Բախչինյան, Դոնարա Վրույրի

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Մկրտիչ Սարգսյանի արձակ ստեղծագործությունների լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի արձակի գեղարվեստական լեզուն է՝ բառապաշարի, քերականական կառուցվածքների, շարահյուսական միջոցների, պատկերավորման եղանակների և արտահայտչական հնարների ամբողջությամբ։ Ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են այն լեզվական սկզբունքները, որոնց շնորհիվ հեղինակը ձևավորում է իր անհատական գրական ոճը և ընթերցողին փոխանցում ստեղծագործությունների գաղափարական ու հուզական բովանդակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, ժողովրդախոսակցական և գրական լեզվի տարրերի փոխհարաբերությանը, բարբառային ու դարձվածաբանական միավորների կիրառությանը, ինչպես նաև տարբեր ոճական շերտերի համադրմանը։ Արձակի լեզուն դիտարկվում է նաև կերպարների ստեղծման համատեքստում, քանի որ հերոսների խոսքի անհատականացումը, բառային ընտրությունը և խոսքային վարքագիծը կարևոր դեր են կատարում նրանց բնավորության, սոցիալական միջավայրի և հոգեբանական վիճակի բացահայտման գործում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև շարահյուսական կառույցների առանձնահատկություններին՝ պարզ և բարդ նախադասությունների հարաբերակցությանը, կրկնություններին, զուգահեռ կառույցներին, խոսքի տարբեր տեմպերի ստեղծմանը և հեղինակային շարադրանքի ռիթմին։ Ոճական տեսանկյունից կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատկերավորման համակարգը, որի միջոցով արձակագիրը նկարագրական, փոխաբերական, համեմատական և այլ արտահայտչական միջոցներով ձևավորում է ստեղծագործությունների գեղարվեստական մթնոլորտը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս լեզվական փաստերը կապել գրողի թեմատիկ և գաղափարական աշխարհին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են լեզուն և ոճը ծառայում պատմողականության, կերպարակերտման, հուզական ազդեցության և հեղինակային ասելիքի ամբողջականացման նպատակներին։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն Մկրտիչ Սարգսյանի արձակը դիտարկում է ոչ միայն գրականագիտական, այլև լեզվաբանական տեսանկյունից՝ բացահայտելով գրողի անհատական խոսքարվեստի առանձնահատկությունները և նրա տեղը հայ արձակի լեզվաոճական զարգացման համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականության, հայոց լեզվի, ոճագիտության և գրական լեզվի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Մկրտիչ Սարգսյանի արձակի լեզվական կառուցվածքի և գեղարվեստական ոճի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչ միջոցներով է հեղինակը ստեղծում ինքնատիպ խոսք, կենդանի կերպարներ և արտահայտիչ գեղարվեստական իրականություն։