Ֆեոդալական պետության և իրավունքի առաջացումը Անգլիայում

Գեղարվեստական հայ․

«Բանաստեղծություններ և պոեմներ. Ընտրանի»՝ Հովհաննես Շիրազի այս ժողովածուն մի հսկայական գրական արժեք է, որն ընդգրկում է նրա լավագույն բանաստեղծություններն ու պոեմները՝ հայ գրականության խոշորագույն հեղինակներից մեկի ստեղծագործական ժառանգությունը ներկայացնելով ամբողջությամբ: Շիրազը, իր ստեղծագործությունների մեջ, հաճախ անդրադառնում է սիրո, բնության, հայրենասիրության ու մարդկանց հոգեկերտվածքների խոր թեմաներին։ Այս ժողովածուն պարունակում է Շիրազի այն ստեղծագործությունները, որոնք ամենից շատ են արտահայտում նրա հոգևոր և փիլիսոփայական մոտեցումները, ինչպես նաև ազգային ու մարդկային արժեքների նկատմամբ ունեցած խորը հավատը։ Գրում է այնպիսի բանաստեղծություններ, որոնք արտացոլում են նրա անհատականություն, նրա մտքերը և զգացողությունները՝ լինելով միակողմանի և հստակ։ Շիրազի բանաստեղծությունները լի են հուզականով, դինամիկությամբ, նաև սրամտությամբ ու նուրբ դրամատիզմով։ Նա թափանցիկ և խոր արտահայտություններով մշակում է մարդկային կյանքի այն խորը բաներ, որոնք ցանկացած ընթերցողի կարող են մոտ լինել՝ թե՛ անձնական, թե՛ ազգային հարցերին։ Շիրազը հավատում էր սիրո անխախտ ուժին՝ այն որպես միակ մխիթարություն մարդկանց համար, և այս գաղափարը հանդիպում է գրեթե բոլոր նրա գործերում։ **«Բանաստեղծություններ և պոեմներ»** ժողովածուում տեղ գտած պոեմները, իրենց գեղարվեստական ոճով, հաճախ ցույց են տալիս ճակատագրի ու ժամանակի հետ առճակատված մարդկանց, ովքեր պայքարում են անձնական ազատության ու արդարության համար՝ միաժամանակ խորապես կապված լինելով իրենց հայրենիքի ու ժողովրդի ճակատագրին։ Այն պարունակում է նաև այն մեծագույն պոեմները, որոնք քննարկում են հայ ժողովրդի անցյալը, նրա դժվարությունները, և այն պայքարը, որ հայը մշտապես ունեցել է իր ինքնության ու ազատության համար։ Հովհաննես Շիրազը իր բոլոր գործերում հանդես է գալիս որպես երգիչ՝ հավատարիմ մնալով իր ժողովրդի ու հարազատ երկրի լավագույն արժանիքներին։ Նրա բանաստեղծությունները դարերում կտևեն որպես հայ գրականության դասական ժառանգություն։ «Բանաստեղծություններ և պոեմներ. Ընտրանի» ժողովածուի ընթերցումը հնարավորություն է տալիս մեզ շոշափել մի մեծ գրողի ստեղծագործական ուղին, որը պոեզիայի մեջ շարունակում է բացահայտել սիրո ու կյանքից և մշակույթից բխող գեղեցկությունները։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-51-421-5

Փիլիսոփայություն

Հնագույն քաղաքական դասական է, որը ներկայացնում է իշխանության պահպանման և կառավարման իրական, երբեմն՝ սառն ու անզուսպ, ռազմավարությունները։ Մակավելիի մոտեցումը տարբերվում է ավանդական բարոյական ուսմունքներից՝ առաջարկելով դիտարկել քաղաքականությունը որպես ինքնուրույն ոլորտ՝ իր օրենքներով ու սկզբունքներով։ Գիրքը մանրամասն բացատրում է, թե ինչպիսի որակներ պետք է ունենա տիրակալը, ինչպես պետք է հաղթահարել ներքին և արտաքին վտանգները, ինչպես ձևավորել բանակ և կառավարել պետությունը։ Մակավելիի խոսքով՝ տիրակալը պետք է լինի խելացի, համառ, և երբ անհրաժեշտ է՝ կարող է կիրառել նույնիսկ խաբեությունը կամ խստությունը՝ պետության կայունությունն ապահովելու համար։ Նա ընդգծում է, որ իշխանությունը պետք է լինի ամուր, և դրա համար անհրաժեշտ է հասկանալ մարդկային բնությունը՝ հետաքրքրասիրություն, ամբիցիա, վախ և հավատարմություն։ Մակավելիի քննադատական և ռեալիստական պատկերացումը հաճախ կապվում է «մակավելիզմ» հասկացության հետ, որը նշանակում է իշխանության մեջ հաշվարկված, նպատակասլաց և ոչ միշտ բարոյական քայլեր։ Այս գիրքը մեծ ազդեցություն է ունեցել քաղաքական գիտության, դիվանագիտության և պետական կառավարման զարգացման վրա՝ շեշտելով, որ հաջողակ ղեկավարությունը պահանջում է ոչ միայն գաղափարախոսություն, այլև հստակ ռազմավարական մտածողություն։ **«VIVI Classics: Machiavelli’s Prince»** հրատարակությունը սովորաբար առաջարկում է նաև մեկնաբանություններ և ուսուցողական նյութեր, որոնք օգնում են ընթերցողին ավելի լավ հասկանալ Մակավելիի մտքերը և դրանց ժամանակակից կիրառությունը։ Հրատարակիչ - Vivi Books Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 9789386869333

Գրականություն

Վեպը հայ պատմավիպական գրականության կարևոր ստեղծագործություններից է, որը ներկայացնում է XIX դարի ազգային-ազատագրական պայքարի, արևելահայության սոցիալական և քաղաքական իրավիճակի, ինչպես նաև հայրենասիրության ու ինքնության պահպանման գաղափարները։ Վեպի գործողությունները ծավալվում են Պարսկաստանի և հայկական բնակավայրերի միջավայրում, որտեղ ժողովուրդը գտնվում է բռնությունների, անարդարության և քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Ստեղծագործության կենտրոնական հերոսը՝ Ջալալեդինը, ուժեղ կամքի, խիզախության և ազատատենչ ոգու մարմնավորում է, որի կերպարի միջոցով հեղինակը ներկայացնում է ազգային արժանապատվության, պայքարի և արդարության գաղափարները։ Վեպում Րաֆֆին պատկերում է ժամանակի հասարակական հակասությունները, իշխանական կամայականությունները, ժողովրդի ծանր կյանքը և ազգային զարթոնքի անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում նաև հայ ժողովրդի հոգեբանական վիճակին, կրթության, ազգային ինքնագիտակցության և միասնության խնդիրներին։ «Ջալալեդին»-ում առկա են դրամատիկ իրադարձություններ, քաղաքական ինտրիգներ, պայքարի տեսարաններ և մարդկային հարաբերությունների խորքային նկարագրություններ, որոնք ստեղծում են լարված և հուզական մթնոլորտ։ Րաֆֆու լեզուն արտահայտիչ է, պատկերավոր և հայրենասիրական շնչով լի, իսկ հերոսները ներկայացված են ուժեղ բնավորություններով և գաղափարական հակադրություններով։ Վեպը ոչ միայն պատմական և գեղարվեստական արժեք ունի, այլև կրում է ազգային դաստիարակչական նշանակություն՝ կոչ անելով պահպանել ժողովրդի արժանապատվությունը, մշակույթն ու ազատության ձգտումը։ «Ջալալեդին»-ը համարվում է Րաֆֆու հայրենասիրական գրականության կարևոր նմուշներից մեկը և շարունակում է մնալ հայ ընթերցողների կողմից սիրված դասական ստեղծագործություն։

Այլ առարկաներ

Թզենի նյութը գյուղատնտեսական-այգեգործական ուղղվածության մասնագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է թզենու (Ficus carica) կենսաբանական առանձնահատկություններին, մշակության տեխնոլոգիաներին և դրա արտադրական հնարավորություններին, հատկապես Հայաստանի մերձարևադարձային գոտիներում։ Այն նախատեսված է այգեգործների, գյուղատնտեսության մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են չոր և տաք կլիմայական պայմաններին հարմարվող պտղատեսակների մշակությամբ։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են թզենու աճի և զարգացման կենսաբանական փուլերը, նրա բարձր ջերմասեր բնույթը, երաշտադիմացկունությունը և հողի նկատմամբ պահանջները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտային բազմազանությանը և տեղական ու ներմուծված ձևերի համեմատական բնութագրերին՝ բերքատվության, պտղի որակի և հասունացման ժամկետների տեսանկյունից։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տնկարկների հիմնման և խնամքի ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ հողի նախապատրաստում, տնկման սխեմաներ, ոռոգման կազմակերպում և պարարտացման համակարգեր։ Նյութը ընդգրկում է նաև էտման և ձևավորման մեթոդները, որոնք կարևոր են թզենու ճիշտ զարգացման և կայուն բերքատվության ապահովման համար։ Բացի այդ, քննարկվում են հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի հիմնական միջոցառումները՝ շեշտադրելով կանխարգելիչ և էկոլոգիապես անվտանգ մոտեցումները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև բերքահավաքի, պտղի պահպանման և չորացման տեխնոլոգիաներին, որոնք մեծ նշանակություն ունեն արտադրանքի շուկայական արժեքի համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ նպաստելով թզենու մշակության արդյունավետ կազմակերպմանը Հայաստանի պայմաններում։

Քաղաքագիտություն

Պլուտարխը (հին հունական պատմագիր, փիլիսոփա և բարոյագիր) այս գրքում ուսումնասիրում է՝ ինչպես են ձևավորվում և ինչպիսի հատկություններ ունեն տարբեր քաղաքական կառավարման համակարգերը՝ մենարխիան (թագավորություն), ժողովրդավարությունը և օլիգարխիան։ Նա պատմական օրինակներ է բերում հին հունական քաղաք-պետություններից և ավելի լայն աշխարհից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տիրապետության ձևերը փոխվում և ինչ վտանգներ են պարունակում։ Պլուտարխը ընդգծում է, որ ոչ մի համակարգ ինքնուրույն չի կարող լինել «դժբախտությունից» հեռու, քանի որ ամեն կառավարման ձևում կարող է հայտնվել տկարություն կամ չարաշահում։ Մենարխիան կարող է վերածվել չար բռնակալության, ժողովրդավարությունը՝ քաոսի կամ անխոհեմության, իսկ օլիգարխիան՝ հարստության վրա հիմնված իշխող խղճի՝ որը չի հաշվում ժողովրդի կարիքները։ Գիրքը համարվում է թե՛ քաղաքական մտածողության, թե՛ բարոյական գրականության դասական օրինակ, քանի որ Պլուտարխը դիտարկում է ոչ միայն քաղաքական համակարգերը, այլև մարդկային բնույթը և առաջնորդության բարոյականության հարցը։ Նրա մոտեցումը մոտ է առակին՝ նա ցույց է տալիս, որ իշխանության մեջ մարդու բարոյական հատկանիշները որոշում են, թե արդյոք համակարգը կմնա արդար, թե կհայտնվի չարաշահում։ Այս աշխատությունը օգտակար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են քաղաքական տեսությունների, հին հունական պատմության և իշխանության էթիկայի հետ։ Հրատարակիչ - Эксмо Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-5-699-93599-4

Գրականություն

Գիրքը համախմբում է Ռաֆֆու ստեղծագործությունների քննադատական և հրապարակախոսական կողմերը, վերլուծում է նրա գրական ազդեցությունը, ժամանակի սոցիալական և ազգային խնդիրներին անդրադարձերը, ինչպես նաև հայ հասարակության և մտավորականության ձևավորման վրա ունեցած ներդրումը։ Աշոտ Հայրունին ներկայացնում է Ռաֆֆու մտածողությունը և գրական ոճը համամարդկային և ազգային համատեքստում։ Հիմնական թեմաները․ Ռաֆֆու գրական քննադատությունը և ստեղծագործական մոտեցումները Հրապարակախոսական գործունեություն և հասարակական ազդեցություն Ազգային ինքնություն և մշակութային ինքնագիտակցություն Սոցիալական արդարություն և արդիական հարցերի լուսաբանում Գրական և մտավորական ժառանգության գնահատում Գրքի առանձնահատկությունները․ Գրում է համակողմանի վերլուծություն՝ միավորելով գրական քննադատություն և հրապարակախոսություն Արձանագրում է Ռաֆֆու ազդեցությունը ժամանակակից և հետագա հայ մտքի վրա Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և հայ դասական գրականության սիրահարների համար Անդրադառնում է նաև սոցիալ-քաղաքական և մշակութային թեմաներին