Գասպարյան, Արշավիր Արամի

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Պարսկաստանի պատմության հարցերի արտացոլմանը XVII–XVIII դարերի հայ պատմիչների երկերում՝ այն դիտարկելով որպես հայ պատմագրության կարևոր ուղղություններից մեկը, որը միաժամանակ ունի ինչպես աղբյուրագիտական, այնպես էլ տարածաշրջանային պատմության ուսումնասիրության արժեք։ Նյութում վերլուծվում են այն հիմնական պատմական իրադարձությունները, որոնք ներկայացված են հայ հեղինակների մոտ՝ Սեֆյան Պարսկաստանի ներքին քաղաքական զարգացումները, հայ-պարսկական հարաբերությունները, պատերազմները և վարչական համակարգի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմիչների՝ իրենց ժամանակի քաղաքական և սոցիալական իրականության ընկալման ձևերին, ինչպես նաև Պարսկաստանի վերաբերյալ տեղեկությունների փոխանցման մեթոդներին՝ վկայությունների, անձնական դիտարկումների և բանավոր ավանդության հիման վրա։ Քննարկվում են նաև տարբեր հեղինակների մոտեցումների տարբերությունները, որոնցում արտացոլվում են ինչպես ազգային-կրոնական տեսանկյունները, այնպես էլ քաղաքական շահերի ազդեցությունը պատմական նյութի մեկնաբանության վրա։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ XVII–XVIII դարերի հայ պատմիչների երկերը կարևոր աղբյուր են Պարսկաստանի պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով վերականգնել տարածաշրջանային գործընթացների բազմաշերտ և համակողմանի պատկեր։