս իրագործել տարրական խոսքային (ճեբիաթի, պատմվածրի ն որ

բանասոնղծության շարադրում) ն գեղարվեստական (նկարներ) ստեղժագործություն։ երեխայի երնակայությունը զարգանում է խոսբի ետ ուրացման կապված, ճետնաբար մեծերի ետ չիփվելու պրոցեսում:Խոսքըթույլ է տալիս պատկերացնելու առարկաներ, որոնք

երոխաները մինչ այղ երբնք չեն տեսել: Հատկանշական է, որ խոսքային զարդացմոան դանդաղումը անդրադառնումէ նան երնակայությանդարզացման վրա, ճանգեցնում է նրա ճետ մնալուն ն աղքատացմանը: Հանդիսանում է երեխայի անձի նորմալ երհայայությունը ղացման կարեոր պայման,այն օրդասնասլեսներձճատուկ է երեխային

զար-

ն

է նրա ստեղծաղործական անչրաժեշտ ազատ Հնարավորությունների

մինչեւճինղ

դրսհորման «Համար:ն. ի, Չուկովսկին հր «երկուսից գրիր, որը մեծաքիվ նուրբ ն խորը ճոգեբանականդիտումներ

սյարունակում, եղրակացություններ է

ու

վլատմում ճեքիաբների դ ֆանտազիայիՀակառակորդմի կնոչ մասին, որի տղան, ատես, որպեա փրեժ իրենից ճեքիաթր խլելու ճամար, առավոտից երեկո Հանձնվում էր իր երհակայության մոլառար դոսքին։ «Մերթ ճնարում էր, թո տրամաբանության իր

խաղի անձրաժեչտ մառնիկը' երնակայվող իրադրությունը, որը ներմուծվում է «էթեռ բառերի «օգնությամբ, իրենից ներկայացնում է նրեխայի կողմից կուտակված մտասլատկերների կողմից չճնչվածձենս| ճշմարտանմանության սլաճանջինրի կանոնների է դայիսորպես ճանդես փոխմամբ: երնակայականպատկերն այստեղ

կ ճամեվմատությունները օնատատումներ

իրադործման Փործունեության

է

սենյակ այոի է եկել կարմիր փիղը, ժերը,իբր, ինբն ունի կորա սնունով արչչ-ըններու նի: Եվ, նդրում եժ, մի նատեք աթոռին, նրա կողջին,

Հի՞քն չեք տնանում, որ այդ աթոռին արչն է նատած։ եվ. «Մայրիկ ո՞ւր դնում: Դեւի ղայլերը։ Ախր, այդտնղ զայլեր հն կանգնած: ԱյսԿլիսով, ձրնխան բավարարելով ն պաճպանելով նբնակայէլու իր զահանչը, «նաչ է դանում Ճաղքաճարելու այն, ինչը կենսականորենանՀրաժնչո է անձի լիարժեք զարգացումն իրագործելու Համար» Ար, դեւ, թերու. նրբ այս կամ այն պատճառով, Հիմնականում մանկավարժա՝ կան աշխատանքումտեղ «րոած լոփջ ճետնանքով, երեթերությունների փակայությունը երնխաներիմու թերզարգացածէ լինում, առա նրանք նս

սկսում

են

կասկաժել, նույնիսկ,միանգամայն իրական, բայց,

փոր, առարկաների գոյությանը: Այսպես, օրինակ, նույն

ՇԼթ.. 277,

Լ

Օր Մրու086շխոն.

ՀԹ

ոզ.

Ն.

«ՂԵՐԸ

ՀրոքինՆ.բՅտ

կ.

ւ

անսո-

ի,

իմ»,

9ո.ՅՈՎ

,

կովակին զրել է, որ դոլրոցներից մեկում, երբ աշակերտներին ւլասոմում էին շնաձկան մասին, մեկր բացականչեց. «Շնաձկներչեն լինում»: Փոքր երեխաների մոտ (նախադպրոցականճասակում) երնեա-

է դալիս որպես Ճճանդես Ճճասարակակարնորագույն պայմանլուրացման Շրջապատիմասին ճիշտ, ադեկվատ պատկերացումները Հաստատվում են երեխայի գիտակցության մեջ, անցնելով երեակայության պրիզմայի միջով: Այս առումով խիստ ճատկանչական է «բառաշրջումը», որի նկատմամբ ձգտում ունեն բոլոր երեխաներթ(չորսամյա աոջիկը երգում է. «Տամ մի կտոր կաթն մի կուժ կարկանդակ»)։ «Բառաշրչումը» երեխաների երնակայության արդյունքն է՝ ն երնեակայուցյանյուս կառուցված, ինչես մտապատկերները,մոոն ճու սե ե ամ ե ե չումման ԼԶ նու , յա ր թ / հ որ իրականության այնսլիսի ակնարնոր այտ խեղաթյուրման կողքին, ինչոլիսիք են «բառաշրչջումները»,որսլես չտալոն դգոյություն ունի աշխարճի մասին ճիշտ պատկերացումը, որը ճեբքում է նման «անձճեթեթությունները»ե դրանց օգնությամբ ավելի ֆանտաստիկկոորդինացիան ամուր է ճաստատվում։ հրերի ոչ ճիշ, («նարմիր զլխարկը կնրավ գայլին») օժանդակում է առարկաներիմիչն եղած օրինաչափ կալերի գիոակցմանը նե երեխայի իմացական դործունեությանռամար Հուսալի ճենարան է դառնում: երեխայի ճամար իմացունյն, որ երնակայականմտապատկերը ն Հասարակականփորձի յուրացման. միջոց է Ճճանդիսանում, քան Ա. Պ. Չեխովը մկալում էհն բազմաթիվ Հոգեբանականտվյալներ: «Տուն» է տալիս, թե որքան թույլ են ազդում պատմվածքի մեջ ցույց յոցամյա տղայի վրա ծխելու վնասի վերաբերյալ խրատական քարոզները ն ինչ անսպասելի արդյունքի է Հանգեցնում ծխելու սովորություն մաճվան մասին անպաճույճ փոքրիկ ճաքիաթը: ունեցող արքայորդու երեակայության Հուղականորեն Ճադեցաժ պատկերըտղայի վրա ուժեղ նա մի պաճ մտածկոտ նայեց մութ պատպավորություն գործեց. «... տուշանին, ցնցվեց ն ասաց ընկճված ձայնով.«Այլնս չեժ ծխի»-: երնակայությունը երեխային շնարավորություն է տալիս չրջապատոզ է աշլւարճը յուրացնելու խաղալիս, իսկ Հասուն մարդը այն ձնասվիոխում

միշտ կայությունը:Սակայն

Է

4 ո ԱՆ Բորաե «ԱՆոիր որք աա ՄԱՔ» . ման ր ա, ու ի ր ո չ. գե աղամ

ակվո

,

ոարը:

արե

Ա

"

մ

1.

ՀՔԾ

2շԽ

հրազանք Ս.Վոոաան,

Ո.

Վողօը,

Օ1

Ըօճք.

ոո:

Շ0Վ.,

35,

ուղտ.

81,

ԻԼ,

«ՂՇՆԵՅՏ

ԼՍՇՂԱԱՅՅՈՂ,

տրտոթշյւքն»,

1902, օք.

113.

1968,

ործողություններում:ր գործողությ

Հաճա

սոջիալիզմ, կոմունիզմի

Հրղափոխուխյան

առ

'

դորժության, որը նոր միայն սկսում է ձնավորվել նրա ձեռքերում, ապա այդ դեպքում նս վճոսկանորեն չեմ կարողանում պատկերացնել, թե ինչպիսի դրդիչ պատճառ կարող էր ստիսլել մարդուն նախաձեռնել ե մինչն վերջ Հասցնել արվեստի, գիտության ն գործնականկյանքի բնադավառում ընդարձակ ն ճոգնեցուցիչ աշխատանքներ»: դրանով իսկ ճանդգեսէ գալիս որպես այնպիսի դգործուերազանքը նեության չրղիչ պատճառ կամ շարժառիթ, որի վերջնականավարտումը այս դու

կամ այլն պատճառով ճետաձգվում է: Հենց այդ պատճառովմար. ձեռքով պատրաստված յուրաքանչյուր առարկա իր պատմական

ությամբ ճանղդիսանումէ իրագործված, մարդկային երազանք:

ուոհղծագործական

ոօ

ոլրոցեսը անմիջաերնհակայության

ակտ

-

`

ինչպես արդեն նշվեց, գործունեության մեջ միշտ առկա է երնա-

կր

որ

անվանեց օկրեմլյան երազող», չկարողանալով պատկերացնելբոլշնիկների վիթխարի մտաճղացումների իրագործումը: ներկայումս, երբ կենինի երազանքըիրականություն է դարձել ն մեր երկրում կառուցվել թշնամբները չեն կարող չխոստոչ նույնիսկ առաջնորդի նռատեսությունը Հոկտեմբերյան վանել ն իրավացիությունը: «ի՞նչ անել» զրքում Վ. Ի. կենինը ճՃավանություն է տալիս ե ցիտում է Դ. Ի. Պիսարնիասույթները, ճամաձայնվելով նրա «զգտակար «Եթն մարդր բոհրազանքը որպես աշխատանքիխթան» մտքի «ետ... եթե նա չկաերաղելու լիներ լորովին զրկված ընդունակությունից... ժամանակ մտքով առաջ սլանալ ե իր երնարոռանար ժամանակ կայությամբ ճայել ամբողջական ն ավարտուն պատկերը այն ստեղծա-

է,

ստեղծագործականաշլխաւուսնքկատարելիս: ասկաիվ

չէ,

է մարդու ալ

երեւակայությունըընդունում է ճատուկ ննրքին գործունեության ձե, որը իրենից ներկայացնում է այն բանի պատկերի ստեղծումը, ինչ մարդը կոչկյանկանար իրագործել: Ցանկալի ապագայի նման սպղատկերները են վում երազանք երազանքը մարդու ստեղծագործականուժերը կյանքի կոչելու ան. Հրաժեշտ պայման է, որոնք ուղղված են իրականությանվերափոխմանը: երազանքըՀանդիսանում է գիտական կանխատեսման տարր, վիթխարի է մեր հրկրում, ուր բացա-Հորի նշանակոււթյունը Ճճատկապես ռիկ կարնոր դեր են խաղում ժողովրդական տնտեսության զարգացման Կղլետականպլանները: Անգլիացիգրող Հերբերտ ՈւելսրՎ. ի. Անինին

կայությունը կան փորձի ներից մեկր

՛

սնորվում դրորոր

ռլես /

ն

յութականացված

միշտ է նկատելի երնակայության դերը մարդկանց պրակտիկ, արտադրականգործունեության մեջ: ծանկացած, նույՄԵ

է,

բայց

ոչ

ՇօԿ., ՀԱՄԵՈւճք»ո, ,

,

5.3,

,

ԻԼ,

ՀՀ--Ընդչանուր Ճոգերանություն

ԻԼ,

ԼԵԼ,

մնե

1955, 3,

«ոք,ՇԴք,

,

«21

"Ճ117 98-15 ֆՔլ

լ «մ»

09Թ:ոալ/ Ըալտտոմօ8լ685տծօլվ 'ց96լ '«»առոմլլ» օօ-ոատ "նմ 9:12

Վ "հ0ջ

-մա»

զ տոմզ շոիտվց "մցօ5 '990տՓ 1.

բօցլ ,

-

ղոկոկվեվփ Համս 1լղդոմաղկզըղ 1լմնետմոկդ -ղաշօման նղինսճոչ մրոհլք մոռաիրճվնղո վր «մկանն» Հաղեօ վլլնսր նո ղիռկոր չծղր յայզդե1 բոաղոհոկ վՀ վմզղրողմց ղվլորմզծ մս վղտժ 3 տվրովը ղ մղոաքցիսյ նիո նսճուչղո մս ճղինմտյո մյնսբ «վիավնղատտոմառ ղոալիսրմղը» չղնսր վմզղքիսղմղ ղվիորմզծ ողիւմս ովոն մյ ղատկակվոոտտղատգ մմս ոզնղոչ րոամզղմճոիոչ վմզղոսկվեվգ ղվճմզի վկոհրումաքմու լլըլ1 'մմզն վկրանզչ ղվիորմզճ կհրստտչ ղվլտջակմտի .օվղջորմղճ» կողվմօ Դզեղ 1 ղվովոնքը 'կվղոտր ղիսետմսղմակ վոքիսզղացմսն դղուկաավն ողոմս ովիոն լ ողեղտջչ մղաքլիսիակողմը մմղ «մզղկտղվմօ իվլորնեոմ ղզ վղտիոչ մղոհքիսրտո" վմղզղղահիաջմոնհողտքոչ ղոկտտվը :ղոք Հախոկաղմզնղոսո ողն տք լ մողչղտ լրրահոկվոորզքոր կովոիադ մս վմզն օլրբ 1զջենդղմ դոր ղտկոասովք աղ :մղվղզը վ ի 1 1զոսո|դվոր ձլզցր ղոհվ'սքմսետջեցտո

«Հարոկտղմց

պ Կմղաիսիոտկաղմղզ մզի ղտքքիսաջմոանաքնցոո ղոկոտոզիմոնցն ջոմ ղիոկտո :լոսղտովնղուչ վ/ ղալ -Քմզի մրոքքիսծնամրիո ղ ողխոմղուջնղմ վովոննտ ղորմոտ վողզնսմո ղոկ Հախոուղվմօ մղարքիսղոկածվրիղո Հոմն մս այմորոճ ովկոռիտերղ ջոսզր /չ(մոՒքիաղոխո փոողտակվու ոժղվ բբիտ ղնոկտո վ ջոիխձամսմոր վվոզղ» մյ րրսմե տվ րակր նվմզղկորտղ մլ լորսիղոտուտմոկմղ (մեյզնոքոկ լոսձամս ղվոռւր 'ոզտ -մոիտ իսջոր 'աշասոսմզջմոզի «մկոխմկ վմզղղաքիսղչ» ղգվր մողղկ -կվլ, 'ծ ոլ(իամզղժղոմտոխոզ րամոտ մզի ղմղվր նվմեկո մմզ «մկզր ճվմղմօ տումետինտչ ղտ ովժղոկ վմճակճղտ ող :1 բոսիրնգո ոնմսկսկ Գյր վժղվամժ րզ ջամսկ լվիսձնսմրը :մոզկ դլղվր բզ Սզոոչ բլ չոռն -զտ ղասզաղվրո որվչ մղոմոողտ վժղոոսմեիսմզվջիզ րոամետմոկդ լրրամեոց (ղզեսմ եղվչղաոժ վւոջ ջոիճուչն) նվոոսկ «դվմաիսց» բզ «մզ «ոսք Ք տկողմզ րամ տկի ղց ղվոտր նտ ոզխուր :մմզղղաքքիամնտմվնեսի -ոտ ղվեանղտիվջ ղ մրոչիսմո եմակտտմո

"Սմզղկորուղ մրութ ոխկզմզք» վմզմու ոզեումոխողոոր մզդկողվեզջ շամլ

ղզ

տտսր

:

վմզղնղամզո

ւում վմզղմվեղկղադ վմզդոձվթումգ մոսղնոձոստ ղղ մզղժղարնոնն ղողոտտոխ «րոսմզղտտղսո ղ րրամզղովղագրվոտմղ ղղ 1զիտմուտտմո իսնաճվի վմզղմզկտոխ ղաոկատձնքոմզԺղամս «մմզղժորսրնոհնղսամ վղզիսչքյ նղմովղոշ մողտղվուտս ղ մոտսոտտ ԴՎողզղա մղղյոսմ,ոո

ղվԱմղչ ճղզմվ ղվմեղկղա զ ղվողտտովնղու ՛ղվնսճմզիվղմ ղյ յրոսխ մմվմակղ «մնսմե «լոսմզղմոխմզկ ղակատոզիմունգե

-վտո մտշվբոմզ

ղ

ղումն իսմզմաիողրմոր գղ մմզղրարճուն իսմղմող մամաս ղոքլ| նաջմսետջեզտո վ լհսղտովեղոջչ ղ մմս Հաղակտեասչղահլիսմսիոտդջղո ոզցմոկ ոոճվր «վմղոմորմոչ նսղնոտոմտչ» կոոզտուրոի ղզ բրրաղնղտ վղզքոմոցոնոջ րոառին վնսմե «մղաքջիսմնոմվ մջմոն ուճմճ վկոջմոկղդոծ ինետ» վատհնուղ ղտկանսսւ «մմզկաոյլ :1 ղղսաքնսջո ղիսնտմողմոկ ղոքիսքոկոողյմզ նսճկողոուր ժոսիքիսկտատջտղջղոստո վնսմե րատկ վմոտկղ :յրաղտն մղոքքիիակոսացման ղատկոցմանաոջնգզտո ղեղմոխոտ ղմտյովզրո ղորստմվկ ղտ լրոսնղսմս ղ լյոսղոովնղուչ 4 դմմտոտ տծշգզքոմղո ղտլ'սզղդջսք մմացմսծ Սս րասոի ղտկաոջմսետջնգզտո ղ վտողիմտ մղահլի Հոնատղմղպոմքիսղակոմե -վե ղ ցողոտողիմոն «ամտկառմղ

չղմտ

մս

զ

տմոչշղկտ

ղիորոնղով ը՝

-զե

գեղ ոկուտ Ացւսաաոկուվմգ

չվմզմաղ իոլլղն ժեվկո ղղ բոսիջմանոմվ մմզդժղունումզնքր վտոխնսիւ մարտ (մորոջչ վմզղիիոնոստց ղիսնհակածվղ

ղդ ղորղ

Հորո:խոհս կվնղուխոլ| վղվ| ղտ վեոզոմա ղվոտր սկոխտ րասիցոմգի վմողմղոնտամղժղսմս 'մզղժղարծղոֆոավխ մող ղզ րոսղջ մմզղյուցոիղ

դո

մոդ

մզղմոքիաուոիտ

կատաղորոտ

մախոտնղուռի

ողոտկաոտչջ

մղւաիքիս

ասուջ

փղմտնաիտեիաձվրսակն «ոչ «լոսղոմբո ոզ: մաղ մղ վյան Հ/սկոս վմզղտպվզմզեսիղտն լոսժղղմ նսիմսիտու1 իսմզղվվտոիտվովո Հնքո «մմզղմտնետսովղիսնտկածվղորամոհս լոսղնսը վ նոմ ղվկոհւտ նցինոձոծ ղիոկար մողոտո իսհղ կվճդուիոք վովխնքիո ղոկաոմսիսո մորմ ղովեսխնղովզտղորտոտմոուխ ակո մզղ իսմզջմանուվզմոտո -նսլ| ճտմ իսճվր մվ ղորդ վմծ ղ վնօ մմս «ղվոոր վլիսղ կվնղուիոք մլ մլ վղմոկ 1զնոմղ իվե մոսմզղկողտորոթ :յոսնղովիտլ| սմզղ ղր մորս իսճվր վմս ՛վշոկ ղտնեզղվ) րրամոժ ղվմզդղուց ստոր «ոջ 'լոսի «մուրջ մյ ծղոնհոմղ վղջմանհոմվղո ղվկախոաղաոկումսիսովղոցստտո մոն ծոստ ոմոջ չմողնսմխ ղտրմսիտղրմոր ղոկոքոկմոստ նղոմղ իսզղոքո կով իսղոմն «ղվոտրբվմզմվ իտլ վզիտ 1լետմլ ղզ րոաոկո Տ վ րոսժնուղմղորնուխաի կվնենմորղ

մզղղաքքրոմղք բոսիմզմղղ մո

ոմդ ղմակոռ Դոլմուոկ ք լ"սիլ| բամեկո մվ «րաջաիղ մսղ փարղոժոամ Հա դոքքիազղյաջմահ ղոկոմնոտմը :ժղոնոմզ մող | րոսղջ մժղարձղոջ -տխո մաղկով (րրսղճտձոստ| ժղարծղոջտխ մսղ մժղտոհտմցջոիխջմսե -ոմվ չջոխրձամն րսղոմղ 1 մզղժղտեոմղ տոմ ճղոկնմորվզիտ ղոժ վիոկմոստ ց մակմզ -ղմո Դզիոաիաի դիո լ տոմ ղոժմս մղդալլիխսրտոխ նղղջ ժղամս :մժ ղոժմլյ :1զճանե ղզ ժվմոկ տովո| վմզղակմասո ետ -ղանոմց ջաճողրմոր ջաոխճոմակմոստվմզդնղամգո տտճ ճղոկնմոր 1զդ (դո ղ ղմա ղ ղվկմակ մեզմ ալլջա ՛Հվմ վջղոսո ՛ոսջ դոկամտկզլ) ձր վրոկմոստ դաոկոմսիսոողվրտ կովղ

-ոզտ

վլմոկ

չողժղվ «որոյ

լէն

-եճ

"ՆՄ

ԴՈՂՈՒՄ

ՌՕՈՒ

ՅԵՒՆԵԿԾՅԱՕ

մոօմ 11 41 բբ '5 «926

-Հջղո

վեմառտտվմզ ղզ

դուիահակողմը «.յր ոմդ

ԳողուՐՅ)

(66:

'մզկմզ «ովվզ, Վ

ն

սնու -

-Ի

լ

մ «դումն 1ցիմտտնոմ նսմոկ ղղ ղ ձր վմզդորգովո ձողացումդոչ բաիմսի -ոնզտ ղղ ժղամա վմզտոուի ի տոսիովումդվշմտոխողու դուրնունվուն մվ

ղաորջմանովցվուուկ րտեղտ ղեահջ օոճաղաքատկողգրո» ղդտիքիստվն ( ղոորհուի մաղմոկ րմարուլ դուըրամոխոու փմյդնաքյր դահյիստվն ջոիկոտոոկ մոսիմորտոտ ի/: վ մրսկամոավտուն մյոսճոն վուն դոյքիամվոոգյոտոսս վմզմվ չրոադվ)վ. դակողտ մղահիսմն դլոկար որո ոկ դո

դ

ղ

ղորդ

ռազ վճդուիուվ Հմա վոիտ վելզկ Սաղսլոտաք 3 ասո դիո յյ

ճվղոաքքիաղոկումվ գրով

-

շ

Հռովմ ղոկտտովղարսկ փոս տղկողդ,

վո

լղ

«ոսծղուռ

Այոջք դոմեզրվմոռ վովենիր «ողո» աիսկաջ1 լդոռիդու դաքեզրվժմրը ւմողսն ում մզ րտ "այզճմմ մղդայմ

ոհրանիսմողողմը

ոս

մո

ահուտ

րսակմայ

""

վմղղկողորութ մոա

բոսմտղճովուղ

մմզղեմուոուտ վավ դրգմմղ

դոս 7

մ/

հղուծմզ

մ

:լոսդոճուսո

ոտ : Մո»ատա ո" Գոոոյրո :1: ո"2. դո "7Խորոնոց մգմոոտ Բոոժ Հորիաին անարման «

Բիո

ամին

մզ

ողի

ղ

/

ոմ

Հ

ոո

Պո

հն արիան

յոսջատր

մմարելաժումա Քվլոեզե զլլ «ղվոր թղոկ օգր բանում լն քյ «Ման ժղ մզդեմոոուովմզ ղոկտտղիսո ՀՎ զդվլ նամակ 13 փ: ոմզկ Մտ զ, դում օգր մո-շղվ դ մլորատեջայղո ղովնոտդուվ չափ ղանմոր մմղ 4 ղժվմուտ դիտ տշվջ :ժզ եր մզղտմղկուտ» փղոմթո -տն նմ-ըր--ք Փալ, տար վմզդմախոկտոռ». դոժ րադ է ջոծանմոն վզի դյմավզատկղ մրոակոչ նո տսր դաիքիխանմոոուտվմզ դճոկարղ չղոիքիսհակողմ, ճղտատ հողե տաք նսմոկ վ. եմոր նաջոտր կորմսդ դ դակոդջման վր էյ Սա :դրալքիոդոորգմոմ մախումզբմո դակիամզը 14 ա նիդ «մյղիղջղոչ դվմզղովետտդով մզմմտտ ղ դվմզղմղտնումղ կատոչ մղոիքիանմոոուովմզ աշ վմզդեղամզո ղ 3 յյմե դվմզդկվճնո դ դվմզդվդոտուխիայզրվն մդվդվող վ -ր չդան մոր դզ բիադճախդետ դլավր ղլ կվճզնե ժամվ ժղոմդ զրզ «մմղդժդուն -Հոմլ ազեշղվը:քրոաղմղկատոչ դվմզղկադուր ղո իալզմատրտչ ղվոուր նեյտ 1զո դզ վմղղժղոանում, ճղզմվ ղզ բթաշուրտ մմոլ վր դվոր դալ ղ վաղդժդումոլո դոքքիսրոկղմոմ ոսնա փվմուտտիոչ ամվո ղակակով ղ ջղի վժղտիկ դոկոմվիդ «վժղոտոռվեու վոկղոնճ «"ղտիջիսմոմուու՞անն ղ վմզդղւքը Պաջմանտդտիոչմոսետմղ, 3 տոք մղսաիլիանմոոուովմը ղդաոկուտղիար

ա

ոմդղցողմտ

տկակվտոտտղով

1ղնլ

ցոինըդ

չոչ մրտիլիսձնսմրտմղոամլիստվենիտ լրոսղոծճմմնաի դորնտեմուն մո Դղինսրտչ 1 վղզմակ տախտ դմտ ղ ղակվոտրդյվոր 3 րրաիսոմվկ ղզմ Հաղ «մմղդլիամն ղոկտոցտ ղլ ջտնատծմտնղվղակտիտմ միս ժգոջ -վտոտ վովողիո ղժղվոտ «վկտեմակոր զաոկտիտմղորճոն մջմտմ մմ ոլո լ սիո ղոժքիոտվե րակ ժղզղղճ չ Մզամիսրտե, 71 ոսիմորտչ ԱՎԱՀզամիարտո ստ գայիսավը ց րոսդորգմ իսճգամս "այր «լոգտոն զր դալիաջմանաջնգտո ղ դակոտվն մմղզնդոլիոքակոի ղոկտակվղոլզտ -զմզ «ամզղամատնմոխ դլ ջտիմվիդ մզղղայիատանոտղ։ տոմ ջոմոտոկ վմզդտցնուղոտրը դոտ լոսստիոնողմ երր մղ"սաիքշչողոժմզնս: դի ՀաՓտառացնցառ գավատտվը ջ րախաորոչ մկլր Մվոյրւը Հմովգոագեագգրտ գոլիադտագեսջ Էվկակոգորոջ որամոկմզղ Հմ զղնոտ» վմղղիոռ|ո յ նամոկ ՛մղոսհքիսկղաոն՛ազրվն մղտիքիսիոկաղմ լրոսհուի ղովբ ուտ ամի վկատնմոկոր ղոիխիսնսջոտը ղոկ դորմվողրուսուս վճմուշ «ատվո տովո| դալքիսոզտ ց լոսդնդո դվիածնսմրո ոյ» վմզդքրամն ջոիխմպմողտքո րոաղվկովող լ ջաոիոտկ «յոսղոկոդքման 7 ջտինատո զ ջոիղորչտո մժդզմօ մմզ րամզղղորիոխ րոսի վջմուի ձամս դլ Հմվոտղրառա ղ մզղդաիքիսփոնոդվմօ րրսիկատտան րախտոկղ մմը ՛ատզչ նվղոմ ղիտ լրոսղդնաոչ :վմզղրաչտսկ վոդտվչ դոկտր յոսմղժողն վմ ա ղ բր'ամցիս փ նոռիխդորմվոտղրսոս վմնդո| փոսնտո| լ մզն մողմոկ մղաաիքիսակողմց ՛իսովոոհր չմդանքիսոցտդվլուժվյո րյջնգտռ Քզիտ 1ոսյ ճվրնսկ ղովքիսողտ ղոկլիսղատկամզմոմտչնզիքմզբ րում Հոնհատղչ մմս մզնար նիր չմղաիքիիամնոքիղը դտկտկվոռոտդոգ դվոր փաախոճվբ կատաջ նադն մժմզեզվտ գյ մմվ օվմզքզ ւ դոդ րայոկի ց դվոր ան մարոչ գարճամզկտոխ փակվեվֆ ճանտո| մցն մաղմոկ եմակատմտ մս չոչ դաորջմսնաղամոջ«վմեկո նմամկմզ վակվրաղվեսրմցք» իտնոռովն ռատ

«մանդո

դովտտվն ժգգաչիացմանողամոջ, քռատադոուր

մղաքվիսճուրվ

մորումսախուն մդոաքըիադուղ

Հողմ տվմենչ ղող վտոզիմու դհովը Հա վմզղղածցիստվծ: «շղ հայպջենղդմ լ" դանխակտոչ վր նաճգդա ժզբմտ դրած Հոջրր Դ յլ մեղվրրաղմզ նոտ իսմուո դալի սկտաղոշղ մղաիցիոմոկաղմ,» Քղի վ "ի Դ ցզր իախու կվստճում մոսժղուկ նղոկեմտր մմզն մղվղզի մս ովոոտ 9 Թիան դոիքիսմոտկողմգ իսոմզկ քվեսրոչ մղղրո որը

ումդ

մմող

է մոսիմղմողտիուծմիս նզտղիտ րոսջե մաիտճոստ 1 րսց դոիքիստվե -ման կողուրուքճնսմրո մղաիքիսաիոկողմղ "իսովոոհր « 'մղաիջքիոմսիում -Կղչ «դաքիսդվափոանցչ» յամզքմանումվ ծ ղր 1 տաիսչտոո ղոհիստվն դոմքիմմակողմը կտջմատրտչվզի փտաքդվմսիտմողչ րամ մմ

զ

րրադաձուտ :

նղ.

Հղոչուդուհչիսհուկողմգ 7ոԼջմուն ա բութղիո

դոկուվն

փորոք

դոմքիսսծ «աֆմողվուրոչ» ճվկակոդորոթ -դոչ չրոսատ

մուր

վյզնսր «վլմովնդուտուռառ մոիմնտովող մրոսցմանուտեօ ղվլտրմղը» վիոկվրողվնեսրվզք մողուոո մզղժղւաինմո մոդ ղ մզղ իոն ուղմ

են

տոՂԲոբՃ157Ք4Ճ Ս.

1. Ք.

Ը.

3.

«ՍՀոՀեոպ տաքճոաքճ»,

1968.

1960.

«ՇԱՕՈՕՐԵՎՇԸՆԻՇ

ո 006թշածոմօ». ոքշղօաոժաաղաի

Խշշղճղօոճյմ

ՔԸՇՓՇՔ», ջու.15, 76,ԲՆ,113ղ-80 ՃԼԱԼ

ՃԱՒ 1.

83Յր.

8ԵՐՕոշւոն. Թ00Շքճշած մալ1 6. ք23824186 8 ՊՇՐԸՒՕՀ ԷՕՅքՅ616. թ ու: ոշտտավչոատմ ՏԵՐԱՌՒ Փյախաու ՃԼ, Ք3ո-ւտօ ՃՈՒ ՑԵՐԾՈԱՈՒՆ Քրումօ

թՇՓՇԾ,

«ՂԱՇ

ՃՆ,

Որո.

ղօ

385:

գրան: Ուղեղի կողմից աշխարճի արտացոլման այդպիսի լուրաճատուկ

Շ.

2. մ.

1.

Վջոօտճմոն.Օլ

ԵՇՓՇՔ,

-8օ0

ԻՆ,

Ո.

հնւտոօը, 1Օ. Լոտուտծք Է. Լոճսու

ա

օմքյուչքճ

լ «113օօ-

1956. ե

11ԸրշոօտՀ

ո0ՏՇղւա6.

1965. ՃՆ, «ՀԱ1քօշքոօ«»,

8111.

5. հՆ

Խոքաաճոօյ

Ճ.

Ա6քօոշխոն.

Փումոք

քշճգեղօժլե.

ԴՆ, 110111451237,

:

ՀՈՒԶԱԿԱՆ-

14-րդ գլուխ

ԶԳԱՏՄՈՒՆՔՆԵՐ

մասին Տ 1. Հասկացողությունզգացմունքների

մարգի Հանդիտայալոծ . լաԿԱ դանի օրդանիզ են-

միսժաման

ր

ր

ասարազուժ

մ տացոլու

իր

ուղեղում

յան

մ այն արտացոլում

անգան

օբյեկտիվ

որոնք, նրա» Հարաբերությունները,

որպես

Արուս արտացոլմանտարբեր օբյեկտներով: ն իմացող սուբյեկդորժող քոլումըներառնում է իր մեջ անձի, որսլես այն օբյեկտների նկատմամբ, որոնք կարող տի ծարաբներությունները ւսնձի

մոտ

նջում։

«Հարաբերություն» ՊՃասկացությունըՃճոգեբանությանբնադավառում երկու իմաստով է օդտադործվում. նախ, որպես սուբյեկտի ն օբվոխկաղակցություն (շբյեկտիվՀոեկտի օբյլեկտրվորեն առաջացող Մուս իմասար վերաբերում է մարդու կննսակարխ բաբերությունները)ի բավարարող օբլեկտների սլաճաջչմունքների հ ւմլդ սպլածանջմունքները սուբյեկտիվ Վերջինննրը (լինելով բացի իմացաԿոարաբերություններին: ունեն նակ ՛ կանից, զգացմունքայինդրսնորուժներ: կ՛ դրականության մեջ «Չղացմունք» բառր|՛ առօրյա կլանքում,

ՄԱՍ

ԱՆՁԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ԿԱՄԱՅԻՆ. ԿՈՂՄԸ

Ս

|

ձեր կազմում է անձի զղացմունքների շրջանը կամ ճուղական ոլորտը: շրջապատի առարկաչ մարդու Զգացմունքները են է ծ Հ ն ումամ նէ ու նե բի, սական կ իրերի կատմամբ չա... են Դրանք այն արտացոլումն րաբերությունների են, որոնք արտացոլումն Հարաբերությունների պատճանջկենսական անճրաժեշտորենառաջանումեն կ պա այղ մունքներ ունեցող անձնավորության ՀնարավորուՀանջմունքները բավարարելուներքին առարկաների միջո ունեցող թյուններ Այս սաճմանումը մի չարք տերմինաբանական պարդաբանումներէ ոլա

ՈՐՐՈՐԴ ԶՈՐ

նրա պաճանչմունքները, նպաստել կամ խոչընդոտել բավարարել

ստեղծվում

են

օգտաղորժվում է շատ իմաստներով: 0րինակ՝զգացմունքներ են անվանում զգայությունները, երբեմն ճակումներըե ցանկությունները, երբեժն գիտակցության առկայությունը ե այլն: «Օդացմունք» դխուկուն է օգզյոագործելմիայն այն դեպքում, երբ խոսվում է տերմինը լիսք ուղեղում կենդանի էակների ն այն օբլեկտների նկատմամբ նրանց ունեցած ճալաբերությունների մասին, որոնք բավարարում են սլաճանջչմունքները կամ խանդարում են ղրանց բավարարմանը: Չի կարելի նուլնաընել «Հուլզ» ն «զդացմունք» տերմինները, ինչ Հաուսի է կասոարվումՃանրամաոչելի դրականության մեջ ն ճողերանության մի քանի դասագրքերում։ Ավելի ճիշտ կլինի Հուլզ անվանել միայն ղդացմունքների ապրման բողդեկանպրոցեսի կոնկրետ ձեր, որի դեռղքում նրանց Հատկանիշները ապուսնձնապես կերպով պարզորոշ են ճանդես գալիս: 0րինակ՝ չի կարելի ճայրենասիրության,«անձնաՔաղված դործի Ճամար պատասխանատվության կամ մոր՝ հրեխաների տածած նկատմամբ ռիրո ռգացումները անվանեԼ Հույզեր, քեն այդ չմունքննե մ ք նդ Հան Ճոդեկան ճա դոացմունքները ճող կան կյանքում մարդկանց դես են դալիս որ յես րստ ուժի, աւողության, բարդության նկնույնիսկ րոտ իրենց ,

-

բովանդակության տարբեր Հուզական ապրումների Հոսք: նպատակաճարմար չէ նան զգացմունքներին Հույղերի խիստ

սատ423

66) մնոճ տզա -ակումվ մմզղժղարնտնն իվտկզիիսո ջոմճոճաստ վչմաղճտ իխիվտկզմմը 1ն վր ջաիկմոլոզ դարկտէր նզտղի 'մրյմզ զ ջտիոսփոնցտ 4 զտղո յանմուր «դոկոլիող ղժդվոքտ «զ ղում վր դակոմվ -Խսդմ պ մրորետջ մվ |իսղմզ իվտկզիիսո վր ղզրը, մմզղրոսմսիոժ թ դի մո ավեր ջոնատորմտ բ ովչտ իվտկզիմսո «ղվմմզղ» մվ ղ վմզղղոսիչիսմն -ումվ վմզդքիաղմգ 1զովափ ղզմսճկուտվե մմզդյոսմյոոո դուոնաչ 1զիւոն դվմզղժոսրճոանն մվ 1զտզխոտմվտ է ջոիխվտո տշվր մեմուր ղաիքիազղաջման ղակտողտ ղ կվոկաոմո ղվոռվի տզչ ա «դղղոս լիո

րիի Դվահգու»

եվտ

բոաժնույյղմ

(ջոիմսիտդարքոհ ղզմաղուկուսոջատհ)ջոխմսխողվիմդոզն տովո/ ' ղզ փոողարվճ|ոմ փվոկզլիառ զզչ| Հմզղմոթրճուն»

տշվր ժղոմղ

ոոթու: Ազղաիգէմօվմղդժղոարճտեն րոսիշսհ դոաիչիոմաիուն յտ ղզ

ոստ պ դուն ղովոուտուխուրտ:չ ղդ ղահքլիստոչտտմո դ կվտկոմի Նան -ոնեաչ ձի տմղ ժղամո ղ մղոաէքիսզղաջման զոկատողտ -մոր 1 ջոիննաս ճղսմս մմզդլիսղդմց դ մմզղակմոսո ղր 3 ղժզարճան «ուան «եմ վեզր մո-եղվ աշվր ղո ճվակղյնառ վկոմամս Լողզղւս րոատդ Համան ղ 1զետջ նսմտկ վմ մժղարնանչ :3 դղաքլիսմսիուղեղու ղո մրոլիսզոաջման ճողոռմոաւտուխղմվ զ Ամղցհոմս դուղոց նսճորվ մւմոպմտ մկա նամխտ նղոմղ «մն -ֆվց Ծվլոմըւսրճոծջ: նղատմղ«մակզլտաովմզղդժղարնանը

Էչէ

բակ նաիմզկտոխոտր վողզն մզղրյատնեջմզղրակոտ իս1 նսիջուտր նաջմանդտավմոկ բոկ ղոկողտ (վմզդկողուն «Ազղսոջտոախունմն -զղջ դվջդոստ րոկ դարմուտուկճղումդ ղող ոզեմդվ) վմզղղոամքիանաջմսն -զ ղվլոկնմոր ղզ ոսղսան մմզղժղարնանե (նմսմկմդ ղոքքիսզղաջման ի խիք դացգվտոյ) րյա Պամչիամախոխտ վճեղ:սֆՓ դո -ոթբվ վմղղժղուրնտեն1 րոսիեսկձզի ղոլիսղումցեսչ յան նլտ վժղարնունը չմջմսափղատկողջղո ղվբողոմձղանեո վմզեմակորոչ -Սոր 3 լրաիրհուկ Տվճղամսմզղոմզվիզա «լոսնդխոամրա վմզղոժզիգգսդուկողուրմոհ ոզեմս ովյան յ ոզնդոչ մրոսմյոո վժդոսր -ճոեն կով «րոսղսունղզ մզղղանդունհողոմչիսնդկզմոմղորոկ ղոէլիսճ մ փաղուգ 8 Քամա որդո դոր զիղմոտ մորոչ րդ փու» նրա արգագգառխՓորդոյ Քվազկտոգտ դոդովոսավով իսեդոմգ դրա րակ ոլա դոկոյոնն դոչիանանվջ ոզխւս դլ բոաիդուր իսժղարնոնե նսնոձոսո իքսմաիոհտ պ յոսցջմսն ղցզ ղս յոսիտղղիզն ոզջմակ «տղչ ճղորվը ղզ բբսինսջ դ լոսինողջղուտ

(ճվխոմ

րոսիմտոճում

01555101

գգ

-Տոխո

կառվափուիղզ

-սմկ

: յ ւ(ճվստմ ղաքլիաւորո:« բնսկ (փ վոցմխոեոժ 1) դտկու ղզմզղվտուէ) -ոտմու--ԾլտՏ91043 -ոնտչտտմո վմզղկուվիղակոնսաչ 2 լոսիննկ ծղզրղոքչիսդամղնո» մրոսնաստկաոմզի վմզղողնսմո նսճարվղմ րթարձվղանմօ (ղուվնումհոկ ռ մնոռվորվն «մմզդդալրապավգ դոր ք «վատողթ)մղալիսջասգթ «(ղոկվրվի) զ ղվջորտոկ էո վվիողմ վմզղրյաքմուծղակաոնկոտվն վլմոջ մրոսմոտոակ ղակոնսիմտրմոչ :ղզ ղմզղծվղոնան խվտկզմօ վմզղժղարնունն նսի ելո -մմխո ր Ըմյղդ լոսրեվղանմօ 'սնմուր տ ւրամ մմզղղանքիադաուսփ -ափսփ իվվորետմ վրեվղոնմօ զ լրիամզղրսքմած ղցզ լոսիտքոււտտմո 1ոտ ղվիողոձղոննո դովրբ Հա Դ7 մմզերս, :։մզն նսմսիտեմուկ ("ող դովր յոսմոտոկ վմզղջ ղանորեամ ղորմխտ նճղավղղ մմզցղժղարնոան» լոսմզմ 5»Ղ ղոկառունում մեե | մզդհաջվի Ղ ղականուջ իսժղողտզչ» սայզիդոամտզչ վմզղմզեմտ ղ վմզղղոամլիսմոխքն ,

՛

`

՛

:

նմո ժղամս ՛ճվմ մովղոժ վր ամի վմզղղոմոքաննղզ յոսնետ յոսժխոզն -յդեխեմն իսից իվնոջդը :լոսժղալ ումդ չ ճվմոկուդուծգմ:դվ ճվջանգդու ոսնմոր զը դվոար դմո լոսղտովն մուրուչ վջդո ոզխոմս վեզտ բսսչմառվմու չ-ղաոջ ղզ դղաիջիսեմակորուչվմզղղոծղունետմմզղժղարնոնե «վող չճվինսկ յսնմուրՆնասանոտմո ՄՈՆ: շ մ մ ի գորուզգ '

ո ՞

ոն

եյ ո

՛ ք

-

ե

ոմ

«

«րոս

ԱՍ

մմղդուվնկուսծ նսմսիտե դ դվորոծյուն վմղցմրարնուծք «մուկ

-Եռռ

՞

ղզ

չ

լ

ոստ

տ

Վ

՛

..

ԱԱ 1115 ող) 2 , իր

չ թագա

դաէլիառյ

ու

աե

՛

«ռ.

)

'

Խորն

«ամմխ փատաչոմւմ վզով աջմաձ վիզա ողումսմմղղժղարնտեր -զեսչ ղվակնմոտր

մս «մղսէ հ ոգուց "գ գիա Ն մ աոփանան ջոիղորչտո իրբոկմմզղրոսմսիտժզքմտ մմզղղաղտակ Հ-սոսովո (մմդղծղոջատջաիճոմաիճվրնսկ ճղոկնմոր ղվջղոստ ղ ջոիմսիուրնհուկ մղ ղո 3 յոսխսնուոմո ղակոակատմաոոչ ղոմքիսճնսմրո ղզմաղոկորտտխռ վրեակ դոյիսնկատվե ոմղ դլ րճաղտր Հահքիաճկոտվե կով զի / մ դակակամառոչ գոլլիսմաիողցդո դոիսխե Ղ յոսմզդդարյախ ՛ովյոմ ղվլակնմոր ղզ լոսիղտե մմզղտորմտ նղամս«մզղժղսրնոնե մզեի լ մողժ Բ -հ ըղոյնչ գլ"սղածոստ «րող դվ ղիսեամջմոմ ղզղժղարնաեն ՀԿՏ Աո ղվունեողմ ղորնհոջ տոմ ղորհոխղո ղ վմզղդջ -անդղտ վմզղոժզմգղս տմուջոտմու » ղվմ մ «վմզղժղոսրնտանե : 711 տաքիս վժմաի ղզ ջոիոտակժղամս քիմ մզ -ատոջ դոքքիսմոկոռողիրոկ դոմցիսմովոտնօ ոզեմս «մզդեվքաճ

զմմաա «միածնի, վեվաազագատդովափվրողվ, դաժգողազչ ղուր ՀՈՐ ղվլ լյոսիմսիոր -ղմկմկ վմզղկաոնեո նսիմտ իսեմտկ վկատծամս ղվժոտմո , -հտկ ժղսմս «մմզղղանքիսնմոկորոջ ղամակ ղվյումատկզմգցառղորմոխ դոր ղվլանմող բսիղստ ղվ) վտոկղ վ իսմզոտխվտազմզտողակակվրողվն բոսմս նդց մրորմոժոժ րբոկ մրուրնոձոստ վմզովտսզմզտո ղակոկվր -ոդվն վղոնդվկ դվմլոխաձվր նստ կաղարոթ ղորմորմոչ վիեվղոնմօ -ոխոձմշ մյ լոսմտոճում րուկ ղակումն վմԴի ում մլլիսղմ ղակառունում ղաոկտեւո 5ղվ մոաղժ մ ղոկ զղժղյարո ոնն դմմուտ միսմվիոլ,ն վ չմկոտոախղ ոո

՛

դմովր ոզեոմս դլ ոսին Հվաեժե նանետ մուրոչ դալիսզղաջմսետողվկ պվճվր ճվոուկաողուղջոնոծոստ մմղերաչ: կով «մմզղղաիքիսմզմումուն մտկղիմսո մզ (րոամպժխողն Տոջիոակոմտոուջդ վջղո մվ 7 լոս ճոււոմու մ մզ «Մյոստտնոդոր մղվրմզտ «Ժղսրնոնես 7 յոսիջմոնուտնօ

ղմ ղովր

:

-

ի Հայտ են դալիս ոչ միայնմարմնային փուիոխություններում, խոսքում ն արարբներում: Թե ինչպես այն անձի դորչողություններում, անձնական է վերաբերվումմարդը իր զդացմունքի օբյեկուին, ինչպիսի

նում

են 2Հարաբերություսներ դրսհորվում տվյալդեպքում, իրենից ներկակություբովանդա լացնում է ադ ղոացմունքի որա կական զարմանալ, զայրանալ, վախննալ, ատել, է սիրել, Մարդը կարո: նը: ն դասակարգումը ափառսալ ն աղն: Սրալն այդ որակների թվարկումը տասնյակ, նույնիսկ ճարյուրավոր էջեր: կարող էր ոշաղեցնել Ճարաբերություններնեն, վեէ, տրքան որ անձի տարբեր թիվը այնքան այն ամենի նկատմամբ, ինչը կարող է բավարարել նրա րաբերմունքը կամ խանդարել այդ բավարարմանը:Միաժամանակ սպաճանջմունքները որակները, որոնք անպայմանորենբնորոշ Հիմնական պետք է թվել այն

Դրանց

զզայմունքի: ՃուԱ-

լինում ճուղական ցանկացածվիճակի, ցանկացած չի կարող վերագրվել սիաստ ցանկաջած Հողեկանի դրանց ռանց նկատչական ոլորաին: Զգացմունքների«իմնական որակները օբյեկտի ն լուրօրինակ ցուանճրաժեշտ մամբ անձի Հուզական վերաբերմունքի

են

պիչներնեն: անձի ճուլական վերաբերմունքի նկատմամբ իր կյանքի փաստերի ն են սովորաբար առանձնացվում, դրակա երկու Հիմնականորակներ Հեւո, որ ղգացմունքե կա ն: Այդ կաղված է այն բանի բացասա կամ կաբուվալրաբովմ են տալիս, թե ինչն է բավարարել, ները ցույց

կամ,ընդտակառակը:, ինչն սլաճանչմունքը բավարարելարքնացող Այսոլես, բավարարմանը: խոչընդոսում «րինակ, Է խունդարում, է Հաճույը: Այն, բնչ խանպաճանջմունթիբավարարումըառաջացնում ծնում է տաճուբավարարմունը, նորմալ գարում է ղպաճանջմունքի բավարարմանճանապարձին րյուն: նույնիսկ պաճանչմունքների ն դրանց կրկնման երկյուղը ջացած խոչընդոտներիմասին վերճուչերը են: ճանճ երբեմն ծայրաֆեղորեն Նման գոյություն ունի նան չատ ավելի բարդ իրակախվածություն այոռեղ, ոլոռեղօրգանիզմի պամասնավորասլես դրություններում, սոցիալական բնույթի ճետ ժիասին դործում են նան ճանջցմունքների ցանկությունը` տսլաչ երիտասարգբանաստեղծի շարժառիթներ: տարբեր գոնե մի քանիսը դրսծռիրված տհանելու իր բանաստեղծություններից մեկ որպես ճաճույք (խմբավորվում է տարբեր իրադրություններում. ն խոստացավանպայման տղագիրը դովեցբանաստեղծությունները կոլեգիան որոշեց լրագմեկ որողես ւճաճություն(խմբաղդրական

բողԼ

աննդի առա-

դրել),

բի արդեն պատրաստ

2ճամարիցՀանել

նան տեղ չլինելու, ինչպես դրանջ՝

լինելուպատճառով): անճետաքրքիր չորս ՃիմՀճուղական վիճակների Ճիշտ կլինի խոսել ավելի Սակայն

նական

որակների մասին: յուրաճատուկ

Բացի իր զգացմունքներիօբ-

յեկտի նկատմամբ անձի դրական ն բացասական վերաբերմունքից դիտվում է նան երկակի, ինչպես նան մշուշապատ կողմնորոշման Ճճարաբերություն, որը չի կարելի «անգեցնել Հաճույքի ն տճաճության: երկակի(այլ կերպ ասաժ՝ ամբիվալենտ) զգացմունքի ղեպքում Հաճույբը ն տառապանքը ոչ միայն ձուլվում ն վերածվում են մեկը մյուսի, այլն այդ գոյակցությունը կաղում է ապրվող ղդացմունքի որակական անճրաժեչտբնութագրերից մեկը: Այսպես է, օրինակ, խանդի դեպքում, երբ սերն ատելությունը չատ լուրօրինակ ձնով միավորված են լինում: Զգացմունքներիերկվությունը բացատրվում է նրանով, որ իրական առարկաները, մարդիկ, սեփական դործողությունները,առավել նս կենսական իրադրությունները իրենց բովանդակությամբ սովորաբար են ն մարդու կապերը նրանց ճետ ճաճախ չեն սւղառվում շառը բարդ ծարավից Զբոսաշրջիկը, Ճճարաբերությամբ: մեկ տարրական որնիցե ն թվում է, բավարարումէ սառը ջրով: տառասելով, իր սրաճոաւնջմունքը ստանա: Բայց Հնարավոր է, օրինակչ որ ջրից նավթե պեոք է Ճճաճույք թի Հոտ է գալիս, ե միննույն օբյեկտից ժամանակի միննույն պատին է միանդամից հ՛ ճաճույք, ե՛ տճաճություն: Գեղարվեստարդըստանում տական գրականության մեջ կան այդոլիսի ճակասական զդացմունքնեբի բւսզժարիվ օրինակներ. «ռիրում ն ատում եմ»), «Հաճույք եմ նում ն ամաչում էմ», տխրություն է, Հաճելի «բաժանումը քաղցր ու

ստա-

տա-

ռասղանը» ն

այլն: Ճճուլական կյանքը իրենից «ակասությունների ժշտական աԱնձի ուսջացում, դրանց լուծում հ նորերի ի տայտ զալ է ներկայացնում: Միջավայրի (բնականհասարակական) ճետ անձի Ճարաբերություններում ն օրգանիզմի ներքին միջավայրում ճարաբերական ճավասարակչովանե ծությունը մշտապես խախտվում, վերականգնվում նորիը է խախտմում: Հենց այդ էլ որոշում Լ առանձին տարրական Հուղական Լիճակների Հիմնական որակները՝ բացասական, դրական, ձրկակի

(բակառական): հր

զգացմունքների օբյեկաների նկատմամբ սուբյեկտի

չորրորդ

ճուղական վերաբերմունքը սովորաբար կարճատն 4ճուղականոնակցիա-

մի, բայդ երբեմն նան որոշ օրյեկյոների նկատմամբ տնականորեն արմատավորված դդացմունքի անորոշությունն է, որը կապված է երանցում կողմնորոշվելու ճետ: Մարդը, կլանբի ընթաղքում նոր ռարկայի չանդիսլելով, ՃճաճախՃուլվում է, ըմբոնման բնքացքում արվառարկան առանձնացնում է շրջապատող յալ միջավայրից ե ապրում է զարմանքի,տարակուռանբի, շաճադրգովածության, ՃեւտաքրքրասիրուԺյան զգացմունքներ: Այդ նոր տպավորություններում սղզզբնական կողմնորոշման ոլրոցեսների Ճուղական կողմն է: հրըյ կենդանի էակը, բռական կամ Ճասարակական անծանոթ կամ անճասկանաժիջավայրի ւ«-

ո

Հող ոքի տ պ իոսղջմոն 1 տնեղո ղզմաղակունուս:, «դատկաքմոիտկղուր» -ոկտոչջ նսսձկոմզե դվմզղամզկածաիսիճոչ դվճմգի մղյսքքիսսոմվկ ղատկոնեսչ ՂՊատզխոմվատ վջֆղո վկոովաջուչ ղզ յոսղսոն ղ յոսինղիոմրտ դարդ «(իսմդողատզչ վկաղկմկ ղմտկոր :մմզերաչ վփաոմտո նսնաձուսա տսր վմղղնսմսիսո րոսմ վմզղղահլքիսնցնետ վմղզդմղորտեղոչ նսիմսիողվրմզտզն նղցմվ (մզղժղաինոանհ -դժխոզննքո 1զօմսնուտեօ1 նսմոկ յոսժճոքիդմ ձամլ ամս վկոդուրութ (դու դ 1զքախմուջ ղվմող դվղանցո չճվմզդղոամքիամգմումուչովա իստմովոնաք «ճսիոնմ ի նամրուտշկ « րոսնումբմում վդլոջ) յոսսոմվկ 1 մզդնաճվրի նցտ «նաջմած նզքյաջ մզմուռ դզմակվտտարդտ -ջդոծվր ջոխմսիողջ բոսիվոկզեակ(նազնկողոոր ղվժղտտառղվետ -ովո մողչ սամզիոմեմղաքքիսմնոմծս -ովի ձցի զոլլիսկավուռոչ (նվղոսքլիսիվոկո տմղ ճվմմվն դակոողղկ վղոմուո ուն ոզոմս մմս վուսուլյ «րոսմուր դոդ Էիտոկդ լ նամակ վջդո գգ ջախվակ դ ղզդյս րոսնոջ դակաովճառ ժղամս «դլ մզղմդուր նզակզի տողե դոմչիարվեոճաաու րած -նատնն -ճորլվղմ ղորճոնմտն վմզղժղարնոնջ մխրսրիսնմի ղ մյոսնոաէղոժո «մլվիսմֆղոջ ղ մմղամարխումչմ1 չրոամղմ մսզջ 3 դ կաղմ 1իո րոսմզժոզն մու «զիկոտծիփուցիաբման«մղաքիսձոժ ղ միտոմոո մժղաբնովչ ղ ժլ|րսմ վր դակվրողվն վմզգմոարնոնն Հոն ատ ղղ դսազչ :րոսիջտմուտ նվմյղկուղ մավի ղ մորսիքիսովոմ ոլ, «վղոոչի Փոր -ոժմծ մս տմդ ժդսմս մզդդամիսմզմամա: վժղակ դակողջղո վովխոդլո 1 յոսկմենդմ ղ յոսիդմամեղմմդալքիսկանդովիամ վմզդմգարնանե ումղ | իսսացտոխ նքո լ կալ ղակակումտոու:մեմուր 3 յոսիամն ձր ղուքլիսկ Հոմտոտչ ող մս (մժմփն ղու (մմզղղդաքքիսմզմամուչովոի ղոկոմվջոնզղ ՀՀո ո ժանմոա տմղ ղվմզղձվմտաս դզ ղվչմոխ վիլդոնղմ Քղուկնմուր է ղաքքիսնոֆու մաինմտ րոսղ 86)

վմզդնաձվր

դաքիսջոիննւս

դուլիոմոռվ

փզիտ դ ադոնգքակ մմդսրճանն Պանոուջ դով մզիվչ տաշ վլղիո դաժդքո «րոսդոմդ րոսղտն ղզ դրախաճատտմո նղզմվ ղամա մմզդղոէլվ Համզմոմոչջ «ս դմզոտկ ղոկոմվ ղո դլ տուասմոչ վզի դամմս «մժ Հրսրնանե նսիմոտ ճվրնսհ վջղո լ վզի ճվակոնդտիսմ չվե -ողոքնոչ ղոկորտուխ դվմնոռչ ղվեմիսնոք դակուտզիսո մղսմս «դվֆ Զվմղզղղաքման մոլմոկաղզրո ղէ (զտ սմվո րմզ4 մրորտոկղ վժմդյմ ղակուռովլովնսո իսմզինմանանմղանքիսզտտ ջոնցգղա մրնվչուվ:

դոմմլյ

Հաչ

փոզլ, միտ րտովդ վմզդտղունուկօ դոկողուրմգե մղոսիցի անխոս ճղգմվ դվմնոմսո|վզի Ամա ճոզչ վրեվշափ վզինն մրուիրիս) ղվիոկ -նմորդտ մվ կվեմուր իսմզիոլում զոկուոգիառ դվմզղվմոտ վինամզոոն ոզոոր Հվեյսչ յ սոցիո փզիտ ղուկուդղմքուշ վզի ղզ րոսղ ս

զի

-Հստն

-տ

ս

"անցիսիվողցտաղվ Փզի վզիո մմզդյումխոր

րբրոսժողննո

իսկզմզցմժազջ Դզինդոամրու

սս

նսմոկ մժղարնանն Փոոնոսը

վզի դոկ

:

հաուս «փրոդվնդորվսփսփ վմզդժղարնոանն «մմզղդողոգչ ամղ 1զոզտ -աղվղոկ մղոահքիսնեւսդորճոնմոն վմզղժոււս նունն 3 մսի Խողդուկուռջ «զմո ոզխաց :յոսմկ դզ մզղդաքքիառափափ նմոմ թիսչ մմզղժոսրնանն ոզոմս իսմոդր կովղրող

մզդծվղուկտուչ ղոկունաչ նսսծկոմզե վջդո 'մդ'աք'սղոռովը

-ոնոմ

ղտոկո ոսվփսփ

վմզղձվմմն ղ դշսքոկի

Հանմուղ

3 րրսիմաղոմն յոսմզղժղւաինունն

ԲԱՆ

ոո

ողջ

տղաս

Հռտոո

վժղոքկ դոմղ փուսոհյո ժոաքնմո վ. հղատի տասնմոր զի ՛ովիոտ

ղղ

նրոն

մմզդժղրարնուն::

չիսղջ վմղարնունչ-խրարմղմ Հոմզի 1 րրսինղոամրտ սվլմզչ մվ մմս «կաոցվիղակողոս դակառոն ոմ բոսմղմ ճուտ ոմղ «մղորմումոիում | լոսղստոո րտկ 1զմոնհղող մժղարավոաոխ նքո յոսմոմաիոմ վք Հղվ ղր ժղարնոնեչ-ժղւսոմզ -ոմզի ղոսմոկ ողոմս փ յոսինդոիտմրբոմմս (կոջվի ղտկտնաչ ղոկոմե 2 յոսղնաձոստ «մղորմտմտիոմ տմղ |կտոտխղ| նսմոկ րոկ մժղդոր «ձղոչոխ ջոնուղյմո ) յոսմոմաիում Հղվ ւյոսմղղմոաիծղուայո մզմ որ -մատոաղցրո դվլաչիսկոծր դ դակողմդլ ջոխիմաիատուրմո մմզղժղար

7ր՝ մաղաոնռտցտտխ վժղուխումուտ բոն -Քուեն «ջառոԽմզկ Հոնմուր

դմիստոչդակաճվրդո յ նամակ մեգվ (մրորտոկդ վդզրո ղմոո 1յ դմր -ըմմզ կով «մղահքիսմսիոմաողչղորժոոնմոն տետազչ Մղոաչիսման ամդ ) ջաիխոլակ ճվղվ յ դժղարմգմոմգիանմոր (մրորտոկդ դմա վղզրո ղոխս ղղ մղմ յիս զղժղոսրնունչ: մոտ քՔդաոնովոձ դրոքքիսկանղդոխսմ նղցմ -վ մմզղժդարնունն «րոսղմղզինեզիչղոզիոււղվ «վժղոարմզմումզի ղակամն րակ դակտոտնոմ մրորտակղ վտկզէմօ բոսիջո 3 մզի դրուի ստծցզչ դ դր ոքջիսղոուչմուվ 7 մրոիքիսդահոկ

Դր

մղուրջոխղ վմզղմոզեվղիսնովջմոմ վբեվղուրակ2 յոստսնդմ

«Վառմմղվ «մղալքիսնսիտծուչղո մրորտոկղ վղզրոտ ղիո -դսմեկո ոու:

կցանհակուն վմղո:ւսրծոծչ

մղածրիսդքուժ

"ղզ ղմ դմուտ «,ղսլքիսովոծվո| նվնղամա «մյոսմսիողջ ղոքքիսծնասմիտ վմզղծվղակատոււ ղակունոաչ մաիոժզքմո վովեղնու տոր Հոնմուրդակատգիսոլ դիզր նվմզդմվեդով դրաձոմաղմուկ ղուլիսկոմուվխո

«մզմմուողու

-ոոն

ղակատովոսրող դմա ղ տմվոռւտոռվ րուկ դաքոծի բոկ մզոտմժմժուոզջ կՍոֆմորոչ բոկ տսկովուի րակէ մո "մկտստկոչ -նղմ «րտկ տմվոզմում ոզլոմս 1դշ զռմս անմ մ զծսմսղմ 4 վեմ մոկ դա ղոՀվղ

«տո ) վժճո մյուսնոնե դորձամաղրնաը 3 Հղվ» ցի 1 ղղաքք բոսդկդմ Հադգամ Հանոդավոաչմմղարձդաչոախ կովր ջոկդմ լոաժիվչ վմյղյում Հոտ վովխնլո դրզմմը :տզչ դաքքիսցղոաջմսնղզակատաճորվ լ րաիհսջ գայցիս) տոմ մմս Հոկմաաո վկոտվի վովեղյտ գազա չ յոսդաոն ժղոսրմզմովմցիոսքոկ մրոյրոտկղ մվ ղ մմղիոոկ մող» «մմղղնաճոաս վժղարձղոչջոխ ջոխոքոչուամտ ձամանմոխ վճվղմա պշղվր մքրստղմզ վ ո

Պ.Ռ

--

րի արդյունավետությունը ճավասարվում է զրոյի: Ուսուցչին անճրաժեշտ է Հաշվի նստել տարբեր տեսակի շաբլոն խրատների, բարոլախոսությունների, կրկնվող, բայց ի կատար չածվող սպառնալիքների ն այլնի նկատմամբ աշակերտների »ուլական ճարմարման ճետ: Այն դեպքերում, երբ զղացմունքների առարկայի մասին մարդր գիտի ար-

դեն ամեն ինչ, նրան ասում են ճանաչում է «ոտից գլուխ», կարող է աՀացեցվածու թյան վիճակ: Դրա Ճեուսջանալ ճուղական ոտնանքովայն առարկան, մարդը, գիտելիքը ինչ ճրապուրել էր, սկսում է առաջացնել անբավականություն ե ձանձրույթ, այն, ինչ ճաճելի էր, դառնում է տճաճ: Մարդուն դուր եկած երաժշտական պիեսը, երգր ե այլնչ շատ անգամներ ճաջորդաբարլսելիս ճաճախ ոչ միայն չի Ճուղում:չ չի առաջացնում, չորամադրություն չի ստեղծում, այլ, ղզացմունքներ դժգոճություն է առաջացնում: ընդճակառակը:

2.

Հուղականվիճակների ֆիզիւղոգիական Բիմքերը

ոգեկան պրոցեսները, ինչպես ն բոլոր ճուլզերի դերը վիճակներ ուղեղի Հուզական նույնոլես ժինների առաջացման գործում են: գործունեության արդյունք նրանցը ռաչջացումը պայմանավորվածէ այն փուիոարտաբին աշլաար՝ում: խություններով, որոնք տեղի են ունենում են օրգանիզմի կենսադործունեուԱյդ փոփոխությունները Հասցնում թյան ուժեղացման կամ թուլացման, որոշ պաճանչմունըների արթնացն մյուսների մարման, մարդկային օրդանիզմի ներսում կատարման վող պրոցեսների փոփոխությունների: Հույզերի ճամար բնորոչ ֆիզիոլոգիականպրոցեսները իրենց ճիմքում ունեն ինչես բարդ անպայման, այնպես էլ պայմանական ռեֆլեքսներ: ինչպես ճայտնի է, պլայմանա-չ կան ոնֆլեքսների Համակարգերը միավորվում ն ամրասնդվում են մեծ կիսագնդերի կեղնում, իսկ բարդ անպայմանոնֆլեքսները իրաղործվում են կիսագնդերի ենթակեղնային Հանդգույցներ|՝ ուղեղի բնի մեջ մոնող ն տեսողական բլիերի կենտրոնների միջոցով, որոնք նյարդային այլ դրգիոր ուղեղիբարձրագույն բաժիններից փոխանցում են վեղետատիվ նյարդային ճՃամակարդությանը։Մարդու կողմից զդացմունցջՈւղեղի

տարբեր

բա-

այ-

ապրումըրբոլորդեպքերում վային Համատեղ կենտրոններ է: տենանք

ների

Որքան մեծ

ջը են

կեղնի նենթակեղեաշխատանքի

Հե-

նշանակություն են ստանում մարդու ճամար նրա շուրկատարվող փովոխությունները, այնքան ավելի խորն իր զդացմունքների ապրումներ: ժամանակա կապերի վոր

ն

Հետ

Համակարդերի

ետնանվերադասավորո ւթյան քով առաչանում դրգոման պրոցեսներ, որոնք, տարածվելով մեծ կիսաղնդերի կեղնով, ընդգրկում են ենթակեղնային կենտրոնները: Մեծ կիսագնդերի կեղնից ցած դտնվող ուղեղային բաժիններում տեղավորված են օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական գործունեության տարբեր կենտրբոններ՝շնչառական, սրտանոթային, մարսողական, արտաղատման ն այլն: յդ պատճառով ենթակեղնային կենտրոնների գրգռումը առաջացայդ

են

է մի շարք ներքին օրդանների բուռն դործունեություն: Սրա ճետեվանքով զգացմունքների ապրումները ուղեկցվում են շնչառսկան ռիթմի (մարդը Ճուղզմունքիցշնչաճեղձ է լինում, շնչում է ծանը ն ընդճատ), ն արագ սրտի գործունեության(ռիլրոր՝կանգ է առնում խոիում), օրգաեն, նիղմի տարբեր մասերին արյան մատակարարման (շառադունում արս աիից դունասովում ) սվփուիոխություններով,ալսոաղատման զեղձեբի աշխատանքիխախտմամբ (վշտից արցունքներ են առաջանում, Ճուղմունքից բերանը չորանում է, սարսամիից«սառր» քրտինք է ատում) ն այլն: նում

Մեծ

կիսադնդերի կեղեր սովորական սլայմաններում ենթակեղնամին կննհտրոններիվրա գործում է կարղավորող, ճիմնականում արզելակող աղգեցություն, ն այսպիսով ղզապվումեն զղացմունքների արտաքին արտաճայտությունները։Եթե ուղեղի կեղնր դտնվում է արտաարգ դրգուված վիճակում ն նրա կարդավորող դերի խախտվում է մեծ ճարբածձլինելու դերճոդնածության, ուժիշրգոիչների ազդեցության, նն չյսռոճառննրից,

սողա իռադիացիայի ճետնանքով վնրադրդովում կեղեխ) ներջն գտնվող կենտրոնները, որի պատճառով վերանում է ՞րսկողությունը արտաճայտիչ շարժումների նկատմամբ, չքանում է սո-

վորական

ղապվածությունը:Այսոլիսով, Հուզական վիճակներում

նլատվում է մարդու կենսաղործունեությանտարբեր կողմերի ինտենսիվության փոիոխություն:

Հիպոտալամո-լիմբային

ճամակարգր

ն ցանցագորացությունը (ռե-

ման

իրն Աոա ամանակ |

զ

ցոտ

Սովետականն արտասաճմանյան ղիտնականների կողմից ուղեղի պործունեության էլեկտրաֆիղիոլոգիական վերջին ճետաղո-

տությունները միանգամայն ` պարզորոշ Հայանաբերեցին ճույզերի ճակայական դերը բարձրակարգ կենդանիների ն մարդկանց

առաջացման կյանքում, ինչպես նան նրանց յուրօրինակ որը մեխանիզմը, թույլ է տալիս օբյեկտիվ Հիմքի վրա դնել կենսաբանների, ֆիղիոլոգների ն Հոդեբանների նկարագրածվիաստերը: Պարզվել է, որ Ճուզական վիճակները ըստ ֆիզիոլողիականէության, իրենցից են ոչ այնքան մեծ կիսագնդերին նրանով կարգավորվող ներկայացնում

ձնթակեղնայինՀամակարգերիֆունկցիա «րնդծանրապես», այլ (որքան միանգամայն որոշակի կազմավորումների նյարդային ճՃամակարդության դոյացությունը, որի ֆունկցանցանման Ճասոկություն, այն է, առաջչինը՝ են ուղեղի մյուս պիաներըլուրաճատուկչեն, այլ միայն ակտիվացնում ն մի քանի կենչորոններիերկրորդը` դործունեությունը, մեխանիղմժների են ւոալամուսում (տեսողական բլժեր)ն առանձնր, որոնք տեղավորված (Բլքերից ներքն դտնվող մասում),լիմբային նասլեսՀիպուռալամուսում Ճամակարդում, որը միջանկյալ դիրք է դրավում ճին ենթակեղնային կազմավորումներին մեժ կիսադնդինոր կեղնի միջն: ՀուզականՃակոզդումների ճամար կարնոր են հան այն կենտրոնների ֆունկցիաները, Հանգույց ների, այսինքն րոնք մտնում են ենքակեղնային գտնըՀերթին իրենք մեջ, որոնք նյութի կուտակումներիկաղմի դորշ մեժ են մեժ կիսագնդերի կիսադնդերի սպիտակ նյունի մեջ: եթե վում ն կարգավորում է առանձին զգայուքյուններ, նրբորենվերլուծում կեղեր ն որոնք միավորվում են ճշգրիտ օղերացիաներում դործողություններում, սպասարկում են օրգանիզմի ուղեղի թվարկված կազմավորումները ապա միջավայրի Է իր ներէչ ավելի ընդճանուր ճակազդումներըշրջաւլատող քին միջավայրի փուիոխություններինկատմամբ: Դարղվելէ նույնպես, որ նույնիսկ մեժ կիսագնդերիկեղեի նշաոկալից վնասվածքներիդեռլքում, երբ խախտվում կամ բոլորովին դաղուաշխարճի ն օրդանիղմիներքին միջավայրի կոզրում են շրջապատող մից ստացվող գրզիոների նուրբ վերլուծությունը, »իմնակաս Հուղաշարունակում են պական վիճակներըսպաճղանվումեն ն կենդանիները եռն լիմբային տասխանել այն էլեկտրականդրդոիչներին, տրոնք տրվում Համակարգին(այսպես կոչված «ճուզական ուղեղին»), ենքաբլիոոյին մասերին, տնսողական բլթերին ն ցանցանման ակտիվացնողդոլացությանը, "աճույրի կամ տառապանքի, բավականության կամ տճաճությանչ զայրույքի կամ սարսասիի,ուրախության կամ ըբենչվածություն տիպական ճակաղզդումների ձնով: Մանրազնինկերոլով կատարված փորձերը, որոնց ընթողքում ուղեղի որոշակի կետերում էլեկտրոդներ մտցեէլու օգնուցյամը չրանցվել են մոտ կենսաճոսանքներ,Հայտնաբերել են, որ հնաքնասունների կան ճիպոտալամուսի այնպիսի տեղամասեր, որոնք պայմանականորենանվանն կենակենտրոններ տառապանքի վելենն Հաճույքի ամեն Առաջիններիդրդոման դեպքում, կենդանին անդամ րոններ ճաճելի վղացում է ունննում, ն այն էլ այնքան ուժեղ, որ Հետագայում ինքն է ցանկանում, որ այն կրկնվի: նրբ Ճոսանքի օգնությամբ դգրդոում են «տառապանքի» կենտրոնները, փորձարկվող կենդանին դողում է, փորձում է փախչել, իսկ Հետագայում խուսավիում է այնպիսի իրադրություններից, որոնք ուղեկց իլ են նման ճույզերուր ո-

Դրականն բացասական Ճճույզերինման կենտրոններկան նան դգըլլսուղեղի վերը նշված մյուս բաժիններում: Բատ որում ճաճույքի ն ռապանքի կենտրոնները դասավորված են միմյանց խիստ մոտ: էլեկորնիցե մեկի գրգռումը, րողների օգնությամբ այդ զույգ կննտորոններից է բերում որոշակի պաճանջմունքի «եւո կապված ճակադիր՝ դրաառաջ կան կամ բացասական Հուզական վիճակներից մեկնումեկը: Բոռ երեվույթին, եթե գրգիոր տարածվում է առընթեր կենտրոններում, աղա լու

երնան է

ճակազդում: երկակի դալիսամբիվալենտային,

«Տառապանքի»ն «ձաճույքի» կենտրոնները իրենց ողջ մոտիկությամբ ն նմանությամբ Ճճանդերձ,այնուամենայնիվ, որոշ դեպքերում նեն տարբեր կառուցվածք: Օրինավ՝ ուղեղի տարբերբաժիններումզոնըվող «ոառապանքի» կենտրոնները, կառղվածեն մեկը մյուսի Ճճեւո միտսնակն ճամակարգում, որի ճետնահքու րոտ «Հիմնականորակի բացառական ճուլզը օրդանիդմիկողմից ապրվում է ամբողջությամբ, որպես երա ընդճանուր ոչ բարվոք վիճակ:Իսկ ուղեղի տարբեր բաժիններում ցրված Ճաճույքի կենտրոնները, որոշ իմաստով ավելի անկախ են մենը դրական տարբեր տոմյուսից ն, ըսւտո երնույլթին, իրենը Ճճատեկությամբ են սակի ճույզերը ավելի խիստ տարբերվում իրարից, քան բացասական ապրումների տարբեր տետակները:կենտրոններիդասավորվածության սկարագրված առանձնաճատկությունըկարող է նպաստել բացատրելու ճնշող մեծամասնության զույգությունը ն բնեռայնությունը: Հույզերի նրսնցից յուրաքանչյուրի ճամար կարելի է դոնել Ճճակտդարձր. է, սեր--ատելուդուր է գալիս--դուր չի զալիս, Ճարմար է--անճարմար Քյուն, ուրախություն--վիշտ ն այլն: ու-

Տառապանբըն

ճա-

ճույքը որպես պայմանական կապերի

«Տառապանքի»ն «Ճաճույքի» կենտրոննիրի էլեկտրական գրգոման միջոցով կատարված փորձերի առավել կարնոր Հետնությու-

ամրապճդում նը Հանդիսանում է այն, որ նրանց գրգռումը ճենը դրո:նովդառնում է մրա նդո ւմ, որի Հնտկանքով մշակվում նն պայմանական ոհֆլերսները, ն ճետկաբար, մեֆ կիսագնդերի կեռնում առաջանում են ժամանակավորկապեր: Այդ կապերը կազմում են ըմբոնման, ՀմտուՀիշողուքյան, ելնանայլության, մտածողության, ա

թյունների, սովորությունների, դիրքորոշումներին վարքի ստերեռտիպերի (այսինքն, այն ամենի, ինչը կաղմում է անչատի բանական գործունեություն) Ճիմքը: Դրա ճետ մեկտեղ, ն՛ ուղեղի բնի երկարությամբ, ե՛ ենթաբլթում, ե՛ մասնավորապեսմեժ կիսազնդերիենթակեղնային Հանդույցներում տեղավորվածնույն «Հուզական կենտրոնների»մշտական աշխատանքից է կախված պայմանական ոնֆլեքաների մարումը, նրանց արդելակումը, ն դրանով իսկ մեժ կիշագնղերիկեղնի ընտրական, կանոնավոր ողջ ճամակարդը: դործունեության 28--Ընդճանուր Հոդեբանություն

ԷՇ

վվզղվղոնղվկ ղ ճղակնմոր կաողատարտքտվը վմզղվդանղզկ մորոչ տոր դվ ղպ ղցղմաք սք ղյարրր սիս ղսա յողցղնս նսմոկ -ռռ յ ժղամս մզղժղարճանն իսի ղակաքտկոջ րրաղցդա մեմուր նմամ չդվոոր դոքլիսմակաոա վմզդմղարճնոանն մա-Հդվբրանղոմղ դլ վպզմտոմիսիդո յզոսո| յոսմորոչ դակահչաչ տր վմզդվդոնդցկ ջմզնդո իսմզդոսնդմմզդղոպադտվնտոմ մս ոսոտ մմզդջ րսղսոն ղոժղէո մղսաքլիամղմմուտ ճվյոկաղոծղ -ոշտիադտտմտ դ ճղովդ մղպռաքսկանդոացսմ ղտկ -տկտմս վմզդմղուրնտնեե 1լտվն մղղ բառոկո մղզը մս նղզչ ղքուկուր ստոր վմզղվղանդըը նմակոմջմում զտվն լ վոզլմոկ մս դվ "ճվղամղ րոսի Հղմմոտ ղղ ՀՎվժ մամատորզրուջ նվժնոհու մուան41 ղվճասո ՛'ճվրնսկ վմզդնստսետազչ ղզլ ջոի

Վ335

էլա

օ4-Էոլլ

ՂԻ

ՇԻ

Վլ

|

ոօ

ց

:80մ4Ելլ

Բ0Փ--Շ0Ե

ԵՀ:

'ժւ3

1.

դվ մս մղոջ դոկակվեվվ րաղոոչ -վմօ «ազնղվրը :ղոլիասութոքա կովդրսդ «մրուլ| դղվր «մորոչ «ամզղժղ «ազատաովնատ ղվյմ մոնան Հանսջման նքո ղվյ րրսինոմե տոաչնղմղո "երսչ վժխացաչ տար Քղղմվ վղաւմողզկղաովոուտ 1զղնոճոսո փաժղողաոզտ ղուրսհմեղոկոմոկզյ մկուջ|դվյ հցմնցքմոի նղամս «մմզզ -ոոուրուչ վկոլիմուղզ դ Խրնեզո րը «(մորով «ոզդստ լրաժնոյիղմ վմզջմախ վոնը նատոսհտտզտ ղոււկվմղ փ մղանքիսկաղուղ մվ մղող վուոչղտ մնակ դոքքիսզղացմահտողզվկ Հոնետ ղվիոտղգվոխվժրողսռո| րոկ ղակումն «ղակաոաճամ սվն վղոժ սզն ) խվո ղղ ովխուտուրմումմզղյրյանետկոչ կվատատոսզրա« դժղվոքո նսիճոտո նվմզղղանիաքմտի վղոժ րրսղնոմջղոջ 7 մղւաքքիսդակտիոմ դոկակվեվվ «րոսղահակվփ միան նաիճանն խամդողտգ: վժշտիոադի մում մ մ. մզղրո է 4« մ Բաղի ւմոնոն Մայզիմամուիամ ստզջ դզմ ղղ: «յոսմուր դոկաղոնմը չյոսմանուն համոմոնեո ղվոուր վմզվիրոր -ղո մմզղյոսնեակոչ ղոկտեւաչ վկտրեհտմ -ճղոււտմո մանչ ղոկաղիվչ վրեվղոեմօ կով «Մրոքքլրսդաքմոծվկոտողջղոս վ ոսիմզմմուտ մյոսմսիտղյոն ղոկտեւաչ վմղղրամոտ ղակոքամոմ դ մսիոտի մա «լոսիմտտնումլ իսղոմն նղզշ դլ րրամունուն ղոիչիաղողացման կով "րոսղուհսք մմզղովնկուս ղտկտեւաչ ղ 1զմոր ղզմ ղվիսմուոմ ոմա -անհոմոտ ղզ յոսոկո լոսմոզն վմղվյոսսեմե վկորետմ մմզղղոմողվկ ջոիխ տխհտ «մմճ իսոմզկ ջցի վմղզեղետովկ բամզղննսեղաոջչ ղ վիողեզկոլղը նսիղմկ ՛վղջ ղնաղ զմահ ղզ բրսկատղամոնյոսմզղկոցվվիամվ ոիափիավիղո իոկ վմիսվով մմզդղամտղցկջոի -մմկ բոհղո իվվորնեոմ վժղոտոխոտսոտ չմմղեսոկ դվ/ (բաո րտմուտս -մսիունգտ հովչ ) յոսքմովդց «կողվմօէլ -ոմատկլիիցատղորոխ րոսկոմգվեմոիտկ լոսնդխրումբտ ղզէ կաողտովը լ ղվիսմոմսմմմզեխաչ ղովոստոխուրոչ պող կով իսղոմն ղ (մմզղղոմ Հողցկ մղզմմոտ դալիսջտիմաիտոտն տոմ վժղոխոաւտտղ վժիսջոշջ չԺրվչ վմզղրամոո

փոյդտունոոոչ, աոոիաոռ

իսջմափիժղամս "մմզդրծվդուղվյը «Այմուդամոչ դողոդոաչ սանմուր դոդովումավովֆվատմայս .

դվոկնմոր մմղԵերսայ

ղ

«Ղսմղվմոտ դոկտկ Հոմս վմզենսց վմղը -Վքունցգկ զ Հանմուր

մմզեւսս 1սդոնդղղ "Զ Տ

-տ

4«իսդաջ մվ ) րրաղոլիղմՀդվ ղցրտ» ստ Զվմա «իսկողորութ մոկ դիովր ղվզ բրակոմզեմտրակ տզչ վժիսջուչ -զ» վեոտվի ղոլիսիոդվն 3 ջոխխոակմմս մմմտի ջոջմոն ղզակոմսիսո ոմղ դաքիաքմոովողդոջզր նսմոկ ղղ (ղու ղ յրամիոիտտտղվեո հլտսնդանսո| նսնցղոադանի սմաղմոկ տովո| մչոր վտռ:նումում ) մմղզդղանքիաջմոնոմվ մորտչ տոմղկովղիաղ տոր վնանլմվուչ /ողխոր :ոմզկաոյզմոտ ջոխմվո յոսմտի մջղո զ յաքղվ 2 րողվմօ մղահլիսմտոնոմ վմզդրոսն վկոճմոմս նսնցղա ղանքիադում ջտինդեոչ ղզմաղուատծոսչ դ վմզղյոսծամաժմվն Հու -ակ կվստնոմ վջղտ մտղվխ լ ժտղզիոնզտուտ նղվչ մա ՛յ տմոչդկր չոսնետ ղզձ տիմորոււ ումի ճղումդ մմզղիտյցեմտղտկողորմոխ նսցման նցքա ղ /մրոտիցջրսղակնուրվն մջմոմ լոսղեղմ ղզ վտ մմզվուսքր կով «(ղզ րրամուր հտմտ մզղոժզվվզա նաճ րրամսիանդոմց ղտկանհաչ կտտոչջ (ողո դտկաղուիիաո մամս -նէո մախոմ դոակնուիվն րբոաջնդտո մմզղրանդոտմրիտ չմզո տվ ղզ: ոկ ոակմզ-կյի Հաիմտչ կովղիսաղբամզմոզն 1 կով ատզչ ճվրոանդոումրո փոադզղա 1 վնցտ բամզժխոզնծամս մյոսնաճաոստվմզոոկ ղվիոմսոտկզիվզա -ողուրիոխ նանա րրոււախիտնղոմղ, ղակտհաչ մո ղտ 1զմտտոճոմց վիլմ -ոկ մրաիիսմզմմուտ դոիքիսղաքոակ դ վղոցվտոտ ՛վկոմասվժմղտխոստտդ մզմխուռ հղլչ յոսժնոքղմ ղուրսեվե վմցղղամոաղվկ ղոքլիսղուկուխոմ 2 յոսմ

-որ -տուսոո

նետմոտ լոսժիոկտտսր մի ղտկտիոտմմորու վմզղկանցղց նսմոտ ջաոմնաճոսո վկոլվիտմո| ջտինզղեղակ լոսնսդոմաճղոաոմ կող

նանցղոսլրսմսիտեղոմզ ղակամն մղոաիըիսոսփողդջ ջաիտոտմոտխոառվուղ ուղ կով /րհսղտովեղոչ | ժրվչ ղուրմոտ վմզղժղոարճանեդտկաոռտնոմ ղոկոտկվրողվն» «մլոսկուտոմաո»տմղ ստղզչ համզջեցտո «ովխտազմզտոո մոսժնուքղմ վժղոկ մա մյ րրաղտե միսմիոլ,"ք ՝Վ չլ(ւհոմ վկաճչամս -նտ վքա նղոմղ ոցոմս իսլոն ողեղոչ «ոմի վլեզկ վմղզնդետովկզր ղակամն մղնցկուքիդց""'մնղափ ղոքիագդածման բոաջման1 դոահիիանգնետ -ոողզկ ղվմտտմտ ղակտաղրվչ վրեվղտնմօբաիղտհ լ րամզղղամտդզկղվլ -ողնցկոլիղզ :մմզղյոստվր մաիտոլե «մմզղիյուռեջ ղտկատղրվչվրեվղուն -մօ վղոնղվկ իոկզդնուտկմվղ իսովխոհտ (մզղղամտղվկ(ղմո ղ դոկոս ղտկտողտխտճոխ «վեղղո -զո ) վմզղնեողմ րտկ վմզղոժղիփզսղոիիտողո ղհսհյոմսղմոկ ղզ յոսղոովնղու մմզդնիսեղո ղվլողնցկայիղց նհր»

էջ

չժցբմովը դ դոկաձվրղո փիլիսո ղզ ոսղվ1մմզղիուսթմոչ Հտ չուտմատոտ ՛մրնսկ վր կոսո փատվնկողս ղակամսիսո-ղոկում Բատ րակ դվջորակ Խ յ րոսդվ| մերսչ մմզ կով :իափխոն ծզր փզիո ղղ իսիկակեմո մմղդջ կուղահմոխողարտքոչուտմո վերստ«ողջ ղոարջիոգղ ման ' վեմ

րը յգ 2 արեան «րաքիաուեն ոմ ի 5 -

-

Լ

մզ

աղու: ղու

ո

զ

՛

յոս

աարիա րով գրուռ /1/0յաղմ"մգ ՛

զո

ղտ

՛

,

տո

ղ մվղժջոտոիոտղի փերոովղ զրաՀվժ իտեղտաի1 ' ղվքմուր տատնզցկ րոողկղմ ս ֆ բոսժոլիուռ ղակաչոտոխ տող տած

դէ մմզդյոսմաղումն «րոսմզժիոզն ղո նքիսջտիլքուինծ դվժուոմու ղդ դարի

«անդամը դոժ դողվմ»

,

դ

Դան

: րար

տու

դյմավորտահդ ամո լամ

Հվտիոչում -զղրյաբմուծ դ մօ ղակ ղուն յոսմգղղոանքիսոլս վավ, դվժմզգ ղտկողրիմարմմումիտ տ վմզղժղւարնունն վեոմտոուովմզ ջուիոուկ մուտ սանլմ Հողմ դփաս մախաոն վմղոկ մվ «ոզեոը :մմզեմուխ փողի: մումուտութ -զիտջ ղամ րոսիտիոաուոմոա ղղ դստմուն ոոկտխ ովուցոււ ոզ ավմաամա ամո ղ մսով փղի մմզղխըսինունն փոամզդր մոդմուկ փետ մս Լուլուն, Դրողվմօ «9 բրաղոքուկ մղաքլիանմոմ վնմոշ չրածղոչտթո 3 ոսդամոոո:1

ղակողոմզեսչպ ղակավնսմսվեվփդ կաղարուքավրմմս «րդմսմո վր 3 յորսղնտաքակմզղ ճվղզմվ մղրաիցի ուուժուժոտմա ղվժատմո վմղոիա» ի

մյւաժնստմոցմուտմու վմղցկոցվի ցտղկոեւս»ֆ Տ

"Ը աղանչիսիտոախողութմո յանմտի ղակտտղիսո մբ Կանանեհ վժտմախ ղոկատովղարսհ ամախմզկղակոամամոմվեղո վղ րա: շամաղմժդսմս մլզմեչո մզդժղոարճանեվովողքո դիսեամջմում վղյս դուլ) Հակաղտածղ զր փզիո յց մորոչ դուիքիսջոխխոն մզդնահոյ| մմ ղոկատնսչ -զեխրունիտ կով իսղոմն ղ 2վմզղակմաստ նսդնածոստ (րոսռուն Ժոոմ ն -ախումվրղաքլիսմոք Ժղսրչիուի ճիտոմվոո մյաղվմօ ) մզեխաչ վմուկդուն -ղատ նց մղաքլիսմնատա3 փղմոկ 2 մողչղո ղլորոնղովը ղքուկուր դրմոփմ դմզժեո դ ղդաղոաղիում մմզմվմ փիտոնհոտմտնղդվնոդզմնեո"

ճի ղամա ղողունամոն մմզկմատն ճվրուկվմզկար վտմո վեռզոմս Դզղո ոո ողողլո կով Դղմրմուկմդ 1զիտաղւանք վկտջվի վ ղսղոկ ոզոմս -ո մմզղժղանմու 1զիոոնոխտձութ.ոչ1զլղն զզմվ յզովտո նճմոկ ովիչի -հյսչ մնմոր մմզղտզոոմվո զվեոովորվն դ ղվմզղիուսբմատծ մվ ղոժ Չ մաիքն տարզրոջղտա ջ բբսինմոհ ողուղվ րսմզեմակորտ: ղուկոնսո -մուր'«մոտոր ամուղոոսունյձ մմզղղոաիքիսվախուխ դտ կոդունմօ 1գխոոն «ոսղածուո 3 ղաքյիսկդան յանուտխք ղմոկողր ՛ժղզոտ րոկ սալցնոք -վջ մմղ (Ժոզտ չսովտտր ճի ղղ փոսղոսնղմ«ղզ տոստիւթդվոր միան նցքոս իոկ վոճր :իսկոտտիող յանգդճժոլվրակ ազիոն մմզերաչ դոկոկ -ով մզեխաչ կտստկոչ «մոդյտքոչատտմո ղղ մոսդոճ 14 դրզմմղ կով Դզղ

95:

Հանղմ ժոզտ մզմմուողու րյաղտե ղղ մուրմոչուվուտութղ մմզղժղյարնուն Թղզմվ 1լմնանան իխսզլարտ դրզմմը :լոսդախչախ դլ դալիստոնղդոջ ողոողժոտմո Դսխողզղյամզերսչ ստի դ եղբա «կվնմուր ովոցու» չճվտ -կկաոզտ վմզդվիամաիսոջաիղարչառ վ վմզղժղզմօ ղաիխանգկարոչ նյա յոստմոխատուն խակ յոսմզի դամքիսդակոմամամմմզդժդոարնանն -ածճոժ |) ղժղվ «մմզղլոսմաղոմն վկմուչղո նդոմն | լբոսթոն ղվմզղմղար -Քանե մվ 3 զիմզմոմգի ղղմածմղժ մնմոր փոստգզխումվտ չղվմզմժուի Տուր ն չ մե մեղտ մմվ 1Հվե զմ բուն յ րաոկանաքմոմ վ Դվմզմզջ 1զքվե դվմզդրանդղարձա ճվ «մոչ հուտոք միսմրոջշզմում ղավո տուխվմոիուժուն ղվնկատոնամե

ոմ

«

թե աուն «մա

սանմուր

1ոռ

.

Դոդի

կզր իսմզղժղտլուտչ

«

դոիոն ոու " շ վոլԲարր մմսո|Դիսյոսքմած րուք

Հատիոչատմու վիզն մնմորղ :ղուրնուճուու վմզղնսճվրոձտքուտոտմո ճղումդ ղ վմզղժղուրճանե դվակեմոր տոան մոդ իվլուրհոմ դզ 1գմճոոչ նլտկցր տզչ ամն ով ի դակամվ ջանաջ րսաժճոլ) -դմ վժղայկ դոկզդատդմ դյիոցիսկաւր «դակոժոանոմ դվիոժդոո| Հո դճվր չտսր դամ զ նմոամ ղ տոյամուչ վյզիտ վմզդվղոնդցկ ղակակոամսվմզոժղարճանննսիմոտ ղղզմոաղարչաողո մղոսքքիսկանղդուրամ փոսնղումղմս «րոսղումղէ րոսիմսդոմն «մրոսնաղիատկնմուր» վմզերաչ

մմզդղաքիամզմոմուչովուի ճդակեմուր դամլիսղմ դմղդդաքյիամզմոմուչոյա "Սղոսմլիստոմուչ ճդուվնմուր

չմմզքյս Հվբմոծ վմզղժմամո տվիղտ բիտակ տվրոզո| վջդո ղվիակնմուր «մմզդվնոսյալզիջումզի վլվսութ Խիո -մոչ նսմոկ վէ մղալյլիսկանղտիասմ 1պմզմողտիոջ ամզղժղարնտնն նսմոկ վ. մղաէլիսք սղմկղսկ վմզղժղարնոննե ղվոկնմուր յզոքաչունում

Հազի տվկմկամղարադգիադակովեսնվե իսսացտտխրո կով նհր չվ դ ղակաղամտողզցկ ջաոիմսի պղղզմաղտկտատրտտի Ղ1 ՞ողվր մզ զն մմզղժղւարճնունն սանմոր տ

Գրւսմմւսց

«ոիմսիուցուրք

վմուսր Ցակուրտուռ -ճծե

դվլտկնմուր

վնա դադորտուխ դվմաիբն զ մակմլ ղորճաղիոկնմար 1 1զնեղտ«տկզխոտ» վնեողմ ղորնուրեոմ ողո իսխողր տշվր մրոսնունն ղակասզո ղ ոզոնիր տոր վմզղվղատնղվկ նվինսկ ՀՀՎղվ«ոզողմտ 1ս 9 լոսիտիաչաոտմո դ լոսիմոտ ղզմսղակտահուսչ մմս ռոկզխոու» յշանմոր Դզղաքումճվղոմղ | մողչղա «իմմաղտովնղոջ ««իսղզջ ջաինաղլակնմոր» վնեողմ դոաքիսսանղղո մյոսնոնն վճնուչ (վմզժոզն ղվեուն ջաիմսիտղուինուխղզմսղակակամոռաջ ղղ յոսիմաղդումն վմզղդարիախղակումոավնսո -ղաիվչ ամս մրաիչլիսսանտմզ իսժղաղդտղզն ղղ ջատիդսխումզի չղզ լրսիմզմմոաւտ ոցի մմզերաչ ղվլակնմուղ դաիչիսման /ղակքիսմվոռմժմմժ եղոմղ «(տաքիս րոմտզ դաքքիսովուխա Հոկոմս

տսի

ղակոսզո վտոմտո «(Ժղոսրնտեն

Հուոզչ

) մմզեխսչ «ԲՈրսմժուն

տսդոչեդմ

Հուվերի

մեջ

է,

մ նե ներառում

ջ իր արտառայտությունն

է,

նը՝ առաջինը

ար-

Տ 5.

ար

երկրորդ՝ մնջախաղ))։ արտաչայտիչ տարբին ն վիճակի գործունեության են այսինքն ներքին օրգանների մարմնային, Հանդեցնում (դի մախաղ շարժումներ

Զգացմունքների ապրման ձները

ն

Զգացմունքներըկազմում են Ճուղական ընդարձակ մի ոլորտ շատ դեպքերում (որոնք որը անձի գործունեության մի կողմն է։ փոփոխություններ բավմազան փ ուիոխությունների))» նկատելի կ երպարի արտաքին մասին մարդ' ԱնձիՃճուզականոլորտի Ճարսաւությանն բազմազանության Հույվ ապրող ն օրգանիզմի Հեղուկնեարյան այսինքն են բնույթի՝ որոշակի պատկերացում տալիս ճետնյալ ճասկացությունները. Ճուերրորդ Հումորոլային ավելի ՄԵԱՂՈ նյուցափոխության ինչոլես զական տոն, ճույզեր, աֆեկտներ, սարեսի վիճակներ հ տրամադրու րի քիմիականբաղադրության, ու

խորտեղաշարժեր:

ձեերի թվին են պատկանում արտաձճայաության Հույզերիարտաթին արտաթորմանորոշ

արտաքին դիմախաղի,ժեստերի, դիրքի, կեցվածքի, թ ռի» (արցունքի քրտինքիարտադրության), դեղձերի ղորժունեության (նրանց արագության, ինչսլես ն առանձին շարժումներիդրանորումների է այլն) փուիոխությունները: Համաձայնեցման ուժի, ուղղության, կարդինեն պատկանում , արտաճալյաությունների Հույզերի արտոչքին ,

Է փուիոխությունները, խոսքի Հնչյունական «ձայնային դիմախաղի»

նաչ.

շարաճյուսականկարգի վերադասավորությունը, խադասությունների ե

«արտաճայտչականու«կմկմոցները» կամ Հատուկ «սատունության» որոնցում ղզացե վերչաղես այն արարմունքները, Սյան» երնան գալը, արտաճայտությունը: են իրենց լրիվ կամ մասնակի Բ ունքները ստանում Համեմատաբար ճեշտ են կարդաՌրոշարուաճայտիչշարժումներ էլ կարող են կեղնի կողմից, այդ սլատճառով վորվում եժ կիսագնդերի ինչ-որմի բանից Ճուզձեով կատարվելլում:ձդձգվել՝ կանխամտածված ծետ Դիմախաղային շփվելուպրոցեսում: վաժ մարդու մյուս մարդկանց իր են տալիս սփոխանցել մարդուն թույլ ն մնջախաղային շարժումները նրանց զգաց մունք առաջացնող ասլրումներըուրիշ մարդկանց,ճաղորդել մասին:Այդ կարելի է օբլեկար նկատմամբունեցած իր վերաբերմունքի ման դեքում, կամ, երբ մարարտաճայտ կարեկցանքի օրինավ՝ դիսւծել որ ինչ-որ բան նրան ուրախացտալչ ցույց դը անճրաժեշտ է ճամարում ն րել է, մրդովվեցրել, ղարմացրել այլի: Հառաչանքժեստերը: դիրքը» արտաճայտիչ Այսլիսով,դիմախաղը» են «մարդկային Համարվում ները, ձայնի ելեէջներիփուրութությունները միջոց, Հեւլո Հաղորդակցվելու նրան, կման ն որո Համար (ի չոււրբեո ակւիվին վլոխանցելու ր ո ո լեզվի),ոչ այնքան մտքեր,որքան «իսկական»Հնչյունային ,

րություն

դրանց Պետ կալված տարբեր

Ճճույղեր:Զգացմունքների լեղունպատմական այդ

տարբեր ժողովուրդների,տարբեր, դարաշրջաններում,

արորի

մոտ

կարգերի ներկայացուցիչների ԿԱ

թատի

ընդչանուր

որոշ

դժեր

դաոա-

ունենալով

թյուններ:

Հուզականտոն

ՊգացմունըըՀաճախ դրանորվում է սոսկ

ոլովես ճուղական երանդ, որսլես ոդեկան ակ որակական երանդավորում: Ճգացմունքն այդ մ գիտակցվում չ ոչ քե ներքնապես, ինքն իրենով, այլ միմլ առարճատցող կաների կամ գործողությունների զամար բնորոշ ճանդիսացող առաջացնել իմ Այդ Հատկանիշն է դորկանիշով: նց նկաւոմամբ Ցողություններ կատարող ր բնույք րու : ոէ Միշտ չէ, որ մարդը նուլնիակ իե ոչ այնքան առարկաների օրյեկտիվ ճատկություններին, այլ պրոցեսի

ԱՑ

/

լո

ամ

ւ

եղն

ոըփորա լորոգաի անձնավո Հուղական րարել""» իր որոշակի

կայումո Արոր աջրաբե ԱՆՐ

առարկաներ ո

, անձնական, սուբյեկտիվ վերաբերմունքինդեպի այդ աճաճ ասում է. Հաճելի զրուցակից, ծիծաղելի պատմություն, ձանձրալի գիրք, սիրած ղբաղմունք, նուրբ սաղարք, ուրախ զբոսանք, լարված աշխատանք վրդովեցուցիչ արարք, Հաղորդում, ճանդստացուցիչ

արի

՛

ն

այլն:

ճուղլական երանդգավորումը՝ Հուզական տոնը («աֆեկտիվ դեպքերում ինչես վարզվում է, ժառանդգականորհնտրված չ բոլոր (կամ զրեթե բոլոր) մարդկանց: 0րինավ՝ ցավը ն մի շարթ չասվաղանըուժեղ զրդռոումները աչքի են ընկնում ճոտակորեն տճաճ ված, դզայական երանդով։ Որոշակիճոտեր (մերկաստոնին մի շարք այլ շրգանական միացությունների) զզվելի են յուրաքանչյուր նորոռան են աններդաշնակ ն մալ մարդու ճամար:Չառխիաղանց բաբախում առաջացնողճնչլունների որոշ միացությունը: Դրանցիցեն դույների որոշ նման

սոն»),

որոշ

արտաճայտ

զուգորդություններ,

զրդճումներ: Բայց 4իմնաորոշ լորձացքաղանթների կանում իրենդ 4Ճուզականտոներով ըմբոնումներն մոտասղզատկերները Հանդիմանում էն հախվին Պուզավան «րոց Հետքերը, նախորգ փորձի արձագանքը (նրանք մարդկանց մեծամասնության մուտ շատ բաներով նման են, որը ն ստեղծում է դրանը բնածին լինելու տզավորուՀաճ ուն): Շատ Տոգավան տոնր ցուցանի է Հանդիսանում այք բա է Ժե չի բավարարում առարկան կամ իրադրությունը ր բ 1 արդու է ընթանում նրա գորպաճանջմունքին, ճաջող, թե անձճաջող ու

ոաոոի

Ն :: ,

բավար

"

ԱԻ

ր.

ծունեությունը(տվյալ կոնկրետ դեպքում):

ո «976

41 «02

:5

մզեազ գվա

Վ -Ի:

«ԱԼ

Լ

մվ յոսմսիտեմտկ զ ղցմվ լոստողոտմվո ) իխիսփոաՀ մղմմուտ «մմզդրոսմ -խո մվ րրստմոչատմո լ իսղջ մզմմտտ մչմաղվմտ լբուաճոտմո վ՛ կուռ -տտովր ղվմզչտիտմղմմոտ մնմոր ջուխդսմ մրոքլիստոչտուստ» «իսքոխ -ող վնոցվջ խԽուսնղտ «իսփտոմուռ «մրոցջիսցոիքսվն որտիլիանոտուղ մզյոսփ մզմմուտ նսոլափխուքմզչ մոմվ դզղոս մմզղկտշվի երր :3 ղաց աջակցո մտկզգո ոխո 2 ժղւսրեւս» ղաոկզեսչմերսչ զմզ ող, ղարղ վկմոքսխի ոտչոցմատկղոչջվմզղղոաիքքութղորկղսմ ժղոմղ :ղց դաց -մոկ մմզղտկզփը մրտրդպվսիսփ ղոաիսզղյսացմոաշոռ դղկ ճես վրե վղոեմօ դող ոցխեՀձղվ դոր «(իստոյսմակ դովանակոչ դվոր առցխամվտաղդմղվ) Յրորաղոպ -տկ ռոմի վմղղդղս իք անսջմսն ճվ7 Սմրոքսդվսիսմի -ոկողոչղ ղոլսանկոտվն րսսիչամողմ ղզ "իսոմզկ ղաշսմղց իսղոքղմ«ղյսնմորղց րՈրստզցոտմվաղցման ժղսմս -ովմտ

ղո

կ տե՛ս

Տ

ղց

մմցղոցվցնճսամիո ղտ րուվմսկ մզղտկցժը

|

՛

ղզ

լոռդսուն մմզեխաշ:(ճվաում բյա--ՏՕԱՅԱՏ

0Էջ

դզմաղան)ղզ դոկակվղզտոռ

շամ, 'Մրոմլիսզղացմսն րոսղկղմ ղց վժչու մմղեխաչ յոսմզժիոզն ղվեղոտի 3 նամուկող Ծվղոահջիստոչոռ դզիտզղ ծուստնղմ դ Խիրտոմոռ 1 յոսղատմոժդ ողխոծմզի ճվվիտոմտո րոսդոմոնն Հատ

դատ Համո

ղ

ղրզմմզ կով «ճվվլխտոմառ 1 լոսմվոփ մեմոր դրզմմզ «րումզդողն ղոկանաչ նսիմզմմոտ ճվմոմվ 1զիմխու յ նսմոկ «ՍՄժղսրմղմոմյի վմ

ճղովղ վմզդդւաիիանմսնսսն ջոխմսիողջ մրորտոակլղ կատոչուիոք

բտկ մոտի Հպղտկզմօվկոմամաղժղվոլո «րոսնաննվր ողոմս մվիտոմոռ տուի մրորմոտոկ

|

|

ժղզ

դմմղ ղակուտքրոմղ բոսո դլրաքիացմսնոջնեռտռ

2 լոսիմուտ Աժղոսրճունն «իշղջ վերջ ղոկտոռճում վժդոարիսնմի 3 ոսո մմզ ող 31 իտ1 նսիմոտուլ ղղմս:ողոմտի նղ չղաքիատչքումց «ղոաիչլիսկտուչող ղմ վլոսնովչ "/ԺՈսգուչ բրոսծե«րամոտ ղմս Դլուռվի մրորտոյգ ջաիմատորմո ձր անմոր ողեւմս «մմյո ջանս -քդտառ «րսիձակ 7 երաշ 47 (դղր'սնոց հղզ» ոք ս «կողդվմօ ղդոիլիստշքոմց չլջ վմզարճոնն զնիլմա մերաշ դակոձծվրդու դր'սմխոտ զուրմոո վժղարճունեղղ յոսղճամակմյդ Քվնդղմ ղատկամսիսո

ԴՐ"

դմ)

Ձամաղժ զ

`

նղ վղվրմզտ նքո) մմղզեխոչ -վ ((իատոուրվ զ մմզղոցնամ/ո դուկոծոսջ րով «միյդհուգվի

,զրտոգ՝ ցտեղֆը

չմզդողվո ղտկաղումոր -ոմտ ովլղմսիտժզքմտ ղ ովլզեղոււ վմզղղամքիսնտկամեզ ղահջքիսղում -ողկցի իվոկղիմսո վմղտոռոխ(ոսմսճոտվու ջոինոիտանո վմղդտկղմօ 4 յոսմզմ ճվղտց» մվ ժզւմաղղրո մղշաքիսդոկոծոանւռովո|նվրնսկ ողաք ե'«րԴ'աղսմս ղվոակնմոր ղոիջիստմորձդ 1զղվ| նսմոկ վ ղ տկ Դզն վէ ժզմմց օվմզեխոաչ դվմոկնմոր» նղոսո»::» մս 3 1զմն մղվոզ: -վ "ի

մղենսջ

չմղոաիքիսդոկ

Հ-ոնսմնուոմտ վմղոտողչծո յ յոսղճոմջմոմ մղաքքիստքքոմցՔոռվխւխողմ ոցոռկտոՒ ազնեչղվր«մոսկոտ վղոտսպվրոսղճոջցր պ ղվժղտոտողծո 1 ռնա վմզղ չ օզր իսստցտոխ վղոտ դուկ ոատուջումաի յոսմտնղոռղ|խավխոք Հրստղչ ոսո վղոժ վր ովցոտկտա»զմո «(իամզղիզմվճցն) ւղոնցիսմջմոմ տոմ ղլ ղովր ս «մմզղրարնտ ղակոամզմուղաինմը չոսդբ պափխախղո ոռսէր նղոմն ջոքոդՀ /մմզբմտ վմզղղգեղմոածղում դ Մ մմզդղոանքիակտուչ 7 մռսդնզճվւով մոս» Տոշւտ վմզյլիաւղուտմումուռ աաա չ-վփատմուկ : Քղոմղ նղտիտղոր դ ճվմզղեղոմց դվլողյած վկոճսմա չճնվրոանմանոան ջոխվակ տի ոսդուծուտ ղմս «նվեղոմզ ղակոտեւսչզուտ իոկ վոչ դուջիսնսնոննաղժղվ մփադտչնղմվմզղմսիոտոռվմ.ազ ղոամլիսղոկտնոմն Հուտմտ վժղուտողվնո|զնետ ղզմավյվտտկղդ ղզ նսմտկ մմզղիսե վմզղնոտ

-զ

չոսղոտո ղզ1 մզղկոնետ ւոծզբումչղտ մժոկողմդ դ մղսիցիսնաթ մղաքքի -ուոր մղյսքիսցջուիննստակուտոխղ 2 յոսղնմասկ յանմոր մղոսիջիսցղաքման

բակոջվի ղուքքիսք|մ դոկանսչ «ղմ ղղ յոսքաորնակ յոսմզժոզն 7 կով ղղ մզչտո մղյաիչիսզղոացման նսոմզկորնետկ յոսմզժխոզն ձամսմմղե -հաչ քիսլզղվ մզղաոցտոխունմն վմզղղոաիչցիսնացմսն նսիմոտուը

։վմզդնալմաղվճրոձղատ դ ղոսծոլի վջնվ նաիմոո ոզխողժմզղ ոո -վր 3) «րոսմխու յրաիջումդի մրսրու ատխղո նՒոմ «փիզամոխ դոկահավ Հուռոկ ս ֆ լոսղր դղազոց բոսժոզն ոո ղժղոնկզմոկ տսր ոմղ :րոսդ Հոն ֆ փափրուղժդվ «զի մվ յոսիկովփմուխ մնմոր իսմողգդւսյոսճանն նդքյս ղրզմմը :(մգերոտ» ղանմոր ղզ յոսղճոհսք| մմզղ դոկակվղղտոու) -Ժրարճոնն Մրոմջիսողակտանգիոչ րուկ մրոջիսիվոռախ ղղ յոսիՀամողմ մմզերոչ բոսմզժեոզն 1-ը չմյզիքմում դզմախվտկոչ մոիքն «մյզո3 մոիքն մուրտտսսնեմոր յոսժոեզն վեհսչ տասցմսք:յոսմողվխ 3 վղդնսճվի ղոք Հադեօ ող «մճամզեղմ աաձ մզղսղ» 3 տոոմտոխ մն իսմցնկցմոկոտ -մոր ճվղաէքիսովում լյ ւմրումո1 վմզբոս վիեվղոծմօ ղ վմզղղտկր ղզ լող -Քոջդր «մզղշվեմն

ջզր -վրոմնաղաիխ «վմզղչատննտան «վմղզք փաղվմը :վղոս դաքջիսկաղոմղ դոկաղցման մղաքչիամվոադրոսուսվղոստղակունաչ վմզղյումակղմ ղդ վմ «ղուկոսու Հ «ղուկունսոք ՛ղոկունսոզՏ

ղոկունսքմոծ -զղղոաիքիաանե

վմզդոահլիստմոչատմո դվլաժոսով «վմզղժղսրմոմու

ւմզղճասսջ ձվմս վղում վի ղ մղմոջ ջոճաձոստ ովյզմմո դվլոխա մտսչ ղոկջ 'տզչ վշիոք մրոուիձ (կտղվմօ Դզղուտրոսղոնսմոկ ղզ1 մղամս (մզղտտաղո ղղ բսխվնդուշ չդզ վզջոջ կովդիաղ րակ մզմմոտղդոտզրքվմեմորով ճղոկ -նմութ 1|ո ժղամս վղոժ վր դիտյոսմսղոմն վժղոի «մրորտտակղ վ մղզդեվեմե -եմն իստոչոմաք ֆ յոսղոան ղվետնղտիվ, վիովնձոմկղվոսվնվ -ղմ մղատղոկոնոս տ

չատ ջաիտմո մո

տովո

տսր

նղակնմվուր Հումլյ

ջջջ

ՄԱ

ԿԱՏ

ոը -

-ուրտչ ղվլանմատիդ դակաղսմողզկզադ դլ յոսիտտկղ կողորոք վմզղ 11տ -ամզտր մմզդդաքիսդվաիխուն ղ ղոէքիող վմղդծվղանան իվտոտտզեղի վկչոր 'վմզղղաիքիսեմուկուրյոջ -ոկոնմանութմաոկզ) ՆՆԱ ղոկոսոււղծ Հոքսղատմո րոաիոկի ղզ ղոքլիսմակսո ղվոոր վմզղկոջվի ղվլտողմոր ղոկտեսչ ղաոկզեսչ-ղվիանմոՒղ չմզղղաքքիոցջոիղազմմղն իակ սլակոկ չ-վեվփ ղումն ղղղվլ ղվժուումո(նզթումզե) տվմզղղանքիանգնետ նսնդո| Հու զ զվերսս ղոովոտուխ վ 3 լոսղնտեվիեկվմուր մմզբյս (դվրաղվմկոնղ) Քվղզրո) ղվիուտոզչոխմվ ղմս ովճկողս վր վովողիռ ղոկաղտխտծոխ կողվմօմաի իսքոսդմ մվ վրեվղոնմօ | լոսղնաքակմզդՏվղզմվ ղրսմեղվո մփաղոջնղմվզիզը "ք տոմ ղ ոհմզդ

) ղսվնոտոոնտ (ղտկտնսմորմու -տմղի -ոեմօ

(դաքջիստոտոչվմվղղորմախ ղվժմղղ ղոիջիսզղւացման վրովղ 1 յոսկաղդուծմղ վղողղթ ը յցնուտո մեոտոսդրոչ)վեռուոոսղիոչ

՛ յոսմսիտդրվչ ղակավնսխվեվփ մղրաիլիսմվոռդրոսումվոլմտդ դժո դ մորու» վթմոիոկղուր վրոիմնանդի վղա ղաքքիսկ ղաքի ղղժ վմուիոկզն վկմոդրվչ 'մորոչ -ողոձղ օղր ղումղիտ մրոսծամսվմս "վմսիուտան կաղվմօ պիտ վնմոմ «վմոոումզօ վղտհոկումոկց1յ Մ -ոի «վմոիողղժյր «վմոիունմորու|մգ տտճ սա -ոխո լ մաղմոակ «փամատնօ ղովր մղանլիսքոր «(վճողետմղդեղվատ -վ վմզղղահքիսկոտչողջղաստ ղոկողոմղգեսջ վժճոքղմ ղ ղորնոձճուստ դվրոոզմտո վմզղկովի դակոհաշ մմզեխոչ դո մս նո մս ֆ րուկ ոլո 1զղճոճուտ նսմտկ ղզ մմզղղորմախ եմուլ,չղզ Սո ղ ղմզղղւաիքիսնսցմսննսիմուտոկ րբրոսմզմոզվն ղորղ ղաքի տոէղզքում» -ղտ ոզղանղմ մզղրոսմամո ուտողաղվոռտտո զ նամ "վմզղղանիաց մզմմուռ վեղուռի մողմոր ոլիսո -տիղազմմղե մոիուորՆ ղոկաոկվեվփ ղղ լոսղտիղո նղոմն ողուղվ րոկ րՂոմզղղսաիքսմնոմվ ժղոմս մղսսէր'սմ բյողտճոստ դականսաչ րամ

նաղսսնղ:մ

վկոջվի

-զւռո ղոք:

սջոիմու

Փաիմու

րուկ

ղզ

Հ-վոողբրյաուս վմզղկտջվի վովողլտ -զմ ժազջ 3 ղաքչրակողոււղ օզր վիտ վ Հիա բոսժճուդմ վմոն նմաստժ դվծմզի

մՂդկուցվի

ա

ցվնռողմտը

1 յոսղուհսյք|բակ յհոողակտոոռ»մոմոմզմմոխ ղ մոկմզ 1 յրաղտ մղոալիսջախսեմե րբոաժազնՄր :կամ իվտկզգոտջոխակ ողխոիտ ալիստակղժ դրզմմզ դաքիսքմոծղո Ժղարմզմամգի մյմ «մոտդո մրորտոկղ վղվ դզրտ դաաիքլիսստխոտքոս րոլցիսջոինմոճ ձու (մղոջ վյզիու)յոսմզժոզն 11 չղոսիիսջողնսչ Համս ղ | տմի դրզոմց ստղզչ ճվյոսկղամ իվոկզՓը 7 յոսինանե

բաղոտչ փճճուռոնղուծ շտ

Փումուռոկվմկ դոաիջիսի տողուղվոուտ ուռ 1 վ ոտ 'վկոջվի դորղդ ց ղոտչ

կով այ

վմզղժմում

«մորոչ ազո

իսսոռտոխ մ դյ վ

տող

11,

ո

ղամմս

զր

վկոֆվի իվաոկզգոմդոջ

| ր'սգկդմ

ղաժղտա

«ԷՒ

1ս

ղ ղոիքիադոֆմոջֆղաո յատուղո:վ Հյողչ ղոքջիանանգմմուչ մնմուրվովանիրը տար նղոկնմոր նաոճղղ Հոտաախղո ջտիխակ ղզ րոսիովնմմզիուխ նո ղվիոնմուղ ձնսոոտ տած զր Հվ: չյրսմոտոակ յ մղզղղաքք հմոակարոատ ջտինկուովեւ մղսմցիսնակութվզի Հանսքմսն րզչաովղա ղ մղզղյոսքմատծ Խմածոշչղաովկմցդու ղվոորոկ ) լոսղնմակ ոտջու մնմոր րոաամզիսխ ղլիավր1 ղ մմիսձղամոամաի| վկովի վ տմի մվ ղղ Հա

«մեմոր

ղռոատ

վակցվտ ղզմվ 1զխոջ հլդնմոկՀ րոսհսփի դպվճուստ «մղաէլիսղոռ|իվ

չիսմզդրուկ

«քխսո դասմ դոքլիաոուռաղդ վկաղոքնոջ ղզ րոսինկգերս 'դրզմմզ մմզդ նվմզղրոսղասմսսոր ողա չ ղուկուովե նսղոտչ տմի առզչ Հղոսքլիացմոն կովղիող զիմետմակղ ղղ մղզղրոսմոո «ոչ տիրումոկմզ ղոլքիոստմուրժց իվոնղգտ սմվո «մանամզով»ոնվրետմ ծղր ղոիոաղոկոմն ղակուողի նամի րակ տր վմզղ դամջիաջղն զ, չյրսհմզկոագիմուի վոիոմրո «մուն յլո րնուվչ իվոկցգտ լավն 7 վլզմոկ մզժմիուղն -ողտտովնղոչ վղուիոութ| դլ նսմակ մզղժղուրնոնե մոդվմց իս վոկզգո հոդում ՛ղվի րանն 9 րանր յազիկմոքղղ ղվմղւսարիսնմի 'դվվիսմքուն Հոումոո ւվժղարնանն նտիմոտ ղգմաստրոչ մնմուր3 ահկդածվր ղդ յոսմզդնիսեղոչ ղվյոաղեզկոլվղղ Հաջախսեմն յոսնցնա 1 նղզքս վզիու մրոսկոնմը "ր :ղզ377 րոսվիո «մղնզկ վմղզն "Դհոովկ Մ յոկմենդմ Դ 7Բ -ովոո| իսժղտղող» ղոքքիսջտիմով նեզբոա մմզղդրոսքմոծմղուրհատողուո| մ Է, զ դլ ոոուռուխղու վեզիո վեպի րուղսան մմղզղյոսբմածՀվատչտտմո ղակողրմոր չճվմոաղմակղղմաղտկողցմանկովղիսղ մմզդղաքքիսոյսփսփխ վիակմոստ վմ փոկյֆը

Բոն աա

.

ա

-

ւճվդվ

"դարնո

,

ավի ԽՆվ ուդ մ Մթոգր կամոկ դջուորձ

դվոր տիորոիռ վկոջվի բոսմեկո

մեմոր

չիսխողույոժ իսժմվն բմոմղո փամահոստո րակ դրոհիսխոքվոոս լ յրոաիղվմաղվսվ ղրզմմզ ղավնկաողսղամ վրեվղտեմօ. ձնս լրոսկոցվի ղոքիուտաչջտուսչ Դրացի տտտղոանվժրցն 'դրորտսնորեաոկ վմղզղրսքմտ: | րոսինկզն «իսրոսղեոքվր վժճոմուչ ղմս "մրոքլիսնոտակ լ լյոսիղվմոռյուի ,րոմջիսդեռաոծ վժրզն ՛իս1 մմ "մյոսոռ հոսի վմղժլտ «իսմղզղրոսքմոծղաանղոսղ1 յոսիտիոչյուոմո յոսղնոտչ վ մմս Մմրորստիւո վնղուզ մրոհք «ոզտոր մլիղեղուկումգի Հասոխոռքա ղակակվղզտոտ ղզ լոսիղվմուղվափ մրով փխամզղկաոջվի Հածնսմրտ ղող դրդմմզ հով «ղղզմսվկողոռր մմղզդկացվիդոկոկվղզառ չլոսթամորհակ ղ յրաղովխոո| ղորնոմջմոմ կշսմոկ ղոքջիսկաղաողզը վժղուռոոնո ղոիջիոզղւսացման ղվլունմող ղրանումֆմումյրհսղոձուսո ղղ րոադնղտրոսժողն ղոզմմղ -մոմվ ղղ յոսովափոլրվմղ» ղդ մմզղղորչտո շվա վոկցգո "Սմզղյոսմողումն նղոոկգր ղուրկոմզեմովմղզղղումողղվկ ամե տղչ կով Մյոսսեմե փղնզկվմզնղետո վկտոճամս տովո| վմզղղամողցկ վնդնս ղվճվր մս "իսղումղ 7 յոսի իոոնոմ ա/ չմմզղրոոքմոձծ Հա

-մկ

ղր

ղ

կարգության կենսաէլեկտրական որոշակի փոփոխություններ, որոնց արյան մեջ կենսաքիմիագրանցում են էլեկտրաէնցեֆալոդրամայում, ե այս բոլոր փուիոխուՍակայն կան տեղաշարժերիառաջացում այլն: Հիման են, նրանց միայն այսինքն, թյունները ոչ սպեցիֆիկ բնույթի մասին։ Այսպես, վրա չի կարելի դատել ճույզի զարե՛ սարսափի ճույզից, ն է առաջանալ կարող կերակի Հաճախացումը են ոչ միուրախության Ճույզից: Շատ ուժեղ ստրեսի ժամանակ առկա է Հաճախ փոխվում վարքը ույն այդ բոլոր ցուցանիշները, այլնմարդու է ընդճանուր վիճակ միանգամայնբնորոշ կերպով: Գրդովածության ստրեսային վիճակում մարդու վարբը դառնում է այս կամ ռաջացնում, շարժումներ, ժեստեր, ընդմատ. (անկանոն այն չափով անկազմակերպ չետագա ն անկապ խոսք այլն):Մտրեսի երնույթների կարող է Հասցնել ճակառակվիճակի՝ վության, անգործության: Ոչ շատ ուժեղ ն ոչ երկարատն ստրեսի ընթացքում ֆիզիոլոգիաեն բոլորովին շանդես արտաքնասղես կան փոփոխությունները կարող կամ իրադրությունըկարող է լինել այնպիսին, որտեղ դրանց նկաչգալ են վարտելը դժվար լինի Այդպիսիդեպքերում ստրեսիմասին դատում Հիման վրա' քի ավելի նուրբ ն առանձնաճատուկ փոփոխությունների իրաէ այն ֆունկցիաների պատկանում Դրանց թվին առաչին ճերթին են գիտակցականվերաոըսգործման դժվարացումը,որոնք սյաճանջում կոռդությունե կապված են այս կամ այն խնդրի լուծմանը մտածուուն թյան ուղղվածությանճետ: Այս դեպքում ուշադրության

բովանդակության

ա-

ուժեղացումը սասսիարգելակման, ընդճանուր

բաշխումը

Հմությունները, Վարքի

է: տեղափոխումը Միաժամանակ դժվարանում

ձները ոչ միայն չեն արդնլակվում, այլ չնրտած ն ավտոմատացված պարուլ են մարդու կամքից անկոլխ, իրենչով վոխարինել գիտակչոԱյսոլենս, թյան հողմից ղեկավարվող դործողությունները: ոչ մի կերպ մայրը, Հուզված Հետնանքով Հանկարծակի չիվանդանալու քանի"բ ճեռաձայնել չե կարողանում է սեփական Ճեռախոսի

երեխայի

բժշկին,

սխալմամբ ճավաջում գիտակից գործունեության որոշ

ն

ւ

ՏՈՑ

բացաբոլոր ներ ն այլն: Բայց ստրեսային ճուղական վիճակներիայս են ստրեսը Հանդես Աննշան է մ ները գալիս: ն երն դ ըր միշտչէ, որ եր ույ սական ոկտիվացում, ճորդում, գործունեության ուժերի կարողէ առաջացնել ճույզեր: ն Հատակություն, սատենիկական մբի 4Ճաուկ պայծառություն ն տնողության ճիման վրա միայն, ազդեցության ուժի Արտուբին ստրեսայինկլինի մարդու ռեակըն որքանով դեռես չի կարելիդատել

ու

իրենից ներկայացնում Տրամադրությունը

նդճանուր Տրամադրություններ չէընդճանուր

վիճա վիճակ, երանգա վորում ժամանակաչատվածում որը զգալի ն մարդու : պրոցեսները առանձին Հուզական անՀումորի, Հաջողության, Ռրոշ դեղբքերում ճիացմունքի, վարքը: ձանձրույթի կարոտի, երկչոտության, վստա՞ության, զգացմունքները վերածվում են սովորողի Հոգեկան վիճակի ընդճանուր ֆոնի ն բարենըոչաստ Հող են ստեղծում որոշ Ճուզական տռղավորություններիառաջացման ն անբարենսլաստ՝ մյուսների Համար: Աշակերտը,գտնվելով բարմեջ, ընկերոջ կատակին կամ տրամադրության մտաչոգված կացած, է ոչ այնպես, ինչպես վերաբերվում բոլորովին ուսուցչի դիտողությանը ն դեպքում: Դասարանի ուրախ տրամադրության կվերաբերվեր զվարթ նրբեմն ուրախ կոլեկտիվում աշխուլժ, գործարար, երբեմն լուրջ, ողջ տրամադրությանստեղծումը Հանդիսանում է արդյունավետ ուսումնա-չ կարեոր սղայմանը: կան Տրամադրությունըկարող է ունենո:լ միանգամայն տարբեր մոտիկ ն առավել չՀեռավոր աղբյուրներ: Տրամադրումյանառաջացման է դիրքը, սր մարդիկ գրավում Համարվում այն Հիմնանան աղբյուր են Հասարակությանմեջ: Բավարարվածությունը կամ անբավարարվան մասնավորապես այն բանով, թե ընթացքով, ծությունը ողջ դպրոցում, ինչպես են դասավորվում Հաինչոլես է ընթանում ճետ, ինչ է կատարուսուցիչների ն նն լուծվում կյանքի ճանասլարդում ընտանիքում, դեռաճասի ինչպես Հին ժաղած տարբեր Հակասությունները, որբանով են բավարարվում նրա պարանջմունքները,Հետաքրբրությունները, Հակումները ն ճաշակները այդ ամքնով զոճ լինելը / դրությ 1Ը կամ դժդոճությունը տրամադրությունեն: ճիմնական Աշակերտիերկարատն վատ կամ աների աղբյուրներն Հ բ ր ' է, որ նրա կյանքում լարկոտ տրամադրությունը այն բանի ցուցանիշն ամեն չէ։ Այդ դեքում պաճանջվում է մտածված ի ինչ բարեճաջող տակտով աղդել աշակերտի վրա հ ճնարոավորության սաճմաններում նման օբյեկտիվ վիճակ ծնող սլատճառները: Հեռացնել Հուզական Հուղական

աշխատանքի

կյանքի

տւսումը

բաբերությունները թագմարի արջամոքր ՀՏՐ Համարը: արդելակումից կողմերի ամ

հակ բացի Հնարավոր են ըմբոնման, Հիշողության սխալներ, անսպասելի գրդոիչԿեն ըմբոհմա ըվբոնման ւււ րի նկատմամբոչ ադեկվատ ճակաղղումներ,ուշադրության ասլրած նեղացում, Ժ ժամանակի տնողությունը որոշելու սխալը լացում»

ավալի

ցիան: Մեծչ դեր են խաղում այստեղ նրա անձի առանձնաճատկությունմարզվածությունը։ Այնները, անցյալի փորձը, վարժվածությունն է մի մարդու լինել ստրեսային վարքը տեղ, ուր կարող բնույքի, մեկ մոտ կարող է լարուրիշ,ավելի ուժեղ նլարդային Համակարգ ունեցողի ն ոչ մի նշան անգամ չՀայտնաբերվել, Բարձր գաղափավածության րայնությունը, պարտքի ն պատասխանատվությանզգացմունքը 4անդիսանում են կարնոր գործոններ, որոնք ստրեսի պայմաններում կանթում են վարքի կազմալուծումը:

աշակերտների

ո

Ա

չ

(

ր

առաջացումը նե նրա իուխիոխությունը երբեմն,տրամադրության կախված են կյանքի այն առանձին իրադարձություններից, որոնք «ուղական ուժեղ տավորություններ են դործում, արթնացնում են որոշ ղդացմունքներհ թուլացնում մյուսները: Փոքր երեխաների տրամադրության կախվածությունը սլատաճականորեն առաջացած Ճույզից միանդամայն մեծ է, նրանց տրամաղրություններըտարբերվում են փուիոխոականությամբ,Համեմատական կարճատեիությամբ: Ավելի մեծաճադաղափարականներասկների մուռ մեծ նշանակություն են ստանում դործությունները՝ դրական ստեղծադործությունների, շարժանկարների ազդեցությունը, ընկերների ն մեծերի Հետ անձի Հատկությունների ն պարտքի, կոչման, բարոյական պաճանջներիե նրանց կատարմանը նվիրված ճարցերի քննարկումը

Տ 6. Բարձրակարգզգացմունքներ

ն Հազարավոր են Ճճարլուրավոր կոնկրետանում

ան-

դամ ասրվող ճույզերի, աֆեկտների, տրամադրությունների մեջ կոչԲարձրակարգբզվում նյ վղացմունքներ: բարձրակարդ

են ավելի դացմունքները իրենց մեչ ամփուում պարզ բազմատեսակ չեն Ճանդեցվում տարրական զգացմունքների դուբայց ղոացմունքներ,

աան Բարի» կոմերիտական ճանձնարարության կատարման ան րինակ, որոլես սլատասխանատվության վդացմունքը ապրվում իրենց որակականբովանդակությունը

ն

աստուկ

կո

առանձ-

է

Համար

է՛

այն բանիճամար,որ քեղ վատաՃույզ (ուրախություն մտուսճոգության

չես կարող Հաջողությամբ կատարելՀանձնարարուորողեսիր ուժերի նկատմամբ վատաճության,։տաքարյունուի լունը), թյան, Հպարտության Հույզ, ն՛ որսլես վրդովմունքիՀուլզ դեպի ընկերնե որչեն մոտենում տրված Ճճանձնարարությանը, ները, որոնք լուրջ են Ճաշվի առնված, պայմաններն բոլոր ոյլնս կասկածանք,քե արդյոք ն այլն, ն այլն, Մակայն պատասխանատվության զղացմունքի էություդում

են, ն վախ,

որ

ե՛

գումարելիներիպարզ գումարը չ|։ Այն ճիմնվաժ է կոլեկտիվի կարիքների գիտակցման վրա, որոնք նրա անդամներից մեկի «ամար պարանջմունքեն դարձել: նույն կերպ կարելի է վերլուծել ն ստեղժագորնր

այդ

Բարձրակարգ ապրելիս ուղեղում դործունեության զգացմունքներ Հս տայանջմունքների արաացոլմանը մապատասխան, անձիֆունկցիաների կարդավորում է տեղի ունենում: Բարձրակարգ ղղացմունքների կուրուքանչյուր տալոսանսակին Ճատուկեն պատմականորեն ձնավորված դնառատականներ,ալն մասին, թե «ինչն է լավ, իսկ ինչը՝ վատ»

ճառանչմունջների, «ետաքրքրությունների, կարիքների ն ճաշակների այլն ճաասարակության (կամ կոլեկտիվի), որին պատկանում է այդ զդացմունթները ապրող անձնավորությունը:Բարձղգացմունքների ծազման ն վզարդացմանդիտական ըմբոնման րագույն ամար 4իմք է Հանդիսանում մարդկային ճասարակությանն այդ Ճասարակության մեջ անձի դորժունեության մասին մարքա-լենինյան բավարարման ճամար

ուսմունքը:

նորմալ մարդու Ճուզական պրոցեսների տարբեր ձները դոլություն ն չունեն մեկուսացված ձնով: նրանք առաջանում չս լրվում են անձի ճուղական կայուն վիճակների կազմում` կախված միանդամայն բարդ, դիտակցական դործողությունների կատարման օբլեկտիվ պայմանններից, րովանդակությունից, ուղղությունից: Այդ ընդճանրացված զդացԺուսբները, որոնք

ծական ուիախության զգացմունքը, օրինակ,ֆրեզերային արՀաստոցի տադրողական բարձրացմանը նպաստող նոր Հայտնագործություն կատարելիս կամ վեդի ընթքերցանությունից ստացած գեղարվեստական Ճաճույքի զգացումը:

կարնորագույն տեսակնեինչպիսի բնա-

Թվարկենք բարձրակարդ զղացմունքների րը, ելնելով այն բանից, քե մարդկային գործունեության դավա: կամ տարատեսակէ ընկած նրանց ճիմքում: Ցանկացած աշխատանքային զործունեության ընթացքում գացմունըներն են. ոլրաքսիկ զղղացմունբներ(Տունական թոո:տ--զործ, գործունեո,թյուն, արարքբառից ), ինա ելե կա ուալ (լատինական 1ՈՒՀԱՏՇԱՏ--Հասկացում, միտք բառից), բարոլակվան դղացմունքննը(ատինական ո10181Տ5--բարոյականություն բառից), «նեղացիտական վզղացմոաւնքննր (Հունական ՅԼԱՈ6ՏԼՏ--զզայակա-

ապիվող

զգացմունքներ

հորեն

ընկալվող, դղայակուն բառից ):

Պրաբսիկզգագ-

լՄարդգալին պրակտիկայի,

նպատավագործունեության բնադավառ իր անձի մոտ որոշակի վերաբերցանկացած մունք Այդ առաջին Հերթին դիտվումէ աշխատանքային մեջ, որի ընթացքում ոչ միայն այն նպատակները, գնաճատում է Դո" րոնց Հասնելու, իրականացնելու տարբեր ուղիները, Հավանություն է տալիս կամ է ներչործության ճՀնարներն դործիքնեիը: կասկածում է ընտրության ճիշտ լինելուն, վերջանա Հաջոկամ անչաջողության զգացմունքներ է ապրում: Գործուննուդության խյան մյուս տեսակները, ղարգանում են մարդու պատմական ձեորոնք մավորման պրոցեսում, Հիմնականում կառուցված են մարդու կողմից ռնալ իրականության ակաիխվփուիոխման արտադրողական դործունեու-

մունքներ

Հարմար,

գիտակցական

նկատմամբ

Իոաչացնում: աթո Ի մարդը ր չը ո փամ աախիրանեռ դատապարտում դրանց

գիտակցում,

ու

44/

"

դոաքըրիսդոշգուծ ւսռսդաչնոյ--Փշ 6ԷԷ

«մմզդ -ովուվնար չամի ղաորմոտ վմզդողարնտեի սմվո ղադ բաիցվ ֆո «լսսոոտ մսյսմ սանմոր րողն ղլ ղժվոկ ճղզմվ «մյոսնահե սմվո չ րոսի Բի մմ զղոո հոտնոմոռոտ ճղսմս -մ տղոմն մե դ լյրսդոչոստ Զ սմղվամ ք ու ղոյղող րոճղամս ոշ ղո րմեւու վմզղդմղարնտենն չմաովգտտխողտակողիվեվմզդղաքքիամյմմուտ ճղյ» «(դտ ղդ մզղծդարնոր սմվո ճվբնսկ ճդակնեմոր 1 րոսղսուն 11 նո -ու մղդղալքիամմմժուող» «մզդկոաժութ ) մբմուն մղզժմոմ մզդքիիամսիսո ղվոտկնեմուրծվը3 Քոխնդոոմրբտ լրսճղսմա մղե վմզղղամքիամզմոմոտչ ղաղ Մա մզդոժզիիզս ղոկոդ -մակարոչ նմառ զմզրակ ղակաղդարմոախ Հորմոխղաոտ ակտդամտծ մրջոտ ղովր 1: վղա իսժրվչ ղուկովետմոն -վփ մվ Փրսբնոանե ծր ճաղկ ղ սսանմորտակւտ մոր չմմզո րոադառ ոզցիումա Հվնղոչ լ ժղարնտեն մսդմոկ ղոկումոմ էւոար մղոքյիսրտկզմույ բոսմողոմն 3 դրուրմդդ ջմոն չճղր դոէքիսրոկզստմ մղւահջրսդեօոխախ «իսղոմն նղզշ մոցչ ղոլիիստակձդոաչայո ցք ո ո Հուովի վմզդնոո|ո ղտկատկովղում մջմոմ ջոճողա մմղկղմ վողզն 3) ջաոիփույ մժղսրբնանե տմդ մմցղմղյարնոաննդ զր վժղարծղուտո Համկովկտչ Հարտակցզմու մմղզժտրմվ Պայցոսո|)ստղզս։ տմղ ոսմզղողտ ղամղ Ոլոչհիսցոտինտկջաճ

Օշ

ծ

-

-

'

'

-ցղա մմզկղմ վողն 9 րրսիմսաղոմնմմղարնտենհ ղոէլիսրոկզմուչվմզդ Հղուրիոխ նքո նղոստ նողզղդազաիվիաի նսմով վէ մս բոլո մ ոնլոր տան վ Համդոչն ղմ վմզչու ՛մղուրնկոձո «մղոքէքիսղնօդվուր րանհղատւՒ ղժդ:յսրճտեհ մղ դտկսրոտոկզմոմ մղանքիսրտկզմոււյ Հատ տումտ դիսնոմջմոմ վմզղմղարճոնն դոիիսդտկոմցկղյ ղվղոկոկամոո չղսմզմնակոջ

-զմզ մս

-:15

«/օ61 'ՎԶՓՉՎ

էՈՍՄ

օօ:

մՓծրսբճունե եր դաց:

"պ

"1

,

"ոօՉ «օոաթմօաակՉՄ.

մու

սմվոողզ

ԱՆԵՆ

զիսո

բսինակ «ճղի «ոմզմոստք ղոմղ 1 րսախոլուտուտմոտ ղցմաղոկոաղքման ՛մժղրսրնոնե ամվո մրորտոկդ վժվդղմմոչ դակոտովիոովնասրը

մս 3 /ւ«ֆ ղմխսմ տոնհտմու վժտմոխ» տսր եզը մղումքիսդակում 1զմե '2" Ո իստոռրվ ո՛ր ոիսնղոմն 2 ոսմոո» Մղսիլիստծցք դոկդզմոտոկոր Հոմչղտ դո րմուռոյվ ճղոմն լ լրոսմոտ ղո ՛մմզդղաքքիսդտկուտմոռ դոկակոմոոոչ 78 3 ցոսդոկոոջ դ զավն ոմդ դովր ս մեմոր չմնմոր 9 բրոտողվեո ղ բրսմխտ մաս «յոսժոզն ղուրմե մոլո որուոտ Հայոռման մ ՛ շ լ «իոտվե վ դո վմզջտծ քիսողտդտյակ ա ր իսկ քիսխմցկոր ոկ դակատվմզրոկ վժվղոտ ՞Դ ակ նյդ փզիտ դա դոդ լ մյոսնանն ան ւմիվոկց բաիմոխտ չմմզ» -ոէ ղակոողզկ դոքքիսծկոռւսկ ՛դղոկիստզո ղոկոտ դտկոտովդոարսի -զիսր ղզ բրրոծղուաոյռՀվ ղտ ազդո րբոաիջոմցիղղ դորնմն ղաոկոն Հաժվտո ծղսմս մրոսմոտ դրսսղամթմ վմղզդժղսրծղոջուխ դաքիսկում մզր բոսրետկ 3 ղժրվչ ոմղ 2 ղրսնծոնե վժոմտո մյ Ավմզդժդամեկո գակամամոմ մոտածտստ '

ոքջիս

ո

լ

բոսդոմոկ դր'ոշղվ

դով"Վ"ս ո -

ւ72

ոո

ս

-տոտչ

յանմուր դոկատցիսը

ՊԲ

«ճվղայքիսմոյրոսն

դժղվոլո ՛ճվղ -տվր վմզդորմսդ վժմոիդոտկաոկոմտոոչ Ա) վմզղժդսմեկո իամզղց «մմղղղակքիսկտտչաղջղաստղակ վկոամամս Հաքցիսղակտվիսմոմ -պեռ» բոկ մմզդժմոմո ղոկուվիդո մվ ղ վմղզղծվմա բ'առոչողե.մնմուր մմմղղղակիադակոտմոխղոկատակոմոռ «մմզղժղարնոնն Խոտ իսզմխոր

-ոչ մմղզչտծ ղտկողջղոա 1 ըմսո| ճվղսիլիսկամառտչ մղորնուսկգր դոկուտծոխուռուդովջղո 7 մվնտկոչ մմ ՛մղաէքլիսկտուչողջղոստ դովրոդոմղեսչ-ոմամոմ անմորբ մոիտտոոլնու բզնոճուոյո մրեվիվանզ| կով մմղսբրմզմամզի ղատկոտովղարսկ ջոճգղոա -

-սկ հզցտկզրտզչ

թե 7 7

մժղարմզմոմզի

տմն

ոա վեմուրոր :անմոր

մմդղդժղ:սրճտեն

վոն վղս ղոկուսաի ձցր ղորճահմտն վմ ղժղուտոո|ծո դսիցջիսկտղոծղդ -ղժղյարնճոտնե դոքսղոկոմցզկղյ :մղդղանքիամզմոմուծ

տր

րոստյոջատմո

դլ

ղոկայսմոյ

մզոմըւսրտռծե դողկուսմոույ

սոզտ

ղումքիսնաձոտ

մոկ վ վման մաղոչնղմ ղորնաստոկ վեմոկաոմոոոչ ղոկուտովղարոկ մնմոր վմդատառվմադակադջղո մվ ք շզեոիդո մսիոտտտոեո մս ոզ, վղոմ դա վ ջոիխակ մմս "ր'աղնտճոուտվ յոսն -տեն ղոկոլակու վմյզմզի վմիաջոչ մժղոտտովետ րոսմկմղ դ մզղ 9 ջատխիտմոիտ մրոլք ողիոմս ովզովնղու ՀԱանսձոֆջ մժղոտողվծումմղ (րոսնոնն վկողոլնոչ «իսլմնո ղզտկտտմուրղ նղվո| ւտզչ վմղզղտանդմմաո| դոքքրիսմնորոամտ ճոմ -տողցկ ողոմս ջֆմսե վղջուչ «օղվմոիքն» ոզումմ դոիաջման -ոջնզտռ ողոմս մրսմոտ ոմղ ՛մրորտոկղ վժղուտոո|ձոմժղսրմզմ -ոմզի ղակտեւս» դոկոմն րոսիոմե կ նզտ մաղմոկ րոսժմոչ վմզղժղար -ճտեն ղրսետմջմոմ սանմոր ղ 3 դժրվչ ղոակքիամսնհ մժղուոոո|եր Կիսմզղժղդսրճոն բոսինամսդմղ «իսյզնսր» դհսդ ղոք

«ոսի դոկամցկդմ ջաոիդրիվչտմի դոքչլիսմդոչնեդմ վմզչատծդ վմզդրոստ -եմջ դոքլիսնկաոցմսնորոչ դոէքիսդեօոլաի ղղ րոսղոծոստ ղր ղոք Հաղզդացմսեղ վժդոյկ եղոկնմուր վեմտկոմտոոտ ղոկոտովովնսը

բոսճկոտվե

դոքջիանաքուչ

չումի դորճկուտվն դոքիազիաատ

ջոնզոս մրորտտկդ վդոկոաքմտսմ վմնտիոչմտղվեո դոկուովդարսկ ղակ ղ վղակոտովոտտվխոկ վեմոկ դոկաողոաղոչ-դոկտակամտոտ» ղակուողիսը -ովովնսո 3 ջոիդիվ» մրոսճոնն դաոլլիամվոտղղվմմոտչ ուրա

դոհքիսումց» դվլոժղոտողիձո

մնո

ղդ

'սռջցտոխունմն մաղմոկ ղզմսդոհուց

3 բրսդտովեղում մղոաէք դոկոտմուր

ղոկամոմնզ ՀամվոռդզմյոչւչՄմղաէքիսնկոջմսնորո»չ

վմզղմսիոտոռ|

ՀՀո մվ ՎՄ վմզդղաիքիսննո մսյսմ վմկմզցմղզբ «մժվղղվմիոշ դաոկատցիսը «ռսիսնսք վոցզն ծզր դոլլիսրմոտոխուչ ղ դոէլիսջոիմվիղ ովմոն լ դոր

նսդնզձվ:, մմզդջտինդ մմզի

-եմ

դմ

տական ճասարակարդում ռերը Համարվում է ամուսնության ն ընտանիՔի բարոյա-ճոգեբանական Հիմքը:

մարդկանց սերը բնորոշվում է այն ուրախությամբ, Սովետական պարդգնումեն սիրած մարդու ճետ մերձավորությունն ու բարեկամությունը,կյանքի մասին ճայացքների, ճետաքրքրությունների,ճաշակնեոր

րի ընդճանրությունը,ողջ կյանթում միությունը նրա ճետ: հսկականսեբը ոչ թե թռուցիկ «րառպուրվածությունէ, այլ խորը ե լուրջ զգացմունք: Սովետական իրականության մեջ սերը ճանդես չի դալիսորոլես արգելք մարդու ն ճասարակության միջե: ՍոցիալիստականՃասարակության մեջ սիրով միացած ընտանիրը իր շաճերը չի ճակաղրում պետության շաճերին:Բո էության այդ զգացմունքները ճամընկնում են: Այդռլատճառով մեզ մուտ ճիմբեր չկան ընտանեկան հսասիրության զարգացման

Համար:

Ճիշտ ճանապարճիվրա: Ճշմարտությանորոնումը կարող է ապիրզգացում: վել իբրն կասկածի ճարցի լուծումը, ճշմարտության դտնկումը (կամ նրա Վերջապես, զգացումով: Այդ կարող է ուղեկցվել վսատաճության յուրացումը) նա պայքարում է պաճերին, երբ զգացումը սատարում մարդուն դժվար ու գաղափարները, ոէ կյանքի կոչելու Համար այն ճամողմունքներն րոնը նա Հասել է իմացական ակտիվ գործունեության ճանապարձով:

նում

է. Ո.

"1.

Ո.

Բ.

2.

Սիրո իսկական զդացմունքը առաջացնում է մարդու մավոր ն ֆիզիկական ուժերի ակտիվացում, ստեղծադործականվերելք:Մարդու իսկական սերը ոչ քե պասսիվություն, սեփական ապրումների աշխարքճում ոլարփակվել պետք է առաջ բերիյ այլ արթնացնի գործնականությունն

ԷՔՃՐՄԵՃ

ՈԼ

՝

66626.

11200188

Տ:06ՇՕԷ.

Վ3ՔՇԼՑ,

Չաօուօա216Բ2ճ4

ՂՆ, ՀԿՈՇԱՐԱՀ,1961.

շատին

հե,

արօղջւաճ

«ԼԱքօորճւԱծէուօ»,

1966.

3. Ճ.

Լ

Մո.

Օ

«ՃՈՇՆԲԸ

:Օխօքճ

ՕՇ1.07Խ181.

.,

1968.

«1ԸրտՇՇՆԾՉ»,

եռանդ:

զգացմունքները զարգացման Բարոյական ճամար որպեսմշտական նեցուկունեն էությամբ իրենց Հարազատ դեղագիտականըզդացմունքները: Մարդիկ կյանքի տարբեր փաստերը ն արվեստի մեջ դրանց արտացոլումներըդգնաճատումեն որ։լնս գեղեցիկ կամ այլանդակ, ողբերղզականկամ կոմիկական, վան: կամ ճղճիմ, վալելչառեղ կամ կուղիսո Այդ զգացմունքները դրսնորվում են Ճճամապատասխան դնաչատականներում, դեղադիտականճաշակում ն առղրվում են գեղարվեստական երկերը ուկնդրելիս առաչացած լուրաճատուկ իրամիճակներում: Բանական զգացմունքներում իր արտատայոուէ թյունն գտնում մարդու վերաբերմունքը ինչպնո ճշմարվոյ, այնոլես էլ հն կասկածելի, Հասկանա սխալ, ր / 1 զարմանալի Է լի 1 ամ անճասկանալի, րբակուսոնք առաջացնողմտքերի նկատմամբ: Քանական զդացմունբների թվին ամննից առաջ պետք է դասել զարմանքջթ մարդու իմացական Զարանքըճանդես է դալիս որպես դործունեության անկապտելի մաս։ Առղշածհն զարմացած, ինչ-որ անՀասկանալի ն զարմանալի բանից ճուզականորեն ճի շտակված մարդը, ձղտում է բավարարել իր իմացական պաճանչմունքները:Ձարմանքը Հանդիսանում է մարդու իմացական գործունեության առաջացման խթաններից մեկը: իմացականդործունեության ընթացբում մարդը մբշդրանք, տապես առաջ է քաշում վարկածներ, ճերթում կամ Ճճաստատում սխնտրումլուծման առավել ատուլզ ուղիներ, մոլորվում է ե կրկին կանդն Գեղագիտակինծ

բանական

զգացճունթներ

լի

լի

լոս-

15-րդ գլուխ ԿԱՄՔ

ՏԼ

կամքի Հասկացողություն

մասին

Անձի ակտիվությունը, որ առաչ է գալիս բնական ն մշակութային, նյութական ն Հողգեորպաճանջմունբներիշնորճիվ ն ձեռք է բերում նսղլատակասլաց բնույր, իրադործվում է բազմազան դործողություններում, որոնց օզնուքյամբ իրաղպործվումէ մարդու կողմից շրջապատող աշել կարող Ադ բոլոր դործողությունները իոարչիվերավոխումը: բաժանվել երկու զմբի. ոչ կամածին ն կամածին դործողություններ: Ոչ կատարվում են կամածին գործողությունները չգիտակցված կամ անբավարարճստակությամբ զիտակցվածդրդիչների (ճակումների,դիրքորոշումների ն այլն) առաջացման ճետնանքով: նրանք ունեն իմպուլսիվ բնույթ, զուրկ են ճստակ պլանից: Ոչ կամածին գործողություններիօրինակ կարող են ծառայել շփոթվածության, սավի, զարմանքի, աֆեկոկ վիճակում մարդու թույլ տված արարքները: ,

ԿՐ

մորաչ դայլիագդուծմանդ (մ յտղջ վմզդյումոո ղդոմիստաղո դոլյիոմ մվ ջ ջաիխակ մրոսնունն նտ -զդդոանիամնուտր ստենտ ) տկստ «Միռուոն յամղմողմ «Հողմ ղորձամս իղ չմ րոսմուռ ղդոնքի քրսղտ ղիորոհղովր

դոլիսիտողողվոոտուն

ճղամս ղդ Հ ղզմոամետտոակուր Հ«ոչնդվ2 յոսիկմուիդդ մնմոր

Հազղտղ» ղղմոմյցիուս յրրսնղդամա Սմտսմոտ

դյու

ովմղդժղդոռ

մո ՔԸ մոմզկ Դղիմտր րո նսմող յ ղ նզտուղը -ոհղոտ դիո 3 րոսքոկոանոմ տոնա յայգօմսնում) տրոաց ողխոտ րզ՝ նսմոկ» 'Մրունկտտվնդաիջիա մողմոկ վժմճայյղմ Հանսջմոն 3 վոսիմուրոչ մկղր նվմղդղյսնչիսկտու որակ մահ ղտակոձմնսմ ) դորու բակ դո Մ ղվլորուկ նա / դոյ մմղցցանմակոաոց դիսմզղդայքիակատնադջդուտ շ

զւո

ոք

'

-

։

վտկո -ԻՈ

մոշ

ոին

Մոտդոած չմ

'

ո

վր ը լոսիծամսդմ ճվողկատողտղով

Հողոմզեսչ

ովորակ մղաքիիլսդղացման լ

մ

:

դում պնւսծումաղմոկ

ով ովլորովը

մսե Հւաղցացմսե

ՍՈ

չմզդղւաիըրաջոան

-ոմո|ո իսիլ| դղորչատողտ վմզղոսմղ» մլր 4 յսկաղսմոխ մղոաիրամողմ դակաղսիդվըչղվմզդվմոտ վրեոմզտոտ ջօզր դակողգմյաշ կյնեմուր վժմո:ի ղվորող «մչժոո|մո վմուճչոմ» լիո դզ մդղկտղվմօ ղոկատզղիսո Քղզմվ դզ 1րիսիրո 8գր մմոմ վմզղժղամնկո դոկոքամոժ ղ վմզդմոզեվ մժճաոքոչմողմո Քղղմվ դ 1տքուչ իսզմոտուկ ոճումկով իսդումն մմոմոմ ժղոմղ ոսկ ղվլորտոկ դողվոռտտխորոււ -ոոտ

-ո

է

ժ

«

ոի»

բս

որ

ՇԶԵ

-մզկ դակոմամում ղ մժրյն դտնոկաոմոռռոջովմղդլ բատմովոնոմ ղվոս վժղուկ սանմոր ղզ բյսմամս փղսմատզչ ղորդանղմ վմզղրոաշսմավովեւ «ղո 3 ջոի դվրորակ րոսմղժելն ժմոշ Մ

նու մրաքչիաղդաջման

մ մոր Մ մոա մողմ վմղղճածճմ Հ դիո մդղ:ռ վ դղճոճվը ղ մղ տծշղքոմչղաո ցիս Պսէզղոտչ ղվկաուտտող վմզդվն մղոքխոմոաղմ -ոոջ յսմցղւնղմ ամո ղ «մրոստոաջոդն վկոշվիումվ սվիոմվ ջանում մորոջ դոչիչրոգումշմանոնտխո ղ ք մորս: Հոստ ղորիսցոնն :ղացվտոտ դ ղտ ղդոոիչիսջոիճկուվն վլիսգ չղտջվ նսիջմսնտմվ ղ վմզժղոյ մվ ճվրնսկ վեղո ղղ ո

տ

ք

Հս

դ

-մմ

ղց

չ

ոնկստ տկ

նզտոիղ

ղանգնոչ վմշդոզնամխ

ր,

"

'

-մմե յոսղապոտտոխուրոչ մմս ոսխմցկորնեոկ վիոքնձ դզմսնկուտվե մզմմուտ վովողիո 9 յրոումնուիղըմժրող չյոսկայզն վաղղղդոաքիսնացմսն չմո վմղդրոսկաջ ղ վմզղրոատեջ Կիտ ժմոմ վր րոամետվղղ 1 լոսմաիոծն դակի սիվ կս տատչ վժմոիխմվ ճվրեսյլ "անմոր դիր ղջ ճվղզմվ սսնմոր Հ րսյսղճոաոկմզդ մժրոլ

-մոկ

-կա

յս

ո

«տատու

ց յոսղիզ

նս»

չջղտ

«մեմուր դակածնամրոլ ջաիկմենգմ զր ղպմսնկուտվնոզեումա

| րոամնոց ծնսմրտ վր վմղղղաքըիսնաքմսն վոսողտաղվող ժղսմս «մմոմ -ղզ ղղզմսղորհունդոտմղաքլիսգցղաջմսն ղվլոքաղ սոզլջ ղոկիաճկողոտր մմս «9 դ ղաքիսիվտկտվովեողդլո դ վջղո ֆՂ 3 բոիխխուկ ղոիսնկոտվե րրաղոմղ ոաջմսնամվ կվտուրղտովովմզղոաՒլիսնաջմսեղվիորակ (վմզտկոտդվ -որտակվովտ մզմմոտ հվրնեսկսնմուր ղմղվուտ «մմզղյոսմողոմն վմրող ղվջորակ յոռժխողդն ղոիքիստձգրոմդո ղ մմղզդրոանը չժղումն 1 տոսձղը մս մնմոր յ մվ րրոդաոնսմատկ "ոմի ով լոսկովամզի վ դտկոփյո շոր տոսղոիուն մղոաջիսղղաբման ղդվորոլ չղվմզղկատոյող

«ոսդոամղ 7

«մզդտվջմտե

ժմոմո

իսյզմե դվկմսց Ո ՛ո իսան ովնդու, վբրսկուր "Մյսն ժղ տղչ րվ» ա կողարաթ ղոլքիսմտիոտ յոսմղն վնսմնոնդը Ստ «վյաքմնոնցը զի -ոն ջոիժմոոռ նվրեսկ վմզղտովմոֆ դոր դղմսեդզղ ջախխմզկորնակ վնատտողլոսմիսմտվրվլ վեմողը (իսջոխնսծ Ազա նսմոկ րզը» մվ -միտ

մրոքջիսնկտխոկ վմղդյրոսծղը Փոկոմատումչ դոմլիմաիոսոն դոդու ի«խմզկ -տճ նդոմղ 7 յլմախոոու1 'Ղ Վ չմմոխմզկ դոկզես» մ/ստոյսջ ատի մյոսդանդմ դուրձամս մմզ մզջահ վովոդլո զգան | վզմակ րչսգ Հաքիսմեռողվկ վմզդեիքմանտամ ղվիոցիսկոձր ղ դաոկակոմտաոոշ

վմզղճսծվր մոր»« չամիղոքիամողմ

ղորմոտոկ վղվճմզի ղ վլիսղմ ղորձամս ջողսնդմ «վդակտտտվողն բախտ ումղ դալլիսմնումվ բոսդն դլ դժվղկ ճդգմվ դ մմզդժղոարեարու տմղ ղզ (յոսղոդանդգկոմգի) «մմզղժճոաոչ մսխմ նո -պղյոսձսմսծմվն դոց դ վմզժար դվեդոստ յր բաինողոոստկուաղջ վմզդժղոարնուծնն

ղվլորոկ 1ղմոտուկմզդղյսքչիանսքմսն Հանկտտվե վջղո աթոգոր նվլակոդումղ մուրտչ վժնոլդմ վժդոմկ յանմուղ :Քվմզդղոս Դ/ոյդգրոր դոդոոդըի ց

ղ Քվմզդրոսմամաժմվն -կմկո ղդակոաքսամոմ

ջոիճողոատկղզնմո «Քվմզղժնոաքոն Հ/սծ

երր դվլորակ դուրդ իսսոցտոյռ վմզդղոաւջիանացման -ջմանհոմվ

դոչ մմ

ոտկտիո վելիտ մորտչ տմղ ժղամս ՛մմզղ չդլ վաոկատղամղ Հոտջտտխւանմնմաս. ոսհր վմմտի յոսկմտքղց 1 վմզդկտտոհդնսնճղղյս դարիսվոկոդամղ եզր մուրոչ ղզմվ ղ բտիմն ղմա մվ դեմուր մս «3 ղմո վղոս երր մոր ոմղ չքրսղմ կհոստոջումաի ղղաիքիսնսջման մղոաիլիսյ դտ ճԶղմճմղի չո» սոզղնմզի ղլա նղդկղզըմժսղջ լոսիձղոջախ | իրս մոզիո յ տվտուր 11 մրոսջմսհտմվ վմզգկտտ կում ջտինկոտվե ցոիմն ղմսատ տմղ ողոուն 25Ռ մղոսիքիսղոսցմանղվլուրակ սսնմոր

դորա զան

-ոխղ -մոխ

տազչ

|

եսի:ղաչոաոհ մտրոչ վմզեվվ ղորմաոչովնտչ. վմզղ -ոսնդմ(աղվ դորջտիղ վկոտ ջաոկդգմ դվ շմախադոց ջտիխհակ -ոհղ ղց դ կոտտաոհղ վկոձսմս վազն ղզ ջաինն։ս ժղսմս «մմզդղյաիքսնսջմսե ջոինկտատվե -

:

դոտ րսիդտիղտ դզ ղղ յոռիմակծղամս ողոնիրը :ղվլորոկ մմզդդսլիսնացման ղտ րոսիհտկ ղղ ժրլոսղվկատու վմզդղանքիանաբման ղվջորտղ :մրացմսեոմվ վկատատրղ,նիտ 1զիսչախտ դղ նսմտկ ժղսմս «րոսճոմվկտախ դակադովուղվմզդդանիանաջմսնղմա «յոսճկատվենվկոտ -ոխող ղզ լսամնտրլղզ մմզղղ:աիքսանսջման ղվջորող

մերՀոգեբանությունը ի՞նչ է նշանակում այդ: Մատերիալիս տական ժում է իդեալիստների առուսջ քաշած կամքի ազատությունը, Համաձայն մնում է որի մարդու կողմից իրագործվածոգեկան գործողությունը

ավտոնոմ չլատճառաբանված,

ն

սեփական

բացի ցանկություններից

ոչնչի չի ենթարկվում:

լավ կամ վատ դիտակցվածգործողությունները օբպայմանավորված են: եվ մենք, մեծ կամ փոքր ճշդրտուլեկտիվորեն թյամբ կարող ենք ասել, թե ինչու մարդը կատարեցճենց այդ արարքը: Մարդուկամային գործունեությունըլրիվ կերպով դետերմինավորվածէ: Այն պայմանավորվածէ անձի ձնավորված կերտվածքով, նրա դրդաբնույթով, որոնք առաջացել ռւլատճառներին կենսական նոպլատակների են մարդու ճասարակական կյանքիպայմաններում որպես ղանաղան

Մարդուբոլոր

արդյունք: Դրա ճետ մեկտեղ որպես կամային ներդործությունների անմիջական պատճառ կարող են ճանդես դալ կյանքի դործուննության

Հանդամանքներ, որոնք բազմազան թյունը:

ն

որոշում

են

կամային

գործողու-

օբյեկտիվորենպայմանավորՄարդու կամային գործունեությունը բոլորովին էլ չի նշանակում, որ կամային գործուայդ նեությունը չոդեբանորեն դիտապցվում է իբրն արտաքին մի ինչ-որ

վաժ է, սակայն

ստիպողականանճրաժեշտություն, որի իրագործման «ամար մարդը պատասխանատվությունչի կրում: նման սլատկերացումը սխալ է: «Դեմարգկային արարքների տերմինիզմի իդետանյ-- դրել է լենինը,-անչրաժեշտությունը սաճմանելով, ժխտելով կամքի ազատության անամենին Հե ոչնչացնում մարդու միտ ո՛չ բանականությունը, Բոլորովին ո՛չ խիղճը, ոչ էլ նրա դործողությունների գնաճատությունը: ճակառակը. միայն դետերքինիստւսկանՃայացքի ժամանակ է չՀնարակ ոչ թե ամեն ինչի բարդումն վոր խիստ ճիշտ ղնաճատությունը, վրա»): զատ կամքի կայակամային դործուննության բնորոշառանձնաձատկությունը նում է նրանում, որ կամային գործունեությունըմիշտ իրագործում է էլ կամայինդործոմարդըորպեսանձ: Հենց այս կապակցությամբ ղությունը արվում է որպես այնպիսի արարք, որի Համար մարդը լրիվ շնորճիվ է: Առավելապես կամային գործունեության ոլատասխանատու է, որ դիտակցում է մարդը դիտակցում իրեն որպես անձնավորություն,

Հեջիաթը՝

ա-

ու

ինքն է որոշում իր կյանքի ուղին

ն

ճակատագիրը:

8 2. Կամալինգործողությունը

ն

նրա կառուցվածքը

կամային դործողությունները բնորոշվում են Հոդեբանական բարդ բովանդակությամբ: են, թե ինչ լարում կարող է մարդու մոռ պատասխանատու կամային դործողություն առաջանալ իարդու

Հայտնի

կատարելուանճրաժեշտության դեպքում, ն ինչպիսի կասկածներն դըրդաղատճառներիՃակամարտություն կարող են ծադել այս դեքում:

Խիստ կարնոր է բացածայտել, Թե Հոդեբանական տեսակետից ինչ է իրենից եերկայացնում կամային գործողությունը, ինչպի-

Կամային գործողության օղակները

շիք

են

նրա օղակները

ն

կառուցվածքը:

կամային մուրաքահչյուր

գործողություն ամենից

է մարդու առչն դրված նպատակի առկայություն: դիւոակցում է այն, ինչին որ ուղում է ճասնել այս

առաջ

Այլ կերպ

ենթադրում ասած

նա

կամ այն ղզործողու-

թյունների միջոցով. փոխել իր վիճակը, բավարարել ինչ-որսլածոաւնջմունքներ հ այլն։ Սակայն կամային դործողությունը անպայման ենթադրում է նան մեկ ուրիչ օղակ, որը ճանդես է դալիս մերթ ավելի մասնատված, երբեմն էլ «ամադրված ձնով: Այդ դործողության դրդապատճառի առկայությունն է, որը բացատրում է, թե ինչու է մարդը ձգտում տվյալնպատակին,ինչն է նրան դրդում նախատեսռրվոժի նվաճմանը:

Սովորաբարմարդու առջն ձագում են տարբեր նպատակներ, որոնք կամ այն չափով գրավիչ են։ Մարդըստիպված է ընարություն կա-

այս

նրանց ցանկալիության, եր կրոնքի դնաչատել տվլայ դաճի կամ ավելի ճեռավոր փովերի «ամար նշանակության առսանկյունից ն առանձնացնելայն, ինչը ներկայումս առավել կարեոր տարել նրանց միջե,

ն

է րվում։ Ցանկություն է առաջանում անճլուսժեշո Ճասնելայդ նոյա-

տակին, օրինակ՝ փոխել մասնագիտությունը, ընդունվել բում, մեկնել արշավի ն այլն, կամային զործողության բնորոշ գիծը ոչ քե սպարզա-չ ոլես հպատակի ցունկալիության զիտակցումն է (ցանկանալ կարելի է

է թվում), այլն այդ այն, ինչ անիրագործելի նպատակիդիտակորպես սկզբունքորեն նվաճելիի ն ճասանելիի։ Այս կասակյուցումը Ձչամբ ծագում է կամային դործողության էւսկանփուլերից մեի, խոր՞իրդածումն այն մասին, թն ինչես պետք է Հասնելդրված նղատաչին, ինչպիսիք պետք է լինեն նրա նվաճման ուղիները, գործողության ինչ դիոի ձնեեր են տանում դեպի այն։ Այդ խորչրդածության ընթացբում, երբեմն ծանը թեթն է արվում այս կամ այն ուղու, ժիջոցհերի ընտոության նպատակաճարմարությունը, որոնք նպատակի նվաճումը դարձնում են ոնալ։ Այղ սրոցեսները, ըստ էության, իրձնցից նան

ու

քրկծր, ՏՈՎ. Խ,անին,

1, էչ 195.

ներկայացնում

դրիչնճր:

եխ

կամայինակտի

մեջ մտնող բանական

Կամքի իրական առկայությունը դրսնորվում է արդեն տվյալ գորՀենց տվյալ ձնով իրագործելու որոշում կայացնելիս: Ռրոշծողությունը ման ընդունումը որոշ դեպքերում կարող է կատարվել առանց դժվա-չնման է, որ շճենց երբ ւպարզվում է Ճայ րությունների, դործողությունն ղիսանում միակ ճիշտը ն նպատակաճարմարը։ Բայց մեծ մասամբ որոշման ընդունումը այնքան էլ ճեշտ դործ չէ: Այդ ընքացբում Հաճախ ժազում է դրդապատճառների պայքար: պանկանում է, օրինակ,փոխելմասնառիտությունը, Մարդը կայն, միաժամանակ նա կարող է ունենալ մի շարք այլ ձղտումներ, որոն, Համար նման փոփոխությունըկարող է ճանդես դալ որպես խոչընդուս: հրոք, մասնագիտության փոփոխությունըենքադրում է աշլսատավարձի ժամանակավոր իջեցում, նորից կանոնավորապեսսովորելու, մի կոլեկտիվից, որտեղ նա իրեն լավ է զգում, մյուսն անցնելու անՀրաժճշտություն ն այլն: Այս կապակցուքյամբ էլ Հենց առաջանում է դրղապատճառկերի սլայքոար. «րաժարվել արդյոք, նորչ ցյոսկալի մաանագիաությունից ն սպասվող ներքին բավարարությունից, 35 ընդռակառակը, ճրաժարվել իր այլ պաճանջներից՝ճանուն արժեքավոը քվայող «եռանկարի: Տեղի է ունննում ոչ միայն բնդունելիք որոշման ոճ կամ թեր խոսող նկատառումներիկշռադատում, այլն տեղի է ունենում որոնք տռիպում են կադրդապատճառների պղպղայբյարյ, տարելու իրարաժերժ գործողություններ: Որքան ծանրակշիռ են ընդղիմաղրը դրդապատճառները, որքան իրենց նշանակալիությաշբ ավելի մարդուն մոտ են գործունեության զող պաճանջմունքներիօբյեկատնեըր, այնքան ավելի ուժեղ է դառնում այղ պայքարը: Եթե անչրաժեւտ Հ ընարություն կատարել կինոնկար ղիխոելուն ճեռավոր ճՃանաչգզարճորմիչս, չսսլա ղությունից վնրադարձաժ վաղեմի բնկերոջը Ճանդիսլելու եժան էուքյան բոցակադեպքում դրդաղատճառենրի պայքարը ըստ ցում ք: կինո դնալու ցանկությունը ճնշվում է: Սակայն, երբ պուտանին է ընտրի սիրաժ աղջկա ճետ ժամադրության դնալու նե անսպապեր սնչիորեն լուրջ «իվանդացած մոտիկ մարդուն օգնելու միջն, աղա արգխիստ սրոոյլոււի:դեղթերում դրդապատճառների սլայքարըՃաճյախ ււ

դում 1։

ծադում պայքարի ճետնանքով Ռրդապատճաւների դեն տատանումները եթե ռրոշումի ընղունումից

կասկածները ն որոշումը:

են

նետված

Ճճետո

հս

մ.

է որոշում

սլետք է իրադորժել

«կասկածի

որդը»

շա-

որնված րումոս նում կրժելմարդուն, առլւս կամայինդործողությունը է լինում իսկական սլացրից, դեպի դրվաժ հպատակը ունեյաժ խոյանտից: է

ֆոտ

ճիգ

՞ի

շարք դեպքերում որոշման բնդունում:, ինջը կապվաժ է ներքին ուժեղ լարվածուբյան ճետ, որը Ճամարյա ընդունում է ստրեսային բնույթ, իր մեջ ուրը» ուժեղ ւպաճանջւիունքներըճաղթելու նման անծրաժեշտության Հետ, իր

Կամային

բաղա-

2ճաղթաճարելունման անձճրաժեշտությունը ներքին խոչընդուռները (պալյորոշ արմատացած վաո սովորույթների, ցանկությունների, քարը իր տոորյա նրնույքնքրի նկատմամբ սովորական, բայց բարոյական սկրզբունքենրու չարդարացված մոտեցման «ետ ն այլն) կաղված է կամոաւքնճիգը առկայության ճետ, որի տաղբումըկամային գործողության բնորոշ

է: ճաոկանիչն

հսկ ի՞նչն է տռխպում մարդուն ճնշհլու իր մեջ որոշ, խիոսւոուժեղ ձգտումները: Սոսկ միայն այն բանի ըմբոնումը, որ տվյալ լուծումը Հառապատասխանումէ բոսրոյական սկզբունքներին, ն կամ օդաակար Է Հասարակության ճամար, բավական չէ մարդուն դժվարին գործին դիդելու ճամար: Սակայն, երբ այգ ըմբռնումը ամրապնդվում է, օրիհան, սպարտբիզզացմունքըին ճամապատասխանվարվելու անձճրաժեշտության սուր ասրումով, ալն ժամանակ այդ ծնում է ճիդ, որր բույլ Հ տալիս ճնչելու ուրիշ չառ ձգտումներ: Պարոքիզգացումը ցույց է են ոալիս, որ բարոյականության սպառանջները ամրակալվել գիտակուրան մեջ, վեր նն ածվել անձի սնփականության, վարքի նեճրքիր դրդիչենը են դարձել ցանկացաժ իրադրության մեջ, որտեղ բախում Լ չաւաջանում նսասիրական ձգտումների ն Ճասարակականյաճերի միջեւ Հենց աարութի այո զղզացումն է որոշում, թե դրդապատճառներիսույքւսրում կշեռքի որ նժարը կլքեքվի: երբ մենք խոսում ենք նամային դորժողությանմասին, ասլա պետք է ճի՞ել, որ չանքերի ապրում առաջանում է ոչ միայն որոշում կայացՇատ ճաճախ ապրումները առավելագույն նելիս: լարվածության են ռ»ասնում բնդունված որոշման կատարման ժամանակ: Այդ ուղե է ունքնում այն պատճառով, որ որաշման կատարումը «աճախ բախվում ք սուրյլեկտիվ ն օբյեկտիվ կարգի մի շարք արդելքների։ Այսպես, օրինակ, քննությանը նախասլատրասովելու որոշման իրադործմանը կարոզ են Ժեծապես խանգարել արմատացած սովորույթները, օրն առանք ռեԺ/ուիի անյկաշնելուկայուն Ճճակումը: Սյդ ժամանակ կայունացված ապրելակերոլի փովոխունյունը ճենց մարդու մեջ լուրջ խոչընդոտների է ճանդիխսղում:Ձանքեր են պաճանջվում երեկոյան զբոսանքի դեալու, առավոտյան վաղ արքնանալու Է առչասարակամրակայված սովորությունները Ճաղքաճարելու ճամար: Այդ ամենը յառանջում է որոշ լարվածություն,ուշադրություն դեալի այն, մռչը մինչ այդ ճամարյա ՀՓողո չի պատճառել: Այս կապված է ինջնաբնրաբարառաջացող դիմադրո«բյան, բացասական ջույլղերի, տարբեր բնույթի ֆրուստրացիաները

66Է

մրորբծղջ վտտհւոձմծզր

Հս

իսնլինամսդինակմմզղժմամո մվ | բոսչամա

մղւաիջի սյ դոիլիսդխաւասղժղւ Տար մլ) մեմուրի /րսդումղ/ յոսղտաքոկ

յում:

| դողմզ մժրակ

իսովիւոր

Տ5ջ

զ ղվմղղրուտ :մղաորատչաղնադժղվ

ուղ վոսղոդվոտոռչոարուչ -ոչտղե ոլվմղղժղարեսրոջ ՛դվմզղիոցեվ

վմվղոսքքիանաջման դ մրանոճուստ վովիողիտ ջոիդանդմ 77 ոզխողնո էրոսմովնաիվոսրդոքրիանաբման ղմ մղամս մրոսջմանումվ Հողմ ղորշամս վմզդրոանը վովոդիո յ բակոխեմտ մնմաղ ։ղմոտ մվ լ յոսղն ֆղո ղմոռրակ ողզուղվ լ լյոսիմողոմն մղսյալը աղի ամմաղժղվ 'յ

ող Ժղամս մմզղկոտուող մողմոկ դիո դողվուտուռխ ողիումս / յոսմսիտեմուկ մղաքլիոզդաջմանղվիորող -որուչ մժմոի յՀանմոր

նվկտովե մմրոստցիւումվտուղծղվ

Պզ Յղամա Մղոսհքիսղոկտսջի մղոաքքիսդիսմոլժղվ «մլաքքիոսուրում տտչ Ժղզո դյ նվնղոմղ ժղաղստնումնղոյ ղվղ ղվմվզղղիսնոմսդմոկ -ոկունոմ մմզղկոմսվովյոնքրը չվմզղկամո ղվլորոկ Համսղմ դվջղուտ

նղգչ բրսիջտ դ

զզ

մզի ժղամղ

տոտ

լոսմզմ

ժոալջ ղղ

քսմքիողամոկ

բոսժմոխ յանմուրմմզղլոսմաղոմն ղոկոխվամո րուչ դաէքիսվկումամա

ղվիորտկ մժղ դ մմզղդճածվր ղո րջմսնումվ ոլ վմզդղոաքքիանաջման 7 ողո չՔվմղբնսկ ղոկուռտնուղ դվլորտկ ուդ ամա ղոկումն ոզուդվ ղզ րոածամողմմղաիցիսցղացման Ժղամս մտյկզխոճնսմրո վր ղոիմաղոմն վմղղկումսղվորոկ անուր յ 2 տատ վճատ մզր իսովոոհրչդ մրոքլիսդակոսջիղա յոսղկղմ 1 վժշտ մուալր ,րոմլիսդակասջի մվ 1 յոսդճարման մկյր լ նաիեդձմգղ րոսձամս լ ղիսմաղժղվ տովո| մկ "Մկոստկոջնղմ մուսծր «ովյզղզնտքոկ Դո շըր ժեղ չրուղոլիլմ րոկոտուտուչ 1 յոսմզմոնան մուահրղրսքքի 1 իսդչ մղմմոտ մղաքլիսզղաջմսե ղվիոորոկ նղակնմուր մզմմուջ չմմզղկամսդվիորտոկղողոտտորուրբու փեղո: ոլ զվիորբոյփախախողջդ րրաիմսղոմն րոաժնոլքիղմղդոքքիսզղւացմսն

-Արամսիտղջ ծդտմը ղ մմղցուսմշռսկտույցվնորոկ վջըՂ

ք

Հ-զՏ

-ոկ

րոջ

մահ ոո

ո

ւոն աղղնոնմոն գու

ոբ

"Ք

Տ

ՆՐ

յարոհուտ

ղուրմոտ

մմզդկումսղվորակ ոմդ ղանմուր 1 լոսղուլիո| զմո (գր

«3 բոաինմուր» մղեվջ ճվղդզմվ նսձղուչու: վմզդղոաքրիանաջման

չմորոչ յաց քյա մմզղմվն -ղժո| մսղմոլվ դոնցիսզվածմոն ղդ վժղոկ յոսղջմոն ղզ շաոիմատրմոտչ վ »ղիտ դանմոյ վկոնմտկար մջմատմ վիտ ղզ յբսդնոմջմամ մրոսոմզկ

-որեոի վջծոժմոի հլ ղուկով մմոչ Հնսմբա վր ՛մզղուվնկղոաաժ Ժղամս 1 սմոտակ զր վջետժմոի մաղուշնղմ յանմութ ղվլ մղսիքիսգցղացման ղվոովր մզղղաքքիակտոչող -տրուկ ւյ Դոռղտսսր վիլմոկ մշ չռաոմճմզի ժմոչ -ֆղոստ վր դոքքիսզղացմանղվիուրուկ դուղ 1զղողզտնզտկզը տզչ սք մղսաիլիսցամգի վմշոինաստկ վոկտ ղվխուրույլ

տ

մն

ոու

սմուրուջամդջմոնոմվ ոզեւուղուկ -ողձմվի մյոսմձամսջողանղմ մմղղտանղմաղվվլիաղմ իվակդոմթ 1զմ մս Հ տմգքոմչղո -ոջոքինուչ յլոսղվ (իսսովատի ուտ ) վիտ (ո( 5 բոսվ ճ -ոժ ղուր | լոռվամ յոսդոծաստ վմզդստցտտոանմս մուր ղրզմմյ) -ակոչ մո իսսոջտտիւ դիտ ղովր 1ս րոսղաճոստ ովոցոչ մղահլի սրով վալվչ ձամաղմմորու ղոքքիոգվացմահ ղվորոկ "իսովոուղ

:

-ատ

21 ղվփաէնԷ ղոժ «դմա մմս /յրոսկաջվիջոիմո1 1զիդանկաղորաթ մոկմգ լ լոսխվաո դոան -մոր (տճաձղո մղգրտ ուր մկոջվի ղոքիսդոկուտոտմայուխ անլմուջ խու ծի կողո չոռ «ոքնոջ մմզղտանղմաղ| )ցղոխ չու 7 տծզբում:ղղ րութ մոկմց Մո «րանղո ակմզ (կղր ցք 4" ամնոբմսն ժղոճ 1 ժտզլ, չմմզղ ՀԺոորտեղու մող ջոիմզմաողաոչ զլմսվվոռհողտ 1զղստվիճոււ «ղոսէք նի Կասութուջ 1մզմոնան յոսժնուլվղմ զրու դաիքիամուտումզմրոչ ղումն զ տծղքոմշդտ դ «վմզղտսնղդմմոո| Հոտ» 1 րրսովնղոչ մր "ամա -տկ դոիմսմս նղ: ղիակտո վմոժքումն բզր վմզղաոցտտհւոնմնճՇղոու ղբրոաճոմս վ. լոսճամոչ ջուկոտկ մղանլրատծգրոմչղո գլո լ եմախ վմզդտանդմմառղկ մկատորղ մոզջ դարմոչոյնոչ ծա 'ղվժոտմտ լ ջոիոտակ մմս «ղոիքիազղացմսնղվիորոակժղզ բահն ժդզրի ՛ղվժնսկ ղորմոչույվնուչ վմզղտսնդանառվ ջոնզ ծզր այ

ին

-մո ղ յոսնոմ ղոքիանսջման դվորտոկմող րոսդնուտծզ» ա Ս) մրոամոտոկ 1 մտխողաջ նվիորակտ զքովր Հա դամքիսնսջման դվլորոկ մա մղտժ -ոմփաք | րաղ չմրսնտեն ղոաոիլիսչոտոի ջոիջմսնոմվ մրոլիսնսճուջ -Տոճաոստ վյ նսոչ մոմ վմզղղաքլիանաջման տար տամղ մյոսջմանամվ ոզոտտձմր մտմսխս ղվտրոկ չմղաքքիսիվտկտանմոր լ րրադոքիո|

րգիդնան դմ :

:

։

Հյցաիգ

չդվմզդ

-ղաոչտ

վկոՀ -աքքանսցմսե մվ իսզնմանոչ նղոսզ տձզբրումլղո ւղյամքիաներս Համս | ովյտտ մղոհլիսիվակո մվ դնմոր մս «յոսդոմդ | լոսիտլաչոո «մո վմզդղաքիանաքման ղ վմվղրոանը ղմա «ֆ ղյոսկալեմտ դրոսխոն Հա մյոսմսիտեմակ վջեոժմոր մորտաչ վջղո ղովի վավանղո չղովնկղագ դսմզմսիտնմովդ Հանչկոչ մվ նվմզղովնկղագ ղիսնումաղմոկ

դամիաջոիմոմ

ջր

դլ

Ո զիծղաչոյո մզմղոճ վյոնհ նամակ 'իվդլողգբոսսդնը :դվմցդկոտուող

ջաիմն դճսո սմ 1յդոտչ ող նսմոկ մս րոանկուտվծ վդոմ դակոյմաղմակ դիո ՛մղյալքիսնկատվե վմպքս դոկախզո մրոամոտ ղարտզխումվտող վլոսղմ դուհումն -Ժղվ ազդժգոարնանն ջում մեռղոչվնոչ յոսմոժիուխ ջանը զտ վջղտ ղատկովյո 4 չոշվք ոողչ ղտրնոճոաստ

ա

-ոմյի

մրսդնոծոսո

-ուտ

տայզկանգեմո մժմաի մկլր

ելնելով իր Ճճամոզմժունքթեերիը, ւսյն մասին,Թե Է չոլես ոլճք է բներից ոյատկերացումներից վարվել ճամապատասխան իրավիճակներում: առկայությունը Առաջացածանդիրները լուծելիս ինքնուրույնության փոսում է զարգացած կամբի ճատկության մասին: նրա ճակառակ երե1: Այն կայանում է նրահում, որ վույքը ներշնչվողությունըն ն է ենթարկվում օտար նրա ազդեցությունների մարդը Ճեշւոությողիբ են ծաղզում նրա սեխիաքե դրդապատճառները դգործողությունների ոչ կան ձնավորված կարծիբրներիը ն ճամոզմունքներից, այլ որպես կողմճակի ազդեցությունների արդյունք: 2. Վճռոականությունը անձի կամային այն որակն է, որն ն առանց ավելորդ տատանումների բաարտաձճայտվում է ժամանակին վականին ճիմնավորված որոշումներ ընդունելու, իսկ ճետո մտածված դրունք կյանջում իրասործելու մարդու ընդունակության մեջ: կերով եչդ կարնոր կամային շատկության ճակառակ երնույթը Ճանդիռանոմ է անվճռականությունը Անվճակաությունը կարող է ներուն գալ որոշումներ ընդունելիս: Մարդը տատանվում է, կասկածում, դաոչ թե ինչոլես պետք է վարվել. դրդապատճառների պայքարը նում է անվերջանալի: Անվճռոականությունը ճայտնաբերվում է նայ րսդունված որոշման իրադործման ժամանակ: վերջնական քայլի նկաոոր անվճռական մամբ ունեցած սարսափը Ճճասցնումմէ այն բանին, մարդը ակզբում Ճետաձղում է ռրոշումը, իսկ Ճճետոյ, որոշնճլով, կռում է այն կրկին ու կրկին Ճետաձղել: ճետ Է. Վմռոասկանության միասին, ժտածմած որոշումների Ճաջող կատարումն ապառովողխիստ կարնոր Ճատկություն է Ճամարվում « ո ճնթադրում է, որ մարդրընդումառություն Համարությունը նախանշված նան է եռանդի երկարատն է չքուլացողլարվածությանը նրան են նպատակի իրագործման դժվարությունենրը մարխհընում, մուրդնանշեղորեն շարժվում է չնստի դրված նպատակը: Համառություկամա. նը արմատապես տարբերվում է դկամակորությունից: կորությունը աչն է, երբ չնայած խելամ իո շիժբերի առկայությունը է ճրաժարվհելու գործողություսների նշմաժ ւղյլաւմսրդո անընդունակ նիլ, նախկինում կայացրած վատ կշռադաոված որոշումից: Հատմառուանտեսման, է իրական Հանդամանքների Թյունը արտաճայովում սիոփոխվող իրադրությունում ճկունության բացակայության ձնով: եվ դրահո դրանորվում է մարդու կամքի թուլությունը: նում 4. Մարդու կամային գործողության բարձրագույն աստիճանը խիստ կարողության մեջ վառ կերպով արտաճայտվում է իրեն տիրապետելու ոչ

քն պատաճական ազդեցությամբ,

զիւրն

այլ

ն

-

(զառվածություն,ինքնատիրասլետում ): րեան է գալիս նրանոսք, էյդ կարողությունը

որ

մարդը կարողա-

ստիպել իրեն, կատարելու ընդունված 4ճիմնավորված որոշումը է եր մեջ յոիրավետող այնպիսի խանդարիչ մղումներ, Հաղթաճարում են՝ ալարկոտությունը, մտավախությունը ն այլն: Այլ կեր ինչպիսիք ասած այդ կարողությունը կայանում է անցանկալի ն դրա ճետ մեկտեղբավականին ուժեղ մղումները իրեն ենթարկելու, պուլելու ունա կունյան մեջ: կամքը արտաճայտվում է տվյալմարդու կողմից չքամեջ, դրսնորումները ռսանձաճարելու զգացմունքների չալորվողյնպիոիխ են՝ կատաղություսարսաիը, զայրույթը, դրգովածությունը, ենչսիսիք նը» Հուսածատությունը ն այլն: Հարց է առաջանում, թե ինչոլե՞ս են առաջանում ն ձնավորվում Տարբեր կամարդու ճամար արժեքավոր կամային Ճճատկությունները: են: մային Ճճատկությունների ձնավորման ճանասղարտճներըտարբեր նան բնույթի այդ Կամային որակի բնույթից կախվածժ՝պետք է խոսել ն Սակայն մասին: չի կատարբեր կոնկրետ պայմանների առաջացման ն ընդձճանուրբնույթի այն պաճերի մասին, որոնը օդրելի մոռանալ են նում անձի կամային որակների ամբողջության ձնավորմանը։ Երնում

է

է

ւ

ժեքավոր կամային որակների ձնավորման վրա դրականորեն է ազդում ՀՓւասոկանիշների մի շարք մարդու անձի Ճաոտակորեն ճարտաճալրոված են սլատկանում, լարոդրանց ճերթին. Առաջին թվին առկայությունը: ճՀոտակությունը, կյանքի նպատակների բի պարդաղած զդացմունքը, Այս ամենը անճրաժեշտ պայնրանց ճասնելու կրքոտ ցանկությունը: ակտիվություն, նրա մաններ է ստեղծում մարդու վարքում դրոնորելու ճետ բերում է մարդու կողձղտումներում ծաստատակամություն, իր

որոնք ճՃասպնումեն դրրԲիզ իրադործվուլ մի շարք դորժողուխթյուններ, վաժ նպատակների նվաճման:Այլ նպատակների նվաճումը, որոնք իր փուլերում մարդը դնում է իր առջ, միշւո բոլոր նյանջի ճանապարտճի

կապված է ււսրբեր ւտնռուսկի դժվար:Թլյուններիճաղբաճարմուն Հեսոչ սա է ծաղած առջի, իշնցնում է Հառախ ընկրկում դժվարությունների ալրելով այդ որպես անճաջոդություի: իր Համվակնության աստիճանը, ճամար մեծ նշանակություն Օազաժ դժվարությունների Ճճաղթաճարման ունեն կյանքումմարդու ունեցած խնդիրնեամուրՏամողմունքները, բի, իսկական մարդկային արժանապատվությանվերաբերյալ ձնավոր-չ

ված

Ճայացքները: կարնորագույն սկզբունքը, ՀաւվաՍովետական ճողեբանության

Ճոդեկան պրոցեսները ն Հատկություննեչ ձայն որի Ճճամառլատառսխան րը ձնեավորվում են գործունեության մեջ, առանձնակի Համոզչությամբ է դրանորվում անձի կամային ոլորտում: Շնորճիվ ճենց այն բանի, որ է դորֆադրում, է կամային մարդը իրագործում դորժողությունննր, ճիգեր Հաղթաճարում իր ներբին «արգելապատնեշները»(պաճպանողականոււ ատ աճա կան տրամադրություն, ծուլություն, վատ սովորություններ,

քյուններին ենթարկվել), ինչպես նան շրջապատող աշխարձում եղած արդելքները, ե ձնավորվում են նրա այնպիսի որակներ, ինչպիւիք են որոշումներ կայացնելու ընդունակությունը, Ճաստատակամովլունը, ինջնատիրապետումը: Այնպիսիարժեքավորկամային Ճատկություն,ինչաի«ին ինչն իր վրա ունեցած իշխանությունն է (ինքնատիրապետումը), ոչինչ այնպես լավ չի ձնավորում, ինչպես դժվարությունների ամենօրյա Ճճաղթաճարումը: Մարդու կամային ճատկությունների ձնավորման գործում մեծ է կոլեկտիվի ղերը։ կամքի դաստիարակման գործում առանձնապես մեծ է այն կոլեկտիվի դերը, որին պատկանելը թանկ է մարդու ճամար, որի կոլեկտիվում, որի Ճեւտ մարդը իրեն կարծիքի ճետ նա ճաշվի է նոտում։ ամուր կառղված է ղդում, տեսնում է իր ճամար վարքի օրինակներ:ՑուՃամերաշխ կոլեկտիվ իր անդամների վարքին որոշակի սլաճանչներ է ներկայացնում. իր վրա վերցրած պարտավորություննեինկերների նկատմումբ ճո րի կատարում, ակտիվության դրսկորում, դաւուրություն, իր կոլեկտիվը չարատավորելու ձղտում ն այլն։ Այա ամենը կոլեկտիվի անդամին դնում է այնպիոաիվիճակի մեջ, որ նա ատիպված է որոշում ընդունել, դրանորհլ իրեն գործողություններում, ինքնատիրապետում ճանդես բերել շրջապատողների մուս իր մասին վատ կարձիբ չստեղծելու ճամար: Կոլեկտիվիքաչջալերանքը նրա անդամի Համար Հանդիսանում է պարգն նրա ջանքերի, երբեմն նան տՃճաճ Ճույզերի դիմաց: առպլրված Սովորելով կատարելկոլեկտիվի տված ավելի ու ավելի դժվարին Հանձնարարությունները,որոնք սլաճանջում են ավելի ու սսվելի մեծ ինքնուրույնություն ե նախաձեռնություն, անձն իր մեջ անձճրաժեշտկամային որակներ է դրոնորում: Հաջող կամային գործողությունների կոր-, կընման պրակտիկայի շնորչիվ մարդն իր ուժերի նկատմամբ վստաՃճությունէ ձեռք բերում, զգում է իր աճի, այլ ԺարդկանըՃետ ունեցած դորժունեությունից բանի գնում ավելի մեծ բավականություն է

րաքանչյուր

ստա-

-

ճում:

1111Է:Ք/:15 74 է.

թ.

2. Շ

ճ

11 ՔՇՓՇՔ,

Յ. Ճ. 4.

լ.

5. 1. աճ.

Լ.

Օշա

թշւօտ.ԹՕՇԱԼՆՅԱԱՇ

ՒՆ Թոռշշ.

Թ0ՇՈՅՀՅԱՆԸ

թօտա

1958.

ՎՈՒՃԵՒՈՒ:Յ.

8Օ1մ

սուտ

Լ.

Խ0ԹՅՈՇՑ. ԸՅԽՕՏՕՇԱՈՒՅՈՒՇ Աո:0տեխուծՏ.

Շ.

մախ.

Լ.

Թօշոտ

նովը

8ոլճթւնը

Վ:06ՇՕա.11ԸաաՕտ014ԿՇԸրտԸ

1969. հԼ, «ԼԱքօշտօւատատ6»,

81, ՖԿԽոՇԱԱՅ,1954. 1151-80

8 ըոքօտաօըճը 007Վ611տ.Լ, ա614

1967. ԽԼ, «11րօշտ6ալԹտաՇ», Լ, ՏԿԱՇՂՐՈՅ,1958.

7 ոօղքօրաօՔ.

ոըօ6:15315Լ81014Թ81Ա11

ոօ։ծ

Շո

ՎՇ.յՕՑՇ-

ՄԱՍ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ԱՆԶԻ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ

ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

16-րդ գլուխ

ԽԱՌՆՎԱԾՔ

Տ

1.

Խառնվածքիընդճանուր բնութագիրը

Հասկացողություն Մարդու Ճճոդեկանկյանքը խառնվածքի մասին

նման

է չրի ճոս-

քին: Անընդմեջիրար են Հաջորդում արտաքին աշխարչի տպավորությունները, Ճիշողություններն անցյալի մասին, ցանկությունները, մտքերը, զդացմունքները: Հոգեկան կյանքի յայս Ճոսքը տարբերմարդկանց մուտ տարբեր է: Որոշ մարդիկ արագ ն Ճճեշտեն արձագանքում շրջապատող աշխարչճի փատոհրին ն իրադարձություններին: Դրանք տպավորվող են. մյուսները՝ դանդաղ ն դժվար արձագանքող. դրանք ալարկուս ն անտարբեր են. ոմանք՝ պոռթկուն են, Ժյուսները՝ չափավոր կ չրջաճայաց։ Խառնըփաժքի ճատկանիշները ճոդեկանի այնպիսի անչատական ակու բյուններ են, որոնք որոշում նն մարդու Ճճոդեկանգործունեությանընքացբը: այսինքն՝ դինամիկան: Սակայն Հոգեկան գործունեության դինամիկան կախված է ոչ մժիհ՛ Հոդեվիայն խառնվածքից:Այն կախված է է՛ դրդապատճառներից, ճակից: Օրինակ՝ ցանկացած մարդ, անկախ նրա խառնվածքից,ճետաՓերջրության առկայության դեսլքում աշխատում է ավելի արագ, իսկ դրա դեպքում՝դանդաղ ե անտրամադիր: բացակայության Ցանկացած ն ֆիղիկամարդ Ճալազատի կորուռյան դեքում ունենում է Ճճոդեկան կան ուժեսի անկում: Տարբերելու ճամար խառնվածքի միջոցով պայմանավորված անճատականդինամիկ առանձնաճատկությունները նրանցիը, որժխը պայմանավորվածեն դրդապատճառներովն ճոգեվիճակներով լրացուցիչ Ճատկանիշներիիմացություն է անՀրաժեշտ: Այդ Հատկանիշները ճետնյալներն են: -

ի

տարբերություն դրդապատճառներին Ճոգճվիճակների, խառերվածքի միննույն ճատկանիշները միննույն մարդու մուտ դրսնորվում են գործունեության ամենաբազմազան ձներում ն աժենատարբեր նպատակների առկայության դեպքում, օրինակ՝ աշխատանքի, նե խաղի, ն ուղորտի, ն զանազան դասերի ժամանակ ն այլնո -. են կյանքի կայուն ն Հաստատուն Խառնվածքի Հատկանիշները երկարատն Ճճատվածիկամ մարդու ողջ կյանքի ընթացքում: 3. ոչատաճաՏվյալմարդու խառնվածքի տարբեր Ճատկանիշներ կանորեն չեն զուգորդվում, այլ օրինաչափորեն կապվում են միմյանց ն կազմում են որոշակի կառուցվածը, որը բնորոշում է խառնվածքի 1.

տեսակը: խառնվածքի Այսպիսով,

էն մենք Հասկանում կայռոն անճատական

շում կան,

են

մ

Հ2ճատկու Թյուններ

Ք

արդուճոգեկան ՀՃարաբերականորեն

գործունեության

ւով

ճողգեկան ի այնպիսի ծատկանիշներ, որոնք որոնեո գործու ւթ, ան դի նամ ի-

տարբեր

Հաստատուն

մնում

են

բովանդակության,

դասպատճաոռնե րըիննապատակների Բումերնխաոն վածքի տիպը բնորո » վածք

)են--

ասե

մարդու

դեռղքում, շող

ժի

ն

դրր-

կավզկառույ-

ԱԱՐՅԻԻ աճահասիրքլով կճնդանիների բարձրագույն նյարդայինդորժծուլոգիական ճիմքը Ժունար նեություն ությունը, գտավ, որ պայմանական ռեֆ չեքսների առաչացման ն ընքացման բնուլթով միմյանցից տարբերվող շները, տարբերվում են նան ըստ խառնվածքի: նա ճանգեց այն եղրաոր խառնվածքը կայված չ այն Զույն ոլայտճառիօ, ինչից մացության, ռր կախված են նան ոլայլմանառեֆլեկտորային դործունեության 1 Ճճատական առանձնաճատկությունները:: Չայմանականոնֆլեքսների առաչացման անձատական տարբերությունների սլատճառրըըստ ի. Գ. Պավլովի, տվյալ անձի նլարդգայրն ճամակարյության ճատկությունների են: նա այդպիսի երեք Հիմնական Ճճատկանիշներէր տարբերում. 1) պրզոման պրոցեսի ն արգելակման սլրոցեսի ուժը, 2) գրզոման ուժի ն արգելակման ուժի միջն Հավասարակչշոության աստիճանը, կամ այլ վերո ասած, նյարդային ճամակարգության ճավասարակշովածությունը,3) գրգռումը արդգելակմամը ճերթաիոխվելու արագությունը ն ընդճակառակը, կամ, այլ կերպ ասած, նյարդային պրոցեսների շարժունությունը: ի. Պ. Պավլովը պարզեց, որ յուրաքանչյուր կենդանու խառնվածքը կախված է ոչ քն առանձին վերցրած ալդ ճատկություններից որեէ մեկից, այլ նրանց զուղակցումից: նլարդային Համակարգության ՀճատԽառնվածքիֆիզիո-

ՏԱՆ

Մր

ի

-

կություններինման զուգորդությունը, որից միաժամանակ կախված են ի պայմանառեֆլեկտորայինգործունեության անչատական առրանձնաՀատկությունները ն խառնվածքը, նա անվանել է նյարդային ճամատարբերում էր նյարդային Ճամակարգությանտիլ: Ի. Դ. Պավլովը կարդությանչորո Հիմնական տիպեր. 1) ուժեղ, Ճճավասարակշովաժ, շարժուն,ՅՑ)ուժեղ, Հավաշարժուն)2) ուժեղ, անճավասարակշաված,

սարակշոված, իներտ, 4) թույլ տիսղ։ ի. 6, ն ֆրա աշխատակիցները Բ. Մ. Տեւղլովը Դավշարունակեցին լովի Ճնտազոտությունները,ուսումնասիրելով մարդու նյարդային պրոշատ նուր ներվաֆիզիոլոգիական պբոցեսցեսների Հատկանիշները՝ ե ները սարքերով դրանցելով կիրառելով նյութի մշակման մաթեմատիչ մոտ կական վիճակագրության մեթոդներ: նրանք գտան, որ մարդու ոյայմանական ոնֆլեքսների որոշ անճատական առանձնաշատկությունենը կապված են միմյանց ճետ: Փոխադարձաբարիրար ճետ կապանչատական առանձնաճատկությունների «ւժ յուրաքանչյուրեմք է մեկ Համակարգ կախված ընդՀանուր պատճառից, այնէ՝ նլարդաՀամակարգության չին Եյսսլես, օրինակ, գրգոման պրոցեսի ուժից են կախված փոխադարձ կապի մեջ դտնվող Ճեւտկյալառանձնաձճատկությունները. ւայմանական Էնեֆչեքո:ի մարման աստիճանը չնայած ռղայմանական գրգռիչի ն թույլ գրգռիչների շարունակվող ամրապնդմանը, ումեղեղած տարբերությունը, ճիմնաոլարքանական Ճճակազդումներիմիջն կան գրգոիչի նկատմամբ դրսնորվող զդայունակության վրա կողմնակի դրգռիչի դրանան կամ բացասական ազդեցության աստիճանը ն շատ ռորժոններ: Նման ճանապարչտովէլ բազաճայտվեցին պայմանա ալլ դործունեության մոխադարձարար միմյանց ճետ կաղռնտքրնտորային ված ու արոական առանձնաձչատկությունների որոնք լն խմբերը» կախված են արգելակման ուժից ե նլարդային պրոցեսների ճավասա-չ

որոշակի Հատկանիշից:

նկատմամբ

'

|

ւ

բակշովածությունից: Հայտնաբերվեցնան

անչատական առանձնաճատկություններիժի խումբ, ռրոնք բնորոչում էն դրական ն արգելակող պայմանական ռեֆլեքաների առաջացման արադությունը: նյարդային Ճճամակարդիայն Հատկանիշը, որն ինչպես ենթադրվում է, ընկած է նրանց Հիմքում, հշանակվեց որպես նլարդային դինամիչամակարգի կություն: Պայմանառեֆլեկտորայինգործունեության փոխադար0 չես առանձնաչճատմիմյանց մի շարք կապված անճատական ձորեն կություննել, Ճետազոտողներըմեկնաբանեցին որպես գրդոման րո եսի առաջացման ն արդելակման արագության արդյունք ե այդ ճատկությունը նշանակեցին որպես շարժունություն (լաբիլություն): ենթադրություններ արվեցին նլարդային ձամակարգության մի

30--Ինդճանուր ճոդեբանություն

ին

«զդա դաքիսման պձվի վքս դահիաձմակաորա դվիանմաը վմզդեղոտ Տնսմ «ոք ղ վմզդնադջ | 1զիահաջանամ բոսմզդղավիստսետտզ։ ժման վր ջաիմոտակ ամի վմզդտզդստ ղ վմզդմանոչվվմզիտչ ՛վմզդշ -րտ )իսմզտոովխիվվորնետմ | ջտիմսիողրվչջ 'ոյոսհոկմզղ մղանիսջոիմսի -աղորիախ գականդասատք վովատմասդաչջնեղմ դաիիսձմակորտչ դվոն ժաղզթ ղցմսդականղոստք ղժղվոիտ 'Խ վո -Բոմղ չջոիմցմ դզե Քզղաոիգա միտիոալ,'լ 'վ ժովտ Արւսծուց փադաոջեղցմյոսւնոջ վմղզխվտմտսդոջչնղմ մմղովտ ցանիսեմուկ դամիահմակարտչ դվլանմոդ լ դյվովեոճղվ -ոդրուց ցմնունմուկ, ՞Բ

-վա

1ռռաք

դ

-վԽոՒրչղիովր ղա

նզք' ղղ

ս

ղովր

՛դալլիսլ

տոմ

ջողորչոռ

մմասմ

ս

ղց

ղմզհ

՛մմզղղաոկաղրվչիսո մժզմզ նվմզովտ նիր

վոռվտ նզքա մզդկտողտումոււռ

ղդղահլիսկաղոծղդիաղղվր մս

Հանմակաորոջ ղվլոնմաիդ

վիսմիոլ,"0

ոմսէ ճՔվմզովտ

'վ

ղոքլի

վճույ 'ղվյ

ւա

տոշղո ողազն մոմօ վիսիոլ, 'լ, վ Գղամա«մզղդղոահքիսնմանան մող դոկ -ոխվո վմրո| կոջմոնդմ վիտ վմզդշվղոկտոջ դոիքիսեմակարոջ դվ մս Պամնոյդց դակ մզժրվշ:դզ դմզղդ -անմաց դզիդտեկ բոսմմանտազչ չդոալքիսնմահսնդակաոխվամսիտմաողչ կավի վմզղծձվղակտտչղոհլիսն ղվիոն -մոկորտչ ղվոանմաոհղմմղզովտմաղոջնղդմ ղդոքքրոեմտկորտչ -մոլդ ջողորչոռ վիդիո, "0 վ մո րրսկոդաձղ վլ նո դիակոր մ ղովա մմաղոչնղ դակտամես1 դոքսնմակորոչ դվիանմալդ մժրվչ մսսդոջչջնեդմ. -ովեվֆ վժջաիդատողվ ՛խսովոուր :մզովտ ղց րոսիակ ժգոմղ ախտ մորտաչ վմզդվղանդգկղ ճղակնմոր դզ իաղոչ յ ջտիովաոկ -նդմ մժջոիխղստո| ճվճդամամմզովտ ջոխմզմադտքունդոքք Հանմակորաչ դփանմոլգ մս վդոց :միսմիոլ, 'լ, վ 1 /զմնոդջղոսո տոր վմզղվղանդզկ դվկողատրտք մվ Ժժղամս«ոզչ վմզովտ ոմսք դիո դվիանմող մխտակվմզդծվդոկատ ղվեղողոո դլովբ գարջիսեմակարոչ ղ վիյրաղմ դակածնամրո վժջաոիգատո| ) ջաիղտն որահակմզղ

տմդ

չճվխովտ ղդալքիսեմակորոչ

դվիոնմադ յ ջաիխովակ իսիճոււ ղվճմցի ձվղակտտչ մալլաժոմտաի ոմղ դմա մմվնոցիողմ տաղոջնղմ վժջոիղատո| դիովր ա «(իսովոռուրչտղչ յոսժոզն նմամկմզ դոմլիսջ

դահիսջովխածկամաոոախոչջղտ կվմզտով:

աաա նա տսժմկ ժղզղա ջմահ ժղզր րոսժիողն դվճտսը չՍրաղմ մզմմուտ ղիորանդավրողզղակ 12 փոսժողն ՛ակմզ մդաիլիաջոիխռոնղո մումուղ մղդուրկավզեմո1րսլ| վիտ լ րրսածկոմզե մլոռսեմե -ողվոտտտխորոշ րով զպ Դ ջաոիխսձկոմոռտիոչնտաղ կողորոքովըբ ղ ՛ոմի ղոր -կոմզեմո 1հաք վիտ ր յոսվծվմվե մյոսսեմձ նզքա զքզ 1 ջոիխաշկ -ամառախոչէ մնմորղ ։:լոսժոզն վմզղոաքջիսմզմամոջոոի մզմմուտ

"

99թ

,

դակոկադոաժ վթա վմզղողնսմխնիտ ֆ մախամոդչմղրալիսջովածկամոո -ոխաջղու վմզղոզնամո ղվլախմզղ դլոկար չճվղանքիսսնկումոռուխուչղո Քղումն ղ ճվբյո վմզղոզնսմխ ղվիտիմզդ է ջախովակմղրսլիսջտիխոնդո ղաղ ղզ լոսիղվափ ՛կատղվմօ:ոզխուր :մմզղձվղակտտչ վմջատիղստով ոցխտկոմս

«լոսժողն

վմզղաաքրամզմամոտվախ ղակակողաժ

մղմմուռ

վմղղծվղակատտջ ղոահջիսնմոկուրյուղվլոնմող փոասոտովտտիո նիր չճվմզդ -Հվղակտտչ մղմմոտ վղաժ վր Ստ (կզբ դլովի մա-վ ղտաիլիսնմակ -որտչ ղվլանմաքդ զի ո ) ջախովվտակ 1վղոկտուֆջղզվջղաստ մտարդաժ վոռվտ վեմտկաորոչ դվ -ոփեք վմջախղսապ 11 ոզեննո տշվք :տզչ -անմոհլ ղժղվուտ ւղոիջիոնմանուն Ծղոմն 1 «վշվղակտտչ վկտծամս կզբ դտլքջիսեմոկորտչ դվլիոնմող զի ս յ ջոխիխակջոմճմզի մրուր Հաճնամրու մմվետցիսղմ դակաղամզեսչ վժջոոիղատո|մս «ճղիմտ ճրիսճ ջումուտուկ վիիոլ, "ք 'վ տմի վմզղվղոնդվկ ղ ոզեղվ փոսմզջմոավխ մջմատժ չղ1մ ղ բանք դաքքիամնոծա«ղւաքիսդաոկոսեմե ՛մզդ ւղականաչ ղղ յոսիմղմողատմոջ տասի տմղ կողորտոքոտվի տոտ վովզճամխե ջոխվոկ -ղաքչիսկտաոջողջդաոստ ճվղմաքսրսի 1 յոստքոաւտնոմ տղ զքղ «ղժղվուտ ՛դվմղղձվանմենզքժս ղարսեմե ոզոնղվ Դաքա դրաղ չ լրանեակուջչմեմոի պվմզդեվոեմե1աք զքո մեվսնեմե «յոսկաոկզեմոնզքա վոժզվզս դակաղաորմոխ1 րրաղճոտձոստ մոժզվզա ղակաղորմոխ «մղոնը ղվմատմո զիր ' լրսմոր ղզմանհատմու «տասր «անմար կաողորտք ղաքլիատսեն Համոկատղարնդորտմրո ոով -ուողչ ղաոկավեսսվեվփքղ կկաղվմը չմշվղակտոչ ղովոտտտոտրտչ «ոտն «մկասակաջնղմ «րկ վժցոխզատո|ջոխտլաչատմա 3 Հվժ վիտ վիտ ղաժղլո «մշվղակտուջղակավեսխվեվգ նսիմնաքոզ վեմոկոարուտ վմո մյոսո| վկատձամս վմզղդանիասկտոջ ղվիոսմո, | ջակղմ լսմրվչ մոմոֆմունողվոավ ղաիքիոցդաջման Հողջգոստ ղակուռոդտ ջոխեուկ տսր անմոր վ ղզմաղոատ դվլոմատկզգզատդորիոխ ջախտքաջչտտմաո Հան վղզիտ ղոաժմլյչյոսմզտոռսի 1ոհղտղվ լ լյոսիմաղոմն մղրանցիսցոի -ոխիոկվժջախղդատո| ճնվմզդծվղոակտուց դանլիսնմակարոջ դվլոնմուղ ջտիխոակ վմզցղդդյարսկտոչտղջֆղտստ մմրս'ոռղ ղդղզմսջֆմտնողվսի ղտիք'սզղդ"ջ սցմսն ղվիոտմատկզվգղս Վ ճվմս ջտիողվտկ մղ'սիք'սղոմողկզր -ողոր տոհ եվդ ղմտ 3) ր'սաղճտոկմզդ վատջտաոխ մսղաջնեղմ դարսեմաոկարաոչ դվիանմոդ 4 վղտէոչ կով նր իսսովտոխո ո

Պկդակտաոչ

-զմվ Ժղց

Հղվ դմ

բսղտիղո

ո

մոդ երր մքրաղմ ղակովիվժուկվեվֆ վմզդղոաւիսկտոաջ դվիուկուտ

չճզիկոջմոանղմղզմավոահեիս

վմզ դղաիքիստսնուողվդիսետմոդ (միւսմիտլ,'կ, Վ 43 ղտնմս Հղողտզտ ղվլիոնմոքդ «իսո «մմյոսո| ղմո վմզդղաիիսկտոչղալիսեմակորոչ մվիս ժմոմ -վոոր չող դվոտր ղտիլիսմանվմղզղղանքիսկտատչաողջղտստ

69»

Տ9Է

րակիաջոխովոկ

նո -ոտխո զրզ «"լոսժոցն ղո ղովր ղվմգղժղուարծղոչ ղ մմզղղորիոխ ոխ Խոքովանհզր մմղ ճմ մղոկողվաղիսի վովխոնիր -ոխո ղոիքիսզղացման դ դվմզղղորիու ղ վժուուիովժղուկ յզիճգմուրմում րո մղ "հզր ղովր մս-1ղվ զը Հա վեռսխո մմուտ վր -աղվզակտուջ վղոժ նամակ մմզդմվղակտոջ վժջոիղստաղվսանմոր հոքիտ մս ղզ դլ դաիածմոկորու աղուջեղմ դվլանմուդ ֆ ջախովակ մմվղակատոչ վի դ -ղց մմզբրեզմըիսսոջտոխ նր չմեմտկորուչ ղվլանմոհղ մղոն -աճշամս վմջտիղսողպ «Փզիոտ ղմզի ոզեղղվ նզտկզր տզջ տմն իվ ոկ ղվմզղճղոչ ոտկտխ «յոռմզժոզն մամ ղոժ '1 ջոիճգմարմուչ չղ11» դ յոր ղվմտտմո 41 ջաոինզմորմու դ դոքիազդաջմսե ղվմզղղորմարո ղ Ժղզրանքիսսոցմուխ վմզղմզկտոխ ղպակալոկաղմց մզդղոամքիիսկտտչող 1 ղվիամամսմ մժջոինաստկ վմզջնցն ղորտտեուոմտ ղվմմզղ մս ՛3 ի Հոմս վմղղղոանքիաքոն -ջդոստ չմզդծվղատկտած ղուկզեսն մվիս ւմոդվմցը ղոկոը ղակոխովեսո մճմոչ որ չվղոս ղո տոն դղուց ղող Տվովտ մաղոչեղմ դոց ղովի միլի ւ(մզդկվղառամժղման) ղ մղակիսնումտ Հանմոտկորոչ ղվիոնմող ղրզիը վմ ղմա ղ զո մվ «Մղջրահիսնիաչոիասոլ| «իաիրո մղալքիսկոդոմ -կղրոսքմոծ «մղաէքիսբվտկոտմջմամ «մղալլիսմնորոմտ բթիսոեո :մե «տեն նողկղմ վմմո մրորնոնմտն մջմտմ դզ ձամաղմմորու յ նվրս -ղոսց ջոխվոկ ղարսեմհ «կողվմօ «ոզոոր :մզղծվղոկոյոչ ճգակնմոր ղվիունմոլը :(մզղ վնզնւսոլյն ողոիակոտչ զ ղոէլիսեմոկորու նքո ա 1տ մզմմոտ 2 ջոի իխվլորնոմ «հզր ղովր մո-ղվ զը ) վղաիսիվտկտ դ մեղոսզ ղղ ձամսդմ մորոտչ նդտկ -ովտկ ճվշվղտոկտոչ ղատկովեսվեվը: դխադղվբ վով դոիիանմուկուրոոՀ -կվղատոատորաո եմոր հանցդյս ժղսդոկր ղվլիոժղվորշկջաճոնման իով :(մզղկվդատուցն մմվետյլիսդմ դատկողտաոմղեսչ վժջոիղաո:վ 41 դվրոնմտող չմորտոչ Հոու մղրսքքրոռ/ուրսողգը -ովի) մրւսկոչ 'այզաոս տած «մահլիստսրոնմոր ղոկաիամ ողազն մղաիանուրվ վմլղչվղոկտտչ դակովեսնվեվց: վոտ հզբոս դը մորու նղոկնմոր նհսճվդա մզղղտն Համղմ մ» ջորունժուծն դվիոնմահղ 3 ղովու մադղունղմ դալլիսեմատկուրյոչ ղոէքիսեմոկորոչ վմսփ «մզե մա յ յոսնդո մդանկջ ազխուր «պճվր վմզղղանիսկոոջ դվիոնմաՒդ ափրվչ դակավեսավեվգ վմջոիդսապ ջոմաղք «դլակուր վժջո:խղառո| ղ վժբոխնաւով վղրմոր վղս դաիքիսքան ղռսիքիսղոռուն յմռխվտ ղոր'սեմոկորտ»չ ղվիոնմո/ղ մմողտչնղմ գրք մով 7 իսոտմտոխ նՒԻրդ չճվմզդղաքըիսկառչող -ոհուորտտչ վկատծամս ո »մք '4մջոինճ սաստոկ մմյաղտչվնղմ վրեվղդոնմօ. վմզֆեղն ովա ղակոնղոտսոաքղոէքիսմզմաւմմո -ջղաստ դոհլիսզղուսացմահ մսղտջնդմ կլր ղը բտի ղվժմգդտվստջտոխո մղմմուո ղորտտնուոմոտ -ոխոկ վոզկոոցզո հիտ տոմ մմզղձվղտկտտչ վժջտիղսոո| դ «մժշոխնաս -ոկ վղրմոր իզ «(դսնզշ դամզեսչ վնակվմզրո մզրչլմզ դոմզնաչ վճ վմզղժքոիուսք» մզմմուռ վրնեվղունմո ) մղոսլքիսնկոմզմոմոչ -ողուրմզե վմզոտր մզմմտտ տմդ (մժջորնաա դող ոզոձդվ Մղոսէքիիսմզմոմտչոիուի -ոկ ղոհտկվեվմ վղրմտր ղյ ղմզդչվղոն ան ղվմուտմո վմա :ճՔվժճշտի Հհսատկ մտաղուեղմվրեվղտեմօ Սո ՛ճվմզդծձվղակտու»դոկավոսխվն ղվլիոնմուզ ցք մա -վի-ղվիոիմզղ վովո մաղոչնղմ դոլիսեմտկորոչ 2 շտրոոկ յոսնղդամս ՛մզղդյակքիսողտ ղղ մմջշոիդստո|մա 1 ոմ ջաիջոմոտ ճվղգրտ ձգր դողուրջ ոսոս"մղ դոմջիսղտակումեն չմրսի սդաքմոած Դրողգվժս«ոզիոմղվ չաղչտ վշմգակտու ղաոկողրվչ 3) տիկ ղզմստմզո րոկ (մքո (կաղվմ» 'ոզոձղվ) 3 դղոկոդրվչ րոկ ովլմամաղմ մով մաղոչեղմդոչիսծ մոմտեղոստթ իմդրողգրո անոկայսոչ ղվինախնմող մշվղակոոտ» կաղնեղտ ադ 'մրոսճղողվոի դղակտեղոստ» վիսիո ւղժղվոտ րսիջիոնկոր -ոչ րյոմզջ ճղոմղ զի ա Մո ԴՎվղոկոտ: կզր դլովր ջտիմտ յ ճրսք երո լ սոսր լոսխվեղոց տովո ոցնտիեո վմզղվղոնղզվկ բամողը վմզգդոցնամո դվիոի «Հվղակտոչ վովխղլտ դժղվոլտ 'դոահքիստմզդվ

րոտն

մղալիակոաու

մժջաիդսուոլ

գոյլիոգոգուգ

ցոիոյոկ

բոաջմոդդնողծոջկ

վլշոիղսուո|

Հո մմզն մսիտո|ինրուօմահ ղորետց. վժջոխղատո| իսաորաոո լոսկուռ| կով սիսմցովտ մզմմտտ ղոհլիսնմակուրտ»չ ղվիոնմուղ դզ ջոփիժոի նը Հողուրրտոխժոսմս (մզղձվղաոկտովց վոողլտ վժջտիղստո| ղզ մախումող-. յոսժոցն վովտ զիսղզվի ղվլոմջաինաստկ '«իվլլողզրոռողիրը :դվոր: Հղոսահքիսկտատչողջղտսոտ ղակաոտուղտ ղաիչջիսդղյաջմսն վմզենցն դորտոն -մզցղ ղ ղտիլիսկատղողվափտլրահղ ղվ մղղշճվոակ րաղողոտոխուրո:: վկտմամս դահքիսոմոկորոճ «ռտ գվոնմոււղ մս փողոմ դու չ յոռի -Խաճոմոո դյան նը չամի վմջոիղստո| ղ վովտ ղոլիսեմոկորու -մոէղ դ րուջման ֆ ղակլիսնցնեետ վկոձամա «ժամվ մժջոինաստկ մսչտչ -նդս մազն վմցոիճնասոկ մհողոջնղմ վրեխլատկմորսաջշմոն դոյրհոջ «մեւամ ղո վմջոիղառոլ 7 յոսնղոնուխտճղզմամղորնսկատվր իմո վովտ մաղոչեղմ վեմոկո րո», չճվմզղծվղակատուծ ղզ դվիոնմուր լոսմնոնահն ժղսմս ղվմ վժջոխդստո| մղլահքիսջողիոխոկ -կզտոտի իվիլորնոմ ղտ ովտտ վ. ղաքքիսմտտնոմ մս ՛/իստոււա ոուս դու վող 31 տշվջ մղաէլքիաոզտ վժբոիղսուռ| վղսնգ2-մգբՆզմղ չղծվր վմզղծղոչուխ ՓումԹոոժ Հոկմզղ ղոլքիսկամոռուչ դ վմզղդաքքիամսիոմող, ջոիմսիաողորչու" իոժջտիղսոո| «անմոր լոսոլում վլղզցոսմղտ9 լրրսղոծճոստ զը մմվ տոտ մզղծղուջոն կտոզտուվր ղզ րրսիճուոկմզղ եղակնմոր նսճղղա ժշտիմղ ո

բոսինդո

-մոի

ոմս

դոծ 1 1զիջնզոո իսչմտոռատղոց -մզղ վոս զմա Դտողտտնեզն (ովճկց1 յով -ոոովմզմմուռղոէքիստճգբումօղո փվչմաղծ 10 դակոկոմտոուջ նսը ելո վՏոույչմոսոկ վտոտիոչ դոկոմնետկոջվի սանմոր ղզ Փոիմտղմ մմզղեղարբճղ»» -ցո) դորմզոտւնողմ չղոովլոտտտխորոտ ղվժջոխղառո|

ն մեկ Հատկանիչներինման օրինաչափ փոխադարձկապը, որը բնորոանկախ քանի անկախփոփոխականներով ամ է մի քանի փուիոխականներ,շում Լ խառնվածքի տիպը, դրսնորվում է տարբեր ձնով, պայմանավորո փոփոխականը նվանումը: Խառնվածքի որոշ Ճատկանիչներ մենք կարող ենք չափել նրա կախվածություն կրում է բազմարժեջ Հատ կանիչերրը արտաքին դրսնորումով։ Օրինակ՝ մարդու իմպուլսիվության որեէ բանական ճո: Խառնվածքի ե պանվում 713" (տսլավորվողլինելու) աստիճանը կարելի է չափել ըստ այն բանի, թե կախվածության բազմարժեջ երկու Հնարավոր պարզ շարժումներից մեկը ընտրելու Համար որքան ընգճանուր Համազարդության յարդային պատա յդ ժամանակ է նրանից պաճանջվում՝ առանց ընտրության կատարվող երից: Հատկվանիջն պի. ֆիզիոլոգիական Հետ ճամեմատած: տիպի եթե նման ձնով չափենք խառնվածքի մի շարժման նյարդային Համակարգության ընդճանութ ռով անբավադեռես է, անի Հատկանիշ, ապա կպարզվի, որ, ինչրան մեծ թվով է արտաթեն անճրաժեշտ բայց նիշների Հետազոտությունը Դաըմբոնման Հայաված մի Հատկանիշը, այնքան մեժ, կամ ընդճակառակը, փոբր առաջացմանօրինաչափությունների է խառնվածքի րար կամ էլ պարզվում է, : արտաճայավում ոռ թով այլ Ճուոկանիշը: ճողերանական մար: Այ պոտք է լրացնել ն միատիպ արստաչալտող թվերի միննույն 2ճատկանիշներ մուսրբեր սարեր մարդկանցմոտ կարող են տարբեր լբնել, սակայն նրանց մաէ մնում ռիշտ քեմատիկականորոշակի «ճարաբերությունըճաստատուն 82. Խառնվածքի տիպոլոգիան նե ե ճամարիչը, այնպես, ինչես կուրորակը, որի ճայտարարը քազՀամեմատելու լիննեք ըստ մառդատվվումեն միննույն թվով: Հասկացողություն եթե մարղկանց լինի չե դժվար ապա տիպի տիպի ճամար բնորոշ ճատկանիշներիփոխադարձ խառճվածքի Յուրաքանչյուր (լառնվածրի, նմանդող ունեն նան է որ կապը զրսհորվում այն բանում, որ յուրաքանչյուր առանձին գոյություն խառնվածքի մասին Դեռնա մ. ի. 1-ին խմբեր: մեծաթիվ Հճատկանիշիորակական բնութաղիրը կախված է խառնվածրի տիպի Հատկանիչներունեցող մարդկանց ունեն խառնվածքիմի մնացած բոլոր ճատկանիշներից: ինչպես վերը նշվեց, գոյություն չուարվեց, որ գոյություն դարում ենթադրություն ի նքն անդաղվածություն ե զապվածություն ընդժանրապես, որպես խաոքանի տարբեր տիսեր: Հողեկան էին նրվածքի «ատկանիշներ, այլ խառնվածքի մի տիպի ճամար անզըուլԲաւո որում խառնվածքիոի որը բնորոշ է մարդկանց կրքոտ անսանձություն է, մյուսի Ճամար՝ Հիստերիկ անմիաղումարություն վաժութչունը աւյնսվիսի Հատկանիշների մար: Մի տիպի ճամար ղուպվածությունը Ճճուղականշճավասարակշոռություն: որնիդե մեծաթիվ խմբիճամար մեջ սովորեցին ճշտորեն Հոդեբանության Հետոչ երբ կամային «ավասարակշովածություն է, մյուսի ճամար` անվրդումուչ բանից ելնելով նրանց ե ժտնրակշոություն։ Հատկանիշներ որոշ քոուն խառնվածքի չափել ուռնվածքի տիպերի մասին այդպիս եռ, ա Խառնվածբիտիպերի այդպիսի ըմբոնումը, երբ այն դիավում է չատկանիշներիմիջն նմանուորսլես »ողեկան Ճճատկանիշների միջն գոյություն ունեցող օրինոաւչավ ան միավորից: Հազիվ թե աշխարփոխ«արաբերություններ,մուտ է աչդ Հասկացության սկզբնակախիմասաան բոլոր Հատկանիշները տին, որը առաջին անդամ մտցրել է ճույն բժիշկ խառնվածքի 71 դ. առարկա Հիպոկրատը է, քե նմանուանճայտ պատճառով Այդ մ. ույ ա.։ Բա թ. Հիպոկրատըայդ ճասկացությունը նշանակեց կրա սիս բաորա» ճան ի նշրաժեշտ, որպեսզի մարդը դասվի խառնված- ռով, որա որը Համապատասխանում է լատիներեն 1ՇոբՅրճրղծոնատ բաՀողերաններենքադրում որոշ ն նշանակում է ճամաչափություն, ոին ճարաբերակցություն: Հանդիսանումխիստ գի-

ման անավորված

է

միի

կախյալ մ

«ի

Հատվա-

ուսումնասիրությամբ: յ

)Փ

նկատեր,

Հասկանում ասելով

,

,

Այն

բ ացված հագերացում , ախված բ գման աաիճ ն ոմա րոնց

արտաքին ոո խի

լինեն, իա զրաաաածմանյան ընդճանրապես տեգը» խաոեվածըի Աաաա, , ե ո

:, ո աար

չաղքաճարելնման

լ

չի

է

Հնարավոր սուբյեկտիվություն ոչ քե տակ Ճասկանանք

անչրաժեշտկապը: վիոխադարձորեն

այն

միայ ն

ճատկա ր.

Ն. որոշաղի .,

տիպի դեպքում,նթե խառնվածքի են որոնք ընդճանուր ների պարզ միադումարությունը, այդչատկանիչներիօրինաչա Համար, այլ մարդկանց

:

,

խ

վթ:

տիպերը, որոնք ֆիզիոլոգիականտեսակետից պայմարոոնվածբի նյարդային ճամակարզության ընդճանուրտիպերով,

ն

դ

»

ու" շանակում

աակ ո ն)

Պակլոլին

Ճե-

տիպն: անվանում ճիպովրաայան Հիպոկրատիմացրած Համապատասխան տերմիննեէն

են

րով. սանգվինիկ, խոլերիկ, ֆլեզմատիկ, շնորմելանխոլիկ: Սակայն ճիվ Հոգեբանական տվյալների այդ ճասկացությունները ձեռք են առաջ, ճիմքեր չկան պնդելու, որ բերելնռր նշանակություն: Ամենից" դոյություն ունքի նլարդային «ամակարդությանմիայն չորս ընգճաչ նուր տիպեր ե նրանցով պայմանավորված խառնվածքի չորս տիոզեր: Այն, ինչ մենք այժմ անվանում ենք ծիպոկրատյան տիպեր, միայն մի քանիսն են, որոնք առավելագույն չափով «ամապատասխանումեն առկա պաիխոֆիզիոլոգիականտվլալներին։ այղ, նոր փաստերը պառանչջումեն վերանայել Հիպոկրատյան տիպերի բուն Հոդգեբանական բնուքագրերը: Այդ բնութագիրը շատ բաներով տարբերվում է «իչ պոկրատյան տիպերի նախկին բնութադղրից

նոր

Բացի

խառնվածքի տիպերի ճոգեբանական բնուքագիրը որոշվում է Հճետնյալ «Հիմնական

Խառնվածբի տիպերի Բ ոգեբանական ճ Բ բնուբն

թագիրը

Հատկանիչներով:

1) Սձնզիտիվություն: Ռյդ մասին մենք դատում ենք արտաբին ներզործության ամենափոքը ուժով, որն անչրաժեշտ է մարդու մուտ որեիցե Ճճողլեկան Հակաղդում առաչացնելու Համար: Սենեղիտիվությանն , վերաբերում գրգռիչի այն ամենափոքր ուժը, որն անչրաժեշտ է զղայության առաջացման ճամար (զդայունակության ստորին շեմք) կամ պաճանջմունքի անբավարարվածությանայն ամննափոքը ւսաոխնանը, որն

է այնուամենայնիվ ուսռապանք

պատճառում:

'

նրա մատին մենք դատում ենք ըստ 2) Ռմակափվուցյուն են ուժով քե ինչ այն բանի, մարդիկ զդացմունքորեն ապրում միննույն /ուժ Փե եցո ննե Ռե ումն արտաջին կամ ներբբին ազդեցությու ուհջող ՐԸ" հ նն թյան ամենացայտուն դրոնորոմիքըք. տոտ. Հուզակահությունը

ալոիվո:

վորվողականությունը:

:

:

Սրա:մասին մենք դատում ենջ եյնիԹո լով այն ծանգամանք|::, մարոբրինչ աստիճանի ակտիվությամբ է ներգործում արտաքին աշխար"ճիվրա հ առաջադրված նսպլատակներն իրագործելիս Ճճաղքաճարում արտաքին ու ներքին խոչընդոտները: ակտիվության 4) Բեակտիվությանն Հճարաբեւ ր: Այս մասին մենք դատում ենք ելնելով այն րակցություԼէ Ճունդղամանքից, Ահ ամենից ավելի ինչից է կախված մարդու գորժունեու4)

Ակտիվուրթ

ցուն

թյունը. արտաքին կամ ներքին պատաճական ճանգամանքներից(շրի-

նակ՝ տրամառրությունից, ոլասուսճական իրադարձություններիդ ), թւ՝ ն ռիաակյորեն առաջադրված նպատակներից, մտաղրություններիը

ձղտումներից:

չ

Ռես կ 9 հ այի տեմպ Այս մասին մենք դատում ենը տարրբել Հովեկան ոհակցիաների ն պրոցեոնէրի ընթացման արագության՝ ըստ շարժումների թափի, խուբի տեմոլի, Հնարասիոտության աստիճանի, մտքի արագության: կ նրան Հակադիր որակը՝ 6) ճկունությունը

5)

ըստ

|

պատպափալտացածունությունրիրճայացքները հնլունկատմամբի պաՀպանոստորենդրանհորող ն ն նրանցն նե նր, կառչած ժ լինելը ղականությունը (բորող 140ՇԼԵ) Սրանց մասին մենը դատում ենք ըստ այն Հանգամանքի,թե ինչպիսի Ճճեշտությամբն ճկունությամբ է մարդը ճարմարվում փոխոխ-

արտաջին

վող (ճզունություն) կամ, ընդճակառակը, ազդեցություններին ն է բբանով իներտ քարացած նրա վարքը (ոիգորիստական): 22 էքստրավերտությունբըեսրաձճակագիրորակր ինտրավերտությունը: Սրանց մաւին մենք դատում ենք բաո այն ճանդամանքի, քե ինչից են ամենից ավելի կախված մարդու ռեակցիաները, ն ղործունեությունը տվյալ պաճին ստացվող արտաԱԶշ ոպավորություններից (չքստրավերտություն), թն, ընղճակառակը, ո

անցյալի իոապրառըերներից այնպիսի մոջերից, որոնք կապված Ն. մտքերի խորասուղ(ինտրավերտություն), ՔՄ ի նե

մ

ն

ն

ե

ժե

հր

ող

էն

ն

չ

է:

Ներկայումս դեռնս բավարար քանակության փաստեր չկան որոն շակի ծրագրով խառնվածջի բոլոր տիպերին լրիվ ծավալուն բնուքաղրում տալու ճամար: Դպրոցանանների վերաբերյալ բավարար 4իմնավորվածությամբ կարելի է տալ խառնվածքի տիղլերի «ճետնլալճոդեբանականբնուքագիրըո շ

--

4իպոկրատյանտիպերի անվանումը բաջաորվում են անտիկ դարաշրջանիմիամիտմատերիալիստական տեսությամբ, որբ խբառնվածբիտիպերը կապում է մարդու օրգան1

նիղմում տարբեր ՀեղուկներիդգերակչոմանՀետ. արյան (սանգվինիկ), լեզու (խոլերին), մաղձի Ըքելանխոլիկ): Համապատասխանտերմինծձայերեն ններն են. տաքարյուն, մաղձուռ, սառնարյուն ն մելամաղձու: Սակայն տեքստում նպատակաճարմար ենք գտնում սլաճպանել Հիպոկրատիմտղրաժ տերմինները: ն սն (որձունքի (ֆլեգմատիկ)

|

Ն

Լ

ռնակցիաներ-- արտաբին

ն

ներքին գրդորչներին տրվող օրգանիզմի պատասխան-

ները

տմզդվ ջոիաշկ

ն Հոմոոախու,, 7Բ:լյ

-աիթն ոզչ

Քգղակնմուր

ղվժումո չդվմզղղաիսմսիտխւո

մոսժղանոջմո 3

մրոհջիսմ

լոսդորմզտր ջ մրոլիսմոիք., 3 վ չՍմղդղոաիիամոիս» ամզիամուդ դ մմզղղաիքիստի» ղ մոստասաոկամգի մղոլլիսմնոմվ մող մռիմորմոչ դրոաքլիսմոխբն Մմղաէլիսմեոնս մոսդվավոնցա3 մմղաիքիսմնոնա նվել մրուիսմոիթվ, մոռղճաղոմ Հաղ 3 նանդով, 24 տվրոմողչ Դորցտ նոնդոան վժոսո|դ վմզդրաթմուշ /մրորոզխոմվա -ողժղվ Մմրոկիսքոիխոն ց «ժրոլլիսմոտամգմրու տոռղկդմ չոմի վժշր դոմլիսիվտկազս մժսփ 1 ոսսծկումցե դզմովյաակդ մդաքլիսխիվովո մջմույ չդրոիքիսկոաղսատղվետ տոսղկղմ դսնդասը ղզ Հվոքտչատմոդոդմվդրոսթմոդ2 տոաժնտ ժե յ/փլ «մասեր ոոիո 3 տոտ Զ

Հատոնղոչ 3 մոսղոխչոր ոսժիգն փվժզդդաքքիսվուտ Քյո 'իսնմիղո 3 ոսդր իսլիվսու րոսնոցվը դլոջոմջմում մմաոմ տոսղումոոուն մմղ /կդնզմովուտոկ Սղճուկ յղմս

-մոմ

վր

ղց

7 ժուի Դզգնցնուցվց բն դաիսհսք

վտվեղզո Ամ» դոհլիսդակունոշ չդալքիսի

կվտտարեզ

Գ

երիզ նոռմո

դոկզեսչ ամզվսփոնցւր մոսքլիսմետոս միոիամուիբն մդաից ամմա «Մդոաքլիաղոսքոի տովո|վմյդդաքիսմժմժուոգ» ղ վմղզդրատեջ 1 նվեղտոր չմկվդվիեղաո ղոժ նվեվս փղի դ ղակջ նսիկգոմ ոոկոլ, մզմրոչղո Դ Խուսհղո չմղաքիսիվոկողս 7 բոսաճկումզեդիոկոր սրոլլիսիվակտ դ մրոհլ| Լ

տմզղվ ջավածկում Հոռտիոչղոա ոցբ'լ)

տդ ա խսսոջաոն

մջմոմ «մրոէլիսիվավեղգո Հաիվակոցղս հսք տոսղկդմ7

վո

,

դ ողուդլ մկվդվիեդոառ

կվ«սզնող մմզղոկոտի ոմուվու ան

մո

մող

դոմիսնմոկարո»

մվեռլիսղմ դակողդոմգեսշ

դվմանուղ

ղ փողո էք)ղոժ րոսժղտն մոէմզմոմցզի փիոնտխոո ողվմզդմղզկտախուր որոքլիաումդիամոսծը

«ատջմտ 1 իխավոաք ջր

վղիտ

զվվմղզդղոանլիոմսիախտ գ|մոտմղ

չդակիսրակն վժույ 8վժղոսուվմու

"

մրոսնասոկտմյի

վր

ղ

լոսնոււմ

նոմտ

մրոլրուտծյշչդղվմվզղորքտե:զ

չդվոսքր վմզղղոաւլիսարշ ղվմղղծդոչու

վ լսղողտ

ուդ

մաղ լրամախսոք մրի

ուռվչ

դակաչվաիաի տով մմյղյոստնջ ճդակնեմոր քադաջղա | յոսղաորմդոր ղյմահամը դլ դ մմզղղալիոմժմժմոտվչ մմզդղոամքիսմնորամտ մմզդժղւս րհ ունը:որոքքխսղասկջօղը /ղոքլիաոր ոդ», որաոաւլիոն -ոմտ յ լոսդնողսմոտղղկ նամոտ լոսժղատողվու մող լոսիիոմն վմտղ մղաիամնանս չ-մզդ 1 ղզմոանետմտ դորդոտ համտ վմոսվ մյղլոսթմոծ նումըմմզղրունետկուչ ղվջորոակ «ս մվ

ղ

1 վյղմ մրոռմսղոմն վմզղժդսրնոաննմվ րոսխոն լ իոմ աղ մլկմոլիղզ վղողոկոսնմտակ ջտիս(կամտոտիոչ մրսլլիսիվոկացաս վ մղաքլիսիվոկը չքմահ մոդ վր

-տկ մրոամլիաոծց»դամղ դլ լոռոկո

դյրո

| իսեդասը

Փոցջ 1 ոյոջոչ

ղվմցոտն

:

-35մ

մմզդղագջ

դ

մդսիքիսմնոնս

լ

ոսմղես,

նղտտ

ղ 3 կաղոոտոռ|ձո

մում

տով

1լտտղվ'տ ց համակ մակմղ :լոսգնամջմոմ

դսնղոսգ

չս տովոլ

իոիվոկտ մֆմուլ չյռռտտկղ վէ մմցղսվեմե ղվլոռ

ը: չդոոիլիսիվավեղգոմոք ամԱ մջմոոմդոմլիոքոան

լոռդնողսմողցկ

նոմը

:մեմոր

րակ

վանմուսոափողն մժղարմդմ

մետ բամ Հոմզի ժվոողվյաաստոմդ(Մմղսէլիս յ վղմոկ ճվվժրլն ոմղ չմյդղյուրմոչ մո կուսն Հվտմաչոտմոտ ղ նադվուրվն թոսոյծը ւմղաքիամեաոս ամղ | յոսիումե մշղվ (ղվղյրտ դրո

Քյր յ մյղնոնմոն տսվով7 նամուկ լոսժդոնոջմոմրոքքիսջտյվանմե դրաքլիսրյաոիժը ղոշդղը 2 լոսճժմմ ղլոջամջմոմ իոլվուտ դվդջ չղաիլիսի վակյոզսմջմ/ույ

,

«ռրմոծ

քջտիածկ

-ոմոռսոիոչեզրոլ)

մտռով

ըվդվինդոր

մմղդատկտոխ գվովտ մս մտաունյմ ղոք Հահմոկորա: դվլանմուղ

մվեոյիսդմ ղուկ դոմզես»

մՍՎՆԱՈՎՉՎՍՂՄ

ՂՈՒՈՂՈՍԳԵՍՐ

ՎՄԳԵՎՏ

ՎԺՈՈՂԻՂՍՄՈՎ

Տ 8. Խառնվածքիծագումն

«

ու

զարգացումը

'

Ժառանգականությունը

Ի

::5-

ն

ՀԵՆ ՀԱ.

րը

կյանբի պալմանմնեորպես խառնվածքի

տարբերության

պատճառներկերոլով

ՅՔ-

ՆՏԱՅ

խառնվածքի տիպի ծագման մեջ ոլթավոր նրնույթին, բաղում է ժառան ըստ գականությունը: Այդ ամենաճամողեցուցիչ

դերը,

ճաստատվում է, եթե միաձու (»ո-

մոզիգոտային) երկվորյակների խառնվածքներիՀատկությունները (որոնց մոտ ժառանգական ֆիզիոլոգիականՀատկությունները միանման ծն), Համեմատելուլինենք երկձու (ճետերողիգուտային)երկվորյակների խառնվածքի ճատկությունների Հետ, որոնց մոտ ալդ ճատկանիշները լրիվ միանման չեն: Հայտնաբերվել է, որ Հոմողիգույան երկվորյլակ-

Տ

ռելի խառնվածքի Հատկանիշների նմանությանաստիճանն այնքան է Դետերոզիգոտյաններիճամեմատությամբ,որ խառնվածքիժա-

մեծ

ռանգական ծագման 4ավանականությունըճավասաի է 85-ի: նույնը կշաստատվի, եթե Համեմատենք այն Հոմողիգոտալիներկվորյակների խառնվածքը, որոնց գաստիարակության են վերցրել տարբեր ընտանման նիքնիրում:Չնայած,

:

Է -:

:

Տ

Ր -՛

58.

,

երկվորյակների դաստիարակունյան սայմանները տարբեր են, խառնվածբի ճատկություններով նրանց ժիջե տարբերությունը երկար տարիների ըբնքացբում խիստ աննշան են: Թեպետկ"առնվածբի տիար ամբողչուրյամբ, ըստ երբնույնին,կարխված է ժառանգակահությունի:, խաոնվածքի առանձին ճատեանիշներ ե ղասոփոչրվում էն տանքի պայմանների որոշունիսաշճմանննսում Ե: ան Հայը տիարունութոն առդեության ոաչկւ փուիոխությունմ:եր ավակ են շիտվում վազ մանկության արիներին կրած 4|լվանդուրյունների, կենցուղոււրն սլայմաքների, իսկ սլատանեկությանտորիներին տողրած Հոգեբանական ծանբը իքրաղոություններիՀետնանբով: Փովխոլսություններ դլթվում են նահ դաստիարակությանորոշակի էշամած Տրի տիխաՇոն աշդեցության ճետնանբով:

կլուերի ընթացքում խառվածքի առանձին Հատկանիշների ովոթյությունննըը անտրաժեշտորինկայված չեն ընդճանուրառմամբիչաոնըվածբի փումորուցյան «եո. Եթե խառնվածքի առոչնձին Հատկանիշերը մչոխվել են այնպես, որ նրանց միջն եղած քանակական ՀարաԲծրությունը մեսչել չ նույրր(որիշ Է: Մանա, ինչիս հոտորակի մե ծուժյունը Հր փոճովում, եսը Ճաւարիչբ ն Հարաայաթըբաղժասլակում ե միննույն թո հ, ողա խառնվածքի որոր ընցմանուրառմամբ մըրնում ն դաստիորանուէ նուլր։ եապիսով, կյանբիտայլմաններից կախված խառնմածքի մնադած Հատկանիշներիտուփոխությունբունի չես Հոքառու ամբողջությամբ մերորւսծ խառնվածքի տիսյիժանները ումնուի ան Յառմանո: ՛

՛

յ

Է

՝

4:6

6ՀԷ

դրաղղվր դոկաքմախակդոր մս

առա

-տո

լոսնոմմոն կոդվմօ

՛ոզխուլ,9 Ր

ցոսինորոչ ոզխուտչր մադ

Ա" յ մրբենողակատոջղտ վիլդաող

դրոսն

1Դ"1ոչ նսիճոՒակմզղ դանմույթմչՀմոմոողուց ողսիր յոյզիմորմավմզղոսծողկցլ| նանգղա

ժջոիղաուո| վկոծամս ղոժ տմզքոմչղո մս աղուոր

յ) սողալ

ոմոկղո ՀՏոԽր

«4իմլ/

՛

1 նմուր

հլմտղց ՛

դզ

Մ

դղոտրցյ

/Քոննեոմվղ ող

ոիցոմոչ ւնվժբոխղդստո| ճոյմվ մախտաւմուխո ՛Մդաղուզսնմոկ

տ

ոողյո

մ

:ոշ

տաի

րմա

բ

Ր

նէոմ

լ

Թու տձմմղ

հխսչոիասոլ 24 Տոտոիողժղվ

զ

ՏՀՖ

«իսեն

մուդեսջ

ղոքքջիսամնանա պող չմղահքիսցուինողամողգի մկվխովղոցը

ղո,

էջ դոսիյիամով,

մԱ

աոսչ

ոո)

վմջաիմդ Հզմեռջիսդմ ջաիմզմ մմզի վմզխվատ -ատո| ժղզղվ անտտչտղն զլքղ Դտ ի

ՆՆ

'

որ

դոջիսմողմղոլ

նո

.

ոդոջ

աի տարե. տկոտովումրս

"

ՏՈՄ

նան

"որր ոիը

մմ

տրմտ

Ամզցվնւս

Սատրմորմոցվմջոի

-Ացսո

«ոռ

ագամ մզդծցում

րու

ւդվմշուի

մախոմուղ»

չդղվմզղտղոչոխ Ա7Բսուս

"փն վկոշամս վոտմախո դոմիաովեողոտր վիոծոամս ումզղնզմորմո. լ վկոջվի վ դակվտողվն նսճ դոմքիազղացման մվ դնմոր 1դ77 յոսչոտոր 2) ողո Սվ «

մրոսկոչ

.

ղս տուղոտ վմբոխդսոռվ

ղ

դահոկ

մս

/0գաէցիոկուն

-Մղոխսմ դոքիազղաման ւճմմզղսոցոոի ավեի

ջոիոլոն

ժղոմե Փոիո)ուր ղղվս մս վղոժ Դզոյաւխ դմսղոկո ՛ որով փոզմոկմշ չի մմզղծդոչտյո ղոր Հտռղոո) վր ղցրո դահջիսսմկոմոոտխու վնեոկու դվկողորոոթ մկվն «մոր վեռոզոմա«1 րոաիձղոջուի

ղմցղժուսրճոնի Հայդոն 'սծղոչաոխ ւ

Էլ

ավ ղ (տիսրամ, տիլ) կվտորեղըգ դ (տիսճիզշ ամալ) կվդվիողուռ ովնմուին 4 ձզր վմզղոսմըչ եիվ ժ ժղյր :1զիմյտ նմոոոսովմդ» / «վիովնմոի 7Ղ ժղղզղոտ ողոտի ղլ նկամոկվժջոխղսոսվ տոմ «մրոկլիսջոինուս ղոկուռ ժղսմս (կվնմոր ղոկտտգիսը -ովղարսկ մջմոմ բոաղկղմ ղյ վտ

«մոտ

«3 ղվզղիո դզմավոկողոշղժիվքի վմզդուն վղոժ վժջաիդատո| տող ճղոկնմոր

փոսմզղդաքիստվեադոը

մոմ մմզդոբիզմզ

մոսժծույյղմվոռն

կոտվեռ

ք

մոն՛

/

ղո

«ղէ դահոկ մմզղյոսնը տմղ ղիոկտո «ՀՄրոհչիսկողատտոնուիտ -ղտ ղ | դակոհաչ մկվղվինդառ ոզխոհր :մզդմվգակոու փաղկղմ | վտ աի խոյ7 դաղ ր ամա Հղատժմոււմ Բվեղոմղմս ժղզղոզտկ տիտ մմ

1յմսիսը մ չոիխովոկ Թվժրուը մզր մդւմրոմ մոն ղոՒջիազղ:ոց գ ղո

Հաղմ Ռղամս ոկղկտոզտ վովողիո մրոսցոմ էո որո տհոտտող իո ամ

դուլիացգազաա աոա ո

-ողմ

րոսինսկ ղվուս

Հոշղացման մրորտոկղ վմզղշվդովտոջ

դոկցես:,շանմոր չդվեղոտի «ոճաջ դյմավկոցմոկղոչ վմոլիի Սնեակաջ դցմանամտ ժազե գե -մոր մս մզ ոռովնու նմոմ փոսմցեմոկարոջանմզղց ոշ զվ փոսմզվղոր 1 րոն

3 մոֆփքնճղոնուվոշ ՀոնօչՀվյոցմսկ մորու Աա -խուո փոկվղովզո մա ռվկակողորոթ «1 մուկ

ժղլլ րաղտիղո ղցր 171ղողնաւմո եր վմջտիղստո| Հողսյսոտչ ղվլոնմող չՔվրանողառոչ զոանիսեմաոկորտ»չ ջոխոոկ ճԺալղմեւան վժվոուտ «մոմուղոցվառտ 1 աոգչ ՛Տվրոնհղովբ մմայոմ դը ա դլ բոխի վովտ վկոծամս վժջոխդատոյ

փոսդոռղվոուոխոաւրտչ միմուղո ա բոայոբ «մղումն մմզղեվղոկտոչ ղաոկողրվչ բոսդոմդ մոսղորուվ մեզը Քվմզղվեււդոամքիաղղութմա»

-աոզտ

ուղմ Խվո

յյոսիտոկղ դյ ղցեմտ տար վմզտտք նվնղումղ րուժ չՀվմուտղոկանսմոնտոաող րոսժվմոտ դակոնասմունմզուվկ ղղ մլիտվեն մղ ժղամամղսքիատակմոնտ (մլխամմոն ս զխտոմատռվեն վովիղմա վոջշոիմդ Հաքիտանմետմաննզգ մվովուղլվ «մզդղաքքիսակտտչ :վմզդդակիակտոչողջդոստ դվլաժվմոտ իվչմաղծ յբսսիմողոմն ասպ ղմ իսփոք մոմուխոմ (նվա ղոիջրսեմոկատրոչ ղվիոնմոհղ ղղ ղտ վժբոտիղատոլ ժղսմա ՛մմզղղաիի սկտտչաղջղատստ կով ճվմզղդղււնլը Հակտոչաղջղասու ղոկողոամզեսչ Համաղմղվմվմաոտ ղաոկունոմխնոով 1զմզմմուտ չող դզվիոնժուղդ վ վյզմոկ ղոէլիսեմակորաչ ճվղահլիսհսք ղզ Փախոկոկժղամամմզղեվվոկատչ ղիտ վժջոխգատովբասուտահ եր :9 ղղրաիքիս բովածկումոոտիոչղոԹղոմն 7 մգոալիահսը փորգոցճւմո ղվոիմզղ մղահքիսկտոչողջղոստ ձամսղմղվլիոժվմոտ ղ դականսմունողվողոյղվը ղզմմոնմուղ բոակտոտչզակոնաոմոնոողվաղ -Հոչ ղժվղկ ղուլ լսողն ւյաղվմը :ոմի ղորնողասոտչ վեովտ վժջոիղսատո| նղդմվ մմզղղաիքիախուտաղվմօ ղուրմողյսոոչ մադղաոչնղվ «որո ղվլոնմոհղ :լոսղաճոստ վէ նվրանղտվր իվմմ րասժվմոտ վկոք Համա մոաամ Համ րտկ զվչոխ վմզղղաքիակտու ազիղջ զվոտվր տզչ :նվրունողյառու» վոտ վժջթիղառուով 1ղմ Հողմ ղովղ մովտ վժջոիխղատղ -ոմմուտ ֆ ժոզո մմղզղղաքքիառվավխու: վմցղծվղոկտտչ ղվղտստ վժոի ղ նվմղզղղորմտովժղդուղ Հմղսուո) ջոխոոկ նվղահիրակոմովոռոտն

տ

մ

ովլմաիուվյի հոմոնմունքույ :դոզղոայք

Աա

տողոմոոտն

տղոնսմոկ մոմզկոածու վեռգոմս

մղոոհքիսչախոանմակ

-ոի վժղոտոովծող դո/դղղյուջի սովո վմզղջոնհհոն իվրորնող ողա թոսխղու մա Հ ղվկողորուր ոգ մոսճղոչուն: մղաքչիստվեողոուլ՝ 3ոչսսկոչիոճ սոխտջոննեոնուր Հոզոծղոծոյթ Լան ՀՔ

ույ Հոու

դաղիանմովոր

թողճոմոկողղդոալրոզվոաթման աչ

դվլոկվրողվն վմյղդողնւսմխ ղուկզես:

աի

'իվղճաղգրոոծղոլ,

ղղո -է/ ոն

(ոզնի

դամչիսնմոկ

չ

տտի դ իտ չմզղժջոիդսուռվ ոսիջիոՒսնիսովխոոր Հայգղակորվետտգչ 1) ոզոդիո «մղղելջ ողուղվ ԱՆՆԱՆՆ նամոկ կվնմոր վ

մսիտճուստ

-ցվր

օթիղսոռ| ղող չոծվջ (մկոստկուչնղմ իզ «(դվդզհւիբ կվմղ7 տքոքմզը)

աղզդետւսրբեր,երբեմն ուղղակիճաակադիր միանգամայն Ճնարները

գործում տարրեր խառնվածք ունեցող աշակերտներիվիա: մելանխոլիկ աշակերտի վարքի խիստ ճանդիժանությունը Օրինավ՝ փորչինիս մոտ առաջացնում է ընկճվածություն, ավելի է մեծացնում ն իր ուժերի նկատմամբ: եթե մեանվատաճությունըն կասկածը իր լանիոլիկ աշակերաի Էնատմամբխիստ անողոք կամ կտրուկ վնրանա ընկճված ն վախվորած է բերմունքը դառնում 1 սովորական,ապա են «աղմնծանում։ Ընդճակառակը,խրախուսանքըն գովեստը օզնում

ցություն

են

քառարելու նրան Հատուկ անվոտաճությունը: ւ նոչնզվինիզի ննատմամբ միհնույն Հնարները կիրառելիս սոալլո Քանի որ սանդվինիկը են ար արդյունքներ: ժիանդամայշն ն Հակված է իր ուժերն ընդունաժոռանում է կրած տ՞աճությունը խստուչ կությունը վորադնաչատելու,ասլա բացասականդնաճատման են դրական աղղդեցուվրա նրա կարող ունլիջողությունը թյունն Ճաշվի առնող քլուն դորժել: Խառնվածքի առանձնաձճատկությունները ն անճրաժեշտ աշխա-չ ալյդլիսիանձատական մուհցումը Հնարավոր նէ գործուննությանմյուս մարզիկի մարզման սահքի կաղմակերոլման, ու

արագորեն

ու

մանակ մելանխուիկ զինվորը շնորճիվ պարտքի գիտակցման, չնայաֆ ե խիպակաս քաջություն երեն Ճճաւռուկ տայնավպվողխառնվածքին, դախություն չի ցուցաբերում, քան սանգվինիկը։ Սակայն սարմարեցման այդ ճանապարճընս սաճմանափակ է, քանի որ շառ դժվարին ճանգամանքներում,ինչպես նան խիստ արագ գործելու անՀբաժեշաության դէպքում, առանց նախնական խորճրդածության ն նախառնվածքիճատկանիշներըկարող են դրսնորխասլատրատոության, վել մերկառղարանովկերպով, ճակառակ ամենախոր ն ակտիվ դրդաոլատճառների դարծողության:

խառնվածբ

Գործունեության պաճանջներին խառնվածքի որոշ աստիճանի Հարմարեցումը ճնարավոր է խառնվածքի առանձին ճատկանիշների մասնակի

վնեոաղասաիխարակության շիորճիվ:

Ֆեզիկանան դաստիարակությանն կազդուրիչ միջոցառումների շրնորճիվկարելի է բարձրացնել մելանխոլիկի աշխատունակությունը: Սակայն կրոնքի արտուքին պայմանների ն դաստիարակության ազդեպության տակ խառնվածքի ոչ բոլոր ճատկանիշներնեն փոխվում: Ի

վերչ», գործունեության պաճանջներին ճարմարեցման ամենաճիմնոախառնվածքի ւնսակնիսում: հ կինճտան անձչատականացված ճնարները կաս ամենատարածվածուղին զործուննուՍուկայն նորվործության մարէ: Հիմնականում որ ձնավորումն քանը անչատական են քյան ոճի ռաշմաուսվակ լուրով, միայն հառելի են զուտ օբմասնագիտականուսուցման որոշվում ալա անջները խնղիունըն Միննույն պաճանջները դու դորձուննությաննկատմամբ ն է Հաջողությամբ կամեջ միատեսակ աշխատանքայինգորժունեությաք մեղմելմելանքուիկ-սշանկարն ոույմանսերուր Ուսուցեչի հարող ն «սրեն բոյ Չոր Ճճնարներով եղանակներով: բաչչաւոագանդնաճատականը, բող իրադոր՝վելամենաւրարբեր հելրաի սխալ ռ"լատասխանի ոճ ասելով մենք Հասկանում ենք ղզորժուՈւսաւջրչի անձչառական չի կարող նշանակել:. ծժուննության գոց կուսի» չհոխարեն նրան դերա որպեսղի անձավաւանության Հնարների ն եղանակների այնպիսի անչատական չամակարող է անճատական Հնարներ օդտագործել, նա ալդկարող չի հարգ, որը բնորոշ է վյալ մարդուն հ նղատակաճարմարէ Ճճաջողարխոլերիին ավելի ղաչլված դարձնի, բայց բակչոմոաժ " չոլաճանջել: դչունքի ճասնելու Համար: ոյիոր շակերտիցամճնեին տաւղվածություն Հատկությունները ոճի ձնավորման պայմաններից գործունեության, մեկը խառնվածքի Անչճառական Փուոթյուն ունի ատոնվածբի նա. խառնվածքի բա: ճանապարծ ՀատկանիշներիՀաչվառումն է: Մարդը ընտրում է գործողություննեպաճանչոերինճարմարեցնսլուերրորդ ճամոզեցուցիչ բի կատարման այնպիսի «նարներ ն եղանակներ,որոնք առավելագույն Տաղքաարում ջաստգան դրսնորումների զորչաւնով նն Համասլատասխանում նրա խառնվածքին: Խառնվածքինադիմելու օգնությամբ: ինչես ասվեց վերը, (դրղառատճառներին) են ոչ կախվաժ միուսվելաանս 2ամապատասխանողգործողության ճնարներնու եղանակծունեոՍյան դինամիկ առանձնաճատկությունները նան մոռսրխվներից» ղրդիչնե- ներըկախված են խառնվածքով պայմանավորված,ճաճախ բոլորովին դործունհության ւյն լւսոնվածբից, այլ առալելաչկանխամտածված ն դի տակցության չենթարկվող վերաճսկողությանը տվյալ մարդու մուո օգտաղործելով րից: Այդ ւլատուառով, մոտ ե շարժման ենք նրա կարող մէնք ձներից Այ«առանձնաճատկություններից: առաջուց" Հակազդգման գույն դործուն դրդապատճառներ, արդէլզոպի դինաժիկ խոլերիկը, առանձնաճատվութ յուններ, ա նճավասարակշոված նոր ոչոս,օրինակ, որոք որպեսզի այդւիոր վարքի եոյ բնորոշ դժերին: Այոված շարժումը, ավելի «աճախ, քան սանգվինիկը, ն ընդ որում կաՀակագնը մն նրա խառնվածբին ուղղակիորեն որը ընթացքում, տարելապես չկանխամտաձված ն տոանց գիտակցության վերաչոկոդասի Հետաքրջիր ոյլնս, օրինակ, շատ է դության, ճակառակ դործողությունչեր է կատարում: Հակազդմաննման մուտ խոլերիկների ո տոռաջացնում, բարձր ակտիվություն ն է, ինչ սանդվինիկներինը: քյան աստրճանընույ: Խառնվածքը ն

գոր-

անճա-

ծունեության տական ոճր

ու

մոտիվներին,

սովորողների

գաս վածու-

Պատերազմի

օ1--ԸնդճանուրՃճոգերանություն

չկանխամտածված ն չվերաչսկվող ձների միագումարությունից ւս ուս չանում են ճնարնձրի ն զործողությունների լրիվ զիտակցոլեն կիրառվող սղլանաչափին հաստակամզված 4ամակարգեր, որոնք բնորոշում են անձչատականոճր։ Մելանխոլիկ-աշակերտՈ «գրավոր աշխատանք կատարելիս իր նկատմամբ ունեցած անվատաճությանն տագնապայնաքյան տատճառով, շատ ժամանակ է վատնում սնագրության, այն քիչ ժամանակ մաքրագրելու ուռուդելու ն ուղղելու, ե ճամեմատաբաիր րաս: մանդվինիկ-աշակերոր ընդճակառակը, սնադիրը ճաճախ գրում է շառ կրճատ կամ էլ բոլորովին չի օդավում դրանից ն շատ քիչ է ոատուդում ն ուղղում իր աշխատանքը: խառնվածքիցկախված այդպղիսի անճասուսկան ոռ | ճայտնաբերվել նան ջուլճակուճու, բազմաճատտոավտոմատագործ բանվորի, ակպայինի, փականադործ-կարդգավորողի, ն այլն: րոբրատի աշխատանքում Անչատական ոճի առաջացման կարնորադույն պայմաններից մեկը գիտակցական, ստեղծագորժ վերաբերմունքն է կատարվող աշխա-

Ա

բան: Սարան ,

ա-

տա-

րերայնորեն ճանդես չի դալիս: Այն ձնավորվում է ուսուցման ն դաստիարակության պրոցեսում: Անճատական ոճի ձնավորման առայցին սաղմերը դիովում են արդեն ավադ (ախաղպրոցական տարիքում էաղային բնույթի ղորֆնական խնդիրներ լուծելիս: Գոյություն ունեն մի շարք Հոգերանամանկավարժականսկվբունքներ, որոնց վրա է 4ճիմնվածգործունեության անչատական ոճի դաստիարակությունը։ Ուսուցման ն ղաստիարակության ճիմնական խրեդիրներիը մեկր կայանում է նրանում. որպեսզի անճատական ոճի ձնավորման քանապարձճու մարդու խառնվածքը առավելագույն չարով Հարմարնցվի գործունեությանօբյեկտիվ պաճանջներին:

1. 8. ՀՏ.

Շ.

8.

2.

ՌՂՇրոու. ՕԿԸքո 126օքոտ

Է 5171

մոշր

1964.

Աածոմծ»,

Ո.

ԷՀ ԾԵ ՈՒԱԽԼ

Օշօուելն

ոա: 2,

Յ. Ե. ՈԼ 11881125

յորօ

ՇՇՇՔ», 1.

7.

Է.

11. 81, 115ո-ոօ ՃՒ ՃՆ. Խասօտ.

ՂԵՃՈՕՎՕՐԱՎԸԸԽԱՃ

1969.

1614,

ՂՇոոօտ. 11ԸԸՂՇՂ0ԹՅԱՒՇԸ8օիօւտ

10-ՈՇՈՃԱՎՇԸԽԱՃ

111184

ՇոՕ1Ը7ը

քճղմվաաւ

ՔՇՓԸՔ. 2ՂԵՑԵ Լ

41, «1քօԼ,

«ռղօրոճճ.

ույն

հճճ

133Վ6-

ԱՅաճ

գ

1960.

ՂՇՈԼԵՄԻԱԾՇՈԱ:

Ը1855

ճքտրօ11

ԸՔԸԼԸԿԵԼ

6.

ոշտա070Րոր «Լ1քօծտծունլ5:ՇԱշքտուօուճ ՂԵԲ-օ1

Լո.

318:ԱՇ

ՔԱՇ

113ո-50 ԽՅՅՃԱԸ:ՕՐՕ ՃաոՑՇքԸՔ-

823315,

ԽՕԹՅտԸՑ. 11ԸՔՃՕՂՀՕՐՈՑտաաօո14,

11-051Ը1016 ԻՕՀՄԱճրԸաՑ6ՇԼԱ0ՐԾԱՇՎՅՐՕՐԱՆՇՇԻՉՉ

՝

Մ, ՄԼՆ ՎԼ

«ԼՇԱ001ԱՎԸԸՒՅԼ

26:

Ճ.

1«Յ8.

Լ

ՇԱուՇոու ոճքթոաօն

Թ

5.

Լ.

տ.

պԸբուօմ ՇԱՀՄՇՅԵԼ

ոօնօչթն1

1966. «13906ՌԸԼԱՇԷՈՒՇ»,

լ

նն երան ճասնելու լավազույն արդյունքների: Այդ պատճառով անձչատական ոճրը ամենարընդղզծված ձնով դրսնորվում է լավածույն աշակերտների, առաջավոր բանվորների, ապորտի վարպետների ն ռաջին կարդալինների մուոչ Փործունէությանանձճատականոճր մարդու մուռ ինքն իլեն, նում

Ճ.

Լ,

1970.

«ԼԼքՕշթու մմ»,

«3

ԴԻՎՈԾՇո/».

Կ6լոլ1Աոքաթ, 59,

ԱոՇՈՅՂՅ,

7,

դաո.

5,

ԱՅ»

օ9Ֆ

Համնոմոս Հս վ ժրոկ ղտ (վժղարճտաեն 'ճվմղարմզմոմգի վոլտ ղովի յանմո ղզ ջտիոիոկ մմզղկոմս լ վմզղղաքիանաբմսե ր մմզղկաողոնգ զեամ վր ճակ "իսմզղոմ հակ վնզտղո զոամ ւրսդճմաակ վէ վնզողո վկոդրեսկ իսամզղոմ յոսինամի մո «րոսղոմ ղքո ող փ ղզմսչտխոուոծջ մոմոմվոոդտձ 7 բրստոռ|չոտ տղ մս «ղսմչրսո|ոսհս . | ր/սինգդ "մեմսմկմց «ղ (նվղսմքիաջմսեղոտ փոսստցտտխդոսանմորմժղոտտոլտ մս «լոսդոմ դիո մղվջոստ | րաի Հմողոմն քվե ղոիքիսմսիողմ 'ոզխնբու ռզխոմս «մղայցքիսմվոոտուվո տճվք :մղոտ ղ բրսնսմոեն «(կաղորոթ վոտն րոսչոխ դզմվ աղ վ ոգե Հղվ զի ՛րբսդում դիտ | րյաիմադոմ:մղահքիսմաիողմվ-ղ ոմոսջ ոսկ Հ-ողվմ» զոիմզմ 'ոզխոհր չմղաիլիսովտովղողվղտկտտոչվտ վմզզկաւմս յս վմշղզողանգ վմզղղդոաիքիսնսջմսե ղայլիսմնոմվ դակայո ոմզ յր Հվ ւե Խղոժտմտա | նվմզդղաիվսմզմոմ», վսղտ 'ճվրնսկ ուսը չմյոստմաչ -ոմ ծնս տմղ ղոիքիամսո| ղտկանհաչ փոսմզղկատսվի ղտկոռ վմզղրսմոտ ոմդ «իտ մմոծ վր դտ մյզմետմոկղ մմզղժմամտ ղ մմզդղաիլիանացմսծ ղլովր ա վ մաղմակ մորու ղորձսմս վմզղչվղոկտոչ ղումլրսմսիտդժ զ ժղոմկորոչ զ լոսեն վամզկտծատ իխիսսոցջտտիո :չղոամքիսրմզտր եղ

վ.

վր 1ա քա

բանում

,

-

՛

,

«ամս

ՆԲԱ

ծզր վջն մարղոժամար մժղւսրմզմոմգի յՀանմուր1 յոսիտմոչուտմո որ չրոամզղ մս «խաժղորտեդոչ ղո 1 րոսիմոտնում ոտ

աս

բոսմզղիսնաթ

ոն

ո

-Դս:

:

ճղոմղ դամքիսմնուրամտ նդվովոողզկ «մջմում մրորտոկղ դո

ԿԱ

7 ուլիսմաողմ ջվ մապոմն ջվն | բոաիմայո ւժղորոհդաչ դակախվտ դապոտտոախորոչդլավր "ճվկտղվմօ 4 բոս յմզ ողխԼւղվ ղոչիամսիոդմ ողոժոաւնոք ղոմղ ղվոր ղոիստսկնորտ կով «րոսնսմե:ն իսլզտվն ղուտ սոսկում

վոք թայզտվնՊողորվ նսմոկ ժղղ: Հղգր ղվոոր ղոիքիստսրտնմուր մղուտ ժմլմզ մղ 7 յոսիմաղոմն չմ ղյարքյատսարոնմոր -ռսջ կլչստսկմտրո վղիու ճվիոՀ 3 նաինոժ իաժղողտղչ»վմս ՛մղո չմզղծվղոկտոչ մզմմատ «սկմզ ղոէլիսմ բոսնսմմոլ, ամղ 3 իոսիմաղոմն 1 թիառղէո վլոհոսջ փաովխոր վաո -ախադմ դզ բոսվմաղոմնտր տտմ :յոսղգղա տովով 'վղյս մզդվջամգկղմ ող րո'սկոմ դոտ ազեձդվը վ: ժաղջ ղվո «րոսղճումմում ղակողումթոոն փ քոս

«Քվմզղումզկ «Խն «9 ասկնորտ տովո|դ տակմզ ') լոսղտմով'զ դակոսոլ չծզր դոց աոշո» ոոաորդզմվ բոսչոխ 3 ասզջ տշվր մկվճնտ յոսճումով, Հոմս ղոք մղամս մմզղյոսմողոմն յուտանուողչող վր զ քոիխմեռմտկղ ոզխ մլ, Համսխադմվ-ր տմոսջ ոՒրտոսկմզդոտտժղզղճմգիկողվմշ դոիլիսմսիաղմ ւմգջե րակ մզդղոահչիսկտուջ -ոմուց վջցտՂ րոսինակղղ ղմզղծվղակատչղոկզեսչ կստ մմղջե դոմամսիոց:յ յգսնմոր կով Հոտուաք-ղոկատոաչջդտմյ '.ոաիիսմ մղաիքիս չլոսղոովնղոջ ղզմ մզղծվղոկտոչ "մղոաիլիսմս ղորչոհտուոր «մղոաիջիսնսղտ ղղամքիսեհտմո զգ ժվովուղվ մզգգահլիակտոչջոդջդուտ :

Ամզցքանձաամղ

դ

բստոխում:մ վմզղվտամզկղմմղուտ կով նճվմղղմզկղմ ղ ճաչջանաոս | դատի ճվմզղուսմմր,դզմվ 1 ջաիջկդգմտղ 1 րոսզգովտի բոսմորտչ յոսճամոն մս «րոսղոմ ղիտ | բրյաիմաղոմնմղահլիսմսիուղմվ-ո տմոսջ «ձղր վկատդվմօ ջոխմղմ ողխոհր չմշվղտկտոչ հոիխո ղոհքիոմսիողմ 2 րոսիմսղոմն 8զր վմս «Մղաչիսխվտոտղժղվ դոկուտոջղու վմզղլոսմխոու ղոկտեւաչ վկոցվի ղակախվտ մախդոմուռաի ջուիովոկ լ նվճղոմղ նվր -նսկ վր չիսղջ 'սկմղ ղղ րոսմսմս իսմզղղաիքիսմցմոմու ջոնզղա տմղ մմզղղոաքիսկտոտչԽխվտաողժմղվ ղոտոկտտոջչշղո ղոտլլիամսիողմ վջզղ /իսժղսարմզմոմգի վջֆղոմմրորտոկղ նտ ղլ ր'սիճամսԱ դ ր'սմզղմղոր վմզցդժվզորտեղոչ ղաոկոխովտ վղզ ր'սիղտիտչ -ոեղոտռչ ր'սմզղկողոնգ իտ ղց մժմորտչ վտոչղո դաոիք'սզղդսցջմս ե Համսղժ ժղամս «մՄմորսնտ րբսիմսղոմն վր վմղ ղղշարլակտոչ ժղ։ սաղոկոտ» ղոկղեսչ ովտողժղվ-ղտոկոտո աոա 4զր զ լրոսմուրոււ վ սոոր զ /րրամզնտո| էրոամզղղաիքիսջմտին Քվմղղծվիա ղզմվ ղ տզչ վմզղղավմոչ ) 1զճորմգար պազչջիսմս «սուբ ղոս Հոնմոր ղ :զզնուսվնկ դոմի թիսդվծտ սուտիոկ աղ րակտմ դով ողողն 98 1 յոսդցվաի դ րաիվտկցոկ դոկակղոր րոսհե 7 բիո «ժոնտժ ող իո պողչիոմս "տակնոյ Քվեն ոմղձմղի սփանգտ սիախբուղժղվ(տակմզ ոլոնտ րբյաճսմոն զ իսսաաուտխ ղզիո դր ղ վմզբնսկ ղոլլիսղատկամվղ վմզմղտրունդտ,. վկոք

-առ| վմոր

դոյլիսմաիոդմ

՞ս

ղոքչիսնսուղ գաքիանսոզտ

չշվե դոիջիսմոիտդմյող ւմաողվմը ղակզեսչ ղոկոտոււղո վովող|ո Հա Դան լ չտոտրվ ղատկուտոչդո մսամ -տիղո ղղ ղդմզդդւսիքիսկտոչ գր ղահչիողոմ «ղամչիսմսիողդմ» վկոչսմո դ ոսկտղոծղմրոիլիսդորնվոք վճոս «անմուր Խոխ ղղ Համոդմ մորու» մղոսիջիոմսիող:

նզղ փզիտ վղս մոմ չմտղզչ րէամն 1

ղլտկոր -դնեստ -ոմ

ճվղգմաղյաչ

ղոկտմսի կողորութ ղամ 'մմզջն զի ղզ յոսկուտտածվչ ղտկոսոոջղո չմրոչիսդիուիսղժղվղոկողտռունո» 19 յխայրոսստ եր Խոտ ջուճակղոն նմոր Քորսնմոր մմ 3 բոսիմզմմուռ

գոմլիանկառւյի Կ մառդոժուխսք

Հսռ

ոո մ.»ղորնր Հո ո

ցվոռր

ցոնտնամսիոդմտանմանսճոկոռշչ ի

-

՛1

ՂՎՍՔՓՋՎՍՍՄՍԻՈՂՆ)

յո

ոիսիծնմ-7լ

ովոսբ :մրորտոկղ

թյան, մյոքի տոանձնաճատկությունից, այսինքն, չոգեկան սպրոզեսեէբի անճատական առանձնաձճատկություններից։ Այսպես, օրինակ, աշխատանքում Հանդես եկող չջանառիրությունն ու ճշտ աածությունը կախված են ոչ միայն աշխատանքինկատմամբ դրական վերարերմունքից, այլ նան ուշաղրության կինտրոնացումից,շարժումների ճրշտուցյունից ն ճարպկությունից, կամային ճիգերից ն այլն, Արլ Կառճառով էլ դորձողության եղանակների վրա տարբեր ճոգեկան ոյլրոքնսների դերակշոռղ ազդնցությունի, կախված կարող են առանձնացվել բնավորության բանական, ճուղական ն կամային գծերըչյ Բնավորությանշատ ղծեր իրենցից ներկաԳՖերը Բմաղաթության յացնում են խոր ն ակտիվ մղումներ, որոնք Կա ոգոռնոր որոշում են մարդու գործողություններն ու կամ արարրները: Միանման պայմաններում, ղեկավարվելով նման ն միննույն դողաւղատճառներով ճարաբերություններով, միննուլն նրպատակների ձղտելով, դրանց ձեռը բերման ճամար տարբեր մարդիկ են ճատակորեկ արուաճայտված ակում ղզում գործողությունների՝ իրենց "ամոլ ընորոչ եղանակների նկատմամբ: Այդ ճակումների մեջ էլ դրսնորվում է բնավորության ճատկանիշներիմղիչ ուժը։ Շնորճիվ բնավորության Պատկանիչների մղիչ ուժի մարդը ճաճախ կիրառում է ղորժողության միանգամայն աննպատակաճարմար եղանակնջը, որոնք Պակառում էն օբյեկտիվ պայմաններին: նա երբեմն ինքն էլ գոտ չէ իր բնավորությունից, բայց ր վիճակի ճոգեչէ այլ կերոլ վարվել: Այսպես, օրինակ, մի արտասաճմանյան որ մալդի որոշ միջողով բանի Հեուազուտությունների է, Ճճաստատվել աշխատանքում ջատ ավելի մեծ նշանակություն էն տալիս իրենց Հաջողություններին, քան վախենում ձախորղություններից։ Այդ պատճառսվ երանք "ակվաժ են ընտրելու բարդ փորձարարական խեղիրներ, եթե նույնիսկ դրանը մեջ անճաջողություն են կրում: Նրանք ճակված են. դեսլի օբլեկաիվորնն չարդարացված ռիսկը: Մյուսները, ընդճակառակլ, ավելի վախենում են անճաջողությունից, քան կարնոր նշանակություն տալիս նվաճումներին: Այդ պատճառով էլ նրանք չճիմնավորված զդուշություն են ճանդես բերում ն ճնըշտխնդիրներ են ըչորում, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ ճամողվում են, որ կարող են կտտուրել ավելի դժվարին առաջադրանքներ: Աննպատակաչարմար, սակայն տվյալ մարդու ճամար բնորոշ գործողության եղանակ ընտրելու այդպիսի ճակումը առանձնապեսցայտունորեն է զրսնհսրվում ուժեղ լարվոծության պայմաններում, սարեռային իրավիճակներումն այլն: Դրա ճետ մեկտեղ, եթե մարդու Ճամար զործողության ընորոշ եղանակը նպատակաճարմար է տվյալ իբադրության մեջ, ապա նա ճանդես է բերում չատ ավելի հոանդ, ճամա486

ություն

րր

նա

աշխատունակություն սյն դեպքերի ճամեմատություժբ, սարպված է օգտվել չարւոն, ստերեոտիպ, իր բնավորության ն

ջարծողությանը չշճամասղլատասխանող գործողության եղանակներից: Մյաղիոով,մարդու բնավորությանՀատկանիշները

դարել կլան,

էրն ստիպում

կարող են խան-

են

քարդուն գործել Հակառակալն

որա-

ճանչննրի, որ ննրչայացնում են օբյեկտիվ Ճանգամանըները, հոլ էթչ բնավորությաի ՀատկանիչներըՀամապատասխանում են տվյալ սլայմաններում մարդու ներկայացվող պաճանջների, ապա նրանք դրալան դն են խաղում, քանի որ միայն այդ պայմաններում : մարդն ի վիճակի աշխատել ն իր ստեղծագործաբար ուժերի լրիվ ներդրումով: Քանի որ բնավորությանզծերը մարդուն ստիպում են գործել որոշայի ձնով, նրբոմն ընդդեմ Հանգամանքների, դրանց Հակառակ, ապա ամենից ցայտուն կերպով էրնան են գալիս նրանը կլանրի դժվարին ւլաճհրին: Արդարամտությունը,

կոմձրիտականին Թույլ

են

ուղղամտությունը, ճամարձակությունը

տալիսժողովիժամանակ ընկերոջ երեսին

ինչպիսի ճշմարաությունը, քոանյ

ոճած

ինի:

էլ այն Հղի ճետնանքներով

Բնավորությունը փորձությանէ ենթարկվումոչ բարենդաս:ո չանչ յամանքների «ետ ժղզվող պայքարում: Բնավորության գծերի ալոիվությունը դրսնորվում է այն մղիչ ուժի մեջ, որի շնորճիվ Հաղքաչար-

վում

հն

անբարենպաստճանգամանքները: Բնավորության գժերի՝ որակարխվությունը էականորենազդում է կամբի ուժի վրա: ակտիվ է բնավորությանգիծը, այնքան կամբի ավելի մեծ ուժ Պայ բնրում ուլղ Ճատկանիշից դրդված մարդը: Ուժեղկամքը անչ ձար է առանց բնավորությանակտիվ ժերի, Սովետականգեղար. մեռատկան գրականության դրական կերպարների՝Պավել կորչագինի («նչպես չր կոփվում պողալատը»),0լել կոշեվոյի «լեռ մղիչնելի

Ռրրան ոի

(«երիտասարդ

դվարդիա»), Դավիդովի («Հերկաժ խոպան») ամենավառ դժերից մեկը բոլշնիկյան բնավորության ուժն է կ աննկունությունը: կոմունիստի՝ կոմունիստականՀառարակարգի մարտիկի

դաստիա-

բակության կենտրոնականն կարհորագույն խնդիրը բնավորություն

է: դաստիարակությունն

Տ 2.

՛

ֆիզիոլոգիական ՀիմնականպայմաննեՆրառվորության դատել միայն ենթադրաբար, Հենվելով վարի

ԲՈ9 մեկի մասին

ն

մե

ԲնավորությանֆիզիոլոգիականԲիմքերը ժաման Հ

Ժիցիոլուիական

մի

դրսնորումներինէ մարդուբնավորության Հատիշեքրի դրսնորումների միջն եղած նմանությանՀիման վրա:

69»

ճդովեմույ

Հրամսդումմ դց ոգիին չողչ մզղչվդոկտուչ մվնոնուչ, նղոկ մոր մմզդամցկամոմզտ վմլդոզնամխդվլոխմզդ դարմաշ «Սկոստկու նղ ւիսկոդորոք դլ յոսրդաքոմ նվնղողդ դաղ Դողչ վմողքող մոկմզ ծ ճղզմվ դլ րաղճգվանան Գվ: մզամիամզմամոչ մխավիամաի աոՖ մոդ դլ մրոքիոամոխթվ, ղվոոր դամքիսվսդոջ ղումմա-Հղվ մրտջիսգազաաովուղ ղդակուխդո դզ /ողեոի: ա ՀԺող« ողջ վղոճմմ եզդ վմզմղկղմ քողն իո Հայցի: ղզ ջռի Հիոչ մմզղատմզկութ մզղոգնւմխ նսճզղյա դփոփմզգ տմրդվ ըոսժեղն մ Հուսրմզմոմզի դոկոմն մրորտուկղ վիվտկզանմղոմոռւան դ -

-

ի փԴ» ա րշորտո Ժգումղ

դժղմզկւղմ

Մ

վովտաուգտո կվրադվն յոսմզդղորիախ մզմմուտ յ ջախոոկ ճվճղամս դիո վեմտկորու "մմզղկոչվի |ողսվնկղաֆ դվիոմատկլլվղսատղորիոխ ջմոնող վրեվղովյը դվլանմոլղ տար սնմոր չամի դորվչ ի դրյամաիոաղըջ վմղխվտացմզտռկվրողդվն մղմմոտ մկյր ճվմզղղորքոր դոկավեսխվեվֆ ղորետջ վմզղձվղակուտ: դտահլք մս ղորղ փզմտոկամի ղորվչ Դզմնուվղը Համախողմժ քղոն -աովր ղվմուտմո նիտ մսմաչ):ղզղա րսղմ ղակոտէր դոսակ -ոսխիոքմունր ղ 'մկզր դ "նմսմմղ իսեմաոկորոչ մզմմոա ղվիամսմամ դվմզղչվաեմեդիոդ ղվիոխվտսզմզտո ՛ բոսղոռղվոռտոխ վմզղավնկողս -դվր մտոչղտ ղիսղղվր ատիովաոկնվղաիքիսմնումվ|լ լյոսժազն ակմց "մնմոմկմը քրաղմ դամմոծ (խԽվտսզողտողզղա մորտչ վատչղդտմոիտ 17 ղոոսկմղ մս լոսղոմղ մղվճոսո յ լոսդոտքուկզվմղդրաոոչւոտմո մղաքլիսղորղ վմզղրոոմսդոմնվովանտ վմղղ յ:

.

-ո

փմզդրոամաղում ս

Դզիմտ 3 ճոր ոզխոր ւմզդկողոնց մոնո»: ողմաղոժվեա, ղոքքիսնսջմսնեղզ բոաղոռվոուտոուրուջ դվմզղւվղուկտու, բժունուոււ Հոտն

մպ

մոհվտմսղոչնղմ դոիչիսեմակորոջ դվլուն մոդմա ոս մս նդյ

շիմգմուղտնու. չյոսժիւզն վժղսրմզմոմգի ղոկոմս դորղովը մոորսռ ով մոսմզղդղանքիսմեոմվ ղոկախվտ ղիսղղվր միշղ

նքո ղոէջիսմնոմվ

լ

-կողոնը ղդոէքիսնաջման տար ճղոկնմոր նսճղղա մզդղաիիակտոչ ֆմոն

"ատվուչվեովտ մտաղուչնեդմ դոէցիսեմաոկորո» դվլոնմոՒղ ղղ միտուրգը ժմոշ րսմզդդաքիստսնոոզջ վր վմզդդումղես» դոխուտզյաղ .

ՀոՏ

Հտողզծ վմզղյոսմաղոմն վովտ մողոչ -եղմ վեմակորոջ դվոնմոաղ ղզ բսիմնուր Հ-ո«.մմզդրոսմաղոմն դահցիոմսիողմ մազ ով

Հոն յ տքոչ վ մղորլոխ ոսէր դակովեսք «ավնվջ դորճաձասա վմզջե ղոլիսմսիողյ

`

:

|

չսնմոր ղդոհիամախողմ

Հոժզլիզս վմզդվղանդգկ'ղվլոմարկլգդսողոարնան:1լվուրտ: | վլյմո'կ դիտ ախա «խամդողագչ դորսամվլ վկաոդվմլ վղարյոխ դաղամումոջ -մուի ղիսղղվր 7 լոսղաճոստ մկոցվի 1ողսվնկղափ նտ աե վղուչ չմ ւտ

վ րսսիկտածնյը :րոսմզղղսմտղցկղոկանսքմոծ -ղաողվիսեղաոկողախտձտխ ղաոկողոխատծոխ լոսդնոձոստ ղզ կավի ջոխսեմե նզքյս «մմզղկտնեռ ղաոկողորիոխ ղվմակճտրամակլի» տողաղվրանվնղղո մատա Մմզղդսմտղզկ դոալիասանդդոլոսիդտե դզ լոսկոջվի դալիսջոավածմե նղքյա օյոսմզղղորիոխ «ոզնղոիտմրո իսնոաձվիվմզկ» մկոննտ ղաոկտող -տյրժոլյ :մզղկաոջվի Սողսվնկղագ մղմմուտ ղզ լրրսղտճոստրաղահքիսհ դվքոնմող ղակուղամաղցկ դանողտն -մոկորոչ տոսմցդղոալիամնոսվ մա ադամդ | յրաղաքակ վրեվդողվվր մղաքլիսվ : մյոսդ դորմնադվաց 4 16 -ոխդո րեվղողցզը 111111 111117 ղորմնոաղսի ղուկովնսյվեվգ ջակղմ լոսժրվե վմղղբամաղոմլ, մրեվղոառվվր չովտաղմղզտովմվղովնկուղս ղակ Հոնսքմած ղոկողոխանոխ լ լդաղոճոստ լոսմզղղատյմոտխ ղոհլիսնզն -նտ ղվիակմարոմատկգը մրարտակղ վմզղեվսեմե դրսղ կով «րսխվտաղմ -զտո վմզդոտովնկողս ղակողորլոխ նսկոլզեմտ ղ ղաոկամնղաոկանամն Հուտմոժըիզ դղոկանսքմոք ղորձամսղդինսկչ րոսղողվոտատխ վվղոնդվկ ղվովտսզմզտո վմզղձվաեմե:նո յոսդաիամնոմ մ ովլոմ: դ» չմյեմոկ մզմմուտ ակմզ վմզղոժզյֆզս զոկտղուրախ զժղվոլո մզովտ -տրտչ մղզմմոտ ՛սկմզ |չքնզտո լ վղմակ մրոլյտտկղ զմցտոկվրողվն վմզդեխեմձ դհաղղվր դաոկաղորյախ'տսր «սդոնդչկ դոսրյվր ՛ծվյրոսն -ղմխումրտղվուկմորտմտկղիիմռուսհր կով /Քվյոսնդոոմրո իսնաձվր վմզկ իսմղիւոնօ յսմմոիոձճվրկզր մուտոմ մմզդղուամքիսմվոող ղ Խվտաղմ

նցանըսմսի -տցմ ղ մվտ մւսդուվ -նցմցոնշւսզուսցմսե կվրոնմուը ցիսծումքմույ

՛

նու ԸՂփոզդոսքրիանգնեռ 3 րոողուղվոուտ Հախ մեվու հ իս6. Լա ամ. )ովուղի փիչդուվնկո»ռո ղփ/ուժոսո| ո եմ վմզդեխեմե դվրաժոսով նակզ ողեղա։ խաղջ վմզողոանըի յհտտկորոչ ՀաՏԵԻԽուՄտ ղոկոմովնսո ամի ղ

մեմակորաչ ո

վժռսուխի փորդբ:ոռուչոգե դուկահու|ծ

րանով

«եռ դժղվոմա «Մեմակարոչ դվլամամաննո նմոմվմզ 3 մղե առյմոկ նմակուոմո ձր դորնոճուստ ոմղ "Քվրնյղդուսվդգը աի Համամ դվմզդվղանդվը 1 մոսիմգմմուռ ոցատց իայուսնու Հոր յանմոր «մրեվդողզր դորմետոպափ ջոկդմ րաժրվչ փողդնվղթն բոեղմը կողորոքուվր ճվմզոռովի

Հատո

դոորոնոոոյ վիոշոմս

Հտոչ

մս դոալիամսխողմ

ուր

ողսվծկղսֆ դահլիսեմակորուչ չմկոջտվի դվոնմուղ լ բյաիովուիդժղվո աա դ մղաքքխողութմոծ մյոսկովզեմո «Մյոսսեմե գվքամ -մոմղ 1 ոսղանցթա տսր աա վմզղնախկմոֆմուի «Հա րոկ մրս վժրուկրողվմօ 'ողոմղվ «մզղշվղոկտոչ մոխոժղթմո մս մա-մդվղց յոսինատո «իսհզմտոնում «մեմա վոզն մմղարմզմոմ

վմզդունու

մգոաքքիակուղաաուվ

-զի

7 ոսոխի վնսիկմոջմոփ

Ա

«ս

մնսկմոջֆմուի «մզ չիսմզտոով դոկումում

յոսիտոտոռջ նիդ տուֆ որորտոկղ ղաքլջիսմնումվ

ջգո

/ողվ

մյմ վմզղժոսարմղմոմգի

ջոինոն

ղզ

«ափո

Մլբաղմ մզմմուս

մս

Դզիտ ղզ

դւաօիսմ

նիան

-սխուցմ

վմղդեսվեվգ վճամիոն ղոէի միով, Հ-րոսուս

քտկուկվրոոցվՎ,

«դտռ

Հեռ

շփվելիս ( «ու լու եկող ամի: անճատակոան առանձնաճատությունխերն մե 2277 բնոռչոբության են:

Հատկանիշներ

նման

ժործողությանեղանակների անձատական տարբերությունների ծագում է

ուսումնական, մարզական է աշխա Ճայանաբերվել տանջային գործունեության մեջ, օրինավ՝Բ. Մ. ՏեպլովիՎ. Ս. Մէրմինի, ե. Ս.

Հեաղուտու

Սլիմովի լաբորատորիաներում (ատարված Քլուններում: Հեոնաբար, բնավորության Ճատկությունների մյուս ֆիզիոլողիական պայմանը նյարդային ճամակարգության ընգճՃոանութ տիպի ճատկանիշնԷ: Քանի որ նլարդային Հճամակարդության ընդճանուրտիսլո Հանզիսառում է նան խառնվածքի ֆիզիոլողիականՀիմբը, ապա Հեռնումէ որ «որտ կաղ կա խառնվածքին բնավորությանմիջն: Խառնվա

ծաղման

տի

ծթի

բեավորության

ռը

անճատական-չյլուրաչատուկ

ճաստտկանեշնե

կան

բրի ծագման նարնորա պայմաններից մեկն է: ինչո՞վէ բացատրվում անձի

գույն

Հոգե

բանա-

բնավորությանը Հատուկ

գործողությունների անճատականլուրաճատուկ եղանակների կախվածությունը նյարդային Համակարգության ընդճանուր տիպից: ՛

Պխավլուի յում կննդանիների լսբորատորիա դիան վարբի ոո Հիման կարելի ճնթադրել, նյարդային Համակսրզության ընդչանուրխուլիՀատկանիշների արտաքին չրի որոներգործությունը ի.

Պ.

մրա

շակի «Համակարգի առկայություն դղեռլքում կարող են

նպաստել

ցող

կամ

սոնրձոդինամիկական

ընդճակառակը,խանգար ճամասպղատասխան

սովունրի ձնազորմոանը:

էկազնո, օրինակ, քույլ տիսի եյարդային Համակարգություն ունկ. մոտ

շների

ամբ Հեշւտուվմ

հն

առաջանում

պայմանական սհֆլեքսների դինամինական Հնչյունն իսկ թույլ նյարդային

«նվել, իրեն պելի» նրանբ սնհղմվում շողում են, բծնվում, դեւտնին, Քի վրա։ Ս արդու մուտ նմ մենք դրսնորումները տություն: Էնզճակառակը, ուժեղ

։առկումԺեջ-

կանվանեինը երկչո

շների

նյարդային ունեցող մուտ Հեշտությամբ ջի առաջանում ագրեսիվ Համակարգ ս այմանական ոնֆլեքաների դինամիկական ստերեոտիպերի որոնք ճամապատասխանում են մարդկանց մոտ, ինչպես մենք կանվանեինը՝ խոռովկանությանը, կովաբարությանը: Ինչպես դինամիկական ընդչանրա ստերեուռիոլն, դես, մորը կենդունիների վարբի այզ տարբեր ղբսնորումները նս նյարդային Համակարգության ընդո ունութտիսլով նախորոշվածչեն, առաջանում են

միայն

որպես

այլ

անցյալումաս:եբճոտիպորենկրկնված

Ճամակարգերին տրվող որատասխուն:

սինդրոմները

Մո:րղու բնաժորության

կառուցվածքը

տարբեր

«ատկանիշչների

լան միադումար չէ Բնավորության ւուսրբեր ճաոկասիշները կախված են մեկը ժփլուսից, կապված են իրար ճետ ն կազմում են մի ամբողջական կառույց: Եւա է ամբողջական կառույցի կոչվում վածը: կառուց Այդ վատճառով, իմանալով բնավորության բնավորության մեկ կամ մի քանի ճատկանիշներ, ենք կարող ենք կանխատեսելբնավորության ուրիչ՝ մեզ անճայտ զծերը: Այսպես, զիտննալով, որ մարդը մեծամիտ է ն փառասեր, մենք կարող ննք ենթադրել, որ նա անբարյացակամ է մարդկանց նկառմամբ. եթն նւսճամեստ է, ապա զիջող է: Փոխկապակցված ճոգեկան ճատկանիշների ճամակարգությունները

դուս

չվ

աւա

ւս

կոմպլեբսներ) կոչվում են սինդրոմներ(աիմպտոմժմների կաժֆակտորներ: այդ սինդրոմները մենք կարող ենք Վերլուծելով որարղել, թե ինչով է որոշվում բնավորության Այսպես, կառուցվածքը: ք տրաՃ ատկանիշների օրինակ,կարելի առւսնձնսացնել բնավորության են Հակադարձ «ազմուկարգ, որոնք դրսնորվում մաղծֆորեն միջանձնային այլն անվանենք օւսնձ--շրր(ւլայմանականորեն չարաբերություններում չառլատի մարդիկ» Ճամակարղ): եքն նկատի ունենանը ծասյրադեղ տրամագծորեն ճակադիր ոին. դրոմները, ապա որոչ մարդկան մուտ այղ ճամակարզը դրանորվում է

ինքնասպաստանության, ոլարծենընքնավոատաճության, խնքնադոճության,

կուտության, ագրեսիվության, վրեժխնդրության, մեծամտության, ինքնճառարակական քաջալերանքի նրասոմամբ անտարբեամիովության, բության, վարբի Ճամրնդճանուր կանոնների արճամարճման ներդաշնակության մեչ: Ուրիշների մոտ ալղ ճամակարդը դրսնորվում է ճահաղարձ. ճատկությունննըի զուղորդմամբ: նրանք ինքնավատաճ չեն, Համեստ հն, վիջող, ծաոռւսյական, Հեղ են, ճակված են ամեն իքչում իրենց,ւսչբի ե, ընկնում մեղմությամբ, երկչոտությամբ»չ մեղաղրել մարդամոտությամբ, անկեղծությամբ, սիրով կատարում են վառքի բնդունված ճամբսդճանուր կանոնները: Հեշտ է Ճճամողվել, տեսնել, որ բնավորության այնպիսի ճատկանիչներ, ինչպիսիք են մեծամտությունը, ինքնամվուխությունը, Հասարակական քաջալերանքի ն վարբի ընդունված Դաժրնդճանուր կանոններինկատմամբ անտարբերությունը, են այն պատճառով, որ նրանքբոլորն էլ արտ ւսճս ցտում միավորված են արչՀամարչական վերաբերմունք դեպի մարդը Ճճիշտ այդպես էլ ճատկանիչների նրանց ճակադարձ խումբը (արդամուտություն, անկանոններին ենթարկկեղժությունը, վարքի ընդունված ճՃամընդճանուր

պասսիվ-սլաշտպանական,

սատերհոտիսլեր: Աննշան Համակարդություն ունեցող շունը ստիքաշելոլոչը։ վնդստալ: Անծանոթ մարդո, ճանդիեֆ

սկում 1

ն նրա 88.Բնավորության կառուցվածքը հատկանիշների

|

գոգոիչննրի ՍՏԵՐ

Տ6Է

-ղմ

մոսժրվչ վժջոինապուկ տՀշվր ղոքիսմաիողմ «մղսքլիսվզղկմկղո

ԱԱ

ղոքքիամսի Դակատոաֆդո երացավտոջողիլուտ

Փոյոդք իսխոկ ջմոնաոյա վմյդ վջղո ՛ մոսիծամս «ղյաքլիամգմումուծ մոկ ջժոնո ովա վմզղճվոտկոու ղոքքիսմսիողմմս վղոչ ։միվոհզյակդ կվնմոր վոեզն մշղարմզմոմդիղզ

կոսղոովնղոչ

ոխա

մմզղղաքջիսմզմոմոտ դվիոմնղուռո դկոկաղսմողղկվջղո ղոկոովեճսո-կվի վտ

դոկատովղւրսկ

դտղվմօ 'ոզխուր

դր

ոշվր 'իոմղդղաքլիամզմոմոչ դակատկաոմտոռչ ո: րոախմամսղմ 4ղոմղ ղվիամճղուո ղակադսմողգկ վջղը "մմզդղանքիսմզմոմուց

մս

վղոժ

Քրճլու ղոմղ

,

զր

ղ

յ

չմզղղաիքիամդմումուտ մոլճղուշտ ծոխովոկ

քիսմզմումուչդվլրոմճղուղ ՛դակաողսմաղվկզույ ժդդյս ր

վմղդղոաքիամգմոմուց Քուիխ ում' դզմաջմոնոովափ վջղո'

եմամմզ

Հ դակոքնամրովղղ մողոկում Մժամտչ մղսայիամսիոգմ ս:անմոր «ճվմզդդակլիամզմոմ Հոչ մղմմուտ ղզ ջտիխովոկմղսմս 'մմզջն մամ դաքքիսմսիողմիստու շոկախ րտկ միտ դտ ճվղանիասմզմամոաչ ջոնզղա մրարտոկղ վէ ղոտտովոտ զ ճղոկնմուր ՛կողվմո ՛դրսղղվր ղդ7 օախոլոկ Շղամս «.մյո դոմջիամոիողմղովր մս ղզ օաիոտկ տզչ նղաքյրոր

«Հվղոկտոաւչղի

իվչմողչ վռտկ ջմոնոա ովա, վմզդղոսի վջդո "եմամկմց ցիամզմումոն 6վղււ դոց իք ամսմոմ ՛

աչ

ոմ կվաձամս կղր մեդ

դլ

մա

-ոչուկ 7: ոլյխովիտստ ժմղամսղվուղ ր վմզմրո| «սմո վմզդծվղակտու զո Ժո: կյր մա-4դվվջղտ վղվլ դ Հվղատկոոծ վովողիտ ղումիամսիողմ /ողղղյա դամքիսման զվ իվեոջ խվւմաղչ վակ ջմ:ջմանտոափնեո դվճոսղը

աո յ

-

՛

-

տկ

ոյր «իգադդիամգժոմոջ թում

ոդիուտ

:

ատն

ս

՛

Համա

ԱԵ"

տսր

ջունցղ:ս

ո

ն

չմզլեմոկորտ»

դ

կովվրաղ բսարեոկ

զ

ղզ

վուսկզը մմաիքղոժումուք ձոր ողոիղիոաղ

դոչիսմսիտղեզո .

60Ֆ

յանմոր տզ» վմզրնսկ մղմմո ումղ մմզղղաքքիսմղմոմոծ ղոքլիսղդոկ վեջղո -ոմվ մս Դաղտոմղ1 րոսիմոտնում երր Քվժղարմղմոմցի ջանս կվնմոր վոզն ղ դզ ջաիոյոկ ժղսմա դոկափզովոզն դ միվոկզակ մետոկորոֆ վմղղծվղտակ "մղդղսքքիսկտոչվովխողլտ7 րոսմսիովրը նսիկողոմղ իսղջ օկվնմոր վտտխոաձմծ--ջվոս մոամոդազջ ա

Հոտչ

չան

այղզմնոնգցի դզմվ րոաղվ ղզրտ ղաքիսչոտոիղու Հաւտաքկմցլոսկոչ վմղդեվիս կով ղյսմլիստսկղգքմախ «ղահլիստահ 'մկոստկուծեղմ ոսր Հողժղվ (ղալիսղտտոռխոաղմղվ:ոամլլիսշտտոիուղմղվտար նղոկնմոր

Հիա ոնվ0արորաողդ Սեդ» աիորարոգ ուրիարոտ գոուիգո

ւան մրորտտկղ ղարմզմոմզի մզմմոտ ամի որ տ դող ղջ լոստքոււուռմո մժղամս/մզդեվղտկատչվովողիո մմտձ վր դլ յոսղոր ճզր վրսմնեղվո«կվնմոր վտտիւոճմծ--ջղը» մղմ Հա մոտ մտ վդոմ փր յր զվ փղո դզ ջտիոիոկ ժզամա "մմզդեվգոկ ղտ դաոքիասմսիողմ ողողիաղ ղզ ջտիոոկ չա

/Քվմգդդալիայզտո ք դզմարմանոիա այմրո/

"ոտչ

նանո ոտկտոխ «վտա տոմ զող զդա զարքիմսե ղաքքիակատղոձւղ ոտ վնոմ ճվմզմրո| դիսնհատմաղմաոկ վմզդձվղդոկտո դոլիամսիողը

«(դիտ

դ

իչ ղալիս ղաքի ացմ ո տողրոչ դաէլիստմո ոսիլիսդտիոչողմղվ «րաջիամվոտիտոտ ղաէլիսմվոողմղվ) մրորտտկգ վջղտ ղոնուի լոստմտչուռմտ ժղամս ՛մողշվվոկոտչ» Հ

Հողո

«զո

«

մոխրարմզմովմզի Ա ղզ մա

ւողտԱԱ միու

ք

«ղվ

չմմղղ ջոխ

«ղաքքիակտտչողջղուստ վժջռրճաաոկ ղոքլիսմսիողմ վջղո -ոիոկ դզ ճվոռոկ ջմոնոովաւի մզժմուտ վջդ վմզղաիքիամզմոմոջ չվղոաւճ մոսկոչ Սամցատրոցզր մեմոր ճողեղոկ

դվիվոկզյակդվլոժղուոոլնու մվ 'ոզխուը ւճվժդարմմոմզի

դիակզակ վողզն 1 ոմ իսդոմ Փոիոյուկ մժղւորմզմոմզի բոնուս մ) րորտոկղ մվ կովղխաղչՄմրոաղոոււոխ վժիան դվիոմղոչ ոսժղուռ -ոոմո մղաիացնոիզմոմւատղվմշ մղաամլիանկուվնվմտմոխ ղվիոժ պատոաղձո մվ 1 հվղահկիոկվոտսր դող ջաիխովուկ խզնդուչ վիվտկզիակ տզչ վիվոկզյակ չնվժղւո դվիոժղոտողվծլը րմզմոմգի բուճգդ:ո ը սկ զ կվեմոր վոզն 1 ուժ ջոիխոլոկ ի սղում մժղւս րմզմում յի դ վմզմվ վժղուտուովեատ Հող ջոխնխոկղղզմաջմոնտւվ վջղո դակաոփզո մվ «րորտովգ ոզխոր դզ

-վմօ

Հայի

ողիողիաղ մմզդղաքջիամզմոմուշ չղվղաք դանքիանսն ոկաոկղտճվմ

զդում Ւր

-

նրմոր :բ

րտկղ դահլիստումթ բոդովդո ր րահփաժրո բողո) «ղաքլիսիափղտ դամլիսբիսփդարոկ Հմյմվ ածա)մմզմ վեզն մժղարմզմոմգի դլ լրստմոջատմո ժղոմս 'մզղձվղոկտոշչ բ «(դմ դ մժղուտ րոտկ սստտողոռոտւո Հոովմո վոզն ժղոսրմզմոմզի սատուղտոոոտտխղոտ -ռխ մժղուտող|տ դանջիսհսջ րաէջիսջնոի մոմ «ղսէքրամվուուոուոլծու) «չշ փողն մժղւսրմզմոմզի ղզ բրատմոչուտմո ժղսմս «մզղմճվղակտտջ "(դտ ղ դահիաորուծցի «ղսկլիստակճգոչոխ դաքք ) մրորտոկղ նդոկնմուրղվջղուտ ղ վիվոկյվ1 Հաւոմոուլին Կրահքիամոմ Հայմժղ:սրմզմոմզի ղդ լրրստլոչատվու մդսմո ո վմվղակառ» ռ փահդղաքլիսմզմում:ո:, ո

ո

»)

վմզդծվղակտտ

ումաճ տզմմուտվջղո ղղ լոսինամս ղամաս«մզեմտոկատրու դոքքիսմտիողմղզ յոսիմզմմուտ մկր դտիլիսղոժղնս, ղոկուզիար դիսժղւրմղմ -ոմզի ղխաղղվր մրտրտակղ վրն«կ վկտծամսղդոքաղտկոմվ վեղտ ղզ բուխմսիոդորիոխ ժղսմս մզղղաքքիակտուչ վովողյու ղոքլխամոիողմ մս :3 եմուխ ջոիխոոկ դղզմսջմոնոոռվաի չժղարմղմոմգի ճվնզտոոր մվնտկոտչ ջաոնղղա մժրորտտկղ նղակնմտր դզ լրոատլոչւթտմո (մղի

ղը

ՏՇճֆջ

դող ղվժտտմոտ րոխ մզիոով յոսժոզն ղալիսդվաիվափ վմզղղուրիութ շղո ղզրոտ զքիզ:ղզ ղմզղղորիոխ տծզքամշղա ղալիսդղաքման ղոկուն Հաիմուրմոչ մղաքիսղակաողվափավ վ ղ դոքջիսմսիողլյ մղաքքիադաքակ :2 ղղաոջվաոտ ղտիրք'սղոկ վասիսսի րոկ ղոքք' ողա -ոկ ատմղմշվղակտոչ դղվլյոժջոիխնաստկ նմամմզ դոիջիամսիողց չճղակնմոր մզտ ղոքիսմ -ախիողմնզքա ղ 1իսք ժղզ յոսմղզմմոտ ժղզի իսյոսստ ուր չիսղովվո ղալիանցնեակուչ վմզղժմղորանղատչ ղվժոտմո իսդոջվտոտ վքոս ո

-ոռս

ձվեր վմպղծվղոկտաչ տաոմղ 3 լրթավմսմսմղաքքիիսիվտկո դոնջիսմսիողլյ մքո բոկ մղ'տոի'սիվտկիտ ղուք'չսմսիողմ րաղոկտտի 1 ղվից վմյղձվղոկառոֆ դվոժջոիխնաստկ ղդոիջիսմաիողմ նմսմկմղ մմզեմակուր

-ոչ ղվիաողմզկաոր վպիո ղ մսո| վռզլիո իսմղղճողջղաոսողոէջիսոսո| տոմ նիտ 1 1զմսիտոտնմմղզղրամեղվո լյոսձղոչոխ մմվեսլիսղմ շանմո ր չմզղղոմցեսչ ձամս ղոլղորջոռուտմողղ ժոսղճոհակմող ղզմսակողուն

-մախ նո ոզխոձղվ ղվմզղղաքքիիսեմոկորտոչ վմզղձվղոկտտատչ ջաիխհու մոմոֆմոնոոիաի ղդոքքիամսիտղմ ղժղվոնո «մղորկմոիչ| վմզղրսմնովո մամ 1ինզեղտ։ նամոկ վլ մմվետցիողմ «անմոր դտքքիսմզմմուտվմ: Հկղղտցվտոտ ղոձքամով վմզղծվղոկտոչ ղահլիսմսիողմ իվչմողՉ չիսժղարմզմոմզի ղոկոտովղոարոկ մրորտոակղ վժղոտոսվճա ղ վիվտկլաակ ճղակնմտր ղղ լոսիմամս ժղոմս 'մմզղ ղո յամզդվլ ղզ ղզմսո|վիտ -Հվղակտատչ զր վջղո ղաոկոտովղաւրսկ ւմողվմը չտզչ դոհյիսեմակորտչ ղիոմ տովովվմզղձվղոկտոչ Մո ղց ջոի -խակ իսսոցտտխ նքո զ իսմզղղաիիամզմոմոաչ ղվիոժնղոստ ղոկողոմ. -տղզկ վջղո ղզ րոսիճամա ղամա Ժղումղ յոսղտիղտ ժղ մզղծվղակտոաչջ սմս մսով վլպիո ղդաիքիոամսիողց :մմղովտոտ ղոր: ճղոմղ դվմզջ-դվեռնո լ տոտ Քվմզղծվղով ղվոաժջոինասոկ դոջիամսիողչյ չօոմնմղի մրոիքիսճնամրո ղզ մղոէցիսմսիողմ կֆատոչ ժղամս փամ «զդղոսմքիսկատտչ դտ վովխողմա ախակ ջմանավավ վմզդձվղոկտու ղվջղոստ դիովր ա 3 փոսիծամալմմժջբոխճասոակ ղդոքքիսմսիուղ յ 2 զյոսմոչուվնոչ վմզվոաիիաոակոջ դալիսմախիողմ վտամզկատնո վմաժան մճսձվր դակադրբվչ նսինի րզն մա 3 վմզդղահիամզը վշմոի յոսմվզժխոիզն ղորդ ղուկուղ, :զծվբ ղոր -տոչաղետղժղվ զ վճվջմոկ մջմոմ տովո| վմտովզմզղվոոր մվ 'ճվրնակ ուսքր դ ՛ղորտեջ ահողուղոքմո վլվղակոտատողեղոկոմն վմզղմղզկղմ ղ վմզղձվճ ոուս «ղորտեջ այողաորմզտրբ տզչ վիվակլիոկ ղղ դատկատկղաոր յոսդածճուտ ժղամս ղզ ղմզղոաքքիսոտկոչ զմո պվուտւ մմսքմնու վմզղ `

Հղոսքքիսնաքման ղոկախովճսոռկոչ դոկչլիսժամմոմումտանն դոմջիոսհմմե -ոմտան (ղոիսջտխանհմակղո ՛ղոմլիսկուֆմաոֆդոռ դղոիիսցոիխոնղդո մս տան վեզր Սվմգողյաքքիա տ «ողոր կաողորտք ոււող

96)

վմզղորմող չյու ողվոո| ղահտլովնսո-տնամոմ ՛յոսժմտի ղահլիականկտանտրամզղմմամտ ղ ւռակոչ ղզ րոսնտջ ղզմավկիիոուսվղտ յոսմողդաքիսնացմոն մզղոաիքի ոնոո «րյամզգկողոանգ իսծղողտղ» վմղզդղաքքիառոկուչղաքքիսմաիուղը ղղ յոսիմաղոմն մմղզջե ղոլիասնացջման կոստոչողջղու-ղտոկոտոջղո դահջիսմաիողմմո վղոջ :չմրաքիսմսիողմ ղոկտոտկոչ րակ դճոկոձնոմ -րտ իսվոձ ոտկոխ րոկ իտ դվնմուր ղզ յոսովեղտչ : կատոչող ող մղաջվոռտ ղալիս դակածնսմրտ ղոք -ֆղաստ ղդզմոաղակատոջղա Համսիողյց ղտկոճնսմրո դլյմաղտկտմզմատոմոջշղիովը մղսաիի'ամսիողմ յՀանմողր չպճվր վմղզդչվղակտտ»ցջոխմսիող ամ մամուչ վջղո ղող -ութլյոհ. իսնղդոմղ դոաջիսմսիողմ ղ վմղդդչաիքի ՛զզ ղդմղդր աանոտմո վմզղդ ղզղոա զաքքիոլսե մզղղաիլիսոտկոջ ոտ վջղոտմա վղտծ ղոկակոմաոտչ մմղղղաչցիսմզմամտ» րաքամգմումոչ ԻԶ 'դՄտ ղ (լ Տ 'ոյն 'ողո) մղ կվ ղակ ղվլոմցն ջոիձոկ ոզխոմո | յոսվնտկակմվղ դանմոր մո զճվի վմ ղյ լոսդաճասը մժղաոտոաղձտ -պցղծղաչոխմզմմուս ղիս պող ղզոա զաքջիսքանմզվղաիքիաոտկոշ ձզր զոիլիս գակ չմզղուցիսոտկուչ զգա դակքիսման Հոմվիվտկղմօ ճղղչ մս վղոժ «1 մողչղտ նքո ղմակարչմմզղղաիքիամղմ մրաիլիսմզմոմոչ վր -ոմոչ մամամ ոոսլր մզձամաղմնմսնողրղո ղ իվ ղվիոժնղոսու ղ ղակաողամողզկվելա զրզ (րաժոզե ղո ղլտվր մզղվկ մախտմողչ մղակքիակաջմանոմ դահքիսղակտճնոգրո ղդոքլիամոիողյ մղրսիքիսդակածնսմրտ կաջմաճամ ղիակոռ ղտկքիասմսիուղ,յ ւմժղուտուռ) -Հձո վոկոտովղուր զ վովն ղյոսմաիողջ վժղարմզմոմզի միվոկցակ ղով -ոդ նտ զր ղաիքիսկաոմավտոտն ղոկտտովորարսը1 ղրորամսիտղջ վջղո մկզի հովմզղղորմոո Համզմամոչ ղվիաժնղոստ ղզատակաղամատղզվկ վմզլձվղոկ վեմակորաչ ղորղ ղիսանոմաղմոկ ղոհքիսկամովոոտն «տտչ "նզտոլը :մեմոկաորտչ դոկաճնամրո վմզդծվղոկոաչ ջոխոոկ 3 վղմակ Խլկոմուվտով, չրոակամովտոն Ժղց4 ղզմսֆմունուղվաւի ղդյովր ժոարվզմաոմվիտծշվկմրորտակղ նլակնմոր կաղորտքովբ ցզլզ. ղաք վյզմ դ րզն դակիատոսկ մաժոր Պամոխոժոնաժ խԽկամավտոտն -տկ վջ չմղաքքիամվոռտմուրծտ մղաէքիսմաոխոժանաժ կողվմօ ղզ ժվո -վոՀշղվ ՛մրոսկատմովտոռն վմզղձվղակտոչ դակումն ղվջղաստ ղ մյրոոմ Հոջուվնոչ պահջիաուսղվատտո ղոէլիստխակ ՛կտղվմօ ւմմզդղղաքքիամզք ՛մմզմետմց յոսղտովնղոջ ) ղմվնեղպնճղոամս ղվջղաստ ղոաքջխամախաողմ . դակաձկամավոտտնղցլ վյզջ մմզղդոմո վովողմտ վմզղժղոտուղյվծմաո -

ղ

չմլ ղղահիաղդաղտ ղակաքմաիոկդոր -մանամվղողդիորահղովը ղզ

«ճզիմոնիւսն

մողմուկ

վշջջտինասատկ լյոսղվմ ճվմգդդանիախոնողվմ» դոիջիսմսիտաղյ

չմմզդ վոբզո ղղ թոկ ,

ղվիոժեղոսոտ ղոյոկովնսո-ղակարհվտ Հրանքրամգժոմոչ

դաիաղոմզես։

մաղոչնդյ--շջբ 96ի.

ձ8Ֆ

դզեմտ ոզխքդվ :իսնածվր Հալզմվոադրաուսգվմզդկաքմաիկմզ(դվրոտսն -Սհսրս») «աջովի 3) յոսիժմղչ իսոմզկ ձվնանցեսրտչ մղակիսմտոն -ոմ մղորետջ վմզջե ղոքցիսմսիոդլ նախո մրոլիսղակաոհղաստք սփտքտատղվմօղոկոկ միսմզղղչաիք Ռո շմտոտա ՛իամզդղայիափտնողվմօդակաղոմտաղցկ դոքիսղ զը ա դլ լոսինամս մմզղձվղոկտոչ դոիջիսմսիոաղմկուլ -ակահղաստքթ մյոսղտովնղոծ դզ դկզր նվմզդղորմտխ դաորնոց վմզջե դոալիսմսիտաղմ վրեվդտեմօ «ղաոկաո :րոսդոկումվ մմզդծձվղակտոչղակաոնհղաստք ւ(գանցշ մզրճզմլլ) ճվմ -կղղոաքքիսկտոչաղջդոսովժջտիդստովոսմզմմուտ գզէ մղամե իտւոջ «տախ

նո

զ

ղոկոնղաստք

ղղ

յոսմորոչ

մմզդմվղակտտւ

մոմսմ

րբրոկ

Հ ւտ դակունղուռը ժղոմղ «ղզ4 մղխաղվմզդծվղոկտուչ դոնիսմսիուդմ Բղղմվ տոմ ճվդակլիսղմ կվնմոր մս իսդոմդ նտ դզ րրսմտոաճում բողեգոկ մմզդդոմցեսջ զ դւանոսմսիուցմ զ դվրեվիոզնվ վրնվճվղովզի դւսեհսդոկոծցուսութ

յոսմզժմվն

չնմուր

մս զմտտն սակմզնանգղս տաքիսմսիողմ դիողզվի դոկ րրաչմաղպձտ ի ոմղվ :մրոսնոջ վմզդձվդակտոաչ դոքքիոմսիտդմ |) դ վովխուդվ -տմ

"

մրւսմսիողց ցուշւսմսիոց:յ

՝ֆ

.

Չ րնսկ տաի րոկ իո

Դժրոաճանմոն դոհքիամոիոդմ ջատիննւս զբ «դվոտր ղտ լոսոսո| դզմ ողացն դվդժդվ ժդ

Պալիսղահոկ պ մքյա վմզջե ղոփքսմսիողմ իսսոջտու երը մմջոիմղ Հատովկվտուրեզվգ րոսղկդմ յ) վու մրուիադտաքակ1խոսու վմզդձվղոկ ) ոոյվկղտ վժղուկ ողո «ոտ: ղովլամսիողդյ չնվոաքքիսկանղտիամ դզմաղակոմզմոմա: իսսաջտոխ նա ղ նվժջոխիդսուվ դող ) ջաոխվոկ դտ մտղվոմ ղտհլիսամսիտղմ11 ողոնքտ տմվք րող: մդաքքիսդւամաոկ ւմ ջոխննա 2 փա ցք Զ ղիո -սիսո 3 մզղժվոմտո Հղվ Մղալքիսիվոտկտ իսիչոչ ղվճմզի "Սրողմ ղոկողջ ղզ լրոոմկ ղ ճվղահլիսկոնոոի Համ վմզղղոաիքիսմզմոմոջ վեղտ ղլ ովատկղոդզմաղակտմզմամո մղաքյ Հաղահոկ զ մդաքիաիվտկտ դալջիսմսիաղմ (նզտկզր տզչ տամն 'դքոկ չիաղաքքիսմզմոմոչ ջանզրո դիվատկզեկվոզն դզ լրաիխձամաղմ Հոր ղզ լրոաղտովնդոչ մղաքէակ դո ղաջիւմսաիոտղմ մղամս 'մմղզղձվղոկտոչտ դ միվտկտ 1զիոստ կով իաղամն ղ (մմսո| Սզիտստձր վջղտ ղակուտ -ովղարոկ մում կողվմօ 'ոզոոր մրոլիականդաիսմ վմզդղաիցիամգ -ոչ վջղո ղզ լոսիձամաղմիսվփիտլվեոնեն ժղոմղ տոտ ղակողսմողվկ լոսդոովնղոտ ցք «Քվմղորտնղուֆղո

մճմուշ

դվլոժճղոսո ժղոմղ

Ժարնմո

.

ղզ

դ ջախոակ մղոամքիսդոատկ ղ մբա վջե դոմքիամսիոգի մս վդոցջ չղզ դակց պիոսո ց իվտկո ոտկուո մկու -ոկոջնդմ մմզդծվդոկտու դլ դալաոկվ իվտկո փզիո դվիոոցմզկողր ճվղցիո կաղորտքավր մմղղմվղակատչմսո| յյիտսը ղղ բատիրտակ դղմ -ռջմոնաղվաի մմզդչվղակտաոչ դվլյաժջոխնասակ դոաքյլիսմսիողյյ չշճվղակտոջվժջոիճասոկ ջոմճմցի դմրտհջիսճնսմրողաջիսմսիոտդմ ղզ յոսղնտքոակմզղնվեղգմվ տ ղը կադվմօմաէ ղզմսղակտտոջդտ ողզողիադմղաէլիադղակչղ մղաքք «ան 1 դակց իսիտք մա-1դվ դյո մս վղոծ (մղահքիիսմսիողմ Հաղաքոտը -մոր ջաոնոակդտն ղ ծղզ 1զկաոմտվտոտնոմզի 1լկտմավտոտն լրոողաոնսմ -ակ մղզր մս 3 իվչմադծ մո դովղ 2 ղորոխ մոնդքոմչղտ դոքցիսկ Հոմովտոտն ղ ղորնճտեմոն ոմղ մղյանցիսդակվ ղոիամսիողմճվինասկ զ վմզջն ղոհքիսմ ուաղ :ղմվր վմզղճղոչախ իվտկղմօ դաոհքիսղակամվ -ռխողմ լոադոմաստ | տկվֆղակ դզմավվզիաոոսովդու չաժմզղ ոզխաը դոհջիսնցնեո վմզղղորիախ ղզվմատմուղզ լոսխիդավփափ իսփիտ: Համո ժդզմվ մմզ 'մմզղնոձճվր կոդվմօմո-ղակուտոչղտ ղոաքսնսցմու ղդ յոսմ -ոմս ժղամսմմզջե դաքքիսմսիադմմմց (կաղորոք զրո դավը լ մսխում նո -ողչ դոկտոր չդվմզդղուրմոխ նսիոլսփսփ դղվժուտմուդզղտովոուտ -տխորոչ ժղոմղ մս 9 տմզքամղտ մակատեօ զ մորմոչոկուտուխղ դղղվ) մմզդժմտմտղ մմզդղալլիսնաջման :) դորհախ աց վեռզխմլյ -մանեմզդղզմսիվտկտ տմի վտտխումմմ դիո մղրսքքիողանոակ դ ոցեմդվ ոցոեղդլո տշվջ մդվճոսր չղրաքքիսկաողոձշղ վկտկմղ վոս մղալիսղակջ չմղոցվառո վկաձոմս դաքքիսդակջդալքիսմսիոդմ 3 դտաքցիոմսիոդչյ դորհոխ տշղզքոմչղտ ռակոախա ղոլքիաքիսնվեջղտ «կադորոտքովղ չժղումն նո դտ յոսջնզտո |) ղժղվ ճնվմզղդարբքոտխ ղովր մա ող ջատիոյակ չմրամտո վմզդղորիոխ ղվմտտմո" վմ մնմոր 10 իսսոց րաղաովնդոչ. «ոտխո ող վէ դո մմլ 7 կաղվմօվր մժդոտ ճղղ7 դմա ղ բրախիտոչոդղե -ավճա մմզ /կադարտք դիտ կովդոսդ ) լոսիմաղոմն տար եզր 9 Հվդ վ, դոքքիսմսիադմ դիո զքիզ ՛մղաքլիսմվոտտոաոռեա -ուկւոոէ ղատուտո ը է) փոոձո|ուի վեդոտի Քակզմոդփ մզի 2 ր ոսմոն իսձղոեվնդոջ աղզնձղվ ոն խահոդաոտմկ րամզդժղուրոնդոտչ մզվմոաաղվիտ վժ դվղոնղդգկ -ղոլկ տմդ դվժմտոի ուտ դոաքքիաննա ղլ լոսկաղդամոք դվմղողուրմոյո նամոհդուվ ջոքտդք մմզքե դաքիամսիադմդտզչիսմո 3 իվակու մղոնը Կաղզդացման«սնմոր ճնվմզդդորմախ ղզվմաոտմտղ ճվկովվի վրեվղտն «մօ դղզ լրսիոաի ջքոիխովակ մրուքիստձդւ»մմզղստցջտտխոնմն վմլղվդոն -ղզկ դտզչիսմս մժմատիսանմոր ղոժ իվոոտխ վլղպիու րոաղաովնեղուջ մո իչ ումղ հղդա մժմ ոովյաղոնդգիչղոկոնսիմուր մում մվոոթփ, ողի Հոմնսմրո մժմուխ անմուր «րրսնետկոչ (ղանհոջֆմո խվոռոխ տոան վդ -որոխ դվժոտմո մողսունկ մժմոի կաողորութդո Մղաքցիամսիտդմ

բիչ ազդեցություն չեն գործում բնավորության կազմավորման վրա: Բնազծեր են զարգանում այն ընտանիքում, ուր յուրաճատուկ ողջ չողոր կապված է միակ երեխայի Հետ, ն շատ

քազմիցս նշվել է, ֆիզիոլոգիական պատճառներիՀետնանքով ճամոզիդոտային երկվորյակների (Մե) ժառուսնգականճատկանիշներըկատա-չ բելապես նույնն են: Ուսումնասիրության են ենթարկվել այնպիսի երկվորյակներ, որոնք դաստիարակվելեն սոցիալական դրուքյամբ, նյուքական ն մշակութային մակարդակով տարբեր ընտանիքներում: Ինչպես վերը նչվեց, այդպիսի երկվորյակները ըստ լխառնվածՔի ճասոկանիշների խւիստ նման են: քատ որում բնավորության ճատ-Հ

վորության

դոյություն :ննն, կոնֆլիկտներ

ջանում

են

շնորճիվ արատքին

կարվի:

ազդեցությունների

որոշակի

ընկնում կոլնվոշիվից

անձի

է մեկ ուրիշը, որոնք խիստ տարբերվում են իրենց

Քանի

ներվային վաղ պրոցեսները

ու

մանկության տարիներին

«Դիի ձն ընկնում առավել իներտությամբ, ապա վոլոլած բնավորության

ճամա-

տարիքում

այղ

ձեւ-

չճատկությունները արտակարգկայուն շասո են դժվարությամբ քան ուշ Հասակում: վերադաստիարակվում,

ավելի

առա-

Սյչ

են

|

պատճառովամերիկյան քլո ճողնքաններպնդում են, դո ասն ձտտկանիշները ամբողջ կյունթի Հաճար կանխորոշվածեն այս Գասա-չ վաղ մանկության մուրըն երիՐ

ԱԻ

ձճնա-

ր

/

ն արլ բի բամարարված

կամ չբավարարված ԼՐննլուց: Սակայն, իրականում, բնավորության դծերի 17:

կախորությունը,

չունությունըն անփխուրոլսությունլ 1նծապեսկախված

քիր մանավորված

երենց ճասարակական ճարաբերությունններով: Հենց այս "իմնական պատճառով է, որ նույնիսկ կատարհլավես միատնոսկ ժառանգական ձճատկանիչներով օժտված երկվորյակեն

|

Ա

են

անձի

նան

աների թավՔԼածաքյաւն

աստիճանից, որոնցով

աա արան աձի .շ աբերում ունների ունքաւծ առավԱրի» արատը նրանք են, որոնք էն,Տոր Վնավորվաւ Միոակցմածը ուղղվածության Հիմքիվրա, "1 Դաղափարակա կոմանի , աշխարչայացքի ճիման վրա: բից

ները տարբեր սոցիալականդրություն,ունեցող ընտանիքներում ձեոք հ նշանաբերում բնավորության տարբեր դժեր: Այս դեսլքում ւնժ կություն ունեն ողջ ճասարակարգը ամբողջությամբ բնութագրող Ճասարակական լայն ճարաբնրությունները: նյուքական կարիքը կամ ասրբաովվածությունը,անգործությունըկամ առլադգայինկատմամբ վիստաճությունը, ճնշումը կամ սոցիալական ճավասարությունը՝ այս ամենը խոր «եւոք են թողնում անձի ոչ միայն սոցիալ-տիպական ճատկանիշների, այլն բնավորության անճատական գծերի առաջացման վրա: Հառարակական ճարաբերություններից անմիջական կամ բարդ են միջանձնային միջնորդված կախվածության ճեւոնանթով առաջանում ե ընտանիքում, մանկական աշխատանքային կոչ Ճճարաբերություններ լեկտիվում՝ Համակրանըի, ընկերականության, ճամերաշխությոն կամ, ընդճակառակը, բռնակալության, դաժանության, անբարյացակամության, մրցակցության, քշնամանքի Հարաբերություններ։ նրանք բոլորովին ել .

`

ես

միջանձնայինձարաբերություններով:

վորման օրինաչափուէ

Համերաշլա ընտանիքներում: Դիշո

միջանձնայինճարաբերույունները ձնավորում են բնավորության մի ամբողջ չարը ուրույն զծեր: նույնիսկճասուն ռարիքում բնավորության ճատկանիշների զդաէն լի հոխոխություններ նկատվում, երբ մարդը մի աշխատանքային

Ռրո՞նք են բնավորության առաջացման ճիմնական օսինաչավփությունները։Բնավորությունները քյան յուրաքանչյուր դիծ պայմանավորվաՖ ճարաբերություններով: Սակայն անձի ճարաբերությունները

Բնավորության

Ի

այդոլես մանկապարտեղումմ Դոլրոյում

կանիշներով նրանք տարբերվում նն, ն տարիքի ճետ այդ տարբերուՀետնաբար, օրգանիզմի նույնիսկ բացարթյունը ավելի է ժնծանում։ ձակորեն միանման ժառանգական ատկանիշների դեպքում, տարբեր ն դաստիարակվողմարդկանց սոցիալական պայմաններում զարգացող մուտ, սոոաջանում են բնավորության տարբեր գժեր։ Մարդիկ ճշմարտաչ խոս կամ ստախոս, ծույլ կամ ջանասեր, բարի կամ չար չեն ծնվում: Մարդիկ դառնում են այդպիսիք: Բնավորության կախվածությունը կյանքի պայմաններից ճաստատվում է նան նրա ֆիզիոլոգիական Հիմ-

վիճակներով, որոնք ջքով՝պայմանառեֆլեկտորային ֆունկցիոնալ

երեխաներ ունեցող ըն-

ճասակակիցն տարիքային մեծ տարբերություն ունետանիքներում, ուր ծնողների մեջ մշտական Ք" երեխաների մոտ,ընտանիքներում,

ւ

ստակ լան

Այդ պատճառովբնաւ այն ժամանակ,երբ ալն առաջանում է կոմունիստական զիտակցական Հայացքնեսի Հաոնի.

րորության դիծր ակտիվ շվա, մողմունբների

Շար մարդու

ն

կայուն է դառնում

նան

վրու:

՛

ԱԼ

ա

ու

բարեխղճությունըկամ աշխատասիրություն նէ են նրա գիՀամապատասխանում

քն Պարերա-յնորեն Հրազորվնլ «այացջներին Համողմունքներին, " Հ

ցական

ն

ապա դրանք դրսնորցանկացած դժվարին ն ճգնաժամային Հանգամանքներում մեծ "աղաքացիական «ւ Հայրենական պատերաղմիտարիներին ւու. Բողջ աշխարտճը այնոլես վարմացրած ոռսվետական մարդկանց ուժի

որ

են

ոյո"իր ն

աղ-

բնավորության անսասանությունը կոմունիստականաշխարէր: պատճառով սրատանձկանճասավը, նէրբ գիտակից Այդ արօցքների ն Համողմունքների ձնավորումիընթանում է առավել

Համարն

ակնչճայտորեն,իրենից ներկայացնում է նան բնավորության մեջ կրտրուկ տեղաշարժերի շրջան, բնավորության երկրորդ ծնունդի փուլ: մոլիալական խմբում ճասարակական ն միջանձնայինճարաբերությունները միատեսակ են ճասարակության կամ խմբի բոլոր ան դամների ճամար: Ուստի, ն անձի դրանցով պայմանավորված ճարաեն: բէրությունները սոցիալ-տիպական ինչպե՞ս են ալդոլիսի միանման սողիալական պայմանների «ճետնանքով առաջանում բնավորույյան անկրկնելի անճատական լուրօրինակ Ճճատկությունները: ինչո՞ւ, նույնիսկ, մժիննույն ընտանիքում երեխաների տարբերվում են իրենց բնավորությամբ: Այդ բացատրվում է նրանով, որ անձի միննույն Ճարաբերությունը կարող է իրագորժվել միանգամայն տարբեր անճատական դործողություններում։ Այսպես, օրինակ, աշխատանքինկա:ոմամբ կոմունիստական բարեխիղճ վերաբերմունքի մեկի մոտ արտաՀճայտվում է նրանով, որ նա աշխատում է թափով, կրքոտությամբ, անՃամերությատբ է վերաբերվում դժվարություններն ն անճացողուբարեխիղճ վերաբերքյուններին: նույնկոմունիստական Մեկուրիշը՝ Հոյմմունքով դեսլի աշխատանքը, աշխատում է չափավոր, Ճանդիստ,

Պազանյուրծրինակէզանակներիվրա, որոնցում արտաճայոչում

տաքին

.

Ցույց Այլապես,

մ

որակական Հոդեկանի

մեջ կարնոր հշանակություն

անձատակուն աակունյու նների ունեն խառնվածքիճատկանիշները:

ար-

է արվել,

որ

Վերջինն

խաճնոնությամբ: Սանգվինիկեերը Հեշտությամբեն նոր ծանոթություն. սաղայն Դաստատում, ճնշտությամբ են դադարեցնում Ճին ձանո-

ենր

են Ֆլեղզմատիկները դժվարությամբ ակսում թությունները: գադածանոթությունը: դծերի արտաքին Բնավորության րեցնում դրսնորոսմվների է

ժամանակային ինթացման այդպիսի տարբերությունները կարելի դինամիկական առանձնաձճատկությունենր: Խառնվածրի էն առանձնաչատվուքյուններից կախված բեպ,-.. բուրյան պծերի դինամիկական առանձնաչատկությունները, Ի

անվանե

Խառնվածբի տիպի դերը ա. տաճայովում է նան այլ կերպ, Մենք որ նյարդայինՀամակարգության ախպի

Հատկությո

տեսանք,

կարող են նսլաստելկամ խոչընդուո է չ 'վայմանականռեֆլեքսներիորոստնդձմանը,որոնք ինկաժ են բնավորության այնալիռի ինչպիսիք նն օրինավ՝ Հականիշների Հիմքում, սլասսիվթաշտգանական կամ ազրեսիվ դրանորումները: Դրան ՀամապատասԲոր

չաշի Համակարգության

Հոլ

են չլ խառնվածքի կամ խոչրնՀատկանիշները կարող նպաստել բնավորության

առանձինդծերիզարգացմանը: Այսպես,օրի-

պայմաններիդեպքում ան,անբարենպաստ օբյեկտիվ կդառնա

մելանխոլիկը

վախկուռ, խոլերիկը։ Բարենպաստ պայմանաի ո խոլերիկը ճեչտությամբկդառնա քան Ն ըւդոագառակը, Լատ լանլոլիկը։ մի տիլ չի խառնվածքի քան

մե-

քաջ,

որում

կարող ճակատա-

ոչ

կամ կանխորոշել քաջությանը ինչպես նան վախկոտությանը, բնավորության մյուս

դորորեն

զժերը:

ճարգացման ն սոցիադաստիարակության Բնավորություն լական ն

աա

Բնավորության նե խառնվածքի փոխադարձ ն Բնավորություն կապը որոշվում է ն մեկի, ն մյուսի Ֆիզիոխորվաթ լոգիական Հիմքով։ Մենք վերը տնսանք. որ ազգում է գործողության անձճատիր Համակարչության նյարդային

կախված բնավորության գժերի

շփվելու ցանկության առկայությանդեպսանգվինիկները սովորաբար առաջինն են սկսում խոսակցությո նր, մինչդեռ ֆլեզմառիկները շփվելիս ավելի սրասսիվեն։ ն սիրով անկեղծորեն կիսում էեն ընկերների ի ընկերուչիներիՀետ իրենց ապրումները, բայց Ճազվաղեպեն անում այդ սեփական նաքում

Թ.

գործողության ինչպիսի անչատականորեն-յուրօրինակ եղանակներով կարաաճալտվի անձի Հարաբերությունը, կախված է նլարն ճողեկաբնածին առանձնաճատկություններից դույին «Համակարգից, նի ձեոք բերովի անչատական գծերից: Այդ պատճառով միննույն սոն անձի նրանցով պայմանավորվածսոցիալցիալական սդղալմանները տիսլական առանձնաճատկությունները բնորոշում եկ բնավորության Դրա միանդամայն տարրեր անչատականյուրօրինակՃատկանիշներ: ճետ միասին Հոդնկանի ժիննուլն անճատական, որակական առանձնաՀնարավոր են նան անձի տարբեր, նույնիսկ ՃակաՃւստկությունները կամ չանդիստ, Ճամբճրաղիր Հարաբերություններիղեպքում:ոբքուտ սաճուն շարժումներով մարդիկ կամ անճամբեր, «լոռթկուն կամ տար կարող են լինել ե բարեխիղճ, ն անբարեխիղճ: Այդ պատճառով Ճողեկանի անչատական, որակական այդ առանձնաճատկություններըմիայն այն ժամանակ են որոշում բնավորության գծերը, երբ դրանք զուճարաբերու. զակցվում են անձի ոոցիալ-տիպական ճՃամապատասխան

Դրանից ազդեցությունը:

դրանորումները ըստ ժամանակի: Խառնվածքի տիւվից կախված որոշակի բնորոշ եղանակներկարողեն առաջանալն ղաշործողության դարել արագ կամ դանդաղ, ճեշտությամբ կամ դժվարությումբ՝ արտա քին ն ներթին ուժեղ կամ թույլ դրզռիչներիառկայության դեպքում

բերությամբ"

ան

են

բնավորության գժերը։ Դրան ճամապատասխանում է նան խառնվածր տիի է

ն

գործունեություն

պայմանները նրանց փոխճարաբերությունները Հոգեկանի ժառանգական

առահձնածակությունների թե ուղղակի աատական որոշում բնավորությանպծերը, մարդու գորժուքրականորեն յության միջոցով: Սոցիալական միննույն պայմաններում մարդու կաւ

Հետ

«3

ո

ե

ոչ

ան.

այլ

"ո

զորժողություններից ե ոատրքներից, ինչպես նան նրա ժառանդական առանձնաչատկություննքրից կախված առաջանում են բնաբանը երնում այդ վորությանտարբեր ղծեր: Առավել պայտունությամբ է ճարազոտ ընտանիքում «ճոմողիղուտույյիներկվորյակների բնավորության ղարդացումն ուսումնասիրելիս: Մի երկվորյակը, օրինակ, աուջնություն է Ճանդես բերում, դուցաբերում է նախաձեռնություն, առավել ակտիվ է: Մլուսը՝ ենքարկվում է նրան, ավելի պասոիվ է: նմանմտւսրբերությունը, երկվորյակ ծրեխաների նկատմամբ ծնողների տարբեր վերաբերմունքով բացատրելու ճամար իմքեր չկան, մանավանդ որ միշտ միննույլն սեռի են պատկանում: Պետք միաձու երկվորյակները է ենթադրել, որ կա սւյլ բացստրություն: երբնմն,Ռիահդամուսն :պվատարականորեներկվորյակներից մեկը գործի անցնել, ստիսլված Լ լինում օդնելմյուսին, կամ ավելիշուտ եուսնդ ղզժվարուրյուննիրի չտանդիպելիս կամ ինչ-որ ցուցաբերել: Եե նման պատաճական գործողությունը կամ արարքը ուժեղ յուլավորու. այն դառնում է թյուն է գործել ե ուղեկցվելէ խոր Ճճույղերով, ազա բնավորության փոփոխման աղլլուր: ա/դտարբերությունը Քանիոր ղորֆողությունների ն արարքների է ասպա ռպատաչական պիսի դեռլքերում կախված ճանղամանքներից, դաստիարակված ճոմողիդոտ երկվորյակների Ճարաղատ ընտանիքում բնավորության տարբերությունները նս միանգամայն աննշան են: եթե. արդյունք են. դորժողությունների ն արարբների տարբերություններ ճասարակական օրինաչափորեն ընքացող արտաքին ճանդամանքնձրի, ապա տարբերությունները չատ խորն ել ն բազմակողմանի: այդ է տեղի զարդացումը Այսպիսով. բնավորության ունենում մարդու պրոջցջեակտիվ դորժունեության սռււմ՝ կախմած նրա դորժողություններից նե արարքներից: երեխայի ակտիվ գործունեության լուրօրինակությունը որոշվում 1 նրա տարիքային առանձեաճատկություններով: նախադպրոցական բիքում բնավորության ճամար առավել կարնոր նշանակություն ունի խաղային գործունեությունը մանկական խաղերի սլուժետը, խաղային դերերը, խաղի ընացքում երեխաների փոխչճարաբերությունները: Արդեն ավագ նախադպրոցական տարիքում դաստիարակչական նշա-. նակությունեն ստանում աշխատանքային ճանձնարարություններն դիդակտիկ պարապմունքները: Դոլրոցում բնավորության ձնավորումը ուսուցման պրոցեսում, իսկ ակզբում առավելապես տեղի է ունենում ետո Ճողամասում աշավելի ու ավելի մեծ չափով հ դպրոցամերձ ե ուսումնական արճնեստանոցներում: ի վերջո, ասուն մարխատելիս, մուռ դու բնավորության ձնավորման գործում ճիմնական դերը կատարում է աշխատանքային դործունեությունը: տարած

տա-

ու

ակտիվ զործունեության դերը Բնավորության ձնավորման մեչ է նրանում, որ Ճենը այստեղ են առաջանում գործողության հայանում այլնանճատական- յուրօրինակեղանակները,որոնցում դրանորվում է Բայը որպեսղի մալրղու կողմից կիրառվող ղործողոււ բնավորությունը: պրոցեսում դառնան կայուն ն մշտական, թյունները գործունեության որվեողի դրանբ մշւտառոլեռ կիրառվել տիպական ճանդամանքնելրում, Ճւստուկ որակ: Նրանք պետք է ձեռը բերեն այդ դորժողությունները եղանակՉործողության է ավտո դառնան մատիղմներ: ապետբ ների ավտոմատիզմը բնավորուքյան ֆիզիոլոգիական Հիմքերի, սպայէ ն Հետնեանըն ֆունկցիոնալ վիճակի ւնՀրաժեշտ մանառեֆլեքոային

ստերհոտիսպի առաջացման

կապված է որոշակի դինամիկական

ճետ:

սղլայմաններում, ճղդնաժամույին Դրա շնորճիվ։ դործունենության ժանրը, |Լ որոշում ալն արադորեն դգորժողություներբ անճրաժեշտ կայացնել, ն է տարմտաճայտվում բնավորությունը, արարքները, որոնցում ները են մտորումների ե առանց տատա նսխնական աուսնը աուսջանում Մարդը ջուրն է նետվում խեղդվողին փրկելու ճամար, իրեն նումների: ենքարկում է մաճացու այրվածքների արտադրության վթարը կանխեավզ«ամար: ինչոլե՞սեն առաջանում դորժողության եղանակների չու նման ավտոմատիզիսի ավտումատիղմները:կարելիէ առանձնացնել մեկը Դրանցիը Հոգեբանական մեխանիզմներ: մի տարբեր քանի մի բնավորության է: Աշխատասիրությունը որպես սովորությունն սովորության: Մաքրասիրությունը դիծ անձճնարէ առանց այխաելու սովորությունների: ՍովոՀամապատասխան անչնար է առանց վարքի նն միննույն դորձողությունների բազմաթիվ րությունները առաջանում Հետնաբար, բնավորության գժերի ձնա Հետնանքով: Լրենությունների վոլսքանկարնորադույնլայմաններից մեկը կրկնությունը նհ «ճամաարարքներում ճամառորեկ վարպատասխան դործողություններում ս

ու

մելն է:

Սակաւլն սովորությունները միալն այն ժամանակ նն դառնում բնավորության որոշակի գծերի ճիմք, նթե դրանք առաջանում ն դըրանորվում են անձի Համապատասխան գիտակից վերաբերմունքի դեպքում։ Այուես, օրինակ, երեխային աիստեմաւոիկորեն ստիպելով աշխատել, պատժելով նրան ամեն անդամ, երբ աշխատանքը չի կատաՍակայն, դաստիարակել: րել, նրա մեջ կարելի է այխատասիրություն է պատճառում, երեխային, ուրախություն չի եթե աշխատանքը ճնշում դործի մեջ, այդ չնայած աշխատանքի եթե նա իմաստ չի տեսնում մենք չենք կարող նրա մուտ որպես նկատմամբ եղած սովորությանը, գիժ աշխատասիրություն դաստիարակել: բնավորության Գործողության եղանակների ավտոմատիղմԸնդօրինակման դերը է ընդօրինակումը: ների այլ աղբյուր բնավորության ձնաԲնավորուքյանկձնավորման մեջ ընդօրիվորման գործում

չափով բացատրվում է մարդու Ճճուղզան շսարժումնեկան ապրումների վրա արտաճագւոիչ դործողությունների ն Անչամեմատ բի ազդեցությամբ: դժվար է չարություն անբարյացա,եթե ւին մարդկանց նկատմամբ կամությունտածել բարեճամբույը ժոլտում ես նրանց: եվ, ընդճակառակը, անճամեմատ դժվար է Ճանե նհ եթե կուղիո մակրանք բարյացակամություն զգալ, անբարեչճամես խոսում նրանց Հետ: բույր Այդ պատճառով, եթե երելաան զուտ արտաքին ընդօրինակման ճանապարտճով ընդունում է բարի, զգայուն մարդու շարժումները, դեմքի արտաճայտությունը, ձայնի ելնէջները, եթէ ընդօրինակման շնորչճիվ նման արտաճայտիչ շարժումներն ժեստերը դառնում եխ սովորական, ապա դրանով փոխվում է ապրումների ներքին կարգը, որոնք որոշում են մարդու գործողությունները: Բսլց ճենց այն պատճառով, որ ղուտ արտաքին ընդօրինակման Ճեն են Պար ն. այո կարող գլ ր որոշիչ դեր խաղալ բնավորության զարգացմա չե գործում: ն դաստիարակության Ընդօրինակումը Դոր ի միայ ալն11 դեսյքում Դօրինակումը միալն է դառնում բնավորության գծերի ղարդացման պայման, երբ այն սլատմառաբանվածէ անձի կողմից վարքի ընդօրինակում առաջացնող նմուշի նկատմամբ որոշակի «Ճարգալիցվերաբերմունքով: Քաջ Հայանի է, Թե ինչ նշանակալից փուխոխություններ են կատարվում բնավորության զարգապման մեջ սիրած ուսուցչին, ավագ ընկերոջը, գրական երո սին կամ պատմական դեմբին ընդօրինակելու շնորճիվ։ Այսպես, նիկոլայ Օստրովսկու բնավորության ղարգացման մեջ մեծ նշանահություն է ունեցել Վոյնիչի վեպի ճերոս Քոռին ընդօրինակելը: նակման

նշանակությունը

մեծ

ծաննաշատկություններ, որոնք ի Ճայտ են զալիս մեծության, ձեի, ն շարոմբոնման ւեսողական,շոշափելիքի րության ն այլ որակների ժամանակ: օրինակ, Այսպես, փորձարկումների ժողական լաբորատոր ունեցող մարդկանց մոտ ամբողջական ձն ն ներդաշնակ բնավորություն եվ ընդչակառակը» է առաջանում: սրագ ամրակայված դիրքորոշումը որոնց ն Հակասականբնավորության տեր մարդկանց մուտ, սնկայուն ն կախված պատաեն մղումնային արարքները գործողություններն դիրքորոշումը «աճախ բոլորոամրակայված Հակսն իրադրությունից, 1--2 անդամ ե արադ է ընդամենը ժին չի առաջանում կամ Հայտնվում ու

անճետանում

,

ոդ

որոմը

Բնավորության զարգացման մեջ դեր հն

էական

խաղում ավտոմատիղմները, որոնք

ւմների առաջանում են դի րըքորոշո Հոդերանական մեխանիզմների ճիման վրա որսլես որոշակի Ճողեկան

ամբողջավան աար աիարդզատմամը տթոլարացված ի ւո Մաշպու

ակվածությո

Վոր

արդեն

ցույց

տրզոց

«րը ,

տարբերությու

ո"

սովորությունների՝ դիրքորոշումը մարդու պատրաստակամությունն է ոչ միայն որոշակի շարժումների հ դործողությունների, այլ ընկալման, Ճիշողության ե երնակայության որոշակի պասկերների, որոշակի մը'քերի ե. Հաստկացողությունների,որոշակի «ճուղական ն կամային Ճճակազդումների նկատմամբ: իրքորոշւան դ դիրքորոշ մ ծերի ծագման կախվածություն ը ության գծռր լուս Բնավո առաջացումից պարզվել է սովետական ճոդեբան Վ. Գ. Նորակիձեի 4Եւտազոտություններում:նա գտել էչ-որ բնավորության որոշակի գծերին ճսամապատասխանումեն դիրքորոշման այնպիսի որակական առանձՃ04

միայն այն ժամանակ է Հասցնում բնավորության գծերի առաջացման, երբ այն կապված է անձի որոշակի գիտակից վերաբեր-

վորումը, ժունրի

Հետ:

առաջանում ավտոմատիզմներ, Դիրքորոշումները խի Գորգողումյան միայն առաջանում Դիրքորոշումն

ոն , լարալխով

ն Բնավորությունը

է:

կազմաինչպես նան ուրիշ ավտոմատիզմների Դիրքորոշումների,

ու

կեր, քան սովորությունները: որնիցե նախորդող գործողուէ ոչ կրկնություններից Ճետո, այլ նան մեկ անդամ ապըըթյան բաղմաթիվ ն խորը ույված իրաղրության Հետնեանքով, որն ուղեկցվել է ուժեղ են

այլ

փոփոխություններըւալ զերով: Այդ ոլատճառովբնավորության ե ՃԱՇ

առաջանում են կյանքի պայմանների կտրուկ փոփոխություններից տեղի են ունենում անմիջապես բեկմանճանապարճով: Կոնֆլիկտային իրադրությունների դերը բնավորության առաջացման գործում

Այս կապակցությամբ բնավորության գժերի առաջացման գործում «ատուկ նշանում կոնֆլիկտային կություն են ձեռք բերում Հետաղզոտությունների իրադրությունները:

ն կամիջոցով պարղվել է, թե բնավոբության ինչպիսի խորը, տնական ունենում են տեղի այն կոնֆլիկտների շչնորլուն փոփոխություններ են մանկության տարիներին: 0րինավ՝երբ դպրոապրվել Հիվ,որոնք դեպի են խրստ փոխվում է վերաբերմունքը տեղափոխում դպրոց մյուս իակ նա ընտանիքի, կողմից է մի Ն եխան, բախվում կամ, երբ ԲնաՀետ: հողմից դպրոցի ներկայացրած Հակասական պաճանջների ւ է Ճա արդորոշությամբ ոչ միայն

ցից՝

թրեոն Ն ո դժվարին ճգնաժամային Ճանգամանքոորում,

վորությունը

այլ ւ

տնաբերվու

ոմ երանՎեազո բ

չ

մ.

ց"'

ա

ք

ն դաստիարակվում . Բնավորության գծերը զարգանում թացքում: ը ամբողջ մարդու կյանքի այն մանկական ճասակում, այլ են ման է տվել, որ Ճճարցմ մեկը ցույց Մյողես, Հետաղոտություններից մարդկանց 28 տոկոսը իրենց բնավորության մեջ քարկյված ժ

ա

-

խոփոխու505

թյուններ են նկատելՀ5-ից Ճատվածում:

Ըւո

ծ

տարեկան Հասակնընկած ժամանակա

երիտասարդական Հասակումն չավփաճասմարդկանց որոշիչ դեր է խաղում կոնֆլիկտա յին իրադրության մեջ տված արարքը: Ծույլ Այսպես, են մուտ

որում

18-րդ գլուխ

ԸՆԴՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ուսումնասիրվելբնավորության իո յն փոխությունները, որոնք կատարվել են ծանր ցնցման Ճետնանքով: Արտաքին,միանգամայն միատեսակոլայմաններում, օրինակ,Ճաշմանդամ դառնալիս, ծանր անարդարության Հանդիոլելի տարբեր մարդս

կանց մոլո

դիտվել7 բնավորության՝ միանգամայն տարբեր բնույթի փոփոխություններ: Ռրոշմարդիկայդպիսի ո"լայմաններում չարանում են, դառնում ինքնամմխուի, իջնում նն բա րոյական ավելի պաժը աստիճանի, ցինիկ են դառնում: Մյուսները, են դառնում ը նդճակառակը, մեղմ, մարդամու,բարձրանումէ նրանց ակտիվության ե մակարդակը ընդլայնվում չետաքրքրությունն երի շրջանակը: Այս տարբերությունները կախված են այն

բանից, թե մարդր կոնչ ֆլիկտային իրադրությանմեջ ի նչ ճնլք է գտնում, ինչպիսի արարք ք թույլ տալիս. մարդկանցիցե նրան կոլեկտիվից օտարող արարք, կամ ընդճակառակը, մարդկանց ն կոլեկտիվիճամար նրանց մոտեցնող արարք: է, որ Հասկանալի կոնֆլիկտային պայմաններում մարդու

ամենից

արարքը է նրա նախորդ ողջ կախված ն ռարգացումից դաստիա-չ րակությունից:

Սակայն, ղարգացման նույնիսկ,

Քին

ն

դաստիարակության

կախվածարտաբին

ներ-

ն

պայմանների անսաճմանորեն բաղմազան ղուգորդություններից, միննույ, մարդր կարող է դիմել էականորենտարբեր արարքների: իր ողջ կյանքի ընթացքում մարդն ինքն լ իր արարքների միջոցով ստեղծումիր բնավորությունը:

Էդ.

2.4.

Ը

Խ06ղԸթ, Բ.

էլ.

ԷՄ--7՛11, ՄԼ, Է18լ.թօ 115, Յ.

Խօտաոծ. ԱՇքւօո0-կգ

Ւ.

7.

7օթոյօր.

ՊԱՎԻՕԸՆՑ, դ.

ՑԸ ԱԱԸՔ.

1957.

ԱԼ

ՀԼ, ԻԳ

Ա-ՈԱԱԿ6ՇԽ

ոբ ՕԸՕՅԸՈՈԾԸԴՄսաղօրշոը.

ՈաՐԾՕՀՎԾՒՈՑ

ՃՅքոճյըրը.

Լ,

արարմա յռ աոան Մարցում ԱԱ իսկ «նրանց բն-

պատասխանում

դասը

Սակայն մանկավարժը տարբեր մեկին տասխաններին.

նուլն

են '

ու

է,

է: գովում Դո ժուրց --ֆ րկրորդ ւշ աշադունակությունները տարբեր ենյ--բացատրում է կա»ում ավելի լավ սղատասխ կերոր կարող էր անձճամեմատ անել»:Ելյվլուսն էլ

քննություններ

ՄԵԴա են Հանձնում: ինստիաուտ ընդունվելու նոլատակով ո՞ւմ է այղ այն Վ է Հանձնում կը Դաջող րա է Այս Հարմասին, որ նրանցից պար չէ, քն որքան ժաթ դեռ ցին չի կարելի սպղատասխանել, ւող մանակ է Փախանլպատրասովոլու ենոներից յուր ձեռք բերումով լ" կ փաստով զի քանչյուրը:Հաջողության

«ՈլքՕՇոԸԼԱՇր:Շ». 1989.

-

Լ

Լ

՞. աա Քրույույողրը: ի Ակ ո ատված ոջ տելի րաի 5:

'

քանի

,

ա-

ւո

ընդունակություններբ չեն որոշվում: ԳԱԻ այնպիսի

աւար ՔՔրար որր" իտելիքւսն.

ր առանձնաճատկությու նեն : , ի, է գիտճլիքնեերի, վար ախված ա ձեոք բերումը, որոնք այդ զ թյունների բայց հ ներին, «մտություններին կարողություններին

աե

իը

ի

Հմտու-

չեն

ում:

դեւքում

քննության

գնաճատականը,

արարի:

Կոո ոո

Իր վերջնական եզրակացությա լ մասին: Մինչդեռ Հոգեբանական մարդու բնդունակությունների ղուտություններին մանկավարժական փորձի տվյալները վկայում շրջանում ինչ-որ բան կատարել այն մասին, որ սկզբնական ն դրանով վրա ղացող շրջապատի անբարենոլաստ սկսում 4 արտակարդորեն արագ ծող մարղը, ուսուցման ն տիրապետել 4մտություններին կարողություններին ն պետությանՀասնելու ճանապարչճինառաջ է անցնում մոտ ավելի մեժ ընդունակություններ են դրանորվում, քա ն կարողությ ի ճայտ գալով դիտելիքների, մուոչ Հմտությունների

աշխատանքըթույլ կտային

10.

ձնով:

:

մուո, ճաջող կամ անճաջող կատարած գրատախտակի

1111Էթ413Բ4 Լ.

Հասկացողությունընդունակությունների մասին

հրկու աշկերտ

-

1. 4.

1.

չ

առաջ

ամենաբարենպաստ դեսլքում" պայմանների

Տ

Ճետնանքով

Դո քար»Չոր գավորուքյու ն ողոր '

Տա որնոր Ն

ների տիրապետման ժամանակ, ընդունակությունները գիտելիքների կարողություններիչեն Հանգեցվում: Ընդունակություններն ու գիտելիթու

ները, ընդունակություններն կարողությունները, ընդունակություններն ու ճմտություններընույնական չեն: Հմտությունների, կարողությունների ն գիտելիքների նկատմամբ մարդու ընդունակությունները Հանդես են գալիս իբրն որոշ Հնարավորություն: Հողի մեջ ընկած Հատիկի նման, որը Հասկի նկատմամբ սոսկ Հնարավորություն է Հանդիսանում, որը կարող է աճելայդ Հատիկիցչ եթե միայն ճողի կառուցվածքը,կազմը ն խոնավությունը, եղանակը ն մյուս պայմանները բարենպաստ լինեն, մարդու ընդունակությունները նս Հանդիսանում են սոսկ ճնարավորությունգիտելիրների ն կարողությունների ձեռք բերման Համար: Իսկ ձեռբ կբերվեն այդ գիտելիքներն Քե ոչ, կարողությունները, «նարավորությունը ու

ու

սովորողը ունի արդյոբ ընդունակություններ: Այդ ի Հայտ է դալիս կրանում, թե որքան արագ ն ճեշտությամբ է նա յուրացնում աշխատանքի Հնարները, գունային Հարաբերությունները, շրջապատող աշխարճում սովորում |է տեսնել գեղեցիկը: Մանկավարժիճոգեբանական լուրջ սխալ կարելի է ճամարել, երբ նա ճաղշտաղպ, միայն այն բանի ճիման վրա, որ աշակերտին դեռես ոլակասում են կարողությունների ն ճմտությունների անճրաժեշտ Ճամսկարգ, կայուն դիտելիքներ, աշխատանքի ձնավորված Ճճնարներ, Ճայմոտ է, բացակայում են տարարում թե նրա լընդունակությունները: Հայտնի են շատ դեսպբեր, երբ մանուկ Հասակում շրջապատի կողմից չեն գնաճատվում մարդու այն ընդունակությունները, որոնց Ճետադգա զարգացումը նրան արժանի փառք է բերում: Ալբերտ էլնշտեյնը միջնակարգ դպրոցում ճամարվում էր միանդամայն միչակ աշակերո, ն Թվում էր, թե ոչինչ չի ազդարարում նրա ապագա Ճանճարեղության մասին: իսկ ինչո՞ւմն է արտաճայտվում ընդունակություններիմիասնությունը մի կողմից, ն կարողությունների, գիտելիքների ն ճմտությունների միասնությունը՝ մյուս կողմից: էնդունակությունները Ճայտեն ոչ թե դիտելիքների, կարողությունների ն Հմտություննաբերվում

դառնա արդյոք իրականությունը` կախված է բազմաթիվ պայմաններեց: նրինակ՝ այն ճանդամանքից,թե շրջապատի մարդիկ (ընտանիՔում, դպրոցում, աշխատանքային կոլեկոբվում) շաճագրգոված կլինեն, որպեսզի նա տիրապետի այդ գիտելիքներին ն կարողություններին, թե ինչես նրա կսովորեցնեն, ինչպես նրա աշկկազմակերպվի խատանքային գործունեությունը, ների մեջ, որսլես ձեռթքթերման դինամին այդպիսիք» որի մեջ այդ կարողությունները այլ նրանց են գալիս ու Թե կայում, այսինքն, մնացած ն ճավասար պայմաննե պետբ են ճմտուիյունները ամրապնդվում այլն: Ընդուայնբանում, նակությունը դա Հնարավորություն ինչ խորությամբ, Ճեշտությամբ ն ամրուրի այլս իսկ արագությամբ, կամ դեպքում, այն զորէ, ծում է է կատարվում դիելիջների տիրապետու. վարոլետության անձճրաժեչշտ մակարդակը իրականություն կարողությունների թյամբ էչ երեխայիմուռ Ճանդես եկած հրաժշտական ընդունակությունները մը, որոնք էապես կարնոր են տվյալ դործունեության ճամար:եվ ճենց են նա երբեք էլ երաշխիք չեն, թե ճանդես գալիս այն տարբերությունննրը, որոնբ մեզ իրաչ այստեղ երաժիշտ կդառնա այդ տեղի Որոլեազի ունենա են տալիս խոսելու ընդունակությունների մասին: վունք անճրաժեշտ է Հատուկ ուսուցում, Ճամառություն, առողջական անձի անշատաընեդունակությունները լավ վիճակ, երաժշտական գործիքի, նուռաների ն չատ այ Այսպիսով, պայմանեն, առանձնաճատկո կանչ-ճոդեբանական ւթյ ուններն ների առկայություն,առանցորոնց ընդունանությունները չեն զարդանա ն Հաջող իրագործմաի գործունեության որոնք տվյալ կմարեն։ են եննիճայտ բերում այդգործունհուՀոգեբանությունը, ժխտելով մի կողմից ընդունակություններին պայմաններն անճրաժեշտ գիտելիքների, ճամար կարողուճմյուս կողմից մարդու գործունեության էականորենկարնորբաղադրամաքյան տիրապետման Աշմտությունների թյունների դինասեր Ճանդիսացողգիտելիքների, Հմտությունների ն կարողությունների նթե տարբերությունները: անձի միկայի նույնակեր լինելու պնդումները-ընդգծումէ նրանցմիասնու Ճճատկությունների թյունը: ճամապատասխանում է այն գործունեուորոշակի են միագումարությունը Էնդունակությունները Հայտնաբերվում միայն թյան պաճանջչներին, որին մարդը տիրապետում է այն ժամանակագործունեության մեջ նրստ որում այնպիսի գործուՃասվածում, որը մանկավարժական տեսակետիցճիմնավորված կերնեության, չի կարող որը իրագոր ծվել առանց ըն այղ պով ճատկացված է դրա ճամար, ապա այղ իրավունք է տալիս եղրադունակությունն երի առկ ալության: Ջի կարելի մարընդունակուկացնելու, որ անձըւովլալ գործունեությունը դու կատարելու նկարելու ընդունակությունների մասին, եթե նրան դեռ չեն փորձել մնացած մարդ պայմանների ուրիշ եվ ունիչ եթն մեկ ճավասար թյուն նկարել սովորեցնել, եթն նա ոչ մի Հմտություն ձեռք չի բերել, որն անայն սպաճանչներիցչոր նրան դեպքում չի կարողանում գլուխ Հրաժեշտ է նկարչի գործունեության Համար: Միայն նկարչության ն գե«իմք է տալիս ապա այդ ներկայացնում է տվյալ գործունեությունը, ղանկարչության ճատուկ ուսուցման պրոցեսում կարելի է սլարզել՝ թեն 50Տ

խոսել

ճանել

մո ողիտտձծրլոսնկանոան 'ղմո ղ տղ») դորկոչւչ Հանտտմսադվատ րղտսղվղոողո յայզո|ձվ «ղաիցիսծճոժ «աչիսճզմզդոզջ մվ յանոնոո դաքչիանամոկ ղ դաց ոսք Հ" "մմզհոաք վմղ ոժզորոկ ՛ ոկուտոռմտոխռ ր մա աաա մամա վողզն յամքիսդղոքբոան ղղ բրոարեոկմմզղղոանցիսկողանղդմ -կոմո աա դակաողամզեստ ղոկոչհւմզկ վովտ 1ռ -որեոկ դվիսմոամ դլակառ զ Հվեմցկարեակվող 4 նաղագջողվող դոյլիաղոռրոջյր -ավջ ոզոդոսդ ող Է փզջակոտկ վճամոն դրող տովո| դ--վ, մստկվի վնղումառանլլ

փրանդո մադոժուհաք վժրո|

ն

-

ազջ

-.

ո չնվմղղղոաքքիսկուղանղմ վմզղնեմաղձոսո

ամս

ամիվմզմաք

վմզդյոսկմուդ

ղոկոնմոռուտվմզ

ղց լրոսիմզմուտ ողողիաղ ողոոկոտմս ժղումնդ1քո «մղվմզղչվոմզկոր -հոկ Հվմա ղոժ ղզ նզքյս ղ իտ վիտ ղլովր Հս մմղղղոաքցիսկոդան -դմ Վ-"իոմակվղ «դիո ղ ժլորչ դակաղջղա լոսճաոնե ղակումզկղմ Դ7 բոսղոխդու մչղվ ղմա ՛րոսճանն ջղր ղոլքիսիտողաղվոռտախ դձստ վիվտ

Հկզոկ

«դաքիստրոմտադչ «դակիակղան ղ

ղակիսնսմակ ազեմուո

մմ

դ մմղղդաքիամժմժմուոզտ» մղոաէքրսմոիողմ վմղղ -զղդւանքիոմախոմուղչ 7 յոսինկոահան ող ղոիջիստակճրոչոխ -ոոով|ղմզ մղսէքլիսդակոնստվն

ղղմատրուվո|

մմս

«լվնմուր վոզն մղանքրամնոնա ղ մղոսիքիողաքանն ղոակզեստչ1 հոհղտղտ վմղզղկատամս մղզտ վմզղղաքքիսկաղանդմդոկաոմոմզկորնակ եմոկ

մոժզորոկ «մղոաքքիսնողդսազֆողվուղ

րսիտվն Հոտմոտ

ռանմոր ողոմս

-վղ. մոոստմոժ

4) 02

"5

',զնմզ «զվ1

-Վ-Ի

Խիո -ոոմո )յդվմ ղղ նսմոկ Ժղոմվ,չմմզ դղոաքցիամզմմուտ զմեռցրաղմ վմ71 աաքչիսկողանդմ ՛ղվոո ր 3 տշղքոմչղո 2Բ7 իսզուղվյողվ Չք 1221 մս ՛յ վիադոկռուջդվդժղվ ո«դգ մառաիխոչկվնմոր իստոորվ ոմա մ վր ց ողարղդո վմզղդանրակադանղդմղոկզեսչ ճղակեմոր ղ վմզբա ղատկոկվեվգրակ կուո ղզ յոսղակոռչ վմզղղ" ղդոիցիսմոռոխու Ւցսկռղդ։սնդմ մս ոխո լրանոկի ղ մջ «ղզ մղալիսղակողոմ կվնմոր «ղզՀ.մառախոչ Հմա զը ղզ լոսոտ իսմղզղղաքքի սվրողյան մմզ» չճվմոմվ ղզ ցոսիմզմմուտ վլզմոկ շ ճվմ ղոսղղվր 1զոտիւռ կվնմոր մո «մմզղժղոաքնմո -դմ ճղզմվ ոտ մս ղվոոր կողորութ ղիո ղող 1 յոսուսո|մփղջուղում Հարդոժուիաէ մահղաժոմաի մվ ղմվկմղ ր'սոտխո 1 էղվ զք ՆԱաՖ, -ովր չՔանոժոնոժ դոկոտովղարսկ ղ ղոկոտ ոսիձամս իսղջողյոմ ոտ լոսեմակոմոռոջ ճվմտարղոժուխսբ» -ովիովնսո ղ /Քվուուր 7 ոսի մզմմուոմնմոր վր իսճ

ղոս

մվ տոմ «""'վմզղղուքքիսկողանդմ

ղակող վովողյտ ղժղվոքոմզղոաիքիակտոչջողջղոստ -ղամս"մզղկոմս

-ոմղեսչ-դոկաոտոջղտ

ողխմս ղվնդինամողմ մմզղղաքիսկաղանդվ ,

մմվետջոսդմ օյոկտկաոցտմղ ցոկտկոմս վմղցուտօհսկոդանդյյ "2 Տ

տոր վ-ի հոմսկ ղզ ղդվմոա րամնոքիողմ մմզդՀշվնսուս ղոիքիսվրտվմղրոկ վղոմոռոն կլ դաոլքիսխմզկորնոակ

չիսկողվմօ վմզղրոոմողովն տզմկղակ դակոձիոմզկ վմզդդաիիսկաղանդմ նս ղոկաողվախաի» ճրսքջչմյոսղվ«վմզղդղոաքլիսջզր Խքոռ Ժղսուռ -որհոկ

-նցտո մզղդանքիոմսիաոմաողչ մկաոտաորդ վոզն յոմուղեիսմզղչմախողոցջ մզմմուտ ոզոմս ովլխոն, յ ոզենղո»չ ղ մղահլիսնոճոչ ղոհքրողդացման նմոմ 1 մոսիսչախա դմս ոժլլորսկ վմզդդաջիսկտտջողջղոստ դոկ -ողոմզեսչ անմոր ողոմս ովիոն ղզ ոնղոչ Ամվծ ովիզիտվն ճվրնսկ վմ մմղղդղոսքքիիսակաղանղմ -ոճսդմ ցոկոկտմս

ղակտկոմս նդզմվ -զղղաէքիսկտտչաողջղաստ

վմղցուսքժւսկուց:սնդ»յ

«(Ժրոածամաղմ ղոկակողոժ ղվմղղժվլղովն դ վմզդղաիքիակողանղդմ) ղվմղղդաիքիսնոմոկ ղվմզղղոոքիոորջ ցոստղզխոմվո | ողոտմախողրվջ նուխո ղ տղ» խողաժմա վզղիտ մրտիլիստորզրոչ վմզդծվտս «մմզղ չոռ նռինաքոկմցղ ճվրնայկ դոիջիսզղացման՛ախմատտակ Հճղու կուղյան -ղմ 1 իսիո Հ4ղվ մոմզկոձո ցք ղ (Հրոսձոմողմ ղոոկակաոմսվմզղ մվնոտմոխ ղաիքիսնսճոչ տմղ ողումա րոռո ղզ ղաքիազղացմանրոաիխոամեմզղ, մզղղանքիակտոչողջղոսո դորիոխ Հ«րաիքիսկողանդժ)

-զճամո

վովուղվ վջղտ տոմղ ղ «մոմղզե ղակողոմցնեսոչ-ղոկոտոչղա մոմողտոզտ Հոձո րոսմադումնմզդղաիքիսկողանդմ 1 մրորտոակղը վղվ ցք Պաղուրվ 1 մաղմակ իսփտք ղրաղ մորուչ

վբմտիտկղոր

չղոկակողոժ ղ դաոկտոկ

ոզոմս անտվն մղող սրաքչիակաղանղմ վջղո մոհիւոովիոտ ղոկողումզեսջ-ղոկուտոաջղո Հակտտտջոդջղոսո ղզ ոսի «սժմզղ ղոՒքիանընետ վմզղձղոչոխ Սի 2 ժրվ» իվմ| եզր տոտ -մսխիողջ րուկ ղվմզղձղոջոխ ղոքքրազոացմանղզ յոսղտողվոռտոխոթոծ զրզ ղզի մղոաքիսմորրանհովբնղոմղ րակ մկզբ ղմա ճվմզղկամս նո -ոոն ղ զ ղՒ. «աղջ ճղամղ ղվմզղծվղոկ դվժմուն ղիաղղվր ժտզեմ լ -ոսոչ ղական դվմզջն դոոիքիամոխողմղվմզդղանքիաԱ կտատչաղջղաստ վղտքո»չ ղզնմո ւմվմզղղոաիցիակտած ղոքջիսնաձվչ "դվմղղկոմս վոր դոկ վջղո վտա 1զիմնոկոչ նամով ղզ' դղաէչիսկտատչողջղուստ

եզր

-ողոմզեսչ-ղոկոտոջչղո

մմզղղաքքիսկողոնդյ փոնողուռվնղուտ մս

մողտամոն ղզ նսմտկ ղվկողորտք մմզղղաիքիսկողանղդմ դրո ղադ լոսստնոմ վլ որ չրյաժողն յանդոտ» վմզղժղաննմո տողզր մոմտտորգրոտ վմղոչոոկ յոռմո1 Ֆմաոկոոմովմզբոս ղ կաողոր Հոջ -ոքթ մղժղուծ. վլունն ճվմզղթմոիակղոր ՛վմոկմզկ մողճամիո ղորնոմ մս «ղո Հա (տշդքյոմծ ղովր Մո վմզղժվզզտվե ղ վմղդղանքիանսմոկ մս «տճսձղոտ/յրսկող Խողոտմվո նսմոկ վ ոցխոմղուչնղմ մնմոր -դտ

ո

մմզղղոսիքիսկողանղմջոռոտ խմլկ Հաշղ վէ նիր ղղ յոսոկանոմ մս ոայզմնոյ/դգ բոկ մմզդկամա դաողվոատոխուրոչ դոկզեսչ տսր ամդ

Այտզիսով, որնէ գործունեություն իրագործելիս նույնպիսի կամ ինչ-որ չափով նման նվաճումների ճիմքում կարող են ընկած լինել միանդամայն տարբեր ընդունակություններիզուգորդություններ: Այդ մեր կարեոր կողմը՝որոջ առջեբացաճայտում է անձի ընդունակությունների ճատկություններով փոխճատուցելու այլ լայն ճատկություններ Համառ ն է Հնարավորությունները, որոնք մարդը զարգացնում իր մեջ Տաստատակամաշխատանբիմիջոցով: ՓոխճատուցմանՀնարավորությունները, որոնք առկա են մարդու

`

ճանդես են բերվում,օրինակ, ւտեսողություընզունակություններում, նր ն լսողությունը կորցրած մարդկանը Ճճատուկ դաստիարակության Սովետականմանկավարժ ն ճողեբան ի. Մ. Սոկոլյանսկին միջոցով: ուորը վաղ Ճասակում սուցանելէ կույր ն խուլ Օլգա Սկորոխոդովային,

Դրա շնորճիվ Սկորոխոկորցրել էր տեսողությունն ու լսողությունը ղովայի մոտ ի ճարտ եկան ն զարգացան ոչ միայն գիտական աշխանան դրական ընդունակություններ, այլ տողի ընդունակություններ:, Մ. Մ. Գորկին, ոխը նամանան որոնց առկայությունը խոստովանելէ կաղզրություն ուներ Սկորոխոդովայիճետ ն մասնակցություն էր բերում նրա ճակատադրին: Ուսուցման ճիշտ ճամակարդգըն ճսկայական աշընձեռեցին զարխատանքը 0. ի, Սկորոխոդովային Հնարավորություն դացնելու այնպիսի զգայարանների զգայունակությունը, որոնք աղպաճովում են շրջապատից շոշափելիքի, ուտոտելիքի նհ տատանողական տսլավորություններ ստանալու բարձր մակարդակը, ե դրանով իսկ մեծ ն չափով փոխճատուցելու բացակայող զգայական կարողությունները նրանց առնչվողընդունակություններըը Այդ մասին են վկայում ժի չարք ուրիչ օրինակներ: Սովետական է տրվել, որ այնպիսի կարնոչոգեբան Մ. Ք. Տեպլովի կողմից ցույց րագույն հրաժշտական ընդունակության բացակայությունը, ինչպիսին «բացարձակ լսողությունն» է, խոչընդոտ չի Հանդիսանում պրոֆեսիոնալ նրաժշտական ընդունակությունների զարգացման ճանապարճին: Բացարձակ լսողություն չունեցող փորձարկվողների մոտյ, ճաջողվել է մշակել այնպիսի որակների կոմպլեքս, որն իր մեջ ներառում է տեմբրային լսողություն, երաժշտականինտերվալներիՃճիշողություն ն այլն, ւ եր վրաս է վերցնում ճնչյուններիբարձրության տարբերման ֆունկմոտ կատարում է բացարցիան, այսինքն՝ այն, թնչր ուրիշ մարդկանց ձան լռողությունը: Որոշ ընդունակությունների փոխճատուցման կարողությունը ուրիշների զարգացմանչնորչիվ անսպառ «նարավորություններէ բացում

ոքր.

Տես

8Լ,

Ըճօքօ:00583, ԱՅ: ՃՈՒԼ 113ո-56 ՔԸՇՓԸՔ, 1956. Օ.

Ք.

ոօշոթեւուն

թ

մ

մբշղուճտոոօ

օմքաճուռորւն

մարդու լուրաքանչյուր

տոջն, լայնացնելով մասնագիտության ընտ-

րության նրանում կատարհլագործվելուսաճմանները: Ընդունակությունների որակականբնութագիրը ամբողջապես թույլ ն

է տալիս

գործումայնՀարցին,քե աշխատանքային պատասխանելու

մանկավարժական, առիտրական, նքության (կոնստրուկտորական, սպորտային ն այլն) որ ոլորտում է մարդու Համար ավելի Հեշտ «իրեն ն դատելը», ավելի մեժ Հաջողությունների նվաճումների ճասռսնելը:Դրանով իսկ ընդունակություններիորակական բնութագրությունըանխզեՀետ: թե Պարզելով, բնումագրության չրորեն կալված է քանակական կոնկրետ-ճոգեբանական որ տվյալգործունեության պաՀանջներին, ւպ ծն Լ, կարելի այնուճետն, Համապատասխանում, որակներն մոտ` են Մարդու նրանք վարդացած բր ինչ չաիով խանել այն Հարցին, Հետ ճաժեմատած, ն ուսման շատ, քճ՝ ընկերների իր աջլիատանքալին ատաս-

բիչ։

:

քանակականչափումԸնդունակությունների Ընղունակությունների մեֆ քանակական ների պրոբլեմը ճոզեբանության մեջ ն

բնութագիրը ճրանց չափման պրոբլեմը

պատմություն ունի ն 27 դարի սկզբին մի շարք բուրժուական վերջին դարի ն Հոգերաններ (Քետել, Տերմեն, Սպիրմեն ուրիշներ) այն պաճանջների են զանդվածայինմառնագիաղոհցության տակ, որոնք առաջանում ան տությունների Համար մասնագիտական ընտրության իրագործման ընդունակությունների ձանդնս եկան սովորողների ծրաժեշտությունից, Ըստ ենթադրվում էր, որում պարզելու առաջարկով: ԺՄակարդակը ն նրա պիտանիությունըայս կգտնվի անձի աստիճանային տեղը ռր մեջ, բարձրագույն ուսումգործունեության կամ ալն աշխատանքային պիտանի լինելու, նական Հաստատություններումսովորելու Համար ն Հասարակականկյանքում ղեկավար արտադրության մեջ, բանակում պոստեր ստանալու ճամար: Սակայն, ընդունակություններիքանակավան բնութագրման պրոբլեմը բուրժուական Հասարակության պայմանբնույթ: ներում իր առաջացմանպաճից ձեռք է բերում երկակի Այն, մի կողմից, խոստանումէր օբյեկտիվորեն բացաճայաել աշխանե նրա փաստական պիՀնարավորությունները մարդու Դեոնս

Ճ11

տավոր

ռեալ

Հասանիությունը որնէ մի կոնկրետ աշխատանքայինգործունեության մար,առանց որի, իրոք, դժվար է ընտրելմարդուն ճարմար աշխատանք ընորել այն մարդկող մնորոշում) (մասնա դիտական կանց, ովքեր պիտանի նն տվյալ աշխատանքի ճամար (Մմասնագի-

ն): Դրանումէր կայանում ինդունակուը նտրությու սական գաթյունների Հոգեբանությանմեջ քանակական ճետազոտությունների Համեմատությամբ, ղափարիառաջաղեմլինելը նախկին ժամանակների

Հոգեբանություն 33--Րնդշանուր

Զ12

ւ

աա

«վմզդեվեւսու ճվրեսի վմզդնսղք բակվմզղնիսուսռուն «ոչ մ ղկա դիսեոաիում" "1 ամո'չ «առ ղտ ատկ ճիաճ մզդժղոսմեմտ ր նո «րոաղտովեղոծ քիոմ փյոողր փոսծողզն չջախտքուջունումմ ժսզջ մմս «րակխսկաղանղմ 'դավրոոդվն ղուիմզմ դյ ի զիջեսդղս զրոն ջ ժտզ դվ:

եր

ո

ի

ՐՆ

Պո Բգո»

վմզղդրանքիսկաղանղմ իու ուոզՏ -զղվլլ տվ., փմզղ ղշաքշստրջ սոՒվստկաո «մոտ ռզոմղվ մղսմս մղ՛ Վ տոր

ղդսաքքրանամակմզդդոաքսկիզեղտ Բոր ոյիԲու ցոիմհոմոկդ

պար

չոմվ մս :

Դ

իտտր մ Ւվ'ս նսմոկմս ղ 1/տ 'մմզղղժս աղո | րամզմադաքոջմմուրշանվմջդնածվր 1 դուռվր վիսմողչ «մնվկոցման դոքջիաջոիտքօ ղոկուտվլոկար ղակաողոմզեսի յոսեմոխ մղաքչիսցայմգի

հրի»

-

մգ ճվղգմվ չյոսղճոէու 23038) «ղոաքքիողոկոաղդում (Թ5ԱՅՑԼլլթայ մագոջուը» մո-էդվ

«սխսմ

նտ

ղզ

|

գ

"ոափսփղո պարտխտքօմախոտր վղորնակուրոչ տմշվջ վլզիտ «րսսզջդմ 1

«մսե

Իոնթյ

մզզրադըամաիուոգը փոյաթ. «մմզդղո ո յր

ղոկակողոմվմզդղոսքչիսկտտանղմ -փեռքիսղդ

ոո

ԾՆ"

ոշ

ա

դոքչիսջոիտթծ սիատր» ոզուղվ «ւմճվկոցման բոսնդվո ՖՈ «բ նխոկմը: դրոոիլու

ՆՆ

28--

001:5Գ1.

տիչ.

6'001--

001:

ն

ԾՐկ

պվմտսը ,իտոլդմզ Հոմգկ Լոնղտգ»

Սոգ:ոոծ «մկ կիդոոոիոու

1 վեմակ «մնվկաջմանդոհլիսջոիտթ" մսիոտր» ինտ: ուտ 'դվկտոոջ վդտկզմտտոզկ դ կզրղոտտ 1 (դակզմատ մախտտր» վմսդածամա փսովխոլո «ոչ յահմց ղզ 1զժաիոջ (021) մմոյոսն ող) "ողոր իսմզքողմ 114 ոդվմօ

աանվմղդ դ

գոտո

ուտ)ոոիլմզ

ա

«մսիավրբխաժղուղտզչ 'անեատո

..

ր

«

ի

լ դաղվղմզ

)

շոժոի ոճոկղուն '

լոսիմտտակ նվնզտոր ոյ վմյղուռի ,

հորդոր Քվղնը

յ.

յ

մորու,

Ծո լամ»

րաի ոզեորո մսիտտր» բորտ ըվմզղնսիկմոջ ս

2.

լ-

ո"

,մարծդոժումոաք

ր

բ

ոիիլո

ժդվոքո-

ր

»

ՒԼ2

հղումն «ոմճսկ ղղ բաիինոչ մմղղժղոսմեմտ «իսկողոնկզ տմոնղոտո չտմոր վմզքզող» դլ լոսջա մմզղդողվգմգմմզ ատզչ նվգոմ դիր դո օմզգոսվղվմվմու» կաոզա ղզրո դիտ դ «մզդկամտակոխսդեջ մզդրսկմողղմ-կմոծոստ (մաիտղտմ) ղվիոստմ ղովր մա հ)ղվ դղ նամ -ոկ ծզր վմզվողց զղնկոակախ դ Դզգնովիո 77 վլզմոկ 'լոսժողն դարլիակղոան«մքոս (ղաոլլիսնզնեռ) վկոմկ նղամս ՛դվմզղքողտնղ ղտ մսիոտոմզկտոխ ղվլոճսկտմոր ղզ լրրսիտորդղիոչ իողջ մմղզքողզյ դմո "զազ ՛Քիոմ (րոյ (2 դվնղն իողոո|«ղիանտղկմղԴողոկ մվրմոկ (7 'դվմզդ դմս միյբ վմտղմ նվատմ եդվջ | ժտզխ -աաէր | դորդ վիտ մնսիդդժ "Բոր նհսմտկիզ/ ւՍզցոտ (» (8 (2 նմին) մ. ՛որէիդց' շվմ:լյ մզտզի, ոծղբոմեղտ նուռ 1 փոռիկմաճոստ ղ «միսմադ հվդդրո վմղողոտտոխո 7 ի,Ս ի կտոտչոցմոկ նվմզտղզ, մնմտինը 1 իսմսժ նվորիդց' մմզտ «մտրտոչ «աղզեմոր մմզդղոանքիանսմ 'վոսիմտ 1 Քմոչ դղվնսաիղղմ -զը» շակ վմզդառվգմզ մզքուը փդոժ վր նաիցմանոտ մախոտր աքրոյկզրդոոտ ՞-եօ լոսնսմոն չ/իսմոյոսն 'կողվմօ ղտկովիղո վմզղմսիտվը բո տչր վմզձվդ 1 լոսիճամս (իսրոստուիծնում վկողտրտը ջոմճմակ ) մղոսիջիասն -նձուչ դարից Ծղամս (ժմտմ վմղզղմվնեղո| ղ վմզնմով ղզ բրոսղնոլոկմզղ ճմճղզմվ ղտլիսկտնղայիաժ տոմ մմզիոզը ղաիկքիսցոխոքօմաիտտղր մղիղանղմ ղոմոռորու (վմզղնամոն Քվկտկող ղ ղակակվղովղտ -որոք վ) ովյուտ ղզ ժղաիոմվ ժղսմա դաքլիսմզմմուտ չյոսմզղնսմին գցտիլսկ ողոուտ յոսիմտտտոկ 1 ղաքը ղոկաողատակոմմժ ամի դտրվ: այտասհուտղչ իխսմզվոզը կողվմօ յոսէոյղ Նամպդոանդմ

ոմ 218

ղդձսկզորվ:

ոգու: փոյգգատմոթ:

դիտ 7 մոիուկյն ձզր գոյը յ Հոսղաող)ն «րոմսիտկոոզաջ «.իսո 1 րոսիմտտոակլոսմզղնամեն ղ «ղլ րոսի մմզդդանջիակաղանդմ ժմոք իր ՂՈՌ) Բորք տվղուվմ յլ ղով մսիոտտր կյիտեօ դվճ «Աոզք սջտիտբօ թա զոկո նոճվի ղտրփտՀ վմզղղահլիսկաողանղդմ ոցվոմս կոդորոք երր "մզղժվցմանղորկզմակմաի ղործձղջ դակամավեսո նո Ղվյ բոողսատան րամզղղորոխ ժղաոմն մս վղտժ ՛մղոաքիսկողուղ պաոկորվնտտզէ դղատրստմվկ տզմկղսկ վժղաժմեկո վմզղրափու դոկոկ -ողաոժ վմզղղալիսկաողանղմ բոաղոտկ յ րոսդամը չվկաոնմակորմջմում իտ վմզղդղւաքլիսկողանդմ«ղվյ լոստմոջչշոնոմ» իսմղղմող» կոո տր չոչ ճղամս մորտչ «դարմսիողրվչ» ղակողումզեաչ վկոջվի 1որ չդատմտ վմզղդեվնաճոհոկմգդ վեմոկառտն նստզոտմվտ նզիցմանուռն» ջոստ ՔճՔվրնսկվմզղղոմզեսչ ղակոռոքտամ մժտովրետ նղ։աղց յոսմզղ

բա Ա

"

Տ

ռ

քափողոռ

Նո

հոոիզմզյքփկոցման(Օբ) Մարոն դառ: վճատոոփ "իրոոոչ մսիոոր

մղ ««մճվյկոցման՝ մսիոտր վլոռղ ղոքջիսցտիտքօ մ սի ումի ղտ րվ» ոմը «կտո

դոքըիսբոիտքօմոիտոր» 3 ոսիիոչ ղա վղակզմոտ ոզկ դ կզրդղոտտ

«որ»

հմոխ»

մախավր 0շլ մս դամիսղոգծ «ոջ դվճվր տարբ վդվ 1 ժոզխ մմորոսն -ղմզ ղակզմուռ ոզկ ղ կզրդղոտտԲո ք կատջշմսնդտ դահլիսջոիտքօ եդմ (Ծբյ «մՌփկոջման ո ող -ռւմս ոսսզջղմ 7 ղաքքրամսիտ լ մս միվք վմզղմսիովրդո տ -մսփ 1 զժոիխտ

Իո

ոլգում

որո (իսգեօ

վմզեմ -դորլախ ն 'Քվրն վմզեմոկ ղո ղոկաոտովիուտվոոկ վրնեսկ չրոսիղաո մմ րքի ուսմր (մմզդդաիքիսկողանդմ ոմղ ղ մեմոր դոկոմվ դժղվոքո դՊոիցիսմեոնա )

մղացմոե ղվոկնմտր

ղորխիագղւացմահ ղվիոժդոււդուովծու մմզ

զի

Հլ

հզր զճնվղմս դլովր կմոմտիոմ

նամոկ ղզք մմզդճդոչու

որ

«(դտ

՛դվմզդ քմոծուանե դվումովս դվլորոկ-դակոանյոջ դոկունս պ դպվոմայաս դվմզդկոմս դակադոմյոսչ ղոքլիողոկողոմ) -զոսնիսկտուչողջգողրռ ղ ղվիուո դլտ լրոսդնոհտկմզղ1 մզդնղոչտխ մջմոմ (դտ վնսմուտոկ վր դզրը Գֆ Հմսխոո ՛դվլուժղուտ ոռվչո:)դաիխսցդաաջմսե ՛դոկողրոսուս "Տ 8 մձջտինոսսողվմղդուսննսկտուսնցց ո դորմվուսդյուոո ազՏ վմզդնեսըրր չցոինկանոսն պմզքողը ող լոսժխցն ոլո դհակուր փջղու 1զջմսետտնօ տզբոմգո ղվիոկվտկոմխ հղեօ կով իսդոմն դ մկոնմտկաորվմզդդահքիսկադոն նոմո ա դոկտի )տիոչատմտ իսզջ դոկաոկագոժ փու -դմ Հանմուր տխտ «դոկվրտդվնդորմզմ -տմ ղդորղ մմզղրսկմոֆմափ 1րռք դոտկ 1տոմս ղ մմզդղորմոռ ղդ վմզդժվյզտվե ժազջ վմզղղաքցիանամուկ -աղմավ ղուրճանմանանմոր |մսիողգնսր վինսձոչ րոամզքոցը դոկոդ դվմզդղոչախ տով դակոտվն -ոմզեսչ ջաոխրհոկ դավոռտոխուրոչ դոիչջիսիսք ղ վբա դոէլիսջզր վմզդղաիր զը: 'րոսմիզն դր դվոր Հախողանդմ 1զդո մզդդաքիսդազչ ջաիմաիոդրվչ 1 վպմոկ «(դոց Հանսձոջչ վեղտոկղ | լոսմզմաճան 'րոամզղդորմոխդրողղվր մուէր իվղլողզրուաղիո «ղո իսմաղոտո որսիթմոն ձոստ Ս նոնդուն նխո րաիղդանղդմ մզմմոտտզ ողուդվ«մզդղաելիսնսմ խԽմղզկ մղանքիադեօ դողիլմղ 3 զխ Լն բոամզմ ժազք դրոլիսդե» «ոի ղ փոկվրողվնվողզոդաքքիսնսծոջ Հվ ք իոմզտվվ, Դ դր'ամզմուղտուն վլուվզմզ լոռողնսմխ դորճաուս դվնա տձշվջողգրո դորձամս վմզդդոա|

`

դրանում

"մեզր)

մզդժվիզավե

սանմոր Հովողոնղմ

դ դոքլիսկատոմտվառոն Դիսովոոր չրոսողնասմո

նվղ:ահլիսյդ դորճաուս լոադզդա լ վնզտ մրոսմսիողջ տոմդ կով մմզդղաքքիսկողունդը դզղյոմդահջիսքան ացման տզմիղակյանմուր նսքզր դորձամս վմզղդղվոսե ՛ուրսն

զի շդ Քվրնսկ յակոնսեվի "ո 17 ողիումս կ ոտսր ղորնտն մոն մճաձվի օաիմեամոկդ մմզի դարմզմոդամո վկաոնմոկոր վմզդդոանյ| Հակաղանդկ .ղզմ ջոնտեմոն իսփոճ մոմոխոմ մմզդղաքքիսկոդոանղմ նլո մրոհիսդեօ վմզջզր Ս ո տմդ մս Պայզոտ դակ մզժրվչ կադաորութ Հա մմվեդո| վզնոտրբ մորոչ վմզղնվկտկտոոչ դով «մտմտղմամադժդվ նմա մզջա աղոնամովմդուվզմզ զրկ «վիմզմոգտմոչըմդահիամյմմոտ մաղու դզնմո գվզ իզ չմոոր վնսճոկնում մաղմոկ վղակաոտոչոդե վլովգմզ բադսան չ դղալիսմցմմոտ ակո -նդմ վմզդդոաքիակողանդտ ղորցյայ մրոէլիսդեօ վշզբ ղ դորցջու1 մոմուդիամ պճվր վմղզդծղաինմո դրստաղժդվվմնդո|զ81Մ չմ.րոոէլ| Հսդֆղվ 1ո դրտեղանմսմկմզ կով «մոմող ողաողվ զը Դզնմոխ «րտեղո դվքուը ո

ւ

դուրջում մղոկոտոչողե

Հաղեօ վեզր րոաիջոյ դյո

| ոզոմդվ

-րամաղծղվ բոաիցումմմվեղո|

ստսնոտցչ

"դվտեօ դալի վկոդկմկ նգիտմոչոտմո ող մմվեղոլ դո ոոկ ոտ լյոսցանմամողիամաղժղվ յ ոզմոծղվցք Սրոէքիոոսն դոոռվիզմղ եմոխ -ոտղչ 'կվտախովր վղոմ ղո յիկտփադորչտու ճզկմոծաոստ նտ մամողիախաղդժղվ դաղ յյմուտոկ

ղվկոնսեվի Քվղոմո իսզղց

վմսիսոկ ոդ մնեոխ 3 փակադոձղ նտ կով չմրոնիսդեօ վօզր ցմ ողդաողզն ղդողոմղ Լ -ուտտկ լ նսմոկ Դզոտ նսմոկ վլ մմ հո փսստ -տոխ նր զր դորփք դոկոտձր -ամո նա ղորճասուս Մտ 'դվղժղվ ղք յոսիմուտոակ մրանտեմոն մսի -ոտր վլոովղմղ դիոկոր չյոսցոա1 տծզքոմղո յցղւոնմոմողխուրսդժզվ նո կամոկ վ իստովատտխ ղ մզդդաքիանսմոկ ղ մզղժվվտվե ղոռվոոտ «ախարաֆ վաք տդ մս փողվմօ Ղզքոկի լ նսմոկ նր չդվսոբ վմզղ -դաքքիիսկողանղդմ ոմղ րոսռտ վ Հղի ողսզն դվղմղվ մտոռսի ոտ ահսո մմվեդո ջաիխմնոտճոստ ղզմվ լոսջոաքվ դոոիցմզ զր մս ճզիտ ճոսն Ղվկոնսեվիը | դոմզես մսիոդոկո դակոտզիսո մրյսբմսնատնօ ՎԱյվոզմ ջոխմսիոդրվջն դոմլրաջոխտքօ մոիոտի իսկտանոդդլ մս

ի ր»Ան րա

տ

ւմմզդդաքքիանամոկ դմզդդանիստրջ ղյ «Մմզդժվովն Հս ո դամ մմզդդաքսկաողւանդմ րսամվոոդրաուս ող մս ողառնկ եմախ մորտաչ վնսկմաֆմավխ մմ դլուճոստ 'փաղորոր ճվղ դ դզմզմ ժազջ իրսղմ դոկոտվե ժդոմղ զքիզլոսժեոզն դիո չմրա դիովթ դոդոտոկ ժղաիոմվ ղոլիսլան `

չա

ՎելմուկմրոՒքիսդեռ նղոմս

փո4 մզ դվլկ ւմմզդսրաէլիսկողանդմ

մմզ քողը չմմզդմոիի ո

դտէլիստքոչուտ

-մո ղզոկակողոժ վմղդժղոանմո ճղում 11 ա «մմզղրոսկմտջմափ դտու Հմոկ ա նսիմտտտկ տմի նղոկնմոր 1զղճոգուտ նսմոկ դվմ մզղդահլը Հազմոսա իստոորվ ոլո իզ դմա ղ ովմտդմ մզղնողեամզեզվտ ովյզկմենդմղվմզղտովիղմղ նսնդղոադաքքիսկողանղմֆո դակակվտուրզիորրրսմզդճեսմաոն ջոռինոտվնոռոի ղ «րոաճոմ ա

մղզղւաձոնօպ -ողզրո

Լք անտ Հ ալզմսիսո ովուտ դզ1 դսհիիսմաիոմողչ դոկոմաիսո իսժղողոգջ ղորնանմոհ վնզնս մմդդտոմո ղդվջողմ մմղդղւաքքիոնսմոկ մախիոտր դիո Պ դոկաղրքիո 3 յ ոսղո մմվեղո| դվմզդոովրմզ դուր

Քղսմա ոսմողմ

Հտմաչանում վկոնմոկոր ղզ վմզդդաքլիակոդանդ վյկչոճդո դվի մյոսցմսանտտեց վմզդրսնատո ղ վմզքուք ՛վմզղմող» մղմմուտ

-ռմոամ

դոկակվտոսղեովն մս զ դլ մողջդո մրոսփու վմզղղսիքիսկողանդմ պ մմվեոցիողմ դակաոկողդտժ մս «րոսղտղչ վ նվջոիոտ մմզի ձնլյ «(ծուի

|

"րետ ճվմզդտովցմց վիտո|մարդս դոմլիսնկողմ մինակ ղակողրվչ «վմզդճամիոնղակադոկոմզժ» դոկավեդո մո «փդոկաէղոնան) մզդճաձվը

դորկզմոկմուի:դակտյովնսո ղզ փոսդաանրոսժսզջ վմզեմակտուռննստ -զոտմվ» վեմոկոմոոոչ մմզիոզը դոկոտուրուսվոեոակ ջոիմսիողրվմ դզմադոմցեսչ դամքիաջոխտքօ մսիուտր ճվմզդդուրէոի իսովխոհր ղակ դզնմո նո: կուլձ9 1պզիտոտմտոխո ոզխուկ 3 ջոիոոկ վժվղատղմ

-ոողտղա

յանմոիրբվմո դիտջորբտչ (ողչ

«ղվձվր» մոքիջչմզխովտ

ղ

վժղոսրուս դիտ | ջոխոտկ ղուվեսխովո

ողոմո «ղոկտջուոր»«ղակոտողիմոնգն»

ժղումն բոսմզդդայքիստոռվ

Հ՛ միշ յ իո Դ7 յզիկոդածդ վ" մ7 գող ն «ոռտո ղղ րոսձամսղմժղամս մմզղ նվմզովտ դվկզի ժզմվ նճղակնմար ղտ ղղ րոսղակտտխո՛մզղղոոէք -կոմս ղակաղատմղեսչ-ղտկատուջչղոտ Հակաղանդմ ողխմս ոն ողնղտչ դլ նամտկ լոսմզղղաորմոր ղոհքիողղ դորղ վեղը Հաջման տզմկղակ ժղամս դվիլ| վմզդկամս տաղաչեդղմ չմմզղղամզեսչ յ

'

նդամս «ղզ մզդյոսմսի յլնվ ղղ ոխսրադազջ դզեմա մղորմվոադյոսոս -որետկ ղակաղամղես» տղզմկղսկ ղիորտեղտվր մմզղկտմս մոսղաչեդմ կաղնաոծաստ մաղոաչնղմ մջղը ժղոմն իակ մմղդղոամկիսկադանդմ չ«ոցխոմղոչնդյմ» ղաքլիսջ մսի -տիտքօ ղմմվ ՛իսժղոպսողչ ղորստմվկ վմզվողի ղտահքիսջոխտքօ վ րսսիտիոչտնոմ մմս դսջմսնե դվիոջոխջնզստ ողոմս մ-ՅՅԱՅՑ -տտր Հլթյա 825058 1զդճաղջդասո դվ լոսղեջ ժղամս (Քվրնսկ վմզդդամգե -ոՏ ղոկաւսքխսմ մ) լոսիմտ նլտ ողուղվ ղվմզղկատմսիտկ ղվմզղղոիվ բոկ մմզղղավ Հակողանղմ կհրստոչղղիմնաոկոչ լ ժտղիձ մմղղկամս Հակողանղմ մփսղոչնղմ եր 'ղվոտր վփմողդ։սիիիսկողոսնղմ մրորոտկղդ վմոկզիոո դիո վմզդժղարնամնղ վմղղղաիցի մյողտչնղմ մզմմոտ դղոմքիիսակստ փվմղղ Կատվետղուրվմզղղամքիսզղյացման ոանղմ վմվղորնսկորետմ տար նղոմղ 7սմզոսո| -ղւչաքսսկող" ովլտտ ֆ դահլիսմսիամող: մմս Գզղվ ջոիտիուվուոմա մրոքիիսառցմոր կվաանամ ղզ նսմուկ մմզղղոաէլիսկտուծմսդոջեղմ նու «լոսժբաինասուկ նզղ 1զիտստվմզղծղուչ վմզղտտջղտձՀամլյ վմղդղդաիիսկաողսնդմ չղվղոծմծ -ոխ ղզ յրսղտվոտտտոորոչ ժղսմս մմզղ ղաիքիսզղացմսնոիտ Մո կո մ. հշոտոջ «վմզղկոոզտ զբ ք ացման ղզ լոսղաողոտտախմղսմս «մզցղկտմս մողտչն ղմ 1զի ստ 1զղնողջղաստ մղղ նսմոկ լոսդոմղ ծղզր «մմվեաջիսղմդակողոմ -զեսչմզժմոտ վմղդղւսիքիսկաղանդմ իսմղմվոաղդրոսուլ, ամեն ջոիոտկ տղզչ դոհցիւմ չմրանողատոկոտոջղտ -սիտոդջղա վքմոիտկղոր կողարտքոտվի ղ մղամլիսնսճտոչղտհլիսկում Հովտուն ղ դորնասուս 1 լոսիսչտխոտ ղմա ղոալքիսդղոտվիղղ լոսղնոծ -ոստ կաոնղտքօղ մուտածատսոտ ղ վմզդղաիիսկատղանղմ մմղդեվվմնոնտմ ղ մմզղնոիտ դակաթմախակղոր մս «1 տոջղկտ դլորահովը ղտ ղակտմոտղստչմղաքիսդոկոտովտմո ղղ նվմզղկաոմսկոնդուքը դու ղ մմս ձղի տմղ | րաղոր իսժղաիամվ վժջոինսստկտրղղ ՛ոժղ1 որակ ծկսմրտ վի վմզղողաիքիսկողանդմ ղտկտմոմղզկարնտակ Ժղոարձղաչ Հոխ սազնդոռվաւիմմղղժվեղտվե(տղզչ ղտլլիստսակծձղոչտխո մջմոմ մրուր Կառհդ ճղամղ ջախնկանոան մմջո փեոզն մմզդառվվագ «մղոալլիաղուկունոտ մ տ ղակաոքմոիտ ովնղո տոմս մո տատա դլ տկոտ դակաքմաիտկդուր չոսդաովնդոչ մզդկոմս

դոքիսզղ

փվրուրնոմ

ղ

չո

մ

՛

յլոսրեակ կոն վմղղոասնքիիսկտղանդմ ղակոքմտիտակղոր ողխոհր մ ոոտաոծոստ կով (յոսիումե ղզ զտ մովղուժ վր ժջոինասոկ վմղդոսիքիսկողյանդմ ստղզմկղսկղղ փոսրետկ ժղոմս ձղի վմղզղղյս/ իսկտտչողջղաստ ղո ղ վջդր չոծղքոմ» չմզղկամս Հղոտ զմսիողջ բրոսժողզն մտմախտմղուրտկ ղոք ղոքքիսջատիտիոչոտմտ Հատկոտնումնղոմղ ղ մմղղղոանցիիսկաղանդմ յազղստ վիշուչ ոսողնոմի, ղորնաուս լ ջտիձակ մմս ՛մորոչ վքմտիտկղոր րոսղնոքակմզղ 1 դոս իլի Համողմոկ եմտկոտմո մղոաիքիսճորվ վմջտինոաաոկվ կոտտչուիսք վմ Հզղղաիիսկաղյանդմկրստոտ բակ յոդավողգոմո մմզդդսիքիոմսիոմուղ: դիո1 Օազդվմառվաուխ» ղ 7ամցնստոչովուի իսմղղուսիր մղդվմնունտմ Հսմս մղղզղստդղաիլիսմնոճս կովղիսդ .մժջտինսսոակ Ազ վմզղդղսնլիսկողդ Հանղմ տտծ մվտս ղ ղաոկակչքմ ղտկոմոտկոսմտոդսկ ղտկոքմախուկ Հո

«դաբ»մմզղոոսէր: ,

՝

վմզդծվդակտուչ

ղոր ՛ղոկտտճքոմզ վղւս քրսդմ կրստուշ չղմոտղ Ժղոսրծղտչախղոր Հոմո ղաքի սմժմմուտզչ չուտմտտադժղվ մսո|մրոտրտտկղղտհքլիսդամղեսն նդակնմոր ղսլքիսմակաողմզտուսմոչ օղոսքքիսիոնն վիեզ)» դոսքքիսք -տկատ վմզդմցկտախսսսադկտ «առջտխողդոքքիսնոձվչ .մմջ կոնմոկոիր ղորնոնմատնվմզղժղւսբնանեղոկոտտվեոնցե1 յոսմնողղ:մժջտի մոմ

ՀԹսստկ դ ղո դյամքիսդսկջ մմզդղամցիսկողոսնդմ վմզդո'յն Գողուծ դահքիսնսջոոր ովզքու (որոնք շամի մզղմվեդո| դոկակվտուրզիոր Պակտոչ Հայզդնղո մրոիիստձցչ դվջմանակու ճնվժճայցղմնվես վժոր ղատկտջու՞ր «(մռտկ դակ յանզճմմմողնսմո ղժղվոքու) դոսմքիսկտղւսնղմ

78/Ր վժղոսինմաամղ դորմակդմ դՀգվր մեդով եխտթտոոչ Հոովրգ» իսխակ մակ կոնօ մղոսմքիսդակունմսծուչ բոսիդվմոռվուի դ

ԻՄ

-ինոմ

դոսիքիսկաղոսնդմ վմղդղոանքիսնստոն) ռախընդռ յսմզդնոմջղույ|

դողոտտոխարուչ մմզդղոսքքիսնսջմսն դաոկակվտուրզիոր

վմզղղաքքիսնստոն ղակակվտորզքուրղսիքիսկոդոսնդմ -դոջեդմ

մրիսքդ

ղ

մոզճսմիո

Հոմզղնոմ

դոկակվտուրզիոր "մզդդաքքիսկոդանդմ մսիտդոուր

ժմտծ վի 1 յոսսոմզղ վմզղմտիտ ջանը տոմ մժջաոխինաստակ վմզողւաը Հսկաղոանդմ դակակվտորզյոր ոզխոհր :չ մզմմոտ մաորտչ վմզղկտո ւտղզմ ղդոքքիազղացման -ցտ մզմմուռ կդսկ

-

-

դ իսմղղծղոչտտ ղոքիսզղացմածն

փսիճամս իսիծուչ դվծմզի ողզոմս ովյուն լ ոլն դոաիցիսկաղունդմ դալքիոամոյոսնովը վմղզղկոմս ղմոկզեսշ մժջաինասոկ նմոմ

)

մմ

ղու

|

:

-մն վ

ոմ

Ա

՛

ռ

`

մջոինսսաստկ

վմզդկամս

որսահավը

վղոս ղմս դղշսհք'ոմ /ոադնաքակմզղնվճղզմվ

դակզեսչ

ղզ

/Քվղոաիլիսվտոտիոչ ղտկատվն 1 կարանօժ 7Ք մմզղղուքիսկողոոնդվ մախմ ոզխոմս նոն ոզեղոչֆ «մորտչ» վմղղղանիակաղունդմ դորմդ ողո 1գիճոջ իստ ր ի ղոսահքիիստղիտղաինմատ մջմոմ վ նսմոկ մշվղակտտ» ղտհքիսցղաջման ղոկզեսչ կղզր ցք «մժվշմոկ որր դիո զիզ բանղտ «կոմս ջամնմզի ղվջդոստ դոմլիսմսիոդջղո

չվլաոնմակուրմջմոմ

տոմ

դուրճոոոոն

զոռ»

բարձրագույն նյարդային զործունեությունը բնորոշվում է նրանում ճամակարգերի ազգարարային երկու առկայությամբ: մռաջին ազդարարային ճամակարդգըպատկերավոր, ճուղական 4, իսկ երկրորդը կապված է բառերի՝ «ազդանչանների»միջոցով այդ պատկերների մասին ազդարարելու ճետ: Մարդու ճոգեկան գործունեության մեջ առաջին աղդարարային ճամակարգի ազդանշաններիՃճամեմատական գերավշոությունըբնորոշ է «գեղարվեստականտիպի» Համար, երկրորդ աղզդարարույինճամակարդի ճարաբերական դգերակչոումըառաչ «մտավոր տիպի»: Դրանցճավասարաչափ ներկայաչբնի նկատմժամբ՝ Ցուցչությունը բնորոշում է «իջին տիպը»: «Գեղարվեստականտիպի» ճամար բնորոշ է այն փտապատ-չ ջարսունությունի, որոնք առաջանում են մարդու մոտ իրաչ կերների: ձանուրյան անմիջական ազդեցության, կենդանի տպավորման, աշխույժ բնույթի ճույղերի ներգործման շնորճիվ: «Մտաժական տիոլի» մոտ գերակշռում են աբստրակցիաները,տրամաբանականկառույցնե

քանի

ՊաՑաՐ

դերակշոությանը մեզ մոտ մենք ճանդիղում են Ժիյն հրաղներում, նրանց Հուզական ն քաոսային ր աչ,աշամոր

յամբ, թյամբ:

որը

ոչ

մի կերոլ չի կարգավորվումն

հսկ ի՞նչ է հշանակում ազդարարային

անոր»

կառավ ազարվում մտածողու

Համ

րից Ճալրարերական գերակշռությունը: " ւք արմ լ274ի փո :: եթե արտաՀայտել երկրորդ Հանը ազդարարային (արգությաԱոոիվորոն բաղարձակ գեւ առա բարշոությունը, երկրորդազդարարային ճամակարդությունը նշա-

`

նակելով Ըչ, նակ առաջին

է

չաժությունը: ԱՆՆԱՇ" ՛

ազդարա

արծ Իր-

,

կունենա

ն

աղդարարային

ՀամակորդությանՀարաբերական դերակշոությու նը

երկրորդի նկատ-

մաք («գեղարվեստական տիլ») կարելիէ նշանակել՝ՇչՀԸ-ղ ուեղ 1-ը աշխարճիճուղական հ

(ո

պատկերավոր ըմբոնման այնլա

ռուցվածքա:ին են, որոնք բնորո առանձնաճատկություններն

`

նա-.

Անճրաժեշտէ ընդգծել, որ «գեղարվեստականտիւլի» տիրապետու թյունը չի նշանակում բանական, տեսական գործունեության մտքի անչ բավարարություն: Խոսքն այստեղ «դեղարվեստականտիպի» մոտ ճո». բաղադրիչների Ճարարերական դերակշոմանմա-՝ գնկանի սպատկերային սին է վերացարկման, խորճրղածություններիպրոցեսներին Համեմա-, չռած: ԸՐնդչանրապես մարդու մոտ երկրորդ ազղարարայինՀաւմամրարդք ն այդ է առաջինին, գերակշռում գերակշռումը բացարձակ բնույթ ունի,

ք

ազդարարալին աը

ձակ

|

ի:

ե

ի ոՑոԼ արտածճն

րը,

խադրյալներ:

մտածողության դերըմարդկան,

ի, աշխատանքայ ին չործուննությանմեջ որոշիչ է նե մարդու կողմից աշխարՀ ման պրոցեսներըմիջնորղվում են բառերով Ա րա մրտթերով: Այդ պատճառով առաջին

:

փիլիսունայոլը(տեսաբանելը): Մարդումուտ «գեղարվեստական տիպի» առկայությունը ոչ մի չատով չի կարող վկայեն այն մասին, որ նրա ճակատագիրնէ անպայման արվեստագետ ղառնայը: Բայց ակնճայտ է նան, որ այդ տիռլի ներկայացուցչի ճամար ավելի ճեշտ է այնպիսի գործունեության յուրացումը, որը սլաճանջում Լ տոլավորչություն, երնույքների նլատմամբ ճՃուղական վերաբերմունքը, երնհակայությանկենդանություն ձճ չէ, որ արվեստագետների (ռեԴՊատաճական պատկերավորություն: ղանկարիչների, քանդակադործների, երաժիշտների, դերասանների ն այլն) մենծ մասն ունի այդ տիպի թիչ քեն չատ արտաճայտվածդժեր: «Մատծականտիպի» որակները պայմաններ են ստեղժում այնպիսի գործուննության առավել բարնճաջողզարգացման ճամար, որը կապված է վերացական նլութի, Ճճասկացությունների,մաթեմատիկական օդտաղզործմանճետ: Հեշտ Է ճասկանալ, թն Մ արաւաշայտությունների կոնկրեւո զբաղմունքների (մաքեմատիկա, փիլիսոյիայություն, ֆիզիկա, չեղվաբանություն) ինչոլիսի լայն շրջան կարող է սլաճանչջելճենց այդ որակները որպես գործունեության տիրապետման Ճաջողության

լեզվի

որ

«մտաժավա ա աշխա

ոխսլիննրվայաչուցիչներին |, իր Ճերթին մարդու կարելի է նշանակե: այսսլես. ԸչԻ Ո»Ըլ (որտեղո-ր դեղի որասմամ

տ

ճարաբերության առանձկառուցվածքային ր վերացարկող ոն

Գ նշանակում, որոնք Հավուն յուններն ՐՐ սլուսներից): Այս

են

'

տիսլիննրնայացուցիչն են ոչ բարդ որբ րում մաքշմատիկական կախեն ճնարավորություն տալիս տեսնելու, ոի մի ազդաՔրոմ"թննրը Համակարդության Քարային Հարաբերական մյուսի դերակշռությունը թյ չանաթ 1 ւզատտմում բացարձակզերակշոության շտոթել Հետ. Այստեչից պարզ 1, որ տիպի ներկալյացուցիչներըրիրամ գեղարվեստական .

/

ո

-

լ

լուր

,

|

ալակաս

ոչ

յ

դերին

ունեն բանականություն թեն տարբերվում են պատկանողները, յլարդաց

աժ

մ

'

հառատկություններով:

7 «ե, իկու «ի ոլնլ ի կ օ

,

քան

որոշ

ս

ում

-

առանձ-

Այսաիոով,չուրաքանչյուր կոնկրետընդունակություն՝ որոլես տրվՄ պործունեությաննկատմամբանձի ւ ո, լատրաստականության կ ԱՅՔ, աչքի է ընկնում զղալի բարդությամբ, Այն է իլիր ոժնպիսի որակների կոփապլեքս որոնց թվում կան առալն փատարներ օժանդգակներ, բնդճանուրէ ճատուկորակներո՞ մայ

ի ինրառում առուց-

,

:

ն

Տաղանդը, նրա ծագումը

4.

Տ

կառուցվածքը

վարդացման Ընդունակությունների րասարակաՏաղանդի բարորուբնույթը գույն աստիճանը չ ՄԱՂ կան-պատմական կոչվում անվանումը դ'

,

են

Տաղանդ

դուոռա-

' ."աջողությատ ոճ րո է Հնարավորություն յմ (օրիգ ինալ) ինքնատ ի ո՛մ րուլնաբար է ք դործո ային անք շխատ բարդ նիցե ա մ լուոր իրենից՞ հոր նման, տաղանդը Ընդունակությունների ր բարձր մակարդակի չ միայն աշխատանքային աան նշանակալից վարպետություն բր նարար Հաջողություններ Վերջին Ճաշվով, ակայն, Հնարավորություն: լու գոյության կախված մարդկանց այնպիս ի

կությունների

ու

կցու

ո

ն կոնուտռրուկտորականը այլն:

-

,

տալիս

ն

Սոցիալիուտական Ճճասարակարգը,ի տարբերություն

ա

ո

ու

ա

նս

ն

ձրոք

չ

Հա-

Հաջողությունները եթե Հասարակությունը գործական պայմաններից: ան-պատմական սարակակ Համար է զգու մ, եթե նրանց զարգացման կարիք մարդկանց ղանդավոր չնատա-

ոտեղծված

են

նմա ն

պայմաններ,ապա

մարդկանցերնան

է դառնում: րավոր ԱՀա

թե

նշան Հավասարության չի կարելի բնչու սոցիալական

գալը

լ

դնել տաղանդի

որպես

կյանքի հրարոգաիծ

ն

զուդակցումն Տաղանդը ընդունակությունների

է,

Առաննրանց միազումարությունը: ձին ընվերցրած, մեկուսացված եթե տաղանդ, չի կարող գունակությունը, ճամարվել խիստ բարձր մակարդակի նույնիսկ այն զարդացման ված է վառկերպով: չշասնլնարտա՞ այտ Մասնավորապես, մասին է վկայում արտակարգ ճիշողություն ունեցող մարդկանց ոդ Մինչդեռ, ինչպես Հալտնի է, ճեն ճիշողության, ուսումնասիրությունը: ն են որա ծավալի մեջ շատերը պատրաստ ամրուժյան տեսնելուտայդանդի «ճամարժեքը»: Քսանական թվականների կեսերից մինչն Ճիսհական թվականների վերջը մոսկովյան Հոգեբանների մի խումբ փորձեր է կատարել արդեն վերը Ճճիշատակվաժ (ուես ղլուխ 13) արտակարդճի. շողություն ունեցող Մ. Շ.-ի ճետ: նրա ապշեցուցիչ մնեմոնիկական ընյոնակությունները ոչ մեկի մոտ կառկած չէին առաջացնում: Սակայն այդ ընդունակությունները վերջին ճՃաշվովոչ մի կիրառում չգտան (բացի էստրադային ելույթներից): Մարդու ստեղժազործականդործունեության մեջ Հիշողությունը, ընդամենը մի գործոն է, որից կախված են Ոչ ստեղծադործության ճաջողություն ն արդյունավետությունը: պակաս չափով այն կախված էչ մտքի ճկունությունից, Ճարուստ երհակայության առկայությունից, ուժեղ կամքից, խոր Հետաքրբրությունն Հոգեբանական այլ որակներից։ Ս. Շ-ն բացի մտապաճելու են. ններից դունակությունիցիր մոտ ուրիշ ընդունակություններչէր ղարդացրել

Տաղանդի կառուցվածքը

գիտության,արվեստի ն այդ Հնարավորության Ա արժեքներ ստեղծելու պոտենցիալ իչ"կազմակերպված նալատակամետ վորությունները ն արդյունքների նյութական ցով ճասարակության լո Իո լուլու միջն): (արտադրանք իրացնելու արդյունքներում Հանդիսացել,որ անչամար ն է մարդու շաճաղործումնպատճառ որպես

նաւ նրա ընդունաքաղաքացու, կին սոցիալական փուլերի,յուրաքանչյուր տաղանդների բազմակողմանի ղարզացման Համար կությունների է տալիս: Այդ 4նարավորությունը ապաճովլրիվ Հնարբավորություններ վում է ժողովրդականկրթության սիստեմով, մշակույթի ն գիտության դարդացման բարձր մակարդակով, կոմունիզմ կառուցող ժողովրդի կյանքի ողջ Ճասարակական կացութաձնով։ Գիտության ն տեխնիկայի դարգացման մեչ սովետական մարդկանց վիթխարի «աջողությունները մշակութային խոշոր նվաճումները, մարզական ճաղթանակները ալ ատննը իրավունք են տալիս խոսելու Սովետական Միության՝ տաղանդներիերկրի մասին: բոլոր

ու

ստսղժա-

են

Այն, թե ինչպիսի մարդիկ կստանան իրենց ձիրմանավորված է: Քերը, կաոանան լիարժեք զարգացման ճամար առավել բարենպաստ սլայմաններ, կախված է դարաշրջանիպաճանջներիըն այն կոնկրեւո խնդիրների առոնձնաճատկություններից, որոնք կանդնած են սլետուշրջանում բուռն կերպով զարգանում են Թան առչն։ Փատերաղմների զորավարական տաղանդները, իսկ խաղաղ ժամանակ` ինժեներականը,

աշխատան րի Գոր Հազույիի իջ ՀՎ

պայմա այնպիսի սոցիալ-տնանտական զարգացել Տրա չեն Լանդներ որոնք անձրաժեշտ դիանց Հետնանքով, ո ցակայության Հասարակությունը իչ" ,, (ճիշտ ձնավոր մար: կապիտալիստական չ ստրկատիրականըավատականը) մինչ աա Թափ| ճանասպլարձը: զարդացման տաղանդների դասակարգի աշխատանքը այսինքն՝բանվորների ուրիշի քաճաղործու ոյունացի տաղանդներ ների մեչ կազմակերպչական ԿուՑ հոր» ո,մենք էր շպրտում կապիտալը, ա ներով ճնշում, ոչնչացնում,դեն ոտքի են

,

այրում»

ն

այդ

|

«Ժողուբդ

|

|

ն

շատ

րոն

քաջալերել,

ոը լ վանգեոցորը որ ւշ

գտնել, գեռ չենք կարողանում եքն ձեռնարկենքսովոր այդ: շել: Բայր մենը կսովորենք ուոլլ ապոանըորի ճաղթական ցիոն ամբողջ խանդավառությամբ,

ցիաներ չեն լինում»'։

Տաղանդների

զարքոնքը

Ս

ւ

Վ. Ի,

Լենին, երկեր,

4.

38,

էր

314"

ոն

նոնրենպաբ 1 Հասարակվավան»ր",

լ

պատճառովայնպիսի ստեզծագորժականՃաջողություններիչճա| սավ, որոնբ կճամապատասխանեիննրա զարմանալիձիրքին։ Անշուշտ, լավ զարգացած «իշողությունը ճանդիսանում է կարնոր փնդունակություն, որը Ճամապատասխանում է զործունեության շատ տեսակներիպաճանջներին:ՀազվագյուտՀիշողություն ունեցող նշանավոր զրողների, նկարիչների, երգաճանների քաղաքական գործիչների

ասհրելիս (ռօժտվածություն» Հասկացությունը այստեղ Լության որպես «տաղանդ»

ն այդ

ԼՔ:

որ

մեծ

է.

Ա.

աչքի է ընկնում խ իստ Հար քյար ինքնուրույնությամբ

մեժ

ի

Հաջողա

իՀար-

/ուրօրինակությա ո

«աշխատու

«Գիրքն»

նշտսկայական թյով նկարներ: Մի շարք օժտված երեխաների ուսումնասիրմանՀետնանքով Հնա. րավոր եղավ ճայտնարնրել որոշ, Վականորեն կ արնոր ընդունակությունենր, որոնց միադումարությունն էլ կազմում է մտավոր օժտվածության

|

գործունեություն:

Այսպիսով, տաղանդը անձի ճոգենկան որակների այնչափ բարդ այնպիսի զուգորդություն է, որը չի կարող բնորոշվել մեվ՝ եզակի ըն. դունակությամբ, թեկուղ այն լինի այնպիսի արժեքավոր ընդունակություն, ինչպիսին իշոզության մեծ արդյունարարությունն է: Ավելի շուտ, ընդնակառակը, մի որեէ նույնիսկ կարնոր ընդունակության բացակայությունը, կամ ավելի ճիշտ թույլ զարգացումը, ինչես այղ մասին վկայում են Հոդեբանական ճխոազուություննիր», կարող է փոլխՀատուցվել տաղանդի որակների բարդ ճամույթի մեջ մտնող այլ բնդունակությունների ինտենսիվ զարգացման միջոցով: Տաղանդիկառուցվածքը, վերչին Ճաշվով, որոշվում է սլաճանջների բնույթով, որոնց անձիններկայացնումէ տվյալ գործունեությունը (քաղաքական, գիյոսկան, գեղարվեստական,արտադրական, մարղական, ղինվորական ն այլն)։։ Ուստի տաղանդ կազմող ընգունակությունները բոլորովին էլ միանման չեն լինի, եթե, օրինակ, ճամեմատենք իրար չենտ տաղանդավոր երգաճանին ն տաղանդավորավիակոնստրուկտորին: Բայց վերը նշվեց, որ ճոդեբանական վերլուծությունը ընդունակությունների մեջ առանձնացնումէ առավել ընդճանուր ն առավել ճաորակները հեր ճերքին, տաղանդների Ճճոդնբանական ուկ վերլուծությունը թույլ է տալիս առանձնացնելուրնդունակությունների ինդճանուր կառուցվածքները, որոնք ճանդես են զալիս որալես գործունեությանշատ տեսակներ բարձր մակարդակովիրագործելու ճնարավորություննապաճովող ճոդեկան որակներիառավել բնորոշ խմբավորումներ: Այդ վերլուծությունը իրագործվեց ՄՍՀՄ ՄԳԱ Հոգեբանության ինատիխտուտում' դեպի տարբեր տիպի մտավոր գործունեությունը վառ արտաճայտված օժտվածությամբ երեխաներինուսում-

աբերական

մեջ էր նան 7 դասարանցի աումնասիրվողների Սաշա կ.-ն, որը 2 տարվան ճառագումընգուվել լր ՈՒ զառարան, սրտե աալ տայք այլում սովորում ձր, այլն րել էր մի անսա են տեղ սիստեմատիկորեն նկարագրվումձին ՍՍՀՄ-ում ապրող թոչունեճրը: ուներ 314 էջ

Ս.

Ս.

թվով ոչ պակաս Ճայտնի ն տաղանդավորմարդկանցչ որոնք ամեննին էլ արտակարգՃիշողություն չեն ունեցել: Հիշոզության այն ամենասովորական«ծավալը» ն Ճաստատունությունընույնպես բավականեն ատեղգագործաբար,Ճաջողությամբ ն ինքնատիպ(այսինքն տաղանդաՎոր) ձնով կատարելու ճամար Դասարակականորենօգտակար որնիցե

(ըառավել ճարմարէ Հենց երեխաներիբնութագրմանՀամար, քանի գործունեությունը, նկատիունենալով երեխայի նրա տարիքը,

կե

Պուշկին, Ա. Ն .Տոլատոյ,հ. հ. Լնիտանյ,ն. Ն. Վ. Ռախմանինով, Գ. Դոր, Վ. Մոցարտ, Մ. Ա. Բալակիրն, 81, Ս. Վ. Սուվորով ն ուրիշներ: Սակայնկարելի է ճիշատակել չատ ավելի Թիվը շատ

օգտագործվ

Հասկացության ճոմանիշ, սակայն

կաոուցվածքը: Անձի առաջին

առանձնաճատվությունը, որն այսպիսով կարելի է |

առանձնացնել, ուշադրությունը,

լ արվածաշ

Հավաքվա ությունը

խատան

Քինմշաա պեսպատ բաստակամ ւի ենլն 1: ժամանակնման Դասի օժաված ճատկությունննրով աշակերը չի շեղվում, ուսուցչի ասածից ոչինչ բաց չի քողնում, միշտ սլատբոոտ է պատասխանելու: նա ամբողջությամբ նվիրվում է իրեն Հետաքրքրող ,չորժին։

հարձր օժտվածությամբ ձրեխակի անձի երկրորդառանձնաչատորն անխգելիորննկապվածէ Հուքյունը, առաջինի չես, ալն է, որ համ Հոտ աշխատանքի նկատմամբունեցած պատրաստակամությունը վեշաճում է ճակվածության դեպի աշխատանքը,աշխատասիրու.

.

Թյան,աշխատելու անճաղուրդ

պաճանջմունքի: Ընդունակությունների Հաջորդ՝ երրորդ խումբն

մապվա) | մտավոր գործունեությանՀեւ,

ին առանձնաչճատկություններն

Ը

անմիջական

Այդ մտածողության

Մոտածա

կան պրոցեսմոջի Քմրիարագությունը,ն զորլուժության ընդչանրացման ը արձր Հնարավոէ տությունն ըր, մտավոր գորժունե ութքյանմետա դյու

«ետնողականությունը,

նավետությունը |

Այդ

ընդունակությունները, որոնք

ավոր

կազմում ամբողջությամբ դիտումների բազմաթիվ եշուեն

օժտվածությանկառուցվածքը, ինչպես այդ մասին վկայում օժտված երեխաների Հոգեբանական . երը, դրսնորվում են այդպիսի մոտ երեխաների ի մեծամասնության տարբերվում են միայն առանձինվերցիած այդ ընգունակություններից

ՀԽրաքանչյուրի

արտաճայտվածության աստիճանով: երե խոսելու(ի-

ն25

մասին, այլու նեւք օմովածությա՞ն սպեցիֆիկ տարբերությունների նրանք երնան են դալիս ոլիավորապես ճետաքրքրությունների ուղղվա ժուքչան մեչ։ Մեկը որոնումենրի որոշ շրջանից ճետո կանդ է առնումի մաքեմավնալի, լուսը կենսաբանության վրա, երրորզի տարվում է

բացառության, աշխատանքի տիտաններներկայացրել: Ան աշխատանթի կարող Հասնել վարոլեոության շնորճիվ նրանք էին այն մակարդակին,որը նրանց Համաշխարձային ճանաչում բերեց:

խատաբիպրոցեսում

ռանհղզծազործությամբ,չորրորդը՝ սլատմու. ն քշչամբ «եչաբանուրյամբ ն այլն: Այդ երեխաներից լուրաքանչյիւրի ընդունաքուքյուննեշն ճետագա զարգացումը կատարվում է դորժունհության մեչ, որը չի կարող իրագործվել առանց տվյալ ինդուդրականչողարվիստայվան

փորձ,կարողությունների

ողն նչ ում, վաղուցի վեր տաղանդի անկապտելի մանվում է -Համարվել:Հիմքեր չկան ստեղծագործական ի որը

շ

ա

ասն

գործունեության

Ժեջ ոզեշնչումը աշխատանքին Ճակադրելու Համար: ոգեԱշխատանքը շրնչման Հիմջն է: Ոգեշնչումը՝ ներշնչում, պլաճ, որը Հնարավորէ ստեղժագորժության

Հայտնություն չէ,

դառնում

այլ

այն դեպքում, երբ է աշխատանքով: այննախապատրաստված Այն ենթադրում է ուշա-

ճակայականկենտրոնացում, Հիշողության, երնեակայության Դրոքյան մոբիլիղացում զիտական, գեղարվեստական կամ տեխոտամգոզության ատեղժագործության մեջ որեէ իվական պրոբլեմի լուծման է

մեծ

մար:

եթե տաղանդը Հնարավորություն է,

առա

Հա-

վարպետությունը՝ իրա-

կանությունղարձած Հնարավորություն: իսկական վարպետությո

-

որր

որդու

տաղանդավորության դրանորումն է դործունեության մեջ, է ոչ միայն Համապատասխան բացարայովում պատրաստի կարողուիյունների

Հմտություններիգումարի մեջ, աշխատանքային գործողություններ ն

այլ

նան

կանկացած

բարձր որա կով իրագոր ժելուՀոգ եբանա կան պատ բառտականու ւ նքե դրանթան են Հրաժե շո Ժագաժ ինդի ՄԱ ոռրծաբար Համար: շշ լուժելու տությունը այն 1, երբ ին ոնի , եչ Լ»: դալ Սրանով ընդգծվում է, որ վարոլետությունը վերացնում է խզումը ուտեղխնդրի էությանդիսւսկցման ն երա լուծման միջոցների ծայտնաբերման միջն: |

ո,ո

,

Ամարա ւ Ա

վարպետություն

Աշ-

գորժունեուցյան պրոցեսում կարնոր դեր են մանղծագործական ուժերի Ճւուռուկ վերելթիպլաճերը, այն Հողզեվիճակը, աղում որն ան-

առկայության:

ն ւկ օժոված ությ կառուցվածքըներառում է առձի վերը նչվաժ որակների ճամույթը, բայց լիացվում է մի շարբ են որոնք պատասխանում րնդունակություններով, ընտրականորեն դոնկրիտ դործունեությանպաՀանջներին: Այսպես, Հասամատվածէ, որ մաթեմատիկական օժտվածությունը բնորոշվում է սեաիֆիկ ընդունակությունների առկայությամբ, որոնցից առանձնացնենք ժի քանիոր։ Մաթեմատիկաննյութի ձնականացվածընկալումն է, որն է տվյալ խեղրի սլայմաննձրը արագորեն «ճանկելու» ն ձնարնդունում զան կառուցվածքում դրանք արաաճայանլու մեջ: Էնդ որում հնդրի են իայն կոնկրետ բովանդակությունը կարծես դուրս է մնում ն մնում «մերկ» մաթեմատիկական ճարաբերությունները, բոլոր կոնկրետ նշանակություններից լուրօրինակ ձնով մարրված խնդրի «կմախքը»։ Մ բճմատիկական օրյեկտները, Պարաբերություններըէ դորժողությունեեընդունակության տարատեսակ, մասնավոր մյսհրաԱ. ընղշանրացման շասների ետնում ընդճանուր սկզբունքների ճայտնաղործումը, խնդրի ձուբյան» բացաճայտումը. սիստեմատիկ դատողությունները ն չործոյությունները ճամառոտակելու ընղունակությունը. ընդ որում դատոտությունների ողջ բաղմիմաստ կառուցվածքը խնդրի լուծման ընքացրում փոխարինվում է մաթեմատիկական ղորժողությունների Ճաջորչշաւկոաւնությունը ընդճանուր ձեով մատնացույց անելով: ն Ճատուկ որակների իր ընդճանուր Տաղանդն Տաղանդն ստեղծագոր. մեջ ընդամենը միազումարության ծական Ճաջողությունների 2ճնարավորությունէ, է, սակայն ամեննին սուկ վարպետության ադ նախադրյալ էլ բուն վարպետությունը չէ: ՎարպետդառնալուՃամար (այսինքն, կոնկրեւռ դործունեությունը, սզրոֆեսիան՝մանկավարժ, բժիշկ, մոնտա«ող, օղաչու, զրոռ, մարմնամարզիկ, շախմատիստ ն այլն, կատարեոլետք է շատ աշխատել: Տաղանդը ոչ թե լության ճասնելու ճամար), ազատում է մարդուն աշխատելու անձրաժեշտությունից, այլ ենթաղրում : մեծ, ստեղժադործական,լարված աշխատանը: Մարդիկ, որոնք տադանդավորլինելր ողջ Ժարդկության աչքում անվիճելի է եղել, իրեջ-

ՌւստիՀաստ

կուտակվում է կյանջի

առանց որի անճնարէ ուտեղանչճրաժեշտ կոմպլեքս, մազվը րոթուքյունների ել:

ովա

նակությունների

են

"իայն

ծագործական

առն ար կառույո ի աան բակարգ քայի Իր դորժի վարոլետ

:

Հատ ալ զտումը կոմունիստական -

դորժունեության էականորեն կաթ թնոր տրդապաստարն '

Հ

Տ

5.

ն տաղանդների բնական Ընդունակությունների

ւրը՝

նախաղրյալները

մաԸնդունակությունների

Մարդու ընդունակությււնների էու լան ճիշտ ըմբռնումը ենքադրո'ւմ է ուղեղի նկատճակատագրական ճա-

սին

(ֆատալիստական)

մամբ նրանց ուննցած արաբերովթյան պարզաբանումը, քանի որ ուղեղը |բոլոր Հճոդենանպրոցեսների վիճակների, որակների ն առանձնաձճատկոլթյուն-

յացքի սխալականությունը

ների

սուբոտրաո

ինչես

է:

անձի

անճատական-ճոգեբանականառանձնածճատկությունները, ընդունակությունները էս մարդու կողմ ից ձեռք պատրաստի վիճակում, չեն բերվում որպես բնություեն նից։ ի սկզբանե նրանց տրված մի բան, ույլ ձնավորվում է դալիս առանց կյանքի ն գործուննության ընթացքում: Մարդն աշլխասարճ ճոդեկան ճատկանիշների, այլ դրանք ձեռք բերելու սոսկ ընդճանուր ճնարավորությամբ: Միայն իրականության ճետ փոխներգործությանն ակտիվ գործունեության ճետնանքով է մարդկային ուղեղը սկսում արտացոլել շրջապատող աշխարձճը,դրսհորելով իր անճատական-ճոգերանական որակները հ առանձնաձճատկությունները (այդ թվում նան ընդունակությունննրը), որոնք մինչ այդ իրապես գոյություն չեն ունեցել: Այս իռտառտովէլ սլետք է ճասկանալ գիտական Ճճոգեբանության էմեջ ընդունված դրուլքը այն մասին, որ ընդունակությունն րը

բնածին

բոլոր

չեն:

Այդ տեսակետի պաշտպանումի

մարդկային անձնավորության

նրա ընդուհակուժյունների գիտական իմբոնման ն իդնալիգմի մուսրբեր դրսնհորումննրիդեմ պայքարի պայման է Հանդիսանում: Դեռեա Պլոտոնը ւմլնեդումէր, որ ընդունակությունները բնածին են ի որ բոլոր դգիտելիքները, որոնցից օգտվում է մարդը՝ նրա վերճուշներն են «բացարձակ գիտելիքների» իդեաչական աշխարճում դոոնվելու մասին: Ընդուքակություններիբնածին լինելու մասին ուսմունքը թափանցում է աստվածաբանականդոգմատիկայիմեջ: 4711 դարում, Դեկարտիաշիխուտություններում այն ճանդես է դալիս որպես բնածին դաղափարների մասին ուսմունք: Ընդունակության վերաբերյալ եկեղեցու ճեղինակուխյան կողմից սրբագործված Ճայացքի շնորՀիվ Հաստատվում էր մարդկանը սոցիալական, իրավական, բաղտքական անճավասարությունը, ամրապնդվում էր «ատորին» խավերի ենրկայլացուցիչներիուսուցման

«անշնարինության» վերաբերյալ ֆատալիստականճալեցակետը ն այլն: Մի խոսքով, բնածին ընդունակություններիմասին ոնակցիոն ն գիտականորեն չճիմնավորված ծալացքը, որ սերտորեն կապված է անմարմին

է

անմաճ

ճոգու մասին իդեալիստական պատկերացման Հետ,

ն

«ողին իրեն Հատուկ պատրաստիբոլոր որակներով ն ճատկուուններով մարդն իբր թն ծնվելիս է ստանում, բացարձակապեսմերժեվում է գիտական ճոգեբանությանկողմից: է մվրաստի Անչտրաժեշտ ոմնենալ, որ այն թյուր կարծիքը, ըստ որի. ընդունակությունները մարդուն տրվում են ի ծնե, պատրաստի վիճակում, տարածված է նակ մեր որոշ ծնողների ն անգամ մանկավարժների շրջանում, ճանդիսանալով ոչ այնքան ռեակցիոն ճոգեբանության ն մանկավարժական տեսությունների ծնունդ, որքան ճողեբանական ն մանարդյունք, որը երբեմն վերածվում կավարժական «կիսագրաղզիտության» ն է մանկավարժականպասսիվության որոշ դաստիարակներիանճարակության վարագույրի: Այդ րոտ էության, որոշ վալ ուսուցիչների ն ծնողների Համար ճարմար «Հոգեբանական» վարկածը (ընդունակությունները` բնությանպատրաստի պարգն են) «աղտսոում» են այս կամ այն աշակերտի եւո մնալու պատճառների մասին խորճելուն դրանց վերացման Համար գործուն միջոցներ ձեռնարկելու անճրաժեշտությունից: Այսպիսով, գիտական ճողեբանությունը «երքելով ընդունակությունների բնածին լինելու սկզբունքը, ամենից առաջ ճանդես է գալիս մարդկանց ընդուսակությունների ինչ-որ անճակատագրական, փուխոլաբնական ղործոնի կողմից ի վերուստ կանխորոշվածլինելու մասին պատկերացմանդեմ: բնածինության Նախադրլալները Ընդունակությունների որպես ընդունակուչուբնույթ ժատումը բացարձակ թյունների բնական նանի: Չընդունելով ընդունակությունների բնաԽաղողի ժին լինելը, Հոգեբանությունը չի ժխտում ձնա 4ւուո ուղեղի կառուցվածքում աւմիուիված այն դիֆերենցիալ ւս ուան են ճանդիսապայմաններ կությունների բնածին լինելը, որոնք կարող նալ որնէ գործունեության (ավելի Հաճախ մասնադիտությունների,աշխատանքայինակտիվության տեսակների ամբողջական խմբերի կամ փնջերի») Հաջող կատարման ճամար: Ուղեղի զդայարաննեե շարժումների կառուցվածքի րի այդ ձնլնաբանանե ֆունկցիոնալ կան առանձնաճատկությունները, են ծժանդես դալիս որսլես որոնք ընդունակությունների զարգացման բնական նախադրյալներ կոչվում ալո

-

նախադրյալներ կոնկրետ օրինակի վրա քննարկենք ընդունակություններին նախադրրյալների փոխճչարաբերությունները:Այսոլես, բնածին նախադրյալայսինների թվին է պատկանում անսովոր նրբության Ճճուտառությունը, քըն Հուռառական անալիզատորի առանձնաճատուկբարձր վդայունակությունը: Արդյոք այդ ընդունակությո՞ւնէ: Բայց այդ ընդունակության ինչ-որ բանի, ինչ-որ կոնկրետ մարդկային գործունեության կամ դորեն

'

34--ՐՖ դճանուր ճողեխանություն

շարքի ծունեությունների

բնդունակություն է, Հակառակդեպքում ինք բառը «ընդունակություն» դառնում է անիմասո: Այդ արատճառովմարդու նյարդային-ճողեկանկառուցվածքի նման առանձնաճատկությունը ժնում է անդեմ ձիրք: Ուղեղի կառուցվածքով նախոււտեսնված չէ, թե զարգացած ՊՃուռառության ճետ կապված պատմավազգայությունների նորեն մարդկային Պասարակության մեջ ինչպիսի մասնագիտություններ չէ նան, թե գործունեության ինչպիսի բնանախատեսված կառաջանան:

կընորիիր Համարմարդը ն նա ա/դ դործունեության պալմաններումնշված բնական նախադրյալների զարգացման ճամար Հնարավորությունկստանա արդյոք: Սակայն,եթե ճասա ըւսկության դավառ

մեջւյնիսիմասնագիտությունների չա րիք է առաջացել,որտեղ չանչրաժեշտ

" են

ճենց առանձնապես նուրբ Ճոտաուսկան ն զդայություններ, եթե կոնկրետ մարդը ունի բնական տվյալներ, ապա Ճամապատասխան մյուսների Համեմատ ավելի Հեշտ է պատասխան

տվյալ նրան

ընդունակություններ

ղարգացնելը: Այսպես,օրինակ,գոլություն ունի Մի ճազվազլուտ է սրժեքավոր պարֆյումերակուն մասնադիտություն՝ օծանելիքւսպատրաս-

նման տողի մասնագիտությունը: մասնագետին իրավմամբ կարելիզ անվանել«անուշածուտությունների երդաճան»:Մեր ողջ երկրում նրանք

թվով

քիչ են,

մուտ

երեսուն Ճոգի' նրանց Հիմնական խնդիրը յուրաճատուկ ստեղժումն է, որն անՀրաժեշտ է անուշաճոտությունների Խոր տեսակի օծանելիքների սերիական թողարկումը նախապատրաստեւ (ու ճամար: Հասկանալի է որ նրանց մասնագիտական ընդունակությունշատ

ները իրենցից ներկայացնում են այն զարգացման արնախադրյալների դյունք, որոնք Ճուտասուկան ն անալիզատորի կառուցվածքի աշխատանՏի առանձնաճատկություններն են: այդ Սակայն ներ-

պայացուցիչներից մեկի մասին ասել, որ

կարելիէ

Միայն

մասնագիտության

է», բնածինպարֆյումեր

սել ճղատկերավոր» խոսբում, քանի

նրա ուղին, կանխորոշում ները: նա խա դրյալները

չի

նա

որ

նրա ուղեղը

մասնագիտությունը ընդունակությունմ

բ

ազմիմաստ

են:

Միննույն

եա-

խադրյալների ճիման վրա կարող են զարգանալ տարբեր ընդունակություններ՝ կախվածգործունեության կողմից ներկայացված բի

բնույթից:

պաճանչնե-

բնույթի ն էության ուսումնասիրման բնագավանախադրյալների դուլ դիտությունըդեռես առաջին քայլերն է կատարում: նշված պրոբմեմին վերաբերող ճերքող բնույթ կրող նյութերը գերակշոում առայժմ են ճաստատողականին, ավելի շատ գիուսկանտվյալներ կան նախադըրջալներե թերությունների,քան նրանց արդյունավետ դրանորումների կառուցվածքիմատին: Այսպես, օրինակ, բնածին կափ մանկության րիներին ձեռք բերած ուղեղի ծանր անոմալիայի (օլիգոֆիենիա) մի ամտա-

Քող)

Սուն,

չարք որը

«անդես

դալիս որպես նախադրյալների անշրջելի թերուդառնում է ընդունակությունների ղարդացման արգելակ: է

ներկայումս կարելի է խոսել միայն ընդունակությունների զարբնական նախադրյալների էությանը վերաբերող »իպոթեղների դացման Ֆ. ի. կամ` ավել արդյունավետ լինելու մասին, ԶՃաստատվեց պակաս Փալի«փոեզն այն մասին, որ ճամաղատասխանություն(լորելացիա ) ն զոյությունունի ուղեղի կազմախոսական առանձնաճատկությունների

Հիմքումրնկած միջե: Գալիուսմփունքի առանձին ընդունակությունների

որ իբն թե մարդկային բոլոր ընդունակություննե«բասյոկանություն» ն շռրտոի» բոլոր որակները գլխուղեղի մեծ կիսագնդերում ունեն իրենց խիստ մասնագիտացված կենտրոնները: Այդ: որակների զարգացման աստիճանը, ճաստատում էր Գայլը, ուղիզ կախման մեջ է դանվում ուղեղի Համապատասխան մասերի մեծության Հեւ.

էր այն տեսակետը, րըչ

իսկ քանի որ, ըստ Գալիճամողման, գանգի ոսկորները պեւոք է ճշտո-չ բեն ճամապատասխանեն ուղեղի ելուստներին ն ակոսներին, ապա. մարդու դանդին նետված մի ճայացքը կամ պարզապես դլխի «ելուստնեբի» ճասարակ շոշափումը, իբր, բավական են մարդու ընդունակությունները որոշելու ճամար: Գալըկազմեց ճատուկ «ֆրենոլոդիական» (ջրենՀողի) քարտեզներ, որտեղ դանգի մակերնույքը բամանվում էր 27 տեղամասերի ն դրանցից լուրաքանչյուրին Համապատասխանեցվում էր

Հոգեկան որոշակի որակ (ընդունակություն): այն մոՓատկերացումն սին, թն ճոդեբանական այդպիսի բարդ առանձնաճատկություններ կեն տեղորոշվել ուղեղի որոշակի բաժիններում, արտացոլում է ֆիրող զիոլոգիական ն Հոգեբանական գիտելիքների վաղ փուլը ն ճետաղայում ֆիզիոլոգիան վկայում է, որ չրիվ կերպով ժամանակակից Հչերքվեց: են ճողեկան բազմաթիվ ֆունկգիաներ. տնղորոշված ուղեղի կեղզնում

լոողություն դոնսողություն,

ն

այլն): Այսպես,

օրինակ, խոսք ստեղծու

«կենտրոնը» ընկած է ձախ կիսաղնդի ճետին մասի եր-

շարժումների ճակատային րորդ

յում

է

դալարում:հսկ խոսքի ընկալման «կենտրոնը» դտնըգնդի վերին քունքային դալարի Ճճետին. այլ ւոեղում՝նույն կիսւս

երրորդային մասում: եվ, եթե ուշադրություն դարձնենք, որ մարդկային բաժինների բարդ խոսքը ուղեղի մի շարք փոխճարաբերությունների թեն մարդու ընդունակուենթադրելու, է, չկան ապա 4ճիմջեր արդյունք ընդունակամ Մյունները(ռրինակիձամար, ճռոհտորային ասմժունքային են «կապված» լինել ուղեղի ինչ-որ մի նեղ կարող կությունները) բնագավառի 4 նո: Անչիմն դուրս եկավ նան մարդու ընդունակությունների նախատրվյալները նրա ուղեղի չափսերից, նրա զանգվածից ն քաշից կախված լինելու մասին Հիպոթեզը: Ջափաճաս մարդու ուղեղը կշռում է միջին Հաշ534

ա

մյաղոաջնղ մ վ վ ։:ղվմզդժղգմօ կողորոթովը -ըդդիոմնոովող ղ ղոկոուսո| յոսիկաութղզ մմղղկումս ղակոաոատվուղմ ղր -ոկփտոդզն ղ քո ոզխոձղվ (Ժղոմղ մս մղոսմքիամնուքղղ ջտնողր ղող -որետկ մասմ վժղուոողվծո պ յ ռսմզղղոաքիսկտոչողջղոսո լ վոոտիոչ Ի փոչշ Դ վլոնմող ղ ոքջիսեմոկուրո վժջոինաստոկ Սմ շիսցողոծցուսութ դողոգ Հ րոախմաղուն մմզգյոմմողվող դ մղցրսթիսկացոանը:յ մս մտոոփ ղր

"ազմո

«

«

ոգ

՝

ց մզղմվմնոնամ

ԼՐ

օՔ-ա6րը «(Ճ

'մոստոբոմ

ՎՈԳՐԵՃԱԱՑՒ

ՆՈՒ

4.5

ՀԵՑ

"1961 'Վ2ՓՉՎ

Պոշացօցըը'90տո5յ1

մ

Վլ Ս

մի

գգ

մ դ արքիսկողանղմ վմզդր

չմզղմոքմնաղվող ղորճտնմունվմզղղաիքիսկողանղմ դաղվոտտոխորոծ ոո ղվլուտմսոո ողոմս ոն ողեղոչ դ ղվմզղձղոջոխ վկտոզտ ղտ րուկ ղոկ վտմսոո 1զղաողոտտոխորոչ փովոք մզմմուտ ղղ նսմոկ «րլոստմախ -տնկաքմոծկաողվմօ «ովլոն ղը ղողմզ մղամս (ղոքլիսդսքմոած ղ դոքվսց վմզդոզնսմո ղվլաիմզղ տոմ մմզդդսանցիսմզմ -ոիաձկամառախաջ վքս Հմուտ ։ոսր ղոկավեսովտ մս Դզղողտ լ տղ» չրլոստմոսսդտկատնաթմում վնմամմզ ղաոկանսո տսր վուսէր (ղոկատնսողտտսր վկզրբ ղզ ր'սիմսի վմզդշվղոկտոջ ղոկովե չւոզ5 վմզղղաքքլիսկտտչողջղոստ -զումնժղոոմվ, ովճմոր -ռաահոխողժղվոո վմզղղահլիսկտոչաղջղոստ (փկողդռուր) ղվլիաոնմող ղղ յոսխոտկ մմզղիու Փաինակ ոզատոտ ղաջիսեմոկորտչ -մմնտովտղ ղակողմ վմզղղաքքիսկաղանղմժղամս «մմզդքրամն դտ վմզղ զզ դակոռակուչ փզիտ դլակոր :դվմզդրումսղուն ղդ դվմզջե -դակադավե միեխ դփյաիմ դամքիսզդյաջմած փոփո մսյսղաչնդմ ջոիձշղ ղզ բսիմզմոմզիմմզդղոաւքիսկտտչջողջղուսռ -ոմջմատմ

ւչմզդղրանլիսմ

1ըջնցտո ղզ դ ղդոիքիոման յզիտստ ղորճատնմոն -սիտմողչ տոտեհղզմոմ նո կսնոհմոն ոմի վլոնետմ ոմղ մմզղդանքիիսկողանդմ նամոկ մորոչ լոսմզղղորիոխ ղուլ փ «րոնղորձոջ» ղոկաովեսավեվգղվլզիր :ր'ողր

դափոմաիտո Հապորտոխ-ղոկոկամտոոծ դտլքիսման «ոսմզդժղորանգուչ

մղոալքիսրոնղտրծուծ նսղոկտոխ ղվովտ 1րսլ| տոտ վժղոլկ մնմոր յոսմզղղորիոխ վմոժ մվ 7 տ'րսմզմողմոու տ զ մոակիսջոիմուրմուչ4 մոր -իոխ ղոքքիսէսն նսիմտիտատկիսմզղնեողմ ձսամաղմ մորոչ նսինը վղս ղմս դվղոնղզկ մզ նմտկորոտ ղվրոնմուէղ վտտխոտոճմծ -ոչ» վջղո յանմոր 1 վկրոոկղ ծձոմսեմտոնղտորը «մղաքքիսկտոջումամ չլոսիծղոծ «դոլքիսմմդ» ժատոջուտամ վժջոինաստկ դոկզեսչ -ոռխո

մջմոմ դոմջիսիվտկոցզս ղոէքիսմովղմմաՒն

ձզր 'անմուր

բոսնծդամռ մվզգ

Հոսքլքիսկողանղմ ղլո ջոիխակ ողջ վմզղկտոցտ վղոժ վր ղոքիոազղ։սթ «մտե դվլաժղուտոտվեու դաղունմունկամի ղարվչ վմս Ղալմնաովող ) մ վովողլո ողոմս խոն ոզնղոչ 1 նսմուկ(մղսմքիսհսք ոմղ ղժղվոքո կատտոչ վովեղմա դոաչիսեմակուրոչ ղվլոնմուղ Հաքքիսկաղամաննե

չլ«0 ժղաղտղչ ղուլիսկողնսլտնե մջմուժւղոքջիսկաոչ Ժզթմացղը տովո ղտ ղիոկտր 9 դալիս կտտչ ղոկոոտնոմ "տմ -ղտ դտումոկմզ վձվսեմե ղակողորյոխ Ղվանմեն «տղ :(դամքիանաջման հոքյոմզե 1քիսցմանմզղ մ նամկ ըրողմ Գղրեղմ ն դվրոթ ոամկքրողմ ամե) դղվմզդդաքջիաջմանմզղ ձզրնդ ղաոկանաղտ -ղո ճղամղ ղդ ոզուղվ ղվմզղվանմե վկտոցտ Ստ ղ ղվիոոոս1 նսիմսղդոմե իսքա ղտլքիսսոտիոմչ 1ողորվն լոսդանսմոկ վ նղատիողուր :լոսձ ող -ղտոչտտոց ղաքլիաոսնե ովլզիմոի տղ» մվ մինոսք դուրղ չվինվ մրատոջ -ռտաֆ դալոնե տամ |զղնզղորղ | վլմուկ դոլքիստարգրոջ ժգզր 3 զմե--«ՍՄղսքլիսեմոկուրուվ զզ-միսմոզջ դ 'յ այյ» 1 ժղաղտց: դաքքիսիվտկոզս մջմոմ տամղմդսաքլիսհակվմզդոզնամռ ղվլոիմզղ մա վղոժ 1 կոմս ղուկումն ուղ ողոտմտոռիոչ դիո «մզ բսիմնուվղղ մաոմոմսիսո նքո ողոձղվ 2 կոմս ղոկաոտնոմ ղովր զմ Հս մս ճզիտ ճին մղսքքիսհսք վմզղոցնամո ղվիոիմղզղ ող Հիսժղողտոզչ մո յաղղոկվտոխղվովո դիո րոկ ոո ղոքջիսղղյաքման ղվիուն էդ ղոսն -ումջմում լյոսժջուինասուկ 'անմոր յրոսղոճասո ղզ վմղղոանյիսկողանղդմ ղակակոմս վովուղվ ցք ոսմզեմուտ յոսիմո 3 մզղղաքքիսկտուչողջղոաո ջմոսի մոսմզողոաքքիուտոռվծու ղոմզեստ վիսմոզբ "Ո՞Փ ղոկաոտզիսի ղվլ չ։ոզցծ վմցովտ ղոքչսցղ։:սքմսե -ոնմտղ ղիսեամջմողվ կով իսղոմն դ (Վմզդղաիքիսմզմմոտ շոնզղ՝ ծղոմղ ղոլքիսդղաքմոք ղ ղդոմքիսջոիխածկոմտուտիոչ վքս ւոոմ ) չոզ5 ովնղղվմզգվն մամաս վմզղողնսմխիղվլտիմզղ վմզղուաէլիսկտոջողջղուու ղէո դոդ ղզ վտոի ղզ լոսխուկ -տ։ իսսիոձ ձումլյչղվեմտկորոչղվլոնմող յանմոր ջոիտքօ ղզ Համաղմ Ժղամս «մմզղդղաքքիիսկտոչաողջդուո ղէ Խողսվնկղագ ղ ղոկողոմողթ ուտկ 1ոսք 1ամզմաղատքիոչ մավ վժջոինաստկ վմզղ մղոաքլիսմվոտղրուսուս -8վտմ վեզնոամս Դզմնուքղզ չոզտչ վժջոինսստկամկվը վլզմոււ |

-

վն դվլանմոքդ

Հա

ժղամս մմզդմումնոռովող «Մմզղեզքսեվ»

վմզղղոմոքոնն ղ վնզնս ղզ րոսոտկ մմզղիումնոովուղ դոլքիսկողրանդմ ժղամս մմզղեզքսխվչ ղո ղզ վլզղսնղմ վլզիտ ճվղզրո ոյոսքաոկմղղ վեզնոռ ղղ լոսիչոմս Հիսիք վմզղմոմուն յանմոր մա ղվոր ղո ղմղղղաիքիսմնոթղղ ղոող ղվն՛ ոսոխտսուտմյ մրոՒլիսժզքմոմզը մսիոտր ողիոեմոո Հցիտոտոտջչբ ղմա 91 վղտքոււ խսղա ղովր 1ա մմս ոսր սնմուր վր 1 1զիղտե մեզն -յ" մս դ ջղիողղյրո (ճզիեմոխ իստոսշ մղղրոն՝ ՛ե կամե Հդմ/ մղվողոմգ մզ շցքյ վ ղ վեզլոս ճղոկ

մմզդյոքմնուռխող

քղոջողգրո

:

դիտ

Է Հոյ

մսիողոձդ

դյուրՄորո)

1 մզղժղալնմու "6.4

մջմոժ

270շ

ղուրղ

մՀչաժ

::ե

որ առ աեավ ԱՅԲ ր «փողոՄո78 0ըջյյոտկո

վնզնոս վղդզետոջ ր

սփ վր ,մղվղս «3 իշի ց0չյ

հով

-վ

տաղանդներ ընտանիքում երաժշտական ընդունակու-| մանալ, դեպ, Բախի օրինակը Հիմքեր է տադիս

բի Հնարավոր ժառանդմժունՃճլղոթեզը չպեոք է նույուսյվի / թյունների ժառանդականության գաղափարի Հետ: նշված պրոբլեմը մեծ պատմություն ունի Դեռնս 1825 «ՏաՀրատարակվեց անգլիացի մարդաբան ն Հողեբան Ֆ. Գալտոնի ն ղանդի ժառանգականությունը, նրա օրենքները ճետնանքները»Ֆդիրքը, ուր "ճղինակը, ուսումնասիրելով մի քանի ճարյուր նշանավոր մարդկանց ազգակցական կապերը, ճետնության ճանգեց, որ չոաղանդները փոխանցվում են ժառանգաբար կամ ճալրական, կամ մայրական դժով: ՍակայնԳալտոնիՀետնությունները գիտական «ավաստիությունից զուրկ էին: Դատավորների, քաղաքական գործիչների, դորավարների նա չկարոաաղանդիժառանգականլինելու ոչ մի Համժողիչառացույց է ղացավ բերել: Միակ ճետհությունը, որին կարելի բոտ ճւանդել Փալչոոնի նյութերի,կայանում է նրանում, որ ունեոր, անվանի ն կրթված մարդկանցբնտունիքները բարենպաստ միջավայր են ստեղծում մտավոր

որ

ի

Այս ամենը բույլ է տալիս կատարելու որոշ ընդճանուր ճետնություններ: նշանավորմարդկանց տոճմածառի ուսումնասիրության դեպթերի ճնշող մեծամասնությունը (նքե խոսքը վերաբերում է իրոք նշանավոր մարդկանց) վկայում է ոչ թե կենսաբանական ժառանղդականության,այլ կյանքի պայմանների ժառանգականությանմասին, այսինքն այն սոցիալականպայմանների, որոնք նպաստում են ընդունակությունների զլարդացմանը:Ակնճայտէ, որ եթե ընտանիքում բոլորն ճրապուրվում են երաժշտությամբ, նթե կյանքի ողջ կառուղվածքը ստիպում է հրեխային զբաղվել դրանով, եթե յուրաքանչյուրի բարձրաղույն արժանապատվությունը երաժիշտ լինելն է Համարվում: ապա չպետք է զար534

առաջանում:

են

որ այստեղ ենթադրելու, կա նան հրաժշտական ձիրքերիորոշակի ժառանգականություն: Հեարավոր է, որ լսողական անալիզատորի կառուցվածքին դորժելու ինչ-որ ռանձնաճատկություններ (այսինքն պարցիալ, ւս ուսնձտիպոլոգիական

թվականին

աշխատանքով զբաղվելու անճրաժեշտորակների ղարդացման ճամար: Այս կամ ւսյն մասնադիտությունների նկատմամբ ժառանգա-չ Փալտոնի կան նախաձճակվածության մասին տվյալների Հիման վրա ոչ մի բարեխիղմ «Հետազոտողչի Համարձակվի Հետնություններ կատարել: Գալտոնի նյութերը քննարկելիս, անչրաժեշտ է մի վերապաՀում անել: Դատավորների,րողների, զորավարների ն ուրիշների տաղանչ կողքին, նտ ճաղորդում է տեղավորությանկասկածելի ապայույցների որոնք չեն կարողորոշ չափով Ճճամուիչ մեկություններ, չնվաղլ։Բախերի ընտանիքում երաժշտական տաղանդը առաջին անդում «ւսլտնաբերվելէ թվականին ն առանձին ուժով դրսնորվելէ Հինդ սերունդ «ետո մեժ կոմպովիտոր հ. Ս. Բախի մոտ ն անճետացելէ ոմն Ռեզինա Սուաւսննալից ճետո, որն ղեռես 1800 թվականին ապրում էր: Բախերիընտարիքում եղել են ավելի բան 52 երաժիշտ, որոնցից 30 ականավոր: Փայտոնըբներումէ ուրիշ փաստեր նս: Զութակաչճարներ Բենդիներիընտանիքում «աշվվում էր ինը նշանավոր երաժիշտներ: Մոլարտի ընՃինգը, Հայդնի ընտանիքում` երկուսը: տանիքում՝

այդ

որոշ

ա-

ժառանգաբար փոխանցվել են այդ նաճատկություններ) Գալտոնըցույց դամներին անրնդե-սերունդ: իմիջիայլոց

ձիրքերը Բախերի րաժշտական մուռ փոխանցվել են մարդկանց գծով:

ընտանիքի անէ տվել, որ ե-

բացառապես

տղա-

է կարելի խոսելտոճչմական մասնագիտությունների, ղբաղմունքնե-

բի մասին, որոնք օգնում

են

նակություններ: Հայտնիեն

Հայտնաբերելու Համապատասխան ինդուքատերական(օրինակ՝ Սադովսկիները),

կրկեսային (Դուրովները), դիտնականների Ֆորտու(ծակուշկինները, են նատովները)«տոճմեր» է. այլն: Հայտնի սլողպարոածովայինների, գործների, փայտի վրա փորագրողների ն չատ այ ճիանալի վարպետների

«տոճմեր»: Բնական է, որ

որդին

ընտրումէ Ճոր

ն հնագիտությունը Հաջողության Հասնում

ալդ

ն

ո։լապի

մաս-

բնագավառում: Բայց,

միաժամանակ, կարելիէ թվել անթիվ քանակությամբ նշանավոր մարդ-

յանց,որոնց երեխաները ն թոռները չեն ընդունում իրենց ծնողների ն չեն ընտրում նրանց կյանքի ուղին։ «ատուկ ընդունակությունները Լուրջ վիճակագրությունը ն ընդունակությունների տաղանդներիժառանմի ապացույց ոչ չի տալիս: գականության Ընդունակությունների զաղափարը ճակասում է նան դիտական տեսուժառանգականության

թյանը:կարելիէ դիտականորեն Հաստատված որ Համարել,

ժամանա-

չակից մարդու, այսինքն կրոմանլոնցու, որն ապիել է սրանից 100 Հազար տարի առաչ, երնան դալու պաճից, մարդու զարգացումը տեղի է ունենում ոչ թն բնական ընտրությանն նրա բնական կառուցվածքիփոփոխություններիժառանգական փոխանցման ճանապարճով: Մարդու զարզացումը կառավարվում է Հառսարակակա ն-պատմական օրենքներով: եվ այդ պատճառով էլ ընդունակությունների ղարգա-

յ

մորն րենքներին:

ենթարկվել կենսաբանական ժառանդականության օ-

Տ 6. |

Ընդունակութունների ճնավորումը

ն Ընդունակությունների նախադրյալների ընդունակությունների

քննարկումը Անորուսուցումից Գախ վածուփոխճարաբերության տալիս, թյուռը

որ

չնայած

է

ցույց

ընդունակությունների

զարգացումը կախված է բնական նախադրյալներից, որոնք բոլորովին էլ ։

ՊՐ

մու, այնուամենայնիվ ընդունոկումիննույնը չեն տարբեր մարդկանց թյունները ոչ այնքան բնության պարգե են, որքան մարդկության երե կենդանիների մուտ Հաջորդ սեսմատմության արդյունթ րունդներին նախորո սերունղների նվաճումների սիոխանցումըդլխավորապես իրադործվում է օրգանիզմի ժառանգական ձեւաբանականփոիոչմոտ մարդու այն կատարվում է ճՃանապարճով,ապա խությունների ճ անապարով, այսինքն, աշխատանքի ծասարակականչ(լատմական ռործիրների, լեզվի, արվեստի ստեղծագործությունների միջոցով:Ցուրաքանչյուրմարզու վիճակված է ընդունելու այդ էստաֆետը: նա պետք Է կիրառի գործիքներ, օդտվի լեզվից, վայելի գեղարվեստական ստեղՀագործության արդյունքները ն այլն: Տիրապետելովս։լատմականնվաճումների աշխարձին, մարդիկ ձեավորում են իրենց ընդունակություն Ճճաէ կախված այն դրսհորումը ները: Ընդունակությունների ուղղակի Սւուդատասխանգիտելիքների ն կարողությունների ձեավորման կոնկորոնք ճասարակության պաճանչջնեւ րետ Հեարներիը (մեթոդիկաներից), են մարդստեղժվում ռլատմականորեն ընթացբում րի բավարարման կոշեց կողմից:

եթե քության լ

այս

Ճարցը քննելուլինենք մարդկային

տենսանկյունից, ալա

ոլատճՃառարակության է ճեշտուքյամբ կարելի Ճամողվելվերը

ղրուլքի ճշտության մեչ: ներկայումս, օրինակ, ոչ-ոքի մուտ կասկած չի առաջացնում այն պնդումը, քե յուրաքանչյուր յոթամյա նորմալ երեխայի կարելի է գրել-կարդալ սովորեցնել: Մինչդեռ երկու Հարյուր աարի սրանից առաջ գոյություն ուներ բավական տարածված կարժիք, որ դրադիտությունկարող է սովորոլ ամենեին էլ ոչ յուրաքանայլ միայն նա, ում «աստված չնորչք» է տվել, այսինքն այն չյուրը, մարդր, որը Ճատուկ ընդունակություններով է օժտված: իսկ մնացածները (երեխաների ընդճանուր թվի երկու երրորդը) նախօրոք անընդունակ չրն ճանաչվում քավփանցելու դրի ն դրականումյան դգաղտնարանմաները:ինչ-որՃատուկ բնածին քերականական ընդունակությունների սին այդ ճայացքը, պայմանավորվածէր ուսուցման իրական դժվարություններով: Բոչոր տառերը իրենց սլավոնական անվանումներով («ՅՅ», քշրված

«ՈՕՕբօ») սովորելու անճրաժեշտության Հետ կապված միանդամայլն արատավոր մեթոդը, չափաղանց դժվար էր դարի առաջին կեսին դարձնում վանկքրով կարդալուն անջնեչու: 41 Հայտնվեցին նան մեթոդների, նյան ուսուցման ավելի կատարյալ վանկային մերոդի վրա կառուցված ուսումնական նոր ձեռնարեներ, բոնցում հաթոլիկական էկեղեցուշրիֆտի ոխարես օղւտագործվումէր ո"թրդեցվածը՝ աշխար"իկը,իսկ սլավոնյան այբուբենի տառերի անունկրճատ անվա«Տողւ» (ոՅ», «ԾՆ», նայլն). ւփոխարիխնվեցին ները Այսպես վճովեց «բնածին քերականա(«Յ», «ՇԸ», «Ք6»): նումննրով

«67.1»,

«ԲՇղՂՍԱ»,«ԻոճՕդ»,

ո-

ԵՅՑ

կան ընդունակությունների» սզրոբլեմը։ Փորձր

պույց

վեց,

դրելհ

որ

դարդալ առանը բացառության կարող սովորել բոլոր երեխաները: ինչպիսի՞ճետնություննել կարելի է անել ողջ վերոճիշյալի կաՀեմքեր կան կարծելու, որ Ճճամարյաամենավճռական պակցությամբ: դոլժոնը, որի, կախված է տվյալ դորժունեուրոն նկատմամբ քարդգու ընդունակություններ ցուջաբերել կամ չցուցարերելը, Հանդիսանում է ուսուցման մեթոդիկան: Որպես կանոն, ընդունակություններիբնածին չինեչու մասին ամեն անդամ խոսք է բացվում այն ժամանակ, երբ ու է եր սնանկությունն ռուցման մճեքոդիկան ցուցաբերում անճարակուՌլունը, Հասզանալի է, որ մեթոդիկան կատարելադործվելու է ն այղ ։լատճառով էլ «բնածին ընդունակությունների»ոլորտր անխուսավելիոբեն աղլելի ու վելի նեղանալու էչ եվ կարելի է ենթադրել, որ մերչիմնրջո այնպիսի ճչատուկ «բարձրագույն» ընդունակուքյուննորիչ ինչպիսիք են ըանաստեղծականը, երաժշտականը, դերասատնականը,կոնոսրուկտորականը, մանկավարժականը, կազմակերպչականը ե ուրիշնել,, սպասում է «քերականական» նե «թվաբանական ընդունակությունների» Այս ուղղուրյամբ փորձեր27 կատարում շատ Ճոդերանճակատագիրը: "ններ: ԱՍյոպես,Ա. Ն. Լնհոնտեը աշխատեց երաժշոսկան լսողություն իբր բայարձակապես ոչ երաժշտական երեխաների մու, ւուսջացնել տլաինքն այնպիսի սովորողների, որոնց վերաբերյալ եզրակացություն էր արվել, քն նրանց մուռ բացակայում են երաժշտական ընդունակությունների Համար անճրաժեշտ ձիրքերը: Կիրառելով անճատական մարղումունկնդրում ն միաժամանակյա ների Համակարգը վերարտադրություն «ձայնակցում»), Համետատություն ե փորձարկողը սովորեց ձեւավորել երաժշտական լսողություն ընդունաեն

ու-

(երաժշտության

Հնչյունների

Ա

աթ

ԱԱ աաա Ւ

..

Լ

էքապերիմենտալաշխատանքը, ուր ճոդեբաններիմի խում

մած

ատար-

(Դ.

.

մ. Վ. Դավիղով էլկոնին, ուրիշներ) սով որորերի մաթեմատիկական ձեավորեց ընդունակություններ, ոտ, է

,

բոլոր

,

որոնք րուք

Հնա-

տալիս նրանց Ճանրաճաշվական վերացականարտարավորություն Հայտությունները յուրացնելու արդեն առաջին դասարանում, մինչդեռ դրանք մատչելիէին Ճամարվում միալն ճինդերորդ-վեցենախկինում դասարաններում: բորդ ՍՍՀՄ-ում ընդունակություններին տաղանդներիձնավորման պրոբլեմը Համարվում է սոցիալական ն պետական կարնոր խնդիր: նստ են

ո-

երե խա ն եր ե մոտ բնդունակությունների րում բոլոր բազմակողմանի զարգացման խնդիրը չի ճակադրվում առանձի՝ առանձնամոռ ճատուկ օժտվածուտաղանդավոր երեխաների պես քյան զարղացման խնդրին: Այս առումով միանգամայն բնորոշ է կա547

Դեռաճասիմուտ

զանցի մանկավարժ Գ. Յու. ժուսարսկալայիփորձը, որի աշակերտնիրից շատերը տաղանդավորմաթեմատիկոսներ են դարձել: նրա բոլոր աշակերտները իրենը ընդունակություններինդիտելիքներին Հասաւ պատասխանող ծանրաբեռնվածություն ստանալով, որն աճում էր նրանց առաջընիացի ճետ ղուգառեռ, գերազանց յուրացրին մաթնմատիկայի դպրոցական դասինթացը: Այսոես,փաստորեն ժատվեց այն կարծիքը, որ կան մաքեմատիկայի նկատմամբ բաղզարձակասյեսանընդունակ եբեխաներ: Կազանի2-րդ դպրոցի աշակերտների ճնչող մեծամասնությունը ընդունվեց տեխնիկական բուճեր ե Համալսարանների ֆիղիկոմաֆակուլտետներ: նրանց մեչ կան տասը կոս ե ֆիղիկոս-ւտեսաբան,որոնք ներկայումս աշխատում են կազանի Բոլոր տասն էլ մաթեմատիկական ընդունակությունՀամալսարանում: չեր ունեցող մարդիկեն, որոնց ուսղանդը«Հայտնադործվեց», բայյաՀայտվեց, ձեավորվեց ն Հղկվեց Հմուտ մանկավարժի կողմից: ճառ ույ ընդունակությունների ակտիվ ղարգացման խնդրին տատիկական է հենքարկվածՄոսկվայի, նովոսիբիրսկի ն այլ քաղաբների մի շարը ուսսնադիտացված դպրոցների աշխատանքը:

է վերը, ձեռք

ն

ո-

ընդլայնում,

մաթեմոտի-

Մարդու ընդունակությունների զարդացման էականորեն կարնոր գործոններ

ները:

ար

Ր66,

ը"ք.

ճ48

179.

1136քճիմեւ: Փաղօշօփուտ:

Սքթռատթճղծուտ.

1,

«ԱՅւԵՀ».

լավագույնը իչարկե,

իրերի այնպիսի դրությունն է, երբ աշակերէ շատ վաղ է դրսնորում միջնորդությամբ օգնությամբ) կայուն Հատուկ «եւոաբրքրություններ ն ղարդացնում ճամապատասխան ընդունակությունները, որոնք նրան 4ճնարավորուբյունեն տալիս անինչոլես Ճայտնի է, ողլղախալ կերալով տրոշելու իր կոչումը: Սակայն, նույնիսկ, եթե շրջանավարտըճրապես չինում է ոչ բոլորի ռոտ: Բայց, Ժեշտ է դոլրոցին առանց որեիցե կոնկրետ մասնադլորությյան նլատմամբ կայուն ճետարրքության (խոսքն այստեղ ճետանքրքրության, ն աշխայլ ոչ թե կյանք մարելու ճամար անձրաժեշտ գիտելիքների մասին է), առանքինկատմամբ Ճճոդեբանական սպատրասաականության

(մեծերի

տալիս

են

«ՊետաքրքրուՃատուկ կայուն ձատուկ ճետաքրքրությունները դրանք ճետաքրքրու-, ռելունները թյուններ են Ժարղկային գործունեության որնիցե բնագավառի բովանդակության նկատմամբ ն վեր են ածվում գործունեության այղ տեսակով որպես մասնադիտությամբ զբաղվելու Հակման: իմացական ճետաՔըրթրությունը այսսծնղ խթանում է դործունեության եղանակների ն Հնարների գործուն լուրացման սլրոցեսը: Նկատվածէ, որ ոյս կամ այն աշխատանքայինկամ ուսումնական դործուննության նկատմամբ «Հետաքրքրությանծագումը սերտորեն կապված է նրա նկատմամբ ինդունակությունների արքնացման ճետ ն նրանց ղարդացման ճամար ելակետ կարող է ծառայել: «Մեր ցանկություննեըը,-Գյոթրեի խոսքերով առած,-մեղանով թաքնված ընդունակու խյունների նախաղգացուիներեն, այն բանի նախակարասնտները, ինչ մենք ի վիճակի կլինենք կատարելու»: երեխայի ամրապնդված ճետաքՔրրջրություններո նրա ընղունակությունների «լակմուսե թղթերն» են, մի ազդանշան, որբ պետք է ստիպի շրջապատողներինխորճել՝ թն այղոլես իրենց մասին արդյոք չեն աղդարարում ծնվող ընդունակություն-

ն

զարգացող անձի տեբնդունակությունների Հայտնաբերմանգործում: Մանկավարժական կամ սակետից ղեռաճասների պատանիների ճետաքրքրությունների լորտի նկատմամբ ղաստիարակների այնպիսի վերաբերմունքն է կարեմոր, որը ենլադրում է նրա իմացական սղաճանջմունքներիխորաքում ն ոչ ակնթարքույինբնույՃառսիշյուսկությունների ալ լե նրա թ| նկատմամբ վրդովմունք արտաճայտելը:

Մաթե-

Ընդունակություններն Բետաքրքրություններ

Ճետաքրըքրությունները,ինչպես արդեն նշել

բնույթ: յլատանուն բնորոշ բազմազան Ճաճախ Դեռաճառին արադորոն մարող Ճետաքրքրությունները կարնոր դեր են խաղում

ու

քեմատիկական

այղ

բերում կարճատն, քեն կրքոտ Ճճափշտակվածության

են

|

Հապաայդ

ավելի լավ է, բոն եքե նա արազաճաս ն սխալ կերոլով որոշեր այն, Հենվելով միայն, օրինակ «գրավիչ» մասնադիտությունների ե (դերասան, դիվանագետ, լրադրող այլն) ղուտ արտաքին նշանների դողրոցական վրա: Ավարտականքննություններով վերջանում է իայն ն ընդունաՃճետանքրքրությունների ուսուցումը,այլ ոչ թո երիտասարդի ն մուտ ճեռակա ղոյություն ունեցող կուժյունների զարգացումը, Մեղ

երեկոյան կրթական սիստեմը, ինքնազարգացմանլայն ՀնարավորուԺյունները (գրադարաններ, լեկտորիումներ, կուլտուրայի սաներինկից խմբակներ ն այլն) բույլ են տալիս Ճճուսալու, որ մարդու ճետաքրքրությունների ն ընդունակությունների ղարդացումը 4աջող կընթանա, տնկախ նրանից, քե ինչպիսին կլինի նրա զբաղմունըը դպրոցն ավարանլու Պետո, մանավանդ, եքե նա զարգացրել է իր մաջ կարնորագույն մի ընդունակություն ատխատասիրություն:

Ընդունակությունների զարգացմանճարցը Ընդունակությունների ն զարգացումը

անձի

անբաժանելի է մարդու անձի զարգացման ընդճանուր պրոբլեմից։ Սովետական ճոգեբանությունը ն մանկավարժությունը ելնում են այն ՀՃանցամանքից,որ մտավոր օժտվածության կամ որեէ մասնագիտական ընղզունակության

ձնագորումը

ղլարգացումըչի կարող ինքնանպատակ լինել։ 0ժտվածության նշաններ ցուցաբերող երեխայի ընդունակությունների ե կարողությունների զարդացման ամրապնդումը, պետք է ղզուղակցվինրա բարոյական ճամովերեխայի այսպես կոչված «մտավոր» ն մունքների զարգացման ճետ վ ձգտումը Գ վելացնելու չ չմտածված միջ քե ղքումն ավելացնելու փաստական տարիքի Միջն աշմանկական է բանականությամբ որ բանին, կարող ճասցնել այն ն Ճճոգեկան Հուղասկանոլոլոոի խարճից 4Ճեռացած,օժտված երեխան, իր Նրա տճասության 4ետնանբով չի դոնի իր տեղը մեծերի աշխարճում: են կոնֆլիկտներով ն դարդացման ներբին Հակասությունները ճղի Ուստի առաջին պլանի վրա պետք է մղել ոչ այնքան ղայթյուններով։ Հետազա զարդացման ճարցը, որքան ամբողջությամբ վերցրաժ ձիրթերի նրա անձնավորությանձեավորման խնդիրը որի կազմում ընդունակուժքի իչնե բաղադրիչներից Հանդիսանում են սոսկ ն նրա կառուցվածքի յլ

Լ Ճ. Ր. Է ՕՅՅոծը, 8. 1. Խացճտաճտ.ԼԱՐՇՔ:ՑԱՇԱԿՒԸ

ՕՇԶԾՇՀՈԹՕԸՐՎՎՇՀՕՌԲԵՅ,

«ՇՈՕՇօ6Խ0678». 11., 313ո-8օ 7115, 1960.

2. «ՇՈՕՇՕԾԽՕՇԴԻ

հ տտոքշշել»

ԻԼ. ԷՅո-8օ ՃՈՒ ՔՇՓՇԸՔ, 1962.

Յ.

:

ՌԸաօաօՐհտ

քշող. Լ

4.

«Օռտօհրօօ1ր

հ

ՇՈՕՇՕՑ1ՉՇՆ6Մ

Շոօոօ6ծկօօ»

|.

ծ.

Մ6կոօշ.

Ը.

Օ6

1960. 6. Ճ. 8. 7. ՇՃՕՐՕ

ոօղ

16811084

1ԽՉՀՎԵՄՆՃՉԲ»

ՇՈՕԸՕԾԽՕԸՐԲ հ

«ՕքրճաւտաղծքըւտՇ որ ա1712 ելը. ՈՇղՂ. 21, քոռ,

ՐՕՇ.

8.

8.

Ճ.

Հում.

9.

ՔՇՓՇՔ,

Ե.

/. 1961.

քօռ.

8.

ԷԼ.

աշւտճտաօկ օղճքօումօօրա.

ՈՀղքօոշմոն. ՇՈՕԸՕԾԵԾՇԸԼՍմ

81, «ՈքօօՑոոՀաճ»,

.

Լ

հ

ր.

8.

ԷՐՇՍՃՕԴօՐՈՑ

քնող.

ոօ1

8.

շո.

ճ.

Քթոաոս-

ՃՆաշոաօտռ.71, Ք3ո-ոօ ՃՆ, 113ո-ոօ ՃՈՒԼ

ՂԻ.

Ք-ՓՇՔ,

ՊՆ, «Յոճճոօ», 1966.

մտած». 1967.

ո

ԽՅՂՇԵՆՅԼԱՎՇԸԵՈ:Ւ

ՖՎՇՑԵՇ

3Հմուճղո»

ՇոՕո0610Ը16կ

ԱղՕՊԵրոյա

1968,

1ճոտօտ, Ոքօճոշխեուոդոտու

2.

Լ թՂԱՇԼԱւՕՐՕ.

:

1962.

Ընտանիքում օժտված երեխայի առկայությունը չի թեթքխացնում, երբեմն բարդացնում է ընտանեկան կոլեկտիվի առջն ծառացած այլ դասաիարակությանխնդիրները: Հենց այս պատմխսոովանչճչրաժեշտէ ոչ- միայն նրա ընդունակությունների զարգացման Համար պայմաններ ստեղծել, սնունդ տալ նրա Հակայական եռանդին, այլն առանձնապես ուշադիր վերաբերվելնրա մեջ կոլեկտիվիուռի պաճանչջմունքներիձնավորմանը: կարնոր է Հասնել նրա կողմից այնրպարզ մաստի դիտակըց-

բարենսլաստզարգացում կունենաչՂ

«Ծօոքօշխ

ոօտ

84., «Ոքօշտճուճյճ», 1964.

ՒՕՐՕ.

Անի ի քանիսը:

մւոնը, որ մեծ ընդունակությունները նրան ոչ այնքան շրջապատին բար-. ձըը պաճանջներներկայացնելու իրավունք են տալիս, որքան շրջասատին ե առաջին ճերթին, ծնողներին ն ուսուցիչներին՝ նրան նման պաձանջներ ներկայացնելու: եթե նս ճասկանա, որ հր ընդունակությունները ծնում են ոչ միայն Հատուկ իրավունքներ, այլ նան ճատուկ պարտակտնություններ,ապա կարելի է Հուսալ։ որ նրա անձնավորությունը

ԷՔՃ1Ք4Ճ

ոոթոռւ

քոտուսակ. ԻԼ.

Է:ո-ոօ

87ք-

06. ՃՈՒ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ՄԱՍ.

ԱՆՁԻ

ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ

10-Րդ գլուխ. Խառնվածք 1. Խառնվածքի ընդճանուր բնութագիրը Հ. Խառնվածքի տիպոլոդիան

ԱՌԱՆՋՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

.

.

ծագումն Խառնվածքի

էի

ւ

.

ղ՞.....

.

.

դարգացումը

ու

17-ոդ գլուխ. Բնավորություն

.

ի

-

:

-

18-ոդ

զ

Զ

.

.

.

-

-

.

.

.

.

.

ՎՈՎ.

-

.

.

.

.

.

.

.

-

-

Ընդունակությունների կառուցվածքը

..-ծ

ծադումը

ն

.

քանակական բնութագիրը .

.

կառուցվածքը

ն տաղանդների Ընդունակությունների ձնավորումբ Ընդունակությունների

.

.

.

.

.

`

.

.

2.

.

.

հախադրյալները

.

ընկան .

.

.

Հասկացողություն ասին ընդունակությունների ն

.

Չ0Վ.ԱՀՎՎ...

.

նրա Տաղանդը,

.

Յ.

.

ՎՈՎ

.

որակական Ընդունակությունների

5.

.

ն

Բնավորության ձնավորումմը, Ընդունակություններ -.

-.

4.

.

:

Ք.

.,

՛

Բնավորության կառուցվածքընրա Հատկանիշների սխինդրոմները

4.

.

.

13ջ Հասկացողությունբնավորության մասին 3. ֆիզիոլոգիական Հիմքերը Բնավորության

.

.

.

ի

-

.

.

.

:

.

-

.

.

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

Արթուր Վլադիմիրի Պետրովսկու խմբագրությամբ

Թարգմանիչ` Ա.

Ա.

Նալչաջյան

Խմբագիր՝ Մ. Գ. Գասպառյան Գեղ. խմբաղիր՝ Խ. Հ. Գյովլամիոյան Տեխն. խմբագիր՝ Ռ. Ե. Ախիոյան Վերատուդող սրբագրիչ Ս. Ս. Հակոբյաս

Պատմա.

հանձման 19|1111924 ֆւշարոա ձթի" ԱՏորագցվլօ"

Բեւղթ Փինը 1

Տպաքանակ 10000

մն

Հ, ո.

տադրության

Բ

թ..

60Հ901/լչ: Հրատ. 32,2 մամ.,

թ.: տպագր-

34,0

մամ.։

կոպ.:

երնան-9,Կիրովի լցա. «Լույս»ճրատարակչություն, ն ՀՍՍՀ Մինիստրները սովետի Հրատարակչությունների, ոլոլիդրաֆիայի գործերի պետական կոմիտեի

գրքի առնորի տպարան, երնան, Ալավերդյան փող. 7:65: