Հայոց պատմություն. ուս. ձեռնարկ սփյուռքի մեկօրյա հայկական դպ. համար - Մովսիսյան Արտակ

Պատմություն

Նյութում դիտարկվում է, թե ինչպես էր գործում Առաջին Հանրապետության խորհրդարանը՝ որպես նորաստեղծ պետականության հիմնական օրենսդիր մարմին, և ինչ դեր էին խաղում տարբեր քաղաքական կուսակցությունները պետական կյանքի կազմակերպման մեջ։ Հիմնական բովանդակություն Խորհրդարանի ձևավորում և գործունեություն (1918–1920) Ներկայացվում է Հայաստանի օրենսդիր իշխանության կառուցվածքը, նիստերի կազմակերպումը և հիմնական քաղաքական որոշումները։ Քաղաքական կուսակցություններ Նյութը անդրադառնում է այդ շրջանում գործող հիմնական քաղաքական ուժերին՝ նրանց գաղափարախոսություններին, ազդեցությանը և պայքարին պետական իշխանության համար։ Քաղաքական բազմակարծություն և մարտահրավերներ Քննարկվում է կուսակցությունների միջև առկա հակասությունները, ինչպես նաև արտաքին և ներքին դժվարությունները, որոնց պայմաններում ձևավորվում էր պետական համակարգը։ Նյութի գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ 1918–1920 թվականներին Հայաստանը փորձում էր ստեղծել ժողովրդավարական կառավարման համակարգ՝ հիմնված խորհրդարանական սկզբունքների վրա, սակայն բախվում էր քաղաքական անկայունության և պետականության ամրապնդման խնդիրներին։

Հոգեբանություն

«Արխետիպերը և կոլեկտիվ անգիտակցությունը» (Կառլ Գուստավ Յունգ) հոգեբանության կարևորագույն աշխատություններից է, որը բացահայտում է մարդու հոգու խորքային շերտերը։ Յունգը ներկայացնում է կոլեկտիվ անգիտակցությունը՝ որպես ընդհանուր, մարդկային փորձի պահոց, որը ոչ միայն անհատական, այլև համընդհանուր է։ Այս շերտում պահվում են արխետիպեր՝ նախածննդյան, պարկեշտ ու նախնական պատկերներ, որոնք կրկնվում են բոլոր մշակույթներում։ Արխետիպերը կարող են լինել՝ Մայր, Բարոյական Օրինակ, Սև Արժեքավոր, Ճանապարհորդ, Հերոս և այլ կերպարներ։ Յունգը ասում է, որ դրանք գործում են անգիտակից մակարդակում և ձևավորում են մարդու երազները, հեքիաթները, արվեստը և հոգևոր պատկերացումները։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են անձնական խնդիրները հաճախ կապված կոլեկտիվ նմուշների և խորհրդանշությունների հետ։ Յունգի մոտեցումը թույլ է տալիս ավելի խորը հասկանալ անհատականության զարգացման ընթացքը և հոգեկան առողջությունը։ Այս աշխատությունը հիմք է դառնում խորհրդանշական մտածողության, հոգեվերլուծության և հոգեկան բուժման համար։ Գիրքը ոչ միայն գիտական է, այլև փիլիսոփայական՝ մարդկանց դեպի իմաստ որոնելու կողմը բացահայտելով։ «Արխետիպերը և կոլեկտիվ անգիտակցությունը» հարմար է հոգեբանների, մշակութաբանների և ինքնաճանաչմամբ զբաղվողների համար։ Այն ընթերցողին տալիս է նոր հայացք՝ հասկանալու համար, թե ինչու են որոշ կերպարներ և պատմություններ միշտ նույն կերպ կրկնվում։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-5-17-117179-7

Փիլիսոփայություն

Արթուր Շոպենգաուերի կարևոր ու հակիրճ ստեղծագործություններից է, որը պարունակում է փիլիսոփայական մարքերներ՝ կյանքի տարատեսակ խնդիրների և մարդու հոգեբանության վերաբերյալ։ Գիրքը շոշափում է մարդու գոյության դժվարությունները, ներքին պայքարը, ինչպես նաև կյանքի ու աշխարհի հետ փոխհարաբերության մասին հասկացությունները։ Շոպենգաուերը համարվում է pesimist փիլիսոփա, ուստի նրա կյանքային իմաստության մասին պնդումները հաճախ մղում են դեպի կյանքը որպես հիասթափություն, չնայած նա հասկանում է, որ այդ ըմբռնումները կարող են օգտակար լինել հասկացությունների խորացման մեջ։ Գրքում Շոպենգաուերը ուսումնասիրում է մարդու ցանկությունների և տառապանքի բնույթը, ինչպես նաև ներքին խաղաղությունը գտնելու մեթոդները։ Բայց Շոպենգաուերը նաև նշում է այն գաղափարը, որ ազատությունը և երջանկությունը հնարավոր են միայն այն դեպքում, երբ մարդը պատրաստ է ճանաչել իր անպաշտպանությունը աշխարհում՝ կասկածելով դրական հույսերին ու պահանջներին։ Գիրքն առանձնանում է իր խորաթափանց, կարճ ձևակերպումներով, որոնք հեշտությամբ փոխանցում են փիլիսոփայական լուրջ մտքեր ու խոր դարավոր իմաստություն, իր ազդեցությունը թողնելով հետագա մտավոր դպրոցների վրա։ **«Աֆորիզմներ կյանքային իմաստության մասին»**-ը օգտակար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են կյանքի էությունը հասկանալու և մի քանի խոհարարական մտքերով ի հայտ բերելու իրենց իրականությունը։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-107907-9

Գեղարվեստական հայ․

**«Իմ գրադարանը․ Խաչատուր Աբովյան. Վերք Հայաստանի»**՝ այս ժողովածուն ներառում է Խաչատուր Աբովյանի պատմական և գրական ժառանգությունը, նրա ամենանշանավոր գործերից մեկը՝ **«Վերք Հայաստանի»**։ Աբովյանը հայ ազգային գրականության խոշորագույն դեմքերից է, ով իր վիպակում խորը արձագանք է թողել հայ ժողովրդի ապագայի ու ազգային վերածննդի համար։ **«Վերք Հայաստանի»** գրքում, որը բազմաթիվ լեզուներով է թարգմանվել և համարվում է հայ գրականության դասական գործերից մեկը, Աբովյանը դիմում է հայ ժողովրդի ներքին ու արտաքին ճգնաժամերին՝ մանրամասնորեն նկարագրելով պետական անկումը, նվաճող օտար ուժերի ներխուժումը, հասարակության մեջ գոյացող սոցիալական անհավասարությունը և ժողովրդի նահանջած վիճակը։ Վեպը գրողը գրում է իր հայրենիքին վերաբերող խորը ցավով ու իր խորաթափանց հայացքով՝ հայոց երկրի վիճակը ներկայացնելով որպես ազգային վշտի մարմնացում։ Աբովյանի տեսլականում **«Վերք Հայաստանը»** ոչ միայն պատմական դրվագների վերարտադրություն է, այլ նաև խորը փիլիսոփայական, հոգևոր և սոցիալական նկարագրություն, որը բացահայտում է այն հարցերը, որոնք մշտապես կանգնած են եղել հայ ժողովրդի առաջ՝ դիմակայել արտաքին գերիշխանություններին ու վերականգնել ազգային միասնությունը։ Աբովյանը, նաև, հեղինակի ինքնատիպ ոճով, իր ստեղծագործություններում ներկայացնում է հայ ժողովրդի անցյալը, պատմական մշակույթը և, իհարկե, ապագայի անխուսափելիությունն ու կարևորությունը։ Նա քննադատում է հայկական իշխանությունների անօրենությունները, անհանդուրժողականությունը, ծուլությունը և վախը՝ գտնելով դրանց պատասխանատվությունը ազգի հետագա անկման մեջ։ **«Վերք Հայաստանի»**-ը հայ գրականության առասպելական մի դրվագ է, որտեղ Աբովյանը հարվածում է ազգի հոգևոր վերածննդի սլաքներին։ Դա գրականության ու ազգի պատմության մի չքանդակված ձվածեղ է, որ կոչ է անում դրսևորել ազգային համախմբվածություն, արժանապատվություն և ներքին ուժ՝ պայքարելու լարվածության մեջ՝ ինչպես դրսում, այնպես էլ ներսում։ Այս ժողովածուն, որն ընդգրկում է Աբովյանի ստեղծագործության այդ կարևոր հատվածը, ընդգծում է, թե ինչպես նրա խոսքերը, տեսլականներն ու գաղափարներն անմահացել են ու մնացել մեր մշակութային հիշողության մեջ, որպեսզի փոխանցվեն նաև հետագա սերունդներին։ «Վերք Հայաստանի» համարվում է հայ գրականության կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը, և այդ գործը հաճախ պնդվում է որպես հայոց ազգի ինքնագիտակցության հիմնարար հիմքերից մեկը։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-52-706-2

Քաղաքագիտություն

«Վանոյի հետ և առանց Վանոյի» գիրքը ներկայացնում է մարդկային հարաբերությունների, ընկերության, ճակատագրի և անձնական ինքնաճանաչման թեմաները։ Գիրքը պատմում է մեկ մարդու՝ Վանոյի մասին, նրա կյանքը, մտորումները, ներսի պայքարը և այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունենում, երբ Վանոն կա՝ և երբ չկա՝ պատմվածքի հերոսի կյանքում։ Գիրքը ընդգրկում է՝ մարդու ներսի միտքն ու հոգեվիճակը, ընկերության արժեքը և բացակայության ազդեցությունը, կյանքի դժվարությունները և դրանց հաղթահարումը, հարաբերությունների փոխազդեցությունը և դրանց նշանակությունը։ «Վանոյի հետ և առանց Վանոյի»-ը ընթերցողին տանում է դեպի մարդկային հոգու խորքերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մի անձի ներկայությունը կամ բացակայությունը կարող է փոխել ամբողջ կյանքը և տեսանկյունը։ Հրատարակիչ - Հեղինակային հրատարակություն Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-0-2960-3

Փիլիսոփայություն

Գիրքը գիտական-վերլուծական ուսումնասիրություն է, որը նպատակ ունի բացահայտել, թե ինչպես է հայկական փիլիսոփայական ժառանգությունը ազդում ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա և ինչպես կարելի է այն հարմարեցնել ժամանակակից գլոբալ աշխարհին։ Հիմնական թեմաները․ Հայ փիլիսոփայական մտքի պատմական զարգացումը Ազգային ինքնության ձևավորման փիլիսոփայական հիմքերը Մշակույթ, լեզու և արժեքային համակարգեր Գլոբալացման ազդեցությունը ազգային ինքնության վրա Ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերությունը Գրքում քննարկվող հիմնական ուղղությունները․ Մշակութաբանություն և ազգային ինքնություն Փիլիսոփայության պատմություն Սոցիալական փիլիսոփայություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Գիտական և վերլուծական խորություն Արդիական խնդիրների քննարկում Ազգային և համամարդկային արժեքների համադրություն Հարմար է մասնագետների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար