Աղաջանյան, Սերգեյ Արարատի

Աղաջանյան, Սերգեյ Արարատի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Գրականություն

Խորհրդահայ պատմվածքը (1960-70-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային շրջանի հայ արձակի կարևոր ժանրերից մեկի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 1960–1970-ական թվականների գրական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում տվյալ ժամանակաշրջանի պատմվածքի թեմատիկ, գաղափարական, ժանրային և գեղարվեստական փոփոխություններն են, ինչպես նաև այն նոր միտումները, որոնք ձևավորվեցին հասարակական կյանքի, մշակութային միջավայրի և գրական մտածողության փոխակերպումների ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում պատմվածքը դիտարկվում է որպես փոքրածավալ արձակի ճկուն ձև, որը հնարավորություն էր տալիս գրողներին կենտրոնանալ մարդու ներաշխարհի, անհատական ընտրության, բարոյական խնդիրների, առօրյա կյանքի և հասարակության հետ անհատի հարաբերությունների վրա։ Կարող է քննության առնվել նախորդ տասնամյակների գրական ավանդույթների շարունակականությունը և միաժամանակ դրանց վերաիմաստավորումը՝ հատկապես կերպարակերտման, հոգեբանական վերլուծության, պատումի կառուցվածքի և հեղինակային խոսքի կազմակերպման ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը, քաղաքային ու գյուղական կյանքի պատկերներին, հիշողության, հայրենիքի, մարդկային արժանապատվության, սերնդային հարաբերությունների և բարոյական պատասխանատվության թեմաներին։ Կարևոր է նաև բացահայտել, թե ինչպես են պատմվածքի ժանրում փոխվում հերոսի կառուցման սկզբունքները՝ արտաքին իրադարձությունների նկարագրությունից աստիճանաբար մեծ տեղ հատկացնելով ներքին ապրումների, հոգեբանական հակասությունների և անձնական աշխարհընկալման ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվաոճական նորարարություններին, երկխոսության և ներքին խոսքի կիրառությանը, ենթատեքստի դերին, խորհրդանշական պատկերներին, ժամանակի ու տարածության կազմակերպմանը և պատմողական տարբեր եղանակների համադրմանը։ Համեմատական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տարբեր հեղինակների ստեղծագործական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը փոքր արձակի զարգացման համար։ Միաժամանակ տվյալ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել իրենց պատմամշակութային միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ հաշվի առնելով խորհրդային իրականության պայմաններում գրականության գաղափարական սահմանափակումների և ստեղծագործական ինքնարտահայտման հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու XX դարի երկրորդ կեսի հայ արձակի զարգացման կարևոր փուլի մասին և բացահայտելու այն գեղարվեստական ու ժանրային գործընթացները, որոնք նշանակալի ազդեցություն ունեցան հետագա հայ պատմվածքի ձևավորման վրա։

Թարմացվել է՝ 2026-09-28
Խորհրդահայ պատմվածքը (1960-70-ական թվականներ)

Անվճար

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին