Ղամբարյան, Սուրեն Հրանտի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային վարչարարության համակարգի արդյունավետության բարձրացման, առկա խնդիրների բացահայտման և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում հարկային վարչարարությունը դիտարկվում է որպես պետական ֆինանսական կառավարման կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետությունից կախված են հարկային եկամուտների հավաքագրումը, հարկային պարտավորությունների պատշաճ կատարումը, տնտեսավարող սուբյեկտների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունների որակը, ինչպես նաև հարկային համակարգի նկատմամբ վստահության մակարդակը։ Ուսումնասիրվում են հարկային հաշվառման, հայտարարագրման, վերահսկողության, ստուգումների, հարկային պարտավորությունների կատարման և հարկային խախտումների կանխարգելման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վարչարարական ընթացակարգերի պարզեցմանը, հարկ վճարողների համար դրանց հասկանալիության բարձրացմանը և հարկային մարմինների գործունեության արդյունավետ կազմակերպմանը։ Քննվում են հարկային օրենսդրության կիրառման ընթացքում առաջացող գործնական խնդիրները, իրավական կարգավորումների որոշակիության և կայունության նշանակությունը, ինչպես նաև հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության և պարտականությունների կատարման միջև հավասարակշռության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի կիրառումը, որոնք կարող են նպաստել հաշվետվությունների ներկայացման գործընթացների ավտոմատացմանը, տվյալների մշակման արագացմանը, վարչարարական ծախսերի նվազեցմանը և հարկային վերահսկողության նպատակային կազմակերպմանը։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել ռիսկերի գնահատման վրա հիմնված վերահսկողական մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է հարկային մարմինների ռեսուրսներն առավել արդյունավետ ուղղել բարձր ռիսկայնություն ունեցող ոլորտների և գործարքների ուսումնասիրությանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հարկային կարգապահության բարձրացմանը, հարկային խախտումների և ստվերային տնտեսական գործունեության նվազեցմանը, ինչպես նաև կամավոր հարկային համապատասխանության խթանմանը։ Քննարկվում է հարկային մարմինների և հարկ վճարողների միջև հաղորդակցության բարելավման, խորհրդատվական ծառայությունների զարգացման և վարչարարական գործընթացների թափանցիկության բարձրացման նշանակությունը։ Հնարավոր բարեփոխումները դիտարկվում են նաև պետական բյուջեի եկամուտների կայունության, գործարար միջավայրի և տնտեսության զարգացման հետ փոխկապակցված։ Համակարգային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու հարկային վարչարարության կատարելագործման կազմակերպական, իրավական, տեխնոլոգիական և տնտեսական ուղղություններ՝ միաժամանակ հաշվի առնելով պետական շահերը և հարկ վճարողների օրինական իրավունքները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հարկային համակարգի, պետական ֆինանսների, տնտեսագիտության, հանրային կառավարման և ֆինանսական իրավունքի խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։