Ադելա (Սարգսյան, Արշալույս)

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ավանդական ժանյակագործության պատմությանը, գեղարվեստական առանձնահատկություններին և հայկական ժողովրդական կիրառական արվեստի համակարգում դրա զբաղեցրած տեղին։ Ներկայացվում են ժանյակագործության ձևավորման և զարգացման մշակութային նախադրյալները, տեղական արհեստագործական ավանդույթները և սերնդեսերունդ փոխանցվող ձեռագործ հմտությունների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արցախյան ժանյակների զարդանախշային հորինվածքներին, երկրաչափական և բուսական պատկերներին, դրանց խորհրդանշական իմաստներին ու գեղագիտական առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են ժանյակների պատրաստման ավանդական եղանակները, կիրառվող նյութերն ու գործիքները, հյուսվածքների կառուցվածքային տարբերությունները և ձեռագործ տեխնիկաների բազմազանությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ժանյակների կիրառությանը կենցաղում, ազգային տարազի, սեղանի և տնային գործվածքների, ինչպես նաև տոնական ու ծիսական առարկաների զարդարման մեջ։ Կարևորվում են ժողովրդական վարպետների ստեղծագործական մոտեցումները, ընտանեկան և համայնքային միջավայրում արհեստի փոխանցման ավանդույթները, ինչպես նաև առանձին բնակավայրերին բնորոշ զարդարվեստի առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են արցախյան ժանյակագործության կապերը հայկական ասեղնագործության, գորգագործության և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի այլ ճյուղերի հետ։ Հրատարակությունը կարող է նպաստել ավանդական զարդանախշերի ուսումնասիրմանը, դրանց փաստագրմանը և մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Առաջին գրքի ձևաչափը հնարավորություն է տալիս թեման դիտարկելու որպես առավել ընդգրկուն ուսումնասիրության մաս՝ կարևորելով ժանյակագործության պատմական և գեղարվեստական արժեքը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ազգագրագետների, արվեստաբանների, ժողովրդական արհեստների մասնագետների, դիզայներների, մշակութային ժառանգության հետազոտողների և հայկական ձեռարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։