Բադալյան, Մերի Վազգենի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն կրթության համակարգի զարգացման համար կիրառվող ֆինանսական և նյութական խթանների ձևավորման, արդյունավետության գնահատման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության առանցքում բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ֆինանսավորման մեխանիզմները, աշխատողների նյութական շահագրգռվածությունը, կրթական ծառայությունների որակի և ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության փոխկապակցվածությունն են։ Քննվում է բարձրագույն կրթության սոցիալ-տնտեսական նշանակությունը և դրա զարգացման համար անհրաժեշտ նյութական հիմքի ձևավորման դերը՝ հաշվի առնելով պետական ֆինանսավորման, ուսման վճարների, լրացուցիչ ֆինանսական աղբյուրների և բուհերի սեփական եկամուտների հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դասախոսական և գիտական անձնակազմի աշխատանքի վարձատրության ու խրախուսման համակարգերին, քանի որ նյութական շահագրգռվածությունը կարող է կապված լինել մասնագիտական զարգացման, գիտահետազոտական ակտիվության և կրթական աշխատանքի արդյունավետության հետ։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսավորման բաշխման սկզբունքները, բուհերի նյութատեխնիկական բազայի զարգացումը, կրթական ենթակառուցվածքների արդիականացումը և ֆինանսական կառավարման արդյունավետությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական և ոչ պետական ֆինանսավորման աղբյուրների հարաբերակցության խնդիրը, ինչպես նաև ֆինանսական ինքնուրույնության և հաշվետվողականության միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ուսանողների նյութական աջակցության, կրթաթոշակների, ուսման վճարի փոխհատուցման և սոցիալական աջակցության մեխանիզմները՝ բարձրագույն կրթության հասանելիության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կրթական հաստատությունների միջև մրցակցության, ֆինանսավորման արդյունավետության գնահատման և արդյունքների վրա հիմնված խթանման մոտեցումների նշանակությանը։ Կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները կապվում են ֆինանսական ռեսուրսների առավել նպատակային բաշխման, աշխատանքի գնահատման հստակ չափանիշների, գիտական և կրթական գործունեության խրախուսման, կառավարման թափանցիկության և նյութական բազայի շարունակական զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է կրթության տնտեսագիտության, բարձրագույն կրթության կառավարման և ֆինանսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն տնտեսական ու կազմակերպական մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել բարձրագույն կրթության համակարգի կայուն զարգացմանը, կրթական ծառայությունների որակի բարձրացմանը և մարդկային ու նյութական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։