Չարենց-Նամե: Հուշեր, հոդվածներ.Գուրգեն Մահարի

Քաղաքագիտություն

«Կապիտալ» Կարլ Մարքսի հիմնարար աշխատությունն է, որը քննարկում է կապիտալիզմի էությունը, նրա տնտեսական կառուցվածքը և սոցիալական հետևանքները։ Մարքսը փորձում է բացատրել, թե ինչպես են աշխատող մարդիկ ստեղծում արժեք, իսկ կապիտալիստները՝ «շահույթ» ստանում՝ աշխատուժի շահագործման միջոցով։ Գիրքը սկսվում է արժեքի և արժեքի հավելվածի (surplus value) հասկացությունների բացատրությամբ՝ ցույց տալով, որ շահույթը ձևավորվում է այն աշխատած ժամանակից, որը աշխատողը չի ստանում վարձատրության տեսքով։ Մարքսը նաև ներկայացնում է տնտեսական շրջանառության օրենքները, աշխատանքի բաժանման, ապրանքների արտադրության, մոլեխաղաղության և մրցակցության խնդիրները։ Նա պնդում է, որ կապիտալիզմը ունի ներքին հակասություններ, որոնք անխուսափելիորեն հանգեցնում են ճգնաժամերի և դասերի պայքարի։ Գիրքը մեծ ազդեցություն է ունեցել տնտեսագիտության, քաղաքականության և հասարակական շարժումների վրա՝ ձևավորելով մարքսիստական տեսությունը։ «Կապիտալ»-ը պահանջում է կենտրոնացված ընթերցում, քանի որ Մարքսի լեզուն ու վերլուծությունը խորն են և հստակ։ Այն ընթերցողին ստիպում է դիտարկել աշխարհը որպես սոցիալական ու տնտեսական կառուցվածք՝ ոչ միայն որպես անհատական ընտրությունների համակարգ։ Այս աշխատությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես են ձևավորվում սոցիալական անհավասարություններն ու ինչպիսի հիմքեր ունեն տնտեսական ճգնաժամերը։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-5-17-113711-3

Մաթեմատիկա

Վահրամ Դումանյանի «Մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումներ» նյութը բարձրագույն մաթեմատիկայի և տեսական ֆիզիկայի կարևոր ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառություններին ֆիզիկական գործընթացների մոդելավորման մեջ։ Նյութում ներկայացվում են մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմնական հավասարումները՝ էլիպտիկ, պարաբոլիկ և հիպերբոլիկ տիպերի, որոնք համապատասխանաբար նկարագրում են հավասարակշռության վիճակներ, տարածվող գործընթացներ և ալիքային երևույթներ։ Ձեռնարկում մանրամասն բացատրվում են նաև սկզբնական և եզրային խնդիրների ձևակերպման սկզբունքները, որոնք կարևոր են ֆիզիկական իմաստ ունեցող լուծումներ ստանալու համար։ Բացի տեսական հիմունքներից, ներկայացվում են դասական լուծման մեթոդներ, ինչպիսիք են փոփոխականների բաժանումը, Ֆուրիեի շարքերի կիրառումը և սեփական արժեքների գաղափարի օգտագործումը։ Նյութը ցույց է տալիս, թե ինչպես են այս մաթեմատիկական կառուցվածքները կիրառվում իրական աշխարհի խնդիրներում՝ ջերմահաղորդման, ալիքների տարածման, էլեկտրամագնիսական դաշտերի և այլ ինժեներական ու ֆիզիկական համակարգերի ուսումնասիրության համար՝ կապ ստեղծելով մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի միջև։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության, ագրոնոմիայի, հողաշինարարության և ագրոէկոլոգիայի ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար։ Նյութում մանրամասն բացատրվում են հողի կառուցվածքը, կազմը և հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մշակաբույսերի աճի և բերքատվության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի բերրիության ձևավորման գործոններին՝ օրգանական նյութեր, հանքային կազմ, ջրային և օդային ռեժիմներ, ինչպես նաև դրանց պահպանման և բարելավման միջոցներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև երկրագործության հիմնական ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ հողի մշակություն, ցանքաշրջանառություն, պարարտացում, ոռոգում և հողի պահպանություն։ Նյութը ընդգրկում է նաև հողերի էրոզիայի դեմ պայքարի, դեգրադացիայի կանխարգելման և կայուն օգտագործման սկզբունքները՝ շեշտադրելով էկոլոգիական մոտեցումների կարևորությունը։ Բացի այդ, քննարկվում են տարբեր մշակաբույսերի աճեցման պայմանները և դրանց համապատասխան ագրոտեխնիկական պահանջները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է հողագիտության գիտական հիմքերը և երկրագործության գործնական մեթոդները՝ ապահովելով գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետ կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։

Գեղարվեստական հայ․

«Ծաղկած այբուբեն»՝ Սոնա Տիգրանյանի ստեղծագործությունը մի արտասովոր և շատ խորը թեմա է ուսումնասիրում՝ հայոց այբուբենը, հայոց լեզվի գեղեցկությունն ու դերը ժողովրդի մշակույթում։ Գիրքը խորհրդանշական առումով անցկացնում է անհատական ու ազգային ինքնության հարցերի ու թեմաների միջով, ներկայացնելով մեր մշակութային ժառանգության մի մասն՝ այբուբենը, որը հայ ազգի մշակույթի և գիտության հիմքերից է։ Տիգրանյանի այս վեպը իր բովանդակությամբ փոխկապակցվում է լեզվի և գրականության վերածննդի՝ հայ ժողովրդի պատմական հիշողության հետ։ Այբուբենը, որպես պատմական արժեք, վերլուծվում է ոչ միայն որպես գրական ու լեզվաբառական համակարգ, այլ նաև որպես այն գործիքը, որը մեզ կապում է մեր անցյալի ու ներկայի միջև՝ մեր իսկ ինքնության վերարտադրությանը։ «Ծաղկած այբուբեն»-ը խորացնում է այդ կապերը՝ ներկայացնելով հայոց այբուբենի գեղեցկությունն ու իմաստը՝ ամբողջ աշխարհում խաչվող մարդկանց համար։ Սոնա Տիգրանյանը ստեղծագործության մեջ փորձում է ներկայացնել ոչ միայն լեզվի, այլ նաև նրա հոգևոր և մշակութային ազդեցությունը՝ հայ ժողովրդի շոշափելի և անշոշափելի մասերի վրա։ Այբուբենը՝ իր ամբողջականությամբ ու խորը հնչյունաբանությամբ, բացահայտում է մեր մշակույթի միջուկը՝ ցույց տալով, թե ինչպես լեզուն ոչ միայն հաղորդակցման գործիք է, այլ նաև մի ամբողջ աշխարհ, որտեղ մարդն իր իմաստը դրսևորում է, իր փորձը փոխանցում հետագա սերունդներին։ Այս գիրքը հայ ժողովրդի լեզվաբառական գեղեցկության ու պատմության արժեքի վերանայման մեջ մեկ քայլ առաջ է՝ գրավոր լեզվի և հայ գրականության խորական լարումը ընդգծելով։ Տիգրանյանի ստեղծագործությունը մի փոքրիկ, բայց շատ արժեքավոր ուղեցույց է, որը ոչ միայն ուսուցում է լեզվի մասին, այլև, անշուշտ, տարածում է խորը հարգանք և սեր հայոց մշակույթի նկատմամբ։ Հրատ. տարեթիվ - 2020

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում են կենսատեխնոլոգիական մեթոդները, որոնք օգտագործվում են բնապահպանական խնդիրների լուծման համար՝ աղտոտվածության նվազեցում, ջրի և հողի մաքրում, թափոնների վերամշակում և էկոհամակարգերի վերականգնում։ Հեղինակը բացատրում է, թե ինչպես են միկրոօրգանիզմները, ֆերմենտները և կենսաբանական գործընթացները կիրառվում բնության վրա մարդու ազդեցությունը նվազեցնելու նպատակով։ Քննարկվում են նաև «կանաչ տեխնոլոգիաների» և կայուն զարգացման սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է բնապահպանական կենսատեխնոլոգիաների հիմունքները և դրանց դերը ժամանակակից էկոլոգիական խնդիրների լուծման մեջ։

Գրականություն

Սարոյանի գրականությունը ընդհանրապես բնորոշվում է մարդկային պարզության, հումանիզմի և առօրյա կյանքի փոքր, բայց խորքային դրվագների ընդգծմամբ։ «Այն հեռավոր գիշերը» վերնագիրը արդեն իսկ ստեղծում է հիշողության, կարոտի և ժամանակի հեռավորության տրամադրություն, որը բնորոշ է նրա շատ ստեղծագործություններին։ Նման գործերում հաճախ կենտրոնական են ոչ թե մեծ իրադարձությունները, այլ մարդու ներքին ապրումները՝ կապված ընտանիքի, կորուստի, մանկության կամ անցյալի հիշողությունների հետ։ Գրական ոճի տեսանկյունից Սարոյանը օգտագործում է պարզ, անմիջական լեզու, որը միաժամանակ ունի քնարական և զգացմունքային խորություն։ Նրա պատմությունները հաճախ ունենում են հումորային և տխրության համադրություն՝ ցույց տալով կյանքի հակասական բնույթը՝ առանց այն դրամատիզացնելու։