Հայ գրականության դասավանդման մեթոդիկա

Գեղարվեստական հայ․

Պարույր Սևակի հայտնի և սիրելի բանաստեղծությունների ժողովածուն է, որտեղ հեղինակը խորապես արտահայտում է սիրո, կարոտի, անձնական փիլիսոփայության և գոյության մասին մտքերը։ Սևակի պոեզիան մշտապես տպավորվել է իր գեղեցիկ ու պարզ, բայց նույնքան խոր և բանաստեղծական լեզվով։ Վերջինս մարդկանց ու աշխարհի մասին գրում է ոչ միայն սիրո համբույրներով, այլ նաև այն ամենով, ինչ շոշափում է մարդու հոգին՝ հեռու մնալով տխուր ու մութ մտքերից։ Գիրքը լի է ռոմանտիկ և տրավմատիկ զգացմունքներով, որտեղ Սևակն իր ստեղծագործություններում փորձում է գտնել սիրո փնտրտուքները և մարդկային գոյության խնդրանքները։ Հեղինակը հաճախ գրել է սիրո մասին՝ իբրև կյանքի ամենաէական և անփոխարինելի պարգև։ **«Սիրերգություն»** պոեմների ու բանաստեղծությունների միջոցով Սևակը ներկայացնում է սիրո ու կապի մարդկային անկեղծությունն ու անմահությունը՝ անկեղծ ու նուրբ ձևով, միաժամանակ բացահայտելով իր ներքին ճշմարտությունը և զգացմունքների բարդությունը։ Սևակի բանաստեղծությունները ոչ միայն արտահայտում են սիրո լույսերը, այլև բացահայտում են դրա ցավերը և վիշտը՝ միաժամանակ մտորելով այն մասին, թե ինչ է իրական սերը և ինչ է նշանակում սիրել։ Գիրքը որպես պոեզիայի խորաշուք ու խոհուն ժանր ներկայացնում է սիրո դարերի և ավանդույթների հետ փոխկապակցված մարդուն, ներկայացնելով նաև այն, թե ինչպես է սերը ձգվում ներքին կյանքից դեպի արտաքին աշխարհ։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Պլյուս Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9205-7-3

Հոգեբանություն

«Փոխիր կյանքդ» գիրքը մխիթարական և ինքնազարգացման ուղեցույց է, որն օգնում է ընթերցողին հասկանալ, թե ինչպես կարող է մարդը կատարել իրական փոփոխություններ իր կյանքում՝ ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին մակարդակով։ Հրաչյա Մանուկյանը ներկայացնում է մի շարք գործնական խորհուրդներ, որոնք կոչված են օգնելու մարդկանց ավելի ինքնավստահ և նպատակասլաց կյանք վարելու համար։ Գիրքը ոչ միայն տրամադրում է գաղափարներ, թե ինչպես հաղթահարել դժվարությունները, այլև ուսումնասիրում է մտածելակերպի և հուզական ինտելեկտի զարգացման կարևորությունը՝ որպես կյանքում հաջողության հասնելու հիմք։ Նա վստահեցնում է, որ ցանկացած փոփոխություն սկսվում է անձնական ծրագրից և որ յուրաքանչյուր մարդ պետք է պատասխանատվություն վերցնի իր կյանքի համար։ «Փոխիր կյանքդ»-ը տալիս է հստակ ուղղություններ, թե ինչպես գտնել ավելի հուզական ներդաշնակություն, ինչպես ազատվել անցյալից բեռներից և ոտք դրել դեպի ավելի հաջողակ ու խաղաղ ապագա։ Գիրքը գրավիչ է այն մարդկանց համար, ովքեր փնտրում են մոտիվացիա և պատրաստ են ներդնել ջանքեր իրենց կյանքում փոփոխություններ մտցնելու համար։ Հրատարակիչ - Հեղինակային հրատարակչություն Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-0-0388-7

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ–ադրբեջանական հակամարտության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ շեշտադրելով ոչ միայն քաղաքական և ռազմական, այլև հոգեբանական անվտանգության հարցերը։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ հակամարտությունը չի սահմանափակվում միայն ռազմական գործողություններով, այլ ունի խորքային ազդեցություն հասարակության մտածողության, վարքագծի և ազգային ինքնագիտակցության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է հակամարտության պատմական և քաղաքական նկարագիրը՝ անդրադառնալով դրա առաջացման պատճառներին, զարգացման փուլերին և հիմնական հանգրվաններին։ Միևնույն ժամանակ, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական և հոգեբանական ազդեցություններին, որոնք ձևավորվում են երկարատև հակամարտության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է հետևյալ հիմնական հարցերը․ հակամարտության ազդեցությունը հասարակության հոգեբանական վիճակի վրա վախի, անորոշության և սպառնալիքի զգացման ձևավորումը տեղեկատվական պատերազմը և քարոզչության դերը ազգային ինքնության և դիմադրողականության (resilience) ձևավորումը հոգեբանական անվտանգության ապահովման մեխանիզմները Գրքում ընդգծվում է, որ Հայաստանի Հանրապետության և Արցախ հասարակությունների համար հոգեբանական անվտանգությունը նույնքան կարևոր է, որքան ֆիզիկական անվտանգությունը։ Երկարատև լարվածության պայմաններում հասարակության կայունությունն ու միասնականությունը մեծապես կախված են տեղեկատվական դաշտից, հանրային տրամադրություններից և պետական քաղաքականությունից։ Աշխատությունը համադրում է պատմագիտական, քաղաքագիտական և հոգեբանական մոտեցումները՝ առաջարկելով համապարփակ պատկեր հակամարտության ազդեցությունների վերաբերյալ։ Այն կարևոր է ոչ միայն գիտական շրջանակների, այլ նաև քաղաքական վերլուծաբանների, հոգեբանների և լայն հասարակության համար։

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում են փայտի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները, տեսակները, աճման առանձնահատկությունները և պահպանման մեթոդները։ Անդրադառնում է նաև փայտանյութի մշակմանը, տեխնոլոգիական կիրառություններին, շինարարության, արտադրության և արվեստի ոլորտներում օգտագործմանը, ինչպես նաև փայտի որակի և դիմացկունության գնահատման մեթոդներին։ Աշխատությունը նախատեսված է անտառային ոլորտի մասնագետների, տեխնոլոգների, ուսանողների և փայտամշակմամբ հետաքրքրված անձանց համար՝ տրամադրելով համապարփակ գիտելիքներ փայտի բնության, մշակման և գործնական կիրառման վերաբերյալ։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է այգեգործների, գյուղատնտեսության մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ոչ ավանդական և արժեքավոր պտղատեսակների մշակությամբ։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են հոնենու կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, դրա աճի պայմանները, տարածման աշխարհագրությունը և հարմարվողականությունը տարբեր կլիմայական գոտիներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնկարկների հիմնման գործընթացին՝ ներառյալ հողի ընտրությունը և նախապատրաստումը, տնկիների որակի պահանջները և տնկման ճիշտ ժամանակացույցը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև խնամքի հիմնական ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ ոռոգում, պարարտացում, էտում և ձևավորում, որոնք ապահովում են բույսի կայուն աճ և բարձր բերքատվություն։ Նյութում ընդգրկված են նաև հոնենու բազմացման եղանակները՝ սերմերով, կտրոններով և պատվաստմամբ, ինչպես նաև դրանց կիրառման արդյունավետությունը տարբեր պայմաններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հիվանդությունների և վնասատուների կանխարգելման միջոցառումներին՝ ընդգծելով էկոլոգիապես անվտանգ մոտեցումների կիրառումը։ Բացի այդ, քննարկվում են բերքահավաքի, պտղի պահպանման և վերամշակման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրա տնտեսական նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է գիտական հիմքերը և գործնական առաջարկները՝ նպաստելով հոնենու մշակության զարգացմանը և դրա տարածմանը գյուղատնտեսական արտադրությունում։

Lեզվաբանություն

Գիրքը «Աւանդական ուղղագրութիւն», որը հրատարակվել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա-ի և Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ-ի կողմից, նվիրված է հայերենի դասական՝ ավանդական ուղղագրական համակարգի ամբողջական ներկայացմանը և ուսումնասիրմանը։ Այն մանրամասն բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվել հայերեն գրության կանոնները պատմականորեն, ինչ սկզբունքների վրա է հիմնված ավանդական ուղղագրությունը և ինչու է այն պահպանվել հատկապես արևմտահայերենում և սփյուռքում։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր ուղղագրական երևույթներ՝ ձայնավորների և բաղաձայնների գրությունը, երկհնչյունների կիրառումը, բառերի կազմությունը, ինչպես նաև բազմաթիվ բացառություններ, որոնք կարևոր են ճիշտ գրելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարբերություններին, որոնք առաջացել են 20-րդ դարում իրականացված ուղղագրական բարեփոխումների արդյունքում, երբ ձևավորվեց նոր՝ պարզեցված ուղղագրությունը։ Այս համատեքստում գիրքը ոչ միայն ներկայացնում է կանոնները, այլ նաև համեմատում է երկու համակարգերը՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ, թե ինչ փոփոխություններ են կատարվել և ինչպես են դրանք ազդել լեզվի գրավոր ձևի վրա։ Բացի տեսական բացատրություններից, գրքում ընդգրկված են բազմաթիվ օրինակներ, բառացանկեր և գործնական նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս սովորողներին կիրառել ստացած գիտելիքները և ամրապնդել ճիշտ գրությունը։ Այն նաև կարևոր աղբյուր է լեզվաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի պատմությամբ, զարգացմամբ և պահպանությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը նպատակ ունի պահպանել և փոխանցել հայերենի ավանդական գրավոր մշակույթը՝ օգնելով ընթերցողին ավելի խորությամբ հասկանալ լեզվի կառուցվածքն ու ժառանգությունը։