Գալստյան, Սողոմոն Վանիկի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառուցվածքի ձևավորման, զարգացման և փոփոխությունների հետ կապված տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հարկային համակարգի կառուցվածքային բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, հարկատեսակների դերը պետական եկամուտների ձևավորման գործում, հարկային բեռի բաշխման առանձնահատկությունները և հարկային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական գործունեության վրա են։ Հարկային համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման մեխանիզմ, այլև որպես տնտեսական քաղաքականության կարևոր գործիք, որի միջոցով հնարավոր է ազդել սպառման, խնայողությունների, ներդրումների, ձեռնարկատիրական ակտիվության և եկամուտների բաշխման գործընթացների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, տարբեր հարկատեսակների ֆիսկալ նշանակությունը, հարկային արտոնությունների և հատուկ հարկման ռեժիմների ազդեցությունը, ինչպես նաև հարկային բազայի ընդլայնման ու հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հարցին, թե հարկային համակարգի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի, ներդրումային որոշումների, գործարար միջավայրի և տնտեսության տարբեր հատվածների զարգացման վրա։ Կարևոր ուղղություն է հարկային բեռի արդար և արդյունավետ բաշխման սկզբունքների ուսումնասիրությունը՝ պետական ֆինանսական պահանջները տնտեսական աճի խթանման և սոցիալական նպատակների հետ համադրելու տեսանկյունից։ Կարող են քննության առնվել նաև հարկային օրենսդրության կայունության, կանխատեսելիության և պարզության խնդիրները, քանի որ հարկային կանոնների հաճախակի կամ բարդ փոփոխությունները կարող են մեծացնել տնտեսավարողների վարչարարական ծախսերն ու անորոշությունը։ Հետազոտության մեջ կարող է նշանակալի տեղ զբաղեցնել հարկային վարչարարության կատարելագործումը, թվային գործիքների կիրառումը, հարկային կարգապահության բարձրացումը և ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների գնահատումը։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը կարող է համադրվել միջազգային մոտեցումների հետ՝ բացահայտելու ազգային տնտեսական պայմաններին համապատասխան հարկային կառուցվածքի ձևավորման հնարավոր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետական ֆինանսների, հարկային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգային գնահատել հարկային համակարգի կառուցվածքային վերափոխումների պատճառները, տնտեսական հետևանքները և կատարելագործման հնարավորությունները։