Մանկական հանցավորության զարգացման շարժընթացը նոր տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում և դրա հաղթահարման հոգեբանական ուղիները

Գեղարվեստական հայ․

«Էս ինչ եք անում, տղերք» Վազգեն Սարգսյանի գիրքը (հեղինակն, ըստ վերնագրի, նույն անձն է) սովորաբար ներկայացվում է որպես պատմական-հուշագրական աշխատանք, որը անդրադառնում է Հայաստանի ազատագրական պայքարի, Արցախյան պատերազմի և պետականաշինության դժվարությունների թեմաներին։ Գիրքը կարող է ներառել հեղինակի ինքնագրական մտքեր, հիշողություններ, ռազմական ու քաղաքական իրադարձությունների նկարագրություններ, ինչպես նաև հանդիպումներ ու քննարկումներ տարբեր մարդկանց հետ։ Գրքի վերնագիրը հուշում է, որ խոսքը գնում է այն մասին, որ հեղինակը քննադատական, բուռն և անկեղծ վերաբերմունք ունի որոշ որոշումների և գործողությունների նկատմամբ՝ այն կոչելով «սխալ» կամ «նմանացուցիչ»։ Ստեղծագործությունը հաճախ արտահայտում է ոչ միայն պատերազմի դաժանությունը, այլ նաև՝ պետության, բանակի և հասարակության կառուցման բարդությունը՝ երբ մարդիկ ստիպված են որոշել «ինչ է ճիշտ», «ինչ է սխալ», և ինչպիսին է ապագան։ Այս գիրքը ընթերցողին տալիս է նաև պատկերացում այն մասին, թե ինչպիսին է եղել այն ժամանակվա հոգեբանական մթնոլորտը, երբ մարդիկ ստիպված էին ամեն օր պայքարել գոյության համար։ Հաշվի առնելով հեղինակի հանրային դերը՝ գրքի ընթերցումը օգնում է հասկանալու՝ ինչպես է ձևավորվել Հայաստանի անվտանգության, քաղաքականության ու բանակի գաղափարը՝ 1990-ականների շրջանում։ Հրատարակիչ - Վերնատուն Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-9180-2-0

Պատմություն

Այս գրքում ներկայացվում է հայերի մասնակցությունը Բաքվի կյանքին 1850-ականներից մինչև 1920 թվականը՝ ազգային ինքնության, սոցիալական ու քաղաքական գործունեության և համայնքային կառավարման տեսակետներից: Տրամաբանորեն մանրամասնվում են հայ համայնքի կառուցվածքը, կրթության և մշակույթի հաստատությունները, առևտրական ու արդյունաբերական ներգրավվածությունը, ինչպես նաև քաղաքական շարժումների ու տարածաշրջանային ճգնաժամերի ազդեցությունը: Աշխատությունը ուսումնասիրում է հայերի փորձառությունը բազմազգ Բաքվում, ընդգծելով նրանց դերը քաղաքային և տնտեսական կյանքում, միջհանրային հարաբերություններում, կրոնական և մշակութային ավանդույթների պահպանման գործում, միաժամանակ ցույց տալով, թե ինչպես է ազգային ինքնագիտակցությունը ձևավորվել այս պայմաններում և ինչպես են արտացոլվել քաղաքական անկայունությունն ու սոցիալական փոփոխությունները համայնքի ու անհատների կյանքում: Գրքը կարևոր է ազգային գիտակցության, էթնիկական հարաբերությունների և փոքր համայնքների կայացման գործընթացները հասկանալու համար՝ միաժամանակ ընդգծելով պատմական փաստերի, առօրյա կյանքի և մարդկային պատմությունների դերն այս զարգացումների մեջ:

Մշակույթ

Սա մատենագիտական և տեղեկատվական-հետազոտական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության (ՀՍՍՀ) կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ընթացիկ տեղեկատուն՝ նպատակ ունենալով համակարգել և դասակարգել տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված գիտական, քննադատական և տեղեկատու նյութերը, որոնք վերաբերում են գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի և մշակութային կյանքի զարգացման գործընթացներին, աշխատանքը ընդգրկում է մատենագիտական աղբյուրների ընտրության, նկարագրման և խմբավորման սկզբունքները, ինչպես նաև ընթերցողներին և հետազոտողներին ուղղորդելու մեխանիզմները՝ ապահովելով տեղեկատվության արագ որոնում և գիտական շրջանառություն, միաժամանակ ընդգծվում է մշակութային գործընթացների շարունակական փաստագրման կարևորությունը՝ որպես հանրապետության արվեստի և գրականության զարգացման պատմական պատկերի վերականգնման հիմք։

Իրավաբանություն

Սա իրավագիտական և դատավարական հետազոտություն է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առաջին ատյանի դատարաններում դատախազի կողմից պետական մեղադրանքի պաշտպանության գործընթացի հիմնախնդիրներին, որտեղ վերլուծվում են քրեական դատավարության ընթացքում մեղադրանքի հիմնավորման, ներկայացման և պահպանման իրավական ու գործնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դատախազի դերը արդար դատաքննության ապահովման, ապացույցների գնահատման և մրցակցային դատավարության սկզբունքների իրականացման համատեքստում, աշխատանքը քննարկում է նաև այն դժվարությունները և հակասությունները, որոնք առաջանում են դատական պրակտիկայում՝ կապված ապացույցների թույլատրելիության, դատախազական հայեցողության սահմանների, պաշտպանական կողմի հետ փոխհարաբերությունների և դատական վերահսկողության մեխանիզմների հետ, միաժամանակ ընդգծվում է դատախազի մասնագիտական պատասխանատվության, օբյեկտիվության և մեղադրանքի հիմնավորվածության բարձրացման անհրաժեշտությունը՝ իրավական պետության և մարդու իրավունքների պաշտպանության համատեքստում։

Այլ առարկաներ

Շիկահողի արգելոց Հայաստանի ամենակարևոր և ամենահարուստ կենսաբազմազանությամբ պահպանվող տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է երկրի հարավում՝ Սյունիքի մարզի խիտ անտառային և լեռնային գոտում, և առանձնանում է իր գրեթե անխաթար բնական էկոհամակարգով, որտեղ պահպանվել են ինչպես լայնատերև անտառներ, այնպես էլ հազվագյուտ և վտանգված բուսատեսակներ ու կենդանատեսակներ, իսկ արգելոցի տարածքը հայտնի է իր խոնավ կլիմայով, բազմաշերտ բուսականությամբ և բարդ ռելիեֆով, ինչը ստեղծում է իդեալական պայմաններ կենսաբազմազանության զարգացման համար, այստեղ հանդիպում են կաղնի, բոխի, թխկի և այլ ծառատեսակներ, ինչպես նաև բազմաթիվ կարմիրգրքային տեսակներ, իսկ կենդանական աշխարհում կարելի է հանդիպել գորշ արջի, լուսանի, վայրի կատվի և տարբեր թռչնատեսակների, որոնք կարևոր դեր ունեն էկոհամակարգի հավասարակշռության պահպանման գործում, արգելոցի ստեղծման հիմնական նպատակն է պահպանել այս եզակի բնական միջավայրը մարդու ազդեցությունից, աջակցել գիտական հետազոտություններին և ապահովել հազվագյուտ տեսակների երկարաժամկետ գոյատևումը, ինչպես նաև բարձրացնել հասարակության իրազեկվածությունը բնության պահպանության կարևորության վերաբերյալ։

Մշակույթ

Այս թեման վերաբերում է հայ ժողովրդի պատմության ամենակարևոր իրադարձություններից մեկին՝ հայ գրերի ստեղծմանը և դրա հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցի գործունեությանը, որը համարվում է ազգային մշակույթի և ինքնության հիմնադիրներից մեկը։ Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է մոտ 362 թվականին Տարոնում և կրթություն ստացել հունարեն, ասորերեն ու պարսկերեն լեզուներով՝ դառնալով բարձր կրթված հոգևորական և պետական գործիչ։ Նրա հիմնական նպատակն էր ստեղծել հայոց լեզվի համար սեփական այբուբեն, քանի որ մինչ այդ հայերենը գրավոր համակարգ չուներ, և կրոնական ու կրթական տեքստերը հիմնականում գրվում էին օտար լեզուներով, ինչը դժվարացնում էր ժողովրդի կրթությունը և ազգային ինքնության պահպանումը։ Մաշտոցը, համագործակցելով կաթողիկոս Սահակ Պարթևի հետ, ձեռնամուխ եղավ հայոց գրերի ստեղծմանը և մոտ 405 թվականին ստեղծեց հայոց այբուբենը, որը բաղկացած էր 36 տառից (հետագայում ավելացվել են ևս 2-ը)։ Հայոց գրերի ստեղծումը դարձավ շրջադարձային իրադարձություն, քանի որ այն հնարավորություն տվեց թարգմանել Աստվածաշունչը հայերեն, զարգացնել գրականությունը, կրթությունը և գիտությունը։ Այս գործընթացը հայտնի է որպես «Ոսկեդար» հայ մշակույթի մեջ, երբ ձևավորվեցին առաջին հայ պատմիչները, թարգմանիչները և գրական գործերը։ Մեսրոպ Մաշտոցը նաև հիմնել է բազմաթիվ դպրոցներ Հայաստանի տարբեր շրջաններում՝ նպաստելով գրագիտության տարածմանը և ազգային կրթական համակարգի ձևավորմանը։ Նրա գործունեությունը ոչ միայն կրոնական, այլև քաղաքական և մշակութային մեծ նշանակություն ուներ, քանի որ այն ամրապնդեց հայ ժողովրդի ինքնությունը օտար ազդեցությունների պայմաններում։ Մեսրոպ Մաշտոցը մահացել է 440 թվականին, սակայն նրա ստեղծած այբուբենը մինչ այսօր շարունակում է օգտագործվել և հանդիսանում է հայ ժողովրդի մշակութային և ազգային ինքնության անբաժանելի մասը։ Նրա ժառանգությունը համարվում է հայ ժողովրդի պատմության ամենախոշոր նվաճումներից մեկը, որը ապահովեց լեզվի պահպանությունը և մշակույթի շարունակական զարգացումը դարերի ընթացքում։