Աղլամազյան, Արման Սամվելի

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայկական կերպարվեստում ոչ առարկայական և վերացական գեղարվեստական մտածողության ձևավորման, զարգացման ու փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Հայաստանի մշակութային կյանքի և միջազգային արվեստային գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում այն գեղագիտական փոփոխություններն են, որոնց արդյունքում արվեստագետները աստիճանաբար հեռանում են իրականության անմիջական պատկերումից և ստեղծագործության հիմնական արտահայտչամիջոցներ դարձնում գույնը, գիծը, ձևը, ռիթմը, տարածությունը և դրանց փոխհարաբերությունները։ Քննվում են վերացական մտածողության նախադրյալները, հայկական արվեստի ավանդական ձևային համակարգերի հնարավոր ազդեցությունները և եվրոպական ու համաշխարհային մոդեռնիստական ուղղությունների հետ ստեղծագործական առնչությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն պատմամշակութային միջավայրին, որի պայմաններում նորարարական գեղարվեստական լեզուները ընդունվել, սահմանափակվել կամ վերաիմաստավորվել են տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ուսումնասիրվում են նկարիչների անհատական որոնումները, կոմպոզիցիոն կառուցվածքի փոփոխությունները, գունային հարաբերությունների ինքնուրույն նշանակությունը և երկրաչափական կամ ազատ ձևերի կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև խորհրդային ժամանակաշրջանի պաշտոնական գեղագիտական սկզբունքների և արվեստագետների նորարարական ձգտումների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հետագա փուլերում ստեղծագործական ազատության ընդլայնման ազդեցությունը վերացական արվեստի զարգացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել գեղանկարչությունը, գրաֆիկան, քանդակագործությունը և արվեստի այլ ձևեր՝ բացահայտելու համար վերացական մտածողության բազմազան դրսևորումները։ Առանձին նշանակություն ունի հայկական ազգային մշակութային ժառանգության և արդիական գեղարվեստական լեզվի փոխհարաբերության խնդիրը, քանի որ որոշ ստեղծագործություններում ավանդական զարդարվեստի, միջնադարյան արվեստի կամ բնապատկերային ընկալումների տարրերը կարող են վերափոխվել ժամանակակից ձևային կառուցվածքների։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ցուցահանդեսային կյանքի, արվեստագիտական քննադատության, մասնագիտական միջավայրի և միջազգային մշակութային կապերի դերակատարությանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայկական վերացական արվեստի զարգացման հիմնական փուլերին և գեղագիտական որոնումներին՝ այն ներկայացնելով որպես հայկական ժամանակակից կերպարվեստի ինքնուրույն ու բազմաշերտ երևույթ։