Գևորգյան, Հակոբ Մուշեղի

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է զինված ուժերում ծառայողական գործունեության արդյունավետության գնահատման սոցիալ-հոգեբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով զինծառայողների գործունեության, մասնագիտական վարքագծի և ծառայողական արդյունքների վրա ազդող հոգեբանական ու սոցիալական գործոնների բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ զինված ուժերում ծառայության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն զինծառայողի մասնագիտական գիտելիքներով, ֆիզիկական պատրաստվածությամբ և կարգապահությամբ, այլև նրա մոտիվացիայով, հոգեբանական պատրաստվածությամբ, հաղորդակցական հմտություններով, խմբային փոխհարաբերություններով և ղեկավարության հետ հարաբերությունների բնույթով։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ծառայողական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները և այն չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել զինծառայողի մասնագիտական գործունեության մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնահատման սոցիալ-հոգեբանական կողմին, քանի որ զինված ուժերում ծառայությունը իրականացվում է կազմակերպված խմբային միջավայրում, որտեղ անհատի գործունեությունը սերտորեն կապված է ստորաբաժանման ընդհանուր մթնոլորտի, փոխվստահության, համագործակցության և փոխադարձ պատասխանատվության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է զինծառայողների ծառայողական մոտիվացիայի ուսումնասիրությունը։ Ներքին և արտաքին մոտիվացիոն գործոնները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ծառայողական պարտականությունների կատարման որակի, նախաձեռնողականության, պատասխանատվության և դժվար իրավիճակներին դիմակայելու պատրաստվածության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում է ղեկավարության և ենթակաների փոխհարաբերությունների նշանակությունը, քանի որ հրամանատարական ոճը, հետադարձ կապը, գնահատման արդարությունը և մասնագիտական առաջընթացի հնարավորությունները կարող են ձևավորել զինծառայողի վերաբերմունքը ծառայության նկատմամբ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև խմբային համախմբվածությանը և միջանձնային հարաբերություններին։ Զինվորական ստորաբաժանման ներսում փոխադարձ աջակցությունը, վստահությունը, հաղորդակցության արդյունավետությունը և ընդհանուր նպատակների ընկալումը կարող են նպաստել ինչպես անհատական, այնպես էլ կոլեկտիվ արդյունավետության բարձրացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ծառայողական գործունեության գնահատման հոգեբանական գործիքներին և մեթոդներին՝ հարցաթերթերին, դիտարկմանը, հարցազրույցներին, սոցիոմետրիկ մեթոդներին, փորձագիտական գնահատմանը և այլ ախտորոշիչ մոտեցումներին։ Դրանց համակցված կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել գնահատման սուբյեկտիվությունը և ստանալ զինծառայողի գործունեության ավելի բազմակողմանի պատկեր։ Առանձին նշանակություն ունի գնահատման արդյունքների կիրառումը ոչ միայն թերությունները բացահայտելու, այլև անձնակազմի մասնագիտական զարգացման, հոգեբանական աջակցության, կառավարման արդյունավետության և ծառայողական պայմանների բարելավման նպատակով։ Աշխատության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ սոցիալ-հոգեբանական գնահատման մեխանիզմների ճիշտ կիրառումը կարող է նպաստել անձնակազմի կառավարման կատարելագործմանը, ծառայողական կարգապահության ամրապնդմանը, համագործակցության բարելավմանը և զինծառայողների մասնագիտական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է զինված ուժերում ծառայողական գործունեության գնահատման բազմակողմանի մոտեցում՝ միավորելով ռազմական հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության և կառավարման տեսական ու կիրառական խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, հրամանատարական կազմի, զինված ուժերի կառավարման մասնագետների, հոգեբանության և սոցիալական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։