Առաքելյան, Արտակ Յուրիկի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է աշխատուժի միջազգային տեղաշարժի տնտեսական, սոցիալական և ժողովրդագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատանքային միգրացիայի առաջացման պատճառները, հիմնական ուղղությունները, կառուցվածքը և դրա ազդեցությունն են ինչպես աշխատաշուկայի, այնպես էլ տնային տնտեսությունների ու ընդհանուր սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Քննվում են զբաղվածության հնարավորությունների, աշխատավարձերի տարբերությունների, գործազրկության, մասնագիտական պահանջարկի, կենսամակարդակի և արտաքին աշխատաշուկաների գրավչության դերը միգրացիոն որոշումների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքային միգրանտների տարիքային, մասնագիտական և կրթական կառուցվածքին, նրանց զբաղվածության ոլորտներին և արտերկրում աշխատանքի պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են միգրացիայի հնարավոր դրական և բացասական տնտեսական հետևանքները՝ ներառյալ դրամական փոխանցումների նշանակությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների համար, աշխատանքային փորձի և մասնագիտական հմտությունների ձեռքբերումը, ինչպես նաև որակավորված աշխատուժի արտահոսքի և ներքին աշխատաշուկայում որոշ մասնագիտությունների պակասի առաջացման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աշխատանքային միգրացիայի ժողովրդագրական և սոցիալական ազդեցությունների վերլուծությունը՝ ընտանիքների կառուցվածքի, բնակչության տարածքային տեղաբաշխման և երկարաժամկետ մարդկային կապիտալի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև վերադարձի միգրացիան և արտերկրում ձեռք բերված գիտելիքների, աշխատանքային փորձի ու ֆինանսական միջոցների հետագա օգտագործման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են աշխատանքային միգրանտների սոցիալական և աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության, օրինական զբաղվածության, սոցիալական ապահովության և ընդունող երկրների աշխատանքային միջավայրին հարմարվելու խնդիրները։ Միգրացիոն գործընթացների կարգավորումը ներկայացվում է որպես համալիր քաղաքականության ոլորտ, որը փոխկապակցված է զբաղվածության, կրթության, տնտեսական զարգացման և սոցիալական պաշտպանության հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների, ժողովրդագրության և սոցիալական քաղաքականության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով համակարգված գնահատել աշխատուժի միջազգային շարժի պատճառները, հետևանքները և կառավարման հիմնական հիմնախնդիրները Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պայմաններում։