Есаян, Степан Александрович

Есаян, Степан Александрович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հյուսիսարևելյան Հայաստանի ցեղերի հնագույն մշակույթը մ.թ.ա. III–I հազարամյակներում

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հյուսիսարևելյան շրջաններում բնակված հնագույն ցեղերի մշակույթի, պատմական զարգացման և նյութական ու հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով մ.թ.ա. III–I հազարամյակների ժամանակաշրջանը։ Այն անդրադառնում է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան հատվածում ձևավորված հնագույն բնակավայրերի և ցեղային համայնքների մշակութային առանձնահատկություններին, նրանց կենսակերպին, տնտեսական գործունեությանը, հասարակական կազմակերպվածությանը և շրջակա տարածքների բնակչության հետ ունեցած փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրության առանցքում հնագիտական նյութերի միջոցով անցյալի վերակառուցումն է, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի բնակչության զարգացման հաջորդական փուլերի, մշակութային ավանդույթների ձևավորման և տարածման մասին։ Հատուկ նշանակություն ունի բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների մշակութային միջավայրի դիտարկումը, քանի որ այդ ժամանակաշրջաններում Հայաստանի հյուսիսարևելյան տարածքներում տեղի են ունեցել հասարակական և տնտեսական կարևոր փոփոխություններ, զարգացել են արհեստագործությունը, մետաղամշակությունը, անասնապահությունն ու երկրագործությունը, կատարելագործվել են կենցաղային և արտադրական գործիքները, ինչպես նաև ձևավորվել են թաղման ծեսերի, պաշտամունքային պատկերացումների և նյութական մշակույթի տարբեր դրսևորումներ։ Տարածաշրջանի հնագույն մշակույթի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև բնակչության էթնոմշակութային պատմության, ցեղային միավորումների կազմավորման և հարևան պատմամշակութային կենտրոնների հետ ունեցած կապերի բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հյուսիսարևելյան Հայաստանի մշակութային զարգացումը Հայկական լեռնաշխարհի ընդհանուր պատմական գործընթացների համատեքստում՝ բացահայտելով տեղական առանձնահատկությունների և միջտարածաշրջանային ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը։ Այն արժեքավոր նյութ է ներկայացնում Հայաստանի հնագույն պատմությամբ, հնագիտությամբ, ցեղային հասարակությունների զարգացմամբ և վաղ քաղաքակրթությունների մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի հեռավոր անցյալի, բնակչության պատմական զարգացման և հայկական մշակութային ժառանգության վաղ շերտերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Հյուսիսարևելյան Հայաստանի ցեղերի հնագույն մշակույթը մ.թ.ա. III–I հազարամյակներում

Անվճար

Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին