Готовые материалы

Գիտական և գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի Մասիսի տարածաշրջանում տարածված գերխոնավ հողերի մելիորատիվ վիճակի ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման արդյունավետ միջոցների հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են հողերի գերխոնավացման առաջացման հիմնական պատճառները, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի և հանքայնացման ազդեցությունը, հողերի ջրաաղային ռեժիմը, ֆիզիկական ու քիմիական հատկությունների փոփոխությունները և դրանց հետևանքները գյուղատնտեսական օգտագործման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոռոգման և դրենաժային համակարգերի աշխատանքին, ավելորդ խոնավության հեռացման պայմաններին, հողերի աղակալման ու երկրորդային ճահճացման հնարավոր գործընթացներին։ Վերլուծվում են տարածքի բնական, հողային և ջրաբանական պայմանները, ինչպես նաև մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությունը հողերի մելիորատիվ վիճակի վրա։ Քննարկվում են դրենաժային ցանցի արդյունավետության բարձրացման, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի կարգավորման, ոռոգման ռեժիմների կատարելագործման և հողերի բերրիության պահպանման հնարավոր միջոցառումները։ Կարևորվում է հողային և ջրային ռեսուրսների համակցված կառավարումը՝ գյուղատնտեսական տարածքների արդյունավետ օգտագործման և հողերի հետագա վատթարացումը կանխելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հողագետների, մելիորացիայի մասնագետների, գյուղատնտեսների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատնտեսագիտական և ագրարային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի պտղաբուծության ոլորտում արտադրական գործընթացների և աշխատանքի կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորման պայմաններում։ Վերլուծվում են պտղաբուծական տնտեսությունների արտադրական կառուցվածքը, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը, աշխատանքի բաժանումն ու կազմակերպումը, արտադրական ծախսերը և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայական հարաբերությունների զարգացման պայմաններում տնտեսավարման ձևերի փոփոխությանը, սեփականության տարբեր ձևերի ազդեցությանը և գյուղատնտեսական արտադրողների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են այգեգործական աշխատանքների պլանավորման, սեզոնային աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման, տեխնիկական միջոցների կիրառման, արտադրողականության բարձրացման և արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են նաև արտադրության մասնագիտացման, համագործակցության, նյութական խրախուսման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունները։ Կարևորվում է արտադրական ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը և աշխատանքի կազմակերպման այնպիսի համակարգերի ձևավորումը, որոնք կարող են նպաստել պտղաբուծական տնտեսությունների մրցունակության ու եկամտաբերության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ղեկավարների, ոլորտի հետազոտողների, կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գիտելիքների ձեռքբերման, կառուցվածքավորման և գործնական կիրառման համար նախատեսված ալգորիթմների ու ծրագրային միջոցների հետազոտմանը և մշակմանը։ Ուսումնասիրվում են տարբեր աղբյուրներից տվյալների ու փաստերի հավաքագրման, դրանց մշակման, փոխկապակցման և մեքենայական ներկայացման մեթոդները՝ հետագա խնդիրների լուծման համար կիրառելի գիտելիքային համակարգ ձևավորելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտելիքների ներկայացման կառուցվածքներին, տրամաբանական եզրակացությունների ձևավորման մեխանիզմներին, տեղեկատվության որոնման և ընտրության ալգորիթմներին, ինչպես նաև ծրագրային համակարգում կուտակված գիտելիքների արդյունավետ օգտագործմանը։ Քննարկվում են տվյալների ծավալի աճի, հակասական կամ ոչ ամբողջական տեղեկատվության մշակման և անհրաժեշտ գիտելիքի արագ հայտնաբերման հետ կապված խնդիրները։ Դիտարկվում են ալգորիթմների արդյունավետության գնահատման, ծրագրային իրականացման և տարբեր պայմաններում դրանց աշխատանքի համեմատման մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում մշակված մեթոդների կիրառմանը դիմադրության հետ կապված խնդիրներում, որտեղ անհրաժեշտ է համապատասխան տվյալների հիման վրա կատարել հաշվարկներ, գնահատումներ կամ որոշումների ընտրություն։ Աշխատանքը կարող է նպաստել գիտելիքահեն ծրագրային համակարգերի կատարելագործմանը, խնդիրների լուծման գործընթացների ավտոմատացմանը և հաշվարկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ծրագրավորողների, համակարգչային գիտությունների մասնագետների, արհեստական բանականության հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մանկավարժական և կրթագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցական միջավայրում տնտեսագիտական գիտելիքների ձևավորման բովանդակային և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սովորողներին տնտեսության հիմնական հասկացություններին, տնտեսական գործընթացներին, շուկայական հարաբերություններին, անձնական և հասարակական ֆինանսներին, արտադրությանը, սպառմանը և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը ծանոթացնելու սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական նյութի ընտրությանը և կառուցվածքին՝ հաշվի առնելով աշակերտների տարիքային առանձնահատկությունները, գիտելիքների մակարդակը և առօրյա կյանքի հետ տնտեսական երևույթները կապելու անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են դասավանդման տարբեր մեթոդներ, գործնական առաջադրանքների, խնդիրների, քննարկումների և իրական իրավիճակների օրինակների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է ոչ միայն տեսական գիտելիքների փոխանցումը, այլև տնտեսական մտածողության, ինքնուրույն որոշումներ ընդունելու, տեղեկատվությունը վերլուծելու և ֆինանսական պատասխանատվություն ձևավորելու կարողությունների զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցչի դերին, ուսումնական ծրագրերի կազմակերպմանը, միջառարկայական կապերին և սովորողների գիտելիքների գնահատման առանձնահատկություններին։ Աշխատանքը կարող է նպաստել դպրոցում տնտեսագիտական առարկաների դասավանդման արդյունավետության բարձրացմանը և համապատասխան կրթական ծրագրերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, տնտեսագիտության ուսուցիչների, կրթական ծրագրեր մշակողների, հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու պարբերական մամուլի նյութերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրքերի, ժողովածուների, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ հրապարակումների մատենագիտական տվյալներ՝ հնարավորություն տալով հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակութային և արվեստագիտական գրականության համալրմանն ու զարգացմանը։ Նյութերը կարող են վերաբերել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, գրադարանային և թանգարանային գործունեությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների աշխատանքին և հարակից ուղղություններին։ Մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն տալիս արագ կողմնորոշվել տարբեր թեմաներով հրատարակված նյութերի մեջ։ Պարբերաբար ներկայացվող տեղեկատվությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է նոր աշխատությունների, հետազոտական թեմաների և մասնագիտական հրապարակումների շրջանակը։ Տարբեր թողարկումների համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության թեմատիկ փոփոխություններին և առանձին ոլորտների ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել որպես տեղեկատու և հետազոտական օժանդակ աղբյուր գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմագիտական և հնագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պետական կազմավորումներից մեկի քաղաքական ու մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի քաղաքական կազմակերպման առանձնահատկությունները, իշխանության կառուցվածքը, բնակավայրերի և տարածքային կենտրոնների նշանակությունը, ինչպես նաև հարևան երկրների ու ժողովուրդների հետ ձևավորված հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական բախումներին, դիվանագիտական կապերին, տարածքային փոփոխություններին և այն պատմական գործընթացներին, որոնք ազդել են տվյալ պետական կազմավորման զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են հնագույն գրավոր աղբյուրների հաղորդած տեղեկությունները և հնագիտական տվյալները՝ դրանց համադրման միջոցով պատմական իրադարձությունների ու ժամանակագրության վերաբերյալ պատկերացում կազմելու նպատակով։ Մշակութային պատմության շրջանակում դիտարկվում են բնակչության կենցաղը, նյութական մշակույթը, տնտեսական գործունեությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, կրոնական պատկերացումները և հասարակական հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարածաշրջանի տեղանուններին, ցեղային ու էթնիկական կազմի վերաբերյալ գիտական տեսակետներին և Հայկական լեռնաշխարհի հետագա պատմական զարգացման հետ հնարավոր առնչություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հին աշխարհի պատմության մասնագետների, հայագետների, հնագետների, աղբյուրագետների, ուսանողների և Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության գոյության վերջին ժամանակաշրջանի ռազմական հակամարտությունների և դրանց քաղաքական ու հասարակական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են կայսրության ռազմական համակարգի վիճակը, բանակի կազմակերպման և արդիականացման գործընթացները, ինչպես նաև արտաքին ու ներքին ճգնաժամերի ազդեցությունը ռազմական կարողությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կայսրության վերջին տասնամյակներում տեղի ունեցած պատերազմների պատճառներին, ռազմական գործողությունների ընթացքին, ռազմավարական որոշումներին և տարածքային փոփոխություններին։ Քննարկվում են նաև եվրոպական տերությունների և հարևան պետությունների հետ հարաբերությունները, միջազգային մրցակցությունը և դիվանագիտական զարգացումները, որոնք անմիջականորեն կապված էին ռազմական հակամարտությունների հետ։ Վերլուծվում է պատերազմների ազդեցությունը կայսրության բնակչության, տնտեսության, պետական կառավարման և հասարակական կյանքի վրա, ինչպես նաև տարբեր ժողովուրդների և համայնքների դրությունը ռազմական ու քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ռազմական պատմությունը դիտարկել ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում և հասկանալ այն գործընթացները, որոնք ուղեկցել են կայսրության աստիճանական թուլացմանն ու վերջնական վերափոխմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ռազմական պատմության մասնագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների հետազոտողների, ուսանողների և ուշ օսմանյան ժամանակաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի ագրարային ոլորտում գույքային ապահովագրության ձևավորման, գործող վիճակի և հետագա զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում է գյուղատնտեսական գործունեությանը բնորոշ գույքային ռիսկերի շրջանակը, դրանց ազդեցությունը տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական կայունության և արտադրական գործունեության շարունակականության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական գույքի, տեխնիկական միջոցների, շինությունների, բերքի և արտադրության հետ կապված այլ նյութական արժեքների ապահովագրական պաշտպանության կազմակերպմանը։ Քննարկվում են ապահովագրական համակարգի գործունեության տնտեսական և կազմակերպական մեխանիզմները, ապահովագրական ծառայությունների հասանելիությունը, ռիսկերի գնահատման և ապահովագրական պայմանների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում է նաև պետության, ապահովագրական կազմակերպությունների և գյուղատնտեսական տնտեսությունների համագործակցության նշանակությունը ոլորտի արդյունավետ զարգացման համար։ Վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել ապահովագրության տարածումը գյուղատնտեսությունում, ինչպես նաև դիտարկվում են համակարգի կատարելագործման և ապահովագրական պաշտպանության ընդլայնման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ագրարային ոլորտում ռիսկերի կառավարման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորման և գյուղատնտեսական տնտեսությունների ֆինանսական կայունության բարձրացման վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ապահովագրության մասնագետների, ագրարային ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմագիտական և մամուլագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի կովկասյան մամուլի նյութերում հայկական հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի ներկայացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հայ բնակչությանը, Հայաստանի պատմական տարածքներին, հասարակական հարաբերություններին, կրթությանը, մշակույթին, տնտեսական կյանքին և ազգային խնդիրներին վերաբերող հրապարակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե պարբերական մամուլն ինչպես է ներկայացրել ժամանակաշրջանի հայ հասարակության առօրյան, կարևոր իրադարձությունները, մտավոր և մշակութային զարգացումները, ինչպես նաև տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են հրապարակումների թեմատիկ ուղղությունները, տեղեկատվության մատուցման առանձնահատկությունները և տարբեր ժամանակահատվածներում հայկական խնդիրների լուսաբանման փոփոխությունները։ Մամուլի նյութերը դիտարկվում են նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս լրացնել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Աշխատանքում կարևորվում է պարբերական մամուլի աղբյուրագիտական նշանակությունը և դրա օգտագործման հնարավորությունը XIX դարի հայոց պատմության տարբեր հարցերի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մամուլի պատմության մասնագետների, կովկասագետների, աղբյուրագետների, ուսանողների և XIX դարի հայ հասարակական ու մշակութային կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երիտասարդ տղամարդկանց շրջանում հանդիպող որոշ մաշկային հիվանդությունների զարգացման մեխանիզմների և բուժման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի պայմաններում։ Դիտարկվում են հիվանդությունների առաջացմանն ու ընթացքին մասնակցող ներքին և արտաքին գործոնները, օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, իմունային և նյութափոխանակային գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինիկական դրսևորումների բնույթին, հիվանդության ընթացքի տարբերակներին և ախտորոշման համար նշանակություն ունեցող ցուցանիշներին։ Վերլուծվում են բուժման տարբեր մոտեցումները, դրանց համակցման հնարավորությունները և բուժական արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում է անհատական բուժման ընտրության անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով հիվանդության տեսակը, արտահայտվածությունը, ընթացքի առանձնահատկությունները և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կրկնությունների կանխարգելմանը, բուժման արդյունավետության վերահսկմանը և մաշկի բնականոն վիճակի վերականգնմանը նպաստող միջոցառումներին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել տվյալ տարիքային խմբում մաշկային հիվանդությունների ախտորոշման և բուժման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մաշկաբանների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցեմենտային բետոնից և ցեմենտահողից պատրաստված տարրերի դեֆորմացման ու քայքայման նկատմամբ դիմադրության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նյութերում ընթացող դեսորբցիոն գործընթացների ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են նյութի խոնավային վիճակի փոփոխությունները և դրանց կապը մեխանիկական հատկությունների, ամրության ու կառուցվածքային կայունության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութի ներքին կառուցվածքից խոնավության հեռացման գործընթացներին, որոնք կարող են փոփոխել լարվածադեֆորմացիոն վիճակը և ազդել արտաքին բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրության վրա։ Վերլուծվում են բետոնային և ցեմենտահողային տարրերի դեֆորմացման օրինաչափությունները, ճաքերի առաջացման ու զարգացման պայմանները և քայքայման բնույթը տարբեր ազդեցությունների դեպքում։ Քննարկվում են նյութի կազմի, խտության, խոնավության, միջավայրի պայմանների և բեռնվածքի առանձնահատկությունների հնարավոր ազդեցությունները նրա մեխանիկական վարքի վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել նման նյութերից պատրաստված շինարարական տարրերի ամրության և երկարակեցության գնահատման, հաշվարկային մեթոդների կատարելագործման և շահագործման հուսալիության բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական նյութերի մասնագետների, ինժեներ-շինարարների, ճանապարհաշինության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրոնիկական երակային անբավարարության պայմաններում ստորին վերջույթների տրոֆիկ խոցերի համալիր բուժման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ լազերային ճառագայթման կիրառմամբ։ Դիտարկվում են երակային արյան շրջանառության խանգարումների հետևանքով հյուսվածքներում առաջացող փոփոխությունները, խոցային ախտահարումների ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց բուժման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լազերային ազդեցության ներառմանը համալիր բուժման ծրագրում և դրա կիրառման հնարավորություններին վերքային գործընթացի տարբեր փուլերում։ Քննարկվում են բուժման արդյունավետության գնահատման կլինիկական չափանիշները, վերքի վիճակի փոփոխությունները, հյուսվածքների վերականգնման ընթացքը և բուժման տևողության հետ կապված ցուցանիշները։ Վերլուծվում է լազերային մեթոդի համադրումը պահպանողական բուժման այլ միջոցների հետ՝ ընդհանուր բուժական արդյունքների բարելավման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հիվանդների վիճակի վերահսկման, բուժման եղանակի ընտրության և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման նշանակությանը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են քրոնիկական երակային հիվանդությունների հետևանքով առաջացած դժվար բուժվող վերքային ախտահարումների բուժման մեթոդների կատարելագործման և համալիր թերապիայի արդյունավետ կազմակերպման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անոթային վիրաբույժների, վիրաբույժների, վերքաբուժության մասնագետների, ֆիզիոթերապևտների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմագիտական և կովկասագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Կովկասի հնագույն անցյալի և տարածաշրջանում բնակված ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը դիտարկում է հին գրավոր աղբյուրներում, պատմական վկայություններում և ավանդություններում պահպանված տեղեկությունները՝ փորձելով պարզաբանել տարածաշրջանի բնակչության ծագման, տեղաբաշխման և պատմական զարգացման հետ կապված մի շարք հարցեր։ Ուշադրություն է դարձվում Կովկասի տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված հարաբերություններին, նրանց տեղաշարժերին, քաղաքական և հասարակական կազմակերպման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հարևան երկրների ու քաղաքակրթությունների հետ ունեցած կապերին։ Քննարկվում են հնագույն տեղանունների, ցեղանունների և ժողովուրդների անվանումների վերաբերյալ տեղեկությունները, դրանց մեկնաբանման և տարբեր պատմական աղբյուրների տվյալների համադրման խնդիրները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների քննությունը և դրանց պատմական արժեքի գնահատումը՝ տարածաշրջանի անցյալի վերակազմության համատեքստում։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել Կովկասի պատմության ուսումնասիրության ավելի վաղ գիտական մոտեցումների, աղբյուրների օգտագործման եղանակների և պատմագիտական մեկնաբանությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, կովկասագետների, ազգագրագետների, աղբյուրագետների, հնագետների և Կովկասի ժողովուրդների հնագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գիտատեխնիկական և կրթական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սովորողների գիտելիքների ստուգման համար կիրառվող թեստերի որակի գնահատման մեթոդների մշակմանը և այդ գործընթացն ավտոմատացնող ծրագրային համակարգի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են թեստային առաջադրանքների արդյունավետությունը բնութագրող հիմնական չափանիշները, հարցերի բարդության աստիճանը, տարբերակիչ կարողությունը, արդյունքների հուսալիությունը և գնահատման օբյեկտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թեստավորման արդյունքում ստացված տվյալների հավաքագրմանը, մշակմանը և վիճակագրական վերլուծությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել անարդյունավետ, չափազանց հեշտ կամ չափազանց բարդ առաջադրանքները և գնահատել ամբողջ թեստի համապատասխանությունը նախատեսված ուսումնական նպատակներին։ Քննարկվում են թեստային արդյունքների համեմատման, գնահատականների ձևավորման և սովորողների գիտելիքների մակարդակի որոշման մեթոդական մոտեցումները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ծրագրային համակարգի նախագծումը, որը հնարավորություն է տալիս ավտոմատացնել թեստերի ստեղծման, անցկացման, արդյունքների պահպանման, մշակման և որակական ցուցանիշների հաշվարկման գործընթացները։ Դիտարկվում են համակարգի կառուցվածքը, տվյալների կազմակերպման սկզբունքները և թեստերի վերաբերյալ վերլուծական տեղեկատվության ներկայացման հնարավորությունները։ Մշակված մոտեցումները կարող են նպաստել գիտելիքների գնահատման գործընթացի ճշգրտության և արդյունավետության բարձրացմանը, ինչպես նաև կրթական հաստատություններում էլեկտրոնային թեստավորման համակարգերի կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետների, ծրագրավորողների, մանկավարժների, թեստավորման համակարգեր մշակողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։