Ready-made Materials

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երեխաների մոտ տարբեր հիվանդությունների ընթացքում լյարդի վաղ ախտահարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և սկզբնական փուլերում առաջացող փոփոխությունների բացահայտմանը։ Հետազոտվում են լյարդի գործառական վիճակի խանգարումները, կլինիկական դրսևորումները և լաբորատոր ցուցանիշների փոփոխությունները, որոնք կարող են վկայել ախտաբանական գործընթացի վաղ զարգացման մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ լյարդի ախտահարումը զարգանում է որպես հիմնական հիվանդությանը ուղեկցող կամ դրա հետևանքով առաջացող փոփոխություն և սկզբնական շրջանում կարող է չունենալ արտահայտված կլինիկական նշաններ։ Վերլուծվում են արյան կենսաքիմիական ցուցանիշները, լյարդի ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները և օրգանի գործառույթը բնութագրող այլ տվյալներ՝ դրանց ախտորոշիչ նշանակությունը գնահատելու նպատակով։ Քննարկվում են տարբեր հիվանդությունների դեպքում լյարդային փոփոխությունների առաջացման առանձնահատկությունները և դրանց համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Ուշադրություն է դարձվում վաղ ախտորոշման նշանակությանը, քանի որ լյարդի գործառույթի ժամանակին գնահատումը կարող է նպաստել հիվանդության ընթացքի վերահսկմանը, հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը և բուժական մոտեցումների ճիշտ ընտրությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկաբույժների, մանկական գաստրոէնտերոլոգների, լյարդաբանների, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր երգիչների և կատարողական արվեստի ճանաչված ներկայացուցիչների վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Այն ներառում է տարբեր ժամանակաշրջանների հայ երգիչների կյանքին, ստեղծագործական գործունեությանը, բեմական ուղուն և երաժշտական ժառանգությանը վերաբերող գրքերի, հոդվածների, կենսագրական ուսումնասիրությունների, հուշագրությունների, մամուլի հրապարակումների և այլ նյութերի մատենագիտական տվյալներ։ Ներկայացված աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել առանձին կատարողների մասնագիտական կայացումը, նրանց երգացանկը, կատարողական ոճը, համերգային գործունեությունը և ներդրումը հայկական երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում։ Ուշադրություն է դարձվում ինչպես անհատ կատարողների ստեղծագործական ժառանգությանը, այնպես էլ նրանց գործունեության պատմամշակութային միջավայրին և հայկական կատարողական դպրոցի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին։ Մատենագիտական գրառումների համակարգումը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր տարիներին տվյալ կատարողների մասին հրատարակված նյութերը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես տեղեկատու աղբյուր հայկական երաժշտության, երգարվեստի և կատարողական արվեստի պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև նպաստել համապատասխան գրականության ընտրությանը հետազոտական և կրթական աշխատանքներում։ Այն կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, արվեստաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, ուսանողների, հետազոտողների և հայ կատարողական արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունում մրցունակության բարձրացման կառավարման տեսական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տնտեսության, առանձին ոլորտների և կազմակերպությունների մրցունակության ձևավորման հիմնական գործոնները, կառավարման մեխանիզմները և շուկայական միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրողականության բարձրացմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, նորարարությունների ներդրմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, արտադրանքի և ծառայությունների որակի ապահովմանը, ինչպես նաև կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Վերլուծվում են մրցակցային դիրքերի վրա ազդող ներքին և արտաքին տնտեսական գործոնները, ձեռնարկությունների ռազմավարական կառավարման առանձնահատկությունները, շուկաների ընդլայնման հնարավորությունները և արտահանման ներուժի զարգացման խնդիրները։ Դիտարկվում է պետական տնտեսական քաղաքականության դերը մրցակցային միջավայրի ձևավորման, ձեռնարկատիրության խթանման, ենթակառուցվածքների զարգացման և տնտեսության տարբեր հատվածների արդյունավետության բարձրացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մարդկային կապիտալի, տեխնոլոգիական զարգացման և կառավարման որակի նշանակությանը՝ որպես երկարաժամկետ մրցունակություն ապահովող կարևոր նախադրյալների։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել մրցունակության բարձրացմանը խոչընդոտող գործոնները և դիտարկել կառավարման այն ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել տնտեսության կայուն զարգացմանն ու շուկայական դիրքերի ամրապնդմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր լույս տեսած նյութերի վերաբերյալ համակարգված ու ժամանակին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ուղղություններին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և հարակից ոլորտներին։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ դասակարգման սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը։ Գրքերի վերաբերյալ գրառումներում նշվող գրադարանային տվյալները հնարավորություն են տալիս արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանային հավաքածուում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է ոչ միայն որոնողական և տեղեկատվական, այլև փաստագրական գործառույթ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության պատկերը։ Տարբեր թողարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակութային և արվեստագիտական գրականության թեմատիկ զարգացմանը, նոր ուսումնասիրությունների ի հայտ գալուն և մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

Գիտաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կամրջակային ազոտի ատոմ պարունակող ազոլոպիրիմիդինների վերաշրջանացման վերախմբավորումների ուսումնասիրությանը և այդ փոխարկումների ընթացքի հիմնական օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Հետազոտվում են հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական ակտիվությունը և տարբեր պայմաններում օղակային համակարգերի փոխակերպման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազոտ պարունակող հետերոցիկլային կառուցվածքներում քիմիական կապերի վերադասավորման, սկզբնական օղակի փոփոխման և նոր ցիկլային համակարգերի առաջացման գործընթացներին։ Քննարկվում է ելանյութերի կառուցվածքի, փոխարինիչների բնույթի, ռեակցիոն միջավայրի, ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությունը վերախմբավորման ուղղության ու ստացվող նյութերի կառուցվածքի վրա։ Վերլուծվում են ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմները, միջանկյալ միացությունների առաջացման առանձնահատկությունները և վերջնական արգասիքների ձևավորման օրինաչափությունները։ Կառուցվածքային և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ազոլոպիրիմիդինային համակարգերի փոխակերպումների բնույթը և կանխատեսել համապատասխան հետերոցիկլային միացությունների քիմիական վարքը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նոր ազոտ պարունակող հետերոցիկլային միացությունների ստացման մեթոդների զարգացման և օրգանական սինթեզի հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի և օրգանական սինթեզի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտակրթական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է համաշխարհայնացման գործընթացների ազդեցությանը Իրանի կրթական համակարգի զարգացման, վերափոխման և արդիականացման վրա։ Ուսումնասիրվում են ժամանակակից աշխարհում տեղի ունեցող տնտեսական, սոցիալական, մշակութային, գիտատեխնիկական և տեղեկատվական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը կրթության կազմակերպման սկզբունքների, բովանդակության ու կառավարման մեխանիզմների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային կրթական ավանդույթների պահպանման և միջազգային կրթական միտումներին համապատասխանելու միջև առաջացող խնդիրներին, կրթության որակի բարձրացմանը, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմանը և մասնագիտական պատրաստվածության նոր պահանջներին։ Քննարկվում են կրթական հաստատությունների գործունեության, ուսումնական ծրագրերի կատարելագործման, դասավանդման մեթոդների արդիականացման և գիտելիքի միջազգային փոխանակման հնարավորությունները։ Վերլուծվում են նաև համաշխարհայնացման պայմաններում մշակութային ինքնության, ազգային արժեքների, լեզվական և հասարակական առանձնահատկությունների պահպանման հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում բարձրագույն և հանրակրթական համակարգերի զարգացմանը, միջազգային համագործակցության ընդլայնմանը, տեղեկատվական միջավայրի փոփոխությանը և կրթության հասանելիության ու արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել Իրանի կրթական համակարգի առջև ծառացած մարտահրավերները և այն հնարավոր ուղղությունները, որոնց միջոցով կրթությունը կարող է հարմարվել համաշխարհային փոփոխություններին՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթության ոլորտի մասնագետների, մանկավարժների, իրանագետների, հասարակագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտակենսաբանական և անասնաբուժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է այծերի և ոչխարների արգանդի արյունատար անոթների ու նյարդային կառուցվածքների մակրոմորֆոլոգիական և միկրոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտվում են արգանդի զարկերակային և երակային համակարգերի տեղադրությունը, ճյուղավորման օրինաչափությունները, անոթների փոխհարաբերությունները և դրանց մասնակցությունը օրգանի արյունամատակարարման ապահովմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անոթների պատերի հյուսվածքային կառուցվածքին, տարբեր տրամաչափի անոթների ձևաբանական առանձնահատկություններին և արգանդի առանձին հատվածներում դրանց բաշխմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև օրգանի նյարդավորման աղբյուրները, նյարդային ճյուղերի ընթացքը, տարածումը և մանրադիտակային կառուցվածքը՝ պարզաբանելու համար արգանդի անոթային ու նյարդային համակարգերի կառուցվածքային փոխկապակցվածությունը։ Համեմատական մոտեցմամբ դիտարկվում են այծերի և ոչխարների համապատասխան անատոմիական առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով ընդհանուր օրինաչափություններն ու տեսակային տարբերությունները։ Ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս խորացնել պատկերացումները գյուղատնտեսական կենդանիների վերարտադրողական համակարգի անատոմիայի, հյուսվածաբանության, արյունամատակարարման և նյարդավորման վերաբերյալ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ անասնաբուժական ախտորոշման, վերարտադրողական համակարգի հիվանդությունների ուսումնասիրության, վիրաբուժական միջամտությունների և կենդանիների վերարտադրության կառավարման ոլորտներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անատոմների, հյուսվածաբանների, կենդանաբանների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտի իշեմիկ հիվանդության տարբեր ընթացք ունեցող հիվանդների երկարաժամկետ կլինիկական արդյունքների ուսումնասիրությանը՝ կորոնար անոթների անգիոպլաստիկայից հետո։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են հիվանդների ապրելիության ցուցանիշները և սրտանոթային հիմնական անբարենպաստ դեպքերի առաջացման հետ կապված կլինիկական ու գործիքային գործոնները։ Ուսումնասիրվում են հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությունը, սրտանոթային համակարգի գործառական վիճակը, կորոնար անոթների ախտահարման բնույթը և կատարված միջամտության արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ցուցանիշների բացահայտմանը, որոնք կարող են կապված լինել հետագա սրտանոթային բարդությունների բարձր հավանականության հետ և ունենալ կանխատեսողական նշանակություն հիվանդների հետագա հսկողության ընթացքում։ Վերլուծվում են անգիոպլաստիկայից հետո տարբեր կլինիկական խմբերում դիտվող արդյունքները, հիվանդության հնարավոր առաջընթացը և կրկնակի սրտանոթային դեպքերի առաջացման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է կլինիկական, լաբորատոր և գործիքային տվյալների համակցված գնահատման նշանակությունը հիվանդների ռիսկային խմբերի տարբերակման և երկարաժամկետ կանխատեսման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել անգիոպլաստիկայից հետո հիվանդների վերահսկման և հետագա բուժման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, ինտերվենցիոն սրտաբանության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գրականագիտական և լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլիացի բանաստեղծ Ջորջ Գորդոն Բայրոնի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակներում կատարված հայերեն թարգմանությունների բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, շարահյուսությունը, ոճական միջոցները և բանաստեղծական խոսքի վերարտադրման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնագրի իմաստային, պատկերային և հուզական առանձնահատկությունները հայերեն փոխանցելու խնդիրներին, թարգմանիչների կատարած բառային ու ոճական ընտրություններին, ինչպես նաև հայերենի արտահայտչական հնարավորությունների կիրառմանը։ Վերլուծվում են բանաստեղծական պատկերների, փոխաբերությունների, մակդիրների, դարձվածքների և այլ գեղարվեստական միջոցների փոխանցման տարբեր եղանակները՝ բացահայտելով բնագրի և թարգմանության միջև լեզվական ու ոճական համապատասխանությունները և տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև թարգմանությունների լեզվի զարգացման առանձնահատկությունները՝ կապված հայ գրական լեզվի տարբեր փուլերի, թարգմանական ավանդույթների և առանձին թարգմանիչների անհատական ոճի հետ։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե ինչպես են տարբեր թարգմանական մոտեցումներ ազդել ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղարվեստական բովանդակության հայերեն վերարտադրության վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլերեն և հայերեն գրականությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և գեղարվեստական թարգմանության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի ստորերկրյա ջրային հոսքի ձևավորման, տարածական բաշխման և բարձրադիր գոտիներում ջրառի կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ավազանի երկրաբանական, ջրաերկրաբանական և ֆիզիկաաշխարհագրական պայմանները, որոնք ազդում են ստորերկրյա ջրերի կուտակման, շարժման, սնման և բեռնաթափման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղումների, ձնհալի, մակերևութային ջրերի ներթափանցման, ապարների ջրաթափանցելիության և տեղանքի բարձրության ազդեցությանը ստորերկրյա հոսքի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են տարբեր բարձրություններում գտնվող ջրատար հորիզոնների առանձնահատկությունները, ստորերկրյա ջրային պաշարների գնահատման հնարավորությունները և դրանց կապը լճի ու ավազանի ընդհանուր ջրային հաշվեկշռի հետ։ Վերլուծվում են բարձրադիր տարածքներում ջրառի իրականացման ջրաերկրաբանական նախադրյալները, ջրային ռեսուրսների օգտագործման հնարավոր ծավալները և դրանց արդյունավետ շահագործման հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ստորերկրյա ջրերի օգտագործման ազդեցությանը բնական ջրային համակարգի վրա՝ կարևորելով ջրառի և պաշարների վերականգնման միջև հավասարակշռության պահպանումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման, ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների գնահատման և Սևանա լճի ավազանի ջրային պաշարների արդյունավետ կառավարման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրաերկրաբանների, ջրաբանների, աշխարհագրագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երիկամների ռիթմիկ գործունեության ձևավորման ընթացքում տեղի ունեցող ներզատական, ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական փոփոխությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ ինչպես բնականոն վիճակում, այնպես էլ քրոնիկական երիկամային անբավարարության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են երիկամների գործառույթների օրական կենսաբանական ռիթմերը, մեզի առաջացման և արտազատման գործընթացների ժամանակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև օրգանիզմի ներքին կարգավորիչ համակարգերի ազդեցությունը դրանց վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորմոնային կարգավորման, ջրաաղային հավասարակշռության, էլեկտրոլիտային փոխանակության և նյութափոխանակության ցուցանիշների փոփոխություններին, որոնք մասնակցում են երիկամների բնականոն գործունեության պահպանմանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են քրոնիկական երիկամային անբավարարության դեպքում փոփոխվում ֆիզիոլոգիական ռիթմերը և դրանց հետ կապված կենսաքիմիական ու ներզատական գործընթացները։ Համեմատվում են բնականոն և ախտաբանական վիճակներում ստացված ցուցանիշները՝ երիկամների գործառութային խանգարումների զարգացման օրինաչափությունները և կարգավորիչ մեխանիզմների փոփոխությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կենսաբանական ռիթմերի ուսումնասիրության հնարավոր նշանակությանը հիվանդության ընթացքի գնահատման, ախտորոշիչ ցուցանիշների ճշգրտման և բուժական մոտեցումների հիմնավորման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նեֆրոլոգների, ֆիզիոլոգների, ներզատաբանների, կենսաքիմիկոսների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ծառայությունների ոլորտի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը տնտեսության անցումային ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Քննարկվում են շուկայական հարաբերությունների ձևավորմանը զուգահեռ ծառայությունների կառուցվածքում, կազմակերպման ձևերում և տնտեսական նշանակության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են ոլորտի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական, իրավական և կազմակերպական գործոնները, մասնավոր հատվածի ընդլայնումը, մրցակցային միջավայրի ձևավորումը և բնակչության պահանջարկի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայությունների տարբեր տեսակների զարգացման անհամաչափություններին, դրանց որակի և հասանելիության խնդիրներին, զբաղվածության ապահովման գործում ոլորտի դերին և երկրի տնտեսական աճի հետ ունեցած փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են անցումային տնտեսությանը բնորոշ սահմանափակումները, ներդրումային և ֆինանսական դժվարությունները, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությունը և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծառայությունների ոլորտի արդյունավետության բարձրացման, նոր ծառայությունների ձևավորման, ձեռնարկատիրական գործունեության խթանման և պետական կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոլորտի տեղն ու նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների գործընթացում և բացահայտել դրա հետագա զարգացման համար կարևոր տնտեսական նախադրյալները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի անցումային շրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտաաշխարհագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գետերի ջերմային և սառցային ռեժիմների ձևավորման օրինաչափությունների ու դրանց վրա ազդող աշխարհագրական գործոնների համալիր ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են գետաջրերի ջերմաստիճանի տարածական և սեզոնային փոփոխությունները, սառցային երևույթների առաջացման, զարգացման ու վերացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր գետավազաններում դրանց դրսևորման տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանքի բարձրության, աշխարհագրական դիրքի, կլիմայական պայմանների, օդի ջերմաստիճանի, տեղումների, գետերի սնման աղբյուրների, հոսքի արագության և գետահովիտների կառուցվածքի ազդեցությանը ջերմային ու սառցային գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են սառցակալման սկզբի և ավարտի ժամկետները, սառցային ծածկույթի պահպանման տևողությունը և ջրի ջերմաստիճանային ռեժիմի տարեկան ընթացքը։ Վերլուծվում են Հայաստանի տարբեր ֆիզիկաաշխարհագրական շրջաններում գտնվող գետերի առանձնահատկությունները՝ բացահայտելու բնական պայմանների և ջրաբանական գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջերմային և սառցային ռեժիմների ուսումնասիրության նշանակությանը ջրային ռեսուրսների գնահատման, գետային հոսքի կանխատեսման, ջրատնտեսական կառավարման և բնական վտանգների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, ջրաբանների, կլիմայագետների, բնապահպանության և ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խալկոպիրիտային խտանյութի մշակման և դրա բաղադրության մեջ առկա արժեքավոր մետաղների առավել ամբողջական կորզման արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրվում են հանքային հումքի քիմիական և հանքաբանական առանձնահատկությունները, տարրալուծման գործընթացի ընթացքը և տարբեր տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը մետաղների անցման աստիճանի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղաթթվային միջավայրում ուղղակի տարրալուծման գործընթացին, դրա հիմնական օրինաչափություններին, ջերմաստիճանի, մշակման տևողության, նյութերի հարաբերակցության և լուծույթի բաղադրության ազդեցությանը վերջնական արդյունքների վրա։ Քննարկվում են պղնձի և խտանյութում առկա այլ արժեքավոր բաղադրիչների ընտրողական ու համալիր կորզման հնարավորությունները, ինչպես նաև ստացված լուծույթներից մետաղների հետագա առանձնացման և վերականգնման սկզբունքները։ Վերլուծվում են հումքի վերամշակման արդյունավետության բարձրացման, արժեքավոր բաղադրիչների կորուստների նվազեցման և տեխնոլոգիական փուլերի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առաջարկվող մոտեցման նյութական և էներգետիկ արդյունավետությանը, հումքի համալիր օգտագործմանը և ավանդական վերամշակման եղանակների համեմատ հնարավոր առավելություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գունավոր մետալուրգիայի, հիդրոմետալուրգիայի և հանքային հումքի համալիր վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, քիմիական տեխնոլոգների, հանքարդյունաբերության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։