Аветикян, Геворг Галустович

Аветикян, Геворг Галустович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իրանական Ադրբեջանում բնակչության էթնիկ ինքնության ձևավորման պատմությունը XIX–XX դարերում

Աշխատությունը նվիրված է Իրանական Ադրբեջանի բնակչության էթնիկ ինքնության ձևավորման և պատմական զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը XIX–XX դարերում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով տարածաշրջանի հասարակական, քաղաքական, մշակութային և պատմական առանձնահատկություններին։ Այն անդրադառնում է էթնիկ ինքնագիտակցության առաջացմանն ու աստիճանական ձևավորմանը, այն գործոններին, որոնք նպաստել են բնակչության ազգային պատկանելության գիտակցման, հավաքական ինքնության և մշակութային առանձնահատկությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են պատմական միջավայրի ազդեցությունը էթնիկ ինքնության ընկալումների վրա, տարածաշրջանի բնակչության լեզվական, մշակութային և հասարակական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև քաղաքական փոփոխությունների ու պատմական իրադարձությունների դերը ինքնության վերափոխման գործընթացներում։ XIX դարը դիտարկվում է որպես կարևոր ժամանակաշրջան, երբ տարածաշրջանային և հասարակական զարգացումները նոր պայմաններ ստեղծեցին էթնիկ ինքնագիտակցության հետագա ձևավորման համար, իսկ XX դարը՝ որպես ինքնության ընկալումների փոփոխության, ազգային գաղափարների տարածման և քաղաքական ու մշակութային նոր իրողությունների ազդեցության շրջան։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է էթնիկ ինքնության և ազգային ինքնագիտակցության փոխհարաբերության դիտարկումը՝ հաշվի առնելով, որ այդ հասկացությունները ձևավորվում են ոչ միայն ընդհանուր լեզվական ու մշակութային հատկանիշների, այլև պատմական հիշողության, հասարակական կապերի, քաղաքական միջավայրի և հավաքական պատկանելության գիտակցության միջոցով։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Իրանական Ադրբեջանի բնակչության ինքնության ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը տարածաշրջանային պատմության և ավելի լայն իրանական ու հարակից ժողովուրդների պատմական զարգացումների համատեքստում։ Թեման հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ էթնիկ ինքնության բազմաշերտ բնույթին, դրա պատմական փոփոխականությանը և այն հանգամանքին, որ ազգային ու էթնիկ պատկանելության ընկալումները տարբեր ժամանակաշրջաններում կարող են ձեռք բերել նոր բովանդակություն՝ պայմանավորված հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական գործընթացների և մշակութային փոխազդեցությունների զարգացմամբ։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի Իրանական Ադրբեջանի պատմության, տարածաշրջանի բնակչության էթնիկ կազմի և ինքնության պատմական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, ազգագրագետների, քաղաքագետների և ազգային ինքնության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Իրանական Ադրբեջանի պատմական անցյալի, էթնիկ գործընթացների և ինքնագիտակցության ձևավորման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-19
Իրանական Ադրբեջանում բնակչության էթնիկ ինքնության ձևավորման պատմությունը XIX–XX դարերում

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more