Ընտանիքի մասնակցությունը զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների շարժողական ակտիվության զարգացման գործում

Ընտանիքի մասնակցությունը զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների շարժողական ակտիվության զարգացման գործում Զարգացման խանգարումը սովորական զարգացում է, բայց ընթանում է անսովոր պայմաններում, որոնց պաթոգեն ուժը գերազանցում է անհատի կոմպենսատորային հնարավորությունները: Զարգացման խանգարումների օրինաչափությունները զարգացման օրենքներ են, որ հատուկ են ինչպես նորմային, այնպես էլ պաթոլոգիային: Նորմալ

զարգացող

տարբերություններին նմանությունները

և

տրվել

շեղումներով

է

ուսումնասիրվել

կարևոր են

ոպես

երեխաների նշանակություն,

անէական:

միջև իսկ

Նորմայի

և

պաթոլոգիայի օրենքների ընդհանրության գաղափարը եղել է հիմնական Վիգոտսկու կլինիկա-հոգեբանական հետազոտություններում: Վիգոտսկին սահմանել է այն որպես զարգացման սոցիալական վիճակ, երեխայի հարաբերությունների համակարգ շրջապատող մարդկանց հետ: Այն ենթադրում է մեծահասակների պահանջները և սպասումները երեխայի առումով: Սոցիալական վիճակը զարգացման ոչ թե պասիվ և անփոփոխ ֆոնն է, այլ դինամիկ ձևավորումը, որ համարվում է էլեմենտներից մեկը հոգեկանի գենեզի կառուցվածքում: Զարգացման շեղումներով երեխաների և դեռահասների համար, որ

ունեն

հեռանկարում

աշխատունակության

սահմանափակում,

պրոֆկոնսուլտացիոն աշխատանքը սկսվում է դեռ դպրոցում ուսուցման ընթացքում:

Այս

կամ

այն

գործունեությանը

աշխատունակությունը

կախված է ներքին և արտաքին գործոններից, որոնց արտահայտումը և ուսուցանումը

անում

են

մասնագետները:

Սահմանափակ

հնարավորություններով դեռահասներին կամ մեծահասակներին ոչ միշտ է [1]

հեշտ ընտրել նրա ինքնուրույն հետաքրքրող գործունեությունը, այդ պատճառով օգնության են գալիս մանկավարժները և հոգեբանները: Զարգացման դեֆեկտի քանակի գիտակցումը և նրա հետ կապված սահմանափակումները

հանգեցնում

են

անադեկվատ

ինքնագնահատականին, հոգեկանի խոցմանը, ընտանիքի և շրջապատի հետ շփման սահմանափակմանը: Աշխատանքի կարևորագույն ուղղություններից մեկը համարվում է ընտանիքի հետ սիստեմատիկ և նպատակաուղղված աշխատանքը: Այն ընդգրկում է մի քանի ուղղություններ. -ելույթները

ծնողական

հավաքներում`

կրթության

և

դաստիարակության ընդհանուր հարցերով, -կոնսուլտացիա

առանձին

խմբերի

ծնողների

համար`

նրանց

համար ընդհանուր խնդիրների հաշվարկամաբ, կապված երեխաների զարգացման

առանձնահատկությունների,

որոշակի

գիտելիքների

տնօրինման բարդությունների հետ, -ծնողների

անհատական

կոնսուլտացիա

հարցերի

շուրջ,

որ

վերաբերում են կոնկրետ երեխային, -ծնողների համար անհատական և ենթախմբային կորեկցիոն պարապմունքների

անցկացում,

որոնց

նպատակն

է

համարվում

ծնողներին ուսուցանել երեխայի հետ փոխազդեցության միջոցներին, նրան օժանդակել օգնության ցուցաբերմանը` գործունեության որոշակի տեսակների կատարումում, -Հատուկ

ելույթ,

մատչելի

ծնողների

ըմբռնման

համար,

գրականություն տիֆլոմանկավարժի անոտացիայով: -խաղերի և հատուկ միջոցների ներկայացումներ, որոնք ծնողները կարող են կիրառել տանը երեխաների հետ պարապմունքներում: -մանկական

աշխատանքների

տիֆլոմանկավարժի պարապմունքներում: [2]

ներկայացումը,

կատարված

Տիֆլոմանկավարժը

նախադպրոցական

հաստատությունում

վարում է հատուկ փաստաթղթղավորում, որին վերագրում են. -երեխայի

զարգացման

տիֆլոմանկավարժական

անհատական

քարտեզներ -աշխատանքի հեռանկարային պլան -աշխատանքի գրաֆիկ Շարժական խանգարումները, որ սահմանափակում են առարկայագործնական գործունեությունը և բարդացնում ինքնուրույն շարժման զարգացումը,

ինքնածառայության

նորարարությունները,

երեխային

կյանքին առաջին տարիներից դնում են գրեթե լիովին կախվածության մեջ` մեծահասակներից: Դա

նրա

մոտ

նպաստում

է

պասիվության

ձևավորմանը,

խանգարում մոտիվացիոն և կամային բնույթի զարգացմանը: Այսպիսով, շարժական խանգարումները ազդում են երեխայի հոգեկան զարգացման ողջ ընթացքին: Ցանկացած շարժումների կատարումը ուժեղացմամբ` առաջացնում է

մկանային

տոնուսի

բարձրացում

ընդհանուր

և

խոսքային

կառուցվածքում: Պարապմունքների ժամանակ չի կարելի երեխայից պահանջել չափազանց ջանքեր, քանզի դրանք կարող են նպաստել մկանային տոնուսի դիֆֆուզային բարձրացմանը: Կյանքի ռեժիմը պետք է լինի «շարժական-ադապտիվ»` կապված երեխաների հոգեկան զարգացման մակարդակից և նրանց առողջության վիճակից: Ինչպես արդեն նշվեց, մեծ նշանակություն ունի ծնողների հետ աշխատանքը: Այն կառուցվում է անկետավորման և զրույցների հիմքում, որոնք թույլ են տալիս սահմանել ընտանիքի սոցիալական ստատուսը և փոխազդեցության տակտիկան տարբեր կատեգորիայի ծնողների հետ: Գլխավորը ձևավորումն

ծնողների է

հետ

աշխատանքում`

դաստիարակությունում [3]

և

նրանց

երեխայի

ակտիվ

դիրքի

առողջացումում,

անտարբերության

կանխումը

նախադպրոցական

նրա

հանդեպ,

հաստատությունում:

Այդ

որ

կատարվում

նպատակով

է

ծնողների

համար ներկայացվում է ինֆորմացիա բժշկական և մանկավարժական անձից: Ինչպես և շատ նախադպրոցական հաստատություններում, մենք կազմակերպում

ենք

միջոցառումներ`

ծնողների

և

երեխաների

մասնակցությամբ` տոներ, ստեղծագործական առաջադրանքներ և այլն: Ծնողների ուսուցումը երեխայի հետ շտկողական աշխատանքին ընտանիքում` ներկայացվում են մեր մանկապարտեզի մասնագետներին` բժիշկ-օրթոպեդ, ֆիզկուլտուրայի դաստիարակ, մերսման քույր, ուսուցիչլոգոպեդ,

մանկավարժ-հոգեբան,

երաժշտական

ղեկավար,

դաստիարակներ: Այդ կոնսուլտացիաները, անհատական զրույցները, գործնական

խորհուրդները

և

առաջարկվող

բժշկությունը,

և

մանկավարժական գրականությունը: Դիագնոստիկայի

արդյունքները

ցույց

են

տվել.

նման

կերպ

կազմակերպված դաստիարակա-կրթական և առողջական-շտկողական աշխատանքը դրական է ազդում երեխաների զարգացմանը, նրանց առողջության

ամրապնդմանը,

սոցիալ-ադապտիվ

բնագավառի

զարգացման

խանգարումներով

երեխաների

կարգավորմանը: Այսպիսով,

դաստիարակությունը և զարգացումը բարդ սոցիալ-մանկավարժական խնդիր է: Նրա լուծումը կայանում է տվյալ կատեգորիայի երեխաների նախապատրաստման հիմքում` ակտիվ օգտակար գործունեությանը, հասակակիցների

հետ

հավասարաարժեք

մասնակցությունում`

գործունեության տարբեր ձևերում, առավել ամբողջական սոցիալական դերերի

յուրացմանը,

արդյունավետ

ինտեգրացմանը

սոցիալական

միջավայրում: Երեխաների դաստիարակվողի պոտենցիալ

ուսուցման մոտակա

զարգացող զարգացման

հնարավորությունների [4]

այն

բնույթը

ենթադրում

է

զոնաների

հաշվառում,

պաշարը,

ձևավորվող

ֆունկցիաները, որոնք երեխան անկարող է իրականացնել ինքնուրույն ներկայումս, անմիջական

բայց

հաջող

օգնությամբ:

կերպով

կիրառում

Ուսուցումը

է

դրանք

ակտիվացնում

ընտանիքի է

մոտակա

զարգացման զոնաների անցումը նրա ակտուալ զարգացումում, երբ ընտանիքի օգնությունը նպաստում է բացահայտել երեխայի ներքին ակտիվությունը, բարձրացնում է նրա ինքնուրույնության մակարդակը: Ուսուցումը իր ներքո կրում է զարգացումը:

[5]