Դարբինյան, Սերգեյ Արթուրի

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է հիփոթեքային վարկավորման ոլորտում առկա հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են բնակարանային ֆինանսավորման ժամանակակից մեխանիզմները, հիփոթեքային վարկի դերը բնակչության բնակարանային պայմանների բարելավման և ֆինանսական համակարգի զարգացման գործում, ինչպես նաև այն տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք ազդում են հիփոթեքային վարկավորման մատչելիության և արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ հիփոթեքային շուկայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, բանկերի և վարկային կազմակերպությունների գործունեությանը, վարկավորման պայմաններին, տոկոսադրույքներին, վարկի ժամկետներին, կանխավճարի պահանջներին և վարկառուների վճարունակության գնահատման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հիփոթեքային վարկավորման հասանելիության խնդիրը, քանի որ բնակարանների գների, բնակչության եկամուտների, տոկոսադրույքների և վարկային պարտավորությունների հարաբերակցությունը էական ազդեցություն ունի ընտանիքների ֆինանսական հնարավորությունների վրա։ Քննարկվում են նաև հիփոթեքային վարկավորման հետ կապված ռիսկերը՝ ներառյալ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և շուկայական ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ինչպես առանձին վարկառուների, այնպես էլ ֆինանսական համակարգի կայունության վրա։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ նաև անշարժ գույքի շուկայի և հիփոթեքային վարկավորման փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե բնակարանների գների փոփոխությունները, պահանջարկի տատանումները և շուկայի ակտիվությունը ինչպես են անդրադառնում վարկավորման ծավալների և պայմանների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի պետական քաղաքականության և աջակցության ծրագրերի ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով փորձ է արվում ընդլայնել բնակարան ձեռք բերելու հնարավորությունները, խթանել հիփոթեքային վարկավորումը և որոշակի սոցիալական խմբերի համար նվազեցնել ֆինանսական բեռը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ անդրադառնում է հիփոթեքային շուկայի զարգացման խոչընդոտներին և հնարավոր բարեփոխումներին՝ դիտարկելով վարկավորման պայմանների կատարելագործումը, ֆինանսական ռիսկերի կառավարումը, վարկառուների պաշտպանության մեխանիզմները և ֆինանսական շուկայի կայունության ապահովումը։ ՀՀ օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական շուկայի առանձնահատկությունները և գնահատել այն խնդիրները, որոնք ձևավորվում են տնտեսական փոփոխությունների, գնաճային գործընթացների, եկամուտների դինամիկայի, անշարժ գույքի գների և ֆինանսական շուկայի զարգացումների ազդեցությամբ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման համակարգի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ որպես հիփոթեքային վարկավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրման նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի հիփոթեքային շուկայի զարգացման տրամաբանությունը, բացահայտելու դրա հիմնական խնդիրներն ու ռիսկերը և դիտարկելու այն հնարավոր ուղղությունները, որոնց միջոցով կարելի է բարձրացնել հիփոթեքային վարկավորման արդյունավետությունը, մատչելիությունը և կայունությունը։