Տնտեսական ճգնաժամի հաղթահարման և կայուն տնտեսական աճի ապահովման հարկաբյուջետային և ոլորտային քաղաքականությունների կիրառումը ՀՀ-ում (Մաս 2)

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներառում է Շիրվանզադեի ուղեգրական գրառումները և հրապարակախոսական ակնարկները, որտեղ հեղինակը հանդես է գալիս որպես դիտող, մեկնաբանող և քննադատող մտավորական՝ արձանագրելով իր ժամանակի հասարակական, մշակութային և երբեմն քաղաքական իրողությունները։ Ուղեգրություններում նա ներկայացնում է տարբեր վայրերում տեսած կյանքի պատկերները՝ համադրելով ճանապարհորդական տպավորությունները սոցիալական դիտարկումների հետ, ինչի արդյունքում ստեղծվում է ոչ միայն նկարագրական, այլ նաև վերլուծական արձակ։ Ակնարկներում ընդգծված է հեղինակի հրապարակախոսական ձայնը՝ ուղղված հասարակական խնդիրներին, բարոյական անկումներին, կրթության և մշակույթի զարգացման անհրաժեշտությանը։ Շիրվանզադեն հաճախ օգտագործում է դիտողական, երբեմն քննադատական տոն՝ փորձելով ընթերցողին ստիպել վերանայել իր վերաբերմունքը հասարակական երևույթների նկատմամբ։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց գաղափարապես խտացված՝ համադրելով փաստագրական դիտարկում, անձնական տպավորություն և սոցիալական վերլուծություն։ Այս գործերը կարևոր են նաև որպես ժամանակի հասարակական կյանքի յուրօրինակ փաստաթուղթ, որը օգնում է հասկանալ 19-20-րդ դարերի սահմանագծի հայ մտավորականության մտածողությունը և հետաքրքրությունները։

Բնապահպանություն

Հայաստանի Հանրապետության բնության հատուկ պահպանվող տարածքները պետականորեն առանձնացված տարածքներ են, որոնք ստեղծվել են բնական էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության, լանդշաֆտների և հազվագյուտ կենդանական ու բուսական տեսակների պահպանության նպատակով։ Այս տարածքները ունեն կարևոր էկոլոգիական, գիտական, կրթական և երբեմն նաև ռեկրեացիոն նշանակություն, քանի որ ապահովում են բնության բնական հավասարակշռության պահպանումը և թույլ են տալիս ուսումնասիրել բնական գործընթացները մարդու նվազագույն միջամտությամբ։ Դրանց թվում են արգելոցները, ազգային պարկերը, արգելավայրերը և բնության հուշարձանները, որոնք տարբերվում են պաշտպանության խստության մակարդակով և օգտագործման ռեժիմով։ Հայաստանի հարավային հատվածում գտնվող Շիկահողի արգելոց առանձնահատուկ կարևորություն ունի երկրի բնապահպանական համակարգում՝ հանդիսանալով Հայաստանի ամենախիտ անտառածածկ և կենսաբազմազանությամբ հարուստ տարածքներից մեկը։ Շիկահողի արգելոցը ստեղծվել է նպատակ ունենալով պահպանել Կովկասյան տարածաշրջանին բնորոշ բնական անտառային էկոհամակարգերը, որտեղ աճում են բազմաթիվ հազվագյուտ և էնդեմիկ բուսատեսակներ, ինչպես նաև բնակվում են տարբեր կենդանիներ, այդ թվում՝ կաթնասուններ, թռչուններ և սողուններ, որոնց մի մասը գրանցված է Կարմիր գրքում։ Արգելոցի տարածքը բնութագրվում է խիտ լայնատերև անտառներով, գետահովիտներով, լեռնային ռելիեֆով և բարենպաստ կլիմայական պայմաններով, որոնք նպաստում են կենսաբազմազանության բարձր մակարդակի ձևավորմանը։ Շիկահողի արգելոցում մարդու տնտեսական գործունեությունը խիստ սահմանափակ է, և թույլատրվում են միայն գիտական հետազոտություններն ու վերահսկվող բնապահպանական միջոցառումները, ինչը հնարավորություն է տալիս պահպանել էկոհամակարգերի բնական զարգացումը։ Այս տարածքը կարևոր դեր ունի նաև տարածաշրջանային էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման գործում, քանի որ անտառները մասնակցում են օդի մաքրմանը, ջրային ռեսուրսների կարգավորմանը և հողերի էրոզիայի կանխարգելմանը։ Բացի այդ, Շիկահողի արգելոցը գիտական մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ այստեղ հնարավոր է ուսումնասիրել բնական անտառային էկոհամակարգերի զարգացումը գրեթե անխաթար վիճակում։ Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների համակարգը, այդ թվում Շիկահողի արգելոցը, կարևոր դեր ունի երկրի բնապահպանական քաղաքականության մեջ՝ նպաստելով կայուն զարգացմանը, բնական ռեսուրսների պահպանմանը և էկոլոգիական անվտանգությանը։

Արտասահմանյան գրականություն

«Խատուտիկի գինի» (Ռեյ Բրեդբերի) գիրքը ներկայացնում է մի մարդու հիշողություններն ու կարոտը՝ գարնանային մի խորհրդանշական ժամանակաշրջանի՝ մանկության և սիրո մասին։ Բրեդբերին այս պատմության միջոցով արտահայտում է մարդկային կյանքի անցողիկությունը և այն, թե ինչպես ամեն մի պահ կարող է վերածվել հուշի և զգացմունքի։ Գիրքը լի է բնության նկարագրություններով՝ խատուտիկի բույրով, գինու համով և գարնանային շնչով, որոնք ստեղծում են տաք, բայց միևնույն ժամանակ նոստալգիկ մթնոլորտ։ Հերոսը հիշում է իր երիտասարդ տարիները, առաջին սերը և այն օրերը, երբ կյանքը թվում էր անսահման և լուսավոր։ Բրեդբերիի ոճը այս աշխատությունում զարմանալիորեն փափուկ և մեղմ է, ինչպես գարնանային քամին՝ հուշերը թեթևակի գրկում են ընթերցողին։ Գիրքը շեշտում է, որ ժամանակը չի կանգնում, և մարդը չի կարող վերադառնալ անցյալ, բայց կարող է պահել այն սրտում՝ որպես մի մաքուր գույնի հիշատակ։ «Խատուտիկի գինին» նաև ցույց է տալիս, որ կյանքի գեղեցկությունը հաճախ թաքնված է մանրուքներում՝ ձայնում, բույրում, մարդկանց մեջ։ Գիրքը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են լիրիկական, զգացմունքային պատմություններ՝ կյանքի ու հուշերի մասին։ Այս պատմությունը նաև ուսուցողական է, քանի որ հիշեցնում է՝ ապրեք հիմա, քանի դեռ ունեք ժամանակ, և գնահատեք մարդկանց, ովքեր ձեզ շրջապատում են։ Ռեյ Բրեդբերին այս գրքով ցույց է տալիս, որ նույնիսկ մի պարզ առարկա՝ խատուտիկի գինին, կարող է դառնալ կյանքի մեծ խորհրդանիշ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-51-896-1

Այլ առարկաներ

Հեղինակ Գ. Վ. Ավագյանը գրքում ներկայացնում է անտառային էկոհամակարգերում տարածված հիվանդությունների հիմնական խմբերը՝ սնկային, բակտերիալ և վիրուսային հարուցիչներ, ինչպես նաև ոչ վարակիչ հիվանդություններ, որոնք պայմանավորված են շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններով։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է հիվանդությունների առաջացման, զարգացման և տարածման կենսաէկոլոգիական մեխանիզմները՝ ընդգծելով կլիմայական պայմանների, հողի հատկությունների և անտառային խտության ազդեցությունը հիվանդությունների դինամիկայի վրա։ Գրքում ներկայացված են նաև անտառային բույսերի պաշտպանության հիմնական միջոցառումները՝ կանխարգելիչ անտառաբուծական մեթոդներ, սանիտարական հատումներ, վնասված ծառերի հեռացում, ինչպես նաև կենսաբանական և քիմիական պայքարի սահմանափակ և վերահսկվող կիրառություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անտառների կայուն կառավարմանը, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և մոնիթորինգի համակարգերին, որոնք կարևոր են զանգվածային վարակների կանխման համար։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև անտառային էկոհամակարգերի վերականգնման և պահպանման մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով ապահովել կենսաբազմազանության պահպանումը և անտառների երկարաժամկետ առողջությունը։ Այն նախատեսված է անտառային տնտեսության մասնագետների, ֆիտոպաթոլոգների, ագրոնոմների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են անտառների պաշտպանության և հիվանդությունների վերահսկման ոլորտով։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է բուսաբանների, գյուղատնտեսների, այգեգործների, ուսանողների և թարգմանական կամ գիտական աշխատանք կատարող մասնագետների համար, ովքեր աշխատում են պտղաբուծության և բուսատեսակների դասակարգման ոլորտում։ Նյութում ընդգրկված են տարբեր պտղատու և հատապտղային մշակաբույսերի համակարգված ցանկեր՝ դրանց գիտական (լատիներեն) անվանումներով և համապատասխան համարժեքներով տարբեր լեզուներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ապահովել ճշգրիտ հաղորդակցություն միջազգային գիտական միջավայրում։ Բացի անվանաբանական մասից, ուղեցույցում հաճախ ներկայացվում են նաև բույսերի կարճ բնութագրեր՝ դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածման և մշակության մասին հիմնական տեղեկություններով։ Հատուկ արժեք ունի աշխատության դասակարգային կառուցվածքը, որը օգնում է հեշտությամբ կողմնորոշվել տարբեր տեսակների միջև և օգտագործել այն ինչպես ուսումնական, այնպես էլ կիրառական նպատակներով։ Նյութը կարևոր դեր ունի նաև գիտական տերմինաբանության ստանդարտացման և բազմալեզու բուսաբանական տվյալների համադրման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, այս ուղեցույցը ծառայում է որպես գործիք պտղահատապտղային բույսերի ճշգրիտ նույնականացման և միջազգային գիտական հաղորդակցության համար։

Քաղաքագիտություն

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից հավաքված և հանրության համար ներկայացված աշխատություններից բաղկացած ժողովածու է, որն ընդգրկում է նրա քաղաքական, սոցիալական և պատմական դիրքորոշումները տարբեր տարիների։ Գրքում ներառված են Տեր-Պետրոսյանի հիմնական ելույթները, հոդվածները, ինչպես նաև նրա կողմից տրված հարցազրույցները, որոնք ներկայացնում են Հայաստանի քաղաքական կյանքի կարեւորագույն փուլերը՝ անկախության ձեռքբերումից մինչեւ երկրի ներքին ու արտաքին քաղաքականությունը։ Գիրքը քննում է ազգային ինքնության, պետականության հիմնադրույթների, հայ-թուրքական հարաբերությունների, ինչպես նաև Արցախի հարցի շուրջ Տեր-Պետրոսյանի տարբեր տեսակետները։ Ներկայացված նյութերը անդրադառնում են նաև նրա նախագահի պաշտոնավարման տարիներին իրականացված ծրագրերին և քաղաքական որոշումներին։ Սա գրքույկ է այն մարդկանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ոչ միայն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական ուղենիշով, այլ նաև Հայաստանի խորհրդային ժամանակաշրջանի, անկախության հասնելու եւ 1990-ականների սկզբի անցումային շրջանի պատմությամբ։ «Ընտրանի»-ը առանձնանում է իր խորությամբ, իրական դիվանագիտական իմաստով ու բացահայտում է որոշակի գաղափարների ետևում թաքնված տրամաբանությունը՝ համադրելով ազգային և միջազգային իրադրությունները։ Հեղինակը խորապես վերլուծում է Հայաստանի ապագան՝ առաջարկելով իր վերլուծական մոտեցումները մի շարք կարեւորագույն հարցերի շուրջ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2006 ISBN - 99941-2-015-8