Սոցիոմշակութային փոխակերպումներ և մարդաբանական ճգնաժամ

Պատմություն

«Հայաստանը 17-րդ դարից մինչև 1914 թվականը»** գիրքը պատմագիտական աշխատություն է, որը համապարփակ կերպով ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմությունը վաղ նոր ժամանակաշրջանից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեն։ Վահե Լոռենցը ուսումնասիրում է այն քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական պայմանները, որոնց մեջ գտնվել է Հայաստանը՝ լինելով Օսմանյան և Պարսկական, ապա նաև Ռուսական կայսրությունների ազդեցության տակ։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են հայ ժողովրդի պայքարը ինքնության պահպանման, ազգային կառույցների ձևավորման և մշակութային կյանքի պահպանման համար։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում եկեղեցու, կրթության, առևտրի և հայկական համայնքների դերին ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ սփյուռքում։ Աշխատությունը ցույց է տալիս ազգային-ազատագրական շարժումների զարգացումը, քաղաքական մտքի ձևավորումը և հասարակական շերտերի փոփոխությունը։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ այն պատմական գործընթացները, որոնք նախապատրաստեցին 20-րդ դարի ճակատագրական իրադարձությունները հայ ժողովրդի համար։ Հրատարակիչ - Հեղինակային հրատարակություն Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-0-3343-3

Գեղարվեստական հայ․

«Հայկական էսքիզներ» Վարդգես Պետրոսյանի մի կարևորագույն ստեղծագործությունն է, որը հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր նուրբ ու խորքային կերպարներով և ազգային ինքնության հստակ արտահայտմամբ։ Այս ստեղծագործությունը մի շարք գրական տետրերից ու էսքիզներից կազմված է, որոնք պարունակում են հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի, ավանդույթների և առօրյայի վերաբերյալ հեղինակի ուշադիր դիտարկումները։ Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ»-ը ներկայացնում է մի շարք նկարներ, պատկերներ և վերլուծություններ, որոնք բխում են հեղինակին ծանոթ համայնքների ու պատմական իրադարձությունների դիտարկումներից։ Գրքում հեղինակը խորը ներգործություն է կատարում գյուղի և քաղաքի առօրյաները, մարդկանց փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև բնության ու ավանդույթների դերը հայ ժողովրդի կյանքում։ Նա նկարագրում է հայկական կյանքի կարճ ու խորացած դրվագներ՝ դիտարկելով ավանդական կյանքը, ինչպես նաև նոր ժամանակների փոփոխություններն ու դրանց ազդեցությունը հասարակության վրա։ «Հայկական էսքիզներ»-ը, լինելով գրական «պատկերների» հավաքածու, ներկայացնում է հայկական ժողովրդի սրտի թրթիռներն ու հոգու նրբությունները՝ մեծապես անդրադառնալով ազգային արժեհամակարգին ու պատմության ընթացքում ձևավորված բարոյական տեսակետներին։ Պետրոսյանը մերձեցնում է ընթերցողին այնպիսի պատկերներով, որոնք վերաբերում են թե՛ գյուղական կյանքի հարուստ գունապնակին, թե՛ քաղաքի մութ ու լարված ժամանակներին։ Այս հմտորեն հյուսված էսքիզներն իրենց մեջ պարունակում են նաև ազգային համատեղ կյանքի բնութագրական դրվագներ՝ տարբերվելով մյուս գրական գործերից իրենց մեղմության, խորաթափանցության և էթիկական ուղեցույցի շնորհիվ։ Բացի այդ, «Հայկական էսքիզներ»-ը նաեւ շարադրական վարպետություն է, որտեղ Պետրոսյանի յուրաքանչյուր բառը համադրված է կյանքի ու գոյության փոքր, բայց արժեքավոր կետերով, որոնք ընդգծում են հայկական իրականությունը ու ազգային ինքնությունը։ Այն լույս է սփռում ինչպես դարավոր ավանդների, այնպես էլ ժամանակակից փոփոխությունների վրա՝ թույլ տալով կարդացողին հասկանալ և զգալ երկրի, գյուղի, քաղաքի ու նրա մարդկանց «հանդես»-ը։ Այս ստեղծագործությունը պոետիկորեն ստեղծված փոքր «անկյուններ» է հայկական աշխարհից՝ նվիրված ազգային ինքնությանը, բնությանը և նրա խաղաղ գոյությանը, որը գրքի մեջ՝ թափանցիկ ու խորիմաստ, այլ ոչ թե ուղղակիորեն ասված է։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-885-23-0

Մանկական

Այս գիրքը հանդիսանում է ուղեցույց՝ գիտելիքների լայն աշխարհում նավարկելու համար։ Այն ներկայացնում է աշխարհի ամենատարբեր ոլորտների (բնական գիտություններ, մարդաբանություն, պատմություն, տեխնոլոգիաներ, արվեստ և այլն) կարևորագույն գաղափարներն ու փաստերը պարզ, հետաքրքիր և հասանելի ձևով։ Գիրքը նպատակ ունի բացահայտել գիտելիքի բազմազանությունը, օգնել ընթերցողին կառուցել ամբողջական պատկերացումներ աշխարհի մասին և հետաքրքրություն առաջացնել նոր թեմաների նկատմամբ։ Իսկապես օգտակար է այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են՝ ընդլայնել ընդհանուր գիտելիքները սովորել հետաքրքիր ու կարևոր փաստեր տարբեր ոլորտներից զարգացնել համապարփակ աշխարհայացք զվարճալի և մատչելի ձևով ուսումնասիրել աշխարհը Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-66-207-7

Կենսաբանություն

Այս ուսումնական ձեռնարկը նախատեսված է «Գենետիկա» առարկայի գործնական պարապմունքների կազմակերպման և իրականացման համար։ Այն օգնում է ուսանողներին ամրապնդել տեսական գիտելիքները՝ կիրառելով դրանք գործնական խնդիրների և վարժությունների միջոցով։ Ձեռնարկում ընդգրկված են՝ Գենետիկայի հիմնական օրենքների գործնական առաջադրանքներ Խաչաձևումների (հիբրիդացման) հաշվարկային խնդիրներ Ժառանգականության մոդելների վերլուծություն Քրոմոսոմային և մոլեկուլային գենետիկայի պարզ փորձեր Գործնական աշխատանքների կատարման մեթոդական ցուցումներ Արդյունքների մշակման և ներկայացման ձևեր Ձեռնարկը կարևոր գործիք է ուսանողների համար՝ գենետիկայի տեսությունը գործնական մակարդակում հասկանալու և կիրառելու համար։

Գեղարվեստական հայ․

«Ստամբուլի հուշը»՝ Ումիթ Ահմեդի ստեղծագործությունը, որն ունի խորը պատմական, մշակութային և հուզական շերտեր, ներկայացնում է Ստամբուլի անցյալը, նրա համաշխարհային պատմության հետ կապված դրվագները՝ համատեղելով նաև անձնական և ազգային հիշողությունները։ Ահմեդի այս վեպը չի միայն ներկայացնում քաղաքի պատմական էվոլյուցիան, այլ նաև ազգային և մարդկային հարաբերությունների խճճվածությունը, որը հակասություններով և դժվարություններով է անցնում երկար ժամանակահատվածում։ Վեպում նկարագրված է Ստամբուլի, այս մեծ ու բազմազան քաղաքի, մշակութային և քաղաքական անցյալը, որը տեղավորված է մեկ ամբողջական պատմության մեջ։ Դրա գլխավոր թեմաներից մեկը անցյալը՝ քաղաքի պատկանելիությունը տարբեր ազգերին, նրա պատմական արմատները, մշակութային շերտերը, այդ թվում՝ հայերի, հայոց մշակույթի դերն ու ներկայությունը։ Ստամբուլը ոչ միայն կենսունակ քաղաք է, այլև անցյալի մի տեսարան, որտեղ յուրաքանչյուր ոտք, ամեն մի քար իր պատմությունն ունի։ Սա այնպիսի հուշեր են, որոնք ստիպում են նայել ոչ միայն քաղաքի՝ որպես մշակույթի միջավայրի, այլ նաև դրա մարդկային ու ազգային բազմազանության կողմին։ **«Ստամբուլի հուշը»**-ում վեպի գլխավոր հերոսները հաճախ հիշում են անցյալը, որի մեջ խառնվում են վիշտն ու կարոտը։ Հեղինակը խառնուրդ է ստեղծում այն բարդ, բայց անպատմելի կապվածություների՝ մարդկային ու ազգային հիշողությունների մեջ։ Դեպքերի շարանը տրամադրվում է ոչ միայն հայրենասիրական, այլ նաև մշակութային արժեքների տեսանկյունից՝ բարձրացնելով այն հարցերը, որոնք կապված են մարդկանց ազգային ու հոգևոր ինքնության պահպանման հետ՝ ապրելիս լինելով մի քաղաքում, որտեղ մշակութային և ազգային տարբերությունները կարծես ավելի շատ են խառնվում, քան առանձնանում։ Վեպը հեղինակը կառուցում է համալիրվածության մեջ՝ ոչ միայն Ստամբուլի զարմանալի պատմական անցյալի, այլև այնտեղ ապրող մարդկանց կողմից ապրած իրականությունների ու մութ տարրերի շարադրումներով։ **«Ստամբուլի հուշը»**-ն արտացոլում է այն կարևորությունը, որ ունի հիշողությունը՝ որպես հայկական համայնքի պատմության կարևոր մաս։ Այսպիսով՝ վեպը ոչ միայն Ստամբուլի գեղեցկությունն է ներկայացնում, այլ նաև քաղաքը որպես մի միջավայր, որտեղ բոլոր ժողովուրդները և մշակույթները մնացել են հիշողության մեջ՝ բախվելով անցյալի հետ, սակայն չկարողանալով նայել ապագային։ Ահմեդի ստեղծագործությունն ընդգրկում է այն ժամանակաշրջանը, երբ Ստամբուլը պատրաստվում էր փոփոխությունների՝ 20-րդ դարի առաջին կեսին, երբ քաղաքը, ի պատասխան իր հարուստ և բազմաշերտ պատմությանը, սկսեց կորցնել իր անցյալի հնչեղությունն ու թերագնահատված արժեքները։ «Ստամբուլի հուշը» նաև կարող է դիտարկվել որպես միջմշակութային կամ միջազգային գրականություն՝ որն ուսուցանող է, սակայն նաև բողոքող իր ժամանակակից համադրմամբ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2015 ISBN - 978-9939-51-734-6

Գեղարվեստական ռուս․

«Տարաս Բուլբա» Նիկոլայ Գոգոլի ամենահայտնի պատմական վեպերից է, որը պատկերում է 16–17-րդ դարերի Ուկրաինայի (Քոզակստան) կյանքը՝ բուռն ու լրջագույն պատերազմի ու ազատության պայքարի պայմաններում։ Գլխավոր հերոսը՝ Տարաս Բուլբան, հզոր ու անհաղթելի կոզակ առաջնորդ է, որը ողջ կյանքը նվիրում է հայրենիքի պաշտպանությանը։ Նրա կողքին են որդիները՝ Անդրիյը և Օստափը, որոնց միջոցով հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ազատության գաղափարը հզոր, բայց նաև անողոք, և ինչպես են մարդիկ կորցնում կամ գտնում իրենց անձնական երջանկությունը՝ հայրենիքին ծառայելու ճանապարհին։ Վեպը համատեղում է մեծ հերոսական ոգի, բռնի մարտեր, կոզակների ավանդույթներ, հավատարմություն և բարոյական հակասություններ։ Գոգոլը ներկայացնում է ոչ միայն պատերազմների դաժանությունը, այլ նաև մարդության՝ մարդկային զգացմունքների, սիրո, ընկերության ու պարտքի բարդությունը։ «Տարաս Բուլբա»-ում ուժեղ կերպարներն ու ողբերգական իրադարձությունները ընթերցողին ստիպում են մտածել, թե ինչու է ազատությունը հաճախ պահանջում ամենաթանկը՝ մարդկային կյանքը։ Հրատարակիչ - Արմավ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-78-029-0