XII-XIII դդ. հայկական ճարտարապետական հուշարձանների զարդաքանդակը

Գրականություն

Երկու արքաներն ու երկու լաբիրինթոսները-ը խոհափիլիսոփայական և ալեգորիկ բնույթի պատմվածք է, որը հաճախ վերագրվում է Խորխե Լուիս Բորխեսին և կառուցված է երկու տարբեր թագավորների ու նրանց լաբիրինթոսների հակադրության շուրջ՝ որպես իշխանության, խոնարհեցման և ճակատագրի խորհրդանշական մեկնաբանություն, ստեղծագործությունում լաբիրինթոսը հանդես է գալիս որպես բազմիմաստ պատկեր՝ միաժամանակ նշելով ինչպես մարդկային հպարտության և իշխանության բարդ կառուցվածքները, այնպես էլ ճակատագրի անխուսափելի և հաճախ անբացատրելի ընթացքը, պատմությունը համադրում է պատմական-առասպելական տարրեր և փիլիսոփայական մտորումներ՝ ընթերցողին մղելով խորհելու իշխանության սահմանների, արդարության և պատժի իմաստի մասին, տեքստը բնորոշ է Բորխեսի ստեղծագործությանը՝ իր սեղմ, խորհրդանշական և բազմաշերտ կառուցվածքով, որտեղ իրականությունն ու առասպելը միաձուլվում են մեկ գաղափարական ամբողջության մեջ։

Քաղաքագիտություն

Ուժեղ ներգործություն ունեցող թունավոր նյութերի արտանետմամբ վթարների հետևանքների գնահատումն ու վերացումը կարևոր խնդիր է արտակարգ իրավիճակների կառավարման և բնակչության պաշտպանության ոլորտում։ Նման վթարները կարող են առաջանալ քիմիական գործարաններում, արդյունաբերական ձեռնարկություններում, պահեստներում կամ վտանգավոր նյութեր տեղափոխող տրանսպորտային միջոցների վթարների ժամանակ։ Թունավոր նյութերի արտանետումը մեծ վտանգ է ներկայացնում մարդու կյանքի, առողջության, շրջակա միջավայրի և տնտեսության համար, քանի որ այդ նյութերը կարող են արագ տարածվել օդում, ջրում և հողում՝ առաջացնելով զանգվածային թունավորումներ և երկարաժամկետ էկոլոգիական վնասներ։ Վթարների հետևանքների գնահատումը ներառում է արտանետված նյութի տեսակի, քանակի, տարածման ուղղության և վտանգավորության աստիճանի ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև բնակչության և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցության որոշումը։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն մասնագետների արագ արձագանքը, տեխնիկական միջոցների կիրառումը և ժամանակակից կանխատեսման համակարգերը, որոնք օգնում են գնահատել վտանգի տարածման սահմանները և հնարավոր ռիսկերը։ Վթարի հետևանքների վերացման հիմնական նպատակն է նվազեցնել մարդկային կորուստները, կանխել թունավոր նյութերի հետագա տարածումը և վերականգնել անվտանգ պայմանները։ Այդ նպատակով իրականացվում են տարհանում, բնակչության իրազեկում, պաշտպանիչ միջոցների օգտագործում, տարածքի մեկուսացում և վնասակար նյութերի չեզոքացում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բժշկական օգնության կազմակերպումը, քանի որ թունավոր նյութերի ազդեցությունը կարող է առաջացնել շնչառական խնդիրներ, այրվածքներ, թունավորումներ և այլ ծանր հետևանքներ։ Նման իրավիճակներում անհրաժեշտ է համակարգված համագործակցություն փրկարար ծառայությունների, բժշկական հաստատությունների, ոստիկանության և տեղական կառավարման մարմինների միջև։ Բացի անմիջական վտանգից, քիմիական վթարները կարող են ունենալ նաև երկարաժամկետ ազդեցություն բնության և մարդկանց կյանքի վրա՝ վնասելով ջրային պաշարները, հողը և կենդանական աշխարհը։ Այդ պատճառով կարևոր է ոչ միայն հետևանքների արագ վերացումը, այլ նաև կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացումը, անվտանգության կանոնների պահպանումը և վտանգավոր նյութերի պահպանման ու տեղափոխման խիստ վերահսկողությունը։

Արտասահմանյան գրականություն

«Բասքերվիլների շունը» (Արթուր Կոնան Դոյլ) Շերլոք Հոլմսի ամենահայտնի դեպքերից մեկն է, որտեղ հեղինակն իր վարպետությամբ միավորում է հանցագործության հանելուկը և գոթական սարսափի մթնոլորտը։ Պատմությունը սկսվում է, երբ Հոլմսը և Վոթսոնը ստանում են դիմում Բասքերվիլների տոհմից՝ մի արտասովոր և հնագույն ընտանիքի մասին, որի վրա կա մի լեգենդ՝ դևային շան մասին։ Ըստ լեգենդի, բասքերվիլների ընտանիքը դատապարտված է «շան»–ի հարձակումից, որը լուռ, բայց մահացու կերպով հետապնդում է նրանց։ Հոլմսը ու Վոթսոնը ուղևորվում են Մորֆորդհեյթ՝ անտառապատ, խավարոտ և մռայլ հովիտ՝ պարզելու, թե արդյոք սա իսկական ուրվական է, թե՞ մարդու կողմից կազմակերպված խարդախություն։ Գիրքը շոշափում է լեգենդի, գիտության և իրականության միջև գոյություն ունեցող սահմանը, որտեղ մի կողմում՝ վախն է, մյուս կողմում՝ բանականությունն ու հետախուզական մեթոդները։ Վոթսոնը, որպես պատմիչ, ստեղծում է սթափ, բայց զգացմունքային մթնոլորտ՝ ընթերցողին թողնելով անընդհատ սպասման մեջ։ Հոլմսը իր տրամաբանությամբ և մանրակրկիտ դիտարկումներով բացահայտում է, որ սարսափը հաճախ սոսկ քարացած մարդկանց տագնապն է, ոչ թե ինչ-որ գերբնական ուժ։ Գիրքը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդը կարող է օգտագործել «շուն» լեգենդը մարդկանց վրա ահազանգածություն ու վերահսկողություն ստեղծելու համար։ «Բասքերվիլների շունը» հիանալի է՝ որպես դետեկտիվ վեպ, որտեղ յուրաքանչյուր մանրուք կարևոր է, և ամեն մի բացահայտում՝ ավելի է սրում լարվածությունը։ Այս պատմությունը հարմար է բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են հանելուկներ, սարսափի հոտ և լուրջ, բանական հետախուզական ոճ։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-9939-9195-4-6

Գեղարվեստական հայ․

Պարույր Սևակի հայտնի և սիրելի բանաստեղծությունների ժողովածուն է, որտեղ հեղինակը խորապես արտահայտում է սիրո, կարոտի, անձնական փիլիսոփայության և գոյության մասին մտքերը։ Սևակի պոեզիան մշտապես տպավորվել է իր գեղեցիկ ու պարզ, բայց նույնքան խոր և բանաստեղծական լեզվով։ Վերջինս մարդկանց ու աշխարհի մասին գրում է ոչ միայն սիրո համբույրներով, այլ նաև այն ամենով, ինչ շոշափում է մարդու հոգին՝ հեռու մնալով տխուր ու մութ մտքերից։ Գիրքը լի է ռոմանտիկ և տրավմատիկ զգացմունքներով, որտեղ Սևակն իր ստեղծագործություններում փորձում է գտնել սիրո փնտրտուքները և մարդկային գոյության խնդրանքները։ Հեղինակը հաճախ գրել է սիրո մասին՝ իբրև կյանքի ամենաէական և անփոխարինելի պարգև։ **«Սիրերգություն»** պոեմների ու բանաստեղծությունների միջոցով Սևակը ներկայացնում է սիրո ու կապի մարդկային անկեղծությունն ու անմահությունը՝ անկեղծ ու նուրբ ձևով, միաժամանակ բացահայտելով իր ներքին ճշմարտությունը և զգացմունքների բարդությունը։ Սևակի բանաստեղծությունները ոչ միայն արտահայտում են սիրո լույսերը, այլև բացահայտում են դրա ցավերը և վիշտը՝ միաժամանակ մտորելով այն մասին, թե ինչ է իրական սերը և ինչ է նշանակում սիրել։ Գիրքը որպես պոեզիայի խորաշուք ու խոհուն ժանր ներկայացնում է սիրո դարերի և ավանդույթների հետ փոխկապակցված մարդուն, ներկայացնելով նաև այն, թե ինչպես է սերը ձգվում ներքին կյանքից դեպի արտաքին աշխարհ։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Պլյուս Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9205-7-3

Պատմություն

Մլեհ Ռուբինյան. իշխանապետ Կիլիկիո հայոց աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Կիլիկյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքական գործիչներից և իշխանապետներից մեկի՝ Մլեհ Ռուբինյանի կյանքին ու գործունեությանը, այն ներկայացնում է 12-րդ դարի Կիլիկիայի քաղաքական իրավիճակը, ներքին իշխանական պայքարները և տարածաշրջանային ուժերի միջև բարդ հարաբերությունները, որոնց պայմաններում Մլեհը փորձել է ամրապնդել հայկական իշխանությունը և ապահովել պետության ինքնուրույնությունը, գիրքը վերլուծում է նրա ռազմական և դիվանագիտական քայլերը, հարաբերությունները հարևան մահմեդական և խաչակրաց պետությունների հետ, ինչպես նաև նրա իշխանավարման հակասական գնահատականները հայկական և օտար աղբյուրներում, միաժամանակ ներկայացնելով Կիլիկյան Հայաստանի պետականաշինական գործընթացների և միջնադարյան հայկական քաղաքական մտքի առանձնահատկությունները։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է բազմալեզու բառապաշարների համեմատական և համակարգված ժողովածու՝ ընդգրկելով անգլերեն, արաբերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, հայերեն, քրդերեն և սիրիերեն լեզուների հիմնական բառապաշարային միավորները։ Նյութի նպատակն է ապահովել լեզվական տվյալների համադրական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով նշված լեզուների բառային համակարգերի կառուցվածքային, իմաստաբանական և պատմական կապերը։ Աշխատությունում դիտարկվում են ընդհանուր ծագման կամ փոխառությունների միջոցով ձևավորված բառային շերտերը, ինչպես նաև լեզվական փոխազդեցության արդյունքում առաջացած ընդհանուր եզրույթները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզուների տիպաբանական առանձնահատկություններին՝ բառերի ձևաբանական կառուցվածքին, արմատների օգտագործմանը, ածանցման համակարգերին և իմաստային դաշտերի կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են նաև պատմական-մշակութային գործոնները, որոնք նպաստել են այս լեզուների միջև բառապաշարային փոխառություններին և փոխազդեցություններին՝ հատկապես Մերձավոր Արևելքի և Կովկասի տարածաշրջաններում։