Սոցիալ-տնտեսական վիճակագրություն. մաս.1

Մանկական

«Հեքիաթներ» (Թումանյան Հ.) ժողովածուն, որը ընդգրկում է Հովհաննես Թումանյանի հայտնի ու դասական հեքիաթները, համարվում է հայ մանկական գրականության կարևոր մաս։ Թումանյանի հեքիաթները լեցուն են հայ ժողովրդի ավանդույթներով, ինքնատիպ հումորով և խոր խորհրդավորությամբ, ուստի դրանք չեն միայն մանկական զվարճանքի գործեր, այլ նաև հոգևոր ու բարոյական դաստիարակություն են։ Այս գրքում Թումանյանը ներկայացնում է տարբեր կերպարներ՝ կենդանիներ, մարդիկ, ժողովրդական կերպարներ, որոնք ունեն մարդկային հատկանիշներ՝ բարություն, չարություն, խելամտություն, հիմարություն։ Թումանյանի հեքիաթներում հաճախ տեղի են ունենում դրական ու բացասական ուժերի պայքարներ, որտեղ, ի վերջո, հաղթում են արդարությունը, բարոյականությունն ու մարդկային լավ հատկանիշները։ Ահա դրանցից մի քանիսը՝ **«Պապն ու շաղգամը», «Բարեկենդանը», «Խխունջը»** և շատ այլ գործեր։ Թումանյանի հեքիաթները ոչ միայն զվարճալի են, այլ նաև ուսուցանող։ Նա խորը մտածողություն է արտահայտում մարդկային կարճատեսության, հպարտության, ագահության և այլ թերությունների մասին՝ իր խոսքերով ու կերպարներով։ Բացի այդ, նա ներշնչում է հայրենիքի, բնության ու մարդու միջև ներդաշնակ հարաբերություններ ստեղծելու կարևորությունը։ Թումանյանի յուրաքանչյուր հեքիաթում կարելի է գտնել փիլիսոփայական բաղադրիչներ, որը բացատրում է ոչ միայն երեխային, այլ նաև մեծահասակներին։ Թումանյանի հեքիաթները դասեր են տալիս այն մասին, որ աշխարհը՝ թե՛ երեխաների, թե՛ մեծերի համար, մշտապես պետք է մնա բացահայտելի, ուսուցանելի և բարոյապես ուղենշող։ Այս ժողովածուն իր պարզությամբ և գեղագիտությամբ առանձնանում է, և անչափ կարևոր է այն ինչպես հայ գրականության մեջ, այնպես էլ երեխաների հուզական և բարոյական դաստիարակության համար։ Հրատարակիչ - Ջի Էս Էմ Ստուդիա Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-847-44-3

Արտասահմանյան գրականություն

«Անասնաֆերմա» (Ջորջ Օրուել) քաղաքական հեգնագրային ալեգորիա է, որը ներկայացնում է իշխանության, ուժի և բռնության խնդիրները՝ օգտագործելով կենդանիների ֆերմայի պատկերավոր պատմությունը։ Գիրքը սկսվում է այնպես, որ ֆերմայում կենդանիները հալածում են մարդկանց տիրապետող սեփականատիրոջը և հռչակում են, որ այժմ ինքնակառավարվում են։ Սկզբում նրանք ստեղծում են հավասարության և արդարության գաղափար, բայց շուտով մի քանի խոշոր կենդանիներ՝ հատկապես խոզերը, սկսում են կառավարել և շերտավորել հասարակությունը։ Օրուելը ցույց է տալիս, թե ինչպես հեղափոխությունը կարող է վերածվել նոր տիրապետության՝ երբ առաջնորդները սկսում են ստել, վերացնել ազատությունը և օգտագործել մարդկանց կամ կենդանիների վախը։ Գիրքը հայտնի է նաև «բոլորը հավասար են, բայց որոշները ավելի հավասար են» արտահայտությամբ, որը բացահայտում է քաղաքական դասակարգերի և անարդարության տրամաբանությունը։ «Անասնաֆերման» քննադատում է տոտալիտար համակարգերը և ցույց տալիս, որ իշխանությունն ինքնին կարող է կեղտոտել նույնիսկ լավագույն գաղափարները։ Օրուելի ոճը պարզ է, բայց սուր, և պատմությունը ընթերցողին տանում է մտածելու՝ թե ինչպես են արժեքները կորցվում, երբ մարդիկ (կամ կենդանիները) ձեռք են բերում ուժ։ Գիրքը կարևոր է ոչ միայն որպես քաղաքական ալեգորիա, այլև որպես մարդու հոգեբանության և իշխանության դինամիկայի ուսումնասիրություն։ «Անասնաֆերման» հարմար է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պատմությամբ, քաղաքականությամբ և հասարակական բարոյականությամբ։ Այս աշխատությունը դարձավ դասական՝ իր արդիականությամբ և խորությամբ, քանի որ այն ցույց է տալիս, որ ազատությունը և արդարությունը պետք է պահպանել մշտապես։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-520-5

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է Հայկական հարցը ոչ միայն որպես ազգային-ազատագրական պայքարի խնդիր, այլ նաև որպես միջազգային դիվանագիտության կարևոր հարց, որն առնչվում էր եվրոպական մեծ державաների շահերին։ Լեոն փորձում է ցույց տալ, որ Հայկական հարցը ձևավորվել է ոչ միայն Օսմանյան կայսրության ներսում տեղի ունեցող իրադարձությունների արդյունքում, այլև արտաքին ուժերի՝ հատկապես եվրոպական պետությունների քաղաքական հաշվարկների ազդեցությամբ։ Բովանդակություն և հիմնական թեմաներ Աշխատության մեջ հեղինակը լայնորեն օգտագործում է պատմական փաստաթղթեր, դիվանագիտական գրագրություններ, միջազգային պայմանագրեր և տարբեր երկրների պաշտոնական հայտարարություններ։ Հենց այդ պատճառով էլ գիրքը կոչվում է «վավերագրեր»․ այն հիմնված է փաստերի վրա, ոչ թե միայն հեղինակի մեկնաբանությունների։ Լեոն մանրամասն անդրադառնում է մի շարք կարևոր փուլերի․ Հայկական հարցի առաջացումը Արևելյան հարց-ի համատեքստում Ռուս-թուրքական պատերազմ 1877–1878-ի ազդեցությունը և դրա հետևանքով հայկական հարցի միջազգայինացումն Բեռլինի կոնգրես-ը, որտեղ առաջին անգամ հայկական հարցը պաշտոնապես ներկայացվեց եվրոպական տերություններին Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակը, վարչական ճնշումները և բարենորոգումների հարցը

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են պարենային անվտանգության հիմնական չափանիշները՝ արտադրության ինքնաբավություն, մատակարարման շղթաների կայունություն, սննդի մատչելիություն և մատչելիության սոցիալական գործոններ։ Հեղինակը նաև շեշտում է, որ աղքատությունը և պարենային անվտանգությունը միմյանց հետ փոխկապակցված են, քանի որ ցածր եկամուտները հանգեցնում են սննդի վատ գնառաջարկի և սննդի ձեռքբերման դժվարություններին։ Գրքում ընգծվում է, որ աղքատության նվազեցման և պարենային անվտանգության բարելավման ռազմավարությունները պետք է համակցված լինեն՝ խթանելով տնտեսական աճը, տեղական արտադրության աջակցության միջոցառումները և սոցիալական ծրագրերը։ Գիրքը նաև քննարկում է Հայաստանի պարենային համակարգի կառուցվածքը, տեղական արտադրության խնդիրները և արտաքին կախվածությունը՝ առաջարկելով քաղաքական և տնտեսական լուծումներ, որոնք կարող են աջակցել պարենային անվտանգությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր երկրների փորձը՝ իբր օրինակներ պարենային անվտանգության և աղքատության խնդիրների արդյունավետ լուծման մեջ։ Գրքում ընդգրկված են նաև պետական և միջազգային կառույցների դերերը, ինչպես նաև Հայաստանի կառավարության կողմից իրականացվող քաղաքականության վերլուծությունը։ Աշխատությունը կարևոր է թե՛ մասնագետների, թե՛ ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տնտեսական զարգացման, սոցիալական քաղաքականության, պարենային անվտանգության և աղքատության նվազեցման խնդիրներով։

Փիլիսոփայություն

Արթուր Շոպենգաուերի կարևոր ու հակիրճ ստեղծագործություններից է, որը պարունակում է փիլիսոփայական մարքերներ՝ կյանքի տարատեսակ խնդիրների և մարդու հոգեբանության վերաբերյալ։ Գիրքը շոշափում է մարդու գոյության դժվարությունները, ներքին պայքարը, ինչպես նաև կյանքի ու աշխարհի հետ փոխհարաբերության մասին հասկացությունները։ Շոպենգաուերը համարվում է pesimist փիլիսոփա, ուստի նրա կյանքային իմաստության մասին պնդումները հաճախ մղում են դեպի կյանքը որպես հիասթափություն, չնայած նա հասկանում է, որ այդ ըմբռնումները կարող են օգտակար լինել հասկացությունների խորացման մեջ։ Գրքում Շոպենգաուերը ուսումնասիրում է մարդու ցանկությունների և տառապանքի բնույթը, ինչպես նաև ներքին խաղաղությունը գտնելու մեթոդները։ Բայց Շոպենգաուերը նաև նշում է այն գաղափարը, որ ազատությունը և երջանկությունը հնարավոր են միայն այն դեպքում, երբ մարդը պատրաստ է ճանաչել իր անպաշտպանությունը աշխարհում՝ կասկածելով դրական հույսերին ու պահանջներին։ Գիրքն առանձնանում է իր խորաթափանց, կարճ ձևակերպումներով, որոնք հեշտությամբ փոխանցում են փիլիսոփայական լուրջ մտքեր ու խոր դարավոր իմաստություն, իր ազդեցությունը թողնելով հետագա մտավոր դպրոցների վրա։ **«Աֆորիզմներ կյանքային իմաստության մասին»**-ը օգտակար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են կյանքի էությունը հասկանալու և մի քանի խոհարարական մտքերով ի հայտ բերելու իրենց իրականությունը։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-107907-9

Կենսաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի ֆլորայի և ֆաունայի հիմնական առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով էնդեմիկ, հազվագյուտ և վտանգված տեսակների տարածվածությունը, էկոլոգիական դերակատարությունը և պահպանության կարիքները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Հայաստանի տարբեր էկոհամակարգերին՝ լեռնային, անտառային, կիսաանապատային և ջրային միջավայրերին՝ բացատրելով դրանց կենսաբազմազանության կառուցվածքը և փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև բնության հատուկ պահպանվող տարածքների համակարգը՝ ազգային պարկեր, արգելոցներ և արգելավայրեր, դրանց ստեղծման նպատակները, կառավարման սկզբունքները և պահպանության իրավական հիմքերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբազմազանության պահպանության ժամանակակից մոտեցումներին՝ ներառյալ էկոհամակարգային կառավարումը, էկոլոգիական մոնիթորինգը և կայուն զարգացման ռազմավարությունները։ Գիրքը նախատեսված է կենսաբանության, էկոլոգիայի, աշխարհագրության և բնապահպանության ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր գիտական և ուսումնական աղբյուր Հայաստանի բնության ուսումնասիրության և պահպանության գործում։