Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանում պաշտպանած ատենախոսությունների մատենագիտություն (1935- 2009)

Գեղարվեստական հայ․

«Խաննա» (Աննա Դավթյան) ժամանակակից հայկական վեպ է, որը պատմում է մի կնոջ՝ Խաննայի կյանքը, նրա ներքին պայքարը, անցյալը և ապագայի հանդեպ հույսը։ Գիրքը շոշափում է մարդկային հոգու բարդ շերտերը՝ այն պահերը, երբ մարդը փորձում է գտնել իր տեղը կյանքում և հասկանալ, թե ով է իրականում։ Խաննան ոչ միայն հերոսուհի է, այլև խորհրդանիշ՝ յուրաքանչյուրի մեջ կան այնպիսի պահեր, երբ մարդը կանգնում է ընտրության առջև և պետք է որոշի՝ ինչպիսին կլինի իր կյանքը։ Վեպը հաճախ պատմվում է զգացմունքային ու նրբագեղ լեզվով, որտեղ մանրուքներն ունեն մեծ նշանակություն՝ բացահայտելու համար հերոսների բնավորությունը։ Դավթյանը ուշադրություն է դարձնում ոչ միայն հերոսի անձնական պատմությանը, այլև հասարակական միջավայրին, որտեղ նա մեծացել է և որտեղ պետք է գոյատևի։ Գիրքը շոշափում է նաև հարաբերությունների, սիրո, վստահության և հիասթափության թեմաները՝ ցույց տալով, որ մարդը կարող է վերապրել և նորից վերականգնվել։ «Խաննա» վեպը տպավորիչ է նրանով, որ ընթերցողը շատ հեշտ է նույնանում հերոսի հետ՝ զգալով նրա ցավը, ուժը և հույսը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ կյանքի դժվարությունները կարող են դառնալ նոր սկիզբ, եթե մարդը ունենա կամք և հավատ։ Գիրքը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են հոգեբանական, դրամատիկ և զգացմունքային պատմություններ՝ կանանց թեմայով։ Ընդհանուր առմամբ, «Խաննա» ընթերցողին տալիս է հուզիչ, մտորիչ և շատ մարդկային պատմություն, որը երկար է մնալու մտքում։ Հրատարակիչ - Մետրո Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-9179-7-9

Պատմություն

Արիական ինքնաստությունը աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցության և մշակութային ինքնության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հին սերնդերի ոգևորությունը, ազգային արժեհամակարգերի պահպանման կարևորությունը և մշակութային ինքնատիպության զարգացման անհրաժեշտությունը։ Գրքում վերլուծվում են ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները, ազգային արժեքների և հային հատուկ սովորույթների նշանակությունը, ինչպես նաև մշակութային և պատմական ժառանգության դերակատարը՝ ապահովելով ժողովրդին բնորոշ ինքնագիտակցության հստակ պատկերացում։ Հեղինակը անդրադառնում է հայ հասարակության տարբեր ժամանակաշրջաններում ազգային ինքնության մարտահրավերներին, արտաքին ազդեցությունների և պատմական փորձությունների ազդեցությանը, ինչպես նաև արտահայտում է տեսակետներ ազգային համախմբվածության, հայրենասիրության և մշակութային ինքնատիպության ամրապնդման մասին։ Աշխատությունը համադրում է պատմական վերլուծություններ, մշակութաբանական դիտարկումներ և տեսական ուսումնասիրություններ՝ ընթերցողին տրամադրելով համապարփակ գիտելիքներ ազգային ինքնության մասին, նպաստելով ազգային ինքնագիտակցության խորացմանը և մշակութային արժեքների պահպանմանը։ Գիրքը օգտակար է թե պատմաբանների, թե մշակութաբանների, թե սովորող ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ազգային ինքնության, հայ մշակույթի և պատմության ուսումնասիրությամբ։

Տնտեսագիտություն

Մրցակցություն և կարգավորում աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության երկու հիմնարար երևույթների՝ մրցակցության և պետական կարգավորման փոխհարաբերությունների խորքային ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրանց տեսական հիմքերը, գործնական դրսևորումները և տնտեսական համակարգերի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հեղինակ Մելքումյան Մ.-ն գրքում վերլուծում է մրցակցության էությունը որպես շուկայի արդյունավետության ապահովման հիմնական մեխանիզմ, որտեղ ազատ մրցակցային միջավայրը նպաստում է ռեսուրսների ավելի օպտիմալ բաշխմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և սպառողների ընտրության ընդլայնմանը։ Միևնույն ժամանակ աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է պետական կարգավորման անհրաժեշտությանը այն դեպքերում, երբ շուկան չի կարող ինքնուրույն ապահովել հավասարակշռություն, մասնավորապես մոնոպոլիաների, արտաքին ազդեցությունների և սոցիալական անհավասարությունների պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են մրցակցության տարբեր ձևերը՝ կատարյալ և անկատար մրցակցություն, օլիգոպոլիա և մոնոպոլիա, ինչպես նաև դրանց տնտեսական հետևանքները շուկայի կառուցվածքի և գնագոյացման գործընթացների վրա։ Հեղինակը բացատրում է պետական քաղաքականության գործիքները՝ հակամենաշնորհային կարգավորում, հարկային և սուբսիդավորման մեխանիզմներ, շուկայի վերահսկողություն և իրավական դաշտի ձևավորում, որոնք ուղղված են տնտեսական արդյունավետության և սոցիալական արդարության հավասարակշռմանը։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր երկրներ համադրում ազատ շուկայի սկզբունքները պետական կարգավորման հետ՝ ապահովելով կայուն տնտեսական զարգացում։ Գիրքը համադրում է տեսական վերլուծությունը և կիրառական օրինակները՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին հասկանալ մրցակցության և կարգավորման փոխազդեցության բարդ մեխանիզմները իրական տնտեսական համակարգերում։ Այն հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, պետական կառավարման, իրավագիտության և բիզնեսի ոլորտների ուսանողների, ինչպես նաև քաղաքականության մշակման գործընթացում ներգրավված մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է վնասատուների դեմ պայքարի տարբեր մոտեցումները՝ ագրոտեխնիկական (ցանքաշրջանառություն, հողի ճիշտ մշակում), մեխանիկական և ֆիզիկական միջոցառումներ, կենսաբանական պայքար՝ օգտակար միջատների և միկրոօրգանիզմների կիրառմամբ, ինչպես նաև քիմիական պաշտպանության հիմնական սկզբունքները՝ ինտեգրված մոտեցման շրջանակում։ Գրքում ընդգրկված են նաև վնասատուների մոնիթորինգի և կանխատեսման մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս ժամանակին գնահատել վտանգի մակարդակը և կիրառել համապատասխան միջոցառումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրված վնասատուների կառավարման (IPM) համակարգին, որը համադրում է տարբեր պայքարի եղանակներ՝ նվազեցնելով շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը և բարձրացնելով արտադրության կայունությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակակից և արդյունավետ մեթոդների վերաբերյալ։

Գեղարվեստական հայ․

«Իմ գրադարանը․ Հակոբ Պարոնյան. Ստեղծագործությունների ժողովածու»**՝ Հակոբ Պարոնյանի լայնածավալ ստեղծագործությունների հավաքածուն է, որը ներառում է նրա լավագույն բանաստեղծություններն, պատմվածքները, դիմանկարներն ու երկերի մի շարք հետաքրքիր օրինակներ։ Պարոնյան հայ գրականության մեջ համարվում է մեծ վերածնունդի ներկայացուցիչ, ով հայտնի է իր սուր հումորի, սրամտության, սիրված լեզվաբանությամբ և հասարակական վերարտադրության խոր ուսումնասիրություններով։ Նրա ստեղծագործությունները լի են կեղծիքների, սոցիալական ու քաղաքական խեղումները քննադատող հարցադրումներով։ «Իմ գրադարանը» ժողովածուն ներառում է Պարոնյանի այն բոլոր գործերը, որոնք դարձան համընդհանուր ճանաչում՝ մաս կազմելով հայ գրականության մեծանուն ժառանգությանը։ Շատ դեպքերում Պարոնյանը կիրառել է հասարակական անարդարություններին ծաղր ու հեգնանք՝ բացահայտելով մարդու մոլորությունները և անհատականություն ստեղծելու դժվարությունը՝ այդպիսով խթանելով նոր մտածողության ձևեր։ Ժողովածուի մեջ ընդգրկված են նրա սրամիտ ու մտախոհ պատմվածքները, որոնք նուրբ հումորով և մելանխոլիկ թախիծով ծաղրում են ինչպես իր ժամանակի իրականությունը, այնպես էլ մարդկային արատները։ Պարոնյանը գտնում էր այն բոլոր փոխադարձ միությունները՝ անհատական հոգևոր աշխարհն ու հասարակական կյանքի անարդարությունները, որոնք հետագայում նրա ստեղծագործական փիլիսոփայության հիմնական հիմքը դարձան։ Հատկապես նրա «Որպես մի դիմանկար» ու «Խենթ հարս» պատմվածքները համարվում են գրականության թանկարժեք շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, Պարոնյանի գրականությունը իր բնույթով շատ սոցիալական է՝ հաճախ ընդգծելով այդ ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգեբանական իրավիճակը։ Նրա սրամիտ հեգնանքը շարունակաբար բացահայտում է մարդկային էական հարցերը՝ արդարության, սիրո, հարստության, սոցիալական հավասարության մասին։ Պարոնյանի ստեղծագործությունների մեջ հաճախ նկատվում է ակնհայտ մելանխոլիկ թախիծ, որը զուգորդվում է ծիծաղելի ու կատակերգական իրավիճակների հետ։ Նա թիրախավորում է մարդկանց մեջ գտնվող կեղծավորությունն ու հասարակական ստանդարտներին հնազանդվող վարքագիծը՝ դրանք ներկայացնելով որպես ժառանգություն, որից պետք է ազատվելու ճանապարհը։ «Իմ գրադարանը»՝ Հակոբ Պարոնյանի ստեղծագործությունների ժողովածուն, ներկայացնում է բացառիկ արժեքներ, որոնք մաս են կազմում հայ ազգային գրականության պատմության։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորն ու մանրամասնորեն ծանոթանալ այս մեծ գրողին, նրա ստեղծած կերպարներին ու արվեստին, որոնք իբրև հայ գրականության ժառանգություն անմահանում են։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-52-467-2

Հոգեբանություն

«Սրճարան աշխարհի եզրին» գիրքը ինքնազարգացման և կյանքի իմաստի մասին փիլիսոփայական հեքիաթ է։ Հիմնական հերոսը՝ Մեթյու անունով երիտասարդ մարդ, ճամփորդության ընթացքում հանդիպում է մի հին սրճարան, որը գտնվում է աշխարհի եզրին։ Այս սրճարանում նա հանդիպում է տարբեր մարդկանց՝ յուրահատուկ կյանքի փորձառություններով, որոնք բացահայտում են նրան կյանքի կարևոր հարցերի մասին։ Գիրքը ներկայացնում է 5 կարևոր հարց, որոնց պատասխանները մոգական և խորը փոփոխություններ են մտցնում Մեթյուի կյանքում։ Հեղինակը առաջարկում է ընթերցողին մտածել այն մասին, թե ինչն է իսկապես կարևոր կյանքի մեջ, ինչպիսի արժեքներ պետք է համարենք առաջնային և ինչպես ճիշտ կողմնորոշվել կյանքի խճճված պահերին։ Այս ստեղծագործությունը ոգեշնչում է մարդկանց գտնել իրենց իսկական ուղին, հասկանալ նպատակներն ու արժեքները և գտնել երջանկությունը՝ անկախ արտաքին պայմաններից։ Գրքի փիլիսոփայությունը պարզ է և հասկանալի, սակայն այն ուժեղ ազդեցություն է ունենում ընթերցողի վրա՝ խնդրելով կյանքի իմաստը փնտրել ոչ միայն արտաքին պայմաններում, այլև ներսում։ «Սրճարան աշխարհի եզրին» գիրքը կարելի է դիտարկել որպես մտորումների մեկնարկ՝ կյանքի ճիշտ ուղղությունը գտնելու ճանապարհին։ Հրատարակիչ - Նոր գրախանութ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-1-1167-4