Գալստյան, Վարդան էլբրուսի

Մաթեմատիկա

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ծակոտկեն սիլիցիումի և մետաղօքսիդային կիսահաղորդչային բարակթաղանթային նանոկառուցվածքների հիման վրա գազային սենսորների ստեղծման, դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրության և զգայունության բարձրացման տեխնոլոգիական ու գիտական հիմնախնդիրների համակողմանի հետազոտությանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են ժամանակակից գազազգայուն նյութերի ստացման մեթոդները, կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքային, էլեկտրական և մակերևութային հատկությունները, ինչպես նաև տարբեր գազային միջավայրերի ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիկական և քիմիական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծակոտկեն սիլիցիումի կառուցվածքի ձևավորման մեխանիզմներին, ծակոտիների չափերի և բաշխվածության ազդեցությանը նյութի ակտիվ մակերևույթի վրա, ինչպես նաև սիլիցիումային նանոկառուցվածքների կիրառման հնարավորություններին բարձր զգայունությամբ գազային տվիչների մշակման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են մետաղօքսիդային կիսահաղորդիչների բարակ թաղանթների ստացման տեխնոլոգիական մոտեցումները, դրանց բյուրեղային կառուցվածքի, հատիկների չափերի, մակերևութային արատների և էլեկտրահաղորդականության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են գազային մոլեկուլների և կիսահաղորդչային նյութերի մակերևույթի փոխազդեցության մեխանիզմները, ադսորբցիայի և դեսորբցիայի գործընթացները, լիցքակիրների կոնցենտրացիայի փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը սենսորների էլեկտրական դիմադրության ու արձագանքման բնութագրերի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր նանոկառուցվածքային նյութերի գազազգայուն հատկությունների համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով սենսորների զգայունությունը, ընտրողականությունը, արձագանքման և վերականգնման ժամանակները, աշխատանքային ջերմաստիճանը, կայունությունը և երկարաժամկետ շահագործման հուսալիությունը։ Դիտարկվում են ծակոտկեն սիլիցիումի և մետաղօքսիդային բարակ թաղանթների համակցման հնարավորությունները, բազմաշերտ և հիբրիդային կառուցվածքների ձևավորումը, ինչպես նաև նյութերի մակերևութային հատկությունների նպատակային փոփոխման միջոցով գազային զգայունության բարելավման մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նանոկառուցվածքների պատրաստման տեխնոլոգիական պայմանների ազդեցությանը սենսորային հատկությունների վրա, մասնավորապես՝ թաղանթների հաստության, ջերմային մշակման, մակերևույթի մորֆոլոգիայի և նյութերի բաղադրության փոփոխությունների նշանակությանը։ Քննության են առնվում սենսորների կառուցվածքային և էլեկտրական բնութագրերի փորձարարական հետազոտման մեթոդները, չափումների արդյունքների վերլուծության սկզբունքները և գազային միջավայրերում դրանց աշխատանքի արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Կարևորվում են նաև գազային սենսորների կիրառման հնարավորությունները շրջակա միջավայրի մշտադիտարկման, արդյունաբերական անվտանգության, օդի որակի վերահսկման, տեխնոլոգիական գործընթացների ավտոմատացման և վնասակար գազերի հայտնաբերման համակարգերում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են կիսահաղորդչային սենսորների մանրաչափացման, էներգասպառման նվազեցման, չափումների ճշգրտության բարձրացման և ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային սարքավորումներում ինտեգրման հեռանկարները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նանոտեխնոլոգիաների, կիսահաղորդչային նյութագիտության և սենսորային էլեկտրոնիկայի զարգացմանը՝ ընդլայնելով գազազգայուն նանոկառուցվածքների ֆիզիկական հատկությունների և դրանց գործնական կիրառության վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, նյութագետների, նանոտեխնոլոգիաների և միկրոէլեկտրոնիկայի մասնագետների, կիսահաղորդչային սարքերի նախագծմամբ զբաղվող ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների, ինչպես նաև գազային սենսորների մշակման և նանոկառուցվածքային նյութերի հետազոտության ոլորտներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։