Աֆյան, Դիանա Գրիշայի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է գնաճը բնութագրող հիմնական ցուցանիշների տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորմանը և գնահատմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության դրամավարկային քաղաքականության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում գնաճը դիտարկվում է որպես մակրոտնտեսական կարևորագույն ցուցանիշ, որը միաժամանակ արտացոլում է ներքին և արտաքին տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը և էական նշանակություն ունի դրամավարկային քաղաքականության որոշումների կայացման համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել սպառողական գների ընդհանուր մակարդակի փոփոխությունները, գնաճի հիմնական բաղադրիչները, բազային գնաճը, արտադրողների և ներմուծվող ապրանքների գների դինամիկան, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են գնաճային գործընթացների արագությունն ու կայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի վրա ազդող մակրոտնտեսական փոփոխականների բացահայտմանը, այդ թվում՝ դրամական զանգվածի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքի, պահանջարկի, արտադրության ծավալների, աշխատավարձերի, արտաքին գների և ներմուծվող գնաճի ազդեցությանը։ Աշխատանքում տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ կարող են կառուցվել գնաճի դինամիկան նկարագրող և կանխատեսող մոդելներ, որոնց միջոցով գնահատվում է տարբեր գործոնների ազդեցության չափն ու ուղղությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, ռեգրեսիոն և բազմագործոն մոդելների կառուցումը, վիճակագրական ցուցանիշների գնահատումը և մոդելների կանխատեսող կարողությունների ստուգումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մոդելավորված արդյունքների համադրումը ՀՀ դրամավարկային քաղաքականության նպատակների և գործիքների հետ, մասնավորապես՝ գնաճի թիրախավորման, քաղաքականության տոկոսադրույքի փոփոխության և իրացվելիության կարգավորման ազդեցության գնահատումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել գնաճի ձևավորման առավել նշանակալի գործոնները և ցույց տալ, թե տարբեր տնտեսական պայմաններում ինչպես կարող են փոխվել դրանց ազդեցության ուժգնությունն ու տևողությունը։ Մոդելավորման արդյունքները կարող են օգտագործվել գնաճի կանխատեսումների կատարելագործման, դրամավարկային քաղաքականության որոշումների հիմնավորվածության բարձրացման և հնարավոր գնաճային ռիսկերի վաղ հայտնաբերման համար։ Աշխատանքը կարևոր է նաև տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման տեսանկյունից, քանի որ ճշգրիտ քանակական գնահատումները հնարավորություն են տալիս ավելի հիմնավորված ընտրել գնաճային ճնշումների մեղմման համապատասխան գործիքները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրել տնտեսագետներին, մակրոտնտեսական վերլուծաբաններին, կենտրոնական բանկերի և ֆինանսական կառույցների մասնագետներին, վիճակագիրներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։