Խաննա - Դավթյան Աննա

Գեղարվեստական հայ․

«Կոմիտասի հիշատակին»՝ Եղիշե Չարենցի այս բանաստեղծությունը հանդիսանում է խորը հուզական ու փիլիսոփայական հարգանքի տուրք Կոմիտաս Վարդապետի հիշատակին՝ հայ մշակույթի ու երաժշտության մեծագույն տիտանիներից մեկին։ Չարենցը, լինելով հայրենասիրական և մշակութային արժեքների մեծ երկրպագու, իր ստեղծագործության մեջ արտահայտում է այն սերն ու հարգանքը, որ կոմիտասյան արվեստն ու անձը ներշնչել են հայ ժողովրդի համար։ Այս բանաստեղծությունը գրվել է Կոմիտասի մահից հետո, երբ նրա արվեստի արժեքը դառնում էր անքննարկելի մի հատկանիշ հայ ժողովրդի մշակութային կյանքում։ Չարենցը, իր բնորոշ պոետիկ ոճով, մարմնավորում է Կոմիտասի կերպարը՝ որպես հայ երաժշտության, արվեստի ու մշակույթի մի բացառիկ խորհրդանիշ։ Եղիշե Չարենցի բանաստեղծության մեջ Կոմիտասը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երաժիշտ կամ վարդապետ, այլև որպես ժողովրդի խորհրդանիշ, որի երաժշտությունը վերածվեց ազգային ինքնության, պայքարի ու գոյության լեզվի։ Բանաստեղծությունն անցնում է հայ ժողովրդի մշակութային անցյալով՝ ընդգծելով այն կարևորությունը, որը Կոմիտասը ունեցել է հայության համար՝ ոչ միայն որպես երաժիշտ, այլ նաև որպես ազգային արժեքների պահապան։ Չարենցը մասնավորապես նշում է Կոմիտասի չխափանվող հավատը դեպի հայ ժողովրդի մշակութային ավանդները՝ հատկապես նրա ներաշխարհում գտնվող կապը ժողովրդական արվեստի և սուրբ երաժշտության միջև։ Արտահայտելով խոր գնահատանք ու երկրպագություն Կոմիտասի կերպարին, Չարենցը չի մոռանում, որ Կոմիտասի ստեղծագործությունները կապված էին նաև չարչարանքների, դժվարությունների ու պատմական ողբերգությունների հետ։ Այն մի բանաստեղծություն է, որը զուգահեռում է արվեստի ու քաղաքական, մշակութային խոչընդոտների մասին հիշողությունները՝ Կոմիտասի անձի վերակենդանացման և նրա ժառանգության շարունակականության մասին։ «Կոմիտասի հիշատակին» ծառայում է ոչ միայն որպես մշակութային պոեզիա, այլ նաև որպես հայ ժողովրդի հիշողության մի տարր, որտեղ երաժշտությունը, արվեստը և ազգային ինքնությունը միավորվում են՝ հպարտորեն կանգնած պատմության մեջ։ Հրատարակիչ - ԳԱԹ հրատ. Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-1-0936-7

Այլ առարկաներ

Մեղրու նուռը նյութը գյուղատնտեսական-այգեգործական և պտղաբուծական ուղղվածության մասնագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Մեղրիի տարածաշրջանում տարածված նռան տեղական ձևերի և սորտերի կենսաբանական, ագրոտեխնիկական ու արտադրական առանձնահատկությունների ներկայացմանը։ Այն նախատեսված է այգեգործների, գյուղատնտեսության մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են մերձարևադարձային մշակաբույսերով և հետաքրքրված են նռան մշակության զարգացման հնարավորություններով Հայաստանի հարավային գոտիներում։ Նյութում մանրամասն նկարագրվում են նռան կենսաբանական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրա բարձր հարմարվողականությունը չոր և տաք կլիմայական պայմաններին, հատկապես Մեղրիի տարածաշրջանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական նռան ձևերի առանձնահատկություններին՝ պտղի որակական ցուցանիշներ, շաքարայնություն, համային հատկանիշներ և բերքատվություն։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տնկարկների հիմնման և խնամքի տեխնոլոգիաները՝ հողի ընտրություն, տնկման սխեմաներ, ոռոգման համակարգերի կազմակերպում և պարարտացման առանձնահատկություններ։ Նյութը ընդգրկում է նաև էտման, ձևավորման և երիտասարդացման միջոցառումները, որոնք նպաստում են բույսի երկարաժամկետ արտադրողականությանը։ Բացի այդ, քննարկվում են հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի հիմնական մոտեցումները՝ շեշտադրելով կանխարգելիչ և էկոլոգիապես անվտանգ մեթոդները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բերքահավաքի, պահպանման և տեղական շուկաներում իրացման հարցերին, ինչպես նաև նռան տնտեսական նշանակությանը Մեղրիի գյուղատնտեսության զարգացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է գիտական վերլուծությունը և գործնական փորձը՝ նպաստելով նռան մշակության արդյունավետ զարգացմանը հարավային Հայաստանի պայմաններում։

Մանկական

«Հեքիաթն է կանչում. Շունն ու կատուն» (Հովհաննես Թումանյան) տիպիկ Թումանյանյան հեքիաթ-երգ է, որը պատմում է կենդանիների միջոցով մարդկային բնավորության մասին։ Հեքիաթում շունը և կատուն հանդես են գալիս որպես հակադրող կերպարներ՝ պատկերելով տարբեր մոտեցումներ և սովորություններ։ Թումանյանը կենդանիների կերպարներով մատնանշում է մարդկանց թերություններն ու լավ կողմերը՝ առանց բացահայտ վիրավորելու։ Գիրքը/հեքիաթը զվարճալի է ու կենսուրախ, քանի որ Թումանյանի լեզուն հումորով և ռիթմիկ է՝ նման երգի։ Պատմությունը սովորեցնում է, որ տգեղ մրցակցությունը և ինքնասիրահարվածությունը հաճախ ծնում են անհասկանալի վիճակներ։ Հեքիաթում կան նաև բարոյական տողեր՝ միավորող ու դաստիարակիչ՝ օրինակ՝ փոխադարձ հարգանք, ընկերություն և համբերություն։ Թումանյանի հեքիաթները հաճախ ունեն սիմվոլիկ իմաստ, և այս հեքիաթը նույնպես կարող է մատնանշել՝ ինչպե՞ս են մարդիկ ապրում կողք կողքի։ «Շունն ու կատուն» հեքիաթը նպաստում է երեխաների էթիկական դաստիարակությանը՝ ցույց տալով, որ ճիշտ է ընտրել հանդուրժող ու ազնիվ վարք։ Գիրքը հարմար է փոքրիկների համար, ինչպես նաև կարելի է ընթերցել ընտանիքով՝ երեկոյան ժամերին։ Հեքիաթը դյուրին է հիշվում և հաճելի՝ շնորհիվ Թումանյանի հմայիչ, երգային ոճի։ Այս պատմությունը նաև լավ օրինակ է, թե ինչպես կարելի է հեքիաթով ուսուցանել կյանքը՝ առանց առարկայական դասի։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2011

Կենսագրություն

«Ինչպես ես վաստակեցի 500 000 000» (Ռոքֆելլեր) ինքնակենսագրական է, որտեղ ամերիկյան մեծ ձեռներեց և բարերար Ջոն Դ. Ռոքֆելլերը պատմում է իր կյանքի, բիզնեսի և ֆինանսական հաջողության մասին։ Գիրքը թույլ է տալիս տեսնել, թե ինչպես է նա սկսել՝ պարզ պայմաններից, և ինչ ճանապարհով հասել է աշխարհի ամենահզոր և հարուստ մարդկանց շարքերը։ Ռոքֆելլերը մանրամասն նկարագրում է իր սկզբնական փորձերը, ինչպիսի սկզբունքներ է կիրառել բիզնեսում, ինչպես է ստեղծել և ղեկավարել Standard Oil ընկերությունը՝ աշխարհի հսկա նավթային կորպորացիաներից մեկը։ Նա ներկայացնում է, թե ինչու է կարևոր աշխատասիրությունը, խնայողությունը, ճիշտ որոշումների ընդունումը և համառությունը։ Գիրքը նաև անդրադառնում է այն քննադատություններին ու հակասությունների, որոնք շրջապատել են Ռոքֆելլերի գործունեությունը՝ մենաշնորհ, մրցակցային պայքար և հանրային դժգոհություն։ Սակայն նա ներկայացնում է նաև իր բարեգործական գործունեությունը՝ կրթության, բժշկության և հասարակական բարօրության համար մեծ նվիրատվություններ։ Այս մեմուարները օգտակար են ոչ միայն ֆինանսական հաջողության պատմություն սիրողների համար, այլև նրանց համար, ովքեր ուզում են հասկանալ՝ ինչպիսի էթիկա և մտածողություն է պետք մեծ հաջողության համար։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ մեծ հարստությունը կարող է լինել նաև պատասխանատվության և հասարակության առջև պարտավորության աղբյուր։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2021 ISBN - 978-5-17-091842-3

Փիլիսոփայություն

Ռիչարդ Դոքումզի հանրահայտ աշխատանքն է, որը քննադատում է կրոնը և Աստծո գաղափարը՝ դիտարկելով այն որպես հասարակական և հոգեբանական երևույթ, որը հաճախ հիմնվում է անհիմն հավատքի և մտայնական սխալների վրա։ Դոքումզը ներկայացնում է, որ աստվածային հավատը ոչ միայն գիտական տեսանկյունից անբեկանելի է, այլ նաև կարող է վնասել հասարակությանը՝ սահմանափակելով գիտելիքը, առաջացնելով բաժանումներ և խոչընդոտելով անհատական ազատությանը։ Գիրքը ներկայացնում է մի շարք փաստարկներ՝ կապված էվոլյուցիայի, գիտության, տրամաբանության և բարոյականության հետ, որոնք նպատակ ունեն ցույց տալ, որ աշխարհը կարելի է հասկանալ առանց գերաշխարհային ինստիտուտների։ Դոքումզը քննադատում է նաև կրոնական կրթությունը, որը, ըստ նրա, կարող է ձևավորել անհիմն հավատ և վախեր երեխաների մոտ։ Նա առաջարկում է ավելի «նույնիսկ բարոյական» և հումանիստական մոտեցում՝ որտեղ բարոյությունը չի կախված կրոնից, այլ ձևավորվում է մարդկային կարեկցանքի, գիտակցության և ընդհանուր լավ կյանքի ձգտման միջոցով։ Գիրքը շատ ազդեցիկ է դարձել հանրության շրջանում և դարձել է կրոնին քննադատական նոր հեղափոխական շարժման խորհրդանիշը՝ բարձրացնելով վեճը հավատքի, գիտության և էթիկայի մասին։ **«Աստված՝ որպես պատրանք»**-ը կարևոր է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են atheism-ով, գիտական մտածողությամբ և կրոնի սոցիալական ազդեցությամբ։ Հրատարակիչ - Азбука-классика Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-389-09818-3

Գեղարվեստական հայ․

«Հայկական էսքիզներ» Վարդգես Պետրոսյանի մի կարևորագույն ստեղծագործությունն է, որը հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր նուրբ ու խորքային կերպարներով և ազգային ինքնության հստակ արտահայտմամբ։ Այս ստեղծագործությունը մի շարք գրական տետրերից ու էսքիզներից կազմված է, որոնք պարունակում են հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի, ավանդույթների և առօրյայի վերաբերյալ հեղինակի ուշադիր դիտարկումները։ Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ»-ը ներկայացնում է մի շարք նկարներ, պատկերներ և վերլուծություններ, որոնք բխում են հեղինակին ծանոթ համայնքների ու պատմական իրադարձությունների դիտարկումներից։ Գրքում հեղինակը խորը ներգործություն է կատարում գյուղի և քաղաքի առօրյաները, մարդկանց փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև բնության ու ավանդույթների դերը հայ ժողովրդի կյանքում։ Նա նկարագրում է հայկական կյանքի կարճ ու խորացած դրվագներ՝ դիտարկելով ավանդական կյանքը, ինչպես նաև նոր ժամանակների փոփոխություններն ու դրանց ազդեցությունը հասարակության վրա։ «Հայկական էսքիզներ»-ը, լինելով գրական «պատկերների» հավաքածու, ներկայացնում է հայկական ժողովրդի սրտի թրթիռներն ու հոգու նրբությունները՝ մեծապես անդրադառնալով ազգային արժեհամակարգին ու պատմության ընթացքում ձևավորված բարոյական տեսակետներին։ Պետրոսյանը մերձեցնում է ընթերցողին այնպիսի պատկերներով, որոնք վերաբերում են թե՛ գյուղական կյանքի հարուստ գունապնակին, թե՛ քաղաքի մութ ու լարված ժամանակներին։ Այս հմտորեն հյուսված էսքիզներն իրենց մեջ պարունակում են նաև ազգային համատեղ կյանքի բնութագրական դրվագներ՝ տարբերվելով մյուս գրական գործերից իրենց մեղմության, խորաթափանցության և էթիկական ուղեցույցի շնորհիվ։ Բացի այդ, «Հայկական էսքիզներ»-ը նաեւ շարադրական վարպետություն է, որտեղ Պետրոսյանի յուրաքանչյուր բառը համադրված է կյանքի ու գոյության փոքր, բայց արժեքավոր կետերով, որոնք ընդգծում են հայկական իրականությունը ու ազգային ինքնությունը։ Այն լույս է սփռում ինչպես դարավոր ավանդների, այնպես էլ ժամանակակից փոփոխությունների վրա՝ թույլ տալով կարդացողին հասկանալ և զգալ երկրի, գյուղի, քաղաքի ու նրա մարդկանց «հանդես»-ը։ Այս ստեղծագործությունը պոետիկորեն ստեղծված փոքր «անկյուններ» է հայկական աշխարհից՝ նվիրված ազգային ինքնությանը, բնությանը և նրա խաղաղ գոյությանը, որը գրքի մեջ՝ թափանցիկ ու խորիմաստ, այլ ոչ թե ուղղակիորեն ասված է։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-885-23-0