Գրիգորյան, Վադիմ Հենրիկի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոխհարաբերությունների մարքեթինգի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կիրառման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են կազմակերպությունների և սպառողների միջև երկարաժամկետ ու փոխշահավետ հարաբերությունների հաստատման մեխանիզմները, հաճախորդների վստահության և հավատարմության ձևավորման գործոնները, ինչպես նաև մրցակցային շուկայական միջավայրում կայուն գործարար կապերի զարգացման ռազմավարական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխհարաբերությունների մարքեթինգի էությանը, դրա զարգացման պատմական նախադրյալներին, ավանդական գործարքային մարքեթինգից տարբերություններին և ժամանակակից կազմակերպությունների կառավարման համակարգում ունեցած դերին։ Ուսումնասիրվում են հաճախորդակենտրոն կառավարման սկզբունքները, սպառողների պահանջմունքների բացահայտման մեթոդները, հաճախորդների վարքագծի առանձնահատկությունները և կազմակերպությունների կողմից առաջարկվող ապրանքների ու ծառայությունների նկատմամբ երկարաժամկետ հետաքրքրության պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում է փոխհարաբերությունների մարքեթինգի կիրառությունը Հայաստանի տնտեսության տարբեր ոլորտներում՝ առևտրի, ծառայությունների, բանկային համակարգի, ապահովագրության, զբոսաշրջության, հեռահաղորդակցության և արտադրական կազմակերպությունների գործունեության համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են հայկական շուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, գործարար միջավայրի զարգացման պայմանները, սպառողական պահանջարկի փոփոխությունները և կազմակերպությունների մրցակցային դիրքերի ամրապնդման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հաճախորդների հետ հաղորդակցության կազմակերպմանը, նրանց սպասումների գնահատմանը, սպասարկման որակի բարձրացմանը և սպառողների բավարարվածության վրա ազդող հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի մշակման, անհատականացված առաջարկների ձևավորման, հետադարձ կապի ապահովման և կազմակերպության նկատմամբ վստահության ամրապնդման գործիքները։ Կարևորվում է հաճախորդների հետ հարաբերությունների կառավարման համակարգերի՝ CRM տեխնոլոգիաների կիրառությունը, հաճախորդների տվյալների հավաքագրման և վերլուծության մեթոդները, ինչպես նաև տեղեկատվական համակարգերի միջոցով մարքեթինգային որոշումների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թվային մարքեթինգի, սոցիալական ցանցերի, էլեկտրոնային առևտրի և առցանց հաղորդակցության զարգացման ազդեցությանը կազմակերպությունների ու սպառողների փոխհարաբերությունների վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում թվային միջավայրում հաճախորդների ներգրավման, նրանց հետ շարունակական հաղորդակցության պահպանման, անհատականացված սպասարկման և հաճախորդների փորձառության կառավարման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոխհարաբերությունների մարքեթինգի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով հաճախորդների պահպանման ծախսերը, կրկնակի գնումների հաճախականությունը, հաճախորդի կենսացիկլային արժեքը, վաճառքների կայունությունը և կազմակերպության երկարաժամկետ եկամտաբերությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև մարքեթինգային ռազմավարությունների մշակման և իրականացման ընթացքում առաջացող կազմակերպական դժվարությունները, մասնավորապես՝ ֆինանսական ու մարդկային ռեսուրսների սահմանափակությունը, մասնագիտական գիտելիքների պակասը, կառավարման ավանդական մոտեցումները և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին ձեռնարկություններում փոխհարաբերությունների մարքեթինգի կիրառման հնարավորություններին, քանի որ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում հաճախորդների հետ կայուն հարաբերությունների ձևավորումը կարող է նշանակալի դեր ունենալ կազմակերպությունների մրցունակության պահպանման գործում։ Քննարկվում են գործարար գործընկերների, մատակարարների, միջնորդների և այլ շահագրգիռ կողմերի հետ փոխհարաբերությունների կառավարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև համագործակցության, փոխադարձ վստահության և պայմանագրային պարտավորությունների կատարման նշանակությունը գործարար հարաբերությունների կայունության համար։ Կարևորվում է կազմակերպության ներքին մարքեթինգի դերը, աշխատակիցների մոտիվացիան, սպասարկման մշակույթի զարգացումը և մարդկային ռեսուրսների կառավարման ազդեցությունը հաճախորդների բավարարվածության վրա։ Աշխատության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի կազմակերպություններում փոխհարաբերությունների մարքեթինգի կիրառման մակարդակի գնահատման մեթոդները, սոցիոլոգիական հարցումների, սպառողների վարքագծի ուսումնասիրությունների և տնտեսական ցուցանիշների վերլուծության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում միջազգային փորձի ուսումնասիրմանը և դրա կիրառելիության գնահատմանը հայկական շուկայական միջավայրում՝ հաշվի առնելով ազգային գործարար մշակույթը, սպառողների նախասիրությունները, տնտեսական զարգացման պայմանները և մրցակցային հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս բացահայտելու փոխհարաբերությունների մարքեթինգի զարգացման հիմնական խոչընդոտները, գնահատելու կազմակերպությունների հաճախորդակենտրոնության մակարդակը և հիմնավորելու երկարաժամկետ գործարար հարաբերությունների կառավարման կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանում մարքեթինգային կառավարման մեթոդաբանության զարգացմանը, կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացմանը, հաճախորդների հետ հարաբերությունների արդյունավետ կազմակերպմանը և ժամանակակից շուկայական ռազմավարությունների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, մարքեթինգի մասնագետների, բիզնեսի կառավարիչների, ձեռնարկատերերի, հաճախորդների սպասարկման և վաճառքների կառավարման մասնագետների, խորհրդատուների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի գործարար միջավայրում մարքեթինգային հարաբերությունների զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։