Պետության և մենաշնորհների ազդեցությունը շուկայի վրա

Փիլիսոփայություն

Այսպես խոսեց Զրադաշտը. Առաջին մաս աշխատությունը Ֆրիդրիխ Նիցշեի փիլիսոփայական ստեղծագործության առաջին մասն է, որտեղ հեղինակը խորհրդանշական և պոետիկ ձևով ներկայացնում է իր հիմնական գաղափարները՝ մարդու ինքնահաղթահարման, արժեքների վերագնահատման և «գերմարդու» գաղափարի շուրջ, գրքում Զրադաշտ կերպարի միջոցով արտահայտվում են քննադատական հայացքներ ավանդական բարոյականության, կրոնական դոգմաների և հասարակական կաշկանդող նորմերի նկատմամբ, միաժամանակ շեշտադրվում է մարդու ներքին կամքի ուժը, ստեղծագործական ազատությունը և ինքնակատարելագործման անհրաժեշտությունը, առաջին մասը կառուցված է ասույթների, խորհրդանշական պատմությունների և մետաֆորիկ պատկերների միջոցով, որոնք ընթերցողին ուղղորդում են դեպի փիլիսոփայական խոր մտորումներ կյանքի իմաստի, արժեքների և անհատի պատասխանատվության մասին, և համարվում է նիցշեական փիլիսոփայության կենտրոնական տեքստերից մեկը։

Այլ առարկաներ

Օրհուսի կոնվենցիան միջազգային իրավական փաստաթուղթ է, որը ընդունվել է 1998 թվականին Դանիայի Օրհուս քաղաքում՝ ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի շրջանակներում։ Այն պաշտոնապես հայտնի է որպես «Տեղեկատվության հասանելիության, որոշումների ընդունմանը հասարակության մասնակցության և արդարադատության մատչելիության մասին կոնվենցիա բնապահպանական հարցերում»։ Կոնվենցիայի հիմնական նպատակն է ապահովել հասարակության մասնակցությունը բնապահպանական որոշումների ընդունման գործընթացին և բարձրացնել պետական կառավարման թափանցիկությունը էկոլոգիական հարցերում։ Օրհուսի կոնվենցիան սահմանում է երեք հիմնական իրավունքներ հասարակության համար։ Առաջինը՝ շրջակա միջավայրին վերաբերող տեղեկատվության հասանելիության իրավունքն է, որը պարտադրում է պետական մարմիններին տրամադրել բնապահպանական տվյալներ քաղաքացիներին։ Երկրորդը՝ հասարակության մասնակցության իրավունքն է բնապահպանական որոշումների ընդունման գործընթացում, օրինակ՝ նախագծերի, ծրագրերի կամ շինարարական աշխատանքների հաստատման ժամանակ։ Երրորդը՝ արդարադատության մատչելիության իրավունքն է, որը հնարավորություն է տալիս քաղաքացիներին վիճարկել այն որոշումները կամ գործողությունները, որոնք կարող են վնասել շրջակա միջավայրին կամ խախտել իրենց իրավունքները։ Հայաստանը միացել է Օրհուսի կոնվենցիային և պարտավորվել է իրականացնել դրա դրույթները ազգային օրենսդրության շրջանակում։ Այդ նպատակով ստեղծվել են համապատասխան իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ՝ ապահովելու հասարակության ներգրավվածությունը բնապահպանական գործընթացներում։ Օրհուսի կոնվենցիան համարվում է բնապահպանական ժողովրդավարության կարևոր փաստաթուղթ, քանի որ այն ուժեղացնում է հասարակության դերը շրջակա միջավայրի պահպանության գործում և խթանում է պետական մարմինների հաշվետվողականությունը։

Կենսագրություն

«Առանց թույլտվության» Ալեքսիս Օհանյանի գիրքն ուսումնասիրում է այն թեմաները, որոնք կապված են անձնային ազատության, ինքնուրույնության և հասարակական ճնշումների հետ։ Գրքի հիմնական գաղափարը այն է, որ մարդը հաճախ ապրում է «տրված կանոններով», սակայն իրական կյանքի իմաստը բացահայտվում է այն ժամանակ, երբ նա սկսում է ինքնուրույն ընտրել ու գործել՝ առանց ուրիշների թույլտվության։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր մարդկանց կերպարներ, որոնք փորձում են գտնել իրենց տեղը՝ դառնում են կամ անկախ, կամ հայտնվում են ներքին հակասությունների մեջ։ Հեղինակը պատկերում է նաև այն իրավիճակները, երբ հասարակությունը, ընտանիքը կամ մոտ մարդիկ փորձում են սահմանել մարդու կյանքը՝ ինչպես պետք է ապրի, ինչ պետք է մտածի, ինչ պետք է զգա։ «Առանց թույլտվության» ընթերցողը հաճախ է զգում, որ գրքի հերոսները շատ նման են իրեն, որովհետև բոլորի կյանքում կան պահեր, երբ անհրաժեշտ է ընդունել պատասխանատվություն և դուրս գալ սահմանափակումներից։ Գիրքը հուզիչ է, քանի որ խոսում է նաև սիրո, հավատարմության, ընտրության և ինքնաճանաչման մասին։ Այն ցույց է տալիս, որ ազատությունը ոչ միայն իրավունք է, այլև բարդ պարտավորություն։ Այս ստեղծագործությունը կարող է լինել մոտիվացնող՝ հատկապես նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ազատվել խոչընդոտներից և սկսեն ապրել իրենց իրական ցանկություններով ու նպատակներով։ Հրատարակիչ - Կարապպ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9195-9-1

Տնտեսագիտություն

Էքստերնալները (արտաքին ազդեցությունները) տնտեսական երևույթներ են, երբ մեկ տնտեսական գործակալի՝ անհատի, ֆիրմայի կամ կազմակերպության գործունեությունը ազդում է մյուսների վրա՝ առանց այդ ազդեցության շուկայական գնի կամ փոխհատուցման արտացոլման։ Այսինքն՝ որոշ գործողությունների օգուտները կամ ծախսերը չեն ներառվում անմիջապես շուկայական գործարքներում, սակայն զգացվում են երրորդ կողմերի կողմից։ Էքստերնալները կարող են լինել դրական և բացասական։ Դրական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը օգտակար ազդեցություն է ունենում ուրիշների վրա՝ առանց լրացուցիչ վճարի։ Օրինակ՝ կրթությունը համարվում է դրական էքստերնալ, քանի որ կրթված մարդը ոչ միայն իրեն է օգուտ տալիս, այլ նաև հասարակությանը՝ բարձրացնելով արտադրողականությունն ու գիտելիքների մակարդակը։ Բացասական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը վնաս է պատճառում ուրիշներին։ Օրինակ՝ գործարանների կողմից օդի աղտոտումը կարող է վնասել բնակչության առողջությանը և շրջակա միջավայրին՝ առանց այդ վնասի փոխհատուցման։ Էքստերնալների առկայությունը շուկայական մեխանիզմների թերություններից մեկն է, քանի որ շուկան ինքնուրույն չի կարող միշտ ճիշտ գնահատել բոլոր սոցիալական ծախսերն ու օգուտները։ Այդ պատճառով պետությունը հաճախ միջամտում է՝ կիրառելով հարկեր, սուբսիդիաներ կամ կարգավորումներ՝ բացասական էքստերնալները նվազեցնելու և դրականները խթանելու համար։ Օրինակ՝ աղտոտող ընկերությունների վրա կարող են սահմանվել բնապահպանական հարկեր, իսկ կրթության կամ առողջապահության ոլորտում պետությունը կարող է տրամադրել սուբսիդիաներ։ Այսպիսով, էքստերնալները կարևոր տնտեսական հասկացություն են, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող են տնտեսական գործողությունները ազդել հասարակության վրա՝ դուրս շուկայական անմիջական հարաբերություններից, և ընդգծում են պետական կարգավորման անհրաժեշտությունը որոշ դեպքերում։

Արտասահմանյան գրականություն

«Բասքերվիլների շունը» (Արթուր Կոնան Դոյլ) Շերլոք Հոլմսի ամենահայտնի դեպքերից մեկն է, որտեղ հեղինակն իր վարպետությամբ միավորում է հանցագործության հանելուկը և գոթական սարսափի մթնոլորտը։ Պատմությունը սկսվում է, երբ Հոլմսը և Վոթսոնը ստանում են դիմում Բասքերվիլների տոհմից՝ մի արտասովոր և հնագույն ընտանիքի մասին, որի վրա կա մի լեգենդ՝ դևային շան մասին։ Ըստ լեգենդի, բասքերվիլների ընտանիքը դատապարտված է «շան»–ի հարձակումից, որը լուռ, բայց մահացու կերպով հետապնդում է նրանց։ Հոլմսը ու Վոթսոնը ուղևորվում են Մորֆորդհեյթ՝ անտառապատ, խավարոտ և մռայլ հովիտ՝ պարզելու, թե արդյոք սա իսկական ուրվական է, թե՞ մարդու կողմից կազմակերպված խարդախություն։ Գիրքը շոշափում է լեգենդի, գիտության և իրականության միջև գոյություն ունեցող սահմանը, որտեղ մի կողմում՝ վախն է, մյուս կողմում՝ բանականությունն ու հետախուզական մեթոդները։ Վոթսոնը, որպես պատմիչ, ստեղծում է սթափ, բայց զգացմունքային մթնոլորտ՝ ընթերցողին թողնելով անընդհատ սպասման մեջ։ Հոլմսը իր տրամաբանությամբ և մանրակրկիտ դիտարկումներով բացահայտում է, որ սարսափը հաճախ սոսկ քարացած մարդկանց տագնապն է, ոչ թե ինչ-որ գերբնական ուժ։ Գիրքը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդը կարող է օգտագործել «շուն» լեգենդը մարդկանց վրա ահազանգածություն ու վերահսկողություն ստեղծելու համար։ «Բասքերվիլների շունը» հիանալի է՝ որպես դետեկտիվ վեպ, որտեղ յուրաքանչյուր մանրուք կարևոր է, և ամեն մի բացահայտում՝ ավելի է սրում լարվածությունը։ Այս պատմությունը հարմար է բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են հանելուկներ, սարսափի հոտ և լուրջ, բանական հետախուզական ոճ։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-9939-9195-4-6

Գրականություն

Գիրքը ներկայացնում է Ուիթմենի պոետիկ ավանդույթի և նրա ազդեցության արձագանքները XX դարի առաջին կեսի ամերիկյան պոեզիայում։ Վահե Արսենյանը վերլուծում է բանաստեղծների ոճը, թեմաները, լեզվային նորարարությունները և սոցիալական ու քաղաքական ընկալումները, որոնք ձևավորվել են Ուիթմենի բանաստեղծական ժառանգության ազդեցությամբ։ Աշխատությունը միավորում է գրական քննադատություն, պատմական համատեքստ և պոետիկ վերլուծություն։ Հիմնական թեմաները․ Ուիթմենի պոետիկ ավանդույթի առանձնահատկություններ XX դարի ամերիկյան բանաստեղծների ոճային և գաղափարական ուղղությունները Ազատ ստեղծագործության, նոր ձևերի և երգեցիկության վերլուծություն Սոցիալական, քաղաքական և էթիկական խնդիրների արտացոլումը պոեզիայում Պոեզիայի ազդեցությունը ամերիկյան ազգային ինքնության ձևավորման վրա Գրքի առանձնահատկությունները․ Համակողմանի ուսումնասիրություն Ուիթմենի ավանդույթի և ամերիկյան պոեզիայի վրա նրա ազդեցության մասին Ընդգրկում է վերլուծություններ, ակնարկներ և բանասիրական մոտեցումներ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և ամերիկյան պոեզիայի սիրահարների համար Միավորում է պատմական, սոցիալական և գրական վերլուծություններ