Artemius of Antioch (d. 362)

Պատմություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Արարատի և Վաղարշապատի շրջանի վերաբերյալ պատմական ու աշխարհագրական տեղեկությունների ուսումնասիրություն՝ եվրոպական գիտական և ճանապարհորդական ավանդույթի համատեքստում։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հատկապես այն առումով, որ տարածաշրջանը ներկայացվում է օտարազգի դիտորդի տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել Արարատ լեռան, Վաղարշապատի և հարակից բնակավայրերի բնական միջավայրի, պատմական հուշարձանների, բնակչության, տեղական սովորույթների և մշակութային ժառանգության մասին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել Արարատի աշխարհագրական դիրքի և բնության նկարագրությունները, լեռան հետ կապված պատմական ու ավանդական պատկերացումները, ինչպես նաև տարածաշրջանի ճանապարհների, բնակավայրերի և տեսարժան վայրերի վերաբերյալ դիտարկումները։ Վաղարշապատի ուսումնասիրությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այն դարեր շարունակ եղել է հայկական քաղաքական, կրոնական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ Այդ պատճառով քաղաքի եկեղեցիների, վանքերի, հնագիտական մնացորդների և այլ պատմամշակութային հուշարձանների վերաբերյալ նկարագրությունները կարող են կարևոր աղբյուր լինել տարածաշրջանի պատմական կերպարի վերականգնման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Արարատյան դաշտի բնաշխարհի, բնակչության կենցաղի, գյուղատնտեսության, տեղական տնտեսության և հասարակական կյանքի մասին տեղեկությունների շնորհիվ։ Նման աղբյուրների առանձնահատկությունն այն է, որ դրանցում պատմական փաստերը հաճախ համադրվում են հեղինակի անձնական դիտարկումների, ճանապարհորդական տպավորությունների և ժամանակի եվրոպական գիտական պատկերացումների հետ։ Հետևաբար նյութը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես Հայաստանի վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքածու, այլև որպես այն ժամանակաշրջանի եվրոպական հետաքրքրության արտահայտություն դեպի հայկական պատմությունը, քրիստոնեական մշակույթը և Արարատի տարածաշրջանը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ Վաղարշապատի և Արարատի տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, հուշարձանների, մշակութային ժառանգության և եվրոպական հայագիտական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, հնագետներին, մշակութաբաններին, աշխարհագրագետներին և ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը հնարավորություն է տալիս Արարատի և Վաղարշապատի պատմամշակութային միջավայրը դիտարկել օտարազգի հեղինակի դիտանկյունից՝ միավորելով աշխարհագրական նկարագրությունը, պատմական տեղեկությունները, հնագիտական դիտարկումները և հայկական մշակույթի վերաբերյալ վկայությունները։