Ավագյան, Վարդան Ստեփանի

Իրավաբանություն

Հայաստանի Հանրապետությունում Սահմանադրական դատարանի սահմանադրաիրավական կարգավիճակը պայմանավորված է երկրի սահմանադրական համակարգում նրա հատուկ տեղով՝ որպես սահմանադրական արդարադատություն իրականացնող բարձրագույն մարմին։ Սահմանադրական դատարանը կոչված է ապահովելու Սահմանադրության գերակայությունը և վերահսկելու օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի, պետական մարմինների որոշումների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի համապատասխանությունը Սահմանադրությանը։ Այն հանդես է գալիս որպես անկախ դատական իշխանության առանձնահատուկ օղակ, որը չի մտնում ընդհանուր դատական համակարգի մեջ և գործում է բացառապես Սահմանադրությամբ սահմանված լիազորությունների շրջանակում։ Սահմանադրական դատարանի անկախությունը ամրագրված է Սահմանադրությամբ, և այն իր գործունեության ընթացքում ենթարկվում է միայն Սահմանադրությանը՝ բացառելով որևէ այլ պետական մարմնի միջամտությունը։ Դատարանի կազմավորման, դատավորների նշանակման և գործունեության կարգը սահմանվում է Սահմանադրությամբ և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքով, որտեղ նախատեսված են նաև դատավորների լիազորությունների ժամկետները, անկախության երաշխիքները և պատասխանատվության սահմանները։ Սահմանադրական դատարանն իրականացնում է ինչպես վերացական, այնպես էլ կոնկրետ սահմանադրական վերահսկողություն՝ քննելով օրենքների և այլ իրավական ակտերի սահմանադրականությունը, ինչպես նաև լուծելով սահմանադրական վեճեր պետական իշխանության մարմինների միջև։ Դրա որոշումները վերջնական են, պարտադիր կատարման ենթակա և ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից՝ ապահովելով իրավական համակարգի կայունությունը և Սահմանադրության անմիջական գործողությունը։ Այս կարգավիճակը թույլ է տալիս Սահմանադրական դատարանին հանդես գալ որպես սահմանադրական կարգի պահապան, մարդու իրավունքների պաշտպանության կարևոր երաշխավոր և իրավական պետության հիմնարար ինստիտուտներից մեկը Հայաստանի Հանրապետությունում։