Գասպարյան, Նաիրա Աշոտի

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է եգիպտացորենի տարբեր հասունացման ժամկետներով հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի տարածաշրջանի ագրոկլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարբեր վաղահասության խմբերին պատկանող հիբրիդների աճի, զարգացման, հասունացման և բերքատվության առանձնահատկությունները տվյալ տարածքի պայմաններում և որոշել դրանցից առավել նպատակահարմարները գործնական մշակության համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ եգիպտացորենի հիբրիդների ընտրությունը պետք է համապատասխանեցվի ոչ միայն մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկություններին, այլև տվյալ տարածքի ջերմային ռեժիմին, խոնավության ապահովվածությանը, հողային պայմաններին և ոռոգման հնարավորություններին։ Բաղրամյանի տարածաշրջանի պայմաններում հիբրիդների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե հասունացման տարբեր ժամկետներն ինչպես են անդրադառնում բույսերի վեգետացիայի տևողության, ֆենոլոգիական փուլերի անցման, բերքի ձևավորման և վերջնական բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ծլման, ծաղկման, կողրերի ձևավորման, հատիկների հասունացման և այլ կարևոր փուլերի ժամկետները, ինչպես նաև բույսերի աճի ինտենսիվությունը և վեգետացիոն շրջանի ընդհանուր տևողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիբրիդների բերքատվությանը, բերքի կառուցվածքային տարրերին, կողրերի քանակին և չափերին, հատիկների զանգվածին, ինչպես նաև ստացված բերքի որակական հատկանիշներին։ Համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն առավել բարձր բերքատվություն ունեցող, այլև տվյալ պայմաններում առավել կայուն և վաղաժամ հասունացող հիբրիդները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր հասունության ժամկետներով հիբրիդների ագրոտեխնիկական առավելությունների և սահմանափակումների բացահայտումը։ Վաղահաս հիբրիդների օգտագործումը կարող է կարևոր լինել վեգետացիոն շրջանը կրճատելու և բերքը առավել վաղ ժամկետներում ստանալու տեսանկյունից, մինչդեռ ավելի երկար վեգետացիոն շրջան ունեցող ձևերը համապատասխան պայմանների դեպքում կարող են ապահովել այլ արտադրական առավելություններ։ Հայաստանի Արարատյան դաշտավայրի պայմաններում եգիպտացորենի հիբրիդների ուսումնասիրությունը ունի նաև գործնական հիմք․ պատմականորեն տարածաշրջանում տարբեր հիբրիդների փորձարկումներ են իրականացվել, իսկ պետական ծրագրերով Արմավիրի մարզը ներառվել է հիբրիդային եգիպտացորենի սերմացուի օգտագործման և արտադրության զարգացման միջոցառումներում։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված տվյալները կարող են հիմք ծառայել Բաղրամյանի տարածաշրջանի համար առավել հարմար հիբրիդների ընտրության, մշակության ժամկետների պլանավորման, բերքատվության բարձրացման և արտադրության արդյունավետության բարելավման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմներին, բուսաբույծներին, գյուղատնտեսական տնտեսությունների մասնագետներին, սերմարտադրությամբ զբաղվող կազմակերպություններին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և եգիպտացորենի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողներին։