Աղաջանյան, Սերգեյ Արարատի

Աղաջանյան, Սերգեյ Արարատի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Գրականություն

Խորհրդահայ պատմվածքը (1960-70-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային շրջանի հայ արձակի կարևոր ժանրերից մեկի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 1960–1970-ական թվականների գրական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում տվյալ ժամանակաշրջանի պատմվածքի թեմատիկ, գաղափարական, ժանրային և գեղարվեստական փոփոխություններն են, ինչպես նաև այն նոր միտումները, որոնք ձևավորվեցին հասարակական կյանքի, մշակութային միջավայրի և գրական մտածողության փոխակերպումների ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում պատմվածքը դիտարկվում է որպես փոքրածավալ արձակի ճկուն ձև, որը հնարավորություն էր տալիս գրողներին կենտրոնանալ մարդու ներաշխարհի, անհատական ընտրության, բարոյական խնդիրների, առօրյա կյանքի և հասարակության հետ անհատի հարաբերությունների վրա։ Կարող է քննության առնվել նախորդ տասնամյակների գրական ավանդույթների շարունակականությունը և միաժամանակ դրանց վերաիմաստավորումը՝ հատկապես կերպարակերտման, հոգեբանական վերլուծության, պատումի կառուցվածքի և հեղինակային խոսքի կազմակերպման ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը, քաղաքային ու գյուղական կյանքի պատկերներին, հիշողության, հայրենիքի, մարդկային արժանապատվության, սերնդային հարաբերությունների և բարոյական պատասխանատվության թեմաներին։ Կարևոր է նաև բացահայտել, թե ինչպես են պատմվածքի ժանրում փոխվում հերոսի կառուցման սկզբունքները՝ արտաքին իրադարձությունների նկարագրությունից աստիճանաբար մեծ տեղ հատկացնելով ներքին ապրումների, հոգեբանական հակասությունների և անձնական աշխարհընկալման ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվաոճական նորարարություններին, երկխոսության և ներքին խոսքի կիրառությանը, ենթատեքստի դերին, խորհրդանշական պատկերներին, ժամանակի ու տարածության կազմակերպմանը և պատմողական տարբեր եղանակների համադրմանը։ Համեմատական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տարբեր հեղինակների ստեղծագործական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը փոքր արձակի զարգացման համար։ Միաժամանակ տվյալ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել իրենց պատմամշակութային միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ հաշվի առնելով խորհրդային իրականության պայմաններում գրականության գաղափարական սահմանափակումների և ստեղծագործական ինքնարտահայտման հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու XX դարի երկրորդ կեսի հայ արձակի զարգացման կարևոր փուլի մասին և բացահայտելու այն գեղարվեստական ու ժանրային գործընթացները, որոնք նշանակալի ազդեցություն ունեցան հետագա հայ պատմվածքի ձևավորման վրա։

Թարմացվել է՝ 2026-09-28
Խորհրդահայ պատմվածքը (1960-70-ական թվականներ)

Անվճար

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book9 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին