Ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների տեղափոխումը ՀՀ մաքսային սահմանով

Մաթեմատիկա

Նյութում ընդգրկված են վերլուծական երկրաչափության հիմնական թեմաները՝ ուղիղներ, հարթություններ, կորեր, ինչպես նաև գծային հանրահաշվի կարևոր հասկացությունները՝ մատրիցներ, վեկտորներ, գծային հավասարումների համակարգեր, դետերմինանտներ և սեփական արժեքներ։ Յուրաքանչյուր թեմայի համար ներկայացված են տիպային խնդիրներ և դրանց քայլ առ քայլ լուծման մեթոդներ։ Ուղեցույցը նպատակ ունի զարգացնել ուսանողների խնդիր լուծելու հմտությունները, ամրապնդել տեսական գիտելիքները և ձևավորել համակարգված մաթեմատիկական մտածողություն՝ հատկապես ինժեներական և բնական գիտությունների կիրառական խնդիրների համար։

Lեզվաբանություն

Գրերի տեսակները և ուղղագրական սկզբունքները վերաբերում են այն համակարգերին, որոնց միջոցով լեզուն արտահայտվում է գրավոր ձևով, ինչպես նաև այն կանոններին, որոնք ապահովում են բառերի ճիշտ և միասնական գրությունը։ Գրերի տեսակները հիմնականում բաժանվում են մի քանի խմբերի՝ պատկերագրային (պիկտոգրաֆիկ), գաղափարագրային (իդեոգրաֆիկ), վանկային և այբբենական համակարգերի։ Պատկերագրային գրերում նշանները ներկայացնում են առարկաներ կամ երևույթներ, գաղափարագրայիններում՝ արդեն ավելի վերացական հասկացություններ, վանկային համակարգերում յուրաքանչյուր նշան համապատասխանում է վանկի, իսկ այբբենական համակարգերում յուրաքանչյուր նշան սովորաբար ներկայացնում է հնչյուն կամ հնչյունների փոքր խումբ, ինչը դարձնում է այն առավել ճկուն և տարածված ձևը ժամանակակից լեզուներում։ Հայերենը, օրինակ, պատկանում է այբբենական գրերի համակարգին և ունի իր յուրահատուկ գրանշանները։ Ուղղագրական սկզբունքները այն հիմնական կանոններն են, որոնցով կարգավորվում է բառերի գրությունը՝ ապահովելով լեզվի միասնականություն և ընթերցելիություն։ Դրանք ներառում են հնչյունաբանական սկզբունքը, ըստ որի բառը գրվում է այնպես, ինչպես արտասանվում է, ձևաբանական սկզբունքը, երբ բառի գրությունը պահպանում է նրա կառուցվածքային ձևերը նույնիսկ արտասանության փոփոխության դեպքում, պատմական-ավանդական սկզբունքը, երբ պահպանվում են հին գրության ձևերը անկախ ժամանակակից արտասանությունից, և իմաստաբանական սկզբունքը, երբ գրությունը պայմանավորված է բառի իմաստով կամ տարբերակման անհրաժեշտությամբ։ Այս սկզբունքների համադրությունը թույլ է տալիս լեզվին պահպանել ինչպես պատմական շարունակականությունը, այնպես էլ գործնական ճշտությունն ու հստակությունը, իսկ Հայոց լեզու-ում դրանք կարևոր դեր ունեն գրավոր հաղորդակցության միասնական համակարգի ձևավորման և պահպանման համար։

Քաղաքագիտություն

«Քաղաքակրթությունների բախում» (անգլ. The Clash of Civilizations) Սամյուել Հանտինգթոնի կողմից ներկայացված քաղաքական-ֆիլիսոփայական աշխատություն է, որը քննարկում է ժամանակակից աշխարհի գլոբալ հակամարտությունների պատճառները։ Հանտինգթոնը ասում է, որ պատերազմների և հակամարտությունների հիմնական շարժիչ ուժը այլևս ռազմավարական կամ գաղափարական մրցակցությունը չէ, այլ՝ մշակութային ու քաղաքակրթական տարբերությունները։ Գրքում արտացոլվում են մի քանի կարևոր գաղափարներ՝ 📌 Գլխավոր թեմաները Մարդկության հիմնական հակամարտությունները ժամանակի ընթացքում տեղափոխվում են մշակութային հարթություն։ Ապագայի աշխարհում մեծ կոնֆլիկտները տեղի կունենան քաղաքակրթությունների միջև, ոչ թե պետությունների։ Քաղաքակրթությունները Hantington-ի պատկերացմամբ բաժանվում են՝ արևմտյան, իսլամական, սինո-չինական, հնդկական, ուղղափառ (ռուսական), լատինամերիկյան, և այլն։ Աջակցություն և հակազդեցություն կարող են ձևավորվել ոչ միայն քաղաքական, այլ նաև մշակութային արժեքների և կրոնի հիման վրա։ 🔥 Հանտինգթոնի հիմնական պնդում «Ապագայում մեծ կոնֆլիկտները լինելու են քաղաքակրթությունների միջև, որովհետև արժեքների ու ինքնության տարբերությունները ավելի կարևոր են, քան տնտեսական կամ քաղաքական շահերը»։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2021 ISBN - 978-5-17-096332-4

Մանկական

«Հեքիաթների մոլորակ» (Թումանյան) ընտրանի 2-ը հայ ընթերցողին առաջարկում է Թումանյանի մի շարք հեքիաթներ և միաժամանակ թարգմանված հեքիաթներ՝ տարբեր ժողովուրդներից։ Գիրքը համադրում է ազգային ու համաշխարհային հեքիաթային ժառանգությունը՝ մի փոքրիկ, բայց հարուստ աշխարհում։ Թումանյանը իր յուրահատուկ ոճով վերածում է հեքիաթը գրական արվեստի՝ հաղորդելով հումոր, սթափ նամուս և խոր իմաստ։ Հեքիաթները հաճախ ուսուցողական են՝ սովորեցնում են բարոյական արժեքներ, ինչպես ազնվություն, համբերություն և արդարություն։ Թարգմանություններն օգնում են երեխաներին ճանաչել տարբեր մշակույթների հեքիաթային կերպարները և սովորույթները։ Գիրքը գրավում է պարզ և երաժշտական լեզվով՝ որը երեխաների համար հեշտ է ընկալել և սիրել։ Հեքիաթների հերոսները կարող են լինել մարդ, կենդանի կամ նույնիսկ առարկա՝ ինչը զարգացնում է երևակայությունը։ Թումանյանը օգտագործում է կրկնություններ, զվարճալի երկխոսություններ և հումոր՝ ընթերցողին պահելով գրքի մեջ։ Այս ընտրանին հատկապես հարմար է դպրոցականների համար՝ որպես ընթերցանության և հայրենագիտության մաս։ Գիրքը նպաստում է լեզվի զարգացմանը, մտածողության և բարոյական ընկալման ձևավորմանը։ «Հեքիաթների մոլորակ» ընտրանի 2-ը թույլ է տալիս մանկության մեջ կրկին հայտնվել հեքիաթային մոլորակում՝ ուր միշտ հաղթում է բարիքը։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-842-12-7

Գրականություն

Սայաթ-Նովա: Բանաստեղծություններ ժողովածուն ներկայացնում է 18-րդ դարի հայ աշուղական արվեստի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկի՝ Սայաթ-Նովայի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով նրա սիրային, փիլիսոփայական և սոցիալական թեմաներով տաղերն ու երգերը։ Գրքում առանձնացվում է բանաստեղծի յուրահատուկ լեզվական ոճը, որը միավորում է հայերենը, վրացերենը և թուրքերենը՝ արտահայտելով Կովկասյան բազմամշակութային միջավայրի ազդեցությունը նրա արվեստի վրա։ Սայաթ-Նովայի բանաստեղծություններում գերիշխում են սիրո, մարդկային հարաբերությունների, ճակատագրի և հոգևոր որոնումների թեմաները, որոնք ներկայացված են խոր զգացմունքայնությամբ և երաժշտական բարձր ռիթմով։ Հեղինակի տաղերը հաճախ կառուցված են ժողովրդական մտածողության և փիլիսոփայական խորհրդածության միասնության վրա՝ ստեղծելով առանձնահատուկ գեղարվեստական աշխարհ։ Ժողովածուն նաև ընդգծում է Սայաթ-Նովայի դերը որպես աշուղական արվեստի նորարարի, ով բարձրացրել է ժողովրդական երգի գեղարվեստական մակարդակը և այն վերածել գրական բարձր արժեք ունեցող ստեղծագործության։ Նրա բանաստեղծությունները մինչ օրս պահպանել են իրենց երաժշտականությունն ու ազդեցիկությունը՝ դառնալով հայ մշակութային ժառանգության անբաժանելի մաս։

Պատմություն

Նյութը անդրադառնում է 20-րդ դարի սկզբին Իրանում ծավալված քաղաքական-հասարակական շարժմանը, որի նպատակն էր սահմանադրական կարգերի հաստատումը և միապետական իշխանության սահմանափակումը։ Այս պատմական իրադարձությունների համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իրանի հայ համայնքի գործունեությանը։ Հիմնական բովանդակություն Պարսկական հեղափոխության ծագում և զարգացում Նյութը ներկայացնում է 1905 թվականից սկսված ժողովրդավարական շարժումները, որոնք հանգեցրին սահմանադրության ընդունմանը և խորհրդարանի (մեջլիսի) ստեղծմանը։ Հայերի մասնակցությունը Դիտարկվում է Իրանի հայերի ակտիվ ներգրավվածությունը հեղափոխական շարժումներում՝ ինչպես քաղաքական, այնպես էլ հասարակական մակարդակներում։ Հայերը մասնակցել են մամուլի, կազմակերպչական և երբեմն նաև զինված պայքարի գործընթացներին։ Քաղաքական և ազգային նշանակություն Նյութը ընդգծում է, որ հայ համայնքը կարևոր դեր է խաղացել Իրանի սահմանադրական շարժման մեջ՝ միաժամանակ պաշտպանելով իր ազգային և մշակութային իրավունքները։ Նյութի հիմնական գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ պարսկական հեղափոխությունը ոչ միայն Իրանի ներքին քաղաքական փոփոխությունների գործընթաց էր, այլև բազմազգ հասարակության մասնակցությամբ ձևավորված լայն շարժում, որտեղ հայերը ունեցել են նշանակալի դեր։