Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 3 (9)

Այլ առարկաներ

ԱՄՆ-ի կենսական շահերը Հարավային Կովկասում ձևավորվում են տարածաշրջանի ռազմավարական դիրքի, էներգետիկ ռեսուրսների և մեծ տերությունների մրցակցության համատեքստում։ Հարավային Կովկասը հանդիսանում է կապող օղակ Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի միջև, ինչը այն դարձնում է կարևոր տարանցիկ գոտի ինչպես էներգակիրների, այնպես էլ առևտրային միջանցքների համար։ ԱՄՆ-ի համար այստեղ առանցքային նշանակություն ունի Կասպից ավազանի էներգետիկ պաշարների՝ նավթի և գազի արտահանման դիվերսիֆիկացումը դեպի Եվրոպա՝ նվազեցնելով Եվրոպայի կախվածությունը մեկ մատակարարից, հատկապես Ռուսաստանից։ Այս նպատակով ԱՄՆ-ն աջակցել է տարբեր էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերի, որոնք շրջանցում են ավանդական վերահսկվող ուղիները։ Բացի էներգետիկ շահերից, տարածաշրջանը կարևոր է նաև անվտանգության քաղաքականության տեսանկյունից, քանի որ այստեղ հատվում են Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի ազդեցության գոտիները, և ԱՄՆ-ն փորձում է պահպանել ուժերի հավասարակշռություն՝ սահմանափակելով մրցակից ուժերի գերիշխանությունը։ Հարավային Կովկասի երկրներում՝ Վրաստանում, Հայաստանում և Ադրբեջանում, ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը տարբեր աստիճաններով ուղղված է ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացմանը, տնտեսական բարեփոխումների աջակցությանը և տարածաշրջանային կայունության պահպանմանը։ Վրաստանը դիտվում է որպես արևմտյան ինտեգրման ամենաակտիվ գործընկեր, Հայաստանը՝ ավելի բարդ բազմավեկտոր քաղաքականությամբ երկիր, իսկ Ադրբեջանը՝ էներգետիկ ռեսուրսների և ռազմավարական համագործակցության տեսանկյունից կարևոր գործընկեր։ ԱՄՆ-ի համար էական է նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ լարվածության կառավարումը, քանի որ դրանք կարող են սպառնալ էներգետիկ միջանցքներին և լայն տարածաշրջանային կայունությանը։ Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՆ-ի շահերը Հարավային Կովկասում միավորում են էներգետիկ անվտանգությունը, աշխարհաքաղաքական մրցակցության զսպումը և տարածաշրջանի երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։

Տնտեսագիտություն

Նիկելի արծաթից թանկանալը սովորաբար կապված է շուկայի ժամանակավոր անհավասարակշռությունների հետ, ոչ թե այն բանի, որ նիկելը մշտապես «ավելի արժեքավոր» է որպես մետաղ։ Նիկելի գինը կարող է կտրուկ բարձրանալ, երբ աշխարհում աճում է դրա պահանջարկը՝ հատկապես չժանգոտվող պողպատի արտադրության կամ էլեկտրական ավտոմեքենաների մարտկոցների համար, որտեղ նիկելը կարևոր բաղադրիչ է։ Միաժամանակ, եթե մատակարարումը սահմանափակվում է՝ օրինակ արտադրության կրճատման, արտահանման սահմանափակումների կամ աշխարհաքաղաքական խնդիրների պատճառով, գինը կարող է արագ աճել։ Արծաթը, իր հերթին, ունի թե՛ արդյունաբերական, թե՛ ներդրումային կիրառություն, և դրա գինը հաճախ ավելի կայուն կամ այլ տրամաբանությամբ է շարժվում՝ կախված ոսկու շուկայից, ներդրումային պահանջարկից և տնտեսության ընդհանուր վիճակից։ Այդ պատճառով որոշ ժամանակահատվածներում կարող է առաջանալ իրավիճակ, երբ նիկելի գինը բարձրանում է և նույնիսկ գերազանցում է արծաթի գինը, սակայն դա սովորաբար ժամանակավոր շուկայական երևույթ է և չի նշանակում, որ նիկելը ընդհանուր առմամբ ավելի թանկ կամ արժեքավոր մետաղ է, քան արծաթը։

Մշակույթ

Հայ մշակույթը և արվեստը Կեռլայի մեջ-ը մշակութաբանական և համեմատական արվեստաբանության բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ մշակույթի և արվեստի ներկայությունն ու ազդեցությունը Կեռլայի տարածաշրջանում՝ դիտարկելով պատմական կապերը, առևտրային և մշակութային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև տեղական միջավայրում հայ համայնքի ձևավորած ժառանգությունը, աշխատությունում վերլուծվում են հայերի դերը որպես միջնորդական համայնք հնդկական օվկիանոսի առևտրային ցանցերում, նրանց մասնակցությունը քաղաքային մշակույթի զարգացմանը և կրոնական-հասարակական կյանքին, ինչպես նաև հայկական եկեղեցական և ճարտարապետական հետքերը, որոնք արտացոլում են մշակութային փոխներթափանցման գործընթացները, միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում արվեստի փոխազդեցություններին՝ ձեռագրական ավանդույթների, պատկերագրության և կիրառական արվեստի օրինակներով, որոնք ցույց են տալիս հայ մշակույթի հարմարվողականությունն ու տեղական միջավայրի հետ ինտեգրումը, աշխատությունը ընդգծում է, որ Կեռլայում հայկական ներկայությունը ոչ միայն պատմական դրվագ է, այլ նաև մշակութային փոխշփումների ավելի լայն համակարգի մաս, որը ձևավորել է բազմամշակութային միջավայրի առանձնահատկությունները։

Գրականություն

Հարյուր տարվա մենություն-ը Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի մոգական ռեալիզմի ամենահայտնի վեպերից է, որտեղ ներկայացվում է Բուենդիա ընտանիքի մի քանի սերունդների պատմությունը հորինված Մակոնդո քաղաքում՝ մի վայրում, որը աստիճանաբար անցնում է մեկուսացման, վերելքի և անկման փուլերով, վեպը միավորում է իրական պատմական ու սոցիալական գործընթացները ֆանտաստիկ և խորհրդանշական տարրերի հետ՝ ստեղծելով ժամանակի, հիշողության և ճակատագրի շուրջ կառուցված բազմաշերտ աշխարհ, որտեղ կրկնվող անունները, իրադարձությունները և ճակատագրական սխալները ընդգծում են մարդկային պատմության շրջապտույտային բնույթը, ստեղծագործությունը նաև անդրադառնում է Լատինական Ամերիկայի քաղաքական անկայունությանը, գաղութային անցյալին և մշակութային ինքնության որոնմանը՝ միաժամանակ ներկայացնելով անհատի և ընտանիքի մեկուսացման թեմաները, վեպը համարվում է համաշխարհային գրականության կարևորագույն գործերից մեկը՝ իր յուրահատուկ պատմողական կառուցվածքի, լեզվի և խորհրդանշական խորության շնորհիվ։

Գրականություն

Հայոց պատմություն համարվում է հայկական պատմագրության ամենանշանավոր և արժեքավոր ստեղծագործություններից մեկը, որի հեղինակն է Մովսես Խորենացի՝ հայ միջնադարյան պատմագրության հիմնադիրը։ Այս գիրքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի ծագման, կազմավորման, պետականության ստեղծման և պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հեղինակի ապրած դարաշրջանը։ Ռուսերեն հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև ռուսալեզու ընթերցողներին ծանոթանալ հայկական մշակույթի, ազգային ինքնության և պատմական ժառանգության կարևորագույն աղբյուրներից մեկին։ Ստեղծագործության մեջ մանրամասն ներկայացված են հայկական թագավորությունների ձևավորումը, արքաների գործունեությունը, պատերազմները, դիվանագիտական հարաբերությունները, ժողովրդի սովորույթներն ու հոգևոր կյանքը։ Խորենացին իր պատմությունը կառուցում է ոչ միայն փաստերի փոխանցման, այլ նաև գեղարվեստական նկարագրությունների, առասպելների և ժողովրդական ավանդությունների միջոցով, ինչի շնորհիվ գիրքը ընթերցվում է ոչ միայն որպես պատմագիտական աշխատություն, այլ նաև որպես գրական արժեք ունեցող ստեղծագործություն։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում ազգային ինքնագիտակցության պահպանմանը և հայրենիքի գաղափարին՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի տոկունությունն ու մշակութային հարատևությունը։ «Հայոց պատմություն»-ը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ հայկական քաղաքակրթության արմատները և նրա դերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Գիրքը համատեղում է պատմությունը, փիլիսոփայական դիտարկումները և ազգային հիշողությունը՝ դառնալով հայ գրական ու գիտական ժառանգության անկրկնելի մաս։

Արտասահմանյան գրականություն

Դենիել Քիզի հայտնի և հուզիչ վեպն է, որը անդրադառնում է ինտելեկտի, մարդասիրության, ու մարդկային արժանապատվության հարցերին։ Գրքի գլխավոր հերոսը՝ Չարլի Գորդոն, մի տղամարդ է, ով ունեցել է մտավոր խնդիրներ, սակայն նրա կյանքը փոխվում է, երբ նրա վրա կատարվում է էքսպերիմենտ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել նրա ինտելեկտը։ Այս ընթացքը տեղի է ունենում գիտական փորձարկման միջոցով, և Չարլիի միտքը սկսում է զարգանալ՝ հասնելով բացառիկ մակարդակի։ Սակայն, երբ Չարլիի ճանաչողական կարողությունները մեծանում են, նա սկսում է հասկանալ, թե որքան շատ բաներ է կորցրել՝ ներառյալ իր մարդկային կապերը։ Վեպը խորը ուսումնասիրություն է մարդու ճանաչողական ունակությունների և մարդկային անձի փոխազդեցության մասին։ Գրքում քննարկվում են խելացիության սահմանները, իրազեկությունը և դրա ներգործությունը մարդու ապրումների ու հարաբերությունների վրա։ «Ծաղիկներ Էլջերնոնի համար»-ը նաև աներևակայելի ուժեղ է ոչ միայն գիտական էքսպերիմենտի արդյունքներով, այլև հոգևոր և էթիկական խնդիրների հետ կապված։ Չարլիի պատմությունը բացահայտում է, թե ինչ է նշանակում լինել իդեալական ու լիարժեք մարդ՝ անկախ մտավոր կարողություններից։ Այս գիրքը միանշանակորեն մտնում է մարդկության մասին խոր մտածելու անհրաժեշտության շարք՝ սփռելով ազդեցություն ոչ միայն այն ժամանակ, երբ այն հրատարակվեց, այլև այսօր, որ մեզ հիշեցնի կյանքի կարևորագույն արժեքների մասին։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-76-002-5